Bréf um ónýta hagfræði, kvótann og íslenskt Survival

Er nokkuð búið að veðsetja Konungsbók?

Hvers vegna þarf að úthluta 30 þúsund tonna aukningunni til núverandi handhafa kvótans?

Maður skyldi ætla að þeir sem aðhyllast frelsi í viðskiptum væru fylgjandi því að gjaldþrota ríkissjóður leigði hæstbjóðendum þennan kvóta, og varla er svo mikið að gera í kauphöllinni að hún hafi ekki ráðrúm til að halda utanum viðskiptin!. Það er sölutregða og hún gæti orðið enn meiri. Því er í raun lítil eftirspurn eftir þessum fiski núna. Kvótaverð hlýtur því að falla hratt eins og margt annað. Ef menn halda að veðhæfnin sé 120 milljarðar og þetta sé því lenging í hengingarólinni fyrir núverandi gjaldþrota sjávarútveg, kann það að vera misskilningur. Hvaða heilbrigð lánastofnun myndi samþykkja 4200 krónur fyrir kílóið? Verður verðinu því handstýrt af ríkisbönkunum í staðinn? Svo virðist að megin tilgangurinn sé að koma verðmætum til núverandi handhafa kvótans áður en kerfið hrynur og nýja lýðræðið tekur við. Við þurfum að fylgjast með hvort og á hvaða verði þessir þyggjendur ná að veðsetja þessi 30 þús. tonn, því það borgar sig ekki að veiða fiskinn nú um stundir, a.m.k. ekki ef “meira-fíflls-kenningin” virkar ennþá og einhver er tilbúinn til að leigja eða kaupa kvótann. Reynslan sýnir að “snillingar” geta spunnið upp svokallað markaðsverð með platviðskiptum hver við annan (t.d. á kvóta, hlutabréfum eða fasteignum).

Hvað með kvótavafningana sem gömlu bankarnir voru búnir að setja saman og henda inn í evrópska banka sem veð fyrir spilapeningum? Hafa evrópsku bankarnir fengið einhver ný veð í staðinn, nú þegar kvótaverðið fellur og hvaðan koma þau verðmæti?

Stjórnvöld sýna enga viðleitni til að auka tiltrú almennings á að hér séu stunduð heilbrigð og gagnsæ viðskipti með almennum leikreglum. Allt tal um að standa vörð um auðlindir þjóðarinnar og eignarhald hennar á þeim eru marklaust hjal!

p.s. Veit nokkur hvort búið er að veðsetja Konungsbók Eddukvæða?

- - -

Hvenær kemur kornið sem fyllir mælinn?

1. Það hefur engin spurt bresk stjórnvöld um ástæðuna sem lá að baki beitingu hryðjuverkalaga gegn Landsbankanum.

2. Ekkert um hver seldi Immon hlutabréfin sín rétt fyrir fall Landsbankans.

3. Ekkert um 100 milljarða millifærsu Kaupþings rétt fyrir fall.

4. Ekkert um Stím.

5. Ófullnægjandi útskýringar um hlutabréfakaup Birnu hjá Glitni og hvítþvottur FME í því máli. (Hefur FME upplýst um nokkurn skapaðan hlut)

6. Loðnar útskýringar skilanefndar Glitnis vegna gruns norska FME um milljarða fjárdrátt Glitnis.

7. Lán lykilstarfsmanna Kaupþings til hlutabréfakaupa og hugsanleg niðurfelling þeirra.

8. 200 milljarða framlag ríkisins til kaupa á verðlausum bréfum úr peningamarkaðssjóðum.

9. 345 milljarða “bail out” ríkisins á seðlabankanum um áramótin.

10. Engar upplýsingar um hversu mikið Íslenska ríkið er tilbúið að ábyrgjast vegna Icesave og Kaupþing Edge.

11. Ekkert um þátt IFM við gerð fjárlaga Íslenska ríkisins.

12. Ekkert um stöðu tryggingafélaganna eftir hrunið.

13. Litlar uplýsingar um vanskil einstaklinga og skuldastöðu heimilana eftir íslenska viðskiptaundrið, eða hvað greiðslugetan hefur lækkað mikið.

14. Engar aðgerðir sýnilegar af hálfu ríkisins vegna kreppunar sem er rétt handan við hornið.

Listinn er að sjálfsögðu lengri, en þetta ætti að duga til að ganga fram af hverjum sem er.

- - -

Íslenskt Survival

Hvernig væri að hanna sjónvarpsþátt, íslenska útgáfu af Survival.

Þátttakendur eru allir þeir sem tóku þátt í að koma Klakanum í örbylgjuna;

Lykilstjórnendur hjá FME,

Lykilfólk hjá SÍ,

Alþingismenn og ráðherrar allir með tölu,

Útrásarliðið

Komum þeim fyrir á eyðieyju í miðju Kyrrahafi án nokkurs sambands við

umheiminn. Stjórnandinn Hr. Ólafur Ragnar Grímsson. Bein útsending í

hverri viku með öllum trixunum úr Survival þáttunum.

Úrvals sjónvarpsefni og ef til vill hæft til útflutnings !!

- - -

Skráning hlutafélaga

Eitt atriði sem ég hefði áhuga á að fá rætt um er opinber skráning einkahlutafélaga og hlutafélaga.

Það hefur oft gerst undanfarin ár að óvissa hefur ríkt mánuðum saman um eignarhald á nokkrum félögum á Íslandi og það nokkuð stórum miðað við okkar markað.

Það kom fram í fréttum um daginn að starfsmenn ríkisskattstjóra og fleir eru mánuðum saman að klóra sér í skallanum yfir eignarhaldi á félögum og eignatengslum milli félaga.

Það er nú svo í okkar þjóðfélagi að ekki er mögulegt að kaupa bíl eða selja, eða kaupa fasteigna eða selja nema fram fari skráning hjá viðkomandi opinberri stofnun.

Hvers vegna í ósköpunum er ekki sett lög um skráningu á eignarhaldi félaga þannig að eignarhaldið sé á hreinu?

Hvað er í veginum fyrir slíkri löggjöf og hverjir hafa hagsmuni af því að hindra slíka löggjöf?

- - -

Hrikalegar skuldir, engin tiltrú

Fór á ágætan fyrirlestur hjá Willem H. Buiter, prófessor í evrópskri

stjórnmálahagfræði við London School of Economics sem var hjá þér í

Silfrinu í gær.

Hann sagði margt merkilegt og m.a. þetta:

Áætlaðar heildarskuldir ríkisins nú eru 160% af landsframleiðslu. Þetta

eru skuldir sem við þurfum að borga. Vegna þeirra þurfum við að taka lán.

Þeir vextir sem okkur bjóðast eru á bilinu 5-6%. Þetta sagði prófessorinn

vera „ludicrous“ enda væri það íslenska ríkið sem væri lántakandinn. Eina

ástæðan fyrir svo svakalegum vöxtum er sú að engin tiltrú er á íslenskum

stjórnvöldum, eftirlitsaðilum og seðlabanka þar sem enn væru sömu aðilar

við völd og komu okkur í skuldirnar. Eðlileg vaxtaprósenta ætti að vera í

hæsta lagi 2%.

Af þessu má álykta að tala sé komin hvað kostar á hverju ári að hafa Geir

og Davíð við völd:

Heildarskuldir 2.000 milljarðar (varlega áætlað). Vaxtaálag vegna Davíðs

og Geirs er 3% að lágmarki. Það gerir 60 milljarða á ári. Þeir kosta sem

sagt íslensku þjóðina 165 milljónir á dag!

Við erum ekki að tala um skuldirnar sem óreiðumennirnir og vinir þeirra

komu okkur í, heldur sérstakt vaxtaálag, sem er nokkurs konar refsiþynging

fyrir að vera ekki búin að taka til heima hjá okkur.

Ágætt væri nú að drífa í því að skipta um ríkisstjórn,

fjármálaráðherra, seðlabankastjórnendur og forstjóra fjármálaeftirlitsins

því þetta er svolítið dýrir starfsmenn finnst mér. Ekki bara af því að

þeir hafa algerlega brugðist hingað til, heldur vegna þess að skaðinn af

þeirra völdum fer ekki minnkandi.

- - -

Ekki lengur 2007

Hérna er hluta úr bloggi Björns Inga varðandi viðskiptalífið, og hvernig hann les þetta.

Þetta er tekið úr bloggfærslu sem heitir: Ólíkt hafast þeir að. Þetta birtist fyrr í vikunni

„ Aðili sem vel þekkir til í viðskiptalífinu, segir mér að mörgum fyrirtækjum muni hreinlega blæða út á næstu dögum og vikum sökum þess að enginn fær eðlilega fyrirgreiðslu í bönkunum. Eitthvað örlítið er um að lán standi til boða, en þá aðeins gegn tryggum viðbótarveðum eða jafnvel persónulegum ábyrgðum. Fæstir geta aflað þeirra. Hringt er í fyrirtæki og þeim tilkynnt að yfirdráttarheimildir verði lækkaðar. Jafnvel er búist við að bankarnir muni í auknum mæli taka yfir mjög skuldsett fyrirtæki á næstunni.”

Maðurinn er hissa á að menn fái ekki lán nema gegn tryggum veðum, eða jafnvel persónulegum ábyrgðum. Hann er líka hissa á að yfirdráttarheimildir séu lækkaðar, og að bankar muni leysa til sín skuldsett fyrirtæki sem geta þá væntanlega ekki staðið í skilum.

Sumt fólk er ekki í nokkrum tengslum við raunveruleikann. Fyrir örfáum árum fengu engir lán nema gegn tryggum veðum. Yfirdráttaheimildir voru ekkert sjálfsagt mál. Skuldsett/gjaldþrotafyrirtæki voru einfaldlega tekin yfir af þeim sem átti mestar kröfur í fyrirtækið. Þannig var þetta, þannig hefur þetta alltaf verið, þannig mun þetta alltaf verða. Árin 2005-2008 var bara undantekning frá reglunni. Björn Ingi virðist trúa því að við getum lifað í 2007 móralnum áfram. Það er ekki hægt.

- - -

Markaðsmisnotkun

Varðandi viðskipti Sjeiksins þá þarf ekki nema að skoða ummæli Hreiðars þegar „kaupin“ voru gerð til að sjá að þeir eru sekir um markaðsmisnotkun.

Fjárfesting Katara styrkir Kaupþing (af www.ruv.is Fyrst birt: 22.09.2008 12:13)

Staða Kaupþings banka á alþjóðlegum fjármálamörkuðum styrkist mjög við kaup Mohammeds prins frá Katar á 5% hlut í bankanum, segir Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri Kaupþings. Prinsinn er nú þriðji stærsti hluthafi bankans.

Þarna eru þeir að reyna að styrkja stöðu sína sem stórra hluthafa, sbr. lagagreina um markaðsmisnoktun:

9. gr.

Misnotkun sem felur í sér tilbúning eða annað form blekkingar eða sýndarmennsku.

Við mat á því hvort um markaðsmisnotkun er að ræða sem felur í sér tilbúning eða annað form blekkingar eða sýndarmennsku sbr. 2. tölul. 1. mgr. 55. gr. laga um verðbréfaviðskipti, skal meðal annars litið til eftirfarandi atriða:

a) Hvort sömu aðilar og hafa lagt fram tilboð eða átt viðskipti, eða aðilar þeim tengdir, hafi áður eða í kjölfar viðskiptanna miðlað röngum eða misvísandi upplýsingum.

b) Hvort hinir sömu aðilar og hafa lagt fram tilboð eða átt viðskipti, eða aðilar þeim tengdir, hafi áður eða í kjölfar viðskiptanna, sett saman eða miðlað niðurstöðum greiningar eða fjárfestingaráðgjafar sem eru rangar eða hlutdrægar eða augljóst er að sýnilegir hagsmunir hafa haft áhrif á.

Borðleggjandi myndi maður halda. En síðan kemur FME örugglega og leggur blessun sína yfir þetta.

Banana republic.

- - -

Vond leið

Heimilin í landinu hefðu alveg þegið að fá sama fjárhagslega stuðning frá ríkissjóði og veittur var “óreiðumönnunum” í Seðlabanka Íslands, þ.e. 270 milljarða króna.

Líklegast hefði það verið skynsamlegri ákvörðun að greiða þessa 270 milljarða inn á höfuðstóla lána heimilanna, þar sem það hefði leitt til betri greiðslustöðu fjármálafyrirtækja, sem þá hefðu getað gert upp við Seðlabankann. Sú leið sem farin var, er sú versta sem mönnum gat dottið í hug, þar sem peningarnir framkölluðu enga veltu í hagkerfinu. Seðlabankinn hefði að sjálfsögðu veitt fjármálafyrirtækjunum sama afslátt og ríkinu og á móti hefðu þau veitt heimilunum þennan sama afslátt.

Með því að fara þessa leið, hefði ríkið greitt sömu upphæð, skuldir heimilanna og fjármálafyrirtækja lækkað um samtals 540 milljarða og Seðlabankinn fengið peningana. Það er svo sem ennþá hægt að gera þetta, en spurningin er bara hvort vilji er til þess.

- - -

Kvótinn

Þarna er í raun upphaf og endir íslenska fjármálaævintýrsins. – Síðast í sumar skýrði Edda Rós það þannig í útvarpsviðtali að útlendingar sem ekki trúðu á það áttuðu sig ekki á hve mikið „eigið fé“ og því veðsetningamöguleikar íslenskra fyrirtækja hefði vaxið með tilkomu kvótans.

Þetta jafngilti því að stórir haugar af peningum væru prentaðir og gefnir útgerðarmönnum.

Sumir fóru með peningbunkana og keyptu banka, moll eða flugfélög en aðrir keyptu útlensk stórfyrirtæki við Oxfordstræti… – en það átti alltaf eftir að finna einhvern til að borga reikninginn.

- - -

Óskiljanlegt viðskiptamódel

Ég hef aldrei skilið þetta dæmi…

Setjum upp einfaldað dæmi. Þú kaupir 1 kg af varanlegum kvóta á segjum 4500 og getur síðan selt eitt kg af fiski á 200 (það kostar minnst 100 kr að veiða, laun og veiðafæri) þannig að eftir stendur 100 kr. það þýðir að það tekur 45 ár að ná break even (m.v. 0% vexti).????

Ég skil ekki hvernig bankar hafa lánað svo grimmt til útgerðarinnar þegar dæmið er svona augljóst. Var ekki Glitnir gráðugastur í lána til útgerðarinnar? Ég skil ekki svona viðskiptamódel….og ég skil ekki hvað stjórnendur bankana voru að pæla, þeir virðast hafa verið mjög óhæfir.

- - -

Útlagastjórn

Var að horfa á Kastljósið með Vilhjálmi Bjarnasyni og Pétri Blöndal. Pétur gersamlega gjaldþrota hugmyndalega og siðferðislega en virðist samt ekki enn vera farinn að skammast sín svo vel sé.

Það er ekki hægt að bíða mjög lengi enn eftir heilaselllunum í stjórnmálastéttinni.

Hérna eru drög að framkvæmanlegum aðgerðum sem ekki eru ofbeldisaðgerðir en þó byltingarkenndar.

Á morgun tekur Obama við völdum í USA og setur þar í gang New Deal.

Á Íslandi kemur fjórflokkurinn úr fríi með gjaldþrota hugmyndafræði og heldur áfram útrýmingu þjóðarinnar.

Útlagastjórn frjálsra Íslendinga

Íslendingar eru í reynd útlagar í eigin landi vegna þrásetu stjórnvalda þrátt fyrir upplausnarástand í hagsmunamálum þjóðarinnar.

Fordæmi um trúnaðarbrest milli almennings og stjórnvalda má finna á tímum hernáms Þjóðverja víða um Evrópu.

Ef til vill er þekktasta dæmið frá Frakklandi. De Gaulle var ráðherra í ríkisstjórn og sætti sig ekki við uppgjöf fyrir Þjóðverjum. Hann fór til London og stofnaði Forces Françaises Libres, útlagastjórn frjálsra Frakka.

„Útlagastjórn (government in exile) er stjórnmálasamtök sem telja sig vera réttmæta ríkisstjórn, en nær ekki að framfylgja réttmætu valdi sínu og sest að erlendis. Útlagastjórnir reikna með því að með tímanum snúi þær til heimalands síns og taki við völdum.

Útlagastjórnir eru oft stofnaðar á stríðstímum vegna hernáms. Til dæmis neyddust margar evrópskar ríkisstjórnir til að leita skjóls í Bretlandi meðan Þjóðverjar lögðu undir sig nágrannalöndin frekar en þola vísa útrýmingu af hendi nasista“.

Þýtt úr Wikipedia

Þegar þetta er skrifað er ekki búið að setja herlög á Íslandi, en í sögulegu samhengi er orðin talsverð hætta á einhvers konar ógnarstjórn.

Útlagastjórn sem undirbúin væri á Íslandi hefði þann megintilgang að koma á Njarðvísk-Vilmundsku lýðveldi áður en efnt væri til kosninga. Ekki væri sjálfgefið að gamla flokkakerfið lifði breytingarnar af, enda líklegt að landið yrði eitt kjördæmi og hugsanlega persónukosningar án flokka eins og þeir hafa þekkst.

- - -

Bók Fergusons

Mig langaði til að senda þér hlekk á greinina eftir Niall Ferguson um

fjármálakerfið og -krísuna, sem Björn Bjarnason minntist á í viðtalinu við

þig, en hana er að finna hér:

http://www.vanityfair.com/politics/features/2008/12/banks200812

Þessi grein er að mestu leyti byggð á nýrri bók eftir hann sem nefnist

„The Ascent of Money“. Samhliða bókinni hefur hann gert sjónvarpsþáttaröð

fyrir BBC með sama heiti. Ég hef ekki lesið bókina en þættina hef ég séð

og þeir eru að mínu mati mjög góðir. Ég myndi mæla með því að

Ríkissjónvarpið taki þessa þætti til sýningar. Kannski hefur þú ekki mikil

tök á að gera meira en að benda þeim í Efstaleitinu á þessa þætti en ég

vildi alla vega koma þessu til skila með einhverju móti.

- - -

Gjaldmiðilsskipti

Hugsum okkur að útrásarvíkingarnir okkar hafi lært þessar briljant aðferðir af öðrum. Við höfum dæmin allt í kringum okkur um miljarða sem virðast gufa upp í óendanlega hít sem engin virðist hafa yfirsýn yfir. Svo háar upphæðir að maður skilur þær ekki lengur.

Er ekki kominn tími á að þjóðir heims skipti um gjaldmiðilinn sinn til að neyða þessa peninga upp á yfirborðið. Eldri gjaldmiðill yrði feldur úr gildi og skipt upp í nýjan, einn á móti einum. Ég held að mafíur, glæpamenn, fjárglæframenn og allir þeir sem verða að fela peningana sína í skattaparadísum og undir bankaleynd í lúx, séu búnir að skaða svo mikið hagkerfi heimsins að það nái sér ekki á strik nema með einhverjum mjög rótækum breytingum.

- - -

Ónýt hagfræði

Hér er stutta útgáfan – vandinn er ónýt hagfræði. Liðónýt. Fyrirmyndin er sótt til Bandaríkjanna og merkilegt nokk þá eru hliðstæðir atburðir að gerast þar og hér. Stærðarmunur og aðstöðumunur skilur samt að og þessvegna erum við nú búin að klára á fáum árum þróun sem hefur átt sér stað þar síðan um 1970. Þeir munu fara á hvolf líka þó að leiðin verði öðruvísi, niðurstaðan verður þegar upp er staðið ekki ósvipuð. Mörg vestræn ríki eru í sömu sporum.

Allt ber að sama brunni – það er enginn ókeypis hádegisverður. Bandaríkin fóru frá því að vera langmesta iðnveldi jarðar en skiptu yfir í að verða neysludrifið þjónustuhagkerfi. Svoleiðis kerfi geta virkað á meðan fólk annarsstaðar á hnettinum er tilbúið að þræla fyrir nánast ekkert og senda þér framleiðsluna. Þegar þetta nær vissum klæmax verða framleiðsluríkin einnig að lána neysluríkjunum fyrir framleiðslunni. Fjármagna sukkið og það hafa þau gert um árabil. Kína, Þýskaland, Japan.

Það er þetta misvægi í viðskiptum sem vanheilagt samband fjármálastofnana og stjórnmálamanna hefur verið að reyna brúa um langt árabil. Eftir því sem skuldir neysluhagkerfanna ágerast þurfa fjármálatrixin að verða sífellt æðislegri. Og vextir seðlabanka sífellt lægri. Þegar góðærisblöðrurnar springa verður strax að búa til nýja og þá á meiri neyslu og meira þjónustustússi og meiri skuldum. Kerfið þolir ekki samdráttarskeið, þá verður samdráttur í peningamagninu sem þýðir gjaldþrot af því að allir peningar í kerfinu eru í raun skuldir og náttúrulega atvinnuleysi og stjórnmálamenn þola ekki svoleiðis, þeir snúa því blindu auga gagnvart fjármálaheiminum þegar hann ungar út nýjum afurðum til að flæða enn meira af peningum (skuldum) yfir kerfið.

Þessi þróun er að sjálfsögðu ósjálfbær og hlýtur að eiga sér takmörk. Til að bæta gráu ofan á svart hefur tæknin skilað svo svakalegri framleiðslugetu að þörfin fyrir vinnuafl er sífellt minnkandi – á sama tíma og vinnuaflið vex óðfluga. Fyrir vikið styttist stöðugt líftími vöru enda þarf að skola sífellt meiri og meiri varningi gegnum kerfið til að það hangi uppi. Altso meðan skuldirnar drekkja ekki endanlega neysluhagkerfunum eins og er einmitt að gerast núna.

Þessi alþjóðlega bankakrísa er skilgetið afkvæmi þessa fyrirkomulags. Við Íslendingar höfum hunsað viðskiptahalla um langt árabil og höfum logið því að sjálfum okkur að sívaxandi erlendar skuldir séu ekkert vandamál. Menn hafa einmitt bent til bandaríkjanna máli sínu til stuðnings. Hið rétta er að krónískur viðskiptahalli er að ganga frá bandaríska hagkerfinu sem hefur þó fengið -free lunch- gegnum dollaraverðbólgu síðan 1970. Jafnvel þessi frábæra yfirburðastaða dugir þeim ekki. Hér dugði þetta að sjálfsögðu mjög skammt. Gjaldeyristekjum þjóðarinnar var þegar ofboðið fyrir nokkrum árum með erlendum skuldum og vaxtagreiðslum af þeim. Í litlu bankakreppunni 2006 voru síðustu forvöð að gera eitthvað af viti. Svo grunlaus voru stjórnvöld að Seðlabankamenn komu af fjöllum í febrúar þegar bankamenn í London skýrðu út fyrir þeim að balllið var búið.

- - -

Ótrúlegt mál

Í US færi gengi Alfesca nálægt 0 eftir fréttir að starfandi stjórnarformaður væri innviklaður í að svíkja hluthafa í öðru fyrirtæki sem hann væri tengdur um tugi milljarða. Þannig yrði hann flæmdur í hvelli út úr stjórn þess fyrirtækis en reyndar væri nú líklega FBI þegar búnir að taka hann fastan.

Þetta er ótrúlegt mál og ég vona að fjölmiðlamenn átti sig á því að í raun var þarna tekin í fyrsta lagi ákvörðun um að stela yfir 30 milljörðum frá hluthöfum, og í öðru lagi ákvörðun um stórkostlegt „manipulation“ á hlutabréfum. Þetta er í raun svo stórt mál að í fréttum ætti ekki að vera annað alla þessa viku. Er samt hræddur um að þetta grafist eins og margt annað.