arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Rassvasastarfsemi

Eftir skýrslu rannsóknarnefndar er erfitt að verjast þeirri tilhugsun að allir stjórnendur bankanna með tölu verði dregnir fyrir dóm og stærstu eigendurnir hugsanlega líka – það er þó spurning með refsiábyrgð þeirra síðarnefndu samkvæmt lögum.

Formaður rannsóknarnefndar vildi ekki kveða já við því hvort bankarnir hefðu verið rændir innanfrá, en ef horft er á lánveitingar úr bönkunum til eigenda þeirra og tengdra aðila finnst manni helst eins og þetta hafi verið einhvers konar rassvasastarfsemi; og þetta á ekki bara við um lán Glitnis til Baugsfélaga, lán Kaupþings til Exista og Tschenguiz, lán Landsbankans til Björgólfa – eigendur bankanna eru í öllum tilvikum stærstu skuldarar þeirra – heldur líka umgengni eigendanna um peningamarkaðssjóðina sem voru dótturfélög bankanna og stórfelld kaup bankanna á hlutafé í sjálfum sér – því sem nefndin kallar „veikt eigið fé“.

Svo má halda áfram að telja, en þess má geta að Baugur einn hefði getað sett bankakerfið á hliðina samkvæmt nefndinni:

Bindi 9 – bls.53

Þegar heildarútlán bankanna þriggja til Baugur Group og tengdra félaga er skoðuð sést að þau sköpuðu umtalsverða áhættu í öllum bönkunum. Jafnvel þótt lágmarkseignarhald sé skilgreint sem 50% (sem er allt of þröng skilgreining að mati rannsakenda) eru útlán til Baugs og tengdra félaga yfir 10% af eiginfjárgrunni allra bankanna. Með lækkandi lágmarkseignarhaldi fjölgar í hópnum og útlánin til hópsins aukast. Við 40% lágmarkseignarhald eru allir bankarnir með heildarútlán yfir 30% af eiginfjárgrunni sínum og er ljóst að Baugur Group og tengd félög mynduðu svo stóra áhættu hjá öllum bönkunum að enginn þeirra gat hætt á að Baugur og fyrirtæki honum tengd færu í þrot.Þegar lágmarkseignarhaldið er skilgreint sem 20%, eru útlánin frá Glitni og Landsbanka á milli 60 og 70% af eiginfjárgrunni þeirra. Það má því segja að útlánaskuldbindingar Baugs hafi verið orðnar of stórar fyrir allt íslenska bankakerfið og má því leiða að því líkur að Baugur Group og tengd félög hafi haft tangarhald á þessum bönkum.

Bankarnir voru því ófærir til að takast á við lántakendur sína, þeir voru too big to fail, eins og sést til dæmis þegar Björgólfur Thor fær 153 milljónir evra lánaðar úr Landsbankanum nokkrum dögum fyrir hrun til að reyna að bjarga hlut sínum í Actavis, einmitt þegar blasti við að bankinn stríddi við lausafjárskort í erlendri mynt sem gat sett hann í þrot.
Dæmigert?

Þessi frétt Viðskiptablaðsins segir ansi mikið um íslensk stjórnmál eins og þau voru stunduð í aðdraganda hrunsins. Viðskiptaráðherra og þingmenn eru boðaðir á fund með bisnessgreifunum:
Áfellisdómur yfir öllu kerfinu

Blaðamaður Morgunblaðsins sem var á blaðamannafundi rannsóknarnefndar í gær var með forsíðufrétt blaðsins tilbúna í hausnum áður en skýrslan var birt.

Hún birtist svo í fimmdálki á forsíðu blaðsins í dag með stríðsletri:

Ábyrgðin var bankanna!

Vandinn er bara sá að blaðamanninum tókst ekki að fá meðlimi nefndarinnar til að samþykkja þessa túlkun.

Þeir töluðu um að þetta væri samspil þar sem eitt leiddi af öðru, innan banka, eignarhaldsfélaga, stjórnmála, stjórnsýslu og eftirlitskerfis.

Eins og er alveg greinilegt af lestri skýrslunnar. Hún er áfellisdómur yfir öllu sýsteminu.

Þarna hafa verið á ferðinni spilltir og gráðugir bankamenn, lítilþægir, lélegir og vanhæfir stjórnmálamenn, latir og slappir embættismenn, stjórnsýsla sem skortir algjörlega fagmennsku – og alveg stóreinkennilegar boðleiðir í stjórnkerfi sem einkenndist af geðþótta, klíkuskap og persónupólitík.

Í rauninni finnst manni að þurfi nánast að leysa allt þetta kerfi upp. Kannski setja skilanefnd yfir það. Eftir skýrsluna verður ekki undan því vikist að gera miklar breytingar á íslenska stjórnkerfinu.
Gott til að prenta á boli

Hér eru tvær skýringarmyndir sem eru teknar úr skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og sýna krosseignatengsl í íslensku viðskiptalífi. Báðar myndirnar eru þess eðlis að þær ætti að prenta á boli. Þetta er Íslandskortið anno 2007. Þið getið stækkað myndirnar með því að smella á þær.
Hard to say I’m sorry

Mér flaug þetta lag í hug í gær þegar kom í ljós að enginn af stjórnmálamönnum eða embættismönnum sem komu fyrir rannsóknarnefnd Alþingis vildu gangast við ábyrgð vegna hrunsins.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=sLVKd1lhgOQ&feature=related]
Lítt uppörvandi viðbrögð stjórnmálamanna

Það hefur ekki verið uppörvandi að hlusta á viðbrögð stjórnmálamanna við skýrslu rannsóknarnefndar í dag. Kannski hefði verið best ef þeir hefðu þagað allir sem einn.

Steingrímur J. kenndi frjálshyggjunni um, hann var svosem nógu mælskur í ræðustól þingsins. En hann virtist ekki gera sér grein fyrir því að skýrslan felur í sér kröfu um algjör yfirhalningu á stjórnkerfinu. Til dæmis er gagnrýnt harðlega það fyrirkomulag að tveir formenn stjórnarflokka fari mestanpart með eiginleg völd í landinu milli sín, án þess að þessum stjórnarháttum sé búinn einhver rammi.

Sigmundur Davíð notaði tímann til að skamma núverandi ríkisstjórn og sagði að Framsóknarflokkurinn væri nýr og hreinn. Hann talaði líka um að það þyrfti að horfa til framtíðar – eins og þetta væri dagurinn til þess. Í morgun, fyrir birtingu skýrslunnar, var einhver á Facebook að segja að við þyrftum að vara okkur á fyrsta manninum sem talaði um að „horfa til framtíðar“.

Björgvin G. Sigurðsson sagði af sig formennsku í þingflokki Samfylkingar en sagði um leið að hann hefði endurnýjað umboð frá kjósendum. Það er frá því í kosningunum í apríl síðastliðinum, ári fyrir skýrslu. Björgvin lýsti því eitt sinn yfir, þá var hann enn viðskiptaráðherra, að hann teldi rétt að bíða niðurstöðu skýrslunnar – þá myndi hann athuga sinn gang í embætti.

Framlag Davíðs Oddssonar þegar hann fékk að andmæla því sem um hann segir í skýrslunni var að staðhæfa að tveir nefndarmanna væru vanhæfir. Þegar annað þrýtur er gripið til lagatækni, farið í manninn en ekki boltann.

Svo kom Geir Haarde í sjónvarpið og sagðist ekki bera ábyrgð á neinu, það væri ekki við stjórnvöld og eftirlitsstofnanir að sakast.. Hann hefði verið gabbaður. En hvílíkir stjórnmálamenn eru það sem eru kosnir til að fara með völd í litlu landi og láta svo plata sig ár út og ár inn – hvað segir það um getu þeirra, frammistöðu og hæfni?

Skýrslan virðist hins vegar vera algjört grundvallarrit, full af upplýsingum, stórum og smáum, ítarleg, yfirgripsmikil og vönduð. Þetta er líklega merkilegasta plagg í sögu lýðveldisins. Og lykilrit í uppbyggingu nýs og betra samfélags. Við ættum að taka okkur tíma til að skoða hana, ræða og lesa – án milligöngu stjórnmálamanna sem virðast hafa afar fátt af viti að leggja til málanna annað en sjálfhverft raus.
Heimatilbúin kreppa

Það er alveg rétt sem Eiríkur Bergmann Einarsson segir í pistli: Amatörisminn virðist hafa verið algjör í íslenska stjórnkerfinu.

Rannsóknarnefnd Alþingis horfir til ýmissa þátta. Hún gagnrýnir meðal annars hagstjórnina, ofþenslu og ójafnvægi. Tekur sérstaklega dæmi um skattalækkanir á þenslutímum og breytingar á útlánareglum Íbúðalánasjóðs sem hafi verið með stærstu hagstjórnarmistökunum.

Öldungurinn Jónas Haralz sagði ekki alls fyrir löngu að hér hefði ekki verið nein raunveruleg hagstjórn um langt skeið.

Rannsóknarnefndin hafnar því líka, eins og Eiríkur bendir á, að íslenska hagkerfið hafi verið fórnarlamb utanaðkomandi árásar – þetta er hin svokallaða umsáturskenning.

Vandinn er að miklu leyti heimatilbúinn, líkt og Bjarni Benediktsson viðurkenndi í þingræðu í dag – meira að segja kemur í ljós að ekki var svarað tilboði frá breska seðlabankanum í apríl 2008 um aðstoð erlendra seðlabanka við að vinda ofan af hinu alltof stóra íslenska bankakerfi.
Afleit stjórnsýsla

Eitt af því sem sker í augu varðandi skýrslu rannsóknarnefndar er hversu stjórnsýslan hér virðist hafa verið léleg.

Skýrslan nefnir sérstaklega þá hefð sem hefur myndast að foringjar stjórnmálaflokka sem starfa saman í samsteypustjórn ráða í raun lögum og lofum – án þess að þessir stjórnarháttum séu með neinum hætti markaðar reglur eða umgjörð.

Svona hefur þetta bara verið um langt skeið og er enn.

Öll samskipti innan efsta lags stjórnkerfisins virðast líka hafa verið með eindæmum skrítin. Hlutir eru ekki skráðir, menn eru að ræðast saman í síma, það er engin eftirfylgni, ábyrgðin er mjög óljós.

Það ruglar kerfið svo enn þegar mjög mikilvægur embættismaður á svona tímapunkti, eins og formaður bankastjórnar Seðlabankans, er fyrrverandi stjórnmálamaður. Í áliti nefndarinnar kemur fram að það sé vond ráðstöfun. Það er eiginlega alveg makalaust hvernig ólánlegur viðskiptaráðherra er útilokaður frá fundum. Hann þarf samt að bera sína ábyrgð. Lagaleg ábyrgð utanríkisráðherrans og formanns Samfylkingarinnar er hins vegar óljósari vegna þess sem segir fremst í pistlinum; það er verið að stjórna landinu með aðferðum sem eiga enga stoð í lögum – og geta ekki talist annað en afleit stjórnsýsla. En hin pólitíska ábyrgð er stór.

Annars virðist geta orðið nokkur hreinsun með þessari skýrslu; það sem Grikkir nefndu kaþarsis. En þá þurfa menn að velta fyrir sér efni hennar af alvöru, draga ályktanir og fara eftir þeim, en ekki láta þráhyggjufólk, hagsmunaaðila og spunalækna hlaupa með sig í gönur.

Því hugsanlega er hún mikilvægasta plagg í íslenskri stjórnmálasögu – og getur jafnvel orðið undirstaða undir nýrri og betri þjóðfélagsskipan.

Samt er dálítið dæmigert að enginn sem kom fyrir nefndina vildi gangast við ábyrgð sinni.
Skýrslan

Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis virðist vera býsna vönduð.

Hún er löng og ítarleg og fullt af málum, litlum og stórum, sem þarf að skoða betur.

En meginatriðin er kannski hægt að draga saman í fá orð:

Gráðugir og stjórnlausir bankamenn og -eigendur, léleg og lömuð stjórnsýsla.
Ólík sýn á hrun

Það eru tveir skólar í því hver eigi sök á hruninu, allt eftir því í hvaða aðstöðu menn eru og hvaða hagsmuna þeir eiga að gæta.

Annars vegar að þetta sé sök glæpamanna og glæframanna sem létu greipar sópa.

Hins vegar að þetta sé sök stjórnvalda, eftirlitsstofnana og embættismannakerfis sem lét reka á reiðanum.

Ætli það sé ekki eins og oft – að sannleikurinn sé einhvers staðar þarna á milli.

Hafii þetta eingöngu verið sök glæpa- og glæfralýðs, þá er spurningin hver hleypti þeim inn og hver leyfði þeim að fara sínu fram svo lengi, uns allt var í óefni komið.

Og þá er líka spurning um sjálft kerfið, sjálfa stefnuna, þann kapítalisma sem margir hafa trúað á. Eru þá ekki einhverjar stórkostlegar brotalamir í honum? Ætti þá ekki að fara fram stórt hugmyndalegt uppgjör?
Jobbik

Hægriöfgaflokkur sem nefnist Jobbik fær 17 prósenta fylgi í þingkosningum í Ungverjalandi.

Hér er mynd af nokkrum flokksmönnum á góðri stund.
Hví eru finnskir skólar svo góðir?

BBC fjallar um skóla í Finnlandi sem þykja hinir bestu í heimi. Þrátt fyrir það eru tiltölulega fáar kennslustundir í skólum í Finnlandi. Skóli byrjar heldur ekki fyrr en börnin eru sjö ára. Skólinn er semsagt ekki geymslustaður, eins og stundum vill vera hér á landi.

Það er stöðugur straumur af erlendum sendinefndum til Finnlands til að læra hvernig menntakerfið þar virkar. BBC segir að kennarar séu mikils metnir í Finnlandi. Það séu alltaf til taks aukakennarar til að hjálpa þeim sem dragast aftur úr.

Einnig sé reynt að koma til móts við þá nemendur sem hafa framúrskarandi hæfileika á einhverju sviði. Foreldrar hafa mikil tengsl við kennara, og einnig segir í greininni að hefð sé fyrir bóklestri á finnskum heimilum.
Litlar líkur á óeirðum

Það er skrítin hugmynd að hér brjótist út óeirðir eftir að skýrsla rannsóknarnefndar birtist og að lögregla þurfi að vera viðbúin.

Eina hættan á að upp úr sjóði er að ekkert bitastætt sé í skýrslunni, hún sé eintómt moð. Þá held ég að margir væru tilbúnir að rölta niður á Austurvöll og hrópa.

Og að fjölmiðlarnir á fyrsta degi íþyngi okkur of mikið með viðtölum við þá sem eru teknir fyrir í skýrslunni og viðbrögðum þeirra.

Því fyrst eigum við að fá að vita nokkuð nákvæmlega hvað stendur í henni – áður en við þurfum að hlusta á spunann.

Í því sambandi má ekki gleyma að tólf stjórnmála- og embættismenn sem þarna koma við sögu hafa haft nokkra mánuði til að undirbúa málsvörn sína.
Spilavíti á hverju heimili

Það vakti mikla hneykslun þegar farið var að stinga upp á stofnun spilavítis í Reykjavík.

Staðreyndin er samt sú að spilavítin teygja sig inn á hvert heimili. Með því að smella á hlekk á einni stæstu vefsíðu landsins eru menn komnir inn á vefinn Betson þar sem er hægt veðja um alla mögulega og ómögulega huti, spila póker og fara inn í casino.
Úr skotgröfunum

Skotgrafahernaðurinn eftir birtingu rannsóknarskýrslunnar á eftir að verða mjög flókinn.

Ágúst Borgþór Sverrisson bloggar og segir: Hlustum ekki á skotgrafahermenn!

Og þá heyrist úr einni skotgröfinni: Ég er alveg sammála! Þeir hafa ekki efni á að gagnrýna okkur!
Hvað gerist í skilanefndunum?

Skilanefndir bankanna eru eins og ríki í ríkinu, valdamiklar og telja sig varla þurfa að standa neinum reikningsskil.

Félagsmálaráðherra sagði í viðtali í þættinum Sprengisandi gær að skilanefnd Glitnis hefði einungis sent mál eigenda og stjórnenda bankans til saksóknara vegna þrýstings frá stjórnvöldum.

Árni Páll spurði hvernig þessu væri háttað í skilanefndum hinna bankanna:

„Ég held að það sé eðlilegt að gera þá kröfu til skilanefndanna að þær gefi okkur sundurliðaðar upplýsingar um það hversu mörg mál hver og ein þeirra hefur sent til sérstaks saksóknara. Ég held að í þessu samhengi verði við að horfa sérstaklega á Landabankann. Þann banka sem mun valda íslenskum almenningi mestu tjóni.“
Fallinn forseti – og barnastjarna

Það eru grimm og furðuleg örlög að pólskur forseti skuli farast á leið í minningarathöfn um fjöldamorðin í Katynskógi.

Lech Kaczynski var umdeildur stjórnmálamaður. En þetta er besta myndin af honum, hún er tekin 1962 þegar hann og tvíburabróðir hans Jaroslaw voru barnastjörnur og léku í kvikmynd sem hét Tveir sem stálu mánanum.
Borgarstjórnarkosningar í Silfrinu

Oddvitar flokkanna og framboðanna sem ætla að bjóða fram í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík 29. maí verða gestir í Silfri Egils á morgun.

Það gefst semsagt tími til velta fyrir sér hver verða helstu mál í kosningunum – áður en skýrslufárið skellur á hinn daginn.
Birting skýrslu

Það er talað um að birting skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis sé þaulskipulögð.

Við það er smávegis að athuga.

Enginn fær að sjá skýrsluna fyrr en á mánudaginn klukkan 10.15.

Nema tólf manns sem er fjallað um í skýrslunni og lögfræðingar þeirra.

Þetta fólk fékk tíma til að undirbúa málsvörn sína nákvæmlega.

En aðrir sem eru nefndir í skýrslunni – og þeir hljóta að vera miklu fleiri – fengu það ekki.

Annað er svo að ætla að ræða skýrsluna í þinginu í tíu og hálfan tíma fyrstu þrjá dagana eftir að hún birtist. Nær einhver að lesa skýrsluna sér til gagns á þessum tíma?
Neyðarlegt fyrir Samfylkinguna

Ingibjörg Sólrún Gisladóttir hefur tvívegis stigið fram frá því hún dró sig í hlé og gefið yfirlýsingar sem eru óþægilegar fyrir Samfylkinguna.

Í fyrra skiptið setti hún fram aðra skoðun á Icesave en hefur verið viðtekin í flokknum. Og nú segir hún í viðtali að hugsanlega sé rétt að fresta aðildarviðræðum við ESB.

Ingibjörg Sólrún á varla afturkvæmt í forystu flokksins, enda er sjálfsagt lítil eftirspurn í því. Hins vegar afhjúpa orð hennar að Samfylkingin er eins og höfuðlaus her – og að flokkurinn virðist vera ófær um að skýra út fyrir þjóðinni hvers vegna hún ætti að ganga í ESB eða að beita sér af einhverjum sannfæringarkrafti í því máli.
Sigrún: Króna og sex milljarða skuld

Sigrún Davíðsdóttir fjallar um stefnu skilanefndar Glitnis á hendur umsvifamönnunum Jóni Ásgeiri Jóhannessyni og Pálma Haraldssyni, Lárusi Welding fyrrum forstjóra Glitnis og þremur starfsmönnum bankans í pistli sem hún flutti í Speglinum í gær. Niðurlag pistilsins er svohljóðandi:

- - -

Í stefnunni segir að Jón Ásgeir og Pálmi hafi ‘átt frumkvæðið að, hvatt til og í raun stýrt þeirri ákvörðun meðstefndu bankamannanna fjögurra að veita lánið. Í raun voru þetta sýndarviðskipti sem gengu út á að koma tveimur milljörðum í vasa tvímenninganna. Bankamönnunum er stefnt fyrir gróf brot á starfskyldum.

Þessi sýndarviðskipti snúast um sex milljarða. Gjaldþrota félög tengd Baugi og Fons skipta tugum og tapið mælist í hundruðum milljarða. Margar ósagðar sögur þar, líka sögur af meðleikendum tvímenninganna, til dæmis eignarhaldsfélaginu Sundi, nú Icecapital, sem flaut oft með í kaupfléttum tengdum Baugi og reyndar einnig fleiri umsvifamönnum.

Allir bankarnir eiga sína spretti í umsvifasögu Baugs og Fons. Kaupþing byggði Baug upp þegar um og eftir 2000 og fylgdi félaginu til útlanda. Landsbankinn lagði ótæpilega til Baugs, ekki síst seinni árin þegar Kaupþing var orðið hikandi. Baugur og Fons gerðu það bara nokkuð gott áður en þeir urðu aðaleigendur Glitnis en þaðan hrutu þó milljarðarnir sex og fleiri lán á þeim tíma þegar lítið var um lánsfé. Afraksturinn af viðskiptunum er milljarða kröfur bankanna þriggja í félög tvímenninganna sem aldrei fæst nema brotabrot upp í.

Sex milljarða lánið og hliðstæð lán í öllum bönkunum stangast ekki aðeins á við siðferðiskennd og heilbrigða skynsemi heldur líka á við allt sem heitir eðlilega viðskiptahætti. Það var nokkuð fyrirsjáanlegt sumarið 2008, þegar forráðamenn Glitnis féllust á að kaupa á krónu eignalaust félag með sex milljarða skuldir að þarna fengist aldrei króna til baka.

Það er áleitin spurning hvernig hægt var að fá þrjá banka til að lána jafn fáum með jafn glórulausum hætti og raunin varð í íslensku bönkunum. Á Ítalíu búa menn yfir mikilli reynslu af skipulagðri glæpastarfsemi – og ein niðurstaðan þar er að glæpir þrífist í afkimum sem ríkið nær ekki til. Það á eftir að dæma í máli skilanefndarinnar en miðað við þetta mál og önnur sem gætu skilað sér með tíð og tíma virðist svigrúmið í bönkunum fyrir utan lög og rétt hafa verið drjúgt. Vonandi að skýrsla rannsóknarnefndarinnar varpi einhverju ljósi á þessa sérstæðu viðskiptahætti.
Hvað eru skattahækkanirnar að fjármagna?

Hafsteinn Gunnar Hauksson hagfræðinemi skrifar grein á Deigluna þar sem hann fjallar um skattahækkanir ríkisstjórnarinnar. Hafsteinn efast um að skattahækkanir og niðurskurður séu rétt aðferð til að lyfta þjóð upp úr kreppu, en veltir um leið fyrir sér í hvað fjármagnið sem aflað er með hærri sköttum á að fara. Hafsteinn skrifar:

- - -

Hvort sem það er rétt metið eða ekki, þá telja ráðherrarnir líklegast að hagstjórnin strandi þessa stundina á ógurlegri skuldsetningu íslenska ríkisins, sem nú nemur um 130% landsframleiðslu. Það þykir ekki svigrúm fyrir frekari hallarekstur, og þar með ekki fyrir lægri skatta. Hvað er það þá sem skattahækkanirnar eru að fjármagna, hverjar eru ástæður þessarar miklu skuldsetningar fyrst hún er ekki eingöngu til að fjármagna hallarekstur?

Ef marka má opinberar tölur eru ástæðurnar þessar helstar: †

Skuldsetning vegna gjaldeyrisforða þjóðarinnar nemur 32% landsframleiðslu.

Kostnaðurinn við hallarekstur ríkissjóðs 2009-2012 nemur 26%.

Endurfjármögnun Seðlabanka Íslands nemur 17%.

Icesave málið nemur 14%.

Endurfjármögnun íslenska bankakerfisins nemur 11%.

Öfugsnúin hagstjórn ríkisstjórnarinnar er semsgat ekki henni einni að kenna – heldur einnig kolómögulegum gjaldmiðli, mistökum embættismanna í Seðlabankanum og ýmis konar mistökum í fjármálageiranum, bæði hjá opinberum- og einkaaðilum. Sök þessara vandamála er ekki eingöngu að finna hjá ríkisstjórninni, þó reyndar telji ég að ríkisstjórnin fari ekki rétta leið að lausn þeirra. Það er kannski rétt að vinstristjórnin sé ein sprungan í pottinum, en það er alveg ljóst að hann er miklu víðar brotinn.

†Ef umfang þessara mála væri talið í dálksentimetrum blaða og mínútum fréttaútsendinga litu hlutföllin líklegast allt öðruvísi út.
Áskorun til ritstjórna

Friðrik Þór Guðmundsson, gamalreyndur blaðamaður, setur fram þarfa áminningu á heimasíðu sinni vegna birtingar rannsóknarskýrslu Alþingis.

- - -

Nú er framundan skýrsla Rannsóknarnefndar Alþingis. Ég skora á ritstjórnir allra fjölmiðla landsins að stíga á stokk og strengja þess heit að láta eignarhaldsmál og hagsmuni einstakra ritstjóra ekki flækjast fyrir fréttanefi sínu við matreiðsluna á niðurstöðum nefndarinnar. Óbreyttir blaða- og fréttamenn eiga að mínu viti í dag og á morgun að eiga hreinskilna fundi með rit-, frétta- og vaktstjórum sínum til að tryggja frjálsar hendur við upplýsingaöflun og upplýsingagjöf á næstu áríðandi vikum og mánuðum. 365 má á engan hátt hlífa Jóni Ásgeiri og fjölskyldu. Mogginn má á engan hátt hlífa ritstjóra sínum. Og svo framvegis.
Andri Geir: Pólitísk einkavæðing og vitlaus peningastefna

Andri Geir Arinbjarnarson bloggar aftur eftir nokkurt hlé. Í pistli sem birtist í gærkvöldi skrifar hann um einkavæðingu að hún hafi ekki verið röng í sjálfu sér, heldur hafi framkvæmdin verið hörmuleg. Og hann fjallar einnig um peningastefnu sem virkaði ekki:

- - -

Gylfi hefði getað gert meir úr einkavæðingu bankanna og mistökum í peningamálastefnu Seðlabankans sem áhættuþáttum.

Einkavæðing bankanna var ekki röng út frá hugmyndafræðilegum grunni heldur brást útfærslan hörmulega þegar bankarnir voru færðir í hendur pólitískar aðila en ekki fagaðila.

Sama á við Seðlabankann. Þegar hann var gerður sjálfstæður voru hörmuleg mistök gerð í útfærslu á peningamálastefnu bankans. Í „mikilmennsku“ brjálæði var valið að fara út í verðbólgumarkmið eins og í tugmilljónmanna hagkerfum en ekki fastgengismarkmið eins og í minni hagkerfum eins og t.d. Danmörku og Hong Kong.

Með fastgengisstefnu hefði þörf fyrir myndarlegan gjaldeyrisvarasjóð verið augljós frá upphafi og við hefðum byggt hann upp í góðærinu. Þetta hefði þýtt lægra vaxtasig, engin jöklabréf og lán til heimila og fyrirtækja hefðu verið í íslenskum krónum enn ekki jenum og svissneskum frönkum. Þetta hefði ekki endilega komið í veg fyrir hrun en afleiðingarnar hefðu verið allt aðrar, engin gjaldeyrishöft og fall krónunnar aðeins um 20% en ekki 50%.

En af einhverjum ástæðum er engin stemmning að ræða svona tilgátur í íslenskum fjölmiðlum?
Katynmorðin og einkaböðull Stalíns

Pútín forsætisráðherra Rússlands og Tusk forsætisráðherra Póllands hittast í Katynskógi.

Þar voru framin hryllileg fjöldamorð á 22 þúsund Pólverjum árið 1940, fyrir réttum sjötíu árum. Sovétmenn reyndu að ljúga því að nasistar hefðu framið morðin, en seinna kom á daginn að þarna var sovéska öryggislögreglan NKVD að verki, að fyrirskipun Stalíns.

Þegar Sovétmenn lögðu undir sig helming Póllands og Eystrasaltslöndin eftir griðasáttmálann við Þýskaland hófst skipulögð útrýming á borgarastétt og menntamönnum í þessum ríkjum. Morðsveitir fóru um og drápu í stórum stíl þá sem voru taldir ekki nógu hliðhollir Sovétríkjunum. Þegar Þjóðverjar réðust svo inn í Sovétríkin 1941 komst upp um þessa glæpi – en margir vildu ekki trúa því. Upplýsingarnar komu jú frá öðrum glæpamönnum, sem voru taldir sýnu verri.

Einn maður hefur varla verið nefndur á nafn á fundi þeirra Pútíns og Tusks. Það er Vasilí Blokhín, einkaböðull Stalíns. Blokhín hefur líklega drepið fleira fólk með eigin hendi en nokkur annar maður í mannkynssögunni. Hann er talinn hafa drepið 7000 pólska liðsforingja í Katyn, hann vildi „vinna“ án afláts, klæddist svuntu og hönskum, og setti sér kvóta – að drepa 300 fanga á hverri nóttu. Hann notaði þýskar Walther-byssur – ef ske kynni að fjöldagrafirnar fyndust væri hægt að kenna Þjóðverjum um.

Þetta var ekki eini starfi Blokhíns, hann var yfirböðull hjá NKVD frá 1928 og þar til Stalín dó 1953. Hann er talinn hafa persónulega tekið af lífi tugi þúsunda manna á þessu tímabili, og fékk fyrir það æðstu heiðursmerki Sovétríkjanna.

Eftir dauða Stalíns var hann settur af, lagðist í drykkju og er sagður hafa misst vitið. Hann dó í febrúar 1955 og var sagt að hann hefði fyrirfarið sér.
Ummæli vikunnar

„Verð að viðurkenna að ég skil ekki afhverju við lánum ekki bara Pálma 2 milljarða króna til að koma fyrir á Cayman, áður en hann fer á hausinn. Í stað þess að fara í alla þessa Goldsmith æfingu.”

Einar Örn Ólafsson, framkvæmdastjóri fyrirtækjaráðgjafar Glitnis, í tölvupósti til Lárusar Welding bankastjóra vorið 2008