arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Merkel með varann á gagnvart Trump

Það er tímanna tákn þegar kanslari Þýskalands lýsir því yfir að Evrópa geti ekki lengur treyst á Bandaríkin. Þetta segir Angela Merkel, virtasti þjóðarleiðtogi í heimi sem er búin að sitja á valdastóli í tólf ár og bætir líklega við öðrum fjórum eftir kosningar í haust. Aðrir heimsleiðtogar eru nýgræðingar miðað við hana. En hún er svo skekin eftir fundinn með Donald Trump að hún segir að undanfarna daga hafi hún upplifað að Evrópuríki verði að taka örlögin í eigin hendur. Umræðurnar hafi verið svo erfðar og ófullnægjandi.

Trump fer í flæmingi undan Parísarsamkomulaginu um loftslagsmál. Og ein krafa hans er að bandalagsríkin í Nató eyði tveimur prósentum af landsframleiðslu sinni í hernað og varnir. Bandaríkin eru náttúrlega eitt hervæddasta samfélag í gervallri sögu mannkyns svo væntanlega munu margir vera hikandi að feta þá braut.

Gunnar Smári Egilsson er með ábendingu um hvað þetta kynni að þýða fyrir okkur Íslendinga.

Ég missti af viðbrögðum Bjarna Ben við kröfu Trump um að Nató-þjóðir leggi 2% af landsframleiðslunni til Atlandshafsbandalagsins; það gera um 50 milljarða fyrir okkur árlega, 150 þús. kr. á hvern íbúa, 600 þús. kr. á fjögurra manna fjölskyldu. Sagði Bjarni honum ekki örugglega á temmilega kurteisan máta að gleyma þessu, það mætti draga verulega úr kostnaði við þetta félag með því að láta af stríðsrekstri?
Ætti David Lynch að gera mynd um Geirfinnsmálið?

David Lynch snýr aftur með nýja seríu af Twin Peaks, sem er furðuleg og skemmtileg, í hans anda. Það er rifjað upp að Lynch vildi bjarga Íslendingum eftir hrun eins og kom fram í viðtali í Silfri Egils á sínum tíma. Lynch stundar innhverfa íhugun – það er ekki ofmælt hvað slíkt er gott fyrir sálina á þessum ruglingslegu tímum.

Viðar Víkingsson kvikmyndagerðarmaður hefur verið að horfa á Twin Peaks og skrifar þessa hugleiðingu. Þar heldur hann því fram, sem líklega er rétt, að David Lynch væri rétti maðurinn til að gera mynd um Geirfinnsmálið.

Það er deginum ljósara hversu margt er líkt með Íslendingasögum og samúrajakúltúr Japana. Upp úr miðri síðustu öld spurði Thor Vilhjálmsson í kjölfar þess að hafa séð Rashomon og Yojimbo hvort ekki væri réttast að fá Kurosawa til að koma Njálu og öðrum Íslendingasögum sem best til skila á hvíta tjaldinu. – Nú vaknar hliðstæð spurning upp varðandi Geirfinnsmálið. Eftir að hafa séð nýju Twin Peaks þættina finnst mér liggja í augum uppi að David Lynch sé eini maðurinn sem hefði innsýn í hvað raunverulega gerðist í því máli og gæti gert því sómasamlega skil á myndrænan hátt.
Breytileg sýn á skipulag Reykjavíkur

Reykjavík á tímamótum heitir ný bók um skipulagsmál í höfuðborginni, ritstjóri er Bjarni Reynarsson, en nokkur fjöldi höfunda á efni í bókinni.

Í bókinni má meðal annars lesa að tvö aðalskipulög Reykjavíkur megi teljast sérlega byltingarkennd. Annað er bílaskipulagið mikla frá því í byrjun sjöunda áratugarins. Þetta var sýnin á borgin sem þá var uppi á teningnum. Breið umferðargata með stórum helgunarsvæðum í kring, ekki margt fólk á ferli, en allt frekar stílhreint.

En svo breytast tímarnir og þetta er skipulagið sem nú er í gildi og þykir líka byltingarkennt eftir því sem má lesa í bókinni. Enn hefur þetta ekki verið byggt, en þarna er göngugata inni í hinu svokallaða Hafnartorgi.
Jákvæð upplifun í Costco

Það var dálítið merkileg reynsla að koma í Costco áðan. Nú hef ég lesið um þetta fyrirtæki og skilst að það sé frekar vel þokkað í Bandaríkjunum, borgar skikkanleg laun, veitir starfsmönnum sínum tryggingar og réttindi – er semsagt nokkur andstæða við hið andstyggilega WalMart.

Það var fjöldi manns við búðina, en ekki vandamál að fá stæði eða innkaupakerru. Við þurftum að bíða í röð eftir að fá skírteini, en hún gekk greiðlega fyrir sig. Það var dálítil hátíðarstemming og reyndar var áberandi hvað allir lögðu sig fram um að vera tillitssamir og kurteisir í mannfjöldanum. En almennt voru viðbrögði undrun yfir vöruúrvali sem maður hefur ekki séð á Íslandi áður.

Ég ætla ekki að blanda mér sérstaklega í umræðuna um verð, en manni sýnist að margt sé hægt að fá ódýrara í Costco en annars staðar, sérstaklega ef maður kaupir í miklu magni. Og búðin gengur náttúrlega dálítið út á magninnkaup. Vöruúrvalið er amerískt. Innflutt grænmeti virðist miklu ferskara en maður á að venjast í íslenskum búðum og það sama má segja um ávexti. Það er hægt að gera feykilega góð innkaup á allskyns pakkavöru, að því leyti minnir þetta á Hagkaup eins og var í upphafi. Í dag virkar það eins og Costco sé staðurinn þar sem Íslendingum finnst „skemmtilegast að versla“.

Maður sér því haldið fram að innkoma Costco á íslenskan markað snúist bara um markaðssetningu. En það er ekki rétt. Þessi verslun er öðruvísi en við Íslendingar eigum að vegnjast. Kona sem ég hitti í búðinni var himinlifandi og sagði að næst vonaði hún að hingað kæmi erlendur banki.

Eiginlega fær maður á tilfinninguna eftir að hafa verið í Costco að engin raunveruleg samkeppni hafi verið á íslenskum matvörumarkaði. Verslanakeðjurnar hafi verið ánægðar með að hafa fast og óbreytt ástand, þar sem hver búð hefur sinn stað og sinn verðflokk – og þar sem varla er keppt í úrvali eða gæðum.

Almennt myndi ég segja að það hafi verið jákvæð reynsla að fara í Costco. Ég á eftir að fara aftur, stærðin er slík að ég náði engan veginn að skima yfir allt vöruúrvalið. En þetta er ekki að öllu leyti lágverðsverslun, heldur ægir öllu saman. Ég sá til dæmis Omegaúr á eina og hálfa milljón. Og það sem er hér fyrir neðan myndi kallast lúxusvarningur. (Í framhaldi má benda á vinsælustu Facebook-síðu þessa vors sem nefnist Keypt í Costco – myndir og verð, nú er hún með meira en 37 þúsund fylgjendur.)

Heilt spænskt skinkulæri.

Kavíar.

Vænt stykki af enskum Stiltonosti.

Haloumi ostur frá Kýpur.
Viss samhljómur milli Smára og Sigmundar

Það er ákveðinn samhljómur milli þess sem Píratinn Smári McCarthy og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi forsætisráðherra, segja um starfsemina á Alþingi. Þeir eru þó varla á sama máli um aðra hluti, það er stutt síðan Sigmundur tók feil á Smára og taldi að hann væri varaþingmaður.

En Smári skrifar í grein sem birtist á Eyjunni.

En stærsta atriðið sem virðist vanta á Alþingi er einhverskonar samkennd. Ég á ennþá eftir að upplifa það, sitjandi í þingsalnum, að allir séu að vinna að sama markmiði ─ að betrumbæta Ísland í þágu allra. Mig langar til að trúa því, en ég bara get það ekki. Vandinn er nefnilega sá að allt of oft heyrast raddir slíkra sérhagsmuna að manni líður eins og óboðnum gesti í þjófabæli.

Og Sigmundur segir í viðtali við Ríkisútvarpið:

Ég held að það geri sér nú flestir grein fyrir því sem fylgjast með stjórnmálum að þingið er ekki besti vettvangurinn til að koma málum hratt í framkvæmd eða vera vettvangur frumlegrar umræðu,“ segir Sigmundur. Eðli málsins séu þar fyrst og fremst afgreidd mál sem verði til í kerfinu og hjá ríkisstjórninni. „Reynsla mín er sú að nýjar og frumlegar hugmyndir verða iðulega til utan þingstarfanna.
Norðmenn í biðröð eftir vegabréfum

Við lifum á tíma friðar, frjálsræðis og velmegunar – þótt annað mætti stundum ráða af umfjöllun í fjölmiðlum og umræðum á spjallsíðum.

Eitt sem er til marks um þetta er hvernig ferðalög um heiminn fara sívaxandi. Fólk ferðast ekki á tíma ófriðar, ófelsis og fátæktar.

Það hafa verið fréttir af því að sýslumaður anni ekki útgáfu vegabréfa á Íslandi. Hér á vef NRK sjá að hið sama er uppi á teningnum í Noregi. Eftirsókn eftir vegabréfum er svo mikil að yfirvöld hafa ekki undan og biðtími er kominn í heila tvo mánuði.
Ónefni fékk ömurlegt

Þórarinn Eldjárn setti saman þessa vísu og birtir hana á veraldarvefnum:

Flugfélag Íslands frægt og þekkt

forðum tíð í prakt og mekt

ónefni fékk ömurlegt,

Air Iceland Connect.

Þetta er hið gamla merki Flugfélags Íslands. Það er afskaplega fallegt, enda mun það vera teiknað af sjálfum Halldóri Péturssyni:
Fara Íslendingar að deila sjálfkeyrandi bílum?

Hvaðan kemur sú hugmynd að þegar snjallbílar koma á markað munum við öll fara að deila þeim með nágrönnum okkar og samborgurum? Bifreiðaeign á Íslandi er einhver sú mesta í heimi, hér eru bílar í meira mæli stöðutákn en víðast í Evrópu. Við Íslendingar erum háð bílunum okkar og elskum þá. Og bílaeignin er faktískt að aukast hérna.

En það er brugðið upp framtíð – og ekki svo fjarlægri – þar sem allir fara ferða sinna í sjálfakandi bílum sem er deilt af miklu umburðarlyndi og með háu stigi umhverfisvitundar. Þessu er jafnvel stillt upp þannig að þegar snjallbílarnir halda innreið sína verði ekki lengur þörf á almenningssamgöngum. Þetta má til dæmis sjá í þessari umfjöllun þar sem snjallbílum er stillt upp gegn almenningssamgöngum. Svo virðast menn gefa sér að þessi tækni muni ekki kosta neitt – á færi hverra verður að nota hana? Almenningssamgöngur eru úrræði fyrir efnalítið fólk.

Einhvern veginn hefur maður á tilfinningunni að menn séu aðeins að fara fram úr sér. Þingmaðurinn Pawel Bartoszek – sem er notandi almenningssamgangna – skrifar á Facebook og birtir þessa mynd með:

Með tilkomu nýrrar bílatækni muni þörfin fyrir almenningssamgöngur hverfa, segja sumir. Það held ég að sé rangt. Í fyrstu atrennu munu ALLIR vilja eiga snjallbíl. Þeir munu taka jafnmörg stæði og nú og vera alltaf á ferðinni að snattast fyrir eigendur. Það verður gríðarleg krafa að bregðast við því með því að leggja niður almenningssamgöngur og nýta götuplássið undir enn meiri vegi.

Svo er kannski annað sem gæti verið breyta í þessu máli. Sjálfkeyrandi bílar í íslenskri vetrarófærð!
Grafreitur prédíkaranna

Þótt Íslendingar telji sig kristna, og 80 prósent þjóðarinnar kalli sig það, getur verið að Ísland sé guðlausasta land í Evrópu. Þetta má lesa á vef hinnar kristilegu bandarísku sjónvarpsstöðvar CBN.

Í greininni stendur að Ísland megi kalla „grafreit predíkaranna“. Fólkið sé ef til vill kristið á pappírnum en ekki í hjartanu. Þarna er rætt við prédikarann Gunnar Inga Gunnarsson sem sagt er að sé í framlínunni við útbreiðslu guðspjallanna á Íslandi.

Hann segir að vandamálið sé ekki fjandskapur gagnvart boðskapnum, heldur áhugaleysi. Hefðbundnar aðferðir eins og samkomuhald og að afhenda fólki bæklinga virki afar lítið á þjóðina.
Dýrlingurinn allur

Í huga minnar kynslóðar er Roger Moore ekki James Bond, heldur ein fyrsta hetja íslensks sjónvarps í líki Dýrlingsins, Simons Templar. Í raun hefði hann átt að vera gestur í 50 ára afmælisþáttunum í fyrra.

Þetta voru vinsælustu þættirnir í sjónvarpinu í upphafi þess. Um fátt var meira rætt í skólanum en þessa þætti. Þá voru heldur ekki allir komnir með sjónvarp, ég fékk að fara til frænku minnar á Laufásvegi að horfa á Dýrlinginn fyrsta árið.

Roger Moore var ótrúlega flottur og fágaður í hlutverki Templars, hárgreiðslan haggaðist aldrei, og svo ók hann um á Dýrlingsbílnum sem var sænskur sportbíll, Volvo 1800.

Einn slíkur bíll var til á Íslandi, í eigu manns úti á Nesi – hann átti son á mínu reki og ekki var laust við að gætti öfundar í hans garð. En svo eignaðist maður leikfangabíl af þessari gerð.

Seinna lék Roger Moore James Bond. Hann var kannski ekki alveg nógu stinnur fyrir hlutverkið, en hann kunni vel að fara með línurnar sínar. Sjálfum finnst mér hinn léttlyndi Bond vera skemmtilegri en síðasti Bondinn sem er eins og hann sé alltaf fullur af angist. Í því felst einhver grundvallarmisskilningur.

Annars sá ég um daginn stungið upp á eina og rétta manninum til að leika James Bond. Það er Filippus, eiginmaður Bretadrottningar. Ef miðað er við bækur Ians Flemming er Filippus nokkurn veginn jafnaldri Bonds, fæddur 1921. Honum finnst sopinn góður og er frægur fyrir neyðarlegar replikkur sem bera vott um kvenfyrirlitningu og rasisma.

Hér er svo hið fræga upphaf af þáttunum um Dýrlinginn. Þetta þekktu allir krakkar á sínum tíma, og það þótti sérleg fremd í því að geta teiknað Dýrlingsmerkið. Meira að segja ég sem hef aldrei getað teiknað reyndi það. Og það verður að segjast eins og er, Roger Moore var hrikalega laglegur.
Íslenski Brexit-brandarinn sem misskildist

Þetta er orðið að frétt í breskum fjölmiðli – nánar tiltekið The Independent. Íslensk ferðaskrifstofa svarar breskum túrista varðandi ferð að flugvélaflaki – og segir að ferðirnar séu ekki nema fyrir þá sem eru í Evrópusambandinu.

Svo rofnar sambandið – og síðar er reyndar beðist afsökunar á þessu. En túristinn, Jenny Skates, móðgast og málið kemst í pressuna.

Þetta verður svo að löngum umræðuþræði þar sem er deilt um Brexit, EES, afstöðu Íslendinga til Breta – og er þar að finna marga vitleysuna og misskilninginn.

En svona er fyrirsögnin í Independent. Íslenski Brexit-brandarinn sem mislukkaðist.
Sjálfstæðismenn og öryggið

Í eina tíð var það svo að engum þótti treystandi fyrir öryggi Íslands nema Sjálfstæðismönnum. Svona var það á tíma Kalda stríðsins. Sjálfstæðismenn stóðu næstir Bandaríkjamönnum sem tryggðu varnirnar. Þetta var sjálf kjölfestan í utanríkispólitíkinni – og verður að segjast eins og er að allt er miklu ruglingslegra nú en þá.

Í dag kom nýskipað Þjóðaröryggisráð Íslands saman í fyrsta sinn. Svona lítur frétt RÚV af þessum atburði út. Mætti ætla að aftur sé runninn upp tíminn að Sjálfstæðismönnum einum sé treystandi fyrir örygginu.
Norðmenn rafbílavæðast en Íslendingar ekki

Þetta eru athyglisverðar tölur. Í Noregi vex stöðugt hlutfall rafmagnsbíla og fyrr á þessu ári náði það 37 prósentum af bílasölu. Þetta eru meðal annars bílar frá Hyundai, BMW, Volvo, Volkswagen og Tesla. Jafnvel er talið að innan skamms verði meirihluti bifreiða sem eru seldar í Noregi rafknúnar.

Á sama tíma eru Íslendingar í skýjunum vegna opnunar nýrrar bensínstöðvar þar sem dropinn er ódýrari en áður hefur þekkst í landinu.

Til samanburðar við þetta birti vinur minn á Facebook þessa töflu um nýskráningar bifreiða á Íslandi. Af 2551 nýjum bílum eru sárafáir raf- og tvinnbílar. Þetta eru upplýsingar Samgöngustofu frá 1. maí. Bensín og díselbílar eru í algjörum meirihluta – það er ljóst að þarna erum við miklir eftirbátar Norðmanna. Hlutfall hinna mengandi díselbíla er furðulega hátt.

Samt er, eins og Fésbókarvinurinn bendir á, raforka hræódýr hér og vegalengdir stuttar milli staða.
„Af hverju erum við að missa?“

Það verður varla auðvelt lífið fyrir Framsóknarmenn að eiga yfir höfði sér flokksþing í janúar þar sem líklega skerst í odda. Þangað til eru heilir þrír ársfjórðungar sem óánægja og tortryggin getur haldið áfram að grafa um sig í flokknum. Reyndar er dálítið óvenjulegt að halda flokksþing svona um hávetur þegar dagurinn er stystur og allra veðra von – það er vel hugsanlegt að verði illfært og gildir framsóknarbændur komist ekki leiðar sinnar á fundinn. Þetta er altént einn óvissuþátturinn.

Tæplega verður séð að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson eigi möguleika á að endurheimta formannssætið, slíkt myndi magna upp hjaðningavíg í flokknum. Sigurður Ingi Jóhannsson var auðheyrilega að beina orðum til hans á miðstjórnarfundinum í gær. Sigmundi hefur orðið tíðrætt um breytingar sem hafa orðið á stjórnmálunum, en Sigurður Ingi sagði ekki tilefni til að breyta stefnunni þótt einhverjir segðu að heimurinn væri að breytast:

En hver er sú stefna, hverjir eru þeir straumar, af hverju erum við að missa; vilja menn feta sig á slóð forseta Bandaríkjanna eða Le Pen í Frakklandi og fleiri úr þeim ranni? Er einhver í þessum sal sem telur að þar liggi tækifæri Framsóknarflokksins? Er einhver sem telur að með því að víkja frá hefðbundnum gildum flokksins muni fylgið sópast að honum?

Það er enginn sérstakur sáttatónn í þessu hjá Sigurði – en Sigmundur býður heldur ekki upp á sættir við hann. Á meðan styrkist staða Lilju Alfreðsdóttur sem margir horfa til sem framtíðarformanns í flokknum. Lilja var handgengin Sigmundi þegar hann var forsætisráðherra en nú verður reyndar ekki annað séð en ágætt samband sé milli hennar og Sigurðar Inga. Má kannski segja að hún sitji líkt og klofvega í flokknum. Lilja var í Silfrinu hjá Fanneyju Birnu Jónsdóttur í dag, vildi ekki segja af eða á um hvort hún gefi kost á sér til formanns. Það er skiljanlegt á þessum tímapunkti, enda getur margt gerst þangað til í janúar. En Lilja, líkt og Sigurður Ingi, er ætti að geta unnið hvort tveggja til hægri og vinstri.
Trump færir Saudum vopn

Það hljómar eins og sturlun að Bandaríkin og Saudi-Arabía skuli gera með sér vopnasamning upp á 55 milljarða dollara. Saudi-Arabía er auðvitað ekkert annað en fasískt trúræði þar sem makráð yfirstétt hefur hreiðrað um sig í miklu ríkidæmi, réttindi kvenna eru fótum troðin, innfluttir verkamenn hafa engan rétt, fólk er pyntað og tekið af lífi – mannréttindi eru öll í skötulíki en Saudar eru í óða önn við að breiða út sína ömurlegu heimssýn um veröldina. Fátt er rót meiri ófriðar í heiminum en hinn skelfilegi wahabbismi.

En fyrir Kanana er þetta náttúrlega business as usual, snýst um olíu og vopn – og svo það að vígbúast gegn höfuðóvininum í Íran. En það verður trauðla séð að Íranir séu eitthvað verri en Saudar. Obama mátti þó eiga það að hann reyndi að stilla til friðar gagnvart Íran. En Trump fer í sína fyrstu opinberu heimsókn til Saudi-Arabíu. Það segir sína sögu um prinsíppleysi mannsins.

Það segir líka sitt að Rex Tillerson, olíukarlinn sem er utanríkisráðherra Trump, sagði á blaðamannafundi í Riyadh í gær að Íranir þyrftu að taka sig á í mannréttindamálum. Það er örugglega rétt, en við hlið Tillersons á fundinum stóð Jubeir sem er utanríkisráðherra Saudi-Arabíu. Tillerson svaraði ekki spurningu um mannréttindin þar.
Lyfin heim, sími 24045

Utan á gamla Laugavegsapóteki sem nú heitir Lyfja. Lyfin heim, ókeypis heimsendingarþjónusta á lyfjum og snyrtivörum. Laugavegs Apótek, sími 24045.

Það er athyglisvert að veggjakrotararnir sem hafa haft fyrir því að klifra þarna upp – nánast með óskiljanlegum hætti – bera virðingu fyrir gamla skiltinu og hafa alveg látið vera að spreyja á það.

Hvað ætli skiltið sé gamalt? Þetta er frá því símanúmerin voru enn þá fimm stafa.
Allt annað áfengisfrumvarp

Menn eru ekki á því að gefast upp með áfengisfrumvarpið. Fylgið við það fer reyndar stöðugt dvínandi. Samkvæmt nýrri skoðanakönnun eru 70 prósent landsmanna á móti því að áfengi verði selt í matvöruverslunum. Það er býsna afdráttarlaust.

Frumvarpið fer varla í gegn á þessu þingi – meirihlutinn á þingi fyrir því er reyndar óviss. En þá er tekið upp á því að breyta frumvarpinu svo mikið að það er nánast óþekkjanlegt. Þetta er gert á milli fyrstu og annarrar umræðu í þinginu.

Það dylst varla neinum heldur að þetta er orðið allt annað mál en lagt var upp með og í raun eðlilegast að leggja fram nýtt frumvarp á öðru þingi, til umræðu bæði á Alþingi og úti í samfélaginu.
Fáein orð um Jóhönnu

Jóhanna Kristjónsdóttir var í huga mínum fyrst og fremst mamma hans Illuga vinar míns. Við kynntumst þegar við vorum litlir drengir, við í vinahópnum héldum oft til á heimili hennar á Drafnarstígnum. Jóhanna var oft í burtu á ferðalögum og það ríkti mikið frelsi í húsinu. Seinna voru stundum haldin þar fjörug partí. Og ég kynntist líka Elísabetu og Hrafni.

Þá var Jóhanna blaðamaður á Morgunblaðinu, hún taldist vera í algjörri úrvalsdeild íslenskra blaðamanna; þá var Mogginn meira veldi en hefur þekkst í blaðamennskunni hér fyrr og síðar, gat sent blaðamenn út um allar jarðir. Það tíðkast ekki lengur. Jóhanna stóð aldeilis undir þessu, því hún var eilíflega að uppgötva eitthvað nýtt, hún hafði næga forvitni til að bera – á endanum fór hún til Miðausturlanda og þá var framtíð hennar ráðin.

Hún var einstaklega kjarkmikil kona, aðrir kunna að segja betri sögur af því en ég. Mér fannst það stórmerkilegt að hún skyldi hætta á Mogganum, það var einhvern veginn öruggasta höfn sem blaðamaður gat komist í. En svo rakst ég á hana þar sem hún bar út blöð í Vesturbænum. Og seinna var ég á ferð austur í Skaftafellssýslu og hitti Jóhönnu þar sem hún var að afgreiða í slopp í söluskála við Jökulsárlón. Hún var þar á sumrin – notaði peningana til að dvelja á veturna í Egyptalandi að læra arabísku.

Ég fór aldrei í ferð með Jóhönnu, því miður, þær voru rómaðar ferðirnar hennar. Vegna þekkingar hennar, viðmóts og þess hversu óbangin hún var. Hún var töffari hún Jóhanna. En mamma mín, Guðrún Ólafsdóttir, fór með henni í margar ferðir: Til Írans, Óman, Armeníu og Líbýu – og á fleiri staði held ég. Mamma var svolítið farin að gleyma á þessum tíma – hún er ennþá lifandi en er með alvarlega heilabilun – en mér fannst alltaf gott að vita af henni með mömmu Illuga vinar míns og ég veit að hún gat ekki verið í betri félagsskap.
Móti hægri og vinstri – mayisminn í fæðingu

Breski Íhaldsflokkurinn hefur birt kosningastefnuskrá sína og nú er spurt hvort orðin sé til stefna sem megi kalla mayismi eftir Theresu May, sbr. thatcherismi og blairismi.

Það er augljóst að May vill ekki vera Thatcher. Stefnuskráin færir Íhaldsflokkinn burt frá frjálshyggju hennar og inn á miðjuna. Í sumum tilvikum má jafnvel segja að Íhaldið færi baráttu sína yfir á svæði sem Verkamannaflokkurinn hefur helgað sér.

Þarn má til dæmis lesa eftirfarandi:

Við höfnum hugmyndafræðilegum viðmiðum sem sett hafa verið af hinum sósíalíska vinstri væng og hinum frjálshyggjusinnaða hægri væng og tileinkum okkur í staðinn þá sýn af miðjunni sem viðurkennir að ríkisvaldið geti gert góða hluti

Við trúm ekki á óhefta markaði. Við höfnum dýrkun á eigingjarnri einstaklingshyggju. Við erum alfarið á móti félagslegri misskiptingu, ósanngirni, óréttlæti og ójöfnuði. Við teljum að skoðanakreddur séu ekki bara óþarfar heldur beinlínis hættulegar.

Ég hef oft skrifað um hversu hugmyndir í breskum stjórnmálum eiga greiða leið til Íslands, svo var um thatcherismann og blairismann. Skyldi verða eins með mayismann?
Gangandi auglýsingar – Að tengja „fyrirtæki“ og „áhrifavalda“

Það er sérlega óæskileg þróun að skil milli auglýsinga og frétta og ritstjórnarefnis verði óskýrari. Það var lengi talað um eldveggi í þessu sambandi – þeir skyldu vera milli ritstjórna og auglýsingadeilda.

En nú lifum við í heimi þar sem er sagt að séu tveir til þrír pr-menn á hvern fréttamann. Og leiðirnar sem hafa opnast fyrir auglýsingar inn í fréttaefni og inn á alls kyns miðla eru miklu fleiri og fjölbreyttari en áður. Það er líka erfiðara að varast ísmeygilegar aðferðir til auglýsinga og markaðssetningar.

Hér er til dæmis sagt frá fyrirtæki sem heitir Ghostlamp. Samkvæmt myndinni hefur því verið gert svo hátt undir höfði að það hefur fengið rými á fundi sem heitir Icelandic Startups. Ef markamá fréttina tengir Ghostlamp „saman íslensk fyrirtæki og svokallaða áhrifavalda í markaðsskyni“.

Á mannamáli þýðir þetta að fyrirtækið fær frægt fólk – eða hálffrægt – a-,b, eða c-lista selebs, til að auglýsa vöru. Þetta er ekkert flóknara en það. Hefur þekkst lengi. Og fræga fólkið fær svo eitthvað í staðinn. Ronald Reagan auglýsti Chesterfield á sínum tíma, Bessi Bjarnason Kórónaföt. En við visssum að það voru auglýsingar.

En forsvarsmaður fyrirtækisins segist vera „brautryðjandi“. Öllu má nafn gefa.

Í þessu tilviki fékk fyrirtækið fólk til að setja eitthvað um kökudeig á samskiptamiðla. Neytendastofa segir að þetta hafi verið duldar auglýsingar – manni finnst reyndar að þær séu ekkert sérlega duldar. En forstjóri Ghostlamp segir að „leiðbeiningar hafi ekki verið nógu skýrar á þeim tíma þegar við keyrðum herferðina“.

Er það?

Neytendastofa segir að engum leiðbeiningum hafi verið breytt. Þær eru hérna og virka býsna skýrar og auðskiljanlegar.

Texti á heimasíðu Ghostlamp. Það verður að segja eins og er að tungumálið á þessu er frekar skrítið og ekki alveg auðskilið hvað átt er við, en í grundvallaratriðum virðast fyrirtæki þarna eiga að geta komist í tengsl við „skapandi“ (sic!) fólk sem síðar talar vel um vörur þeirra og þjónustu – og fær svo greitt fyrir.

Þetta er nánast dýstópísk sýn, að geta ekki vitað nema næsti maður sé gangandi auglýsing.