Auðhringurinn

Framan af litu þeir Bónusfeðgar, Jóhannes og Jón Ásgeir, á sig sem underdogs. Ég hef reyndar grun um að það sé ennþá partur af sjálfsmynd þeirra.

Ég man að þeir reiddust yfir grein sem Guðmundur Andri Thorsson skrifaði fyrir mörgum árum. Þar benti Andri á að Baugur þýddi „hringur“.

Og í viðskiptum hafa hringir ekki gott orð á sér – veldi þeirra feðga þróaðist fljótt í að vera stærsti auðhringur á Íslandi.

Í viðtali sem tekið var við Jóhannes árið 1991 sagði hann að vont væri að eitt fyrirtæki hefði meira en tíu prósenta hlut í smásöluverslun. Þá leit Jóhannes á sig sem eins konar Hróa Hött sem barðist gegn veldi vonda fógetans – Kolkrabbans.

Nú er hlutur þeirra feðga í versluninni um sextíu prósent.

Það eru fáheyrðir yfirburðir.

Það er enn partur af sjálfsmynd Baugsfeðga að yfirvöld hér séu á móti þeim.

Samt hefur þeim tekist að eignast svo stóran hlut í viðskiptalífi á Íslandi að varla nokkur dæmi eru um slíkt. Þær eru ekki margar hindranirnar sem hafa verið lagðar í götu þeirra. Í raun verður ekki betur séð en að yfirvöld hafi verið meðvirk frekar en hitt.

Í morgun birti Jón Ásgeir grein í Morgunblaðinu. Þar segir hann að fólk vilji kenna honum einum um að hafa komið Íslandi í þrot. Þetta eru það sem heita strámannsrök. Enginn kennir bara honum um – því auðvitað hann var hann ekki einn á ferð – heldur tilheyrir hann hann fámennum hópi viðskiptajöfra sem Íslendingar trúðu um tíma að hefði fundið upp nýja aðferð við að búa til peninga.

Þessum hópi tókst að setja Ísland á hausinn á undraskömmum tíma með ofboðslegu fjármálasukki, óráðsíukenndum vexti, með því að mergsjúga fyrirtæki og furðulega greiðum aðgangi að lánsfé sem bauðst í bönkum.

(Ég tek fram að mér dettur ekki í hug að firra stjórnvöld né eftirliststofnanir ábyrgð. Þar er hún ærin líka.)

Út á við voru menn í þessum hópi að keppa – hver deild innan hópsins átti sinn banka, það var alveg nauðsynlegt – en í raun fóru hagsmunir þeirra saman. Til dæmis lánaði Landsbankinn fyrirtækjum í eigu Jóns Ásgeirs og klíkubræðra hans stórar fjárhæðir – alveg undir það síðasta. Icesave peningarnir virðast að miklu leyti hafa runnið þangað. Kaupþing lánaði líka ógurlegar fjárhæðir til útrásarinnar.

Svo virðist sem Jóni Ásgeiri hafi tekist að koma miklum fjármunum undan til eigin nota. Þeir sem þekkja til segia að hann noti afar sjaldan sína eigin peninga í viðskiptum. En hann á snekkjur og lúxusíbúðir og á félög sem eru skráð í skattaparadísum. Lífstíll íslensku útrásarvíkinganna vekur enga aðdáun lengur; ekki meðan þjóðin situr eftir með skuldirnar.

Í lok greinar sinnar segir Jón Ásgeir að hann ætli að koma inn í íslenskt samfélag af auknum krafti; það hafi aldrei verið brýnna að hann beiti sér af fullum krafti. Hann segist meira að segja ætla að beita meiri hörku. Það er ekki endilega góð tilhugsun, a.m.k. ekki ef skoðað er það sem hann og félagarnir í klíkunni hans eiga hér á Íslandi.

Og þá erum við aftur komin að þessu orði Baugi – auðhringnum. Hér eru nokkur fyrirtæki og félög sem honum tengjast, einkum þau sem eru starfandi á Íslandi. Stundum er reyndar erfitt að henda reiður á þessu vegna flókinna eignatengsla, leppa sem gjarnan eru notaðir og vegna þess að félögin eru stöðugt að breyta um nafn – það er vandlega passað upp á að hafa þetta allt nógu ógegnsætt:

Baugur Group

Gaumur

Hagar

Stoðir Invest

Styrkur Invest

Stoðir/FL-Group (tapaður eignarhlutur í Glitni, Tryggingamiðstöðin, fasteignir)

Byr

Hagkaup

Bónus

10-11

Skeljungur

Teymi

Ogvodafone

Húsasmiðjan

Blómaval

Fréttablaðið

DV

Stöð 2

Birtingur (tímarit)

BT

Vífílfell

101 Hótel

Aðföng (innflutningur fyrir verslanir)

Hýsing

Ferskar kjötvörur

Bananar

Debenhams

Karen Millen

All Saints

Warehouse

Top Shop

Zara

Oasis

Dorothy Perkins

Coast

Evens

Útilíf

Jane Norman

EJS

HugurAx

Landsteinar Strengur

Kögun

Eskill

Skýrr

Tal

Securitas