arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Besti flokkurinn áfram

Sú athygisverða staða er komin upp í borginni að Besti flokkurinn ætlar að bjóða aftur fram. Hann ætlar semsagt að verða alvöru stjórnmálaflokkur – við erum með systurflokk hans á Alþingi.

Þetta tvíhöfða stjórnmálaafl skipar sér í fylkingu frjálslyndra flokka – þar verður Besti flokkurinn í næstu kosningum því varla verður framboðið núna á forsendum gríns.

Besti flokkurinn ætti að hafa möguleika á að vera áfram stærsta stjórnmálaaflið í borginni. Jón Gnarr er ágætlega vinsæll borgarstjóri – og það verður ekki séð að Besta hafi tekist verr til við stjórnun borgarinnar en flokkum sem á undan komu. Innan hópsins virðist ríkja góð samstaða.

Það skiptir líka máli í þessu hvað aðrir flokkar eru veiklaðir.

Framsókn á ekki sæti í borgarstjórninni í Reykjavík, VG hafa þar einn fulltrúa og Samfylkingin hefur eiginlega runnið saman við Besta flokkinn.

Sjálfstæðisflokkurinn er mjög veikur miðað við það sem áður var. Það er liðin tíð að hann geti náð hreinum meirihluta í borginni – það gerðist síðast 1990! Mjög ólík viðhorf eru uppi meðan Sjálfstæðismanna í borginni. Borgarfulltrúarnir Gísli Marteinn Baldursson, Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir og Áslaug Friðriksdóttir hafa farið þá leið að starfa málefnalega með meirihlutanum í stað þess að eyða tímanum í eilífa stjórnaandstöðupólítík.

Þetta mælist heldur illa fyrir sums staðar í flokknum – til dæmis á Morgunblaðinu. Þau þrjú koma fyrir eins og fólk sem einfaldlega vill borginni vel, starfar að heill hennar, það gæti verið erfitt fyrir þau að taka allt í einu upp einhvern bardagaham.

Núverandi oddviti borgarstjórnarflokksins er Júlíus Vífill Ingvarsson, en hann er langt í frá óumdeildur. Uppi eru raddir innan flokksins að kalla þurfi til einhvern sem getur látið Gnarr finna til tevatnsins, þar hefur til dæmis verið nefndur Guðlaugur Þór Þórðarson.

Það er því ekki ólíklegt að við gætum fengið fjögur ár í viðbót af Besta flokknum, þá líklega með Samfylkingu. Og ef vantar upp á má kannski bjóða Vinstri grænum með.

Jón Gnarr: Borgarstjóri í fjögur ár í viðbót?
Drepur græðgin kapítalismann?

Því miður er það svo að líklega mun græðgin á endanum fara með kapítalismann – sem þó er í sinni milduðu útgáfu eftirstríðsráranna besta þjóðfélagskerfi sem hefur verið til á jörðinni.

En svonefndur túrbókapítalismi er farinn svo úr böndunum að meira að segja hörðustu hægrimenn treysta sér ekki til að verja hann lengur.

Ríkidæmi fámennrar yfirstéttar heldur áfram að vaxa hröðum skrefum eins og hefur verið frá tíma Reagans og Thatcher, en millistéttin nær ekki að halda í við þetta lengur. Hún reyndi það með því að skuldsetja sig til andskotans, en það gengur ekki til langframa.

Þrátt fyrir áföll undanfarinna ára gengur ekkert að hemja völd banka og stórfyrirtækja. Óbilgirnin fer fremur vaxandi en hitt. Sú tilfinning ágerist líka að peningaöflin eigi stjórnmálamenn með húð og hári. Slíkt þjóðfélagskerfi kallast plútókratí – eða auðræði.

Vitaskuld getur slíkt kerfi gengið af sjálfu sér dauðu. Græðgin getur orðið of mikil. Yfirstéttinni hefur lengi verið ákveðin vörn í því að millistéttin deilir að hluta til gildismati hennar. Millistéttin virkar eins og stuðpúði. En það getur breyst ef of harkalega er gengið á kjör millistéttarinnar, möguleika hennar til að eignast húsnæði, koma börnum sínum áfram í lífinu og njóta félagslegs öryggis.

Ég skrifaði um daginn um svokallaða núllsamninga sem eru að verða mjög útbreiddir í bresku atvinnulífi. Þeir þýða að starfsfólk hefur enga tryggingu fyrir því að fá yfirleitt að vinna – það er kallað í það með litlum fyrirvara og svo er hægt að senda það tafarlaust heim.

Hér erum við komin langt aftur, aftur fyrir tíma verkalýðsbaráttu sem tryggði almenningi réttindi sem hafa þótt sjálfsögð. Ég nefndi í umræðum að núllsamningarnir minntu helst á tímann þegar verkamenn komu niður á höfn til að snapa vinnu, sumir fengu að vinna einhverja tíma, aðrir fóru niðurlútir heim.

Ég sé að dálkahöfundinum Seumas Milne hefur dottið það sama í hug í Guardian. Hann líkir einmitt núllsamningunum, sem tíðkast bæði í Buckinghamhöll og á McDonalds, við biðraðir hafnarverkamanna forðum tíð.
Hagvöxtur langt undir væntingum

Einn leiðtogi Framsóknarmanna sagði í Silfri Egils ekki löngu fyrir kosningar að nauðsynlegt væri að koma hagvexti upp í 4-5 prósent á ári til að koma íslensku samfélagi aftur á gott ról.

Það er í raun erfitt að mótmæla þessu beinlínis, við erum að dragast illilega aftur úr nágrannalöndunum hvað varðar kaup og kjör og ýmsa innviði samfélagsins.

En ólíkt því sem var látið í veðri vaka er enginn 4-5 prósenta hagvöxtur í kortunum, það er líklegra að hann verði vel undir 2 prósentum.

Fjárfestingar í hagkerfinu hafa ekki verið að vaxa. Um daginn var óskaplegur fögnuður yfir því að erlent fyrirtæki kom með 600 milljónir króna til Íslands – það eru smáaurar. Annars eru það aðallega útrásarvíkingar sem eru að koma heim með peningana sína á afslætti frá Seðlabankanum.

Sá hagvöxtur sem við fáum verður vegna makrílveiða og ferðamanna.

Gallinn við makrílinn er að hann getur haft afar vond áhrif á lífríki sjávar og annan sjávarafla. Makrílsprengingin bendir til óstöðugleika í hafinu.

Og hvað varðar alla erlendu ferðamennina sem hingað koma þá virðumst við vera nokkuð vanbúin til að taka á móti þeim. Víða um landið komast þeir varla á klósett. Kannski erum við að komast að ákveðnum þolmörkum í ferðamennskunni?

Stóriðjuverin, sem sagt var að síðasta ríkisstjórn stæði í veginum fyrir, virðast ekki ætla að rísa í bráð. Ástæðan er einfaldlega sú að Landsvirkjun getur ekki skaffað nógu ódýra orku. Þetta hefur sáralítið með stjórnmálin hér innanlands að gera – álfyrirtæki geta eða vilja ekki borga það orkuverð sem við þurfum.

En Íslendingar þurfa virkilega að spýta í lófana ef við eigum ekki að horfa upp á slæm lífskjör, atgervisflótta og hnignandi innviði næsta áratuginn eða lengur. Það verður ekki lagað með niðurskurði eða með því að framlengja gjaldeyrishöft um ókomna tíð.

Einna raunhæfasta hugmyndin er sú að leggja sæstreng fyrir orku til Bretlands. Landsvirkjun er mjög áhugasöm um þetta. Þarna fæst afar gott verð fyrir orkuna og enn betra vegna þess að hún telst vera „græn“. Þetta er stór fjárfesting, en ef hún telst vera hagkvæm ætti ekki að vera vandamál að fjármagna hana. Arðinn er svo hægt að nota í ýmsa hluti, til að lækka skatta, í heilbrigðiskerfið, til að greiða niður skuldir eða hækka laun.
Breska íhaldið, Sjálfstæðisflokkurinn og reiðhjólin

Milli Sjálfstæðisflokksins á Íslandi og Íhaldsflokksins breska hafa lengi verið gagnvegir. Mörg stefnumálin hefur Sjálfstæðisflokkurinn tekið upp eftir breska Íhaldinu og leiðtogar þess hafa oft verið í miklum metum meðal Sjálfstæðismanna á Íslandi.

Auðvitað ekki síst Margaret Thatcher, hún var dáð af hægrimönnum á Íslandi, ólíkt því sem var á meginlandi Evrópu. Þar var hún alltaf óvinsæl.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur tekið mikið af Evrópustefnu sinni upp eftir svokölluðum eurosceptics innan breska Íhaldsflokksins. Hluti þeirra hefur reyndar leitað í flokk sem nefnist Ukip eða Sjálfstæðisflokkur Bretlands. Það er samt einkenni á leiðtogum íhaldsmanna í Bretlandi að þegar þeir komast til valda verða þeir miklu mildari gagnvart Evrópusambandinu. Til dæmis segja bæði David Cameron og William Hague að Bretland megi alls ekki yfirgefa ESB.

En þessi pistill átti ekki að fjalla um ESB, heldur um hjólreiðar.

Meðal íhaldsmanna í Bretlandi hefur verið mikil reiðhjólavakning. Sjálfur David Cameron hefur sést á reiðhjóli, en frægasti hjólreiðamaðurinn í Íhaldsflokknum er þó Boris Johnson, borgarstjóri í London. Hjólið er nánast eins og partur af ímynd hans.

Það er semsagt hætt að vera til vinstri að hjóla eins og var hér áður. Þá kom þekktur fræðimaður sem stundaði hjólreiðar í sjónvarp og sagði frá því að börn hrópuðu á eftir sér: „Bang, bang, kommúnisti, bang, bang!“

Nei – hægrimenn hjóla lika.

Í samræmi við þetta hefur líka ýmislegt breyst í umferðarmálum í London. Það má jafnvel segja að núorðið sé einkabíllinn óvelkominn í borginni. Ökumenn einkabíla þurfa að borga peninga til að fá að aka inn í London. Það eru byggð háhýsi í City, við þau eru engin bílastæði og engir bílastæðakjallarar. Sama er að segja um hæsta hús Evrópusambandsins, The Shard, það stendur ofan á lestarstöð. Þangað er eiginlega ekki hægt að fara á einkabíl.

Hjólreiðar hafa verið að eflast mjög í London. Enn eru þær ekki áhættulausar, sjálfur myndi ég helst óttast að lenda undir strætisvagni á hjólinu – en í borginni hefur til dæmis verið komið upp kerfi leigureiðhjóla líkt og er í París.

Oft er íslenskir Sjálfstæðismenn fljótir að læra af Íhaldinu í Bretlandi, en svo er ekki í þessu tilviki. Í leiðurum Morgunblaðsins er enn talað um að verið sé að „þrengja að einkabílnum“ þegar áformað er að þétta byggðina aðeins í Reykjavík og draga úr bílaumferð og hér í pistli á Vef-Þjóðviljanum er líka talað um „hatur á einkabílnum“.

Þeir ættu kannski að fara á námskeið til Boris Johnson – eða Gísla Marteins?

Reiðhjól af þessu tagi eru til leigu víða um London, til skammtímanota. Leigan hefur verið kölluð „Boris Bikes“ til heiðurs borgarstjóranum, Boris Johnson.
Hverju á að trúa?

Bandaríkjastjórn hækkar viðbúnaðarstig vegna hryðjuverka.

Tuttugu og tveimur sendiráðum er lokað vegna þessa.

Þetta gerist þegar er nýbúið að fletta ofan af alltumlykjandi eftirlitsstarfsemi NSA.

Og nú ljúka stjórnvöld í Washington lofsorði á NSA fyrir að vera á varðbergi.

Hverju á maður að trúa? Er von að spurt sé?
Fiskur með osti

Þegar ég var krakki kunnu Íslendingar ekki að elda fisk.

Þeir suðu ýsu þangað til hún varð seig eins og tyggjó og borðuðu hana með bráðnu sméri eða tómatsósu.

Eitthvert furðulegt gums sem var kallað fiskbollur í dós var líklega algengasti maturinn á borðum Íslendinga – fyrir utan hinar ógeðslegu kjötbollur sem voru búnar til úr farsi.

Saltfiskur var stundum á borðum, en hann var einkennilega gulur á litinn. Góði saltfiskurinn var nefnilega seldur til Spánar en hratið varð eftir.

Svo fréttu Íslendingar að erlendis væri fiskur jafnvel veislumatur. Soðinn lax þótti reyndar vera það á Íslandi, en hann féll af stallinum þegar farið var að rækta hann í eldi.

En þá brá svo við að farið var að setja ost á fiskinn. Honum var beinlíns drekkt í osti. Það var heill fiskveitingastaður við Grensásveg þegar ég var ungur blaðamaður og vann í Ármúla þar sem var hægt að fá alls konar fiskrétti með osti – eða ostrétti með fiski.

Því innst inni voru Íslendingar enn þeirrar skoðunar að fiskur væri ekki góður matur, og það þyrfti að fela af honum bragðið. Og hvað var þá betra en hinn gúmmíkenndi íslenski ostur?

Víða í Miðjarðarhafslöndum er talinn glæpur að setja ost á sama disk og fisk.

Nú er öldin nokkuð önnur, eða það held ég. Maður sér er ekki oft fisk með osti, heldur hafa sprottið upp fiskveitingahús í Reykjavík sem eru alveg jafn dýr og veitingahúsin sem selja kjötið. Dýrari ef eitthvað er.

Því víðast í útlöndum er fiskur dýrari en kjöt.

Besti fiskur sem ég veit er samt grillaður heill. Það kunna Grikkir öðrum betur að gera, grilla hann þannig að áferðin verði alveg jöfn, og fiskurin verði hvorki of þurr né of hrár. Mesta listin er að geta gert þetta við stóran fisk – og þá þarf ekki annað með en olífuolíu, sítrónu og salt.

Mesti snillingurinn í þessu á Folegandros er gamall karl sem heitir Herkúles. Að jafnaði gengur hann í svuntu og í hvítum hlýrabol. Hann grillar fisk af slíkri íþrótt að sögur fara af. En maður verður að leggja á sig bátsferð til að komast til hans og ganga síðan upp á bratta hæð – öðruvísi kemst maður ekki í kræsingarnar.
Íbúar Buckingham-hallar arðræna verkafólk

Larry Eliot skrifar í Guardian um svokallaða zero hour samninga sem eru farnir að tíðkast á vinnumarkaði á Bretlandi.

Samningarnir fela einfaldlega í sér að vinnandi fólk hefur nákvæmlega engin réttindi. Við erum í raun komin aftur fyrir tímann þegar verkalýðsfélög voru stofnuð.

Þetta var það sem Margaret Thatcher lét sig dreyma um. Því verður ekki neitað að þetta er mjög sveigjanlegur vinnumarkaður.

Atvinnurekendur geta kallað fólk til vinnu þegar þeim hentar en þeir eru ekki skuldbundnir til að tryggja þeim neinar fastar vinnustundir, það má vísa fólkinu burt þegar henta þykir, það nýtur ekki lífeyrisréttinda né neins konar trygginga.

Það er talað um að í Bretlandi séu 250 þúsund manns á vinnumarkaði sem starfi á þessum kjörum. Meðal þeirra sem nota þá er íþróttaverslanakeðjan Sports Direct sem hefur verið í sviðsljósinu vegna þessa. Níutíu prósent af starfsmönnum keðjunnar eru á zero hour samningum.

Og svo er annar vinnuveitandi sem líka hefur orðið uppvís að þessu athæfi.

Það er Buckingham-höll, eða fyrirtækið sem rekur höllina fyrir drottninguna og slekti hennar.

Eliot segir að Karl Marx hefði borið kennsl á þetta – hann hefði séð eins og er að þetta sé hreint arðrán af þeirri tegund sem varð til þess að verkalýðsfélög voru upphaflega stofnuð.
Þörf áminning

Frá Isaac Asimov, rithöfundi og vísindamanni.
Er makríllinn óværa?

Ef marka má þessa grein á vef norska ríkisútvarpsins hefur orðið slík sprenging í makrílstofninum að hann ógnar lífríkinu í sjónum.

Samkvæmt þessu er makríllinn óværa sem étur upp næringuna sem aðrar fiskitegundir nota.

Norðmennirnir segja að aldrei hafi sést svo mikið af makríl áður og aldrei svo norðarlega.

Þarna er rætt við haffræðinginn Jens Christian Holst sem segir að við séum of upptekin af hættunni við ofveiði, það eigi ekki við í þessu tilviki. Makrílstofninn sé að verða alltof stór og hann valdi mikilli eyðileggingu.

Holst segir að bregðast þurfi hratt við til að minnka makrílstofninn, annars sé jafnvægið í hafinu í hættu. Meðal tegunda sem segir að séu í vandræðum vegna makrílsins eru síld, lax og sjófuglar eins og lundi og kría.
Þjóðhátíð, hefðir, gleði og vandamál

Mér hefur alltaf verið mjög hlýtt til Vestmananeyja og Vestmannaeyinga. Vann í Eyjum tvö sumur sem strákur, kynntist skemmtilegu, merkilegu og stórbrotnu fólki.

Gestrisnin í Eyjum var einstök á þeim tíma. Öll hús stóðu opin, maður gekk inn í standandi kaffiboð sem voru í eldhúsunum.

Ég hef ekki mikið verið í Eyjum síðari ár, en ég held að enn eimi eftir af gömlu gestrisninni, þótt flestir sem ég þekkti vel séu horfnir.

Ég verð að viðurkenna að ég hef aldrei verið heila þjóðhátíð í Eyjum, bara tvisvar, part úr hátíð. En það sem ég kynntist var mestanpart mjög menningarlegt. Þetta er hátíð sem stendur á gömlum merg – hún er haldin 2. ágúst sem er gamli þjóðhátíðardagur Íslendinga. Sagt er að Eyjamenn hafi ekki komst upp á land á þjóðhátíðinni 1874 og því þurft að halda sína eigin þjóðhátíð.

Þjóðhátíðin er partur af ímynd og veruleika Vestmannaeyinga. Þeir eru með hana í huganum allt árið, eru lengi að undirbúa hana, brottfluttir Vestmannaeyingar koma aftur heim þessa helgi og er vel fagnað.

Það er sérlega gaman að ganga milli hvítu tjaldanna á Þjóðhátíð, spjalla við fólk, taka lagið með þeim og þiggja veitingar úr matarkistu Eyjanna.

Þess vegna sárnar mér oft fyrir hönd Vestmannaeyinga þegar farið er að tala um „nauðgunarhátíð ársins“ og fleira í þeim dúr. Vissulega koma upp ömurleg mál á svona samkomum, þegar kannski safnast saman 15 þúsund manns og margir ölvaðir. En við höfum líka legíó dæmi um slík mál annars staðar, á öðrum hátíðum og jafnvel bara um helgi í Reykjavík.

Það er ekki þar með sagt að eigi að slaka á klónni varðandi ofbeldi, nauðganir og líkamsárásum – þessa hræðilegu fylgifiska áfengis- og fíkniefnaneyslu, en það er óralangt frá því að þetta sé einhver sérgrein þeirra í Eyjum, þótt stundum sé talað þannig.

Þjóðhátið hefur margar góðar hliðar, tónlist, gleði, hefðir – og svo eru skemmtileg fyrirbæri eins og Árni Johnsen sem aldrei gefst upp.

Hann verður ekki með Brekkusönginn þetta árið, en í staðinn ætlar hann að leika þjóðsönginn á sunnudaginn.

Segir sjálfur að „lykillinn sé að syngja lagið í dúr sem hentar öllum“.
Hverfult stjórnmálafylgi

Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttir endurheimti aldrei fylgið sem hún naut á fyrstu mánuðum sínum. Það fjaraði fljótt undan henni, og eftir það varð líf hennar eintómur barningur.

Svona er líf stjórnmálamanna þessa dagana.

Stjórnarandstaða tekur við af stjórn og er fljótt búin að ávinna sér jafn miklar óvinsældir.

Við höfum dæmin frá Frakklandi, Spáni, Grikklandi, Danmörku, Írlandi, Bretlandi – jú, og miklu víðar.

Ein undantekning er þó, Angela Markel í Þýskalandi, hún heldur velli hvað sem tautar og raular. Flokkur Merkel virðist nær öruggur með að vinna þingkosningar í september. Það er ekki að spyrja að þýska stöðugleikanum.

Vinsældir ríkisstjórnarinnar íslensku sem tók við í vor fara stöðugt minnkandi og ekki síst fylgi Framsóknarflokksins. Stjórnarliðar skýra þetta með óþolinmæði kjósenda.

En þá óþolinmæði er ekki bara að finna á Íslandi, hún er alþjóðlegt fyrirbæri nú á tímum efnahagsörðugleika. Vandi ríkisstjórna er líka sá að þær geta sáralítið gert, völd þeirra eru mjög takmörkuð – yfirleitt beygja þær sig bara fyrir hagstærðunum. Þeir eru fáir sem ná völdum og endast til að vera í uppreisn gegn ríkjandi kerfi.

Ekki bætir úr þegar stjórnarflokkar hafa lofað einhverju sem þeir geta trauðla staðið við og gera svo hugsanlega eitthvað allt annað, eins og virðist vera uppi á teningnum hér. En það er heldur ekki einsdæmi eins og málum er háttað í veröldinni.
Himnahliðið: ein umdeildasta kvikmynd sögunnar enduruppgötvuð

Eitt frægasta flopp kvikmyndasögunnar er Heaven's Gate, vestri eftir Michael Cimino. Myndin eyðilagði feril leikstjórans og aðalleikarans, Kris Kristofferson.

Hún var alltof dýr, alltof stór – þegar framleiðendur myndarinnar náðu henni loks frá leikstjóranum var hún klippt í spað, það hefur jafnvel verið sagt að henni hafi verið slátrað á klippiborðinu.

Þetta var tími þegar ungir leikstjórar gerðu myndir sem voru afar stórar í sniðum, þeir fengu nánast frítt spil – Coppola lagði allt undir í Apocalypse Now, Spielberg hafði ekki misst ímyndunaraflið, Scorseese Terence Malick og Woody Allen voru að gera myndir eftir sínu höfði og voru ótrúlega ferskir, en Cimino var jafnvel talinn geta orðið þeirra mestur eftir Deer Hunter.

Það átti eftir að fara öðruvísi. Cimino fékk varla vinnu eftir Heaven's Gate. Það voru skrifaðar bækur um hversu mikið hneyksli myndin átti að vera. Myndin batt endi á United Artist kvikmyndaverið, þótt nafnið sé ennþá til.

Þarna má jafvel segja að hafi lokið mestu gullöld bandarískrar kvikmyndagerðar í seinni tíð, sem var á áttunda áratugnum.

Í fyrra var Heaven's Gate sýnd aftur á kvikmyndahátíðinni í Feneyjum í 216 mínútna útgáfu sem leikstjórinn gerði sjálfur. Og þá ber svo við að myndin fær nokkuð góða dóma. Það hefur jafnvel verið sagt að viðtökurnar við henni á sinni tíð séu eitt mesta óréttlæti kvikmyndasögunnar.

Þessi endurgerða útgáfa myndarinnar hefur síðan verið sýnd í New York og nú um helgina verður hún á dagskrá í kvikmyndahúsum í Bretlandi.

Það væri virkilega forvitnilegt að sjá Himnahliðið á breiðtjaldi hér á Íslandi. Þetta er mynd sem þolir illa að vera smækkuð niður á sjónvarpsskerm. Sjálfur hef ég ekki sé hana um langt árabil, en ég man eftir atriðum sem voru afar sterk.

Það væri þá allavega hægt að rifja upp þá tíð að enn voru gerðar kvikmyndir með listrænan metnað í Bandaríkjunum – fyrir fullorðið fólk.

Hér er plakatið fyrir myndina eins og það birtist í Bretlandi.
Ómar um meint stéttleysi á Íslandi

Ómar Ragnarsson skrifar ansi kröftugan pistil um hvort Ísland hafi verið stéttlaust samfélag. Ómar telur að svo hafi ekki verið – og tengir hugleiðingar sínar við vesturferðirnar á ofanverðri 19. öld.

Ómar skrifar meðal annars:

„ Augljóst ætti vera að jafn stórfelldur flótti landsmanna úr landi og flutningur fjórðungs þjóðarinnar til Ameríku á minna en aldarfjórðungi getur ekki hafa stafað að mestu vegna slæms árferðis þótt Öskjugosið 1875 ylli því að flutningarnir væru mestir frá Austurlandi.

Rannsóknir sagnfræðinga undanfarna áratugi sýna, að megin orsökin var sú, að íslensk valda- og auðstétt hélt þjóðfélaginu í heljargreipum, kom í hátt á aðra öld í veg hafnarbætur og bættan skipakost og þar með í veg fyrir myndun þéttbýlis við sjóinn, sem gæti ógnað völdum hinna útvöldu.“

Og Ómar heldur áfram og skrifar um fátækt fólk sem hann kynntist í æsku:

„Íslensku þjóðinni var haldið í hlekkjum hugarfarsins líkt og Baldur Hermannsson lýsti í sjónvarpsþáttum sínum, og það er ekki lengra síðan að þessari áþján og ófrelsi lauk, að á bænum sem ég var á sveit sem strákur voru fimm konur niðursetningar, allar fórnarlömb misréttis og fátæktar.

Tvær þeirra að minnsta kosti, voru hæfileikaríkar og svo eftirminnilegar, að ég skrifaði um þær og fleira bókina „Manga með svartan vanga“ fyrir réttum 20 árum.

Ásdís Jónsdóttir skáldkona, sem þraukaði við illan kost í örreytiskotinu Rugludal langt frammi á Auðkúluheiði með bónda sínum og tveimur dætrum, í meira en 400 metra hæð yfir sjávarmáli, varð að gefast upp og lenti síðar á vergangi. Endaði ævi sína á ömurlegan hátt í hálfhrundum torfbæ.“
Hættan sem stafar af fjármálavaldinu

Nýlega kom út skýrsla frá Ríkislögreglustjóra um alls kyns hættur sem geta steðjað að þjóðinni. Það er meðal annars fjallað um skipulagða glæpastarfsemi, mótorhjólagengi og hryðjuverkamenn.

Staðreyndin er samt sú að einna mest hætta stafar af aðilum sem koma lítið við sögu þarna – nefnilega fjármálastofnunum.

Fátt er hættulegra á Vesturlöndum en peningamenn og peningastofnanir sem hafa vaxið ríkisstjórnum yfir höfuð og geta valdið almenningi ógurlegum búsifjum með framferði sínu – líkt og við höfum skýr dæmi um.

Samt er það svo að menn æmta og skræmta ef á að koma lögum yfir fjármálamenn – og því miður reynast réttarkerfi afar vanbúin til þess. Það er miklu auðveldara að nappa einhvern sem stelur kjötbita eða kardimommudropum.

Og aftur er byrjaður söngurinn um að ekki megi hafa of mikið eftirlit, það sé of dýrt eða til trafala. En við sjáum hvað eftirlitsleysið eða vanhæfni eftirlitsins kostaði okkur síðast.
Verður hætt við steinsteypukubbinn?

Er einhver alvara í þeim orðum formanns fjárlaganefndar að hætta við byggingu nýs Landspítala? Vigdís er úr Framsóknarflokki, löngum var þetta verkefni mjög á vegum þess flokks og í anda stefnu Framsóknarmanna í heilbrigðismálum. Því Framsóknarmenn áttu heilbrigðisráðherra samfellt í tólf ár, fram til 2007.

Lög um byggingu Landspítala voru samþykkt á Alþingi snemma í vor. Atkvæði féllu eins og hér má sjá. Þau voru samþykkt með yfirgnæfandi meirihluta, langflestir Sjálfstæðismenn greiddu atkvæði með lögunum, þar á meðal formaður Sjálfstæðisflokksins, formaður Framsóknar sat hjá, Vigdís var fjarverandi, en einu þingmennirnir úr núverandi meirihluta sem greiddu atkvæði á móti voru Höskuldur Þórhallsson og Ragnheiður Elín Árnadóttir.

En það verður forvitnilegt að sjá hvort afstaðan hefur breyst nú þegar stjórnarandstaða þess tíma er komin í ríkisstjórn. Ætla menn að hætta við spítalabygginguna og þá með hvaða rökum – eru stjórnarþingmenn sammála því að þetta sé „steinsteypukubbur“?
Að gefa kúgurum sínum stórgjafir

Gunnar Smári Egilsson skrifaði ágæta grein í Fréttatímann um daginn þar sem hann leitaðist við að sýna fram á hvílíkt rugl það væri að Ísland hefði verið stéttlaust samfélag.

Slíkt stenst náttúrlega enga skoðun.

Það eru ýmsir fletir á þessari sögu. Einum þeirra velti ég mikið fyrir mér þegar ég var á slóðum vesturfara í vor.

Fátæk og kúguð íslensk alþýða, vinnufólk og kotfjölskyldur, flúði unnvörpum til Ameríku þegar það fékk loks möguleika á að komast burt.

Á þeim tíma var oft talað um að þetta fólk væri að svíkja íslenskt þjóðerni með því að fara, en það gerir varla neinn lengur.

En þá kemur eitt af því sem er skrítið.

Vesturfararnir voru ekki fyrr búnir að koma undir sig fótunum í Kanada og Bandaríkjunum en þeir fóru að gefa peninga til að gamla þjóðin gæti eignast skipafélag og háskóla.

Hvort tveggja varð að veruleika á fyrstu árum tuttugustu aldarinnar.

Og það var ekki síst gamla yfirstéttin sem naut góðs af þessari höfðingslund brottfluttrar alþýðu. Hún passaði sig samt á að sýna mátulega mikið þakklæti.