arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Óánægja kennara með skóla án aðgreiningar

Bloggarinn og kennarinn Ragnar Þór Pétursson fjallar um stóra viðhorfskönnun meðal grunnskólakennara á síðu sínni sem nefnist Maurildi. Könnunin var gerð af Félagi grunnskólakennara.

Ragnar telur að niðurstöðurnar beri vott um þreytu og uppgjöf.

Meðal þess sem kemur fram er að einungis 42 prósent kennara hafa jákvætt viðhorf til skóla án aðgreiningar – sem hefur verið kjarni íslenskrar skólastefnu um langa hríð.
Fækkun ráðuneyta – gamalt mál margra flokka

Fækkun ráðuneyta hefur lengi verið á döfinni á Íslandi. Ráðuneytin hafa þótt of smá og veikburða. Sum hafa verið alltof höll undir sérhagsmunahópa. Á ríkisráðsfundi í dag verður gengið frá því að ráðherrar verði átta talsins – oft hafa þeir verið tólf, það hefur sjaldnast helgast af nauðsyn heldur er fjöldinn tilkominn vegna þessa að margir eru að keppast um stólana innan stjórnmálaflokkanna.

Nú láta sumir eins og þessi fækkun ráðuneyta hafi eitthvað með ESB aðild eða Jón Bjarnason að gera – þar er vísvitandi verið að smætta pólitíska umræðu til að ná fram spunaáhrifum.

Það er kveðið á um fækkun ráðuneyta í stjórnarsáttmálanum – og það er í raun samhljóða stefnuskrá Sjálfstæðisflokksins frá því fyrir kosningarnar 2007, en þar sagði:

„Sjálfstæðisflokkurinn telur brýnt að fækka ráðuneytum enda væri hagræðing í efsta lagi stjórnsýslunnar öðrum stofnunum, sem neðar eru, gott fordæmi. Auðvelt væri að fækka ráðuneytum töluvert, t.d. með sameiningu í eitt atvinnuvegaráðuneyti og eitt velferðarráðuneyti. Samhliða endurskoðun ráðuneyta verði farið yfir hlutverk einstakra ríkisstofnana.“

Þetta er líka eitt af gömlum hjartans málum Morgunblaðsins, í leiðara frá árinu 2005 segir meðal annars – líklegt er að Styrmir Gunnarsson sé höfundur textans:

„Morgunblaðið hefur tekið undir hugmyndir um fækkun ráðuneyta. Að steypa atvinnuvegaráðuneytum saman í eitt er t.d. ekki annað en rökrétt afleiðing þess að afskipti hins opinbera af atvinnulífinu hafa minnkað stórlega. Ætla verður að slík sameining myndi leiða til sparnaðar í stjórnsýslunni, ekki sízt í yfirstjórn ráðuneytanna.“

Í grein sem er vitnað í hér efst er því haldið fram að samhliða fækkun ráðuneyta séu í gangi „hreinsanir meðal embættismanna“. En svona aðgerðir hljóta náttúrlega að leiða af sér breytingar á högum þeirra. Kerfið er jú ekki til fyrir embættismennina – enda segir beinlínis í Morgunblaðsleiðaranum hér að ofan að æskilegt sé að sameining leiði til „sparnaðar í stjórnsýslunni, ekki síst í yfirstjórn ráðuneytanna“.
Ísland og fámennið

Það segir í fréttum að bæjarstjórn Akureyrar velti því fyrir sér hvort breyta eigi Akureyri úr bæ í borg. Ég veit svosem ekki hvernig slíkt fer fram, er það ekki fyrst og fremst huglægt. Akureyri er indæll staður, mjög vinsæll hjá ferðamönnum, en vandinn er sá að íbúatalan hefur ekki vaxið sérlega mikið.

Það væri í raun frábært ef á Íslandi væru tvær alvöru borgir.

Ég hef lengi velt fyrir mér stærð Íslands og fjölda íbúanna – það hafa fleiri gert, ég man til dæmis að Þorvaldur Gylfason skrifaði stundum um þetta fyrir hrun. Þorvaldur var á þeirri skoðun, að minnsta kosti á þeim tíma, að stærðin hefði marga kosti. Ágúst Einarsson vakti nokkra hneykslun þegar hann sagði að við þyrftum að flytja inn miklu fleira fólk til að Ísland yrði byggilegt.

Íslendingar eru 320 þúsund í stóru og mjög strjálbýlu landi. Sú pólitíska afstaða er almenn að halda skuli mestöllu landinu í byggð, að minnsta kosti meðfram ströndum. Byggðastefnan ristir djúpt í þjóðarsálinni. Þetta er óhemju dýrt – og útheimtir hluti eins og jarðgöng, framhaldsskóla í hvert byggðarlag, landbúnaðarstyrki og strandveiðar til að fólkið hafi atvinnu.

Strjálbýlið laðar að ferðamenn, að því leyti er það auðlind, en á móti kemur vaxandi vandamál við að gæta þess að ferðamannastaðirnir spillist ekki.

Við reynum að halda úti menningu, þjónustu og verslun eins og miklu stærri þjóðir. Gerum það af talsverðum myndarskap. Á móti kemur að markaðurinn fyrir þetta allt er agnarsmár. Hin fremur fámennu Norðurlönd, næstu nágrannar okkar, eru 20-30 sinnum fjölmennari. Það munar ansi miklu fyrir til dæmis framleiðendur. Útrásarvíkingum er hallmælt fyrir ruglið sem þeir teymdu þjóðina út í – en bak við þetta býr hin skiljanlega löngun til að „meika það“ á stærra svæði.

Nábýlið veldur því að vinahygli og klíkumennska verður mjög fyrirferðarmikil, umræðan verður persónuleg, níðskælin og ómálefnaleg, það er mjög erfitt að ræða hugmyndir – stundum er eins og við séum jafnvel of fá til að halda úti því sem kallast civil society. Það er auðvelt að magna upp þjóðerniskennd þar sem fjandsamlegum umheimi er stillt upp gegn hinni litlu sjálfstæðu þjóð – slík orðræða hefur einkennt allan lýðveldistímann, frá deilunum um her og Nató, yfir í EES og ESB, álver og erlendar fjárfestingar.

Staðreyndin er samt sú að yfirleitt þurfum við meira á heiminum að halda, en hann á okkur.
Þögul miðja

Það virðist allt stefna í að umræðan fyrir næstu kosningar verði á mjög þjóðernislegum nótum. Flokkar munu keppast um yfirboð í þjóðernislegum anda. Sumir í stjórnarandstöðunni munu leggja allt kapp á að beina talinu að ESB, en sumir í stjórnarliðinu vilja fyrir alla muni forðast það – þeir vilja frekar tala um að Ísland sé fyrirmynd annarra þjóða í að komast út úr kreppu.

Meðan stjórnmálin eru svo þjóðernisleg fjarlægjast þau miðjuna – þar sem sagt er að kosningar ráðist. Nánast enginn stjórnmálaflokkur staðsetur sig nú þar, nema Björt framtíð. Henni verður hins vegar ekki sérlega vel ágengt – hverju sem um er að kenna.

Íslendingar eru náttúrlega furðulegir, þeir hafa ekkert traust á stjórnmálum, það mælist í kringum tíu prósent, en samt ætla þeir unnvörpum að kjósa gömlu flokkana í næstu kosningum.

Ein tilgátan gæti svo verið sú að miðjan sé horfin í íslenskum stjórnmálum, að hún hafi gufað upp í umróti síðustu ára. Ef ekki, þá er hún furðulega þögul.
Nóg af berjum

Ég var á ferð í Ísafjarðardjúpi um daginn og get alveg staðfest þessa frétt Bæjarins besta, það er nóg af berjum þar handa allri þjóðinni.

Framtaksamt fólk þyrfti reyndar að tína og koma þessu í búðir – það er misjafnt hvað maður kemst oft og mikið í berjamó.

Það er átakanlegt í miðri berjavertíðinni að sjá ekki íslensk ber í búðum – víðast eru sömu amerísku bláberin og alltaf, rándýrar, pínulitlar öskjur.

Til eru undantekningar á þessu, Vínberið á Laugavegi selur til dæmis bæði íslensk bláber og krækiber.

Annars er margt skrítið í þessum bransa. Ég skil til dæmis ekki að að síðsumars, þegar er uppskerutími epla í Norður-Evrópu, skuli eplin sem fást í búðum á Íslandi vera komin frá Argentínu.

Bláber í Ísafjarðardjúpi, myndin er tekin fyrr í þessum mánuði.
Evrópa sem eldhaf?

Söguþekkingu Ögmundar Jónassonar innanríkisráðherra er við brugðið.

Hann segir í grein í Fréttablaðinu í dag að Evrópa logi – og spyr hvort við viljum ganga inn í eldhafið?

Í heimsstyrjöldinni síðari var svo komið í Evrópu að þar voru aðeins fjögur lýðræðisríki. Styrjöldin var partur af því sem nefnt hefur verið stutta tuttugasta öldin, hún nær frá því að fyrri heimstyrjöldin brýst út 1914 og þangað til Berlínarmúrinn féll 1989. Þetta var tími hrikalegra átaka, það var alls ekki útséð með að lýðræði yrði ofan á í Evrópu. Oft logaði álfan – í raunverulegum skilningi. Fólk var myrt í milljónatali, það var rekið frá heimilum sínum, sprengjum var hellt yfir saklausa borgara.

Á seinni hluta þessa tímabils voru fasistastjórnir á Spáni og í Portúgal og Grikklandi. Fjöldi ríkja í austurhluta Evrópu var undir stjórn kommúnista – þaðan var beindu kjarnorkuvopnum beint að vestur-evrópskum borgum, á móti var sprengjum í Vestur-Evrópu beint austur. Þetta var raunveruleg ógn – heimurinn gat farist í kjarnorkubáli á svipstundu.

Evrópa hefur upplifað dæmalaust friðar- og velmegunarskeið síðustu áratugina. Landamæri álfunnar eru opin og fólk ferðast eins og aldrei áður. Fleiri ferðamenn koma hingað til Íslands en nokkru sinni – verður ekki séð að þeir séu að koma úr eldhafi. Mannréttindi eru betur tryggð en áður, sem og tjáningarfrelsi. Langlífi hefur aldrei verið meira og heilsufar betra.

Lýðskrumarar eru víða á ferðinni – en þó hefur álfan upplifað tíma þegar áhrif þeirra voru miklu meiri og málflutningurinn skefjalausari og hættulegri.

Vissulega hefur hagkerfið hikstað síðustu árin, sum löndin við Miðjarðarhaf eru í vandræðum sem aðallega stafa af ofþenslu en sumpart líka af spillingu, Bretar sem settu allt sitt traust á fjármálastarfsemi eru upplifa þrálátan samdrátt þrátt fyrir að þeir noti ekki evru – og á Íslandi lifum við í skjóli gjaldeyrishafta sem virðist ekki vera hægt að afnema án þess að gjaldmiðillinn sökkvi eins og steinn.

Logar álfan nú? Nei, auðvitað ekki. Vandamálin eru samt raunveruleg – og þau þarf að leysa. Þrátt fyrir áróður þess efnis hafa Íslendingar ekki fundið hina einu sönnu lausn á efnahagskreppunni.

En Ögmundur ætti kannski að fara að lesa sögubækurnar sínar aftur.
Best í þessu

Íslendingar eru, eins og við vitum, fremstir í mörgu í heimi, einkum þegar þeir eru í uppsveiflu.

Nú eru Íslendingar orðnir bestir í heimi í að komast út úr kreppu og geta kennt öðrum þjóðum hvernig eigi að fara að.

Það er aðeins hálfur áratugur síðan Íslendingar voru sagðir geta kennt öðrum þjóðum ýmislegt í viðskiptum, ekki síst Norðurlandaþjóðunum. Það stóð beinlínis í skýrslu Viðskiptaráðs að við værum betri en þær á flestöllum sviðum.

Sjálfsálitið dalaði svolítið ári síðar, þegar íslensku bankarnir hrundu, en nú er það komið í fullt sving aftur.

Við erum best í að komast út úr kreppu – jafnvel þótt hér séu gjaldeyrishöft, fjármagn muni sogast út úr landinu ef þau verða afnumin og gjaldmiðillinn sökkva eins og steinn.
Víkingur: Absúrd fyrirkomulag

Víkingur Heiðar Ólafsson píanóleikari setti þessa færslu inn á Facebook síðu sína – og gaf mér leyfi til að birta hana hér.

- - -

„Þetta er hárrétt hjá Agli, þetta mál er vægast sagt ótrúlegt – „computer says no“ er ágætis líking.

En höfum eitt á hreinu: að það væri engin geðþóttaákvörðun að miða fasteignagjöld Hörpu við rekstrarvirði hússins (eins og gildir um annan atvinnurekstur) en ekki byggingarkostnað eins og nú er. Það væri eina rökrétta ákvörðunin. Núverandi fyrirkomulag er ástæða þess að gjöld Hörpu eru svona fullkomlega absúrd í samanaburði við fasteignagjöld alls þess sem talið er upp í Fréttablaðinu.

Ef borgarstjórn óttast fordæmi gæti hún sett inn klásúlu um að mannvirki sem kosti yfir 3 milljarða í byggingu séu metin sérstaklega á grundvelli eðli þeirrar starfsemi sem þau eiga að hýsa.

Ég skil ekki í öllu því kreatíva og skemmtilega fólki sem skipar borgarstjórn Reykjavíkur, ekki frekar en fyrri daginn þegar þau taka ákvarðnir sem varða sum af kreatívari málefnum borgarinnar.

Ég veit ekki til þess að nokkurt sambærilegt menningarhús í nágrannalöndum okkar þurfi að standa straum af slíkum kostnaði til eigenda sinna. Ekki nálægt því. Til að skila milljón á dag í fasteignagjöld ofan á allan annan rekstrarkostnað hússins þyrftu í raun að vera 7faldar bókanir á við það sem nú er. Húsið er þó þéttsetið frá morgni til kvölds, og því þyrfti að bæta við eins og sjö sölum. Og sjöfalda kannski íbúafjölda á íslandi í leiðinni.

Ef reiknuð væru eðlileg gjöld og leiga, stendur tónlistin nú þegar vel undir sér og rúmlega það, aðsókn hefur farið langt fram úr bjartsýnustu áætlunum. Hægt væri að reka sterka listræna stefnu ef allar tekjur hússins færu ekki beint í þetta fasteignagjaldasvarthol. Og ráðstefnubatteríið mun að öllum líkindum standa vel undir sér líka, en það tekur að sjálfsögðu meira en eitt ár í bransa sem er skipulagður mörg ár fram í tímann.

Gleymum því ekki að það er mjög stutt síðan tekin var endanleg ákvörðun um að reisa húsið. Og heldur ekki því að það er ákveðið virði í því fólgið að eiga hús sem 1.3 milljónir hafa heimsótt á fyrsta árinu, og 250 þús komið á tónleika. Það er mjög dýrmætt fyrir Ísland.“

Víkingur á tónleikum ásamt Ashkenasy.
Vænisýki til hægri og vinstri

Nick Cohen skrifar um mál Julians Assange í Guardian og tengir það við fræga og merkilega bók, The Paranoid Style in American Politics eftir Richard Hofstadter.

Bókin var skrifuð stuttu eftir McCarthy tímann og fjallar um vænisýki í stjórnmálum.

Þessi kennd er út um allt í pólitíkinni og sumir gera út á hana. Eins og Cohen bendir á sjáum við hana í Glenn Beck – og við sjáum hana líka í blaða- og bloggskrifum á Íslandi.

Og það er rétt hjá Cohen að vænisýkin er ekki bara á hægri vængnum, hún grasserar líka vinstra megin. Í samsæriskenningaheimi stuðningsmanna Assange er sænska stjórnin komin í bandalag með CIA til að koma honum til Bandaríkjanna. Því er haldið fram – sem er ósatt – að auðveldara verði að framselja hann frá Svíþjóð en Bretlandi. Þegar þau rök þrýtur er gripið til frasa eins og að Svíþjóð sé „Saudi-Arabía femínismans“.

Í þessum heimi eru það ríki eins og Ekvador og Venesúela sem gæta mannréttinda og tjáningarfrelsis, meðan Svíþjóð er skúrkur.
Að vakna við tölvu

Kjartan Gunnar Kjartansson blaðamaður skrifar pólitíska skýringu í Morgunblað dagsins.

Greinin er því líkust að höfundur hafi verið sofnað fyrir aldarfjórðungi og vaknað í gær – inni á ritstjórn blaðs, við tölvu.

Kjartan Gunnar heldur því fram að Samfylkingin sé stjórnmálaflokkur 68-kynslóðarinnar og að stefna hans helgist af því að þurft hafi að bræða saman fylgismenn og andstæðinga vestrænnar samvinnu í einn flokk. Þá hafi niðurstaðan orðið ESB.

Nú er það svo að andstaðan við herinn og Nató hætti að vera frágangsmál í íslenskum stjórnmálum löngu áður en kalda stríðinu lauk. Það voru myndaðar hér vinstri stjórnir sem gerðu ekkert í að losa okkur við Nató eða her. Meira að segja karlar eins og Ragnar Arnalds og Hjörleifur Guttormsson sátu í slíkum ríkisstjórnum. Bandaríkjamenn fóru á endanum sjálfir, sáu engan tilgang í veru sinni hér og síðan höfum við stöðugt fjarlægst þá.

Sá atburður varð að Berlínarmúrinn féll. Ein afleiðing þess var að ríkin sem höfðu búið við ok kommúnismans – Kjartan Gunnar var einn baráttumaðurinn gegn honum – flykktust inn í Evrópusambandið. Pólland, Tékkland, Ungverjaland, Slóvenía, Slóvakía, Eistland, Lettland, Litháen fóru þessa leið og svo Búlgaría og Rúmenía – sumir segja að þá hafi ESB verið farið að slá of mikið af inntökuskilyrðunum. Albanía, Króatía og Serbía vilja líka inn.

Þau slógust í för með lýðræðisríkjum Evrópu, hinum opnu og frjálsu samfélögum – þar sem lýðræðið hafði orðið ofan á eftir eldskírn heimstyrjaldarinnar og þar sem staðin var vaktin gegn ógn kommúnismans.

Evrópa þar sem ríkir pólitísk eindrægni og samvinna varð eitt aðalmál samtímans, Evrópa þar sem er opið milli austurs og vesturs, suðurs og norðurs – það svo mjög að um þetta leyti gerðu Íslendingar EES-samninginn sem felur í sér hálfgildings aðild að ESB og ekki einu sinni skoðanabræðrum Kjartans Gunnars dettur í hug að segja upp, þrátt fyrir talsverðan lýðræðishalla sem í honum felst.

- - -

Hvað svo varðar 68-kynslóðina í íslenskri pólitík, þá hefur hún lengi haft ansi mikil völd. Þó verður að segjast eins og er að þetta er býsna losaralegt hugtak. Össur og Mörður eru fulltrúar 68-kynslóðarinnar innan Samfylkingarinnar – Ingibjörg Sólrún er horfin á braut – Jóhanna er eldri, hún er eiginlega meira Presley, en flestir hinir voru börn eða ekki fæddir þegar 68 gekk yfir.

Sjálfstæðisflokkurinn er að mestu laus við sína 68 menn – þar voru helstir Davíð Oddsson, Geir Haarde og Kjartan Gunnarsson. Þeir eru þó óneitanlega mikið að reyna að stjórna bak við tjöldin.

68 kynslóðin er nokkuð öflug innan VG, þá helst í líki Ögmundar Jónassonar og Álfheiðar Ingadóttur, en Steingrímur J. var bara 13 ára drengur í Þistilfirði 1968, svo hann telst varla meðlimur.
Forseti sem bragð er að

Michael Higgins er maðurinn sem Írar kusu sem forseta eftir efnahagshrunið þar í landi. Þeir gerðu líka mikinn skurk í að hreinsa út af þjóðþinginu.

Hér er Higgins í viðtali frá 2010 þar sem hann lætur Teboðshreyfinguna heyra það. Þetta er forseti sem bragð er að:
Rugluð fasteignagjöld af Hörpu

Fréttablaðið birtir í dag upplýsingar sem eru nauðsynlegar í umræðuna um tónlistarhúsið Hörpu. Það eru fasteignagjöldin sem eru að sliga Hörpu og eru aðalskýringin á tapinu af húsinu.

Fréttablaðið upplýsir að Harpa greiði hærri fasteignagjöld en Kringlan og Smáralind samanlagt.

Að auki reiknar blaðið dæmið þannig að Harpa borgi hærri fasteignagjöld en samanlagt tíu menningarstofnanir og tvö íþróttahús sem notuð eru í menningarviðburði. Þetta eru:

Laugardalshöll, Egilshöll, Hof á Akureyri, Háskólabíó, Borgarleikhúsið, Þjóðleikhúsið, Þjóðarbókhlaðan, Listasafn Reykjavíkur, Kjarvalsstaðir, Listasafn Íslands, Hamraborg menningarhús og Hamraborg safnahús.

Í blaðinu segir að fulltrúar Reykjavíkur staðhæfi að ekki sé hægt að lækka fasteignagjöldin á Hörpu, þau séu ekki geðþóttaákvörðun.

Kannski ekki, en þau eru rugl sem ber að leiðrétta. Þetta virkar eins og einhvers konar computer says no dæmi.
Einsmálsfólk

Hörðustu andstæðingar ESB innan Vinstri grænna eru móðgaðir út í Katrínu Jakobsdóttur varaformann vegna ræðu sem hún hélt á flokksfundi á föstudag.

Katrín var þó ekki að gera annað en að segja að flokkar geti ekki byggt á einsmálsfólki.

Í kjósendahópi Vinstri grænna er fólk sem er á móti Evrópusambandinu, með Evrópusambandinu og svo eru þeir fjölmörgu sem eru óvissir.

Þeir sem eru mest á móti ESB innan flokksins – hinir „sönnu“ ESB andstæðingar – telja að allt hverfist um þetta eina mál. Það var þetta sem Katrín benti á með fremur hógværum hætti.

En það er alls ekki víst að kjósendur séu á sama máli. Þeir eru að hugsa um margt annað en ESB. Aðildarviðræðum verður ekki lokið fyrr en löngu eftir kosningar – nema þá að þær verði stöðvaðar nú í vetur eða strax eftir kosningarnar. Hingað til hefur ekki verið þingmeirihluti fyrir því.

En Vinstri grænir eiga val í aðdraganda kosninganna – þeir geta byggt kosningabaráttu sína á því að vera flokkurinn sem leiddi Ísland út úr kreppu – án þess að hafa átt nokkurn þátt í að skapa hana. En þeir geta líka eytt vetrinum í að engjast vegna ESB. Snöggur viðsnúningur í því máli á síðustu metrum ríkisstjórnarinnar verður flokknum þó varla til framdráttar.
Geimfarar og íslensk börn

Þegar ég var strákur stafaði miklum ljóma af geimferðum. Ég dvaldi á sveitahóteli á Laugarvatni 1969 þegar menn lentu fyrst á tunglinu. Gestir voru mjög uppnumdir vegna þessa atburðar. Þetta var sýnt í sjónvarpinu, ég man samt ekki hvernig útsendingunni var háttað. Ég var einu sinni að reyna að skrifa sögu sem gerðist þarna – þarna var til dæmis þekktur listamaður sem var heltekinn af geimferðinni og glæstri framtíð mannkynsins úti í geimnum.

Börn dreymdi um að verða geimfarar, og það aftraði þeim ekki þótt vistin í geimnum virkaði býsna einmanaleg. Stuttu síðar kom 2001 Space Odyssey eftir Kubrick í bíó, full af geimferðafílósófíu.

Vinir mínir komust nokkrir í nána snertingu við geimfara. Ragheiður Gyða Jónsdóttir, vinkona mín, fékk geimfaradúkku að gjöf frá Júrí Gagarín, fyrsta manninum sem fór út í geim. Hún hitti hann þó ekki sjálfan. Systir hennar, Oddrún Vala, mun hafa eyðilagt dúkkuna.

Svo er hér afar skemmtileg ljósmynd, tekin á Kennedy-flugvelli í New York. Hún sýnir þrjá íslenska drengi með Neil Armstrong, fyrsta manninum sem steig á tunglið. Þetta eru bræðurnir Hrafn og Halldór Þorgeirssynir, gamlir vinir mínir, og Hans Jóhannsson, frændi þeirra, þekktur hljóðfærasmiður. Eins og sjá má er myndin árituð.

Neil er nú búinn að taka skref sitt út í eilífðina.
Í hendi Jóhönnu

Jóhanna tók ekki af skarið á flokksstjórnarfundi Samfylkingarinnar, hún var ekki tilbúin að lýsa því yfir að hún ætlaði að halda áfram sem formaður flokksins.

En eftir því sem fleiri tíðindi berast af batanum í efnahagslífinu, styrkist staða hennar. Horfur flokksins fyrir kosningarnar næsta vor eru ekki lengur svo svartar. Í raun er enginn í flokknum sem ógnar henni ef hún vill halda áfram – og vandséð að einhver leggi í það.

Kannski þykir Jóhönnu ágætt að láta ganga svolítið á eftir sér, en þetta er allt í hendi hennar.
Hæpin ráðherraskipti

Það er hægt að færa þau rök fyrir því að Katrín Júlíusdóttir komi aftur inn í ríkisstjórn að hún hafi horfið burt í fæðingarorlof og eigi því rétt á því að fá vinnuna aftur.

En ráðuneyti er ekki venjulegt starf – það er ekki eins og hvert annað djobb sem fólk getur átt tilkall til. Við höfum reyndar hið óheppilega orð ráðherra, en í raun á það að felast í þjónustu við almenning og almennahagsmuni.

Katrín getur snúið aftur sem þingmaður eftir orlof sitt, það verður ekki af henni tekið.

Ráðherraembættið er flóknara dæmi. Katrín snýr ekki einu sinni aftur í sitt fyrra ráðuneyti, iðnaðarráðuneytið, heldur tekur við fjármálaráðuneytinu. Í goggunarröðinni er það oft talið mikilvægasta ráðuneytið, næst á eftir forsætisráðuneytinu. Vitað er að það tekur nokkurn tíma að ná tökum á slíku embætti, það gerist ekki á fáum vikum.

Oddný Harðardóttir virðist hafa spjarað sig ágætlega, hún var reyndar búin að vera formaður fjárlaganefndar áður, en kannski verður Katrín búin að ná þessu áður en kosið verður í vor.
Reykjavík 1974

Vefsíðan Lemúrinn birtir ljósmyndir frá Reykjavík árið 1974. Þetta er tíminn þegar ég er að alast upp. Manni sýnist að lítils sé að sakna frá honum. Reykjavík var heldur leiðinlegur lítill bær – mannlífið er miklu fjölskrúðugra nú sem og menningin. Jú, þá voru reyndar bíó í Miðbænum.

Roman Polanski kom til Reykjavíkur á þessum árum og var spurður hvernig honum þætti borgin?

„Jú,“ sagði hann, „þetta er sjálfsagt ágætur staður ef maður er alinn hérna upp og þekkir ekki annað.“

En það er svo spurning hvernig maður upplifir tímann. Þegar ég var ungur blaðamaður tók ég viðtal við þekkt skáld. Ég spurði skáldið hvort ekki hefði verið frábært að vera ungur í Reykjavík á sjötta áratugnum, þegar Laugavegur 11 var fullur af gáfumönnum og bóhemum.

„Nei,“ kvað skáldið við, „það sem stendur upp úr í minningunni er vont molakaffi og eilíf rigning. “

Það er líka merkilegt að sjá á myndunum hversu gömul hús eru hrörleg. Á þessum tíma beið þeirra flestra að vera rifin – eða þau brunnu og flestum var sama. Sem betur fer er allt öðruvísi um að litast í gömlum hverfum Reykjavíkur núorðið.

Ein af ljósmyndunum frá Reykjavík æsku minnar sem Lemúrinn birtir. Þetta var að sönnu ekki spennandi staður. En maður þekkti ekki annað. Myndirnar eru merktar Christian Bickel.
Murakami talinn líklegastur til að hreppa Nóbelsverðlaun

Veðmálastofan Ladbrokes telur líklegast að japanski rithöfundurinn Haruki Murakami fái Nóbelsverðlaunin í bókmenntum í ár. Murakami er höfundur fjölda bóka, sumar hafa verið þýddar á íslensku, en nýjasta verk hans er mikill doðrantur sem nefnist IQ84. Ég skrifaði um þessa bók í vetur, það er eins og maður stígi inn í annarlegan heim sem erfitt er að slíta sig frá.

Murakami er með líkurnar 10/1 hjá Ladbrokes. Í öðru sæti er Mo Yan frá Kína, í þiðja sæti hollenski höfundurinn Cees Nooteboom, en í fjórða sæti Ismail Kadare frá Albaníu. Í því fimmta er svo skáldið Adonis frá Sýrlandi.

Þetta eru allt mjög verðugir verðlaunahafar– Kadare er í sérstöku uppáhaldi hjá mér – en neðar á listanum koma höfundar eins og Philip Roth, Cormac McCarthy, Amos Oz, Ngugi wa Thiogo, Umberto Eco – og Bob Dylan.

Enn neðar eru höfundar sem oft hafa verið nefndir, en fara kannski að komast á síðasta snúning með að fá verðlaunin, eins og til dæmis Milan Kundera, Michel Tournier, Jevgení Jevtushenkó, Claudio Magris og Maya Angelou.

Svo fer þetta alltaf einhvern veginn. Þeir voru ekki margir sem bjuggust við að Tomas Tranströmer fengi verðlaunin í fyrra.

Hin skemmtilega Sinfonietta eftir tékkneska tónskáldið Leos Janacek hljómar í upphafi bókar Murakamis, 1Q84. Þar eru líka tveir mánar á lofti.