arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Breska stjórnin leitar vináttu og viðskipta hjá harðstjórum

Nick Dearden spyr í Guardian hvað Global Britain eigi að vera. Þetta er valkosturinn sem Theresa May og stjórn hennar setja fram við aðild að Evrópusambandinu. Dearden spyr hvort þetta eigi að felast í því að selja harðstjórum vopn og bjóða þeim upp á aðgang að fjármálaparadís þar sem er lítið regluverk og spurninga ekki spurt.

Ljósmyndirnar tala altént sínu máli.

Hér er Theresa May í heimsókn hjá Erdogan Tyrklandsforseta fyrir stuttu síðan. Þau gerðu meðal annars með sér stóran samning um vopnasölu.

Hér er ný mynd þar sem Liam Fox, viðskiptaráðherra Bretlands, heilsar Rodrigo Duarte, forseta Filippseyja, innilega.

Og þessi er líka ný. Theresa May í heimsókn í Saudi-Arabíu, hér með Salman konungi.
Eiga flugfélögin algjörlega að ráða ferðinni í ferðaþjónustunni?

Ég er að reyna að leita að leið til að fara frá Aþenu til Boston í Bandaríkjunum í sumar. Það er ekki auðvelt. Beint flug er rándýrt. Mér sýnist að í flestum tilvikum sé ódýrast að komast í einhverja höfuðborg Norður-Evrópu og þaðan með Icelandair eða Wow í gegnum Keflavík. Það er semsagt ódýrast fyrir mig að fara aftur heim til Íslands. Fargjöldin með stóru evrópsku og bandarísku flugfélögum eru mjög há – mörg hundruð þúsund krónur. Ég gæti reyndar farið með Turkish Airlines í gegnum Istanbul, en einhvern veginn langar mann það ekki eins og ástandið er í Tyrklandi. Annar möguleiki er Norwegian sem er að keppa við Icelandair og Wow á Atlantshafinu.

Eins og ég segi, fargjöldin hjá þessum flugfélögum eru miklu lægri en hjá hinum. Sem er auðvitað ágætt. Þetta er líka viðskiptamódelið, að flytja nógu margt fólk yfir Atlantshafið með viðkomu á Íslandi. Forsvarsmenn þessara flugfélaga hafa talað um að fjöldi farþega sem fara í gegnum Ísland muni halda áfram að vaxa gríðarlega. En þetta eru ekki bara viðkomufarþegar, margir dvelja líka á Íslandi einhvern tíma.

Forstjóri Icelandair ræddi um það á síðasta ári að Ísland gæti brátt átt von á fimm milljón ferðamönnum á ári. Í frétt sem birtist á Vísi í dag segir að Wow stefni að því að tvöfalda flugvélaflota sinn. Flytja fólk frá Asíu til Íslands. Þar er talað um ævintýralegan vöxt. En gæti hugsast að þetta sé ofvöxtur?

Er þetta módelið sem við ætlum að hafa hér í ferðamennskunni, að dæla hingað inn ferðamönnum á þeim forsendum að flugfargjöldin séu ódýr. Látum við flugfélögin alveg ráða ferðinni í túrismanum? Það er reyndar margt sem bendir til þess að eðli ferðamennskunnar hingað að breytast, hingað kemur meiri fjöldi en áður en ferðamennirnir eyða minna fé, hafa minna umleikis, þetta ber æ meira svipmót massa- eða hjarðtúrisma. Reyndur ferðaþjónustumaður sagði mér að ferðamönnum sem vildu dýrari ferðir, sérsniðnar ferðir, færi fækkandi. Þeir hefðu einfaldlega komist á snoðir um að á Íslandi væru of margir túristar.

Það er spurning hvar þolmörkin liggja. Þau geta kannski hækkað með aukinni dreifingu ferðamanna – hvernig sem á að ná henni fram? En það er öruggt að Ísland þolir ekki fimm milljón ferðamenn á ári og varla þrjár milljónir.
Samherji og miðlun upplýsinga

Í fréttum segir að útgerðarrisinn Samherji hafi selt hlut sinn í Morgunblaðinu. Þessu fylgir yfirlýsing frá Þorsteini Má Baldvinssyni, forstjóra og aðaleiganda Samherja. Hún er dálítið athyglisverð, og þá sérstaklega það sem er feitletrað:

Á umbrota- og óvissutímum árið 2009, þegar þörf var á upplýsandi og ábyrgum fréttaflutningi, tók Samherji þá ákvörðun að taka þátt í að endurreisa Árvakur, útgáfufélag Morgunblaðsins, í samstarfi við aðra. Við erum ánægð með hvernig til tókst, blaðið hefur náð að halda velli, staðið vörð um faglega blaðamennsku og miðlað upplýsingum um mál sem vörðuðu þjóðina gríðarlega miklu og hafa nú sum hver verið farsællega til lykta leidd. Nú eru því uppi aðrar aðstæður og tímabært að hverfa af þessum vettvangi þegar kaupandi lýsti áhuga á bréfum félagsins. Samherji óskar nýjum hluthafa og Árvakri velgengni í framtíðinni.
Évtúsénkó, Babi Jar og Arftakar Stalíns

Ljóðskáldið Évgení Évtúsenkó var eins og rokkstjarna á tíma Krúsjovs. Hann andaðist í gær í Oklahoma í Bandaríkjunum. Évtúsénkó fór um Sovétríkin – og síðar um lönd víða um heim – og flutti ljóð sín fyrir fullum sölum. Hann var eftirlæti fjölmiðla, ungur, gáfaður og laglegur. Hann var líka eins og tákn um þíðu, tíma nokkurs andlegs frelsis á tímanum þegar Krúsjov var leiðtogi Sovétríkjanna. Það entist reyndar ekki lengi, Brésnev tók við og þá hófst tímabil stöðnunar.

Frægasta kvæði Évtúsénkós er hið langa og magnaða Babi Jar. Það fjallar um skelfileg fjöldamorð nasista á gyðingum í gljúfri rétt utan við borgina Kiev í Úkraínu. Sjálfur Shostakovits gerði tónlist við kvæðið. Þetta þótti býsna vogað á tíma Sovétsins og það voru ekki allir hrifnir. Évtúsénkó var gagnrýndur fyrir að hafa samúð með gyðingum en ekki með Rússunum sem þjáðust í stríðinu – það hefur löngum verið grunnt á gyðingahatri þar eystra.

Kvæðið er frá 1961. Annað frægt kvæði eftir Évtúsénkó frá þessum tíma er Arftakar Stalíns – þetta var árás á stalínismann og viðvörun um að hann mætti ekki endurtaka sig. Samt skrifaði Josef Brodskí sem var í útlegð sagð að Évtúsénkó hefði bara hent steinum þangað sem mátti. En hann var svo mikil stjarna að hann fékk að ferðast til Vesturlanda og umgekkst þar frægðarfólk eins og sjá má í þessari Morgunblaðsfrétt frá 1966.

Hér má lesa Babi Jar á ensku. Það er að sönnu magnað ljóð, eitt af stóru kvæðum tuttugustu aldarinnar. Líklega er til íslensk þýðing, en hana finn ég ekki. Hins vegar rakst ég á þessa þýðingu á Arftökum Stalíns sem birtist í Morgunblaðinu 1967. Þýðandinn er Sonja Diego. Getur jafnvel hugsast að eitt og annað í þessu kvæði eigi við enn þann dag í dag, þetta má lesa í heild sinni hérna. Þarna er altént tími þegar ljóðlist skipti miklu máli.
Kringlumýrin, garðlöndin og nýi miðbærinn

Það eru kannski ekki margir sem átta sig á hvað hún sýnir þessi ljósmynd. Er þetta einhvers staðar úti á landi?

Nei, svo er ekki, þetta er Kringlumýrin þar sem nú er Kringlumýrarbraut og Kringlan – sem dregur nafn sitt af hinu upprunalega örnefni.

Myndin mun vera tekin um 1950. Á þessum tíma höfðu margir bæjarbúar matjurtagarða utan byggðarinnar þar sem þeir ræktuðu kartöflur og grænmeti. Stæstu garðlöndin voru einmitt í Kringlumýrinni, heilir 45 hektarar. Sumir voru framkvæmdasamir og reistu kofa eða skúra við garðblettina – það voru þá eins konar nýlendur. Í Danmörku kallast það kolonialhaver og var vinsælt meðal alþýðufólks og lægri millistéttar að eiga slíkt athvarf við borgarmörkin

En þar eins og hér hafa borgir vaxið út yfir gömlu garðlöndin.

Í Kringlumýrinni stóð lengi til að reisa nýjan miðbæ, eins og það var kallað. Borgarstjórnin taldi að gamli miðbærinn væri úr sér genginn og ekki upp á hann púkkandi. Mikið var bollalagt um nýja miðbæinn, margvísleg áform voru uppi, en á endanum var það Pálmi Jónsson í Hagkaupum sem tók sig til og reisti þarna verslunarhús með bílastæðum að bandarískri fyrirmynd. En hugmyndirnar um nýja miðbæinn eru flestum gleymdar.
Fáránlegt dómsmál

Er þetta vitlausasta dómsmál seinni tíma? Kona, starfsmaður Subway, er ákærð fyrir að gefa eiginmanni sínum samloku og gos að andvirði 1568 króna. Að auki stemmir ekki sjóðsvél, misræmið er 12 þúsund krónur. Þetta er kært til lögreglu – sem í sjálfu sér er skrítið – og þaðan fer málið fyrir dómstól.

Dómstóllinn vísar því frá, eðlilega, en þóknun verjanda sem ríkið þarf að greiða er næstum milljón krónur, fyrir utan allt umstangið, laun til lögreglumanna, dómara og fleiri. Með ólíkindum að tíma og kröftum réttarkerfisins sé eytt í svona.
„Ber hann við minnisleysi…“

Ég vék í síðasta pistli að minnisleysi sem virðist gjarnan grípa menn í hvítflibbabrotamálum. Menn hafa gáfur til að skilja flókna viðskiptagjörninga, en eiga erfitt með að muna þá, gleyma jafnvel stórum fjárhæðum. Við höfum upplifað mörg dæmi þess síðustu ár. En þetta virðist ekki vera neitt nýtt.

Eitt frægasta hneykslismál á tíma íslenska lýðveldisins er olíumálið svokallað. Það snerist um olíuviðskipti við varnarliðið bandaríska. Þetta var á tíma hermangsins.

Aðalpersónan í málinu var utanríkisráðherrann, landsbankastjórinn, sambandsforstjórinn, alþjóðabankastjórinn og seðlabankastjórinn Vilhjálmur Þór, mikill áhrifamaður um miðja síðustu öld. Hann var á endanum sýknaður í Hæstarétti, sökin þótti fyrnd.

Vilhjálmur bar við minnisleysi eins og lesa má í Þjóðviljanum frá þessum tíma – taka verður fram að Þjóðviljinn var mjög andsnúinn Vilhjálmi. Það var um Vilhjálm að Magnús Kjartansson ritstjóri skrifaði hin frægu orð: „Áður voru ræningjar festir á krossa; nú eru krossar festir á ræningja.“

En svona lítur fréttin út í heild sinni, 20. júlí, 1960.
Viðskiptalífið og minnisleysið

Það virðist vera einkenni á þeim sem stunda viðskipti á Íslandi að þeir hafa afar slæmt minni. Þetta hefur komið fram hvað eftir annað. Þarna er bæði um að ræða almennt minnisleysi, minnisglöp og minnisglöppur.

Hér er síðasta dæmið um slæmt minni í viðskiptum. Þar eru bræður sem hafa stundað mjög flókin viðskipti árum saman en muna lítið. Þeir deila hinu lélega minni.

Er þetta kannski ein forsenda þess að ná árangri í viðskiptum – að hafa slæmt eða valkvætt minni? Á fólk með gott minni ekkert erindi í viðskipti? (Pistlahöfundur hefur þann djöful að draga að muna alla mögulega og ómögulega hluti.)

En stundum hlýtur maður að hafa áhyggjur af því að þessir viðskiptamenn finni kannski ekki jeppann sinn, þyrluna eða glæsihúsið. Minnisleysi getur tekið á sig alls konar myndir.
Vilhjálmur sigurvegari

Ríkisendurskoðun er í nokkuð slæmum málum eftir uppljóstranir síðasta sólarhrings. Kastljós upplýsir að ekki standi steinn yfir steini í skýrslu Ríkisendurskoðunar um bótaþega – að hún hafi verið hráþýdd upp úr danskri skoðanakönnun. Samt varð þetta undirstaða ákafrar umræðu sem geisaði hér um bótasvik og gengu þar ýmsir stjórnmálamenn fram fyrir skjöldu. Manni sýnist að ábyrgð Ríkisendurskoðunar í þessu máli sé allþung.

Svo fara menn að skoða skýrslu frá 2006 um hlut þýska fjármálafyrirtækisins Hauck & Aufhäuser við kaup Búnaðarbankans. Ríkisendurskoðun var fengin til þess af þáverandi stjórnvöldum að skoða málið og gaf út heilbrigðisvottorð vegna kaupanna. Fann ekkert athugavert við þau. Þetta er alveg þvert á niðurstöðu rannsóknarnefndar Alþingis sem var kynnt í dag. Þar koma skýrt í ljós blekkingar sem var beitt í þessum viðskiptum. Hugsanlega var þetta refsivert athæfi. Reyndar var um það talað á sínum tíma að skýrslan væri sérstaklega pöntuð – og að hún væri kattaþvottur.

Skýrslugerðin þá var til að bregðast við ásökunum frá Vilhjálmi Bjarnasyni viðskiptafræðingi – sem nú situr á Alþingi. Hann var óþreytandi við að halda þessu máli vakandi. Má kannski segja að hann standi uppi sem sigurvegari.
Erlendu tónlistarmennirnir sem skópu tónlistarlíf fyrir Íslendinga

Á árunum 1930 til 1960 kom til Íslands mikill fjöldi erlendra tónlistarmanna sem gerbreytti músík- og menningalífinu. Þeir spiluðu á hljóðfæri, stjórnuðu hljómsveitum og kórum, komu að stofnun Sinfóníuhljómsveitarinnar og stunduðu kennslu. Með þessu fólki má segja að Íslendingar hafi eignast alvöru tónlistarlíf – áhrifanna gætir í raun enn.

Um þetta er fjallað í bók eftir sagnfræðinginn Óðin Melsted sem nefnist Með nótur í farteskinu. Við fjöllum um hana í Kiljunni í kvöld. Það er ýmislegt sem kemur á óvart í bók Óðins. Erlendu tónlistarmennirnir voru fleiri en maður hefði haldið. Sumir settust hér að, aðrir stöldruðu styttra við. Það er ekki nákvæmt að þetta hafi upp til hópa verið gyðingar á flótta undan nasistum, því hefur stundum verið haldið fram, vissulega voru dæmi um það, en hópurinn var miklu fjölbreyttari.

Á Íslandi voru alls kyns skrítnar reglur á þessum árum. Útlendingar sem fengu íslenskan ríkisborgararétt þurftu að taka upp íslensk nöfn. Auðvitað var þetta hallærislegt, en hafði sínar spaugilegu hliðar.

Týrólbúinn Vincenzo Demetz verður Sigurður Franzsson. Paul Pampichler verður Páll P. Pálsson, Herbert Hriberscheck varð Herbert H. Ágústsson en José Riba varð Ólafur Jósep Pétursson.

En svo kom Ashkenasí, hann var svo frægur að menn treystu sér ekki til þess að láta hann breyta nafni sínu.

Óðinn Melsted er hálfur Íslendingur, en býr í Austurríki. Hann er frændi Páls Pampichlers sem áður er nefndur. Sagan af Páli er merkileg. Hann kom hingað 1949, stjórnaði lúðrasveitum, lék í Sinfóníunni, lagði stund á tónsmíðar og varð síðar einn af stjórnendum Sinfóníunnar.

Páll dvaldi á Íslandi í 42 ár, eignaðist fjölskyldu hér. En 1991 tók hann sig til og flutti aftur heim til Austurríkis, býr í heimabæ sínum Graz, er kominn undir nírætt.

Eins og áður segir er fjallað um bók Óðins Melsted í Kiljunni í kvöld.

Páll Pampichler, flutti til Austurríkis eftir 42ja ára starf í tónlistarlífinu á Íslandi.
Olía á eld deilna um kvótann

Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, fyrrum LÍÚ, hellir olíu á eld deilna um sjávarútveg með því að segja á sama degi og útgerðarrisinn HB Grandi tilkynnir um þau áform að loka fiskvinnslunni á Akranesi. Þetta gerir hún með þeirri yfirlýsingu að komi til greina að flytja fiskvinnslu úr landi vegna gengisþróunar.

Við þetta er eitt og annað að athuga. Það má vitna í lög um fiskveiðistjórnun nr. 116/2006. Þar segir í fyrstu greininni:

1. gr.:

Nytjastofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu. Úthlutun veiðiheimilda samkvæmt lögum þessum myndar ekki eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir veiðiheimildum.

Lögmaðurinn Sveinn Andri Sveinsson leggur út af þessu á Facebook og segir:

Ef handhafar aflaheimilda hagnýta ekki hinar úthlutuðu aflaheimildir í samræmi við tilgang laganna, þá ætti Fiskistofa að geta lokað á úthlutun aflaheimilda til viðkomandi. Og ef þetta er svona mikið vesen þá er miklu betra bara að hætta útgerð og þessu harmakvæli og leyfa öðrum sem eru tilbúnir að veiða fiskinn í sjónum og vinna hann fá aflaheimildirnar.
Hauck & Aufhauser gegnum árin

Ég ætla að leyfa mér að endurbirta hér grein sem ég setti hér inn á vefinn árið 2010. Nú er að fara að birtast skýrsla um aðkomu þýska fjármálafyrirtækisins Hauck und Aufhauser að kaupunum á Búnaðarbanka. Það er gott að fá hlutina á hreint, en flest í þessu var löngu vitað. Greinin var svohljóðandi:

Því hefur verið haldið fram margsinnis á þessum síðum og í Silfri Egils í gegnum árin – allt frá tímanum að það var á Stöð 2 – að það hefði verið eintómt sjónarspil þegar þýska fjármálafyrirtækið Hauck und Aufhauser dúkkaði upp sem einn af kaupendum Búnaðarbanka. Áður hafði verið talað um að franski stórbankinn Societé Générale væri meðal kaupenda.

Ég man að við Vilhjálmur Bjarnason áttum tvö nokkuð ítarleg samtöl um þetta á sínum tíma.

Þessu var alltaf harðlega mótmælt – og það var meira að segja pöntuð skýrsla frá Ríkisendurskoðun þar sem staðhæft var að þetta væri allt í lagi.

Ýmislegt hefur reyndar komið á daginn sem bendir til þess að lítið hafi verið að marka þá stofnun. Kattaþvottur virðist hafa verið ein sérgrein hennar.

Nú staðfestir fyrrverandi viðskiptaráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, loks að rétt fyrir undirskrift hafi komið í ljós að kaupandinn var lítið og óþekkt þýskt fjármálafyrirtæki en ekki franskur stórbanki. Þetta hafi verið með ólíkindum, en samt hafi hún skrifað undir.

Sigurjón Árnason, sem á þeim tíma var yfirmaður hjá Búnaðarbankanum, segir um þessi viðskipti fyrir framan rannsóknarnefndina:

[Þ]essi útlenski banki sem átti að vera Hauck & Aufhäuser sem var einhver lítill prívatbanki í Þýskalandi sem enginn hafði heyrt á minnst og hafði í rauninni enga getu til þess að taka þátt í, jafnvel þó að Búnaðarbankinn væri ekkert sérstaklega stór. Þess vegna fannst okkur þetta alltaf skrýtið þegar þetta var að gerast. Upphaflega átti að vera Société Générale sem það þótti […] þetta var allt eitthvað rosalega skrýtið.

[…]og maður hitti hann og maður upplifði það að hann hefði alveg eins getað hafa verið að kaupa ísbúð, hann vissi ekkert hvað hann var að kaupa. Það var algjörlega sénslaust að hann hafi verið að leggja svona mikla peninga undir þannig að ég hef alltaf verið sannfærður um það að þetta var bara einhvers konar framvirkur samningur, eða eitthvað slíkt, sem að, eða einhvers konar útfærsla þar sem hann var bara fulltrúi fyrir aðra aðila.

Hér er mynd af Finni Ingólfssyni og Ólafi Ólafssyni þar sem þeir aka sigri hrósandi burt með Búnaðarbankann. Myndin er eftir Þorkel Þorkelsson ljósmyndara og birtist í Morgunblaðinu, ein af merkustu fréttamyndum síðari ára á Íslandi.

Hér er hlekkur í skýrslu Ríkisendurskoðunar sem getið er í greininni. Framganga Vilhjálms Bjarnasonar í málinu er svo kapítúli út af fyrir sig. Hann hélt því gangandi í gegnum árin, líka á tímanum fyrir hrun þegar fáir höfðu áhuga á að heyra neina gagnrýni á fjármálakerfið.
Heia Norge!

„Martraðarbyrjun Lagerbäcks“ les ég á íslenskum vefmiðli. Lars okkar Lagerbäck er búinn að taka við þjálfun norska landsliðsins. Það tapaði 0-2 fyrir Norður-Írlandi, kannski ekki martröð, en það er ekki gaman að tapa. Þetta var samt bara fyrsti leikur liðsins undir stjórn Lars.

Norðmenn virðast ekki eiga neina afburðaleikmenn núna, þeir spila flestir með miðlungsliðum og þar undir, Hull er svona sirkabát eins langt og þeir komast. Þeir eiga semsagt engan Gylfa til að halda liðinu á floti, eins og miðjumaðurinn snjalli gerði í síðasta leik íslenska liðsins.

Það er nokkuð um liðið síðan Norðmenn áttu leikmenn eins og John Arne Riise, Ole Gunnar Solskjær og Tore Andre Flo – menn sem spiluðu með toppliðum í Englandi og Evrópu. Norðmenn unnu sinn fræknasta sigur í fótbolta 1998 þegar þeir sigruðu Brasilíu 2-1 í úrslitum heimsmeistaramótsins.

Ég sé mér til furðu að á samskiptamiðlum fagna margir þessum úrslitum. Annað hvort hafa þeir horn í síðu Norðmanna, vilja veg þeim í íþróttum sem minnstan, ellegar þeir eru sárir út í Lars Lagerbäck fyrir að hætta að þjálfa íslenska liðið og vilja að honum gangi illa með Noregi. Já, maður sér að það hlakkar í mörgum.

Þetta er skrítið. Við eigum Lars það að þakka að Ísland náði sínum langbesta árangri í fótbolta – og verður tæplega jafnaður. Og Norðmenn eru vina- og frændþjóð og koma yfirleitt fram við okkur af stakri alúð – halda meira að segja með okkur í íþróttakeppnum ef þannig ber undir.

Og þetta segi ég ekki bara af því ég er af norsku bergi brotinn. Heia Norge!
Eyðibyggð inni í Reykjavík – þegar Lindbergh gisti í Viðey

Hér er innslag úr Kiljunni sem ég er nokkuð ánægður með. Þarna er fjallað um Viðey, eyjuna hérna úti á Sundunum, sem er furðu fáfarin miðað við hvað hún er nálægt okkur. Í Viðey er engin búseta nú, en það er nokkuð nýtilkomið. Þarna var klaustur á miðöldum, síðar mikið höfðingjasetur, þarna reis glæsilegasta hús landsins – og á fyrri hluta síðustu aldar var þorp í austurhluta Viðeyjar þar sem var mikil fiskvinnsla.

Þorpið kallaðist Sundabakki, það fór endanlega í eyði á stríðsárunum, en rústir þess eru enn sýnilegar. Það er merkilegt að sjá eyðibyggð inni í höfuðborg landsins.

Í innslaginu í Kiljunni koma meðal annarra við sögu Jón Arason, Diðrik frá Minden, Skúli Magnússon, Magnús Stephensen og Charles Lindbergh. Þegar flugkappinn mikli kom til Íslands að leita að lendingarstöðum á leiðinni yfir Atlantshafið lenti hann flugvél sinni á sjónum við Viðey og gisti þar í svokölluðu Björnshúsi.

Það er svo smá neðanmálsgrein í þessari sögu, eins og kemur fram í innslaginu, að í skáldsögunni The Plot against America ímyndar Philip Roth sér að Lindbergh verði forseti Bandaríkjanna og geri griðasátmála við Adolf Hitler. Hann er undirritaður í Reykjavík 1941 og kallaður Reykjavíkursamkomulagið.

Lindbergh þótti hallur undir nasista og var í fararbroddi þeirra sem vildu alls ekki að Bandaríkin blönduðu sér í heimsstyrjöldina.

Stundum hefur verið rætt um Sundabyggð, og þar með að aftur verði búseta í Viðey. Þar verði reist íbúðarhverfi. Þetta gæti komið í kjölfar þess að lögð verði brú yfir Sundin. Í raun er engin sérstök ástæða fyrir því að hafa eyjuna óbyggða, þótt náttúrlega verði að gæta að svæðinu í kringum sjálfa Viðeyjarstofu.

Innslagið úr Kiljunni má sjá hérna á vef RÚV.

Mannlíf í þorpinu Sundabakka í Viðey á fyrri hluta tuttugustu aldar. Þarna eru nú rústir einar.
Harðsoðin frásögn um dramatíska atburði

Þegar ég á rólega stund blaða ég stundum í Landið þitt Ísland, hinu mikla safni eftir Þorstein Jósepsson og Steindór Steindórsson. Þar er að finna margvíslegan fróðleik, sumt er skemmtilegt, annað nokkuð hrollvekjandi, og svo er maður steinhissa yfir ýmsu sem er að finna þarna um sögu þjóðarinnar.

Eins og til dæmis þessu litla broti um bæinn Efranes á Skaga. Þarna er sögð mikil saga í mjög fáum línum. Má með sönnu segja að þetta sé harðsoðin frásögn. En dramatíkina vantar ekki. Maður veit svo ekki alveg hvort maður á að trúa þessu.

Orðið „málgífur“ er býsna fágætt.
Feðraveldið skýtur upp sínum ljóta kolli

„Hópur af miðaldra hvítum karlmönnum í ljótum jakkafötum er hrollvekjandi,“ las ég áðan.

Þessir menn telja sig vera þess umkomnir að ráða yfir lífi og limum og líkömum kvenna. Orðið feðraveldi kemur strax upp í hugann.

Ný útgáfa af The Handmaids Tale eftir Margaret Atwood verður frumsýnd í sjónvarpi í lok apríl.
Kyrrlát vetrarstemming í Lækjargötu

Þessi dálítið angurværa vetrarmynd sýnir Lækjargötu á árunum eftir stríð. Myndin er greinilega tekin seint um kvöld eða um nótt, það er ekki hræða á ferli. Við tökum eftir því hvað bílarnir eru fáir.

Myndin er örugglega tekin eftir 1945, því þá var byrjað að reisa viðbyggingu við Nýja bíó sem sést við enda húsalengjunnar.

Húsin sem eru næst okkur eru horfin. Þarna er Lækjargata 12 b sem brann til kaldra kola 1967, þar bjó Bjarni dómkirkjuprestur ásamt frú Áslaugu. Þar hefur verið bílastæði síðan. Þá er hús sem stóð á lóðinni þar sem nú er hús Iðnaðarbankans/Íslandsbanka – nú er hægt og bítandi verið að rífa það.

Næstu hús eru hafa varðveist, Lækjargata 10 sem er hlaðið steinhús frá 1877, svo eru Lækjargata 8 og Lækjargata 6a og b. Húsið við Lækjargötu 4, þar sem Hagkaup var til húsa um tíma, var hins vegar flutt í Árbæjarsafn. Nýja bíó brann og þar var reist í staðinn hið svokallaða Iðuhús. Nú er veitingarekstur í nánast öllum húsum meðfram Lækjargötunni.

Lækjargatan er breiðgata með tveimur aðskildum akreinum. Hún var breikkuð árið 1950, manni sýnist að myndin sé tekin eftir það. Sérstaka athygli vekja ljósastaurarnir. Þeir eru sérlega gerðarlegir, með tveimur öflugum ljóskösturum.

Hér má svo sjá forsíðu Morgunblaðsins frá 11. mars 1967, eftir stórbrunann í Lækjargötunni. Þarna má sjá hvernig húsið næst okkur stendur í ljósum logum. Þetta er öllu dapurlegra. En það varð brátt um mörg fallegustu hús bæjarins á þessum árum.
Fjölmiðlar hjálpa hryðjuverkamönnum

Fjölmiðlar hjálpa hryðjuverkamönnum með athyglinni sem þeir veita þeim. Þetta segir Simon Jenkins í viðtali við Newsnight hjá BBC. Við erum að auglýsa hryðjuverk í stórum stíl, segir hann, í tilefni af umfjölluninni um árásina við breska þingið í fyrradag.

Jenkins er fyrrverandi ritstjóri The Times og Evening Standard, mjög víðlesinn dálkahöfundur – frægur fyrir að hafa mjög sjálfstæðar skoðanir á málum.

Þetta er geysilega mikilvæg umræða. Jenkins skrifar grein um sama efni í Guardian þar sem hann segir að móðursýkisleg umfjöllun um hryðjuverk muni einungis hvetja fleiri til að fremja þau. Þar beinir Jenkins sjónum sínum bæði að fjölmiðlum og stjórnmálamönnum.
Þarf að friða íbúa Miðbæjarins?

Hér segir frá því að íbúum Miðborgarinnar fækki mikið. Við förum að verða eins og geirfuglinn eða fólkið sem einu sinni bjó á Hornströndum.

En er ekki nauðsynlegt að halda Miðbænum í byggð? Þarf ekki að vera eitthvað fólk sem túristarnir geta fylgst með að starfi og leik. Fólk sem er ekki klætt í flís eins og það sé á leiðinni upp á jökul. Og til að segja þeim til vegar, aðstoða þá við innkaup í Bónus, hjálpa þeim við stöðumæla og segja þeim hvar er að finna hraðbanka.

Þetta eru nokkur af verkefnunum sem íbúarnir hérna í Miðbænum sinna. Við lendum líka mjög oft í því að vera á mynd hjá ferðamönnum, hvort sem við kærum okkur um það eða ekki.

Það er semsagt spurning hvort ekki þurfi að vernda íbúa Miðbæjarins. Slá um þá skjaldborg. Friða þá jafnvel.

Mætti jafnvel hugsa sér einhvers konar búsetustyrki – eða staðaruppbót?