arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Skuldir heimilanna, lykilspurningin

Þetta er framlag greiningardeildar síðunnar í dag:

„Fyrir mér er lykilspurningin þessi.

Hvað ætlar ríkisvaldið að gera núna þegar við blasir að um helmingur þjóðarinnar er á leið í gjaldþrot, sem ákvað að kaupa sér húsnæði með varfærnum hætti, forðast gengisáhættu og taka bara lán í íslenskri krónu (sem að sögn var lýðveldinu svo mikilvæg).

Þetta varfærna fólk lítur svona út (sum sé ólíkt þeim sem tóku viljandi og vísvitandi áhættu í myntkörfuláni);

Hjón með barn eða börn, bæði í venjulegri launavinnu. Keyptu sér íbúðarhúsnæði á bilinu 30 til 40 milljónir, með 65-80% láni í íslenskum krónum á 4,15-4,65% verðtryggðum vöxtum bundnum vísitölu neysluverðs (í landi þar sem yfirlýst lykilmarkmið SÍ hefur verið að halda verðbólgu við 2,5% og ætti því verðbólga ekki að vera stór áhættuþáttur).

Nú stendur fasteignaverð í stað, en lækkar sem nemur verðbólgu að raungildi um 15% og jafnvel meir á ári.

(Ein af ástæðunum fyrir því að fasteignir seljast ekki er sú yfirlýsing SÍ í þjóðhagsspá að fasteignaverð lækki um 30% að nafnvirði á næstu tveimur árum. Hver kaupir fasteign á 30 milljónir, jafnvel þegar allt er með felldu á lánamarkaði þegar sérfræðingar SÍ segja þér að þú getur beðið í tvö ár og fengið sömu eign með 30% afslætti?).

Það blasir við að með hruni krónu kemur hér gríðarlegt verðbólguskot sem mun taka amk ár að vinda ofan af. Ef það gengur eftir munu skuldir af höfuðstóli fasteignalána fara upp fyrir verðmat eigna hjá gríðarlega stórum hópi landsmanna og verður þetta fólk því allt tæknilega gjaldþrota.

Það eru framundan voveiflegir tímar að því er virðist hjá skuldsettu fólki sem er í þeirri stöðu að „eiga“ fasteign, þótt það hafi farið varlega og tekið lán í íslenskum krónum í lýðveldinu Íslandi þar sem meginmarkmið SÍ hefur verið 2,5% verðbólga, undanfarin sjö ár.

Hvað segja Jóhanna Sig, Björgvin G. og Geir H. um þetta?

Mér sýnist eina leiðin vera að leggja öll fasteignalán í íslenskum krónum inn í Íbúðarlánasjóð (segjum svona upp að skynsemismörkum, kannski hámark 30 milljónir), og afnema vísitölutengingu höfuðstóls til nokkurra ára, eða þar til nokkurn veginn normalt ástand ríkir á Íslandi. Það kæmi einnig til greina að hámarka vísitölu hækkun höfuðstóls við verðbólgumarkmið SÍ til næstu tveggja ára eða svo.

Ef ekki verður hugað að þessu umsvifalaust, (segjum á innan við tveimur mánuðum), munu skuldir heimilina af fasteignalánum hækka upp í hundrað prósent af markaðsvirði íbúða eða ofar. Þetta mun gerast ógnarhratt eða á næstu sex til tólf mánuðum, með tilheyrandi fjöldagjaldþrotum út um allt þjóðfélag.

Er undirbúningur til að afstýra þessu hafinn?

Það er lykilspurningin í dag!“
1975

Sex sannanir fyrir því að nú er árið 1975:

1. Við eigum í stríði við Breta

2. Það eru gjaldeyrishöft

3. Það ríkir óðaverðbólga

4. Vinsælustu lögin eru með ABBA og Villa Vill

5. Forsætisráðherra heitir Geir og er sjálfstæðismaður

6. Fjármálaráðherra heitir Mathiesen og er sjálfstæðismaður

7. Seðlabankastjóri heitir Davíð.
Um gróðafíkn

Jóhann Tómasson læknir sendi mér þessa grein sem hefur beðið birtingar á Morgunblaðinu lengi. Hún mun hafa verið skrifuð fyrir hrunið:

- - -

Um gróðafíkn

„Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, sagði í ræðu á flokksstjórnarfundi hinn 20. september sl. m.a: ,,Það er ekkert hald í hávaða. Það er ekkert hald í brigslyrðum. Við sem byggjum þetta land þurfum að þétta raðirnar, taka höndum saman, senda áhættufíklana í meðferð og bjóða þá velkomna aftur í uppbygginguna þegar runnið hefur af þeim.“

Satt að segja vekja þessi ummæli formannsins nokkra undrun. Hvar hafa Ingibjörg og Össur eiginlega verið? Varla telja þau sig hafa verið saklausa áhorfendur? Ekki veit ég betur en að þau og vinur þeirra, forseti Íslands, hafi stutt dyggilega við útrásarvíkingana. Nema ég hafi misskilið allt saman.

Í læknisfræði þykir eftirsóknarvert að greina sjúkdóma snemma. Við læknar prísum okkar sæla, ef okkur tekst að greina sjúkdóma í tæka tíð og erum miður okkar, ef okkur verða á alvarleg mistök. Til okkar eru líka gerðar talsverðar kröfur.

Hinn 10. janúar árið 2004 birtist grein í Morgunblaðinu „Um gróðafíkn“ eftir Guðmund Helga Þórðarson fyrrverandi heimilislækni.

Þar fjallar hann um ofurlaunamennina og segir síðan: „Ef spurt er um rök fyrir því að greiða mönnum svo hátt kaup, er því oftast svarað til, að þessir menn beri svo þunga ábyrgð og þess vegna þurfi að greiða svona hátt kaup. Þessi kenning um ábyrgðartilfinningu ofurlaunamanna hefur beðið nokkurn hnekki upp á síðkastið af ýmsum ástæðum, bæði hér á landi og út um heim. Kemur þar til, að ofurlaunamennirnir hafa ekki reynzt eins ábyrgir og við var búizt; æ fleiri úr þeirra hópi lenda í klandri vegna fjármálamisferlis, svo að segja má að hinn frjálsi markaður logi allur í slikum málum.“ Síðar í greininni segir um ofurlaunamennina: „Vinnuumhverfið breytir viðhorfi þeirra, hefur geðræn áhrif á þá, þeir verða fíklar. Þessar háu upphæðir verka á þá eins og fíknilyf, þeir þurfa sífellt stærri skammta, hærra og hærra kaup, þeim finnst milljónin „eins og dropi í hafið“. Fíknin er óseðjandi, fíkillinn er eins og minnkurinn, sem drepur meira en hann étur.“

Greininni lýkur Guðmundir læknir svona: „Gróðafíknin er náskyld spilafíkninni. Í báðum tilvikum er óeðlileg fíkn í peninga. Spilafíknin er viðurkennt heilsufarslegt og félagslegt vandamál. Í samræmi við það hefur þjóðfélagið komið sér upp meðferðarstofnun í tengslum við SÁÁ. Mér fyndist því koma til greina að stofna deild, t.d. í tengslum við SÁÁ, þar sem gróðafíklum yrði boðið upp á hjálp til að brjótast undan oki fíknarinnar. Hér er um alvarlegt vandamál að ræða sem krefst skjótra úrræða.“
Arthúr Björgvin, Lárus Pálsson og Tyrkjaránið í Kiljunni

Sérstakur gestur í Kiljunni í kvöld verður Arthúr Björgvin Bollason. Hann hefur nýlega sent frá sér bók á þýsku – bókmenntalega ferðahandbók um Ísland – allt frá tíma fornsagna til Arnaldar Indriðasonar. Þessi bók hefur hlotið mjög góðar viðtökur í Þýskalandi.

Þorvaldur Kristinsson kemur í þáttinn og segir frá ævisögu sem hann hefur ritað um Lárus Pálsson leikara, en Lárus var einn merkasti leikhúsmaður Íslands á síðustu öld, stórleikari og frumkvöðull.

Mohammed Magani er rithöfundur frá Alsír sem hefur skrifað um Tyrkjaránið, en það voru einmitt sjóræningjar frá Alsír – úr svokölluðu Barbaríi – sem rændu á Íslandi árið 1627.

Kolbrún og Páll fjalla um nýjar bækur eftir Einar Kárason og Árna Þórarinsson, en Bragi segir frá sómamanninum Jóhanni Péturssyni vitaverði.
Að borga fyrir óreiðumenn

582 milljarðar í lán frá Bretum til að standa skil á Icesave.

Það segir Financial Times.

Hverjir borga?

Við?

Hvað er þetta mikið á hvert mannsbarn á Íslandi? Hverja fjölskyldu?

Og nú er Straumur, sem er í eigu Björgólfsfeðga, að bjóðast til að kaupa eignir Landsbankans sem þeir hafa sett í þrot.

Nú er spurning hvernig þetta virkar allt.

En ráðamenn verða að fara að tala við þjóðina og skýra málin fyrir henni.
Network

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=90ELleCQvew]

Þessi fræga sena úr kvikmyndinni Network á bara nokkuð vel við í dag.

Leikarinn er Peter Finch.
Bjarni Á

Salvör Gissurardóttir er með þessa úttekt á einum helsta útrásarvíkingnum.

Þessum sem var næstum búinn að ná orkuauðlindunum fyrir sig og félaga sína.
Útrásarsöngvarinn

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=5egkmJRikKw]

Ýmislegt er að hrynja þessa dagana.

Og þar með pólitísk arfleifð þessa manns.
Fall bankanna

Eigið fé ofmetið og skuldsetning fellir kerfið.

Óli Björn Kárason er með þessa bráðsnjöllu útlistun á hruni fjármálakerfisins á vef sínum.
Björgólfur og virðingin

Hér er vísað á grein um Björgólf Thor Björgólfsson sem birtist í Forbes viðskiptatímaritinu árið 2005.

Þar segir Björgólfur að virðing skipti hann mestu máli, meira máli en peningar og völd.

Og svo er haft eftir honum:

„Ég hef öðlast þá virðingu sem ég sóttist eftir. Nú er síðari hluti lífs míns að hefjast.“
Breskur svartlisti

Listi bresku stjórnarinnar yfir lönd og aðila sem sæta fjárhagslegum þvingunum:

Al Qaida, Norður-Kórea, Hvíta-Rússland, Burma, Zimbabwe – og Landsbankinn.
Úbbs

Og þá er Seðlabankinn líka að komast í þrot.

Þarf að afskrifa hundruð milljarða vegna verðlítilla pappíra frá fjármálafyrirtækjum.

Sem eiga að koma með betri tryggingar á morgun.

En geta það auðvitað ekki.
Þeir borga ekki

Björgólfsfeðgar eru búnir að láta nokkrar kennitölur róa.

Og þess vegna ætla þeir ekki að standa í skilum með Eimskip.

Eins og þeir höfðu lofað.

Þetta er hið gamla óskabarn þjóðarinnar, stofnað 1914, var þá stolt Íslendinga.

Landsbankinn var hins vegar stofnaður 1886.

Þeir eru búnir að setja bæði þessi fyrirtæki á hausinn.
Iceland

Kunningi minn sem er búsettur í útlöndum sendi mér þennan pistil. Rétt að taka fram að hann hefur mjög góða innsýn í heim viðskiptanna.

- - -

Þá er íslenska þjóðin gjaldþrota, svo einfalt er það. Frekar leiðinlegt að þjóðin skuli tapa orðstír sínum algjörlega í leiðinni. Iceland er orðið hugtak um fjármálaóreiðu, glópsku og glæpsamlega græðgi. Maður hittir marga hér ytra og finnur fyrir því að maður þarf núna að skammast sín þegar innt er eftir þjóðerni manns. Ég hitti marga Dani um daginn í móttöku og fóru þeir að hlæja þegar ég sagðist vera Íslendingur.

Í fyrirsögnum erlendra dagblaða stendur eitthvað svona Hungary in danger of becoming another Iceland og þá vita allir hvað átt er við.

Gjaldþrotið var búið til kollektíft, bæði af einkavinavæddum bankastjórum sem sáust ekki fyrir í lántökum erlendis og útrásargosum Kaupþings sem upphaflega voru studdir dyggilega af lífeyrissjóðum landsmanna, en einkum vegna þess að aðhald Seðlabanka og FME var ekkert. Við stjórn þessara eftirlitsstofnana eru handvaldir gæðingar bláu handarinnar.

Glæpsamleg heimska var að raða stjórnmálamönnum í fyrirsvar Seðlabanka, en slíkt var til að mynda bannað formlega með lögum í Þýskalandi í byrjun áttunda áratugarins á öldinni sem leið.

Sannleikanum verður hver sárreiðastur sannaðist þegar DO lagði niður Þjóðhagsstofnun í bræðiskasti vegna þess að stofnunin leyfði sér að koma fram með raunhæfar spár um þróun efnahagsmála. Það var ekki talin eftirsjá í mörgum af bestu hagfræðingum landsins sem misstu vinnu sína þá. Eftir þennan gjörning var ráðsmaðurinn sá hinn sami skipaður Seðlabankastjóri til sjö ára!

Í stað þess að sinna eftirlitshlutverki sínu dró Seðlabanki úr bindisskyldu og lækkaði kröfur um gæði veðbréfa sem bankar þurftu að leggja fram í endurhverfum viðskiptum við SÍ. Þetta jók getu þeirra til að þenja sig og auka peningamagn í umferð á meðan yfirlýst stefna SÍ var að hemja verðbólgu, öfugsnúnara getur það ekki orðið.

Seðlabankinn birti sjálfur þessa glæru í ágúst og var þá ljóst að bankarnir væru komnir algjörlega úr böndunum. Það þurfti ekki mikla spádómsgáfu til að sjá að framundan væri hrun bankana ef eignaverð lækkaði lítillega. Og á það hefur verið margoft bent af fræðimönnum úti í heimi.

Það er fróðlegt að sjá að það er í raun ekki fyrr en á allra síðustu árum sem allt fer algjörlega úr böndunum í lántökum. En jafnframt lýsir súluritið því vel hvernig Ríkissjóður og SÍ hafa algjörlega sofið á verðinum í að koma sér upp varasjóði, þó ekki væri nema eitthvað í áttina að því að elta hlutfallslega aukningu skulda bankana.

En nú er þetta of seint. Það tekur sennilega áratug að komast yfir það versta.
Það vantar svör

Það er erfitt að horfa upp á hvað ráðamenn hérna koma fram af lítilli hreinskilni.

Við höfum flestar upplýsingar um framtíð þjóðarinnar úr erlendum fjölmiðlum.

Kannski er líka við fjölmiðla hér að sakast. Það vanta aðeins meiri sjálfstæða efnisöflun í stað þess að vera alltaf á hælunum á ráðherrum.

Nú eru liðnar þrjár vikur frá því Glitnir hrundi.

Við þurfum að fara að vita eitt og annað.

Hver verður aðkoma Alþjóða gjaldeyrissjóðsins og skilyrði hans?

Hvaða skuldir krefst sjóðurinn að Íslendingar borgi?

Verður það eitthvað umfram upphæðirnar á Icesave reikningunum – líklega er ekki hægt að komast undan því?

Hversu stórt lán ætlar ríkið að taka?

Hverjir ætla að lána?

Í hvað eiga peningarnir að fara?

Hvernig ætlum við að borga svona lán?

Við þurfum að fara að fá svör.
VG og IMF

Ögmundur skrifar harðorða grein um Alþjóða gjaldeyrissjóðinn og þá sem vilja leita hjálpar hjá honum. Hann fer í fótspor Naomi Klein og lýsir IMF sem eins konar stormsveitum alþjóðakapítalismans og frjálshyggjunnar.

En hver er valkosturinn – að því spyr maður?

Getum við skellt í lás og sagt: Við borgum ekki?

Hvaða afleiðingar hefur það?

Steingrímur hefur skrifað Norðmönnum bréf og beðið um aðstoð.

En vill einhver hjálpa okkur nema IMF komi að borðinu?

Og varla getum við þetta ein – eða hvað?

Nema við viljum fara að róa hér út á flóann í vetur.
Bravó Kristinn Hrafnsson!

Stórfínn Kompásþáttur um íslensku útrásina, leynireikninga, eignarhaldsfélög í útlöndum, fjármagnsflutninga, stjórnmálamenn sem klöppuðu þetta upp, lélegt eftirlit, þrjátíu manna hóp sem setti Ísland á hausinn – allt þetta sjónarspil.

Græðgi, siðblindu og siðvillu.

Verður þessum peningum einhvern tíma skilað til baka?

Og fyndið að Kristinn talaði við tvo menn sem voru hvað mest rægðir á tíma útrásarinnar, þóttu öfundsjúkir og vitlausir:

Þorvald Gylfason og Vilhjálm Bjarnason.

Ég man hvað margir fussuðu og sveiuðu þegar ég var að bjóða upp á þessa menn í þáttum hjá mér í gegnum árin.
Aðkoma IMF

Það virðist vera ljóst að enginn vill hjálpa Íslandi nema Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn komi að málinu.

Steingrímur J. skrifaði grein í Aftenposten í morgun þar sem hann biðlaði til Norðmanna að veita okkur aðstoð svo við þyrftum ekki að leita til IMF. Í norska fjármálaráðuneytinu situr vinkona hans, Kristin Halvorsen.

Og sagt er að Davíð og hirðin hans hafi verið alfarið á móti því að IMF yrði kallaður á vettvang.

En þetta er þrautalendingin. Beggers can't be choosers.

Sjóðurinn þykir eiga heldur vafsama sögu. Hann keyrði í gegn frjálshyggjuvæðingu, gerði illt verra á sumum stöðum. Sumir hafa jafnvel litið á það sem part af alþjóðlegu samsæri eins og Naomi Klein lýsir í bók sinni The Shock Doctrine.

Aðrir segja að sjóðurinn hafi tekið mark á gagnrýninni og fari nú miklu varlegar. Hann sé nánast eins og huggulegur saumaklúbbur miðað við það sem var á árunum þegar sjóðurinn tók Suður-Kóreu, Rússland og Argentínu í gegn.

Morgunblaðið er með frétt um hvers eðlis aðstoð sjóðsins gæti verið. Auðvitað hljóta að vera kröfur um bætta hagstjórn.

En það gefur auga að ríkissjóður getur hvort eð er ekki staðið við fjárlagafrumvarp sem var samið við allt aðrar horfur í þjóðarbúskapnum.
Samúræjar

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=zNqQXC8Tv8U]

Þeir kalla það samúræjabréf.

Voða vildum við lítið fá þessa kalla hingað til að rukka skuldina.

Myndskeiðið er úr kvikmyndinni frábæru, Sjö samúræjum, eftir Kurosawa.
Krónubréfin falla

Nú eru krónubréfin byrjuð að falla á íslensku bankana.

56 milljarðar í dag.

Ívar skrifar um þetta.
Jóhannes Björn í Silfrinu

Jóhannes Björn er nánast goðsagnakennd persóna í netheimum vegna vefsins vald.org. Þar hefur hann árum saman varað við hættunni á efnahagslegu hruni í heiminum.

Jóhannes verður gestur í Silfri Egils næsta sunnudag.
Útrásargleði

Lára Hanna hefur sett á síðuna hjá sér þennan ágæta bút úr Kastljósi.
Lógíkin í fréttaskýringu Moggans

Þetta bréf sem mér barst kemst algjörlega að kjarna máls:

Lógíkin í fréttaskýringunni er lógík paranojunnar:

1. Bankarnir stóðu vel (afneitun).

2. Þeir þurftu hjálp vegna kreppunnar í Ameríku (öðrum að kenna).

3. Útlendingar sameinuðust á móti okkur (samsæri).

4. Við það ónýttust góð eignasöfn (óheppni).

Lógík sannleikans er svona:

1. Bankarnir stóðu tæpt, vegna lélegra eigna (ábyrgðarlaus útlán).

2. Þeir þurftu hjálp vegna lausafjárkreppu. (ábyrgðarlaus vöxtur).

3. Ísland hafði ekki afl til að bjarga þeim (ábyrgðarlaus strategía).

4. Útlendingar töldu gjaldþrot óumflýjanlegt og vildu ekki hjálpa (fyrirsjáanleg afleiðing).
Þetta hef ég ekki sagt

Ég er friðarins maður og almennt þeirrar gerðar að ég má ekkert aumt sjá.

Nú síðasta sólarhringinn hef ég lesið tvívegis að starfsmenn Morgunblaðsins skrifa að ég hafi sagt að ég vildi sjá „blóð renna“. Agnes Bragadóttir skrifar þetta í pistli í blaðinu í dag. Það hefur þá verið hvíld fyrir hana frá greininni sem segir að erlendir seðlabankar beri ábyrgð á óförum Íslands.

Ég veit ekki hvað þeir eru að tala um á kaffistofu Moggans, því þetta hef ég aldrei sagt og mundi aldrei segja.

Hins vegar hef ég talað um að eðlilegt sé að fólk mótmæli, að nauðsynlegt sé að einhverjir taki á sig ábyrgð á því sem gerst hefur (það hefur ekki ennþá orðið), og að fari fram nákvæmar rannsóknir á bönkum og fyrirtækjum á borð við Stoðir, Icesave og peningamarkaðssjóðunum, og að um leið þurfum við að fara í pólitískt og siðferðilegt endurmat.

Ef menn vilja kalla þetta að láta blóð renna – ja, þá þeir um það – en mér finnst þetta ofureðlilegt og sjálfsagt.
Skuldastaðan

Ívar Pálsson er einn þeirra sem varaði við því að íslenska hagkerfið væri á leið til glötunar.

Hér skrifar hann grein þar sem hann reynir að gera sér grein fyrir skuldastöðu Íslands.
Dæmisaga

Ég hef fengið lán í mörgum bönkum og hjá mörgum fyrirtækjum, gírað mig mjög hátt eins og það heitir á fagmáli.

Þó er einn banki sem ég hef ekki fengið lánað hjá. Hann ætti að vera þrautalendingin mín, annars fer ég í þrot.

Ég fer í þennan banka og bið um lán – til að standa í skilum með öll hin lánin.

Bankinn segir nei.

Daginn eftir stend ég fyrir utan þennan banka og segi öllum sem ganga framhjá að hann hafi gert mig gjaldþrota.
Andstæðingar Browns í vandræðum

Merkilegt nokk þá hefur hagur erkióvinar Íslands, Gordons Brown, vænkast nokkuð í kreppunni.

Þ.e. pólitískur hagur. Þegar kemur upp svona kaótískt ástand getur það haft ýmis óvænt áhrif.

Alex Salmond, leiðtogi Skoska þjóðernisflokksins, er í vandræðum vegna þess að hann hefur talað um að Skotland ætti að geta orðið eins og Ísland.

Flokkur Salmonds hefur átt mikilli velgengni að fagna undanfarið, en Skotland hefur löngum verið vígi Verkamannaflokksins og Gordon Brown er þaðan.

David Cameron, leiðtogi Íhaldsflokksins sem flestir telja að verði næsti forsætisráðherra Bretlands, hefur heldur ekki komið vel út úr kreppunni. Ræður hans þykja frekar innantómar. Tristram Hunt skrifar í Guardian að Cameron sé Jamie Oliver stjórnmálanna.
Ólafur og Sigurður alltaf jafn bíræfnir

Guð hjálpi okkur.

Ólafur Ólafsson og Sigurður Einarsson ætluðu að komast inn um bakdyrnar hjá Nýja-Kaupþingi í félagi við lífeyrissjóði.

En það var stöðvað.

Hví var til dæmis Lífeyrissjóður verslunarmanna að taka þátt í þessu?

Guðmundur Magnússon gerir þessu ágæt skil á bloggi sínu.
Mánuðirnir fyrir hrunið

Þegar lánafyrirgreiðslan stöðvaðist til íslenskra banka vegna algjörs vantrausts á þeim – sbr. skuldatryggingarálagið – settu þeir traust á erlenda innlánsreikninga eins og Icesave. Sigurjón Árnason lýsti þessu sem „tærri snilld“ en mér finnst lýsing Ingólfs Gíslasonar eiga betur við – hann nefnir það „landráð af gáleysi“ að skuldsetja íslensku þjóðina með þessum hætti.

Þá hófu þeir líka að misnota peningamarkaðssjóðina sem þeir höfðu sett á stofn, hófu mikinn áróður fyrir því að fólk legði fé sitt þangað inn, og lánuðu fé úr þeim til íslenskra fyrirtækja sem engir erlendir bankar vildu lengur lána.

Þeir tóku líka stórar stöður gegn krónunni, felldu hana til að geta sýnt fram á hagnað – kannski til að ganga í augun á erlendum lánveitendum – en misstu loks tökin á þessum ljóta leik. Krónan fór að falla stjórnlaust. Þetta var eins og að pissa í skóinn sinn.

Örvænting virðist hafa ráðið för. Stjórnendur bankanna vissu fyrir löngu að þeir voru að komast í stórkostleg vandræði.
Útrásin, eignarhaldsfélögin og leynireikningarnir

Kompás er kominn á stúfana – maður fagnar því – og ætlar að upplýsa um leynireikninga íslenskra auðmanna í Karíbahafi og Lúxemborg.

Þátturinn er kynntur með þessum hætti:

„Var útrásin blekking og að stórum hluta tilfærsla eigna til útlanda? Fjöldi eignarhaldsfélaga Íslendinga í Lúxemborg eiga rætur í skattaskjólum Bresku Jómfrúareyjanna. Fámennur hópur útrásarvíkinga á ofurlaunum er harðlega gagnrýndur fyrir að skilja eftir sig sviðna jörð.“
Frumvarp um frjálsa vínsölu

Það er gott að þingmenn hafa eitthvað að iðja meðan mestu hamfarirnar ganga yfir.
Eins og að rekast á gleymdan vin

Frank Michelsen, sá ágæti kaupmaður á Laugavegi, segir að sala á Rolex úrum til Íslendinga hafi aukist í kreppunni.

Þetta þarf ekki að koma á óvart. Þarna er gamli verðbólguhugsunarhátturinn að koma aftur.

Að eyða peningunum áður en þeir brenna upp.

Fá útborgað og kaupa frystikistu eða þvottavél á leiðinni heim, fyrir næstu gengisfellingu.

Að heyra þetta er næstum eins og að rekast á gamlan vin sem maður hafði löngu gleymt.
Bresku þoturnar

Það væri nú svolítið sniðugt að kyrrsetja bresku þoturnar í Keflavík.

Við gætum svo skilað þeim aftur einhvern tíma á næsta ári.

Eða þegar breska stjórnin lætur af tuddaskap sínum.
Atvinnuskapandi bókarskrif

Það eru bækur um óhófslíf kaupsýslumanna og absúrdisma á hlutabréfamörkuðum sem vekja mestan áhuga á bókastefnunni í Frankfurt í ár.

Kemur varla á óvart.

Nú er tækifærið fyrir íslenska innherja, þ.e. þá sem þekkja þennan heim innan frá, að færa reynslu sína í letur.

Margir þeirra hafa misst vinnuna, svo það gætu verið ágætis atvinnutækifæri í þessu.
Nýr skömmtunarstjóri?

Fyrir nokkrum árum skrifaði ég litla grein um tímabilið eftir stríð þegar var stórfelld skömmtun á Íslandi. Þetta var eftir stríðið, eftir að búið var að eyða stríðsgróðanum. Svona var lýsingin:

„ Allt var háð skömmtun og leyfum. Í stórhýsi við Skólavörðustíg starfaði sérstök skömmtunarskrifstofa ríkisins. Fólk gat ekki ferðast til útlanda án þess að standa í endalausu gjaldeyrissnapi – það var ekki hægt að fá yfirfærslu í bönkunum sem allir voru í eigu ríkisins. Það mátti varla reka nagla í spýtu án þess að fá opinbert leyfi. Allt var skammtað – fatnaður, skór, matvæli – það eru til ljósmyndir af fólki sem hímir í biðröðum með skömmtunarseðlana sína.

Yfirbragð samfélagsins bar merki þessa. Ekki mátti eyða gjaldeyri í óþarfa neysluvarning. Ávexti var ekki hægt að fá, fólk klæddist sömu drungalegu fötunum – bomsum sem voru fluttar inn frá Tékkóslóvakíu, gefjunarúlpum sem voru eins konar fánaborg íslensks iðnaðar. Sósíalistar boðuðu kosti sovétviðskipta; til Rússlands var send síld, í staðinn fengu Íslendingar Moskvits-bifreiðar í vöruskiptum.
Mótmælt á Austurvelli á morgun

Hér er boðað til mótmæla, á Austurvelli á Laugardag klukkan 15.

Beinast aðallega gegn Davíð Oddssyni.

Ég get ekki varist þeirri tilhugsun að þessi mótmæli séu helst til þröngt skilgreind.
Þrjár fréttir

Þrjár fréttir vekja athygli nú í morgusárið.

Annars les maður í Morgunblaðinu að ekkert laust fé sé eftir í verðbréfa- og fjárfestingarsjóðum Landsbankans.

Og hins vegar er Viðskiptablaðið með frétt um skuldir Baugs. Segir að þær séu töluvert hærri en menn álitu um síðustu helgi eða allt upp í tvo milljarða punda.

Enginn nema íslenskir bankar hafa viljað lána Baugi síðan í fyrra. Það skyldið þó ekki vera rétt sem fullyrt er að peningarnir sem komu inn vegna Icesave hafi farið í að lána Baugi.

Og svo segir frá því í Mogganum að Sigmundur Sigurgeirsson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra, hafi hlustað á fyrirlestur Willelms Buiter þar sem spáð var falli íslenska fjármálakerfisins.

Það er einmitt Sigmundur sem ráðherrann hefur skipað í stjórn Glitnis.
Flug Íkarusar

Ein hugstæðasta gríska goðsögnin er um smiðinn Dedalus sem smíðaði vængi úr vaxi og gaf syni sínum Íkarusi.

Hann varaði Íkarus við því að fljúga of nærri sólinni því þá myndu vængirnir bráðna.

En Íkarusi fannst flugið svo skemmtilegt að hann flaug hátt í átt til sólar, vængirnir bráðnuðu og hann féll í hafið.

Ótal listamenn hafa spreytt sig á þessari sögu, bæði í máli og myndum. Pieter Brueghel gerði myndina sem er hér að ofan – maður sér fætur Íkarusar aftan við skut skipsins – en út frá henni orti William Carlos Williams þetta kvæði:

Landscape With The Fall of Icarus

According to Brueghel

when Icarus fell

it was spring

a farmer was ploughing

his field

the whole pageantry

of the year was

awake tingling

near

the edge of the sea

concerned

with itself

sweating in the sun

that melted

the wings wax

unsignificantly

off the coast

there was

a splash quite unnoticed

this was

Icarus drowning