arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sjötugur meistari laga og texta

Magnús Eiríksson er sjötugur í dag. Við hyllum einn frábærasta lagahöfund Íslands. Magnús kom með alveg nýjan tón inn í íslenska dægurmúsík með fyrstu plötum Mannakorns. Lögin voru grípandi og töff, og textarnir voru á góðri íslensku. Þeir voru blátt áfram, sögðu oft litlar og sniðugar sögur. Á plötunum voru hugljúf lög, ástarlög, dúndrandi rokklög, fyndin lög. Mín kynslóð hlustaði á þetta upp til agna.

Magnús stóð yfirleitt með gítarinn í bakgrunninum, var ekkert að trana sér fram að óþörfu, en hann var alltaf með frábærlega skemmtilegt band sem upphaflega var byggt upp á liðsmönnum úr sveitinni Pónik þar sem Magnús lék í eina tíð. Fremst voru söngvarar í heimsklassa, Vilhjálmur, Ellen og auðvitað Pálmi.

Ég held það hafi verið Guðmundur Andri Thorsson sem sagði að Magnús hefði komið með nýbylgju til Íslands fyrir tíma svokallaðrar nýbylgju sem gekk yfir tónlistarheiminn undir 1980.

Ég tala um Magnús í fortíð – það er auðvitað vitleysa, því hann er enn að bæta við sinn stóra og glæsilega katalóg. Til hamingju meistari.

Því miður er ekki að finna margar tónleikaupptökur með Mannakornum á netinu en hér er Gamli skólinn frá 1979. Þetta er það elsta sem ég finn og upptakan er því miður endaslepp. Pálmi syngur, Magnús er á gítar, og það er sveifla á bassanum hjá Jóni Kristni Cortes. Baldur Már Arngrímsson er á kassagítar, en Björn Björnsson leikur á trommur. Þetta eru þeir sem sjást í mynd.
Fangelsiskerfið bandaríska – og Guðmundur Grímsson dómari

Fangelsi í Bandaríkjunum eru sum einkarekin, það er hægt að tala um fangelsisiðnað þar, eins ógeðslegt og það kann að hljóma. Fjölgun fanga í Bandaríkjunum hefur verið stöðug í mörg ár, ekkert land læsir jafnmarga þegna sína inni – og oft fyrir einhverjar smásakir. En margir hafa fjárfest í fangelsisiðnaðinum og græða á því. 25 prósent af föngum í heiminum eru í Bandaríkjunum þótt þar séu aðeins 5 prósent jarðarbúa. Fjárfestarnir eru meðal annars á Wall Street.

Kerfið er rotið í gegn. Þekkt eru dæmi um dómara, eins og þennan hér, Mark Ciavarella Jr, sem dæmdi ungmenni í fangelsi á færibandi og fékk á móti mútfé frá aðilum sem reka tukthús. Ciavarella þótti mjög strangur dómari, hér er ekki um að ræða neitt smáræði af sakfellingum, nei, fjögur þúsund dómar sem hann felldi voru á endanum ógiltir af hæstarétti Pennsylvaníu og Ciavarella sjálfur dæmdur í 28 fangelsi. En kerfið heldur áfram að lifa sínu lífi, einn þeirra sem hefur verið að berjast gegn þessu er forsetaframbjóðandinn Bernie Sanders – sá sem kennir sig við jafnaðarmennsku og fyllir nú fundarsali út um öll Bandaríkin.

Ég rakst á sögu Ciavarella nýskeð og það minnti mig á annan dómara sem fór allt öðruvísi að. Hann var Vestur-Íslendingur og hét Guðmundur Grímsson – reyndar er hann kallaður Gudmunder Grimson á vef hæstaréttar Norður-Dakóta, en þar var hann dómari frá 1949 til 1958. Guðmundur var fæddur að Kópareykjum í Reykholtsdal 1878.

Á þriðja áratugnum var Guðmundur einn aðalmaðurinn í að koma upp um mikið hneykslismál. Ungur maður, Martin Tabert, frá bænum Munich í Norður-Dakóta ferðaðist um Bandaríkin. Hann var handtekinn í Talahassee í Flórída, ferðaðist án þess að hafa miða. Hann var sektaður um 25 dollara, foreldrar hans sendu fé til að greiða sektina. Allt kom fyrir ekki og Tabert hvarf inn í fangelsiskerfi þar sem hann gekk kaupum og sölum eins og fleiri ungir menn. Að endingu var hann hýddur af einum fangaverðinum, af svo mikilli hörku að það dró hann til dauða.

Guðmundur Grímsson frétti þessa sögu frá foreldrum drengsins og tók sér ferð á hendur til Flórida til að leita réttlætis. Hann eyddi tveimur árum í að rannsaka málið. Það fór svo að málið vakti þjóðarathygli og var skrifað um það í blöð út um öll Bandaríkin. Það fór svo að þetta ömurlega kerfi, að leigja fanga í vinnuþrælkun var lagt af. Það var þó til í einhverri mynd í Suðurríkjunum fram á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar. Tabert-málið átti mikinn þátt í að þetta þrælkunarkerfi var aflagt.

En svo verður að segja eins og er – margt í fangelsiskerfi Bandaríkjanna í dag minnir á þetta. Fátt er ógeðfelldara en að það sé gróðavegur að svipta fólk frelsinu og loka það inni.
Heita Akureyri

Akureyri var valinn heitasti áfangastaður í Evrópu af ferðavefnum Lonely Planet. En það hefur ekki verið heitt á Akureyri í sumar, ekki fyrr en í gær þegar brast á norðlensk blíða, hiti og stafalogn og Eyjafjörður skartaði sínu fegursta.

Akureyri er að taka ótrúlegum breytingum. Þegar maður fór að koma hingað fyrst voru eiginlega engir staðir nema KEA, Bautinn, jú, og svo kom Greifinn til skjalanna. Á kvöldin fór maður í Sjallann. Nú eru erlendir ferðamenn jafnvel enn meira áberandi í bæjarmyndinni á Akureyri en í miðbænum í Reykjavík.

Þessu fylgir náttúrlega mikill uppgangur og hvarvetna hafa opnað nýir veitingastaðir. Það er ekkert víst lengur að maður fái besta matinn í Reykjavík – bara alls ekki. Besti fiskiveitingastaður á Íslandi hefur um nokkurt skeið verið Tjöruhúsið á Ísafirði. Nú er mér sagt að besta sushiið fái maður á Seyðisfirði. Og í gær borðuðum við afbragðsgóðar steikur á glænýjum stað við Ráðhústorgið hér á Akureyri sem nefnist einfaldlega T Bone steikhús – það var heldur ekki sérlega dýrt.

Akureyri í sól og blíðu. Myndin var tekin í gær.
Sjúkt kerfi

Maður les á vef lítils hóps, sem má líklega telja lengst til hægri, að á Íslandi hafi ekki orðið neitt hrun. Nei, nei. Allir bankar landsins féllu með brauki og bramli, sömuleiðis næstum allir sparisjóðir og fjölmörg stórfyrirtæki. Hlutabréfamarkaður fór úr 9040 stigum í rúmlega 300 á stuttum tíma.

Það er kaldhæðnislegt að sama dag og þessi grein birtist fellur hlutabréfamarkaður í Kína og á eftir hlutabréfamarkaðir um allan heim. Þarna er bara um fáein prósent að ræða, en samt er farið að hrópa „hrun, hrun!“

Aðallega sýnir þetta hvað kerfi spákaupmennsku sem veröldin býr við er sjúkt. Í Kína hefur verið einhver stærsta efnahagsbóla allra tíma, það er sagt að 90 milljón manns séu að spila á hlutabréfamarkaði og byggðar hafa verið heilu borgirnar þar sem enginn býr – draugaborgir. Almenningur er látinn fjárfesta í þessari sérkennilegu uppbyggingu. Það vita allir að þetta getur ekki annað en hrunið – það er eingöngu spurning hversu stór bresturinn verður. Menn ættu í raun að vera búnir undir það – en kerfið býður ekki upp á slíka fyrirhyggju.

Í Bandaríkjunum hafa hlutabréfamarkaðir farið síhækkandi, það sem gerist núna er ekki annað en að hluti af þessum hækkunum ganga til baka. Hlutabréfaverðið er úr öllum takti við sjálft raunhagkerfið – það eru heldur ekki bara verðbréfasalar af holdi og blóði sem eru að véla þarna um, heldur líka tölvur sem kaupa og selja á sekúndubroti. Leikurinn verður sífellt klikkaðri – en fyrirtæki gíra sig stöðugt meir inn á frammistöðu á hlutabréfamarkaði, skammtímagróðann, fremur en hæga og markvissa uppbyggingu. Allt er þetta eins ósjálfbært og hugsast getur.
Vel heppnuð uppbygging

Það verður að segjast eins og er, þessi hótelbygging við Laugaveg virkar til fyrirmyndar. Þarna eru tvö gömul hús tekin og gerð upp þannig að sómi er að. Húsið sem er fjær hefur fengið fallegt þak og ris – áður var það skelfing kollótt.

Stillansar voru teknir þarna af fyrir fáum dögum og það er ekki hægt annað en að vera ánægður. Í endurbyggingu húsanna er tekið tillit til aldurs þeirra og stöðu í götumyndinni.

Því miður er það ekki alls staðar svo. Viðbygging við hótel Marina, hótelið hjá Slippnum, hefur til dæmis mistekist algjörlega. Eldri hluti hótelsins var ágætur, passaði inn í borgarmyndina, en nýrri hlutinn fer alveg með heildina. Og svo hefur náttúrlega áður verið rætt um hótel sem kallast Alda og var sett upp þar sem eitt sinn var Karnabær á Laugavegi. Það þarf svosem ekki að segja annað að húsið sem var í dálítið undarlegum módernískum stíl var klætt álplötum – þær hljóta að vera ljótasta byggingaefni sem um getur.

Svo eru náttúrlega önnur stór tíðindi í uppbyggingu hótela í borginni. Það er loksins kominn einhver sem ætlar að taka að sér stóru holuna fyrir framan Hörpu. Kominn tími til. Svæðið milli Tryggvagötu og Hörpu er eins og þar hafi geisað stríð og gleymst að byggja upp eftir það. Þarna eru endalausir eyðiflákar, skornir af ljótum bílagötum.

Það er hótelkeðjan Marriott sem þarna hefur rekstur hótels 2019. Það ætti að vera fagnaðarefni. Marriott hótelin eru mjög virt, þetta er merki sem hefur mjög góða ímynd, og ekki er verra að hótelið verður undir merkjum Marriott Edition. Það munu eiga að vera sérlega vönduð hótel, eins konar boutique-hótel sem taka mið af staðháttum í hverri borg. Slík hótel hafa þegar risið í New York, Miami, Istanbul og London, og eru væntanleg í Abu Dhabi, Bali, Hollywood og Shanghai.

Þarna verður sjálfsagt rándýrt að gista, eins vera ber. Það vantar stórt og dýrt alþjóðlegt hótel í Reykjavík – fimm stjörnu hótel. Það mun líka vera samnýtt með Hörpu við ráðstefnuhald – sem er ein forsenda þess að Harpa standi undir sér en sé ekki baggi á skattgreiðendum.

Semsagt gott, svo langt sem það nær. Þá er bara að vona að mönnum lánist að byggja fallegt hús. Það er vandasamt verkefni. Harpa verður að fá að njóta sín áfram og menn verða að taka tillit til hins fremur lágreista miðbæjar. Hins vegar er engin ástæða til að vernda hina ömurlegu auðn milli Hafnarstrætis, Tryggvagötu og Kalkofnsvegar. Og hvað varðar tal um útsýni til Esjunnar, þá er hún ekkert að hverfa, sem íbúi Miðbæjarins væri ég jafnvel til í að skipta á útsýninu og skjóli fyrir norðanáttinni sem blæs inn yfir höfnina, um Kvosina og yfir í Hljómskálagarð – á svæðinu sem orðhagur maður nefndi „Illulág“ vegna þess hve norðanvindurinn var alltaf napur.

Endurgerð hús við Laugaveg 19 þar sem brátt opnar hótel. Þarna hefur tekist vel til.
Við báðum um vinnuafl….

Í síðasta góðæri (maður þorir varla að nota þetta orð) fjölgaði innflytjendum mjög ört á Íslandi. Þeir teljast nú vera hátt í tíu prósend landsmanna.

Meginástæðan var eftirspurn eftir vinnuafli – fólk kom hingað til þess að vinnu og vegna þess að næga vinnu var að hafa.

Nú stefnir allt í annað góðæri, að minnsta kosti um stundarsakir, og því er spáð að aftur verði mikil fjölgun á innflytjendum. Þetta segir Ásgeir Jónsson hagfræðingur og erfitt er að mótmæla því. Það vantar einfaldlega fólk til að vinna.

Ásgeir telur að fljótlega verði tala landsmanna komin upp í 400 þúsund. Þar verður hlutur innflytjenda talsverður. Hverjir eiga annars að vinna störfin?

Og hann segir líka að innflytjendurnir verði undirstaða hagvaxtarins. Við getum semsagt varla án þeirra verið.

Við skulum samt muna orð rithöfundarins Max Frisch sem sagði um innflytjendurna sem komu til Vestur- og Norður-Evrópu á uppgangstímanum eftir stríðið:

Við báðum um vinnuafl en fengum fólk af holdi og blóði.
Strigaskór

Vigdís Hauksdóttir kvartar undan strigaskóavæðingu Alþingis.

Það er illt í efni.

En þó má minna á að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, ljós lífs hennar, mætti í strigaskóm á fund sjálfs Bandaríkjaforseta.

Reyndar bara á öðrum fæti.
Robert Conquest og skrásetning glæpa kommúnismans

Fyrr í þessum mánuði andaðist í hárri elli sagnfræðingurinn Robert Conquest. Hann var 98 ára. Conquests er einkum minnst fyrir tvær bækur sem fjalla um hina hryllilegu sögu kommúnismans í Sovétríkjunum. Báðar voru tímamótarit, því þegar þær komu út voru glæpirnir enn í þagnargildi víða og áróðursmenn kommúnismans voru enn að störfum ásamt fólki af þeirri tegund sem Lenín sjálfur á að hafa kallað „nytsama sakleysingja“.

Fyrri bókin kom út 1968 og nefndist The Great Terror. Það var heildstætt yfirlit yfir ógnarstjórn Stalíns á tímanum frá 1934 til 1939. Conquest sýndi fram á hversu víðtækar hreinsanirnar voru, seinni tíma gögn hafa staðfest niðurstöður hans og gott betur. Conquest gagnýndi líka fylgispakt meðreiðarfólk kommúnista eins og George Bernard Shaw, Walther Duranty, Jean Paul Sartre og Beatrice og Sidney Webb. Bókin fékk misjafnar viðtökur, afsakendur kommúnismans voru fljótir að bregðast við eins og endrnær, en seinna sagði Conquest að sér hafi dottið í hug að breyta titlinum og kalla hana I Told You So, You Fucking Fools!

Hin bókin er ekki síður merkileg, en hún nefnist The Harvest of Sorrow. Þar lyfti Conquest hulunni af duldum stórglæp tuttugustu aldarinnar, hungursneyðinni sem Stalín og nótar hans framkölluðu í Úkraínu. Þar skyldi svelta fjölmenna þjóð til hlýðni – í raun er það morð með hungri, þjóðarmorð. Atburðirnir eru nú þekktir undir heitinu Holodomor. Á tímanum þegar bókin kom út voru þessar manngerðu hörmungar nánast gleymdar.

Conquest orti líka kvæði og urðu nokkrar af gamanvísum hans fleygar. Þessi er frægust, þarna er saga bolsévíka í fáum línum.

There once was a Bolshie called Lenin

Who did one or two million men in.

Thats a lot to have done in

But where he did one in

That old Bolshie Stalin did ten in!
Aðhald sem hugmyndafræði

„Aðhald“ í ríkisfjármálum er ríkjandi stefna Íhaldsflokksins í Bretlandi. Helsti talsmaður hennar er George Osborne, sem nú er talinn valdamesti maður Bretlands. Þeir eru til sem halda því fram að „aðhald“ – austerity á ensku – sé harðsvíruð hægri sinnuð hugmynd, hönnuð til þess að grafa undan stofnunum ríkisins með því að svelta þær, koma þjónustu sem ríkið hefur veitt í hendur einkaaðila og lækka skatta – þá helst á þeim sem eiga mikið fyrir. Staðreyndin er nefnilega sú að aðhaldsstefna bitnar oft verst á þeim sem veikast standa.

Um þetta hefur til dæmis Paul Krugman skrifað margar greinar. Aðhaldið er samkvæmt þessu partur af hugmyndafræði og byggir langt í frá alltaf á nauðsyn. Og, svo er líka hugsanlegt, að aðhaldið sé yfirvarp til að ná því markmiði að þrengja að samneyslunni.

Ísland gekk í gegnum langt aðhaldstímabil eftir hrun, að sumu leyti af því þjóðin átti ekki annarra kosta völ. Ríkið getur reyndar prentað peninga, en þeir eru verðlausir annars staðar en hér í landinu. Aðhaldið bitnaði hart á heilbrigðis- og menntakerfinu – svo mjög að tala má um stórskaða. Og það er væntanlega líka vegna aðhalds að menn hafa ekki tímt að byggja upp fyrir það sem nú er stærsta atvinnugrein landsins, ferðamennskuna. Niðurstaðan er sú að þar stefnir víða í óefni.

Formaður fjárlaganefndar boðar meira aðhald í viðtali í dag, „áframhaldandi aðhaldskrafa“ er það kallað. Jú, það er sjálfsagt að sýna ráðdeild í ríkisrekstri eins og annars staðar. En skyldi hún vita að þarna er hún ef til vill undirgangast eindregna hægri sinnaða hugmyndafræði – sem rímar kannski ekki alveg við velferðaráherslurnar sem Framsóknarflokkurinn vill sumpart vera þekktur fyrir?
Gáta

Hér er smá þraut. Þetta er úr Viðskiptablaði dagsins. Virkar óskiljanlegt, en kann þó að vera rétt. Hvernig má þetta vera?
Ónýtt kerfi – launahækkanir teknar aftur

Stýrivextir á Íslandi voru hækkaðir í gær, eru nú 5,5 prósent. Vextir í vestrænum löndum eru yfirleitt nálægt núllinu um þessar mundir.

Seðlabankastjóri segir að nýgerðir kjarasamningar séu aðalskýringin á vaxtahækkuninni.

Laun hækka semsagt eitthvað smávegis á Íslandi og þetta þarf að taka strax aftur í formi hærri vaxta.

Sem eru eins og áður segir margfaldir á við það sem gerist annars staðar í hinum vestræna heimi.

Þarf fleiri vitna við um að þetta kerfi er ónýtt?
Réttast væri að spila ekki eina einustu nótu á menningarnótt

Á laugardaginn er menningarnótt, það er fyrst og fremst tónlistarhátíð. Borgarstjórnin í Reykjavík er afar stolt af henni.

En á sama tíma stendur borgarstjórnin fyrir aðför að tónlistarnáminu í borginni. Það sætir gríðarlegu fjársvelti, tónlistarskólarnir upplifa stöðugan niðurskurð, og nú er framhaldsnám í tónlist í uppnámi vegna togstreitu milli borgar og ríkis. Ekki verður betur séð en að borginni sé í lófa lagið að leysa þann hnút. Nokkrir tónlistarskólar stefna beinlínis í gjaldþrot.

Ég vona að menntamálaráðuneytið taki þetta líka til sín – því það á líka part af skömminni.

Góðir tónlistarskólar og almennt aðgengi að þeim hefur lengi verið metnaðarmál í bæjarfélögum á Íslandi. Þetta hefur fætt af sér afar skemmtilegt og fjölbreytt tónlistarlíf á Íslandi og fer sögum af því víða um heim. Nú virðist borgarstjórn Reykjavíkur kæra sig kollótta þótt þetta kerfi molni niður og líði undir lok – og er hún þó skipuð fólki sem margt gefur sig út fyrir að hafa listáhuga.

Auðvitað verður það ekki, en mátulegt væri á borgarstjórnina að enginn tónlistarmaður spilaði svo mikið sem eina nótu á menningarnótt.
Uppspretta óstöðugleika

Seðlabankinn hækkar vexti og við erum óþyrmilega minnt á að við endum allaf á sama stað á Íslandi – með óheyrilegan fjármagnskostnað sem sligar bæði fólk og fyrirtæki.

En nú lifum við í alþjóðavæddu hagkerfi þar sem stóru fyrirtækin hafa mestallt sitt í erlendum gjaldmiðlum – það búa semsagt tvær þjóðir í landinu – og maður les líka að stór hluti íslenskra auðmanna velji að hafa búsetu erlendis.

Og svo eru það vaxtamunarviðskiptin, því verður ekki trúað að stjórnvöld falli í þá gryfju að leyfa fjármagni í leit að skjótri ávöxtun dælast inn í landið eins og var fyrir hrun. Slík spákaupmennska var eitt af því sem felldi íslenska hagkerfið 2008.

Allt ber þetta að sama brunni – íslensku krónunni. Hún er og verður uppspretta óstöðugleika, þótt gengishrap hennar hafi að sumu leyti verið gagnlegt til að ná Íslandi upp úr hruninu.

En hvað er þá til ráða? Íslendingar vilja ekki Evrópusambandið og evruna – og satt að segja er sá kostur ekki fýsilegur eins og stendur. Vangaveltur um norska krónu og kanadadollar voru aldrei nema della – og nú eru bæði Noregur og Kanada í vandræðum vegna þess að olíuverð hefur hríðlækkað.

En ríkisstjórn sem vill vera umbótasinnuð í alvöru, og vinna verk sem skipta máli, ætti að setja peningastefnuna í forgang. Ekki verður lengur búið við vaxtabrjálæðið á Íslandi. Við getum ekki leitt svona óstjórn yfir ungt fólk.
Einkavæðing grískra flugvalla – ekki að öllu leyti neikvæð

Grikkir þurfa að selja rekstur fjórtán flugvalla til þýska fyrirtækisins Fraport – það fyrirtæki rekur meðal annars flugvöllinn í Frankfurt. Það var Fraport sem bauð best í rekstur flugvallanna, en auðvitað vekur það efasemdir og tortryggni að fyrirtækið er þýskt – hjá því getur ekki farið. Með Fraport er gríska fyrirtækið Slentel, dótturfélag orkufyrirtækisins Copelouzos. Þar á meðal eru flugvellir í Þessaloniki, á Rhodos, Krít, Mykonos og Santorini. Í sumra eyrum hljómar það eins og algjör goðgá að afhenda ríkiseignir með þessum hætti, en þetta getur þó haft sínar jákvæðu hliðar ef að er gáð.

Margir af þessum flugvöllum eru hræðilegir, algjörlega til skammar í landi sem tekur á móti meira en 20 milljón ferðamönnum á ári. Þeir eru niðurníddir, viðhald á byggingum skortir algjörlega, það er varla nein veitingasala að heitið geti og lítið af verslunum.

Byggingarnar eru hálfónýtar og þær eru illa þefjandi. Santorini er einn mesti ferðamannastaður í Evrópu og núorðið samgöngumiðstöð fyrir fleiri fjölsóttar eyjar. En flugvöllurinn þar er hrein skelfing. Salernin eru þannig að maður getur helst ekki komið nálægt þeim vegna þess hve lyktin er vond. Í rými sem er ætlað fyrir farþega eru ónýtir stólar og borð, og það er varla hægt að fá ætan bita. Í fyrra fóru þarna um næstum 1,2 milljónir farþega.

Á Mykonos er þjónustan við farþega nánast engin, en rétt utan við flugstöðina hafa einkaaðilar sett á stofn litla veitingastaði þar sem flugfarþegar geta keypt kaffi og samlokur. Maður furðar sig á hinum ónýttu viðskiptatækifærum.

Gríska ríkið hefur ekki fé til að fjárfesta í innviðum, eða kannski skortir líka viljann, því það var heldur ekki gert meðan peningar voru til. Nýr flugvöllur var reyndar byggður í Aþenu vegna Ólympíuleikanna (annað sem á að reyna að koma í einkahendur eru byggingar frá tíma leikanna sem standa auðar og engum til gagns). En ástandið á öðrum flugvöllum getur ekki versnað við einkavæðingu, enda hefur þýska fyrirtækið gengist undir að verja nokkrum fjárhæðum í að endurbæta þá. Auðvitað er spurning hvort það er nóg, en í endurbótum felast örugglega viðskiptatækifæri, því nú stefnir í enn eitt ferðamannametárið í Grikklandi.

Hin ömurlega flugvallarbygging á Santorini. Niðurníðslan þar hefur verið algjör frá því ég kom þangað fyrst – löngu fyrir kreppu.
Reykjavík ein af vingjarnlegustu borgum heims

Reykjavík er í tíunda sæti yfir vingjarnlegustu borgir í heimi í vali hins fræga ferðatímarits Condé Nast. Þar segir að borgin beri þess fagurt vitni hvernig Íslendingum hafi tekist að búa um sig í heldur fjandsamlegu loftslagi með „djúpri tilfinningu fyrir menningu, gáfum, fágun og vingjarnlegheitum“.

Jú, þetta eru stór orð, en þarna segir líka að gestrisnin sé stórkostleg hvert sem farið er. Reykjavík sé líka „hip“ og íbúarnir hafi gaman af því að skemmta sér.

Aðrar borgir sem komast á þennan lista eru Auckland, Búdapest, Kyoto, Edinborg, Brügge, Kraká, Queenstown, Dublin og Sidney. Hún er talin vingjarnlegust.

En þarna eru líka valdar óvingjarnlegustu borgirnar og þá syrtir í álinn.

Á þeim lista eru Cannes, Jakarta, Moskva, Kairó, Nýja-Delhi, Nairobi, Guatemalaborg, Guangzhou, Casablanca og svo er það Caracas í Venesúela sem er valin óvingjarnlegasta borgin. Segir að hún hafi einu sinni verið skemmtileg og heimsborgaraleg, en nú einkennist lífið þar af glæpum, skorti og lélegum lífsgæðum. Þar sé engum tekið með opnum örmum.
Bókabúð stofnuð af nóbelsverðlaunahafa

Fyrir gamlan bókabéus er fátt ánægjulegra en að finna góða bókabúð. Því miður fer þeim fækkandi í veröldinni, bókaverslanir loka, aðrar breytast í minjagripabúðir eða sölustaði fyrir alls kyns smávarning, en svo eru fáeinar bækur í hillum, svona eins og af gömlum vana.

Ég gekk fram á þessa búð, Munros Books í Government Street í Victoria. Victoria er á Vancouver-eyju, hún er höfuðborg British Colombia, þykir afar ensk, þar eru frægir blómagarðar, mikil tedrykkja og bæjarbúar iðka krikket.

Síðan 1984 hefur bókabúðin verið í glæsilegri byggingu þar sem er afar hátt til lofts og vítt til veggja. Þarna var áður til húsa Royal Bank of Canada – svona flott hús eru yfirleitt ekki byggð utan um bókaverslanir. Og eins og í alvöru bókabúðum er þarna að finna hilluraðir með skáldsögum, ljóðum, sagnfræði, ævisögum, heimspeki – jú, og auðvitað líka reyfurum, matreiðslubókum og ferðabókum sem eru aðaluppistaðan í bókabúðum núorðið.

Munros Books á rætur sínar að rekja til 1963, þá var hún stofnuð af hjónunum Jim og Alice Munro og vær ætlað að höfða til ungs fólks með bókmenntaáhuga. Nafn hennar er kunnuglegt, jú, hún vann Nóbelsverðlaunin í bókmenntum 2013 og er einn frábærasti smásagnahöfundur allra tíma.

Ég keypti tvær bækur í búðinni, fannst viðeigandi að fara út með smásagnasafn eftir Alice Munro, og svo var það bók sem fjallar um hvernig internetið er að breyta öllum samskiptum okkar og jafnvel því hvernig sjálft heilabú mannins virkar. Þetta er veruleiki sem við vitum ekkert hvað leiðir okkur – að minnsta kosti er víst að öllu þessu fylgir mikið eirðarleysi og flökt sem fylgir því að að beina huganum að mörgum hlutum í einu.

Og um leið spyr maður hversu lengi bókabúð eins og Munros geti lifað á svona tímum?
Ekki lengur skinnfætlingar

Nú er brennivínið orðið svo dýrt að maður hefur ekki lengur efni á að kaupa sér skó.

Þessi fræga setning er höfð eftir Dodda, Þórði Guðjohnsen, þekktur gleðimanni í Reykjavík. Doddi var hvers manns hugljúfi, margir eiga góðar minningar um hann.

En staðreynd er að þeir sem eyða stórfé í að drekka áfengi láta oft undir höfuð leggjast að kaupa skó – ef svo má orða það.

Íslendingar voru reyndar fjarskalega illa skóaðir á árum áður, svo mjög að mörgum rann til rifja að sjá fótabúnað þjóðarinnar. Í Grimsby og Hull voru Íslendingar kallaðir „skinfeet“ eða „skinnfætlingar“, svo hræðilega illa voru þeir skóaðir.

En samkvæmt frétt sem birtist í DV er nú runnið upp slíkt góðæri að Íslendingar geta bæði leyft sér að kaupa brennvín og skó.