Bréf um fleytingu krónunnar, FME, einkavæðingu bankanna og fund í London

Fleyting krónunnar

Undiraldan er greinilega að þyngjast í þjóðfélaginu, fundurinn í

Háskólabíói var greinilega tákn um það. En því miður virðist

ríkisstjórnin ekki taka mikið mið af því og manni virðist þeir ætla

að fara þá leið sem margir hafa varað við, að fleyta krónunni.

Þjösnast áfram sína leið án tillits til hins “ röflandi skríls ”.

Mörgum okkar finnst það hið mesta glæfraspil og ótrúlegt að

ekki hafi verið meiri gaumur gefinn hugmyndinni um að skipta

gjaldmiðlinum út strax. Ef ESB mótmælir því að við notum evruna

er þá ekki bara hægt að nota dollar í staðinn eða pund þessvegna.

Ég ber fullt traust til þeirr ungu manna sem skrifuðu greinina í

Fréttablaðið um þetta mál og þeirra erlendu heimildarmanna sem

þeir vísuðu til. Þeir töluðu um að við þyrftum 1/3 af gjaldeyris-

forðanum til að framkvæma þetta og hægt væri að koma því í

kring á viku. Ef við gerðum þetta kæmi bara í ljós hvort við þyrftum

að nota lánið frá gjaldeyrissjóðnum eða við hreinlega geymdum það

eða endurgreiddum.

Það er ýmislegt sem gerist í íslensku þjóðfélagi

í dag sem enginn hefði trúað fyrir nokkrum vikum að gæti gerst hér.

Hvernig skrúfu er hægt að setja á stjórnvöld sem fá þau til að skoða

þennan möguleika í stað þess að þegja hann í hel.

Mér var sagt frá viðtali í fréttum þar sem forstöðumaður Gagnaeyðingar

sagði að aldrei hefði verið annað eins að gera og síðustu vikur við að

tæta pappír sem komið væri með í vörubílshlössum. Þá hvarflaði að mér

hvort það væri þess vegna sem verið er að flytja frumvarp um að afnema

bankaleyndina því búið sé að tæta allt sem máli skiptir.

- - -

Rannsóknartími hjá FME

Mig langar að fá að vita hvað telst eðlilegur rannsóknartími hjá

Fjármálaeftirlitinu. Skv. upplýsingum þeirra hefur eftirlitið haft málefni

Stíms til rannsóknar í marga mánuði – og enn ekkert komið út úr því. Hefur

eftirlitið ekki fullan aðgang að öllum bankaupplýsingum eða hvað?

Skv. upplýsingum dómsmálaráðherra á fjármálaeftirlitið að senda öll mál

til lögreglunnar sem eru grunsamleg. Getur – eða hefur –

fjármálaeftirlitið legið á alls konar málum sem eru gruggug í meira lagi

um ókomin ár? Ber því ekki að afgreiða mál og senda þau áfram til

opinberrar rannsóknar innan tilskilins tíma? Annars gætu alvarleg mál bara

dagað þar uppi – ekki síst hjá mönnum sem hafa svo rosalega mikið að gera

að þeir geta ekki einu sinni veitt upplýsingar til almennings.

- - -

Einkavæðing bankanna

Ég ætla að koma mér beint að efninu og sennilega er best að taka „Jón Baldvin“ á þetta.

1. Fyrir sex árum voru ríkisbankarnir gefnir mönnum sem voru þáverandi stjórnarflokkum þóknanlegir. Þeim gjörningi hafa verið gerð góð skil á seinni árum og virðist ljóst hvernig þetta fór fram. Ísland er sennilega eina landið í heiminum þar sem mennirnir bak við það „plott“ komast upp með að sitja áfram í embætti og kannski hefur það gerst vegna þess að allir hugsuðu – siðlaust, en kannski allt í lagi af því að bankarnir ganga svo vel. Geir H. Haarde þáverandi fjármálaráðherra og Davíð Oddson þáverandi forsetisráðherra voru lykilmenn í þessum aðgerðum.

2. Ljóst er nú að hvorki „Rússneska mafían“ né „Framsóknarmafían“, sem fengu eignir þjóðarinnar á silfurfati, höfðu til að bera þá ábyrgðartilfinningu og þroska sem þarf til þegar maður á banka enda var lítið spáð í þá hluti þegar þeir voru gefnir. Afleiðingin varð ævintýralegt gjaldþrot sem gæti sett Ísland á hausinn.

3. Bankarnir eru gerðir upptækir af ríkinu og uppgjöri, enduruppbyggingu og vætanlega einkavæðingu þeirra er stjórnað af hvaða mönnum? Geir H. Haarde forsetisráðherra og Davíð Oddsyni seðlabankastjóra.

4. Látum það að sigla sofandi að feigðarósi þrátt fyrir ítrekaðar aðvaranir liggja á milli hluta.

Látum dugleysi á neyðarstund liggja á milli hluta.

Látum vafasamar yfirlýsinga liggja á milli hluta.

Látum lygarnar liggja á milli hluta.

En það er ekki hægt að líta fram hjá þeirri staðreynd að þeir sem afhentu óreiðumönnunum sem komu landinu á hausinn bankana heita Davíð og Geir.

Þetta er punktur sem mér finnst ekki hafa verið gert mikið úr en í mínum huga er þetta algjört lykilatriði. Vonandi ertu til í að gera þessu skil í þættinum þínum.

-- - -

Spilling og vanhæfni er skýring hrunsins

Ég get ekki tekið undir að mistökin hafi verið að banka kerfið hafi verið orðið of stórt fyrir hagkerfið. Hljómar svoltið eins og smjörklípu skýring.

Ástæðan fyrir hruninu og ástæðan fyrir að við erum enn að lenda í dýpri holu er spilling og vanhæfni á öllum æðstu stigum í þjóðfélaginu.

Stór banki hrynur ekkert bara af því hann er orðinn of stór miðað við hagkerfið sem hann er í, hann hrynur af því hann er illa rekinn. Einu vandræðin með að við vorum með ofstóra banka miðað við hagkerfið var að við gátum ekki haldið spillingarveislunni gangandi.

Mér finnst það betra að þeir voru keyrðir útaf núna heldur en ef við hefðum haft gjaldeyrisvarasjóð því það hefði farið alveg eins bara gerst seinna, og kreppan í öðrum löndum kemur því ekkert við að hér hrundi pappírsverksmiðjan SF (samvinna allra bankanna, seðlabankans og víkinganna) ekkert skrítið að króna hafi lækkað í verði þegar svona gríðarlegu magni af krónum er fleytt inn í kerfið.

Ég er mest hissa að hún sé ekki hrunin neðar, og verðbólgan meiri. Það sem gæti verið að hjálpa okkur er að mest af peningunum gufuðu upp í verðbréfum og það sem var skuldað og ekki greiðist lendir á ríkinu þannig það heldur ekki áfram að velkjast í kerfinu. Þar af leiðandi minna af krónum til að valda verðbólgu og fella gengið.

- - -

Fundur í London 2. september 2008

Hún vakti athygli mína frétt sem birtist í gær um fund sem viðskiptaráðherra átti í London 2. sept. sl. með Alister Darling um vanda Icesave reikningana. Skv. fréttinni voru eftirtaldir fulltrúar Íslands á fundinum; viðskiptaráðherra, ráðuneytisstjórar viðskiptaráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins, stjórnarformaður Fjármálaeftirlitsins, skrifstofustjóri í viðskiptaráðuneytinu og aðstoðarmaður viðskiptaráðherra. Fundinn sóttu sem sagt sex manns af hálfu Íslands, allt háttsettir aðilar í stjórnkerfinu, m.a. margræddur Baldur Guðlaugsson ráðuneytisstjóri Fjármálaráðuneytisins, sem seldi bréf sín í Landsbankanum 2 vikum eftir fundinn. Það hverjir sóttu fundinn og hversu margir segir ýmislegt um skynjað mikilvægi hans af hálfu íslenskra stjórnvalda.

Í fréttinni kemur einnig fram að engin fundargerð eða minnisblöð voru gerðar um efni fundarins, utan ek. efnisyfirlits um hvað var rætt.

Á maður að trúa því að þetta sé rétt? Dýr og mannmargur fundur er haldinn í London með fjármálaráðherra Bretlands þar sem mikilvæg mál eru rædd og engar fundargerðir eru teknar.

Annaðhvort er hér um að ræða algjöran viðvaningshátt í vinnubrögðum íslenskra stjórnvalda eða þá að eitthvað var rætt á fundinum sem ekki þolir dagsljósið.

Hvort er það?

- - -

Smartest Guys in the Room

Ég var að horfa á Enron myndina, Smartest Guys in the Room á Dönsku stöðinni DR2. Það verður að segjast eins og er að margt í henni hljómar kunnuglega, eins og t.d. fyrirtækja spakettíin, Enron menn hölluð sér frekar að Nígeríu en Trottola. Held það væri ráð að óska eftir því við RUV að þeir sýni þessa mynd á besta tíma. Þar getur einnig að líta hvernig opinberar rannsóknarnefndir bera sig að í henni Ameríku, eitthvað sem við gætum etv lært af.

Minnistæð eru lokaorð myndarinnar þegar whistle blower-inn segir .. að það væri ekki útilokað að eitthvað þessu líkt gæti gerst aftur.

- - -

Norski brennipunkturinn

Brennipunktur opinberaði ýmislegt þótt sumt væri ekki með öllu óþekkt.

Eitt af því sem var athyglisvert voru viðbrögð Hróa-Hattar í Bónus þótt

hann hafi ekki lagt í að sýna á sér trýnið. Hann frábað sér viðtal að

sinni – ekki fyrr en „rykið hefur sest aðeins“. M.ö.o. þetta smáræðis

vesen í lýðnum rétt í augnablikinu er hvorki annað eða meira en örlítið

ryk sem þarf að setjast áður en Hrói getur haldið áfram. Þetta myndi vera

sami maður og rukkaði sérstakt, eyrnamerkt „pokagjald“ í Bónus fyrir

nokkrum árum. Þetta pokagjald, sem kom úr vasa viðskiptavina auðvitað, var

notað í líknarstarf. Allir undu við þetta enda málstaðurinn góður. Fyrr en

varði hét þetta ekki lengur styrkur úr pokagjaldssjóðnum heldur

persónulegar útdeilingar frá Hróa sjálfum. Og hann var sleginn til riddara

lítilmagnans með það sama enda flestir búnir að gleyma að aurarnir komu

frá almenningi. Sá sem er ótrúr í smáu er líka ótrúr í stóru – það sannast

hér. Ég held ekki að fógetinn í Nottingham hafi nokkurn tíma komist með

tærnar þar sem Jóhannes og Jón Ásgeir hafa hælana. Hins vegar er

almenningur ekki lengur eins leiðitamur og fyrr. Má ég benda fólki á

öðlingana í Fjarðarkaupi sem álitlegan valkost við ránfuglunum í Bónus?

- - -

Lítið dæmi

Dæmi: Maður á 30 milljónir á peningamálareikningi. Tapar 30% og á eftir 21 milljón.

Maður á hús sem metið er á 60 milljónir. Skuldar erlent lán 30 milljónir. Í dag er hann ekki aðeins eignalaus heldur skuldar ca 10 milljónir.

Ríkisstjórnin ákvað einhliða að eyða allt að 300 milljörðum í peningamálareikninga, líklega af ótta við uppreisn. Ekki má hnika verðtryggingu innlána.

Við vitum að forsætisráðherra telur sig aðeins starfa fyrir Flokkinn. Eru allir flokksmenn þá sparifjáreigendur?

- - -

Ég vil fá lífeyrissjóðinn

Ég gæti skrifað þér langa sögu og sett kjöt á beinin svo sagan mín yrði persónulegri en mín saga er nú ekki ólík mörgum öðrum sem eru í svipaðri stöðu og ég er í dag þannig að ég læt duga að segja þér frá mínum hugleiðingum.

Þannig er að ég á litla íbúð og á henni hvílir íslenskt lán með verðtryggingu eins og gerist en ég hef alltaf verið ósátt við að sjá lánið hækka milli mánaða þrátt fyrir að borga af láninu umtalsvert af mínum launum mánaðarlega. Það bara vex þrátt fyrir afborganir. Ég ræð við afborganirnar en höfuðstóllinn stækkar og það ræð ég ekkert við sem veldur mér áhyggjum, sérstaklega í dag.

Núna sé ég fram á að höfuðstóll eigna minna sem liggur í íbúð minni fari hratt minnkandi á næstu mánuðum í verðbólgunni.

Ég sé ekki að ríkisstjórnin ætli að verja eigur okkar almúgans í óðaverðbólgunni sem spáð er fyrir um, heldur leyfi þeirri flóðbylgju að dynja yfir okkur sem erum með verðtryggð lán. Hver er það ekki?

Þannig mun eignin mín sem ég hef haft mikið fyrir að eignast smám saman í um tuttugu ár, minnka til muna. Ég hef engar leiðir til að bjarga mér undan láninu en ég hef kannað það hvort ég gæti fengið lán frá útlöndum án verðtryggingar, en það er víst ekki hægt að fá lán í öðru landi.

Ég hringdi því í lífeyrissjóðinn minn þar sem ég á þar pening sem er vel geymdur þar til efri áranna og ég vildi fá þann pening út núna til að tryggja eign mína.

Ég vissi að ég gengi að luktum dyrum en það er nú allt reynandi. Ég fékk þau svör þaðan að ég er skyldug að borga til 70 ára aldurs í lífeyrissjóðinn minn þó ég sé ósátt við það og vilji það alls ekki og heldur kjósa að velja mér mínar eigin sparnaðarleiðir s.s. að borga niður óhagstæð íslensk lán. þetta er nú meiri forræðishyggjan. Er þetta ekki barn síns tíma spyr ég.

Ég spurði þá að ef ég væri með ólæknandi sjúkdóm og væri deyjandi hvort ég mætti þá ekki njóta góðs af eigum minni þar þar sem ég yrðu þá ekki gömul (ég tók þetta bara sem dæmi og vona að ég verði langlíf) en þá var svarið „nei“. Ég spurði því næst hver myndi erfa mig ef ég nyti ekki lengur við og ég ætti engan maka en ég ætti uppkomin börn. Þá var svarið það að enginn fengi minn sparnað. En það er jú víst að sjóðurinn fær þá minn hluta.

Þannig að ef manneskja sem er deyjandi og hún veit það þá getur hún ekki einu sinni tekið út sinn eigin sparnað og ráðstafað honum eða notið þess á meðan hún lifir. Já þvílík sanngirni.

Þar sem ríkisstjórnin hefur ekki hugsað sér að hjálpa okkur almúganum og vernda okkar eigur með því að gera ráðstafanir tímabundið amk með því að aftengja verðbólguna á meðan það versta gengur yfir Þá vil ég eiga þess kost að bjarga eigum mínum sjálf, fyrst enginn getur það

Ég vil sem sagt fá minn lífeyrirsjóð núna út og borga niður lánið mitt áður en verðbólgan hækkar skuldina mína. Þannig sé ég minn eigin lífeyrirssjóð verða til, sem ég sé sjálf um og eiga mínar eigur í friði og vera laus við verðbólgulánið mitt og hætta að vera vinnudýr bankanna og ríkisstjórnarinnar sem er í áskrift af launum mínum.

Spurningin er : Getum við krafist þess að fá eigur okkar úr lífeyrissjóðum núna í dag í þessu ástandi og bjargað þannig eigur okkar eigur sjálf þar sem ríkisstjórnin ætlar sér ekki að gera það. Þar er fjármagnið okkar.

Ríkisstjórnin hefur engar lausnir, hún hefur einungis boðið okkur að fresta og minnka greiðslur en með því hækkar höfuðstóll skulda okkar á meðan. Hvar er greiðinn? þetta kalla ég að pissa í skóinn.

Ég treysti ekki ríkisstjórninni og ég upplifi allar dyr lokaðar og ég sé að bíða eftir flóðbylgjunni sem er á leið að landi og mun skella á okkur. Það er ekki í nein hús að venda og ég er að krafsa í sandinn. það er kannski til leið?

- - -

Markaðshagkerfið, Darwin og Ísland

Kenning Darwin gekk út á að hinir hæfustu lifa. Markaðshagkerfið hefur sífellt seilst lengra í þá átt að ekki aðeins muni þeir óhæfari tapa – heldur má níðast á þeim. Þ.e.a.s. ef þú ert ekki með á nótunum (sem fyrirtæki eða land) þá er gerð árás á þig. Þetta er gert með skortsölu á hlutbréf fyrirtækja eða gjaldmiðil lands. Frægasta dæmið um árás á gjaldmiðil er þegar George Soros hagnaðist gríðarlega með því að gera árás á breska pundið árið 1992 (sem sýnir hvað var heimskulegt að halda að lítil króna gæti staðið slíka árás af sér).

Við ætluðum að búa til alþjóðlega fjármálamiðstöð á Íslandi. Hins vegar hefðu stjórnvöld átt að gera sér grein fyrir því að þegar þau fóru út á „road-show“ að kynna íslenska fjármálakerfið þá myndu menn horfa á það með augum rándýrsins. Ef menn sæju veikleika, þá myndu þeir nýta sér hann, sér til hagsbóta. Boxari sem sér að andstæðingurinn er skorinn heldur áfram að berja á sama stað. Lögmál frumskógarins. Þeir hæfustu vinna.

Ef þú ætlar að hætta þér inn í frumskóginn, þá er eins gott að þú sért tilbúin. Það vorum við ekki og við vorum étin. Núna sitja samviskulausir skortsölumenn úti í heimi með fullan maga og hlæja að okkur. Það mun ekki líða á löngu þar til þessir menn koma fram, berjandi sér á brjóst, til að eigna sér „heiðurinn“ af því að hafa sett Ísland á hausinn.

Sagan mun sennilega dæma þessa menn ósiðlega. En hún mun dæma okkur barnaleg.