Framsóknarflokkurinn getur valið

Flokksþing Framsóknarflokksins sem hefst í dag er að mörgu leyti áhugavert. Flokkurinn flaug upp í fjórðungsfylgi í síðustu kosningum, formaðurinn varð forsætisráðherra, en nú er fylgið ekki nema í kringum 10 prósent, flokkurinn nýtur lítillar velvildar í fjölmiðlum, það er margvísleg óhamingja sem steðjar að honum. Efasemdir eru um hvort Sigmundur Davíð Gunnlaugsson ráði við starf sitt og stjórnarsamstarfið er ekki beysið. Ýmsar uppákomur í vetur benda til þess að Sjálfstæðisflokkurinn telji sig ekki skulda Framsókn neitt. Það er fokið í flest skjól þegar ráðherra þarf að senda bónarbréf með sælgæti til fjármálaráðuneytisins, í von um að hann þoki málum áfram. Líklegast er að ríkisstjórnin lifi út kjörtímabilið, en fyrir Framsókn virðist það ekki ætla að verða neitt sældarlíf.

Stefna Framsóknarflokksins virðist líka vera mótuð frá degi til dags af kjaftagleiðum þingmönnum sem sumir eru í einleik eða eru kannski ekki mikið í því að hugsa áður en þeir tala. Skilaboðin sem berast frá Sigmundi eru oft óljós – og stundum jafnvel dálítið furðuleg þegar haft er í huga að þar fer sjálfur forsætisráðherra þjóðarinnar.

Framsókn þarf semsagt að hugsa sinn gang. Það hefur löngum verið dálítið óljóst hvað flokkurinn stendur fyrir – oft hefur það verið leikur hans að skjótast fram með stór loforð rétt fyrir kosningar. Ólíklegt er að það dugi næst. Flokkurinn getur valið að fara í sömu átt og borgarfulltrúarnir í Reykjavík sem gerðu á grófan hátt út á lágkúrulegt útlendingahatur – það hefur reyndar verið rætt að þær þyrftu að fá fyrir ferðina á flokksþinginu. Það verður áhugavert að sjá hvort eitthvað verður úr því.

Þegar Sigmundur Davíð var kosinn sem formaður var það með fyrirheiti um að flokkurinn væri að endunýja sig, losa sig undan hagsmunatengslunum sem hafa verið svo ríkur þáttur í starfi hans eða eðli. Framsókn var fyrsti flokkurinn til að skipta um forystu eftir hrun, allt gamla liðið hvarf á brott, ungt fólk tók við. En viti menn, hagsmunatengslin rofnuðu ekki – nema síður sé. Þau virðast alveg jafn sterk og áður. Það er erfitt að verjast þeirri tilhugsun að ríkisstjórnin sem nú situr sé fyrst og fremst bandalag um að verja ákveðna hagsmuni. Í raun er dálítið sársaukafullt að sjá ungt fólk í grimmri hagsmunagæslu fyrir fámennt klíkuveldi.

Stundum er samt eins og fjölmiðlafólk í Reykjavík misskilji Framsóknarflokkinn aðeins. Víða úti á landi er hann stór og mikil hreyfing – og í býsna nánum tengslum við grasrótina. Þetta skynjar maður þegar maður fer norður og austur á land og talar við fólk. Í huga þess er Framsókn félagshyggjuflokkur með dreifbýlisáherslur. Þess vegna gekk það nokkuð gegn hugmyndum flokksmanna þegar Halldór Ásgrímsson fór að boða aðild að Evrópusambandinu.

Svo er annað sem þarf að gefa gaum, afstöðu Framsóknar til uppgjörs fallinna banka og fjármálstofnana. Þar hefur flokkurinn að sumu leyti tekið mjög vinstri sinnaða afstöðu: Að íslenskur almenningur kæmi hvergi að því að borga fyrir Icesave, að taka eins mikið fé af kröfuhöfum fallinna banka og framast er kostur. Framsókn hefur líka gengið flokka lengst í að vilja afnema verðtryggingu á lánsfé – og hann vildi ganga miklu lengra en hinir hefðbundnu vinstri flokkar í að bæta alemenningi fjárhagslegt tjón af hruninu. Við þetta má svo bæta að innan flokksins eru umræður um öðruvísi peningakerfi, í anda þess sem Frosti Sigurjónsson boðar.

Allt er þetta fremur í anda vinstristefnu – Framsókn tekur þarna ákveðna afstöðu gegn peningavaldinu. Í raun mætti ætla að Alexis Tsipras, hinn vinstrisinnaði forsætisráðherra Grikklands, hefði mest að ræða við Sigmund Davíð af íslenskum stjórnmálaforingjum.

Ég sagði í grein í gær að Framsókn sýndi vinstri vangann í drögum að ályktunum fyrir flokksþingið. Hér eru nokkur atriði úr drögunum sem varða stór og umdeild mál.

Stjórnarskráin

„Framsóknarflokkurinn er hlynntur endurskoðun á stjórnarskrá lýðveldisins. Gerð er sú krafa að undirbúningur sé vandaður, að haft sé samráð við ólíka aðila og að höfð sé hliðsjón af vinnu undanfarinna ára, m.a. tillögum stjórnlagaráðs og stjórnlaganefndar, niðurstöðum ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu og starfi þeirrar stjórnarskrárnefndar sem starfaði á árunum 2005- 6.“

Skipulagsvald

„Skipulagsvaldið er einn af hornsteinum sjálfstjórnarréttar sveitarfélaganna sem ávallt skal virða. Við gerð langtímasýnar og landsskipulags verði ekki gengið á sjálfstæði sveitarfélaga og skipulagsvaldið verði áfram á sveitarstjórnarstiginu.“

Innflytjendamál

„Stuðla þarf að faglegri, vandaðri og upplýsandi umfjöllun um málefni innflytjenda og þátttöku þeirra í samfélaginu. Ennfremur skal hugað að því að bæta tækifæri innflytjenda til þátttöku í lýðræðislegri umræðu og stjórnmálum. Leggja skal áherslu á að draga fram tækifærin sem felast í ólíkum menningarlegum bakgrunni landsmanna og nýta þekkingu innflytjenda til að efla íslenskt samfélag. Mikilvægt er að efla stuðningsnet kvenna af erlendum uppruna sem búið hafa við heimilisofbeldi vinna gegn ofbeldi í garð og meðal innflytjenda.“

Ríkisútvarpið

„Ríkisútvarpið gegnir mikilvægu hlutverki í íslensku samfélagi með aðhaldi og hlutlægri umfjöllun um íslenskt samfélag. Á RÚV hvílir rík lýðræðis- og samfélagsleg skylda og því ber að þjóna öllu landinu. Útvarpsgjaldið verður því að renna óskipt til RÚV.“

Verðtryggingin

„Skipta verður ábyrgð jafnar á milli lánveitenda og lántaka. Framsóknarflokkurinn vill að dregið verði úr verðtryggingu á neytendalánum í samræmi við skýrslu verðtryggingarhópsins.“

Sæstrengur

„Sæstrengur til rafmagnsflutnings milli Íslands og Bretlandseyja er áhugaverð hugmynd sem gæti aukið hagsæld landsmanna. Framsóknarflokkurinn kallar eftir opinberri stefnumörkun um málið og skiptingu mögulegs ábata. Framsóknarflokkurinn telur varhugavert að ráðast í framkvæmdir sem stórhækka raforkuverð innanlands. Í opinberri umræðu um málið hefur ekki komið skýrt fram hvaða áhættu landsmenn kunni að taka í slíku verkefni. Þetta þarf að skýra og áhættu landsmanna ber að lágmarka.“

Kvótasetning makríls

„Makríl þarf að hlutdeildasetja (kvótasetja). Með því fæst aukin festa í veiðarnar með fyrirsjáanleika og tækifærum til hagræðingar í kerfinu. Við kvótasetningu makríls þarf að huga að þeirri gagnrýni sem kvótasetning annarra tegunda hefur hlotið. Tryggja þarf ríkinu tekjur við kvótasetningu og skýrt þarf að vera að ríkið sé eigandi veiðiréttindanna.“

Þjóðareign á sjávarauðlindum

„Auðlindir hafsins eru eign íslensku þjóðarinnar líkt og skýrt hefur staðið í lögum um árabil. Tryggja þarf þessa skilgreiningu í stjórnarskrá lýðveldisins. Eignarréttur ríkisins yfir veiðiréttindunum á að vera skýlaus í lögum og heimild ríkisins til að leigja útgerðum afnot af þeim til lengri tíma með samningum ótvíræð. Flokksþing framsóknarmanna fagnar staðfestu sjávarútvegsráðherra varðandi þessi grundvallarstefnumið flokksins.“

Þjóðarsjúkrahús

„Framsóknarflokkurinn telur brýnt að byggja nýtt þjóðarsjúkrahús. Samhliða öldrun þjóðarinnar á næstu áratugum eykst þörfin fyrir nýtt sjúkrahús.“

Húsnæðismál

„Ljóst er að umbóta er þörf á húsnæðismarkaðnum. Ungt fólk er mun síður tilbúið að skuldsetja sig eftir áföll undanfarinna ára en á ekki marga aðra kosti. Skoða á hvort veita eigi ungu fólki skattaívilnun vegna húsnæðissparnaðar til að auðvelda fólki fyrstu kaup. Við viljum auka hagkvæmni í byggingu húsnæðis og búa til sambærilegt húsnæðislánakerfi hér og þekkist í nágrannalöndunum. Framsóknarflokkurinn telur mikilvægt að ríkið sé þátttakandi á húsnæðislánamarkaði enda munu einkaaðilar ekki sinna öllum þörfum markaðarins. Sveitarfélög gegna mikilvægu hlutverki með uppbyggingu leiguíbúða og brýnt er að hraða slíkri uppbyggingu á næstu árum.“

Evrópusambandið

„EES samningurinn er aðgöngumiði Íslands að sameiginlegum markaði Evrópu og grunnur að samstarfi Íslands og Evrópusambandsins. Íslendingar skulu áfram leita eftir samstarfi við þjóðir innan og utan Evrópusambandsins á grundvelli frjálsra og sanngjarnra samninga og samvinnu sem byggir á jöfnuði og ábata allra aðila. Með slíkum samskiptum geta íslensk stjórnvöld best tryggt hagsmuni Íslands á hverjum tíma. Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins og hafnar því aðild að sambandinu.“

Þróunarsamvinna

„Framlög Íslands til þróunarsamvinnu skulu endurspegla markmið Sameinuðu þjóðanna.“