Nokkur bréf í viðbót

Eins og að aka fullur

Það heyrist oft hjá þeim sem voru við stjórn bankanna og stuðningsaðila þeirra sú afsökun að þetta hafi ekki verið þeim að kenna. Það voru utanaðkomandi vond öfl sem að knésettu þá, en það var allt í himna lagi með það sem þeir voru að gera. Jón Ásgeir minnir mig að hafi sagt um fíaskóið með peningabréf Glitnis að þeir peningar hefðu ekki tapast ef að bankinn hefði ekki farið í þrot. Það var, sem sagt, allt í lagi að nota peninga sem að fólk setti í sjóð sem átti að ávaxta í öruggum bréfum í því að kaupa hættuleg skuldabréf – svo lengi sem ekkert vont kom fyrir.

Þessi hugsunarháttur er álíka og að segja að það sé óhætt að aka fullur – svo lengi sem maður klessir ekki á. Og þegar það gerist, þá er það ljósastaurinn sem á sökina fyrir að hafa verið fyrir.

Það er ástæða fyrir því að það er lögbrot að keyra fullur – það er einfaldlega almannahagur í því. Það er líka almannahagur í því að koma í veg fyrir að nokkrir einstaklingar geti knésett þjóðina alla og því verður að vera löggjöf til að koma í veg fyrir að slíkt endurtaki sig.

- - -

Misheppnað

Pétur Tyrfingsson talar um að við ættum að verða hreppur í ESB, ég teldi nú betra (og stórmannlegra) að vera sýsla í Noregi.

Stærstu mistök Íslendinga á sl. öld var stofnun lýðveldis, sambandssamningurinn frá 1918 hæfði okkur vel.

Gengi ísl.krónu var það sama og dönsku til 1922 en nú þarf 2ooo kr. ísl. á móti danskri, þ.e. 200.000% verri hagstjórn á Ísl. en í Danmörku á þessu tímabili.

Legg til að Jón Baldvin verði gerður að forsætisráðherra í utanþingsstjórn og Þorvaldur Gylfason seðlab.stjóri.

- - -

Sparisjóðirnir

Það er eitt sem ég hef verið að hugsa og skil ekki af hverju það heyrist ekki meira í fólki út af því og það eru bankastjórar í stórum hluta sparissjóðanna. Hvernig stendur á því að þessir menn eru enn við völd og eru að þiggja laun fyrir að hafa sýnt algjört vanhæfi í starfi? Eflaust hafa þeir líka fengið greidda feita bónusa fyrir ímyndaðan hagnað síðustu ára í kjölfar þess að þeir keyptu eins og „apar“ rænulaust í félögum eins og Exista og handfylli af öðrum félögum sem gerði þeim mögulegt að skila methagnaði á meðan gleðin var mest.

Með engri áhættustýringu náðu þeir að keyra sparisjóðina í gjaldþrot þó að það virðist ekki vera almennilega viðurkennt að þeir séu vel flestir komnir í þrot ef menn rýna á gagnrýnan hátt í bókhald þeirra. Persónulega finnst mér þeir nánast vera vanhæfari en fjárglæframennirnir sem settu stóru bankanna á hausinn og það ætti ekki að leyfa þeim að læðast með fram veggjum og sleppa við að verða dæmdir eins og aðrir sem bera ábyrgð á allri þessari vitleysu.

- - -

IMF lánið

Hérna ég er kannski ekki háskólamenntaður, en ég hef verið að velta fyrir mér

þessu „blessaða“ láni frá IMF sem engin virðist kæra sig um að blessa. Mér

finnst þetta soldið ruglingslegt og þar sem ég virði þínar skoðanir mikið, þá

langar mig að leggja fyrir þig nokkrar hugleiðingar í von um að þú getir frætt

mig örlítið.

1. Það er verið að tala um lán sem ekki er búið að staðfesta hvað er hátt, þó

er talað um 660 milljarða ísk. (6B dollara)

2. Voru bankarnir ekki örugglega þjóðnýttir? Ég meina þeir voru alveg örugglega

teknir af eigendum sínum og við (ríkið) sitjum uppi með skuldir þeirra? Ekki

satt?

3. Afhverju erum við þá að tala við IMF?

4. Actavis er metið á 800-900 milljarða, samkvæmt nýlegum fréttum, það hlýtur

hverjum manni að vera það ljóst að þessir Icesave reikningar eru stóri bitinn í

matnum sem við getum ekki kyngt hjálparlaust, eða hvað?

5. Aðrar eignir þeirra sem áttu og stjórnuðu bönkunum hljóta að vera á bilinu

300-1.000 milljarðar? (ég geri mér grein fyrir að ég hef ekki hugmynd um

hverjar eru nákvæmlegar eignir þeirra eins og þú hlýtur að sjá).

6. Ef ríkið getur þjóðnýtt eign manns af því að hún er stórskulduð, getur ríkið

þá ekki þjóðnýtt aðrar eignir sama manns? Eins og ég sagði í byrjun, ég hef

ekki hundsvit á þessu og kannski er ég bara að reyna vera litli strákurinn sem

sá að keisarinn var ekki í neinum fötum. En samt afhverju getur ríkið ekki

þjóðnýtt aðrar eignir þeirra?

7. Eignir þeirra sem áttu og stjórnuðu bönkunum gætu verið á bilinu 1.300-2.000

milljarðar c.a. 11.7-18.1 milljarða dollara?

8. Ég endurtek, afhverju erum við að tala við IMF?

Ég vona að þú getir frætt fáfróðan verkamann um það, hvað í þessu hann er ekki

að skilja. Takk kærlega fyrir mig!

- - -

Rússalánið

Veit ekki hvort þú hefur eitthvað pælt í því sérstaklega eða þá aðrir íslendingar (ég er búsettur í Svíþjóð svo ég er ekki beinn þáttakandi í umræðunni á Íslandi), en það er ýmislegt merkilegt sem hefur gerst í alþjóðastjórnmálum undanfarna daga. Amk. væri hægt að túlka það þannig.

Nokkur atriði:

– Davíð tilkynnir um rússalán og vestræn ríki standa á öndinni

– Davíð segir: „Við borgum ekki“

– Bretar tryllast, setja hryðjuverkalög á Ísland

– Sendinefnd fer til Rússíá og allt er í góðu

– Geir Haarde segir á blaðamannafundi eitthvað á þá leið að eftir þessar viðræður við rússa verði líklegast önnur viðræðulota.

Niðurstaða: Ísland nær ekki kjöri í öryggisráðið.

Mín túlkun á þessu er að þegar Geir nefndi á blaðamannafundi að líklegast yrði önnur viðræðulota, að þá hafi rússarnir þegar vitað, eða talið sig vita, að Ísland næði ekki kjöri í öryggisráðið. Sá möguleiki er að minnsta kosti fyrir hendi.

Ef svo er, þá er þetta ansi merkilegt. Þetta gæti þýtt að rússarnir hefðu lánað okkur ef við hefðum náð kjöri í öryggisráðið. Að sama skapi gæti það líka þýtt að Ísland náði ekki kjöri í öryggisráðið vegna þeirrar hættu sem það hefði bakað Nató. Natóríki í öryggisráðinu sem væri í vasanum á Rússlandi (eða alla vega í mikilli þakkarskuld). Spáðu í því.

Það er eiginlega tvennt sem vekur athygli við þessa atburðarás. Annars vegar eru það yfirlýsingar um rússalán og hins vegar að íslendingar ætli sér ekki að borga neitt. Báðar þessar yfirlýsingar hafa valdið miklum úlfaþyt í hinum vestræna heimi og áhrifin hafa verið þveröfug við það sem menn hefðu kannski vonast eftir. Í stað hækkaðs lánshæfismats á bankana og ríkissjóð voru settar efnahagsþvinganir á landið (nánast því viðskiptabann). Minnir óneitanlega á peningastefnu seðlabankans sem, jú, hefur haft þveröfug áhrif.

Hin pólitíska og efnahagslega staða landsins er sú að landið er beitt viðskiptaþvingunum og er einangrað á alþjóðavettvangi. Svona lagað er yfirleitt bara gert við ríki ef þau ógna stöðugleikanum á því svæði sem þau eru á. Taktu eftir fréttum sem hafa verið að berast að utan frá ýmsum löndum að mjög erfitt eða ómögulegt sé að kaupa og selja krónur; meira að segja í Danmörku og Svíþjóð. Það sem hefur gerst á sér náttúrulega aðdraganda og hefur verið að þróast og vinda upp á sig, en þetta er nú eiginlega það sem við sitjum uppi með. Það verður áhugavert að sjá hvort Ísland muni borga bretum strax allar skuldbindingar eða hvort bretar láni okkur fyrir þessu. Þannig munu náttúrlega áhrif breta á Íslandi aukast.

Natóríkin hafa líklegast brugðist snarlega við og komið í veg fyrir að áhrif Rússlands í öryggisráðinu jykust sem og klofningur í Nató. Samráðið sem Agnes skrifaði um, var kannski ekki svo fjarstæðukennt – hún bara túlkaði það vitlaust. Það er mögulegt að landið hafi verið beitt efnahagsþvingunum. Ísland er í einangrun: Efnahagslega, viðskiptalega og stjórnmálalega.

Eini ljósi punkturinn í þessu öllu er að IMF slær líklegast á einkavæðingakröfur sínar svo við hættum að elta rússana. Ég held samt að við megum búast við einhverjum aðgerðum til að tryggja það að Íslandi verði haldið á mottunni innan Nató. Það hefur verið mikið rætt um möguleg skilyrði IMF fyrir efnahagsaðstoð. Kæmi mér ekki á óvart þótt eitt af þeim (kannski kæmi það frá Nató í gegnum IMF) væri að sparka seðlabankastjóra og jafnvel forsætisráðherranum. Þvi verður ekki neitað að Norðmenn urðu skíthræddir þegar rússagrýlan fór að brýna klærnar.