Bréf um siðrof, KPMG, Stein Bagger og frestunarbragð

Verði ljós

Eins og þú hefur bent á Egill þá höfum við misst aðeins sjónar á því mikilvægasta í heitri umræðu um gjaldmiðil, ESB og Davíð Oddsson. Það skiptir ekki hvar menn standa í pólitík í hefðbundnum skilningi, spurningin er hvort menn standi með alvöru lýðræði. Sjáum við ekki að lýðræðið er draghalt, en spillingin hleypur? Getur ekki allt gott fólk sameinast í því að afneyta pukri og leynd? Spillt kerfi í politík og bisness hefur enga samvisku og þolir því endalaust mótlæti: Mótmæli, reiði, fordæmingu, fúlegg og beitta penna. En það þolir ekki ljós. Verði ljós.

- - -

At snakke paa dansk

Nú hefur seðlabankastjóri gefið upp boltann með að gera grein fyrir sínum málum og skoðunum í dönsku blaði. Danska var jú mál valdstjórnarinnar í den! Hvernig væri að henda nú boltann á lofti og fara að gera Dönum – og valdstjórninni hér grein fyrir hvernig mál standa hér. Það má engan skáp opna svo ekki velti út ótal beinagrindur en þeim er jafnóðum mokað inn í skápinn aftur. Væri ekki ágætt að aðrar þjóðir fengju vitneskju um alla þá spillingu sem viðgengst hér. Virðing þjóðarinnar bíður engan hnekki við það en virðing stjórnvalda gæti dalað eitthvað. Þegar virtur hagfræðingur segir að kauphöllin sé í raun þjófasamfélag, þegar endurskoðendur Glitnis eru eftir hrunið settir í að endurskoða bókhaldið sem þeir voru sjálfir með í að setja upp og góðkenndu, þegar bankamálaráðherra segist ekki hafa frétt af hruninu fyrr en 3 dögum eftir að það byrjaði og að hann hafi ekki talað við seðlabankastjóra í um ár fyrir hrunið og að allir ráðherrar virðist vera án pólitískrar ábyrgðar, Þorgerður spilar bara „7 hægri“ og Árni möndlar með hlutabréf í Byr án skýringa – bara svona til að nefna eitthvað sem þætti furðulegt í öðrum löndum.

Það mætti gera grein fyrir málinu í einhverju af stóru dönsku blöðunum. Það eru búnar að koma ágætar samantektir á Silfri Egils sem mætti í stórum dráttum þýða til að gera grein fyrir helstu spillingarmálunum. Þarna mætti líka gera grein fyrir hvernig ríkisstjórnin alltaf leggur áherslu á að leita ekki að sökudólgum og hvernig hún notar alla möguleika til að tefja málin, skipa sérnefnd, skipa sérstakan saksóknara, gera hvítbók sem sýni hverjir séu saklausir en krossfesti menn ekki, og ekkert hefur gerst á 9 vikum – Geir enn með sinn hundshaus og hundsar alla andstöðu – segir: við fylgjum þóðarviljanum, við vorum kosin og höfum meirihlutann.

Finndu einhvern góðar dönskuskrifara og látum þá hafa gumoren á yfirstéttartungunni! Þetta mundi alla vega hreyfa við dönum ef við bæðum þá ásjár – t.d. „ekki lána óreiðumönnum“.

- - -

Siðrof

Mig langar til þess að benda þér á ákveðið atriði í kringum KPMG hneykslið sem þú fjallar um á heimasíðu þinni. Því svipar í nokkru til þeirrar uppákomu sem átti sér stað í kringum Enron málið sem þú þekkir vel til. Þar var ein af fimm stærstu endurskoðunarfyrirtækjum heims, Arthur Andersen LLP (one of the big five) knésett eftir að upp komst að miklir hagsmunaárekstrar höfðu átt sér stað og forsvarsmenn þess höfðu látið hjá líða að gera athugasemdir við framferði stjórnenda Enron. Ég get ekki betur séð en að framferði endurskoðenda Stoða, Glitnis og ýmissa annarra fyrirtækja hafi einmitt orðið uppvís um þetta. Hvernig ætli alþjóðlega fyrirtækið KPMG líti á uppákomu eins og þá sem er í uppsiglingu hérlendis? Ætli þeir séu spenntir fyrir því að fá á sig stimpil fyrir vanrækslu eða yfirsjón af þessari stærðargráðu?

Þá langar mig líka til þess að benda á það að Kpmg á Íslandi hefur sett sér opinber gildi í sjö liðum en síðasti liðurinn segir: Allt sem við gerum endurspeglar heilindi.

Það er ekki hægt að halda því fram að þeir fylgi því í hvívetna og ef þeir hefðu nægilegt siðferðisþrek til að bera myndu þeir segja sig frá því verkefni sem felst í úttektinni á Glitni.

Það er engu líkara en að hérlendis hafi orðið einskonar siðrof eða siðbrestir og þeir virðast flestir eiga upptök sín í því þegar markaðurinn var losaður úr höftum regluverks og höndum stjórnmálamanna. Þá grunar mig að tvö stór atriði skipti máli í þessu tilliti, en það eru Baugsmálið svokallaða og hin mikla deila sem reis um fjölmiðlalögin svokölluðu. Hvar sem menn skipa sér á bekk í þessum tilteknu málum er ég hræddur um að embættismenn þessa lands hafi misst siðferðisþrekið til þess að taka á málum og fengið einskonar kviðverki þegar stór mál virtust ætla að koma upp á yfirborðið. Ef þeir áttu að taka til hendinni voru meiri líkur en minni á því að þeir yrðu opinberlega teknir af lífi, hið minnsta saurgaðir með þeim hætti að þeir ættu sér aldrei viðreisnar von.

Siðrofið þarf að rannsaka því það er af því tagi að afleiðingar þess hafa klofið þjóðina í herðar niður og margir telja að vart standi steinn yfir steini. Það má einnig leyfa sér að kalla siðrofið Hrunadans eða Jörvagleði ef svo ber undir, því eitt helsta einkenni þess eins og oftast áður er það að menn létu glepjast og fengu glýju í augun. Allir voru tældir með til gleðinnar, hið minnsta þeir sem töldu sig hafa efni á því.

- - -

Ekki gefast upp

Ekki gefast upp – baráttan fyrir Íslandi er þess virði. Ég á tvo

litla stráka og veit að þú átt einn. Ég er sammála Jóni Gerald

Sullenberger (sem ég þekki ekki neitt): Drengirnir okkar eiga það

skilið að erfa landið – aðrir ekki.

- - -

Aðgerðaleysi þingmanna

Athafna- og aðgerðaleysi Alþingis vefst endalaust fyrir mér. Á meðan

stjórnvöld beygja sig í duftið til að tryggja hundruða-milljarðalán frá

útlöndum er gert heyrinkunnugt að Jón Ásgeir einn og sér í líki nokkurra

félaga skuldi bankakerfinu – og þar með okkur – hvorki meira né minna en

1000 milljarða. Þetta er margföld sú upphæð sem við erum að fá lánaðar!

Getur einhver útskýrt fyrir mér af hverju þingmenn hafa ekki lagt fram

frumvarp til laga um að gengið sé að eignum þeirra fyrirtækja sem stærsta

hluta skuldakökunnar eiga? Hvorki stjórnarliðar né stjórnarandstaða sýnist

gera nokkurn skapaðan hlut annað en þvælast hver um annan þveran eins og

hauslausar hænur. Á meðan brennur bæði Róm og Reykjavík, Þorsteinn Már og

hans líkar vokka blóðugir upp í klyftir yfir hræjunum sem þeir skildu

eftir og heimili almúgans fuðra upp. Í öndvegi hroðans situr Jón Ásgeir í

góðum félagsskap hinna afætanna og sætir lagi að sölsa undir sig því sem

eftir verður. Þingmenn eru kjörnir til að standa vörð um þegnana – hvorki

meira né heldur minna. Það er skýlaus krafa almennings að sjá örla á

manndómi hjá þingheimi til að setja umsvifalaust neyðarlög og tryggja að

gengið verði að eignum þeirra fyrirtækja sem drjúgastan þátt áttu í myndun

skuldaforaðsins – áður en einstaklingarnir sem að baki þeim stóðu fá

svigrúm til að maka eigin krók meira en orðið er. Til þess voru þingmenn

kjörnir og sú er þeirra heilagasta skylda. Ef þeir halda að gleymska

almennings komi þeim enn og aftur til góða – þá er það misskilningur.

Verkin sem unnin eða óunnin verða núna gleymast aldrei. Munið það,

þingmenn.

- - -

Stein Bagger

Sæll og þakka þér góða þætti og skrif á eyjuna . Var að horfa á magnaðan þátt í dönsku sjónvarpi í gærkvöldi um þann fræga ( í Danmörku ) fjárglæframann Stein Bagger og fyrirtæki hans IT Factory. Þarna kom fram að aðferðirnar sem hann notaði voru mjög kunnuglegar frá íslenskum útrásarvíkingum þ.e. stofnun skúffufyrirtækja o.fl.. Þessi maður er búinn að setja allt á annan endann í Danmörku og það vöknuðu spurningar þar eins og hér hvernig er þetta hægt og spurt var um endurskoðun . Fram kom að KPMG sá um það. Saga þessa manns er alveg með ólíkindum og stöðugt að koma nýtt í ljós . Munurinn þar og hér er sá að yfirvöld hika ekki við að gera eitthvað í málunum og það á eftir að hrikta í ýmsu í Danmörku áður en yfir lýkur.

- - -

Útrásarvíkingar og athyglin á Davíð

Ég er bjartsýn að eðlisfari en fæ pínu hnút í magann þegar maður eins og þú fyllist vonleysi. Ég hef skrifað þér áður til að lýsa ánægju okkar hér á þáttum þínum. Við vorum himinlifandi yfir viðtali þínu við Jón Ásgeir og svo höfum við glaðst yfir gömlum kempum sem hafa komið í þáttinn til þín. Silfrið þitt er fastur liður á sunnudögum og var þátturinn í gær mjög fróðlegur og góður. Fólk eins og Agnes, Óli Björn og þú megið ekki gefast upp frekar en við hérna, þá fyrst hrynur allt endanlega. Það verður að sýna stjórnvöldum aðhald með málefnalegri umræðu eins og þú stendur fyrir. Við fögnum bók Óla Björns og félaga og ætlum að kaupa hana til að styðja málsstaðinn og er beðið hér eftir næstu bók. Menn sem ráðnir eru til að fara ofaní málin hljóta að hafa hrokkið við þegar bókin lá á borðinu á milli ykkar í gær, hrokkið við yfir því hversu hratt hefur verið unnið, af blaðamönnum. Þá viljum við óska þér til hamingju með viðtöl þín við hagfræðingana í gær, frábært hjá þér!

Það besta sem hefur hent útrásarvíkingana eftir fallið – er athyglin á Davíð Oddsson. Ótrúlegt hvað fólk hefur látið blessaðan karlinn trufla sig – á sama tíma leika þeir lausum hala sem hruninu ollu. Það er líka með ólíkindum hvað einstakir bankamenn fá að ganga langt. Þeir eru áfram að vinna í bönkunum og hafa jafnvel verið afskrifaðar á sömu aðila skuldir vegna hlutabréfakaupa, þetta finnst okkur hér óþolandi og óskiljanlegt. Þessir menn eiga að vera í fríi á meðan verið er að skoða hlutina, annað veldur tortryggni. Það kemur í ljós hvernig staða hvers og eins er þegar málið hefur verið rannsakað en á meðan liggja allir sem að málinu koma undir grun.

- - -

KPMG

Egill – það er afar hæpið að þetta fyrirkomulag að KPMG sé báðum megin

borðsins, samræmist þeim viðmiðunum sem gilda hjá hinu svissneska KPMG

International.

Hernig væri að þú hefðir samband við hotlænið þeirra og kannaðir þetta:

http://www.kpmg.com/Global/WhoWeAre/Pages/default.aspx

KPMG Intl hefur örugglega lítinn áhuga á að tengjast um of íslenska

bankahneykslinu. Og verða næsta Arthur Andersen, sem sökk með

svínaríinu hjá Enron. Samt var svindlið þar lítt verra en það sem

þegar hefur komið fram um innherja-viðskiptasvindlið hjá Glitni (Stím)

og afskriftir á lánum Kaupþings vegna kaupréttarsamninganna þar.

Hreinn viðbjóður.

- - -

Frestunarbragð

Það er pólitískt frestunarbragð að biðja um kosningar um hvort ESB aðildarumsókn sé tímabær.

Auk þess veitir það ESB betri samningastöðu gagnvart okkur.

Búrókratar í ESB geta bent þeim sem sitja Íslandsmegin í samningum á að þjóð þeirra krefjist ESB aðildar.

Að sjálfsögðu ætti kosningin að fara fram eftir samningarviðræður. Að hafa tvær kosningar er bara rugl. Undankosninginn myndi bara byggjast á óvissu. Frekar mætti halda kosningar um hvort ætti að fara aftur út í aðildarviðræður.

- - -

Vér mótmælum allir – eða hvað?

Sæll Egill og takk fyrir frábæran þátt, jafnvel þó efni þáttarins

geri mig svo reiða að hárin rísa á hausnum á mér.

Mér var hugsað til Jóns Sigurðssonar þegar hann stóð upp og sagði „Vér

mótmælum allir“ ég meina þetta hljómar svo auðvelt , hvernig var þetta

eiginlega, hann sagði þetta og við fengum sjálfstæði eða hvað? Svo

erum við hér öll að mótmæla en ekkert gerist á meðan er þetta

þjóðfélag spillt og óuppgert , við erum gíslar hjá eigin ríkisstjórn

sem skilur ekki hugtakið pólitísk ábyrgð. Hvað getum við gert ?

þetta gengur ekki lengur þetta rugl ? HJÁLP !!!!!!!!!

- - -

„Mjög skynsamlegt“

Þetta fellur undir það sem telst “mjög skynsamlegt” í íslensku stjórnkerfi.

Ábyrgð stjórnvalda á þeim hörmungum sem yfir okkur munu dynja á næstu mánuðum (það sem gerst hefur eru bara smámunir) er kristaltær. Þau brugðust okkur landsmönnum í því að gæta okkar hagsmuna. Ástæðan er almenn vanhæfni og kolröng forgangsröðun þar sem hinn almenni borgari var hvergi á blaði, eða a.m.k. mjög aftarlega í röðinni.

Við þessar aðstæður er “mjög skynsamlegt” að:

1) Tefja hvers kyns uppgjör eins lengi og kostur er. Þessi strategía er þegar komin skýrt fram.

2) Velja “réttu mennina” til að sjá um þær rannsóknir sem ekki verður vikist undan. Þegar komið fram í mönnun á stjórnunarstöðum nýju bankanna.

3) Gæta þess að engar niðurstöður úr rannsóknum séu birtar án þess að ráðamenn hafi fengið tækifæri til að “skoða” þær áður.

4) Tefja málið enn frekar með því að óska eftir að ákveðnir þættir (sem eru “mikilvægir” að mati ráðamanna) séu skoðaðir nánar áður en niðurstöður eru birtar.

5) Birta niðurstöður í áföngum þar sem fyrstu niðurstöður fyrsta áfanga eru “jákvæðar” og slá um leið á mestu forvitnina hjá fjölmiðlamönnum sem verða mun áhugaminni þegar seinni áfangar verða birtir.

6) Sjá til þess að niðurstöður séu kynntar á “réttan hátt”, þ.e. dregin fram þau atriði sem “mestu máli skipta” að mati ráðamanna.

7) Nota FUD tækni til að gera niðurstöður tortryggilegar þegar það hentar.

8) O.s.frv. þar til íslenskir fjölmiðlamenn eru búnir að missa einbeitinguna og finna sér önnur “heit” mál.

- - -

Er sjálftaka eðlilegur bisness?

Var að horfa á Silfrið þitt núna í endursýningu, ágætur þáttur í

þetta skiptið. Mér fannst vanta frekari spurningar um hvaða

stjórnmálamenn voru í klappliði útrásavíkinganna. En nokkur einstök

atriði í þættinum vakti athygli mína og vert er að setja í samhengi

þannig að summan þeirra verði enn áhugaverðari.

Byrjum á punkti frá Agnesi um endurskoðendur. Skilanefndir bankanna

hafa fengið stóru endurskoðunar fyrirtækin til þess að fara í

gegnum reikninga gömlu bankana. Fullyrðingar um að fyrirtækin eru

ekki að skoða eigin gjörninga er hjóm eitt. Öll

endurskoðunarfyrirtækin bera ábyrgð í þessu máli. Þau hafa með

undirritun sinni staðfest að þeir fjármálagerningar sem hafa verið

framkvæmdir af bönkunum séu réttir og standist lög. Ég vil ganga

svo langt að segja að þeir séu í raun skaðabótaskyldir fyrir þeim

skaða sem fjárfestar í bönkunum hafa orðið fyrir. Þetta er

sambærilegt þegar málaferli hófust gegn Arthur Andersen í kjölfari

á Enron málinu ( http://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_Andersen).

Væntanlega hafa endurskoðendur komið að málum Fons-félagana, STÍM

og Glitni. Hver er ábyrgð þeirra sem skrifa uppá slíka gjörninga?

( http://www.althingi.is/lagas/nuna/2008079.html)

Annar punktur er frá Jóni Steins og fjallar um Baugsmálið, atriði

sem mér hefur þótt skrítið að ekki hafi verið fjallað meira um í

tengslum við hrunið. Í Baugsmálinu fékk forstjóri

almenningshlutafélagsins Baugur hf. lánað fé úr sjóðum félagsins án

vitundar stjórnar. Fjármagnið var nýtt af Gaumi til að kaupa 10-11

(Vöruveltuna hf.). 10-11 var síðan selt Baug hf. á yfirverði og

hagnaður af viðskiptunum féll í hlut Gaums. Bókhaldslegur hagnaður

var síðan nýttur til frekari lántöku og loks yfirtöku á

almenningshlutafélaginu Baugi hf.

Niðurstaða héraðsdóms Reykjavíkur í þessu máli er að þarna er um

hrein og klár viðskipti að ræða. Sjálftaka einstakra manna á

kostnað almenningshlutafélaga og annarra hluthafa er bara eðlileg

viðskipti samkvæmt héraðsdómi, hér var um að ræða fjölskipaðan dóm

með endurskoðanda sem sérfróðan meðdómanda. Þessi úrskurður var

síðar staðfestur af Hæstarétti Íslands.

Þriðji punkturinn er svo um sérstaka rannsóknarnefnd sem á að kanna

allt er varðar bankahrunið og ef hún verður var við lögbrot þá á

hún að vísa atriðum til sérstaks saksóknar í bankamálum. Tengjum

fyrri punktana saman. Í fyrsta lagi er dómskerfið búið að gefa út

að sjálftaka sé eðlilegur bissness. Ergo, dómsniðurstaða í

Baugsmálinu er það dómafordæmi sem rannsóknarnefnd, saksóknari og

aðrir rannsakendur þurfa að miða við. Í öðru lagi er ekki hægt að

sækja mál tengdu hruninu fyrir íslenskum dómstólum, þar sem þeir

þurfa að kalla inn sérfróða meðdómendur. Bakgrunnur dómara er því

miður afskaplega einsleitur og fáir dómarar sem hafa komið nálægt

viðskiptalífinu með þeim hætti sem nauðsynlegt er til að fá innsýni

í alla þá gerninga sem liggja á baki viðskiptum af þessu tagi. Því

er nauðsynlegt fyrir dómstólana að fá meðdómendur. Hvar er að finna

hæfa meðdómendur sem hafa ekki komið að endurskoðun félaga sem

tengjast bönkunum ? Eru endurskoðendur tilbúnir til þess að dæma í

sök kollega og skapa dómafordæmi fyrir eigin gjörðir?

- - -

Lýðræði eða þýræði

Forfeður okkar lögðu ýmislegt á sig til að tryggja sér og okkur lýðræði.

Einkenni lýðræðis er ósköp einfaldlega fólgið í orðanna hljóðan, lýðurinn

ræður og sýnir val sitt með því að kjósa um menn og málefni. Þingmenn eiga

auðvitað að endurspegla lýðræðið og tryggja heilbrigða ákvarðanatöku.

Síðan er mikið vatn til sjávar runnið. Einhvers staðar á leiðinni fórum

við alvarlega út af sporinu og höfum ekki fundið leiðina heim. Þingmenn

sem voru kosnir af fólkinu til að standa vörð um hag og velferð þegnanna

misstu sjónar á málefninu og einbeittu sér þess í stað að því að standa

vörð um sig og flokkinn sinn. Í margar vikur hefur fólkið á Íslandi hrópað

eftir réttlæti og ytri merkjum um iðrun og afturhvarf stjórnvalda sem

brugðust. Enn hefur enginn sýnt af sér þann drengskap að segja af sér eða

reka embættismenn sem svikust um. Enn hafa engin lög verið sett eða borin

fram til að koma höndum gjaldþrota fólksins yfir illa fenginn auð

líkræningjanna. Enn þráast yfirvöld við og skella skollaeyrum við kveini

lýðsins. Vonin er samt ekki úti og rétt heldur áfram að vera rétt. Þess

vegna er svo ótrúlega brýnt að missa ekki sjónar á þeirri dýru gjöf sem

felst í lýðræði þótt íslenskur þingheimur hafi til margra ára ástundað

illa þokkað þýræði í þjónkun sinni gagnvart þeim sem lágu á gullinu. Tími

lýðræðis hlýtur að renna upp aftur – ef við gefumst ekki upp.

- - -

Eins og að keyra á sumardekkjum í hálku

Jón Steinsson er núna búinn að benda á brotalamir í lagaumhverfinu okkar. Það var kominn tími á að sú umræða færi í gang. Næst þarf að skoða krónuna og peningamálastefnu Seðlabankans í litlu hagkerfi með örmynt. Hverjir bera ábyrgð á að Ísland varð einn vogunarsjóður? Það voru ekki einhverjir vondir útlendingar sem ætluðu að rústa íslenska hagkerfinu. Það var ekkert alheimssamsæri í gangi gegn litla Íslandi. Davíð ætti að hætta að lesa pólitíska spennuthrillera og átta sig á því hvaða hvatir drífa áfram fjármálakerfi heimsins. Hér var jarðvegur góður til að græða pening og löglegir fjármálagjörningar í formi vaxtamunaviðskipta og útgáfu jöklabréfa voru notaðir til þess, svo einfalt er það.

Hvers vegna var peningamálastefnan ekki endurskoðuð þegar ljóst var að allt stefndi í óefni og aðalstjórntæki SÍ í formi stýrivaxta var bitlaust vopn í baráttu hans við verðbólguna? Það þarf að gera fólki grein fyrir því hvernig umhverfið hér var undirbúið fyrir þessar hörmungar. Alþjóðakreppuafsökun Geirs Haarde er fyrirsláttur aldarinnar. Svona svipað eins og að keyra bíl á sumardekkjum í hálku og kenna hálkunni um. Það er kallað eftir pólitískri ábyrgð, hvernig væri þá að ræða pólitíska ábyrgð.