arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sturlunin heldur áfram

Flest bendir til að samkomulagið sem Grikkir þurfa að undirgangast sé einungis framhald af hinni sturluðu stefnu Troikunnar, ESB, Evrópska seðlabankans og AGS.

Krafan er um meiri niðurskurð og skattahækkanir. Þetta er í samfélagi sem er hyldjúpri kreppu, þar sem vantar mest af öllu skuldaniðurfellingu og fjármagn til að geta byggt upp að nýju.

Í upphaflega plani Troikunnar var gert ráð fyrir 6 prósenta samdrætti hagkerfisins og þetta átti að standa stutt. En þegar tíminn leið kom í ljós að samdráturinn var 25 prósent – það er eins og í kreppunni miklu í Bandaríkjunum.

Larry Eliott, efnahagsritstjóri Guardian, segir að áætlunin beri vott um algjöra vanþekkingu og sé dæmd til að mistakast. Það sé afar lítil eftirspurn í hagkerfinu og verðhjöðnun – meiri niðurskurður geri þessi vandamál enn erfiðari.

Paul Krugman hefur bent á að það sé búið að skera svo mikið niður að ekkert land í Evrópu sé með slíkan afgang af fjárlögum. Þetta súlurit er frá honum komið. Ef marka má það er Grikkland það ríki í Evrópu sem er ábyrgast í fjármálum.

Alexis Tsipras á í miklum vandræðum með að sannfæra Grikki og liðsmenn stjórnar sinnar að fallast á hið nýja samkomulag. Hann stríðir hins vegar við stóran veikleika sem gerir honum erfitt fyrir, Akkillesarhællinn nú eru bankarnir. Í síðustu viku komst út kvittur um að bankarnir grísku hefðu ekki nægt fé til að standa við skuldbindingar sínar og að þeir myndu varla þrauka fram á mánudag. Þetta lak einhvers staðar innan úr Evrópusambandinu og í nokkra daga stóð yfir áhlaup á bankana. Gríska stjórnin er komin upp á náð og miskunn Evrópska seðlabankans – sem segir annað hvort yfirgefi Grikkland evruna eða taki því sem að því er rétt.
Fylgið sem hvarf

Einhver furðulegasta vending í íslenskum stjórnmálum í seinni tíð er fylgi Bjartrar framtíðar sem hvarf.

Flokkurinn var með 20 prósenta fylgi í skoðanakönnunum en er kominn í 3 prósent í nýjustu könnun.

Leiða má getum að því að mestallt fylgi BF sé farið yfir á Pírata. Er von á að það komi aftur? Nei, fátt bendir til þess.

Píratarnir virka beittari og klárari en BF – og það er eins og þeim liggi meira á hjarta. Í liði BF eru innan um ágætir stjórnmálamenn, en það er eins og einhver værð sé yfir hópnum og almennt hugsjónaleysi – líkt og það sé bara nóg að fá að taka þátt í hinum pólitíska leik.

Nú stingur einn þingmaður Bjartrar framtíðar upp á því að þingmenn hefji fundi með söng. Eitthvað hefði nú heyrst ef þessi tillaga kæmi úr Framsóknarflokknum!
Alþýða með hægri öfga

Þetta er mikið umhugsunarefni.

Verkafólki fjölgar stórlega á þingi í Danmörku. Semsagt fólki sem mætti segja að sé alþýða.

Lengi töldu sósíalistar – og jú, og kommúnistar – sig tala fyrir slíkt fólk. Hér á Íslandi voru Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag.

En það kemur inn á þingið sem fulltrúar Danska þjóðarflokksins – semsagt hægri öfga.

Og í leiðinni má geta þess að í síðustu skoðanakönnun voru vinstri flokkarnir á Íslandi, þeir sem mynduðu síðustu ríkisstjórn, með samanlagt fylgi upp á 18,4 prósent.
Robert Plant brynnir músum – 45 ár frá Zeppelin tónleikunum

Í dag eru liðin 45 ár – já, það er satt – frá því hljómsveitin Led Zeppelin lék á Íslandi. Það var 22. júní 1970.

Þetta eru sögufrægustu rokktónleikar Íslandssögunnar. Ekki fyrr né síðar hefur svo stór hljómsveit leikið hér, og það þegar hún var á fljúgandi ferð á toppinn. Zeppelin er einfaldlega á topp fimm mestu rokksveita allra tíma.

Hér er skemmtileg mynd. Hún sýnir biðröð fyrir utan hús í Traðarkotssundi – þar voru seldir miðar á Zeppelintónleikana. Röðin náði upp á Laugaveg, um Ingólfsstræti og niður á Hverfisgötu. Myndin er úr Ljósmyndasafni Reykjavíkur og segir að hún sé tekin af Þorgrími Gestssyni.

Mér þykir furðuleg tilhugsun að hafa verið þarna, tíu ára gamall. Ég tók út mjög skjótan þroska í poppi og rokki á þessum árum. Mér sýnist að fremst til vinstri á myndinni sé Júlíus Valsson, síðar læknir. Bróðir hans Kristján var vinur minn, og það var í plötusafni Júlíusar að við kynntumst margri snilldinni.

Og svo er hérna skemmtilegt myndband. Þrír eftirlifandi Zeppelin meðlimir voru heiðraðir í Kennedy Center í New York fyrir fáum árum. Hér má sjá Robert Plant fella tár þegar hann heyrir flutning hljómsveitarinnar Heart á laginu sígilda, Stairway to Heaven.
Tony Blair og hinn endalausi spuni

Tony Blair er einhver mesti óþurftarmaður í vestrænum stjórnmálum í seinni tíð. Hann virðist hafa trúað því að hægt væri að sigrast á öllu með nógu miklum spuna. Spunavélin í kringum hann malaði og malaði – þangað til enginn vissi hvað sneri upp eða niður.

Einhvern veginn spilltust stjórnmál í tíma Blairs, enda lærðu margir af honum. Í pólitískri umræðu mega jafn sjálfsagðir hlutir og sannsögli og einlægni sín afar lítils – því miður eru alltof margir stjórnmálamenn af sauðahúsi Blairs og margir hafa lært dyggilega af honum. PR-ið kringum stjórnmálin varð alveg stjórnlaust eftir hann.

Blair er líka einn af þeim stjórnmálamönnum sem hafa hagnast óskaplega á því að vera í pólitík. Hann er moldríkur. Það verður varla sérstök neyð á heimili hans þótt hjúkrunarbrasksfyrirtæki Cherie Blair, eiginkonu hans, sé farið á hausinn.

En óneitanlega verður manni hugsað til sjúkrahótelsins sem fjallað var um í Kastljósi í síðustu viku.
Jacques Mer 1927-2015

Ég frétti lát elskulegs vinar, Jacques Mer, sem var sendiherra Frakklands á Íslandi á árunum 1988-1992.

Jacques var einstaklega líflegur maður, og varla hafa samskipti þessara ríkja blómstrað í aðra tíð eins og á tíma hans.

Jacques stóð fyrir alls kyns uppákomum og skemmtilegheitum, frægast var þegar hann dreif forsetana Mitterrand og Vigdísi til að hlusta á Sykurmolana í Duus-húsi.

Hann var mjög óhefðbundinn diplómati. Algjörlega laus við öll formlegheit og hann hafði sérlega gaman af því að hafa ungt fólk í kringum sig.

Þegar vinnudegi lauk á skrifstofunni setti Jaccques Bubba Morthens á fóninn og stillti á hæsta.

Ég sakna þess að heyra ekki framar kveðjuna hans:

„Egill, quoi de neuf?“ Hvað er að frétta, Egill?

Svona ávarpaði hann mig bæði þegar við hittumst og í bréfum. Og hann meinti það, Jacques hafði raunverulegan áhuga á Íslandi. Hann skrifaði bækur og greinar um land og þjóð og var oft mjög snjall í greiningu sinni. Fáa hef ég hitt sem eru jafn kvikir í kollinum og Jacques. Hann var menntaður í hagfræði og sögu en hafði líka komið við í pólitík á sjöunda áratugnum.

Jacques var fæddur 1927. Hann hafði lengi átt við vanheilsu að stríða sem gerði honum erfitt að tjá sig. Eiginkona hans yndisleg og stórmerk er Jacqueline – henni sendi ég innilegar samúðarkveðjur. Stundirnar sem við dvöldum í sumarhúsi þeirra hjóna í Normandí – ásamt geitinni Esmeröldu – eru ógleymanlegar.

Þessa mynd hef ég ekki séð fyrr, en þarna er Jacques Mer í kosningabaráttu í París á sjöunda áratugnum.
Leiður gestur á kvennadegi

Það er illt til þess að hugsa að Christine Lagarde, forstjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sé að ávarpa ráðstefnu á Íslandi á sama tíma og gríska hagkerfið er endanlega að komast að þrotum.

Lagarde hefur rekið sérlega neikvæða stefnu gagnvart Grikklandi sem byggir á því að hægt sé að skera niður í hagkerfi og svelta það og ná samt að lyfta því. Þetta hefur reynst tóm tjara og afleiðingin er glötuð mannslíf, landflótti og fjöldaatvinnuleysi.

Þetta er spírall sem liggur stöðugt niðurávið.

Lagarde, gamall skjólstæðingur Nicolas Sarkozy, hefur reynst miklu verri forstjóri AGS en Dominique Strauss-Kahn, sem vissulega er mikill gallagripur, en eitursnjall á sínu sviði. Strauss-Kahn hefur sjálfur sagt að stefnan í Grikklandi sé röng.

Sumir héldu að AGS hefði skánað og litu þá til framgöngu sjóðsins á Íslandi. En Grikkland sýnir að sjóðurinn hefur ekkert breyst frá tímanum þegar hann varð móralskt gjaldþrota – Joseph Stiglitz hefur kallað stefnuna nútíma útgáfu af skuldafangelsi. AGS er enn þjónn fjármagnsaflanna.

Nú þarf leiðtogafund Evrópusambandsins til að ákveða örlög Grikkja. Ef niðurstaðan verður í anda Lagarde verður það stórkostlegur álitshnekkir fyrir ESB. Þjóð, sem tilheyrir þessu bandalagi sem á að tryggja frið og stöðugleika í álfunni, sogast þá líklega inn í algjört þrot og algjöra neyð.

Það verður félegt fyrir stuðningsmenn ESB að horfa á það. Líklega munu dúkka upp alls konar kenningar um hvað Grikkir séu latir og hvernig þeir lifa eins og sníkjudýr á öðrum Evrópuþjóðum. Der Spiegel hefur reyndar flett ofan af þessum þvættingi.

Lagarde talaði líklega bara af tjaldi í Reykjavík en það hefði þurft að baula á hana.
Ekki dagur fyrir hátíðarræður og mærð

19. júní er merkisdagur, það eru liðin hundrað ár frá því konur á Íslandi fengu kosningarétt. Íslendingar voru nokkuð framarlega þegar kom að þessari sjálfsögðu réttarbót.

Dagurinn er haldinn í skugga þess að um daginn voru sett lög á verkfall hjúkrunarfræðinga, stéttar sem er einkum skipuð konum. Þannig að í rauninni er ekki viðeigandi að vera bara með hátíðarræður og mærð í dag. Baráttan fyrir jöfnum rétti kynjanna heldur áfram og hún tekur á sig ýmsar myndir.

Í Fréttablaðinu má sjá að ríkisstjórnin vill jafna hlut kvenna í fjölmiðlum í tilefni dagsins, það er sjálfsagt mál, en þegar skoðuð er mynd með fréttinni sést að í stjórninni eru 6 karlar og 4 konur. Það er líka alveg ljóst að konurnar í stjórninni eru ekki í hópi áhrifamestu ráðherranna – það er eiginlega þvert á móti.

Kona varð fyrst forsætisráðherra á Íslandi 2009 og konur verða sjaldan formenn stjórnmálaflokka. Það hefur ekki breyst. Til dæmis hefur kona aldrei verið formaður Sjálfstæðisflokksins og einungis örstutta hríð var kona formaður Framsóknar.
Hinn lítt aðlaðandi Lökke tapar fylgi en verður forsætisráðherra – sókn Danska þjóðarflokksins

Það sama gerist í Danmörku og í Bretlandi um daginn.

Þegar talið er upp úr kjörkössum kemur í ljós að hægrið hefur meira fylgi en sagði í skoðanakönnunum.

Hver sem kann að vera skýringin á því – er fólk kannski hræddara við að gefa sig upp á hægri væng en vinstri væng?

Þetta gerist þrátt fyrir að Helle Thorning-Schmidt njóti mun meira trausts meðal kjósenda en Lars Lökke Rasmussen.

Helle hefur verið að sækja í sig veðrið í stjórnmálum eftir að hafa verið mjög óörugg fyrstu misserin sem forsætisráðherra.

Í Danmörku ríkir dæmalaus velmegun. Samt kjósa Danir Lars Lökke sem forsætisráðherra.

Hann er heldur lítilsigldur náungi, ósjarmerandi og hefur tilhneigingu til spillingar – sem er óvenjulegt í dönskum stjórnmálum. Hann hefur áður verið forsætisráðherra, tók við af Anders Fogh Rasmussen, þeim hinum sama og lét Bush og Blair teyma sig á asnaeyrunum og fékk að launum framkvæmdastjórastöðu hjá Nató.

Lökke mun stjórna með atbeina Danska þjóðarflokksins – eins rasískasta stjórnmáaafls á Norðurlöndunum. Þótt hann sé forsætisráðherraefnið virðist Þjóðarflokkurinn ætla að verða stærri en Venstre, flokkur Lökkes. Venstre missir fylgi, en Þjóðarflokkurinn bætir við sig. Það er býsna skuggalegt, ítök flokksins í stjórninni verða mjög mikil ef fer sem horfir. Andúð á útlendingum hefur spilað stórt hlutverk í stjórnmálum í Danmörku um nokkuð langt skeið.

Þá eru rasískir flokkar komnir með hönd á stjórnartauma á tveimur Norðurlandanna, í Danmörku og Finnlandi þar sem hinir fáránlegu Sönnu Finnar eru með í samsteypustjórn og hafa sjálfan utanríkisráðherrann úr sínum röðum. Ekki má heldur gleyma Noregi þar sem Framfaraflokkurinn er í stjórn – hann er allnokkuð mildari útgáfa af áðurnefndum flokkum.
Enn ein grísk krísa

Ég er á leið til Grikklands, ég hef ekki lengur tölu á skiptunum sem ég hef komið þangað.

Um tíma, eftir hrun, fór ég með talsvert af evruseðlum til Grikklands, því þá var talið að ríkið kynni að fara á hausinn og allt peningakerfi hætt að virka.

Svo fór ég að vera kærulaus og er það enn. Ég er ekki með peningaseðla í þetta skiptið.

En nú les ég að milljarður evra hafi horfið úr grískum bönkum undanfarið. Aftur er talin hætta á þjóðargjaldþroti, sjálfur gríski seðlabankinn varar við því. Christine Lagarde, forstjóri Alþjóða gjaldeyrissjóðsins, segir að Grikkir fái ekki frestun á endurgreiðslu stórs láns sem er útistandandi.

Stefna AGS gagnvart Grikklandi er sjóðnum til ævarandi skammar. Það er einkennileg hugmyndafræði að hægt sé að endurreisa hagkerfi með því að skera endalaust niður. Í Grikklandi hefur afleiðingin verið fjöldaatvinnuleysi og landflótti.

Alexis Tsipras forsætisráðherra er nokkur ráðgáta. Hann nýtur enn mikils stuðnings í Grikklandi, en nú er stjórn hans líkt og komin á brún hengiflugs. Tsipras er í störukeppni við AGS og Evrópusambandið. Reynslan sýnir samt að líklegt er að einhvers konar samkomulag náist á endanum, en mikill skaði er þegar skeður.

En líkt og sagnfræðingurinn Mark Mazower bendir á í viðtali við gríska blaðið Kathimerini er illa komið fyrir Evrópusambandinu að því leyti að þar ríkir mikið óþol gagnvart því að rétta öðrum ríkjum hjálparhönd. Eiginhagsmunastefna hefur farið vaxandi og það boðar ekki gott fyrir sambandið.

Á móti er Grikkjum tamt að telja að mestöll vandræði þeirra séu útlendingum að kenna. Svo hefur það lengi verið. En það ekki skýringin á núverandi krísu, heldur spillingarkerfi sem hefur fengið að grassera áratugum saman í skjóli ríkjandi stjórnmálaflokka.

Gríska vinstrið lifði lengi í draumaheimi sem byggður var úr minnum úr borgarastríðinu á árunum eftir heimstyrjöldina og frá tíma herforingjastjórnarinnar. Það var einangrað úti í horni. Nú er það hins vegar við völd og þá er staðreyndin sú að Tsipras þarf að samkomulagi að halda – og meiri tíma.
Ekki traustvekjandi

Framsókn telur sig vera þjóðlegastan flokka – og standa vörð um þjóðleg gildi.

En Guðni Ágústsson telur að Jón Sigurðsson hafi mótmælt á fundi í Kópavogi og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson kann ekki ljóðið Öxar við ána.

Spurning hvort þurfi að setja á námskeið í þjóðlegheitum og þjóðlegum fræðum innan Framsóknarflokksins til að bæta úr þessu.

Því þetta er alls ekki traustvekjandi.

Jóhanna Sigurðardóttir hélt um árið að Jón forseti hefði fæðst við Dýrafjörð. Það er sök sér miðað við gloppur framsóknarforingjanna – kratar hafa alltaf verið óþjóðlegir.
Baulað á stúlknakór – óþol gagnvart Sigmundi

Mótmælendur á Austurvelli í dag bauluðu á stúlkur í Graduale-kórnum. Maður les það í fjölmiðlinum Stundinni að það að vera hugsi yfir mótmælum 17. júní sé að taka afstöðu með yfirstéttinni gegn „skrílnum“.

Graduale-kórinn er líklega það sem kallast collateral damage á ensku. Mestur var hávaðinn þegar hann söng Hver á sér fegra föðurland eftir Huldu og Emil Thoroddsen. Mótmælin beindust þó aðallega gegn Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni.

Ákveðinn hluti þjóðarinnar þolir hann ekki, er með algjört ofnæmi fyrir honum. Þar fara fremst Stundin og Gunnar Smári Egilsson.

Í huga þessa fólks er allt sem Sigmundur gerir vont og leiðinlegt. Þegar ríkisstjórn hans tekst vel upp eins og í samningum við kröfuhafa bankanna er allt kapp lagt á að sýna að hann eigi engan hlut að máli.

En svo á Sigmundur sína stuðningsmenn eins og Vigdísi Hauksdóttur og Guðna Ágústsson. Vigdís telur hann vera mesta mikilmenni íslenskrar stjórnmálasögu.

Þess má svo geta að á þjóðhátíðardaginn var skýrt frá því að í alþjóðlegri úttekt telst Ísland vera friðsælasta land í heimi.
Kópavogsfundurinn, ha?

Kópavogsfundurinn 1851, nei, Guðni, það var Þjóðfundurinn.

Kópavogsfundurinn var haldinn 1662 og hann var sannarlega sorglegur því þá undirgengust Íslendingar einveldi Danakonungs. Þetta var tími einveldiskonunga hvarvetna í álfunni. Og sagt var Árni Oddsson lögmaður að hefði grátið þegar hann skrifaði undir eiðstafinn – það kann þó að vera síðari tíma þjóðsaga.

Í Kópavogi, rétt hjá Hafnarfjarðarveginum, stendur steinn til minningar um þetta.

Þjóðfundurinn var haldinn á Sal hins nýbyggða Menntaskóla í Reykjavík 1851. Þar höfnuðu Íslendingar, undir forystu Jóns Sigurðssonar, afar frjálslyndri og framfarasinnaðri stjórnarskrá sem var verið að innleiða í Danmörku í kjölfar falls einveldisins. Sú stjórnarskrá var undir áhrifum frá frelsishreyfingum á fyrri hluta 19. aldar, byltingunum 1830 og 1848.

En Íslendingar gátu ekki sætt sig við stjórnarskrá þar sem þeir voru hluti af danska ríkinu – þeir töldu að þeir heyrðu einungis undir Danakonung. Það er alls ekki útilokað að Íslendingum hefði vegnað betur með nýju stjórnlögunum, en þeir völdu að fara aðra leið.

Þannig að þetta var allt pínu þvælið.

Á upplýsingavef um Kópavog má lesa þennan texta um helsta sögulega atburð sem hefur orðið þar í bæ.
Íslensk heiftrækni

Ísland gekk í gegnum alls kyns deilur og óáran, en aldrei var þó mótmælt á þjóðhátíðardaginn. Hann var nokkuð friðhelgur. Þá klæddi fólk sig upp í spariföt og fagnaði lýðveldinu.

Þetta gerði fólk þótt það væri öskureitt yfir her í landi og síðar brjálæðislegri verðbólgu þar sem allt sparifé brann upp. Líka þegar voru eilífar gengisfellingar og regluleg kjaraskerðing. Já, og þá voru líka verkföll.

Nú eru allir hættir að fara í spariföt á sautjánda júní. Fólkið fer í flís – efni sem er búið til úr aflóga plasti. Hátíðleikinn er í samræmi við þennan hátíðarbúning.

Sautjándinn skiptir enda engu máli í hugum fólks. Það hefur enga tilfinningu fyrir honum, enga ást á honum, enga ánægju af honum. Það er feimið við að flagga fánum, eins og Íslendingar eru almennt, og þjóðsönginn getur það ekki sungið af neinu viti.

Því er kannski eðlilegt að efnt sé til mótmæla á sautjánda júní, þótt vissulega sé það nýlunda. En það er ekki alveg laust við að komi upp í hugann vísa eftir skáldið ástsæla, Káin:

Þetta er ekki þjóðrækni

og þaðan af síður guðrækni

heldur íslensk heiftrækni

og helvítis bölvuð langrækni.
Útgjaldaþrýstingur

Umönnun aldraðra verður ekki bara dýrari, heldur munum við tæplega geta veitt öllu gömlu fólki þá þjónustu sem við teljum að eigi að vera. Fólk mun lifa lengur, fleiri verða aldraðir, það koma á markaðinn fleiri lyf sem framlengja líf fólks.

Við munum ekki geta gefið öllum þessi lyf. Opinbert heilbrigðiskerfi mun ekki standa undir því. Sum þeirra verða rándýr.

Við munum þurfa fleiri innflytjendur til að annast gamalt fólk – þeir munu ekki allir tala íslensku, langt í frá. Ríkisrekið heilbrigðiskerfi mun eiga í vök að verjast. Það verður erfiðara og erfiðara að réttlæta að fólk geti ekki notað peningana sína til að kaupa heilbrigðisþjónustu – kaupa sig fram fyrir eins og það heitir.

Hin risastóra baby boom kynslóð er byrjuð að tínast inn á elliheimili- og öldrunarstofnanir. Hinir elstu af þessari kynslóð sem fæddist eftir stríðið eru á leiðinni þarna inn og svo komum við í humátt á eftir – sjálfur er ég fæddur undir lok tíma þessarar kynslóðar.

Hætt er við að þá verði menn farnir að velja á milli ýmissa vondra kosta í heilbrigðismálunum. Útgjaldaþrýstingurinn verður orðinn nær óbærilegur, eins og lesa má í þessari frétt. Kannski verðum við að neita okkur um ýmislegt annað til að geta veitt sómasamlega heilbrigðis- og öldrunarþjónustu.
Meikar ekki diff

Ég verð að viðurkenna að ég næ eiginlega engu sambandi við uppnámið út af íslenskum mannanöfnum.

Kannski finnst mér ekki skipta neinu sérstöku máli hvað maður heitir. Maður fær nafn þegar maður er barn, hefur ekkert um það að segja, venst því seinna.

Nomina sunt odiosa er latneskur frasi, ég hef reyndar aldrei almennilega skilið hvað hann þýðir – en íslenska útgáfan myndi hljóma einhvern veginn svona:

Nöfn eru hvimleið.

Ég get ekki varist því að baráttan fyrir því að velta mannanafnanefnd og gefa mannanöfn frjáls sé hugsjón fyrir hugsjónalausa. Svona rétt eins og sú hugsjón að breyta klukkunni eða setja áfengi í matvörubúðir.

Ekkert af þessu skiptir neinu máli um raunverulega líðan okkar eða breytir neinu sem skiptir máli um samfélagið sem við lifum í.

Líklega deyr íslenska mannanafnakerfið út ef nafngiftir verða gefnar frjálsar, en það er þá bara svo. Það eykur ekki eða minnkar vellíðun okkar svo neinu nemi.

Meikar ekki diff, var einu sinni sagt. Það á við í þessu tilviki.
Hið ömurlega sædýrasafn

Á vefnum Gamlar ljósmyndir birtist þessi mynd af ísbirni í Sædýrasafninu sem eitt sinn var í Hafnarfirði – langleiðina út undir álver. Þarna voru ýmis dýr í lengri eða skemmri tíma, en ísbirnirnir voru aðalaðdráttaraflið.

En margir minnast þessa staðar með hryllingi. Aðbúnaðurinn var afar vondur, eins og reyndar má greina á myndinni. Ísbjörninn er ofan í þröngri steyptri gryfju.

Sumir sem gera athugasemd við myndina á Facebook segja að starfsemin hafi verið til skammar. Um einn ísbjörninn segir:

Einn þeirra var orðinn geðveikur; gekk stanslaust sama hringinn með sömu hljóðunum.

Og önnur ummæli eru svona:

Sóðaskapurinn meiri en orð fá lýst og greinilegt að dýrunum leið illa, enda var þessu á endanum lokað. Þá glöddust margir.
Vondir kostir í bandarískum forsetakosningum

Það er nánast súrrealískt að það verði hugsanlega Hillary Clinton og Jeb Bush sem berjast um forsetastólinn í Bandaríkjunum.

Jeb, bróðir fyrrverandi Bandaríkjaforseta og sonur annars forseta.

Hillary, eiginkona fyrrverandi forseta.

Þetta virkar frumstætt. En svo er náttúrlega það sem er aðalatriði í þessu, það eru peningarnir sem ráða. Þetta fólk á auðvelt með að safna peningum frá stórfyrirtækjum og moldríkri elítu.

En það tryggir líka að nauðsynlegar breytingar verða ekki gerðar á bandarísku samfélagi.

Jeb lendir sjálfsagt í vandræðum við að verja gjörðir bróður síns, eins versta forseta Bandaríkjanna fyrr og síðar. Manns sem laug Bandaríkin inn í stríð sem hafa valdið ómældum skaða og verið Bandaríkjunum gríðarlegur álitshnekkir.

Hillary er ekki spennandi kostur heldur, þótt hún sé skárri en Jeb. Hún var heldur lélegur utanríkisráðherra á fyrra kjörtímabili Obamas – og víst er að hún mun aldrei gefa neitt eftir í stuðningi sínum við Ísrael. Öll stefnan í Miðausturlöndum, þeirri miklu púðurtunnu, mun halda áfram að miðast við hagsmuni þess ríkis.
Sakleysislegt á að líta, en stórhættulegt

Þessi mynd er tekin fyrr í dag í Pompei. Ég hef ekki komið þangað áður. Bara lesið helling um hamfarirnar þar árið 79. Það sem kemur einna mest á óvart er hversu eldfjallið, Vesúvíus, er sakleysislegt – og hvað það er nálægt.

Pompei sýnir að Rómverjar voru snjallir skipuleggjendur borga, en þeir vissu ekkert um eldfjallafræði. Grunaði ekki að Vesúvíus væri virkt eldfjall.

Skemmtilegasta bókin um Pompei er líklega samnefnd skáldsaga Roberts Harris. Eitt snjallræði hans er að hafa starfsmann vatnsveitunnar sem eina aðalsöguhetju. Hann er uppi í fjallinu að kanna veitumál þegar hann verður var við að eitthvað óvenjulegt er á seyði.

Svo er náttúrlega merkilegt að sjá þessa miklu byggð sem er í kringum virkt eldfjall. Þetta er þéttasta byggð kringum eldstöð í heiminum. Á svæðnu búa þrjár milljónir manna. Þetta getur farið illa – því sprengigos geta orðið í Vesúvíusi. Lýsingarnar á gosinu 79 eru rosalegar þá flæða eiturgufur og gjóska niður fjallshíðarnar og allt beinlínis stiknar og grefst svo undir.

En samt er fjallið svo sakleysislegt og náttúran í kring svo ægifögur með Napólíflóa, fjöllum og hæðum og trjágróðri sem nær lengst upp í hlíðarnar. Fjallið er þjóðgarður og hægt að ganga þangað upp.

Síðasta stóra gosið í Vesúvíusi var á árum heimstyrjaldarinnar, 1944.
Sorgleg lög – sorglegur málflutningur

Lögin á verkfall hjúkrunarfræðinga eru afar sorgleg. Hér sjáum við tvö dæmi um hvernig umræðan hefur sums staðar verið um þessar verkfallsaðgerðir, báðir mennirnir delera, sá síðari þó sýnu meir en sá fyrri. Lára Hanna klippti þetta saman.

Jón Þór Ólafsson, þingmaður Pírata, skrifar af skynsemi sem er ólík fornaldartuðinu í hinum tveimur:

Lög á verkföll heilbrigðisstarfsmanna er ekki leiðin til að halda í fyrstaflokks heilbrigðiskerfi. Það setur fyrstaflokks heilbrigðiskerfi í hættu.

Ef þú stjórnar landinu þá setur þú ekki lög á verkfall heilbrigðisstarfsmanna sem geta fengið allt að tvöfalt betri laun fyrir minni vinnu og betri aðstöðu til að hjúkra fólki í nágrannaríkjunum.

Ef þú stjórnar skattfé landsmanna þá forgangsraðar þú því í fyrstaflokks heilbrigðiskerfi eins og 90% landsmanna vilja óháð flokki, kjördæmi, aldri, menntun eða efnahag. Það þýðir að hækka þurfi laun heilbrigðisstarfsmanna nóg til að halda í þá og fyrsta flokks heilbrigðiskerfið.

Í síðustu fjárlögum vantaði 3 milljarða í heilbrigðiskerfið samkvæmt forsvarsmönnum allra heilbrigðisstofnana landsins. Þessir fjármunir voru til, enda fjárlögin hallalaus upp á 3,4 milljarða.