Þarf að afstýra skipulagsslysi í Miðbænum?

Rök Landsbankans fyrir því að byggja nýjar höfuðstöðvar í Miðbænum eru nokkuð sannfærandi. Bankinn er í leiguhúsnæði víða um bæinn, sumt af því er lélegt og hann þarf að borga fyrir húsnæði sem nýtist illa.

Bankinn er með lóð úti við Hörpu til að byggja á.

En af því þetta er eitt stærsta fyrirtæki landsins, í eigu ríkisins og í nánum tengslum við almenning, getum við gert miklar kröfur til Landsbankans um að hann byggi hús sem fellur vel að bæjarmyndinni – sem stenst kröfur um hönnun og fagurfræði.

Margt annað í uppbyggingunni milli Hörpu og Miðbæjarins vekur ugg. Myndir sem hafa verið birtar af fyrirhuguðum byggingum lofa ekki góðu. Upplýsingar vantar reyndar. Eru þetta vinnumyndir arkitekta, til viðmiðunar, eða er það eftir þessum teikningum að á að byggja?

Að því er virðist alltof háa steinsteypuklumpa.

Steinþór Pálsson bankastjóri í Landsbankanum segir í Fréttablaðinu í morgun, seinni hlutinn er heldur skuggalegur:

Okkar markmið er, ef við byggjum yfir miðlæga starfsemi bankans, að hanna byggingu þannig að vel fari innan þess ramma sem skipulagsyfirvöld eru búin að setja og að hún falli sem best að umhverfinu. Það er heldur seint að fara að endurskoða skipulag á reitnum því það er búið að selja þessar lóðir og aðilar eru komnir af stað. Á þessu ári er líklegt að framkvæmdir hefjist á flestum hinna reitanna.

En nú er það svo að ekki hefur farið fram nein lýðræðisleg umræða meðal borgarbúa um hvernig þetta mikilvæga svæði á að líta út. Sjálfur bý ég í grenndinni, kem til með að horfa yfir þessar byggingar en veit ekki neitt.

Framkvæmdir á þessu svæði eru runnar frá þeim tíma þegar borgin gerði samkomulag við Björgólf Guðmundsson. Það var löngu fyrir hrun – atburð sem breytti ýmsum viðmiðum, meðal annars í arkitektúr- og skipulagi. Hrunið bjargaði okkur raunar frá ýmsum óskapnaði í arkitektúr.

Björgólfur skyldi reisa Hörpu, en á móti fékk fasteignafélag hans stórt flæmi til uppbyggingar. Eftir á að hyggja var þetta klúður. Borgin og ríkið kláruðu Hörpu, en svæðinu þarna í Miðbænum var ráðstafað til fasteignafélaga sem nú hyggja á miklar húsbyggingar.

Og eins og áður er það nýtingarhlutfallið sem er heilagt. Að fá að byggja eins mikið og kostur er og gefa ekkert eftir af því. Litið er á nýtingarhlutfallið sem verðmæta eign – borgaryfirvöld hafa heykst á að lækka það á stöðum þar sem þess væri vissulega þörf, eins og nýleg dæmi í Mýrargötu og við Skúlagötu sýna.

Fasteignafélögunum er skítsama um útlit bæjarins, þau vilja bara hámarka gróða sinn. Og þess vegna verða borgaryfirvöld að reyna að hemja þau.

Það fer best á því að á svæðinu milli Hörpu og bæjarins sé ekki alltof háreist byggð, með fjölbreyttu svipmóti, í anda Miðbæjarins. Stórar blokkir eiga þar ekki við – það gæti verið að þarna þyrfti að afstýra skipulagsslysi. Þarna hafa frá upphafi verið á ferðinni alltof stórkarlaleg áform sem er nauðsynlegt að vinda ofan af – jafnvel þótt það kosti að setja þurfi fasteignafélögum stólinn fyrir dyrnar.

Nýbygging fyrir Landsbankann þarf hins vegar ekki að vera fjarstæða – ef bankinn nær að teikna húsið þannig að það falli að ásýnd Miðbæjarins og hafnarinnar og hafi eitthvað markvert fram að færa í arkitektúr.

Sjá aðra grein um svipað efni, nema þar er fjallað um fasteignabóluna í Reykjavík og hlut lífeyrissjóðanna.