arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bílastæðakórinn

Bílastæðamál eru mjög sett á oddinn nú þegar dregur að kosningum í Reykjavík.

Viðhorf okkar til bílastæða er reyndar svolítið sérstakt. Óvíða er jafnmikið pláss lagt undir bílastæði og einmitt í Reykjavík. Það er eins og menn geri sér ekki grein fyrir því að bílastæði eru ekki ókeypis fremur en lóðir undir hús.

En allt í einu rjúka menn upp vegna þess að byggja á stúdentaíbúðir efst í miðborginni, í Ásholti, þar sem er gert ráð fyrir fáum bílastæðum. Þetta er á svæði þar sem skólar, almenningssamgöngur, verslanir og menning eru í göngufæri. Nýbyggingar þarna munu efla svæðið kringum Hlemminn verulega – þar er að myndast mjög spennandi borgarumhverfi.

Um bílastæðin segir Gísli Marteinn Baldursson á Facebook síðu sinni:

„Merkilegast í þessari umræðu er að sjá fólk sem telur sig frjálslynt í stjórnmálum taka undir þá ótrúlegu kröfu að eiganda lóðarinnar verði skipað að byggja fleiri bílastæði en hann sjálfur telur nauðsynlegt. Slík forræðishyggja myndi hækka byggingakostnað, gera ódýrar stúdentaíbúðir dýrari og sóa verðmætum því það er vitað af reynslunni (meðal annars frá stúdentaíbúðum á Lindargötu og víðar) að ekki er þörf fyrir fleiri stæði en þarna eru áætluð.“

Svo er það Borgartúnið.

Þessi gata átti að verða eins konar City Reykjavíkur. Fjármálahverfið. En það misheppnaðist illilega. Bílastæðin urðu nefnilega miklu stærri en byggingarnar. Þeir sem eiga erindi í hverfið þurfa að skáskjóta sér yfir bílaplönin. Það er ekki mikil reisn yfir því. Til samanburðar má geta þess að í City í London eru varla nein bílastæði ofanjarðar lengur. Þar eru líka byggð stórhýsi þar sem eru ekki heldur bílastæðakjallarar.

Nú er aðeins reynt að taka þar til. Gera hverfið meira aðlaðandi. Ekki alveg svona bútalt í útliti. En aftur hefur hann upp raust sína bílastæðakórinn – það er skelfileg tilhugsun ef við eyðum tímanum fram að borgarstjórnarkosningum í að rífast um bílastæði.
Blómstrandi menningarlíf í batnandi borg

Ég fór í menningargöngu um Reykjavík í dag. Það gustaði mjög við Hallgrímskirkju og þar þarf maður að ströggla við að standa uppréttur á svellbunkum. En Reykjavík er að breytast mikið – það er fólk á ferli í borginni liðlangan daginn og fram á kvöld, gangandi fólk. Ferðamennskan dregur vagninn – hinir innfæddu fylgja eftir. Allt í einu virka hverfi eins og Hlemmurinn bara býsna sjarmerandi. Og ég sé ekki betur en að Hverfisgatan muni ganga í endurnýjun lífdaga þegar hún verður opnuð upp á nýtt eftir lagfæringar.

Ég fór á Kjarvalsstaði til að ná síðasta sýningardegi á verkum eftir Sovétmanninn Alexander Rodsénkó. Þetta er bolsévískur byltingarfútúrismi, nokkuð heillandi til að byrja með þar sem eru myndir af skáldinu Majakovskí og ástkonu hans Lili Brík og bóhemískur blær yfir öllu – en svo snýst þetta upp myndir af fjöldagöngum við Kremlarmúra og þrælum Sovétsins sem eru að grafa skipaskurði með höndunum einum og þá nær hryllingurinn yfirhöndinni.

Í galleríinu Kling & Bang við Hverfisgötu er sýningin The Visitors eftir Ragnar Kjartansson. Þetta er safn af kvikmyndum sem er stillt upp saman, þær eru teknar í gömlu húsi í ofanverðu New York fylki og sýna fólk sem spilar á hljóðfæri í þessari merkilegu umgjörð. Þetta er sett upp af mikilli nákvæmni og útkoman er hrífandi. Maður getur dvalið lengi, hlustað á tónlistinna og notið hughrifanna. Ragnar er orðinn stórstjarna í listaheiminum – það sem hann gerir er glatt, bjartsýnt og jákvætt. Það má líka.

Ég hafði spurnir af öðrum menningarviðburðum. Mér er sagt að Ólafur Darri hafi slegið í gegn sem Hamlet. Maður verður að fara að sjá það. Og svo hitti ég fólk sem var himinlifandi eftir Vínartónleika hjá Sinfóníunni.

Menningarlífið blómstrar í borg sem er sannarlega að verða skemmtilegri en forðum.
Viðtalið: Páll Hjaltason

Í þættinum Viðtalinu, sem er á dagskrá Rúv eftir seinni fréttir á mánudagskvöld, ræði ég við Pál Hjaltason, formann umhverfis- og skipulagsráðs Reykjavíkur.

Umræðuefnið er nýtt aðalskipulag Reykjavíkur sem var samþykkt í lok síðasta árs. Mikill meirihuti borgarfulltrúa greiddi atkvæði með skipulaginu, eða 12 á móti 3. Skipulagið hefur verið í vinnslu síðan 2006.

Við ræðum ýmsa meginþætti skipulagsins, áhersluna á þéttingu byggðar, umferðarmál, þróunarása sem eru markaðir í gegnum borgina, uppbyggingu í hverfum og svo hvernig ráðgert er að mæta fjölgun ferðamanna.
Ekki skandínavískir kjarasamningar – plástraður verðbólgudraugur

Tveir af hinum frábæru pistlahöfundum á Eyjunni færa okkur heim nöturleg sannindi á þessum laugardegi.

Það er í fyrsta lagi Stefán Ólafsson sem hrekur lið fyrir lið þá dellu að hér hafi menn verið að gera kjarasamninga að skandínavískri fyrirmynd. Því fer öldungis fjarri eins og Stefán sýnir:

Skandínavar hafa mun hærri laun en Íslendingar

Skandínavar vinna mun skemmri vinnutíma en Íslendingar

Kaupmáttur Skandínava lækkaði ekki um 20% í fjármálakreppunni eins og gerðist á Íslandi

Skandínavar þurfa því ekki að vinna upp mikið kaupmáttartap eins og við

Skandínavar semja gjarnan um hóflegar kauphækkanir, enda ásættanlegt í því kjarasamhengi sem þeir búa við

Kaup í Skandinavíu hækkar þó almennt um 2% umfram verðlag á ári hverju

Skandínavar búa við stöðugri gjaldmiðla en Íslendingar, sem skapar mun meiri stöðugleika og minni verðbólguþrýsting

Skandínavar þurfa ekki að rýra kaupmátt til að ná stöðugleika. Þeir hafa alvöru gjaldmiðil og festu í stjórnsýslu sem því skilar.

Stefán segir að í raun sé það áróður að halda því fram að þessir kjarasamningar séu sérstaklega skandinavískir.

Í þessu samhengi verður varla framhjá því horft, að allt þetta tal um að það sé sérstaklega skandínavískt að semja um kaupmáttarrýrnun er einfaldlega áróður og ósannindi – í besta falli misskilningur.

Skandínavar leggja ábyrgðina á stöðugleika ekki einhliða á launþega. Þeir þvinga því ekki fram kaupmáttarskerðingar til að ná fram stöðugleika. Þeir fara aðrar leiðir til þess.

Í öðru lagi er það Andri Geir Arinbjarnarson sem fjallar um hvernig barist er gegn verðbólgudraugnum með plástrum, eins og hann orðar það. Eins og bent hefur verið á hér á síðunni er þarna á ferðinni aðferðir sem hafa áður verið notaðar og reyndust duga heldur skammt. Þetta er nefnilega endurtekið efni. Andri skrifar:

„Nú reyna menn á nýrri öld og ætla að koma að draugnum sofandi þar sem hann mókir eftir 10% hækkunn krónunnar gagnvart dollara á síðasta ári. En þó gjaldeyrishöft hefti aðgang að fóðri fyrir verðbólguna nærist hún á fleiru. Vextir fara hækkandi og skuldug fyrirtæki þurfa peninga til að borga okurlán í íslenskum krónum. Þá peninga sækja þau til almennings með því að hækka verð, þetta má kalla skuldaverðbólgu. Og svo er yfirleitt stærsti hluti verðhækkana fólginn í húsnæði. Fasteignir og leiguverð hækkar í skjóli hafta. Þannig eru höftin tvíbennt sverð, draga úr og kynda verðbólguna á sama tíma.

Traust til stjórnmálamanna og samstaða sveipuð auglýsingaskrumi eru veikir plástrar. Í besta falli er þetta skammtímalausn sem reddar málum fram yfir sveitarstjórnarkosningar. Vandamálið er sem fyrr algjört vantraust á íslensku krónunni.

Það er aðeins ein langtímalausn til á þeim vanda og hún felst í nýjum alþjóðlegum gjaldmiðli.“
Rugl í erlendum blöðum

Stundum skolast hlutir einkennilega til þegar þeir berast frá Íslandi í erlenda fjölmiðla.

Það er kannski ekki furða, við tölum tungumál sem enginn skilur, yfirleitt eru íslensk málefni ekki mjög í hámæli – og þekking þeirra sem fjalla um Ísland í erlendum fjölmiðlum ekkert sérlega mikil.

Þetta má til dæmis sjá í afar yfirborðskenndri grein sem birtist í Der Spiegel. Maður er eiginlega gáttaður á þessu fyrrum virðulega tímariti sem hefur lagt sig í líma um að fjalla um alþjóðamál. Blaðamaðurinn Guido Mingels hefur greinilega ekkert nennt að kynna sér málin. Þegar ég starfaði á Helgarpóstinum í gamla daga var svona blaðamennska kölluð að „hringja í fjóra eða fimm“. Það gátu menn gert á sirka einu síðdegi og úr því gat komið grein sem fyllti dálkapláss.

Og svo er það New York Times. Þar birtist grein um 52 ferðamannastaði sem fólk er hvatt til að heimsækja árið 2014.

Þar á meðal er íslenska hálendið. Einhver hefur sagt blaðamanninum, Danielle Pergament, að það sé að hverfa – hver fari að verða síðastur að sjá það.

Maður verður eiginlega að birta þetta stafrétt á ensku:

„The Icelandic government has spent decades protecting its glaciers, pools, ponds, lakes, marshes and permafrost mounds in the Thjorsarver Wetlands, which constitute 40 percent of the entire country, mostly in the interior. But last year, the government announced plans to revoke those protections, allowing for the construction of hydropower plants (instead of glaciers and free-flowing rivers, imagine man-made reservoirs, dams, paved roads and power lines). “If they get into this area, there will be no way to stop them from destroying the wetlands completely,” said Arni Finnsson, the chairman of the Iceland Nature Conservation Association. More bad news looms: A law intending to further repeal conservation efforts has been put forward, so if you ever want to see Iceland in all of its famously raw natural beauty, go now.“

Lesendur geta skemmt sér við að rekja sundur vitleysuna.
ESB: Enn ein krísa í uppsiglingu

Evrópusambandið stefnir óðfluga í nýja krísu. Nú tengist hún ekki evrunni eða efnahagsmálum sérstaklega, heldur kosningum til Evrópuþingsins sem verða haldnar 22. til 25. maí í vor.

Öfgaflokkar á hægri væng safna liði fyrir kosningarnar – aðrir flokkar virðast fljóta sofandi að feigðarósi.

Þar fer fremst í flokki Marina Le Pen, formaður Þjóðfylkingarinnar í Frakklandi. Hún hefur tekið saman höndum við annan ógeðslegan öfgamann, Geert Wilders í Hollandi. Liðsmenn flokka þeirra munum mæta á kjörstað og tryggja sér fjölda þingmanna meðan aðrir sitja værukærir heima.

Nigel Farage í Bretland má eiga að hann vill ekki eiga samstarf við Le Pen og Wilders. Íhaldsflokkurinn hefur lagt sig í líma um að reyna að stöðva framsókn Farage en það gengur ekki vel. Le Pen og Wilders þykjast svo aftur ekki vilja tengsl við Jobbik í Ungverjalandi og Gyllta dögun í Grikklandi. Þeim gengur þó ekki annað til en hentistefna.

Það er ekki sérlega heppilegt að kosningarnar skuli vera stuttu eftir að íbúum Búlgaríu og Rúmeníu er heimiluð frjáls för og atvinna í ríkjum ESB. Í sjálfu sér er ekkert að því, en þetta er vatn á myllu öfgaflokka.

En nýja krísan í ESB mun hefjast af alvöru eftir kosningarnar, þegar liðsmenn Le Pen og Wilders og fjöldi fólks af því sauðahúsi sest inn á Evrópuþingið.
Hagræn áhrif Smeyginsgulls

Við Kári fórum á Hobbitann í gær. Ekkert sérstaklega í frásögur færandi, nema mér fannst myndin, sem er númer tvö í röðinni, vera skemmtilegri en sú fyrri. Þetta er náttúrlega óralangt frá hinni sakleysislegu barnasögu Tolkiens sem ég las í eina tíð, en það verður bara að hafa það. Martin Freeman sem leikur Bilbo Baggins er mjög snjall leikari – tekur öðrum hobbitum langt fram.

Þegar við gegnum út úr bíóinu vorum við aðallega að ræða hinn mikla fjársjóð drekans Smeygins. Hann sat á fjalli fullu af gulli og gimsteinum sem gráðugir dvergar höfðu áður safnað. Það hafði reyndar orðið þeim að falli, samkvæmt sögunni.

Ég fór að reyna að skýra út fyrir Kára að ef allt þetta gull kæmist á markað í Vatnabæ sem er í nágrenni Fjallsins mikla myndu verða þar efnahagslegar hörmungar. Það myndi byrja með ægilegri hagbólu, en síðan myndi taka við óðaverðbólga og gullið yrði nærri verðlaust.

Ég bar þetta saman við það sem gerðist á Spáni á tíma conquistadoranna. Þá var flutt þangað óhemju magn af gulli og silfri frá Suður-Ameríku uns góðmálmarnir misstu verðgildi sitt – silfur varð ekki mikið verðmætara en steinvölur.

Nú sé ég að fleiri hafa verið að velta þessu fyrir sér eftir myndina. Á vef greiningardeildar Arionbanka má lesa um möguleg hagræn áhrif ferðar hobbitans og dverganna til fjallsins Sindarin Erebor. Þar er spáð verðhruni á gulli og demöntum í Miðgarði:

„Inni í fjallinu lúrir drekinn Smeyginn nefnilega á verulegum fjársjóði, sem fyrirséð er að gæti umturnað mörgum efnahagsstærðum og eignaverði í hagkerfi Miðgarðs væri honum ráðstafað hratt. Í Markaðspunktum dagsins fjallar greiningardeild um það hvernig hobbitar, dvergar, álfar og aðrir fjárfestar í Miðgarði geta brynjað sig fyrir áhrifum þessa.“

Drekinn Smeyginn liggur á gullinu sem gæti kollvarpað hagkerfi Miðgarðs.
Áður á þessum stað

Nú er að myndast hreyfing um að reyna að koma verðbólgunni niður með handafli – þeir sem hækka verð fá á sig skammir og neyðast jafnvel til að lækka aftur.

Aðrir lýsa því yfir að fyrra bragði að þeir muni ekki hækka verð eða jafnvel lækka það.

Þetta er í sjálfu sér ágætt. Fyrir vikið verður vonandi meira úr þeim litlu launahækkunum sem fást í nýjum kjarasamingum.

En þetta er ekkert nýtt.

Þeir sem eru eldri en tvævetur muna að svipað ástand hefur áður komið upp í samfélaginu – þar sem menn stíga á stokk og hafa uppi alls kyns heitstrengingar varðandi verðbólguna.

Það getur dugað í smátíma – en yfirleitt ekki lengi. Það sýnir reynslan okkur.

Við höfum semsagt verið áður á þessum stað.
Brestir í varnarmúrinn

Með innflutningi á smjöri og kjúklingum og sölu þessara vara undir því yfirskini að þær séu íslenskar eru komnir stórir brestir í varnarmúrinn um íslenskan landbúnað. Meira að segja forsvarsmenn bænda bregðast reiðir við – verri auglýsingu fyrir haftakerfið er varla hægt að hugsa sér.

Þetta sýnir að í raun er það hentistefna sem ræður ferðinni. Það er allt í lagi að plata neytendurna ef svo ber undir. Prinsíppin sem kerfið byggir eru fagurgali.

Við lifum í veruleika sem landbúnaður og matvælaframleiðsla þarf að laga sig að. Erlendir ferðamenn fara að nálgast það að vera þreföld íbúatala þjóðarinnar. Það eru mun fleiri munnar sem þarf að metta nú en áður. Eftirspurn eftir íslenskum matvörum eins og til dæmis skyri fer mjög vaxandi erlendis.

Á sama tíma er að verða vakning í lífrænni framleiðslu á Íslandi og þeirri framleiðslu sem byggir á því að framleiða gæðavöru ofan í kröfuharða neytendur. Þá er en nauðsynlegt að neytandinn viti hvaðan varan kemur. En hann er líka tilbúinn að greiða hærra verð fyrir hana.

Því miður er subbuskapur og fúsk alltof algengt í matvælaframleiðslunni, eins og dæmið um falsaða smjörið og kjúklingana sýnir. Stórfyrirtæki eru mjög aftarlega á merinni í vöruþróun, það eru smáframleiðendur sem eru farnir að vísa veginn eins og mátti sjá á matarmarkaði í Hörpu rétt fyrir jól. Það er samt við ramman reip að draga. Við þurfum kerfi þar sem framtak og gæði njóta sín. Þá ætti ekki að vera nein ástæða til að óttast framtíðina.
Tungumálinu misþyrmt

Það er svolítið erfitt þegar ráðamenn tala til að dylja það sem er í rauninni að gerast – á ensku er þetta kallað doublespeak. Tungumálinu er misþyrmt til að að fela veruleikann.

Það er svona þegar umhverfisráðherrann talar um Norðlingaölduveitu. Í raun er er orðum hans þannig háttað að það er varla hægt að ræða við hann um málið. Jú, það er rétt hjá honum, friðlandið við Þjórsárver er að stækka, en staðreyndin er auðvitað sú að það stækkar minna en ráð hefur verið fyrir gert. Og ráðherrann reynir að dylja með orðum sínum að ástæðan sé sú að til standi að hefja framkvæmdir við Norðlingaölduveitu.

Það er eiginlega ráðgáta hvers vegna hann talar ekki skýrar? Finnst honum sjálfum að málstaðurinn sé svo slæmur að þurfi að þæfa málið?

Svo er það heilbrigðisráðherra sem segir að stórfelldar hækkanir komugjalda á heilbrigðisstofnanir séu í ágætu samræmi við fyrirheit ríkisstjórnarinnar um að hækka ekki gjaldskrár. Hækkunin er um 20 prósent. Það sem er líka merkilegt í þessu er að ráðherranum tekst að segja að við þetta batni hagur almennings.
Hvernig á Sjálfstæðisflokkurinn að skapa sér sérstöðu í borginni?

Styrmir Gunnarsson kvartar undan því að Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavík nái ekki að skapa sér sérstöðu, hann þurfi að aðgreina sig betur frá núverandi meirihluta.

Þetta er ekki alveg auðvelt.

Í eina tíð var Reykjavík djásnið í kórónu Sjálfstæðisflokksins. Hann var alltaf með hreinan meirihluta. Þetta breyttist 1994, síðan þá hefur flokkurinn ekki átt neinn séns í að ná meirihluta aftur. Og hann er afar fjarri því nú.

Það kemur ýmislegt til. Íbúasamsetning borgarinnar hefur breyst, glundroðakenningin svokölluð, sem gekk út á að enginn gæti stjórnað borginni nema Sjálfstæðisflokkurinn, hefur löngu verið afsönnuð, og loks er hið mikla félagslega net sem flokkurinn hafði í borginni, með fyrirgreiðslu og viðamiklum félagaskrám, það er horfið.

Svo er hitt að flokkar eru að miklu leyti sammála um hvernig á að stjórna borgum. Þetta er ekki bara svona á Íslandi. Víða er það svo að borgum er betur stjórnað en ríkjum – borgirnar þróast í að verða öflugar og nokkuð sjálfstæðar heildir. Borgir eru orðnar hreinni, vistvænni og glæpatíðni hefur minnkað. Hugmyndum um skipulag hefur fleygt fram.

Nýtt aðalskipulag Reykjavíkur var samþykkt með atkvæðum 13 borgarfulltrúa gegn 2. Allir flokkar í borginni höfðu unnið að því – líka Sjálfstæðisflokkurinn – og þótt tveir borgarfulltrúar hans hafi ákveðið að vera á móti á síðustu stund er erfitt fyrir flokkinn að fara í allsherjar herútboð gegn aðalskipulaginu, til dæmis undir merkjum einkabílsins. Það er heldur ekki hægt fyrir flokkinn að reka kosningabaráttuna á því einu að vera á móti því að hróflað verði við Reykjavíkurflugvelli – innan flokksins, já, og innan borgarstjórnarflokksins, er fólk sem er eindregið þeirrar skoðunar að flugvöllurinn þurfi að víkja. Að auki hefur verið gert samkomulag um að kæla flugvallarmálið – þar sem er að finna undirskrift innaríkisráðherra og varaformanns Sjálfstæðisflokksins.

Þá getur maður staldrað við þrjá málaflokka, menntamál, heilsugæslu og skattalækkanir. Skólarnir eru vissulega í krísu, heilsugæslan er í ólestri – og útsvarið er í botni í Reykjavík eins og víða um land. En vandi skólanna verður varla leystur án þess að hækka laun kennara verulega. Sjálfstæðisflokkurinn gæti boðað aukinn einkarekstur í skólum, en slíkar hugmyndir eiga ekkert sérlega upp á pallborðið hjá kjósendum þótt þær gætu verið skynsamlegar.

Hvað varðar heilsugæsluna þá hefur oft verið rætt um að betra gæti verið að borgin tæki hana yfir. Það er þó vandséð að þetta geti verið sérstakt kosningamál.

Átak í menntamálum og heilsugæslu gæti líka stangast á við loforð um skattalækkanir – því líklega myndi þessu fylgja kostnaður. Halldór Halldórsson, sem mun leiða lista Sjálfstæðismanna í vor, hefur þó gefið fyrirheit um lækkun útsvars.
Misjafnlega holl áhrif bóka

Nú eru settar fram kenningar, byggðar á rannsóknum, skilst manni, um að lestur bóka hafi góð áhrif á heilastarfsemina. Þau sé jafnvel hægt að merkja eftir lestur einnar bókar.

En það hlýtur þó að skipta máli hvaða bók það er.

Ég var í skóla með pilti sem varð hálf tjúllaður af því að lesa Nietzsche. Mikill fjöldi Íslendinga varð sósíalistar og kommúnistar af því að lesa Bréf til Láru.

Íslandsklukkan blæs manni brjóst þjóðrembu – Tómas Jónsson metsölubók tekur hana alla í sundur lið fyrir lið.

Sálmurinn um blómið fjallar um fullorðinn mann sem er alltaf að þvælast með lítilli stúlku. Það er allt í mesta sakleysi, en núorðið heyrist manni að svona sé tabú.

Það má efast um góð áhrif nokkurra af útbreiddustu bókum allra tíma, Rauða kvers Maós, Kommúnistaávarpsins, Mein Kampf og ýmissa trúarrita.

En líklega er hér átt við að athöfnin að lesa hafi góð áhrif á virkni heilabúsins. Það má vel vera.
Enga bjána í framboð

Karl Rove, einn helsti ráðgjafi George W. Bush og maðurinn á bak við kosningasigra hans, er að hefja stríð innan Repúblikanaflokksins, skrifar Donna Brazile á vef CNN.

Rove, sem þykir einhver slægasti kosningastjóri allra tíma, ætlar að nota krafta sína til að koma í veg fyrir að frambjóðendur úr Teboðinu nái að komast í framboð fyrir Repúblikana.

„Markmið okkar er að útiloka heimska frambjóðendur sem geta ekki unnið kosningar,“ sagði Rove í viðtali við Fox News. Og einn samherji Roves í þessari baráttu bætir við:

„Regla okkar er – enga bjána í framboð.“

Karl Rove
Dimmir yfir olíuævintýri Brasilíu – hvaða áhrif hefur vinnsla á jarðgasi?

Í grein í Washington Post má lesa hvernig olíudraumar Brasilíumanna eru að verða að engu. Fyrir fáum árum var mikið talað um olíuævintýri sem væri í uppsiglingu í Brasilíu. Menn giskuðu á að í hafinu fyrir utan Brasilíu væri að finna jafngildi 50 milljarða tunna af olíu, þeir bjartsýnustu fóru upp í 250 milljarða tunna.

Nú horfir þetta allt öðruvísi við, samkvæmt stórblaðinu. Olíufyrirtæki sem hafa stundað leit undan ströndum Brasilíu eru að missa áhugann. Ríkisolíufélagi Petrobas er skuldum vafið.

Ástæðan er ekki einungis sú að menn virðast hafa ofmetið hversu mikil vinnanleg olía er þarna á hafsbotni, heldur líka hitt að heimurinn er í auknum mæli að snúa sér að öðrum orkugjöfum. Það er ekki eins freistandi að leita að olíu á svæðum þar sem er erfitt að vinna hana.

Þarna höfum við annars vegar stórfelld vinnsla á olíu úr sandi, líkt og í Kanada, og hins vegar geysilegur uppgangur í vinnslu á jarðgasi með þeirri aðferð sem kallast fracking á ensku. Hún byggir á því að gasi er hleypt upp úr jarðlögum með því að dæla þangað vatni, blönduð sandi og kemískum efnum, af miklum krafti. Jarðgasvinnslunni hefur verið líkt við orkubyltingu sem kunni að vera aðal aflvaki hagvaxtar á næstu árum. Um það er þó deilt, sem og um umhverfisáhrifin, en víst er að þetta er farið að hafa mikil áhrif á orkumarkaðinn líkt og lesa má á Orkubloggi Ketils Sigurjónssonar.

Á þessari skýringarmynd má sjá hvernig gas er unnið úr jarðlögum með aðferðinni sem kallast fracking. Gasið er til í gífurlegu magni en erfitt hefur verið að nýta það.
Of stórir til að fara í fangelsi

„Jafnræði fyrir lögunum felur í sér að fyrirtæki hafi sömu stöðu gagnvart lögunum, sama hversu stór þau eru. Það er ekki hægt að hafa sérstakt dómskerfi fyrir stór fyrirtæki og annað fyrir lítið. Ef sumir njóta forréttinda gagnvart lögunum, þá ætti dómsmálaráðuneytið að viðurkenna að sú sé raunin – og skýra út hvers vegna þetta sé svona.“

Þetta má lesa í grein sem birtist á vef CNN. Höfundarnir eru tveir, frjálshyggjumaðurinn Mark Calabria frá Cato Institute og Lisa Gilbert frá frjálslyndum samtökum sem nefnast Public Citizen. Þau eru ekki sammála í pólitík, en skrifa þessa grein til að fjalla um refsileysi stórra banka og fyrirtækja.

Það er talað um fyrirtæki sem eru too big to fail, þau Calabria og Gilbert tala um fyrirtæki sem eru too big to jail.

Þau leggja út frá máli HBSC bankans sem varð uppvís að alls kyns svikum, meðal annars að leyfa fíkniefnasölum að þvo peninga. Samt var bankinn ekki lögsóttur á endanum, heldur var gerður samningur sem felur í sér að bankinn greiðir sekt og viðurkennir að sér hafi orðið á í messunni.
Kuldi

Þessi merkilega ljósmynd sýnir vel kuldana sem geisa í Norður-Ameríku. Myndin er af St. Joseph-vitanum sem stendur við Michigan-vatn. Vitinn er hulinn íshjúpi.
Miðlungsgóður Mitty

Það verður að segjast eins og er að kvikmyndirnar sem hafa verið teknar á Íslandi undanfarið valda nokkrum vonbrigðum, The Secret Life of Walter Mitty er ekki undanskilin.

Ísland kemur reyndar rosalega vel út í myndinni. Og þarna er sena þar sem söguhetjan er spurð að því í síma hvort Ísland sé ekki fallegt. Ben Stiller, sem leikur aðalhlutverkið, klökknar og segir – jú, það er fallegt.

Þetta er semsagt fín „landkynning“. Túristastraumurinn til Íslands minnkar ekki við þessa mynd – og heldur ekki við greinina í Guardian þar sem er talað um landið sem Hollywood norðursins.

Myndin fær fína aðsókn. Svo fer hún á iTunes og Netflix og í sjónvarp, áður en yfir lýkur eiga ótaldar milljónir eftir að sjá hana. Hún hæfir öllum aldursflokkum, boðskapurinn er ágætur – þetta er það sem er kallað feelgood mynd.

Í hinni frábæru smásögu James Thurbers er Walter Mitty óhamingjusamur maður sem leitar skjóls í draumórum. Það er líka uppleggið í kvikmyndinni. En ekki er liðið langt af henni þegar er skipt alveg um gír, þá hættir Mitty að vera draumóramaður og verður í staðinn aksjónmaður. Í staðinn fyrir tilfinningadýpt eru búin til læti. Menn treysta ekki sögunni og nota frekar tæknibrellur.

Okkar menn, Ólafur Darri, Þórhallur Sigurðsson, Gunnar Helgason og Ari Matthíasson eru til stakrar prýði og útlit myndarinnar er flott. Em allt er þetta frekar langsótt og útkoman ekki nema miðlungsmynd.

Nú bíður maður eftir kvikmyndunum Noah og Interstellar sem líka voru teknar á Íslandi. Vonandi verða þær betri.

The Secret Life of Walter Mitty nýtur þess að aðalleikararnir, Ben Stiller og Kristen Wiig, eru bæði mjög geðþekk. Myndin sjálf er hvorki fugl né fiskur.