Garg og hópefli dugir skammt

Ágætur kunningi síðunnar sendi þessa grein.

- - -

Merkilegast við fundi helgarinnar var hin mikla afneitun Sjallana á ástandinu. Reyndar finnst mér afar merkilegt að Vinstri grænir átti sig heldur ekki á þeirri stöðu að við höfum ekki lengur val í ESB málum. Við erum gjaldþrota og þurfum einhvern verndarvæng, hann býðst bara í norður og vesturhluta Evrópu, ekki í Washington.

Staðan sýnist mér vera heldur alvarlegri en fólk áttar sig á, þótt leiðinlegt sé að þurfa að segja fólki frá því, það ætti að vera hlutverk ráðamanna. Þetta er tilfinning mín, sérstaklega gagnvart íslensku krónunni.

Jón Þór Sturluson benti á að fyrir utan umsamin lán í tengslum við AGS lánið, þá er okkur Íslendingum ekki lengur treyst fyrir lánsfé af nokkrum aðila. Þetta myndi breytast við yfirlýsingu um aðildarviðræður.

Ég las þessa yfirferð um málefni Landsvirkjunar í morgun og fékk hroll. Orðalagið var það sama hjá bönkunum á sínum tíma fyrir yfirvofandi hrun. Það var verið að tönnlast á því að þeir væru búnir að fjármagna sig að fullu út árið, sem reyndist helber lygi. Nú voru bankarnir í raun gjaldþrota hvort sem er, en stöndug fyrirtæki með góða eiginfjárstöðu geta mjög fljótlega orðið gjaldþrota ef þau ráða ekki við lausafjárskortinn sem nú tröllríður öllu.

Það er verið að agnúast út í norska seðlabankastjórann og fór DO á kostum í því á landsfundinum eins og við var að búast, en vitanlega er hann enn að átta sig á því að honum, sem stjórnaði eins og einræðisherra hér svo lengi, var einfaldlega fleygt út á gangstétt. Verra er að margir hafa tjáð sig mjög dólgslega um faglega kunnáttu Norðmannsins – sem er ótvíræð reyndar.

Talsmenn SA brugðust mjög illa við lítilli lækkun stýrivaxta á dögunum. Enda er verðbólgan komin í núll svo gott sem, það er alveg klárt. Því ætti að öllu jöfnu að vera hægt að lækka vexti mjög hratt, kannski um tíu prósent. En það er einn galli á gjöf Njarðar. Við sitjum uppi með gríðarlegar afborganir af brjálæðislega háum erlendum lánum til næstu ára. Bara fjárstreymið í þá átt setur rosalega pressu á krónuna. Svo maður tali nú ekki um ósköpin með jöklabréfin, en færu menn að leyfa fjárfestum að taka þau í skömmtum út úr kerfinu, þýddi það algjört offramboð á krónum og eftirspurn eftir gjaldeyri til að flýja úr haftalandinu myndi stóraukast.

Það er erfitt að segja til um hversu mikil gjörgæslan er á krónunni þessa dagana, en Seðlabankinn er greinilega að mjatla út gjaldeyri til að styðja við bakið á henni.

Gleymum því ekki að krónan er pínulítil örmynt sem fær ekki staðist lengur, eins og Benedikt Jóhannesson hefur bent eftirminnilega á. Og enginn útlendingur treystir henni lengur. Það er ástand sem mun ekki breytast í fyrirséðri framtíð.

Réttar væri að horfast í augu við þetta frekar en að tala digurbarkalega um að okkur sé best borgið utan ESB (ein gjaldþrota, forsmáð og fyrirlitin úti í Ballarhafi).

Reyndar er mjög sennilegt að okkur standi ekki lengur til boða að ganga í ESB. Þjóðverjar lýstu yfir því um helgina að stækkunarferlinu væri lokið í bili. Nú þyrfti að takast á við núverandi erfiðleika og yrði það margra ára verk, ekki væri ráðlegt að stækka ESB á slíkum tímum.

Hvað um það. Mér fannst athyglisvert að enginn skyldi minnast á það einu orði á Íslandi, að í kjölfar þess að þriggja mánaða verðbólguhraði væri komin niður að núlli, treysti SÍ sér ekki til að lækka vexti nema um eitt prósentustig. Þetta var gagnrýnt af mörgum en mér sýnist sá norski seðlabankastjóri hafa haft hárrétt fyrir sér þegar hann vildi fara varlega vegna veikleika krónunnar.

Þrátt fyrir þetta pínulitla hænufet, eins prósentustigs lækkun úr 18 niður í 17% í svo gott sem engri verðbólgu, þá hrundi krónan um tíu prósent á jafn mörgum dögum! (Það þarf varla að fara mörgum orðum um það að lækkandi gengi mun þyngja bæði afborganir af lánum erlendis, hækka höfuðstól erlendra lána og leiða til hækkunar á öllum innflutningsvörum).

Þessi staðreynd segir okkur miklu meira um alvarleika ástandsins en orðagjálfur á skrautsamkomum. Berjast, berjast er orgað ofan úr pontu í þeirri frámunalega afkáralegu trú að garg, hópefli og afneitun komi í veg fyrir nauðsynlegar og ígrundaðar aðgerðir eins og að leita nú þegar til ESB um samningaviðræður til að átta sig á því hverju þær gætu skilað okkur.

Fyrst og síðast þarf íslenskt samfélag vernd fyrir íslenskum stjórnmálamönnum, við erum núna komin með sæmilega vernd í Seðlabankanum.