arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Norðurslóðir: Samleið með Evrópusambandinu

Það besta sem gæti gerst fyrir Ísland varðandi Norðurskautið er að þar verði ekkert gert.

Ekki borað eftir olíu.

Ekki grafið eftir málum.

Verstu hugsanlegu bandamenn Íslendinga í norðurhöfum eru Rússar. Þeirra markmið er óhindruð nýting olíu og málma. Og þeir auka hernaðarumsvif sín í þessum tilgangi.

Einhverjar siglingar yfir Norðurskautið gætu svosem verið Íslendingum til hagsbóta, en þær virðast ansi fjarlægur draumur.

Það er þó ekki víst – slíkar siglingar bjóða heim hættu á stórum sjóslysum með tilheyrandi mengun. Það er ekki grín ef stór olíuskip farast í norðurhöfum. Siglingaleiðin yfir pólinn mun alltaf vera mjög erfið.

Það er eðlilegast fyrir Íslendinga að stilla sér upp með Evrópusambandinu á norðurslóðun. Evrópusambandið hefur lagt áherslu á umhverfisvernd í norðrinu og friðun. Þetta hefur Michel Rocard, fyrrverandi forsætisráðherra Frakka sérlegur sendimaður í málefnum pólsins, margítrekað á ferðum sínum hingað.

Rocard þykir verst að ekki sé hægt að fara með Norðurlpólinn eins og Suðurpólinn – semsagt að láta hann vera alþjóðlegt verndarsvæði. Verndun Suðurskautsins er til algjörrar fyrirmyndar. En það gengur víst ekki vegna þess að landhelgi stórra ríkja nær langt upp að pólnum. Þar eiga Rússar langstærsta hlutinn, Norðmenn, Grænlendingar/Danir, Bandaríkjamenn og Kanadamenn eiga líka landhelgi að Norðurskautinu – Ísland er aftur mun sunnar.

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, ítrekaði þessi friðunarviðhorf þegar hún ávarpaði ráðstefnuna Arctic Circle í gegnum myndband. Merkel sagði að nauðsynlegt væri að setja svæði á norðurslóðum undir sérstaka vernd:

„Það er hins vegar mun erfiðara að hafa stjórn á afleiðingum umhverfisslysa. Það gerir það enn meira áríðandi að stefnan varðandi norðurslóðir sé mótuð með varkárni. Ég yrði því ánægð ef við gætum náð samkomulagi um að tiltekin svæði á norðurslóðum nytu sérstakrar verndar. En svæðið hefur nú þegar unnið sér táknræna stöðu í baráttunni gegn loftslagsbreytingunum.“
Shiskín um Pútín í Kiljunni – harðort viðtal

Hér er viðtal við rússneska rithöfundinn Mikhail Shiskín sem birtist í Kiljunni á miðvikudag.

Shiskín er einn frægasti rithöfundur Rússlands og hefur hlotið öll helstu bókmenntaverðlaun sem þar eru í boði.

Hann er höfundur bókar sem nefnist bréfabók og er nýkomin út á íslensku.

Fremst í viðtalinu ræðum við um bókina, en megnið af viðtalinu fer þó í að ræða ástandið í Rússlandi, Úkraínumálið og Vladimír Pútín.

Shiskí er sannarlega ómyrkur í máli.
Dagur ljóðsins – og afmæli Einars Ben

Í dag eru liðin 150 frá fæðingu skáldsins og athafnamannsins Einars Benediktssonar.

Einar var mjög stór persóna í hugum Íslendinga lengi eftir andlát sitt – hann reis hátt en dó snauður og afskiptur – öll sú saga er mjög ævintýraleg.

Ævisaga Einars eftir Guðjón Friðriksson er mjög vinsæl bók.

Sem skáld stendur Einar aðeins veikar. Lengi kunnu menn að þylja upp úr verkum hans, það var grínast með að þetta gerðu fyrst og fremst íslenskir athafnamenn, útgerðarmenn og bisnessmenn, á fylleríum. Fulli kallinn á barnum á Borginni sem þylur upp úr Einari er sterkt minni í íslenskri menningarsögu.

Ákveðið hefur verið að 31. október – afmælisdagur Einars – verði framvegis Dagur ljóðlistarinnar.

Jú, hún má vel eiga sinn dag, satt að segja stendur ljóðlistin dálítið höllum fæti á upplýsingaöldinni. En ég sá á Facebook að einhverjir voru að gera athugasemd við að þessi dagur væri valinn en ekki einhver annar.

Hví ekki afmælisdagur Steins, 13. október, Snorra Hjartarsonar, 22. apríl, Tómasar Guðmundssonar, 6. janúar – nú eða einhverrar skáldkonu?

Kristján B. Jónasson bókaútgefandi skrifar á Facebook:

Ég verð að viðurkenna að mér finnst það ákaflega undarlegt að gera fæðingardag skálds sem enginn les og skipti nánast engu máli í þróun íslenskra bókmennta að Degi ljóðlistar. Ég tek jafnan dæmi af því að þótt höfundarverk Einars Benediktssonar hafi dottið úr rétti 1. jan. 2011 hefur enn enginn gefið það út, enda vita menn sem er að það er engin eftirspurn eftir kvæðum hans.

Annars skiptir kannski ekki svo miklu máli hvaða dagsetning þetta er nákvæmlega. Dagur Sigurðarson sem var fæddur 6. ágúst taldi það vera Dag ljóðsins og orti svona:

Dagur

Dagur

Dagur

Dagur

Dagur

ljóðsins
Hervæðing lögreglunnar

Eitt má ekki gleymast í sambandi við vopnavæðingu lögreglunnar á Íslandi.

Eftir 11/9 urðu Vesturlönd full af óöryggi og það hefur beinlínis verið gert út á þetta óöryggi.

Heimurinn er ekki hættulegri en hann var, nei, hann er líklega öruggari fyrir flesta íbúa Vesturlanda, sem njóta ferðafrelsis og áður óheyrðs langlífis.

En tilfinningin er að þetta sé allt á heljarþröm. Það er ýmislegt sem stuðlar að þessu, fjölmiðlarnir, internetið, orðræða stjórnmálamanna.

Í þessu dæmi er náttúrlega ofboðslegur peningur. Alls kyns öryggisfyrirtæki og fyrirtæki sem framleiða öryggisbúnað maka krókinn eins og aldrei áður.

Ísrelar er mestu sérfræðingar heims í öryggisbisnessnum – þar var mikill uppgangur eftir 11/9 þegar aðilar út um allan heim fóru að kaupa af Ísrelum öryggisbúnað og öryggisráðgjöf.

Á sama tíma hafa stjórnvöld stundað að fylgjast með þegnum sínum í gegnum netsamskipti og myndavélar sem aldrei fyrr.

Æ fullkomnari vopn – sem upphaflega voru framleidd fyrir hermenn – eru farin að rata til lögreglu. Þetta eru oft afgangsvopn – rétt eins og í tilfelli vonpnanna sem Norðmenn seldu/gáfu Landhelgisgæslunni.

Í Bandaríkjunum hefur verið mikið rætt um hervæðingu lögreglunnar og hvernig hún getur leitt af sér hörmulegar aðferðir í löggæslu – getur verið að hið sama sé á ferðinni hér á Íslandi, í aðeins minna mæli?

Við erum jú ekki ónæm fyrir alþjóðlegum straumum, þótt við virðumst stundum halda að við séum algjörlega einstök í veröldinni.
Gleymdist Ísland?

Frá því er skýrt í Haaretz, besta dagblaði í Ísrael, að Svíar séu fyrsta Evrópuþjóðin til að viðurkenna sjálfstæði Palestínu.

Ísraelsmenn eru stórmóðgaðir, og segir öfgamaðurinn Avigdor Liberman, utanríkisráðherra Ísraels, að utanríkispólitík sé flóknari en að skrúfa saman Ikea-húsgögn.

Þetta er svosem nokkuð fyndið hjá honum, en líklega ekki rétt.

En auðvitað er farið rangt með í þessari frétt – eða hvað?

Ísland viðurkenndi sjálfstæði Palestínu í desember 2011, eins og lesa má í þessari tilkynningu utanríkisráðuneytisins.

Á sama tíma grasserar nýlendustefna Ísraels áfram í Jerúsalem. Gideon Levy, ísraelskur blaðamaður, kallar hana höfuðborg apartheid og spáir því að uppreisn brjótist út í borginni. Bandaríkjastjórn er alveg að gefast upp á Netanyahu og liðinu í kringum hann, í nýlegu viðtali kallaði háttsettur embættismaður í Washington hann „heigul“ og „hænsnaskít“. Bandaríkjastjórn hefur reynt að fjarlægja sig frá þessum ummælum, en samt er talið að þau sýni hvernig ráðamenn þar hugsi í rauninni um Ísraelsstjórn.
Hvort á það að vera?

Að fara byggja hér nýjan steinsteypukubb upp á 60-80 milljarða á meðan starfsfólk er að ganga út af Landspítalanum – það er ekki nokkuð einasta vit í því. Við Framsóknarmenn höfum talað skýrt; þjóðin hefur ekki efni á nýjum spítala í dag, það eru alveg hreinar línur.

– Vigdís Hauksdóttir, formaður fjárlaganefndar og þingmaður Framsóknarflokksins, 31. júlí 2013.

Eða?

Bygging nýs Landspítala verður að hefjast fljótlega. Við getum ekki sætt okkur lengur við þann húsakost sem fyrir hendi er. Það er nóg af peningum í þjóðfélaginu til að hefjast handa þó að ríkissjóður sé tómur. Bankar og lífeyrissjóðir eru vel aflögufærir. Það er okkar að ná í þessa peninga og hefja framkvæmdir. Skammtímahugsun er því miður ríkjandi í íslenskri pólitík og því gerist lítið. Menn benda á forganginn – fyrst þurfi að tryggja að heilbrigðisstarfsfólk vilji starfa hérlendis. Þetta tvennt fer hins vegar saman. Kjör og vinnuaðstaða.

– Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, 30. október 2014.
Lífskjarabylting – með eða án sæstrengs?

Afar margir hafa deilt á Facebook viðtali við Jón Steinsson hagfræðing sem flutt var á Rás 2 í gær.

Þar sagði Jón að tækifæri væru til að stórbæta lífskjör á Íslandi.

Jón nefndi tvennt í þessu sambandi:

Uppboð á aflaheimildum sem gæti skilað 10 til 30 milljörðum króna í ríkiskassann árlega.

Og sæstreng til Bretlands sem gæti skilað 50 milljörðum í ríkissjóð á ári. Hann segir að nú séu álfyrirtæki að fá orkuna á „tombóluverði“.

Í samantekt um viðtalið segir:

Það er til staðar tækifæri til að gjörbylta lífskjörum á Íslandi vegna þess að Íslendingar búa yfir verðmætum náttúruauðlindum. Norðmenn eru ríkasta þjóð í heimi, við búum yfir náttúruauðlindum sem eru ekki ósvipaðar að verðmætum á hvern íbúa. Við gætum alveg eins verið jafn rík og Norðmenn.“

Jón segir fjársterka hagsmunaaðila standa í vegi fyrir þessum breytingum; þeir hafi tögl og haldir í umræðunni og beiti „linnulausum áróðri“.

Það er samt svo skrítið að þegar bent var á að þessi lífskjarabylting Jóns fæli í sér umræddan sæstreng – kannski lásu menn aldrei lengra en fyrirsögnina – þá reyndust flestir sem deildu fréttinni eða tjáðu sig vera á móti slíkri framkvæmd.

Og ekki heyrði ég betur í viðtalinu en að Jón mælti með einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu…
Tyrkjaránið, taka tvö

Skip með fullfermi af öfgasinnuðum múslimum – á Miðbakka Reykjavíkur?
Bandaríkjamenn steinhissa á dönskum skyndibitastöðum

Hér er furðuleg frétt – í New York Times.

Segir þar frá því að starfsmenn á skyndibitastöðum í Danmörku geti faktískt lifað af launum sínum.

Það virðist vera óþekkt í Bandaríkjunum.

Í fréttinni segir frá hinum 40 ára gamla Hampus Elofsson. Laun hans eru um 20 dollarar á tímann. Um 2400 krónur. Vinnudagur hans er átta tímar.

Eftir vinnu fer hann og fær sér bjór með vinum sínum, fer í bíó, og honum tekst að leggja fyrir – hann á semsagt sparifé.

Bandaríkjamönnum finnst þetta undarlegt – og blaðið talar við álitsgjafa sem telja að óhugsandi sé að hafa þetta svona vestra.

En ef stórfyrirtæki geta ekki borgað laun sem fólk nær að lifa af – hver borgar þá mismuninn? Hvað með gróða hluthafanna? Er forsenda fyrir því að selja vöru sem getur ekki staðið undir mannsæmand launum þeirra sem framleiða hana eða bera hana fram?

Varla – þetta virkar að minnsta kosti eins og mjög öfugsnúinn kapítalismi, þar sem ríkið er hugsanlega að niðurgreiða starfsfólk fyrir stórfyrirtæki.
Margslungin saga kokteilsósunnar

Er kokteilsósan íslensk?

Sú saga hefur verið lengi á kreiki og þessu heldur Úlfar Eysteinsson matreiðslumaður fram. Hann segir að Maggi á Aski hafi fundið upp kokteilsósuna – líklega á sjöunda áratugnum.

Þá var blandað saman majonesi og tómatsósu – hún var reyndar Vals, aðallega búin til úr eplum og sykri, þar kemur vissulega ákveðið íslenskt element inn í. Kannski má segja að sú útgáfa kokteilsósunnar sé íslensk?

Askur var þá vissulega mikill frumherjastaður. Þar var hægt að fá hamborgara og kótilettur sem voru steiktar yfir opnum eldi.

En ef maður legst í smá rannsóknarvinnu má sjá að saga kokteilsósunnar er nokkuð margslungin.

Í Bandaríkjunum er sagt að Arctic Chain veitingahúsakeðjan fá Utah hafi fundið upp kokkteilsósuna árið 1948. Þar er þetta kallað fry sauce eða burger sauce.

Í Frakklandi er þetta kallað sauce américaine eða einfaldlega ketchup-mayo, en í Brasilíu rosé-sósa.

Í Argentínu er líka hefð fyrir þessari sósu en þar kallast hún golf-sósa. Þar í landi er almannarómur að sósan hafi verið fundin upp um miðjan þriðja áratug síðustu aldar í golfklúbbi í Mar del Plata.

Kokteilsósa? Nei, golfsósa frá Argentínu. En þeir áttu auðvitað aldrei Vals tómatsósu.
Svarthvítir dagar Jóhönnu, Bréfabók Shiskins, Reykhólar

Í Kiljunni á miðvikudagskvöld fjöllum við um Svarthvíta daga, það er æskusaga Jóhönnu Kristjónsdóttur. Þarna segir frá uppvexti Jóhönnu í nýju hverfi sem var að rísa vestur á Melum, í fjölskyldu þar sem ríktu mjög borgaraleg gildi, æskuástum og svo auðvitað bróður hennar, honum Braga.

Í þættinum er viðtal við Mikhail Shiskin. Hann þykir einn merkasti nútímahöfundur í Rússlandi, hefur hreppt öll helstu bókmenntaverðlaun þar í landi. Út er komin eftir hann Bréfabók í íslenskri þýðingu Áslaugar Agnarsdóttur. Shiskin er ómyrkur í máli þegar Pútín og stjórnarfar í Rússlandi er annars vegar.

Við skoðum bækur frá blómatíma prentverks á Íslandi, þá voru prentsmiðjur út um allt, prentaðar bækur út um allt land, en prentsmiðjurnar komu og fóru. Svanur Jóhannesson hefur safnað prentsmiðjueintökum svokölluðum og sett saman um þau bók og sýningu sem má sjá í bókasafninu í Hveragerði.

Í dagskrárliðnum Bækur og staðir förum við á Reykhóla og fræðumst meðal annars um Virkisvetur, sögulega skáldsögu Björns Th. Björnssonar.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Litlu dauðana eftir Stefán Mána og Manninn sem stal sjálfum sér eftir Gísla Pálsson.

Mikhail Shiskin er af mörgum talinn helsti núlifandi rithöfundur Rússlands. En hann býr núorðið í Sviss og er mjög gagnrýninn á stjórnarfar í ættlandinu.
Gott að láta sig dreyma

Einhvern tíma var sagt í tímaritinu Economist að Norðurlandaráð væri tilgangslausasta alþjóðasamstarf í heimi.

Þetta varð tilefni til móðgunar víða á Norðurlöndunum, en í þessu var þó sannleikskorn. Það kemur ekkert sérlega mikið út úr norrænu samstarfi þótt það sé í sjálfu sér viðkunnanlegt.

Enda vilja sumir ganga lengra, færa Norðurlöndin nær hvort öðru, jafnvel stofna norrænt sambandsríki.

Það eru ljómandi skemmtilegar hugmyndir, en eru kannski nær því að vera samkvæmisleikur en eitthvað annað. Það má spekúlera í þessu, en sannleikurinn er sá að Norðurlöndin eru ekki að fara að ganga í sambandsríki eða yfirleitt að efla norrænt samstarf.

Staðan er sú að þrjú Norðurlandanna eru í ESB – þunginn í utanríkispólitík þeirra beinist þangað. Eitt þeirra notar evruna. Eitt er ríkasta land í heimi og notar aurana meðal annars til að halda úti öflugustu byggðastefnu sem þekkist í veröldinni.

En það er svosem gott að láta sig dreyma.
Hvar er íhaldið?

Íhald er ansi kröftugt orð – þýðing á erlenda orðinu conservative.

Ég veit ekki hver uppruni þýðingarinnar er, en Sjálfstæðisflokkurinn var lengi kallaður Íhaldið og þótti flokksmönnum það heldur miður.

„Allt er betra en Íhaldið,“ á Hermann Jónasson að hafa sagt.

En nú er eiginlega þannig komið að maður saknar alvöru íhalds á Íslandi. Það er eins og rödd íhaldsins vanti á hægri vægnum.

Íhald stendur vörð um gömul gildi, stofnanir og menningu, og kærir sig ekki um óróa eða upplausn. Og íhald er ekki andsnúið ríkisvaldinu eins og frjálshyggjan.

Þannig eiga frjálshyggja og íhald ekki endilega samleið, þótt þessir hugmyndastraumar lendi stundum innan sömu flokka. Og sá kapítalismi sem nú er stundaður, og er arfleifð þeirra Reagans og Thatchers, er í raun ekki vel samrýmanlegur við íhaldsstefnu – hann byggir á róttækum hugmyndum um að allt sé hægt að meta í peningum.

Hér á Íslandi hefur íhaldið meira og minna verið að leysast upp í frjálshyggju, framsóknarmennsku eða tækifærisstefnu. Í þau fáu skipti að maður kemur auga á alvöru íhaldsmenn finnur maður til gleði.
Var Suzuki einn mesti svindlari tónlistarsögunnar?

Milljónir barna hafa lært að spila tónlist eftir aðferð Japanans Shinici Suzuki. Suzuki-skólar eru út um allan heim og kennt er eftir bókum Suzuki-aðferðarinnar. Þessi skóli á upptök sín í Japan á sjötta áratug síðustu aldar.

Nú er því haldið fram að Suzuki hafi verið svindlari, hann hafi villt á sér heimildir – „þetta eru einhver stærstu svik í tónlistarsögunni“, segir bandaríski fiðlukennarinn Mark OConnor.

OConnor hefur skoðað feril Suzukis og kemst að þeirri niðurstöðu að hann hafi sagt ósatt um fiðlunám sitt í Berlín á millistríðsárunum, Suzuki hafi haldið því fram að hann hafi verið nemandi hjá Karl Klinger og verið í vinasambandi við Albert Einstein.

En nánari athugun sýnir að Suzuki var að mestu sjálflærður, fékk ekki inngöngu í tónlistarskóla í Þýskalandi, lærði aldrei hjá Klinger né hjá öðrum alvöru fiðlukennara. Suzuki spilaði aldrei í neinni hljómsveit sem skipti máli og ekki heldur sem einleikari.

OConnor birtir ýmis gögn sem renna stoðum undir þetta. Hann er líka ómyrkur í máli um Suzuki-aðferðina og segir að hún hafi orðið þess valdandi að milljónir barna gáfust upp á fiðlunámi. Aðferðin byggir á miklum endurtekingum, nemendur hlusta á fá verk og endurtaka þau í sífellu árum saman, bæði einir og í hóptímum.

O'Connor telur þetta vera lítt skapandi nálgun í tónlist, þarna sé sár vöntun á skólun í tónfræði, spuna, tónsmíðum og hinum ýmsu tónlistarstílum.

Í bloggi OConnors, sem hefur vakið athygli víða um heim er meira að segja flett ofan af meintri hrifningu sellóleikarans Pablo Casals á Suzuki-skólanum. Segir að að Casals hafi þvert á móti ekki kunnað að meta þessi fræði.
Vesturfarar, austurfarar og íslenska diasporan

Disaspora er alþjóðlegt orð, komið úr grísku, og notað yfir þjóðir sem dreifast – til dæmis eiga Grikkir stóra diasporu í Kanada, Ástralíu, Bretlandi og Bandaríkjunum. Flest þetta fólk flutti burt vegna bágra kjara í heimalandinu, en mikill fjöldi af því heldur tryggð við gamla landið, menningu þess og siði. Grikkir hafa getað stótt talsverðan styrk í þetta brottflutta fólk.

Írar eiga líka risastóra diasporu, einkum vestanhafs. Hún telur margar milljónir. Þeir hafa meira að segja sérstakan ráðherra diasporunnar. Ekki á að mæla allt í peningum, en hún hefur beinlínis efnahagslega þýðingu fyrir Írland og er ein skýringin á því hversu mörg bandarísk fyrirtæki hafa starfstöðvar þar.

Við Íslendingar erum fámenn þjóð, en við eigum líka okkar diasporu í Kanada og Bandaríkjunum. Um hana hef ég verið að fjalla í þáttunum um Vesturfarana sem hafa verið sýndir síðustu tíu sunnudagskvöld á Rúv.

Í þáttunum er því ekki haldið fram að Íslendingarnir sem settust að í vesturheimi séu á einhvern hátt betri eða merkilegri en aðrir innflytjendur. Innflytjendur streyma enn til Kanada – þar er tekið á móti 250 þúsund manns á ári.

Hins vegar er þetta okkar disaspora. Þarna er fólk sem deilir með okkur uppruna og minningum. Því þykir afskaplega vænt um þegar við sýnum því áhuga – skoðum hvað er skylt með okkur og rifjum upp sameiginlega sögu. Mér er það ánægjuefni að finna að margir hafa horft á Vesturfaraþættina í Kanada og Bandaríkjunum. Við, þessi fámenna þjóð getum líka sótt styrk, vináttu og gestristni hjá frændum okkar og frænkum vestanhafs.

Það er svo annað mál að fólk er að spyrja mig hvenær ég ætli að gera þætti um burtflytjendur nútímans – þá Íslendinga sem flykkjast til Noregs. Þar gæti náttúrlega verið að myndast íslensk diaspora – nema allt fólkið ákveði einhvern tíma að koma heim aftur.

Líklegt er hins vegar að Íslendingarnir sem flytja til Noregs verði fljótari að týna þjóðerni sínu og menningu en þeir sem fóru til Kanda og Bandaríkjanna á árunum 1873 til 1914.
Breyttir neysluhættir árþúsundskynslóðarinnar

Það er nokkuð síðan að birtist í tímaritinu The Atlantic merkileg grein um breyttan tíðaranda. Greinin hefur síðan verið mikið rædd, enda er þar spurt stórra spurninga.

Þarna segir að árþúsundskynslóðin – þ.e. aldurshópurinn sem var að alast upp í kringum 2000 – hafi ekki áhuga á neyslumynstri foreldra sinna. Netið breytir líka miklu í þessu sambandi.

Þetta er fyrsta kynslóðin sem er alin upp við internetið frá blautu barnsbeini, að vera sítengdur við alla veröldina í gegnum tölvu. Góðar tengingar eru semsagt mjög mikilvægar.

En bílar eru það ekki. Bílaframleiðendur í Bandaríkjunum eru í mestu vandræðum með hvernig eigi að selja þessu unga fólki bíla. Reynt hefur verið að markaðssetja smábíla fyrir það – jafnvel dreifa ókeypis bílum til áhrifamikilla bloggara – en allt kemur fyrir ekki.

Miklu færri ungmenni í Bandaríkjunum eru með bílpróf nú en var á síðustu öld. Aðrir nota mikið bíla sem eru leigðir til stutts tíma, eins og Zipcars – það er einfaldlega hægt að komast undir stýri á svoleiðis bíl á stuttum tíma með hjálp farsíma.

Þessi kynslóð er líka að kaupa sér hús í miklu minna mæli en áður – fjöldi húsnæðislána hefur hríðfallið. Ástæðurnar eru auðvitað efnahagslegar, en þetta tengist líka lífstíl – áhuginn á að eignast hús í úthverfum er ekki samur og áður.

Bandaríska hagkerfið byggir á neyslu. Nú velta menn því fyrir sér hvort þetta eru varanlegar breytingar á lífsháttum eða hvort árþusundskynslóðin eigi eftir að taka við sér í neyslunni?
Þetta svokallaða frelsi

Lífið getur verið mjög skemmtilegt svona á mánudegi.

Maður les á forsíðu Fréttablaðsins að þingmaður Sjálfstæðisflokksins talar um „þetta svokallaða frelsi“.

Það er þá líklega viðskiptafrelsið sem hefur verið hornsteinn í stefnu flokksins frá stofnun.
Síðasti þátturinn í kvöld

Síðasti þáttur Vesturfara er á dagskrá Rúv í kvöld klukkan 20.15

Í þessum þætti förum við vestur á strönd Kyrrahafsins og fræðumst um Íslendingabyggðir þar. Íslendingar fóru flytja þangað þegar járnbrautin náði alla leið vestur. Lífið var að mörgu leyti auðveldara þar en á hinum harðbýlu sléttum, enda er loftslagið milt og gróðurfar gott.

Við förum til fjölþjóðaborgarinnar Vancouver, til Victoria sem er á Vancouvereyju, og til Point Roberts, en það er skagi sem tilheyrir Bandaríkjunum þótt hann sé landluktur inni í Kanada. Þar er merkileg byggð Íslendinga sem hófst í upphafi 20. aldar.

Margt merkilegt fólk kemur við sögu eins og stjórnmálamaðurinn Boss Johnson, prófessor Ríkharður Beck, flugkappinn og Ólympíuverðlaunahafinn Frank Fredrickson og landar sem voru svo þakklátir Teddy Roosevelt Bandaríkjaforseta að þeir sendu honum sauðargæru að gjöf.

Á siglingu milli fagurra eyja – á leiðinni frá Vancouver til Victoria.
Krítíkleysi og ónæmi fyrir staðreyndum

Hvers vegna segir biskupinn yfir Íslandi að það sé sorglegt að þjóðfélagið sé þannig að lögreglan þurfi á hríðskotabyssum að halda?

Höfum við einhver dæmi úr sögu Íslands um að lögregluaðgerðir hefðu veri betur heppnaðar ef byssum hefði verið beitt?

Þurfti byssur í búsáhaldabyltingunni?

Hvaða gagn gerðu byssurnar þegar geðveikur maður var skotinn í Árbænum í fyrra?

Hvaðan kemur þetta algjöra krítíkleysi hjá biskupnum? Er þetta ósjálfráð hollusta einnar stofnunar – þjóðkirkjunnar – við aðrar stofnanir?

Það hefur margsinnis komið fram í umræðu síðustu daga að ofbeldisbrotum fer fækkandi.

Á Kirkjuþingi steig einnig á pall Hanna Birna Kristjánsdóttir og kvartaði undan óvæginni opinberri umræðu og sagði að þjóðin „þurfi að læra að treyst á ný“.

En traust er eitthvað sem maður ávinnur sér. Traust fær maður ekki eftir pöntun. Stjórnvöldum og stofnunum er ekki treyst nema þær verðskuldi það.
Jack Bruce 1943-2014

Jack Bruce var bassaleikari, söngvari og lagahöfundur í þeirri sögufrægu hljómsveit Cream.

Sjaldan hafa jafn stórir og ráðríkir karakterar mæst í einu bandi og í Cream – Bruce, Eric Clapton og Ginger Baker.

Enda entist það ekki lengi. Hljómsveitin starfaði frá 1966-1968.

Jack Bruce er dáinn, 71 árs að aldri. Hann leit reyndar á sig sem djassista fremur en rokktónlistarmann.

Hér er lagið Tales of Brave Ulysses eftir hann. Þetta er býsna hrár flutningur – en það er gaman að horfa á þessa karla í aksjón.

Árið er 1968 – þá gátu menn leyft sér að vera með flottar húfur eins og Bruce og í rúskinnsstígvélum með kögri eins og Clapton.