Á spenanum

Áhugamaður um landbúnað og ferska matvöru sendir þetta bréf.

- - -

Það að halda að hér muni flæða mjólk hér inn eins og sagt var í þinginu í vikunni, það er náttúrulega bara fáránleg hugmynd. Fyrir hvern ætti að borga sig að flytja hana inn?

Mjólk þarf að flytjast við ákveðið hitastig alla leið í sérútbúnum tönkum. Ímyndið ykkur flutningskostnaðinn…. Hver ætti að sjá hag sinn í því?

Að sjálfsögðu fengjum við eitthvað af „mjólkurvörum“ hingað,en þær yrðu aldrei ódýrari.

Við virðumst gleyma því að við erum bara nokkrar hræður hér á skeri og enginn raunverulegur markaður í að sækja fyrir neinn – a.m.k. ekki með mjólkur eða landbúnaðarafurðir.

Hins vegar höfum við möguleika á selja heilmikið út – það er að segja ef við vinnum smá í því og gerum þær vörur sem við höfum betri og söluvænlegri. Það skiptir engu hversu hráefnið er gott ef varan sem úr hráefninu er gerð er miðlungs eða léleg.

Ég sé til dæmis ekki fyrir mér að íslenskur ostur með sinni gúmmíkenndu áferð eigi mikið erindi í samkeppni við marga erlenda osta…en það er spurning hvort smá samkeppni gæti ekki ýtt framleiðendum í að framleiða betri vöru?

Ef ekki, þá að sjálfsögðu verða þær undir í samkeppni á alþjólegum markaði.

Það styrkjakerfi sem er hér við lýði er uppfullt af spillingu. Þeir sem strjúka kettinum rétt fá styrki á styrki ofan, meðan aðrir fá ekki neitt.

Með inngöngu í ESB myndi opnast okkur annað og stærra styrkjakerfi sem allir hefðu sama aðgang að. Þá myndi hins vegar reyna á hverjir stæðu sig best eða hefðu eitthvað fram að færa í því tilliti.

Fleiri hundruð milljónir fara á hverju ári í smáverkefni á landsbyggðinni og aldrei fáum við að sjá neinar skýrslur um árangur. Það nýjasta eru allir þessir „matarklasar“ sem þegar málin eru skoðuð, hafa afar litlu skilað.

Í raun eru þeir tengdir aftur bændasamtökunum og fleiri samtökum og eru ekkert annað en enn eitt haftið – síðasta netið til að veiða þá bændur sem sýna einhvern vilja til að gera nýjungar aftur í netið.

Landslagið er nefnilega þannig að þeir sem vilja skara framúr og gera eitthvað, þeim þarf að halda aftur með öllum tiltækum ráðum.

Hins vegar, séu þeir í rétta flokknum eða með réttu samböndin, þá er hent í þá einhverjum smá pening – ekki nægu fé til að þeir geti gert neitt nýtt eða neitt af viti –en nóg til að þeir haldi kjafti. Og algjörlega ekki nóg til að þeir geti orðið „stærri“ en bóndinn á næsta bæ….

Það besta er að ég hugsa að margir fatti það ekki einu sinni sjálfir.

Þetta landbúnaðarkerfi okkar er nefnilega svo miðstýrt og það er svo vel passað uppá að enginn geri neitt til að hrófla við infrastrúkturnum. Passað uppá að halda öllum innan sinnar girðingar og að réttir aðilar geti sogið sinn skammt af spenanum.

Af hverju má ekki sleppa taumhaldinu aðeins af og athuga bara hverjir lifa af og hverjir ekki? Ég er viss um að það vildu margir bændur líka – þeir eru bara ekki spurðir. Það er passað uppá að spyrja bara þá sem gefa réttu svörin svo að kerfið geti viðhaldið sjálfu sér og haldið áfram að mjólka.

Öll þessi miðstýring…fækkun sláturhúsa….hagræðing…Hverju hefur hún skilað?

Miðlungs afurðum sem eru í raun óþekkjanlegar hver frá annarri.

Hvað með grænmetisbændur til dæmis? Af hverju eiga þeir að sitja við annað borð? Af hverju fá þeir ekki ódýrara rafmagn svo að þeir geti verið samkeppnishæfir og aukið við þá flóru sem þeir rækta?

Af hverju bara tómatar og agúrkur? Af hverju ekki að auka styrki til þeirra svo að þeir geti farið að rækta eitthvað annað og meira og jafnvel flytja út?

Við eigum þó þetta vatn okkar og jarðvarma – af hverju ekki að nýta okkur það betur?

Í Japan er farið að rækta hrísgrjón neðanjarðar til að nýta varmann sem kemur frá borgum og eins landrýmið. Hér höfum við nægan jarðhita og nóg land – af hverju erum við ekki að rækta meira?

Þessi ESB grýla sem er verið að ýta framan í bændur er ekkert annað en kerfið að reyna að viðhalda sjálfu sér. Ekki til að vernda bændur – heldur til að vernda sjálft sig.

Auðvitað munu einhverjir hætta rekstri. En það munu aðrir koma í staðinn.

Landbúnaður leggst ekki af þó svo „við“ hættum að styrkja hann.

Það kemur alltaf maður í manns stað – það er það sem kerfið er hrætt við.

Að það fái ekki rjómann sinn og þann rétt að útdeila honum eins og það sjálft kýs til sín og sinna.