Að loknum kosningum í Grikklandi

Hræddur er maður um að pólitísk óvissa haldi áfram í Grikklandi að loknum kosningunum í gær. Hins vegar eiga Grikkir að fá andrúm til að ræða við Evrópusambandið og Alþjóða gjaldeyrissjóðinn um að endurskoða neyðaráætlunina sem hefur reynst svo erfitt að framfylgja.

Kostirnir í kosningunum voru ekki góðir. Annars vegar að velja á milli spillingarflokka – flokkanna sem sannarlega sigldu Grikklandi í strand – og hins vegar vinstra kosningabandalagsins Syriza sem bauð upp á prógram sem virðist fullkomlega óraunhæft.

Grikkir þurfa fé til að koma atvinnulífi í gang – meiri órói í landinu mun einungis skaða atvinnuvegina og þá ekki síst ferðamannaiðnaðinn. Nea demokratia, Sjálfstæðisflokkur þeirra Grikkja, sem sigraði naumlega í kosningunum segist ætla að halda landinu í evrunni en vill fá viðræður um ákveðna þætti neyðaráætlunarinnar. En það er óvíst að Samaras, leiðtoga Nea demokratia, takist að mynda stjórn. Gömlu fjandmennirnir í krataflokknum Pasok – sem hefur algjörlega hrunið – fara nú fram á að mynduð verði þjóðstjórn.

Það er erfitt að sjá hvernig það eigi að ganga upp, því himinn og haf skilur gömlu flokkana og Syriza.

Alexis Tsipras, leiðtogi Syriza, er spútnikinn í grískum stjórnmálum. Hann hefur á stuttum tíma aukið fylgi flokksis – sem er kosningabandalag ýmissa vinstri flokka – úr 4 prósentum í 26 prósent. En stefna flokksins getur varla gengið upp. Tsipras talar meðal annars um að fjölga störfum hjá hinu opinbera, í landi þar sem eru nú þegar alltof margir opinberir starfsmenn. Mörgum hefur reyndar verið potað inn í kerfið af gömlu flokkunum, eru kannski í rekstri annars staðar meðfram.

Komist Tsipras í stjórn, sem reyndar virðist ekki líklegt nú, er varla annað fyrir hann að gera en að svíkja loforðin eða teyma landið út í enn meiri upplausn. Brotthvarf Grikkja úr evrunni myndi líklega hafa það í för með sér að Grikkir ættu ekki lengur fé til að greiða fyrir olíu, matvæli og lyf. Nýr gjaldmiðill, sem yrði komið á laggirnar, myndi sökkva eins og steinn.

Vandi Grikkja er samfélagsgerð sem fær ekki staðist. Það er afleiðing langvarandi spillingar og þess hvað þjóðin hefur litla tiltrú á ríkinu. Þessu verður ekki breytt í sjónhendingu. Við slík skilyrði er erfitt að komast út úr efnahagskreppu. Allir sem geta reyna að flytja fé sitt úr landi – það er varla mikil lausn þegar Tsipras segist ætla að setja ofurskatta á ríkt fólk.

En Evrópusambandið birtist ekki í fögru ljósi á tíma þessa mikla vanda. Það hefði þurft að taka á honum með raunhæfum hætti miklu fyrr. Í raun hefði þurft að efna til björgunar í anda gömlu Marshallhjálparinnar. Löndin syðst í Evrópu eru föst í evrunni, gjaldmiðli sem í raun hentar Þjóðverjum afar vel. Þjóðverjar hafa þarna stóran innri markað fyrir framleiðsluvörur sínar, en mitt í þessari krísu einblína þeir á þrönga hagsmuni heimafyrir.

Það er ódýrara að sýna Grikkjum aðeins meiri rausn en að láta þjóðirnar við Miðjarðarhaf draga Evrópu og heiminn niður í stóra efnahagskreppu. Það er kominn tími til að ólgunni í Grikklandi linni áður en fer enn verr. Á móti þarf að gera Grikkjum skiljanlegt að þeir neyðist til að taka til í skattkerfi sínu og stjórnkerfi – almenningur í Grikklandi, fólkið sem er ekki beinlínis partur af spillingarkerfinu, gerir sér reyndar fulla grein fyrir því. Það er ein ástæða þess að flokkur eins og Syriza fær svo mikið fylgi – þótt stefnan virki á köflum óraunsæ.

Gamli spillingarflokkurinn, Nea demokratia, fékk mest fylgi í grísku kosningunum í gær. Leiðtogi hans, Antonis Samaras, hefur þó varla miklu að fagna. Plan hans virkar þó ívið raunsærra en það sem vinstrimenn buðu upp á. Það getur reynst erfitt að mynda nýja stjórn. En það er kominn tími til að binda endi á ólguna í Grikklandi áður en fer enn verr.