arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hin stórkostlega Billie Holiday – 100 ár

Afmælisbarn dagsins er Billie Holiday. Það eru hundrað ár í dag, 7. apríl, síðan hún fæddist í Fíladelfíu í fátækt, árið var 1915. Mamma hennar var varla nema barn sjálf, pabbinn, gítarleikari, lét sig hverfa.

Ung upplifði Billie vændi og fangelsi. Henni var nauðgað þegar hún var ellefu ára, en hún var kjaftfor og lét ekki vaða ofan í sig. Alla tíð var hún óhefluð í orðafari. Hún og móðir hennar fluttu til Harlem og voru handteknar saman fyrir vændi. Þá var hún 14 ára og var send á vinnuhæli.

Síðar sökk hún í áfengi og eiturlyf. Hún náði ekki háum aldri, dó 1959, leit út fyrir að vera miklu eldri en 44 ára. Þetta var tíminn þegar ungt svart fólk var að ryðjast fram með merkustu tónlist 20. aldarinnar, djassinn, blúsinn og allt sem af því fæddist.

En hún hafði ótrúlega tónlistargáfu, náði miklu valdið á því að impróvísera, og um tvítugt fór hún að syngja með stórstjörnum eins og Teddy Wilson, Count Basie, Duke Ellington, Artie Shaw og Lester Young. Saxafónleikarinn Lester var besti vinur hennar, það var hann sem kallaði hana Lady Day.

Þetta var umhverfi þar sem fór fram ótrúlega mikil frumleg sköpun, en það var ekki sérlega hollt. Rasisminn var eins og fleinn í holdi bandarísks samfélags. Hinu gáfaða unga tónlistarfólki sárnaði misréttið óskaplega – Miles Davis komst aldrei yfir þetta. Þau máttu ekki gista á hótelum eða borða á veitingastöðum eins og annað fólk. Fíkniefni voru eins og faraldur í djassinum.

En söngur Billie lifir og lifir. Varla hefur neinn haft meiri áhrif á það hvernig djass er sunginn. Röddin er einstök, textameðferðin og fraseringarnar. Alltaf þekkir maður Billie þegar maður heyrir í henni. Hún þurfti ekki að hoppa eða skoppa á sviðinu eða dilla rassinum – seiðmagnið lá í röddinni sjálfri, tónlistinni.
Veik staða Framsóknar í ríkisstjórn

Framganga Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar og viðbrögðin við henni sýna hversu dæmalaust erfitt er að stjórna landi með smáflokk á bak við sig. Því þótt Framsóknarflokkurinn hafi náð að sveifla sér upp í fjórðungs fylgi í síðustu þingkosningum og náð hárri þingmannatölu, þá er flokkurinn kirfilega fastur í kringum tíu prósenta fylgi. Þetta sýnir könnun eftir könnun, dregur móðinn úr framsóknarmönnum og veikir pólitíska stöðu þeirra.

Þetta er ekki síst ástæðan fyrir því að það er eins og menn viti ekki alveg hvernig þeir eiga að bregðast við þegar Sigmundur tjáir sig. Hvað er að baki? Hefur hann stuðning? Til dæmis þegar hann fer að tala um færa fyrirhugaðan landspítala á reitinn kringum útvarpshúsið, eru einhverjar líkur á að Sjálfstæðisflokkurinn eða aðrir stjórnmálamenn fylgi honum í því – eða er hann bara að tala eins og maður úti í bæ?

Það er líka eins og Sjálfstæðisflokkurinn telji sig vera búinn að láta allt eftir Framsókn sem þarf – þar vegur skuldaleiðréttingin ansi þungt. Þannig er Sjálfstæðisflokkurinn ekki á því að hleypa í gegn því sem kemur frá Framsókn í sjávarútvegsmálum og húsnæðismálum. Sjálfstæðismenn vita líka að framsóknarmenn geta ekki mikið gert í þessu – þegar fylgið er svo lítið er slagkrafturinn mjög takmarkaður, hótanir um að slíta ríkisstjórnarsamstarfinu myndu hafa lítil áhrif.

Þannig er samningsstaða Framsóknar í ríkisstjórninni sífellt að veikjast.

Þetta birtist líka í fyrirhuguðu afnámi gjaldeyrishafta. Þar hafa sjónarmið Sigmundar Davíðs orðið undir og málið er nánast allt komið á forræði fjármálaráðuneytisins. Það er svo önnur saga að afnám haftanna er að reynast miklu erfiðara og seinlegra verkefni en nokkurn stjórnarliða virðist hafa órað fyrir.
Sturgeon getur gert Miliband að forsætisráðherra

Guardian birtir samantekt úr ýmsum skoðanakönnunum um bresku þingkosningarnar og kemst að því að líklegust sé stjórn Verkamannaflokksins með hlutleysi Skoska þjóðernissinnaflokksins. Þessum flokkum er spáð samanlagt 323 þingsætum. Kosningarnar verða 7. maí.

Samkvæmt þessari samantekt verður mjög mjótt á mununum milli stóru flokkanna, Íhaldsins og Verkamannaflokksins, en stjórn Íhaldsflokksins og Frjálslyndra nær ekki að halda. Flokkunum er spáð samanlagt 301 þingsætum, sem er nokkuð fjærri meirihluta.

Frjálslyndi flokkurinn stendur mjög veikt eftir stjórnartíðina með Íhaldinu, er spáð 28 þingsætum, tapar 29, ýmist til Íhaldsflokksins, Skoskra þjóðernissinna eða Verkamannaflokksins. Reyndar bendir flest til þess að Frjálslyndir vilji ekki lengur stjórna með Íhaldsflokknum – þar ræður ekki síst afstaða Íhaldsins til Evrópumála. Nick Clegg, núverandi aðstoðarforsætisráðherra og formaður Frjálslyndra, sagði í gær að George Osborne, fjármálaráðherra Íhaldsins, sé „mjög hættulegur maður“ og að David Cameron forsætisráðherra hafi enga sýn.

Clegg er sjálfur í hættu að missa þingsæti sitt.

Íhaldsflokkurinn fær 273 þingsæti, missir 32 þingsæti, en þar af einungis 2 til Breska sjálfstæðisflokksins, UKIP. Þeim flokki er einungis spáð 4 þingsætum.

Verkamannaflokknum er spáð 272 þingsætum, hann bætir þá við sig 14 þingsætum frá síðustu kosningum. Athygli vekur að Verkamannaflokkurinn tapar nær öllum þingsætum sínum í Skotlandi til Skoskra þjóðernissinna.

Þeim flokki er spáð 51 þingsæti sem þýðir að hann bætir við sig 45 sætum, hvorki meira né minna. Það þýðir að Skoskir þjóðernissinnar lenda væntanlega í oddastöðu um hverjir fara með völdin í Westminster.

Stjarna kosningabaráttunnar kemur líka úr röðum Skoskra þjóðernissinna. Það er Nicola Sturgeon, formaður flokksins og svonefndur fyrsti ráðherra Skotlands. David Cameron er eins og hann langi ekki mikið að vera í stjórnmálum lengur, Ed Miliband virkar ráðvilltur, Nick Clegg getur ekki varið stjórnartíðina með Íhaldinu – en Sturgeon glansar. Það er sagt að Verkamaflokkurinn nagi sig í handarbökin yfir því að hún skuli ekki vera í hans röðum.

Sturgeon getur gert Miliband að forsætisráðherra, samkvæmt ofanskráðu, en hún væri kannski hæfari í það sjálf. Þar má minna á Bretland hefur aðeins einu sinni haft konu sem forsætisráðherra – það var sjálf Járnfrúin.

Stjarna bresku kosninganna: Nicola Sturgeon.
Sigmundur Davíð, Dresden og Reykjavík

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sendir páskakveðju á Facebook með texta sem fjallar um uppbyggingu Dresden, borgar sem var lögð í rúst í stríðinu og svo endurbyggð með hryllilegum kommúnistaarkítektúr. Eftir fall kommúnismans hefur miðhluti Dresdenar verð reistur aftur, og nú í gömlum stíl.

Sigmundur skrifar:

Hafi einhver áhuga á að skoða skemmtilegar og uppbyggilegar myndir á meðan páskaeggjunum eru gerð skil mæli ég með þessari vefsíðu: http://www.neumarkt-dresden.de Þar eru myndir af endurreisn miðborgarinnar í Dresden. Fyrrir skömmu voru liðin 70 ár frá því að borgin var lögð í rúst í loftárásum. Frúarkirkjan, upphaflega frá 1726, var endurreist og vígð fyrir 10 árum og nú er verið að endurbyggja miðborgina í kringum kirkjuna. Kirkjan og endurheimt byggðarinnar í kring hafa skapað gríðarmikið aðdráttarafl fyrir borgina. Mikill fjöldi fólks kemur nú til Dresden á hverjum degi og leggur leið sína í Frúarkirkjuna en þó sérstaklega á páskum. Vegna sögu sinnar er kirkjan orðin sérstakt tákn um endurreisn og frið.

En Reykjavík var aldrei jöfnuð við jörðu í stríði. Hún byggðist að mestu leyti upp á 20. öld í anda þeirra hugmynda sem þá voru uppi í arkítektúr. Því er byggðin í Reykjavík eins og sýnishorn um ólíka stíla í byggingarlist – þar sem í raun enginn stíll hefur náð yfirhöndinni. Íslenskir arkitektar komu líka úr ýmsum áttum, það var aldrei neinn sérstakur íslenskur arkítektaskóli eða -stefna.

Hver er þá þörfin fyrir að byggja hús eftir gömlum teikningum í Reykjavík – eða rökin fyrir því? Það eru ekki sprengjuárásir eins og í Dresden. Þar er ekki hliðstæða. Þetta hlýtur þá frekar að byggjast á því að arkítektúrinn sé svo vondur og að borgin hafi mótast um of á tíma þegar vondar hugmyndir voru allsráðandi í arkitektúr og skipulagi – eins og hjá kommunum í Dresden á sínum tíma.
Sögur um hefnd og makleg málagjöld

Svakalegar sögur eða Relatos Salvajes er Óskarsverðlaunatilnefnd kvikmynd frá Argentínu, nú sýnd í Bíó Paradís.

Þetta eru nokkrar smásögur sem eru tengjast lítt – nema hvað þær snúast um hefnd og makleg málagjöld með einum eða öðrum hætti, fólk sem missir stjórn á sér í hversdagslegum aðstæðum, í þeim ríkir kaldhæðið andúmsloft sem stundum fer alveg út barm hryllings og endirinn er yfirleitt óvæntur.

Þetta er fjarskalega vel gert, frásögnin er þétt og nákvæm, höfundurinn, Damián Szifron, nær að halda þessu saman þótt sögurnar fjalli um ólík efni og ólíkt fólk.

Þarna er maður sem verður óður af reiði út í bílastæðasjóð og tekur til sinna ráða, fólk sem er statt í flugvél og kemst að því að það þekkir allt sama manninn, tveir ökumenn sem missa sig algjörlega í þjóðvegabræðinni, rík hjón sem reynir að fá garðyrkjumann til að játa á sig glæp sem sonur þeirra hefur framið, brúðkaup sem fer illa út af sporunum þegar kemst upp um framhjáhald brúðgumans.

Það er svo sérlega gaman að sjá kvikmynd frá þessum heimshluta – maður horfir forvitinn á landslagið sem er í bakgrunni, argentískt landslag, borgarlandslag í Buenos Aires. Þetta er svakalegt já, en líka fyndið á kolsvartan hátt og á köflum illkvittnislegt.
Merkur milliríkjasamningur – sem vonandi verður ekki eyðilagður

Það hefur lengi verið vitað að þjóðernisbrjálæðingar í Washington þrá að komast í stríð við Íran. Og Íran hefur verið eitt helsta vopn öfgamannana sem stjórna Ísrael – Benjamín Netanyahu hefur flaggað því að nauðsynlegt sé að Ísrael sé eins og virki sem hægt er að beita gegn Írönum.

Staðreyndin er sú að Ísraelar eiga kjarnorkuvopn, þau eru jafnvel talin skipta hundruðum. En þetta er eins konar ríkisleyndarmál, þótt allir viti að þessi sé raunin. Mordechai Vanunu, sem sagði sannleikann um kjarnorkueign Ísraels, var lokaður í fangelsi í átján ár og hefur sætt margvíslegum ofsóknum.

Íranir eiga hins vegar ekki kjarnorkusprengjur, og samkomulagið sem Obama Bandaríkjaforseti hefur nú gert við Íransstjórn miðar að því að svo verði ekki.

Þessi samningur er til fyrirmyndar um það hvernig á að leysa deilur milli þjóða. Hann getur reynst afar mikilvægur í því skyni að byggja upp traust milli Írans og Vesturlanda. Kjarnorkunýting Írana verður háð ströngu eftirliti, á móti verður ýmsu viðskiptaþvingunum gegn Íran aflétt. Þarna fá hófsöm öfl í Íran byr í seglin; þarna er tækifæri til að efla stöðugleika í Miðausturlöndum og til að draga næst fjölmennustu þjóðina í Miðausturlöndum nær lýðræðisþjóðum.

Þetta gæti reynst einn merkasti milliríkjasamningur seinni tíma.

En Netanyahu er brjálaður yfir þessu og sömuleiðis stríðsæsingamenn í röðum Repúblikana sem munu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að eyðileggja samninginn, þeir telja sér í hag að halda opnum möguleikanum á að fara í stríð við Íran. Um leið sjá þeir sér leik á borði að grafa undan Obama forseta.
Allt er betra í Noregi

Mér heyrist að um það bil allir sem ég hef hitt í dag séu að hugsa um að flytja til Noregs.

Þetta er fólk sem í gær horfði á heimildarmyndina Fyrirheitna landið.

Á myndinni mátti skilja að allt sé betra í Noregi en á Íslandi – og í ofanálag eru Norðmenn mjög góðir við Íslendinga.

Fólk aðlagast vel, það fær húsnæði, velferðarkerfið er gott, nóg atvinna, vinnutími þægilegur.

Það var varla hægt að finna galla eða hnökra, enda sér maður að á vefsíðunni Ísland – 20. fylki Noregs brýst út umræða þar menn eru hálfu sannfærðari um gildi Noregs en finnst Ísland vera þeim mun ómögulegra.

Athugasemdir eins og þessar má lesa þarna:

Noregur þarf ekki að tapa á því að innlima Ísland. Þeir fengju t.d. fiskimiðin við Íslandsstrendur og okkar hluta á Drekasvæðinu. Mér þættu það góð skipti að láta Norðmönnum eftir sjávarauðlegðina í stað þess að hafa hér örfáar fjölskyldur sem fjarstýra hér öllu sér í vil.

- - -

Við íslendingar erum beittir andlegu ofbeldi frá hendi núverandi ráðamanna. Þeir svíkja, ljúga og stela og af mörgum slæmum ríkisstjórnum er þessi sú alversta og hættulegasta. Grímulaus græðgi, sérhagsmunagæsla og bullandi spilling. Svo tala þeir fullir af þjóðernisrembingi um mikilvægi þess að vera sjálfstæð þjóð og séum að framselja vald t.d ef við göngum í ESB. Kúguð þjóð er ekki sjálfstæð þjóð.

- - -

Heillaðist alveg af myndinni í gær og það var svo frábært að heyra hvað fólki leið vel sem átti veik börn í þessu frábæra heilbrigðiskerfi sem Normenn hafa…ég hef fundið fyrir miklu óöryggi hér í mínum veikindum (sem eru nú ekki alvarleg)… ég fæ að bíða og borga endalaust og er nú farin að vinna aftur vegna þess að ég á ekki annars úrkosta til að geta lifað af fjárhagslega… og ég er ennþá að bíða eftir að komast í aðgerð,f æ sennilega að bíða í ár í viðbót.
Heppilegir eiginleikar fyrir flokksformenn

Martin Kettle skrifar ágæta grein í Guardian þar sem hann greinir leiðtoga bresku stjórnmálaflokkanna eftir fjórum mælikvörðum sem hann telur að stjórnmálaforingjar þurfi að standast.

Þar er spurt um:

Hæfni, að þeir deili gildismati kjósenda og að hægt sé að líka vel við þá – en sá fjórði er, segir Kettle, að þeir geti séð heiminn frá sjónarhóli annars fólks.

Kettle segir að David Cameron skori nokkuð hátt hvað varðar hæfnina, það sé vafasamt með gildismatið og í raun sé ekki auðvelt að láta sér líka vel við hann. Hann sé svo augljóslega kominn úr yfirstétt – sé eiginlega hættur að reyna að fela það.

Ed Miliband sé veikur hvað varðar hæfnina, hann þyki svolítið skrítinn og fólki líki ekki sérlega vel við hann, en gildismatið sé hans sterkasta hlið.

Þar sé Nick Clegg líka nokkuð sterkur, en þegar kemur að hæfninni sé hann löngu búinn að tapa.

Nigel Farage hafi verið illa fjarri þegar guðirnir deildu út hæfni, en hann geti virkað í sínu samhengi hvað varðar gildi ákveðins hóps kjósenda – þeim finnst hann líka viðkunnanlegur.

David Cameron hafi haft þann eiginleika að geta séð heiminn frá öðrum sjónarhóli en sínum eigin – eða látið þannig. Þessu hafi hann glatað. Þetta hafi líka einkennt forsætisráðherrana John Major og Tony Blair framan af, en Margaret Thatcher og Gordon Brown hafi algjörlega vantað þetta – þótt þau hafi bætt það upp á öðrum sviðum.

Kettle segir líka að staða formannanna sé ólík sé horft til flokkanna sem þeir leiða. Cameron sé vinsælli en Miliband, en flokkur Camerons haldi aftur af honum. Því sé öfugt farið með Miliband – það hefur verið sagt að hann sé gjaldið sem þarf að greiða fyrir ríkisstjórn Verkamannaflokksins.

Það mætti kannski skoða íslenska flokksformenn út frá þessum mælikvörðum.

Hæfni, að fólki líki vel við það, sameiginlegt gildismat, að geta séð heiminn með augum annarra.

Hvað segið þið?

Bjarni Ben, Sigmundur Davíð, Árni Páll, Katrín Jak, Helgi Hrafn?
Breska kosningaprófið

Hér er ansi skemmtilegt próf um þingkosningarnar í Bretlandi sem verða í maí. Spurningarnar ná yfir málaflokka eins og efnahagsmál, heilbrigðismál, varnarmál, innflytjendur, félagsmál og velferðaraðstoð.

Ég tók prófið – fékk 87 prósent Verkamannaflokk, 86 prósent Frjálslynda demókrata – munaði bara einu prósentustigi– 71 prósent Sinn Fein, 70 prósent Íhaldsflokk og 65 prósent UKIP.

Það er semsagt prósenta þeirra tilfella þar sem ég á samleið með stefnu þessara flokka. Í efnahagsmálum reynist ég samkvæmt þessu vera beggja blands milli Verkamannaflokks og Íhalds, í menntamálum er ég Íhald, en í innflytjendamálum og heilbrigðismálum nær Verkamannaflokknum

Ég mun vera líklegastur til að finna fólk sem er sama sinnis og ég á Hebrideseyjum, undan strönd Skotlands.

Prófið má taka með því að smella hérna.
Bygging húss eftir teikningu Guðjóns – gamalt áhugamál Sigmundar

Líklega eru deildar meiningar um þá hugmynd að reisa við Alþingi hús eftir gamalli teikningu Guðjóns Samúelssonar.

En þetta hefur lengi verið áhugamál Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar forsætisráðherra. Hann nefndi þetta til dæmis í Silfri Egils 27. apríl 2008, nokkru áður en hann fór út í pólitík.

Um þetta var skrifað hér á vefnum strax sama dag:

Í Silfrinu fyrr í dag stakk Sigmundur Davíð Gunnlaugsson upp á því að reist yrði á Alþingishússreitnum bygging sem Guðjón Samúelsson teiknaði og ráðgerði að yrði valinn staður þar. Ég lofaði að birta mynd af húsinu á vefnum – og hér er hún.

Það er náttúrlega spurning hvernig arkitektum líst á að reisa hús eftir gömlum teikningum, þótt þær séu sannarlega fallegar. Eins og Sigmundur sagði í þættinum er þeim ekki vel við að teikna hús í klassískum stíl, það er eins og módernismi vefjist minna fyrir þeim.

Annað sem má nefna í þessu sambandi er staða Guðjóns. Hann hafði nánast einkarétt á að teikna opinberar byggingar á Íslandi um langt árabil – ekki síst vegna þess dálætis sem Jónas frá Hriflu og Framsóknarmenn höfðu á honum. Mörgum arkitektum gramdist þetta – til dæmis Gunnlaugi Halldórssyni.

En þarna má segja að þessi áhrif Guðjóns nái eiginlega út yfir gröf og dauða.
1. apríl

Sumt er svo augljóslega aprílgabb að maður heldur bara áfram að fletta.

Ég er ekki að tala um fréttina um að Kanye og Kim séu á Íslandi. Og ekki um fréttina um að Jeremy Clarkson sé orðinn ráðgjafi Davids Camerons í samgöngumálum og fái eins mikla steik og hann vilji. Né fréttina um KR-búninginn sem menn geta ekki komið sér saman um hvort sé svartur eða blár, frétt um að kleinuhringjakeðjan Dunkin Donuts ætli að opna á Íslandi eða frétt um að lambakjöt verði opinberlega viðurkennt sem þjóðarréttur Íslendinga.

Heldur um frétt þess efnis, sem merkilegt nokk má lesa á fleiri en einum fjölmiðli, að ríkisstjórnin vilji reisa reisa viðbyggingu við Alþingishúsið.

Svona er viðbyggingin við Alþingishúsið sem Guðjón Samúelsson sá fyrir sér.
Skýrsla Frosta, sérstaða Íslands og nefndarmennirnir sem týndust

Merkileg er skýrslugerð Frosta. Hann fer fyrir nefnd, en svo heltast nefndarmenn úr lestinni. Þarna er reynt að finna leið til að Íslendingar geti haft sérstöðu með sína krónu – þetta er semsagt hjartans mál Framsóknarflokksins. En hugmyndirnar eru ekki nýjar af nálinni – eins og Jón Sigurðsson bendir á.

Mestallt efni um hugmyndirnar er á ensku, svo Frosti sparar sér tíma með því að hafa enskuna á því tungumáli og skilar henni þannig til forsætisráðherra.

Glöggur maður, læknirinn Hans Beck, skrifar um þetta litla fréttaskýringu á Facebook:

Tímamótaskýrsla Frosta. Hann á heiður fyrir að leggja á fjall eins Bensi í leit að peningastefnu, þó hefði hvorki sauð né hund til fylgdar heim á bæ aftur. Svo kallar Jón Sigurðsson fyrrum formaður þetta gamlan afsláttarpening, sem Frosti kemur með. Seint finnur Framsókn villiféð sem það lofaði, þó kembdir séu afdalir og útilegumannabyggðir.

En tímamótin felast ekki í afrakstrinum heldur orðunum, enskunni. Hefur íslenskur þingmaður áður skilað þingi eða ráðherra skýrslu á útlensku? Honum var á einhvern hátt umhendis að skrifa skýrsluna á íslensku, mikið fengið í hana að utan og hann hafði ekki tíma, eða eitthvað svoleiðis. Svo datt honum kannski ekki í hug að láta þá þýða hana, nema hann hafi bara viljað spara pening.

Þá kemur þetta þannig út, að sjálfur þjóðmenningarráðherrann fær skýrslu á ensku um árangurslausa fjallabaksferð síns besta manns í leit að séríslenskri leið framhjá augljósu leiðinnni, sem ekki má fara því hún er ekki nógu íslensk.

En með þessum leiðangri hefur Frosti engu áorkað öðru en ryðja braut þeirri skoðun að íslenskan sé trafli Íslendinga. Enskan sé hentugra og ódýrara tungumál að nota, að minnsta kosti þegar jafn mikið er í húfi og lausn á tilvistarkreppu þjóðarinnar .
Millilandaflug til Akureyrar og Egilsstaða – og innanlandsflugið sem erlendir ferðamenn nota varla

Það er ágæt hugmynd að dreifa millilandaflugi um landið – þannig að sé hægt að ferðast frá útlöndum til Egilsstaða eða Akureyrar.

Um þetta hefur verið skipuð nefnd á vegum forsætisráðuneytisins eins og sjá má í þessari tilkynningu.

En í raun er þetta ekki á valdi ríkisstjórnarinnar eða annars hérlends stjórnvalds.

Icelandair er ekki líklegt til að taka upp flug um bæi úti á landi, enda byggir leiðakerfi flugfélagsins að miklu leyti á tengslunum milli Evrópu og Ameríku – á því að ferja fólk þar á milli með viðkomu á Íslandi.

Það er líka spurning hvaða hag hitt flugfélagið, Wow, myndi sjá sér í þessu. Líklega á það nóg með sitt leiðakerfi í Evrópu og sitt nýhafna Ameríkuflug.

Þá er spurningin hvort hægt sé að bera víurnar í eitthvað af öðrum erlendum flugfélögum sem hingað fljúga. Myndi Easy Jet til dæmis sjá sér hag í að fjúga til Akureyrar? Eða Norwegian?

Aðalröksemdin fyrir því að skipa þessa nefnd er sú að fleiri landshlutar fái notið ábata af auknum ferðamannastraumi – og eins að dreifa ferðamönnum víðar til að jafna álagið.

Önnur leið gæti náttúrlega verið betri tenging milli innanlandsflugs og millilandaflugs. Fluglest sem tekur 15 mínútur frá Keflavík til Reykjavíkur myndi skapa slíka tengingu eða hugsanlega að einhver hluti innanlandsflugs yrði færður til Keflavíkur.

Eins og er virðist innanlandsflugið vera einna síðasti kosturinn sem erlendir ferðamann velja. Það er skrítin staða. Þar sem ég þekki til í hinu mikla ferðamannalandi Grikklandi koma farþegar í stórum stíl á flugvöllinn í Aþenu og dreifast þaðan út um land og eyjar.

Það er ýmislegt sem þarf að endurhugsa þegar ferðamennska er orðinn langstærsta atvinnugrein á Íslandi.
Krónuhagkerfið, höftin og bjartsýnin

Síðast þegar var góðæri á Íslandi var skýringin sú að gengi íslensku krónunnar var keyrt upp í hæstu hæðir. Þjóðin fór á eyðslufyllerí – fremstir voru banksterar en stjórnmálamenn létu ekki sitt eftir liggja. Á þeim tíma vorum við ríkasta og hamingjusamasta þjóð í heimi.

Svo hrundi krónan, og hrundi aftur, og allt í einum vorum við ekki lengur rík – heldur föst í botlausum skuldum.

Nú erum við í því fari að launafólk er sáróánægt með kjör sín – og tilbúið að fara í verkföll. Krafan hljóðar upp á miklar kauphækkanir. Þær er hins vegar tæplega hægt að veita vegna þess að krónuhagkerfið ræður ekki við þær. Öll reynsla Íslendinga af hagstjórn með krónunni segir að hækkunum verði velt beint út í verðlagið – og birtist svo aftur sem hækkuð lán (forsendubrestur?).

Krónuhagkerfið er lokað og peningar eru bjálæðislegri leit að einhverju til að festa sig í. Þetta er meginskýringin á hækkunum húsnæðisverðs langt umfram það sem lífskjör almennings ráða við.

Talsvert fé streymir hér inn vegna ferðamanna og það skapar fjölda starfa – mestanpart reyndar láglaunastörf. Drjúgur hluti ferðaþjónustunnar starfar hins vegar í erlendum gjaldmiðli – og hið sama gerir útgerðin og stóriðjan. Það er undir hælinn lagt hvort innkoman berist til Íslands.

Svo er um helstu atvinnuvegi þjóðarinnar.

En til þess að þetta fari ekki allt á hliðina eru höft utan um krónuhagkerfið. Það er passað upp á að krónan sé nógu sterk til að lífskjörin séu þolanleg. Þegar kjarasamningar nást fylgja væntanlega einhver fyrirheit stjórnvalda til verkalýðsfélaga um að standa vörð um gengið.

Ekki verður séð að höftin séu að hverfa við þessar aðstæður nema síður sé.

Samt eru þeir til sem halda því fram að enn sé hægt að reyna með krónunni. Nú þurfi menn bara að taka sig á í eitt skipti fyrir öll. Í því felst gríðarleg bjartsýni.