arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vigdís á Ströndum

Í Kiljunni í kvöld förum við alla leið í Norðurfjörð á Ströndum, en þar hefur Vigdís Grímsdóttir vetursetu. Við skoðum staðinn með henni og spjöllum um nýja bók eftir hana, skáldævisögu sem nefnist Dísusaga.

Sölvi Björn Sigurðsson rithöfundur hefur tekið saman efni í stóra bók í tveimur bindum, sem nefnast Íslensk vatnabók og Stangveiðar á Íslandi. Við hittum Sölva á bökkum þekktrar laxveiðiár. Í bókinni er meðal annars rakin saga veiða í vötnum og ám, allt frá tíma Hrafna-Flóka.

Bjarni Hinriksson segir frá nýrri bók eftir sig sem nefnist Skugginn af sjálfum mér. Þetta er grafísk skáldsaga, með myndum og texta eftir Bjarna.

Vigdís Esradóttir, hótelhaldari á Laugahóli í Bjarnarfirði, segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Alla mína stelpuspilatíð eftir Sigríði Þorgrímsdóttur og Vince Vaughn í skýjunum eftir Halldór Armand Ásgeirsson.

Bragi segir frá lífi í Flatey.
Er Framsókn lögð í einelti? Hví er Sjálfstæðisflokkurinn stikkfrí?

Ekki er ég viss um að það sé rétt að Framsóknarflokkurinn sé að fá verri útreið í fjölmiðlum og hjá stjórnarandstöðunni en þeir sem stjórnuðu landinu á undan.

Það er reyndar athyglisvert að Sjálfstæðisflokkurinn er nokkuð stikkfrí. Það er Framsókn sem fær þungu höggin í ríkisstjórninni – en að sumu leyti er það sjálfskaparvíti eftir stóru loforðin í kosningabaráttunni. Það verður líka að segjast eins og er að ríkisstjórnin virkar býsna tæp þessa dagana.

Enn sem komið er virkar stjórnarandstaðan fremur lin miðað við það sem við sáum á síðasta kjörtímabili.

En síðasta ríkisstjórn fékk það aldeilis óþvegið. Hún upplifði reyndar nokkrum sinnum fjöldamótmæli á Austurvelli þar sem hún var hrópuð niður. Það var varla þægilegt. Jóhanna og Steingrímur sátu undir alls konar brigslum um svik og landráð; Icesave hafði þar mikil áhrif en líka stór fyrirheit um „skjaldborg um heimilin“.

Það er nefnilega varasamt fyrir stjórnmálamenn að lofa einhverju sem þeir geta ekki staðið við. Skjaldborgin var þess eðlis.

Jóhanna mátti svo varla bregða sér af bæ án þess að hún væri sökuð um að svíkjast um og hún fékk það aldeilis óþvegið þegar henni varð á að segja að Jón Sigurðsson væri frá Dýrafirði.
Hið dapra sígaunalíf

Nú eru farnar að berast fleiri fréttir af ljóshærðum börnum með Róma-fólki – þeim sem áður hétu sígaunar. Minnir dálítið á söguna um Bláskjá sem var enn lesin í mínu ungdæmi. Líklega þykir hún ekki boðleg í dag vegna rasisma.

Ég hef reyndar eitt sinn séð hóp sígauna með einkennilega ljóshært barn. Það var í Suður-Frakklandi fyrir svona áratug. Þar voru sígaunar á torgi með lítinn dreng sem var svo ljós að hann leit helst út fyrir að vera frá Finnlandi eða Svíþjóð. Svo hurfu þeir á brott og ég sá þá ekki meir.

Það sem er einna sorglegast við sígaunalífið er meðferðin á börnunum. Þau ganga ekki í skóla, læra vart að lesa, eru send út til að betla og snapa. Maður veit svo ekki hvert peningarnir fara – varla í að fæða þau og klæða. Í fyrra var ég úti á götu í borg í Grikklandi, þar var sígaunastúlka sem var nýbúin að fæða barn. Hún hafði einfaldlega fætt úti á götu. Í kringum stóð fólk sem var að reyna að telja hana á að fara á sjúkrastofnun til að fá aðhlynningu fyrir sig og barnið.

Sígaunar eru óvinsælir, sums staðar hundeltir og kúgaðir. Þeir standa sjálfir vörð um frelsi sitt og flökkulíf, og láta ekki yfirvöld segja sér, en það kann að vera dýrkeypt fyrir konur innan hópsins sem eru kúgaðar og beittar ofbeldi, stúlkur sem þurfa að gefast körlum á unga aldri og börn sem njóta ekki menntunar eða sæmilegs atlætis.
Minni bókaútgáfa en í fyrra

Bókavertíðin er að hefjast – það er tilhlökkunarefni.

Vigdís Grímsdóttir er með skáldaævisögu, nokkuð óvenjulega þó; Sjón skrifar um ungan homma á tíma spænsku veikinnar 1918; Guðmundur Andri skrifar um Gröndal; Jón Kalman er með nútímasögu sem gerist meðal annars í Keflavík.

En útgáfan er nokkuð minni en var í fyrra. Þá var líka sprenging í útgáfu íslenskra skáldsagna, það var eiginlega of mikið. Margir góðir höfundar voru sárir og gramir á eftir – bækur þeirra komust varla að vegna fjölda útgefinna titla.

Þetta er vonandi í meira jafnvægi í ár. Og eins og segir, þá eru ýmsar spennandi bækur að koma út.

Sjón skrifar um ungan homma á tíma spænsku veikinnar 1918. Sögusviðið er Reykjavík, ekki síst kvikmyndahúsin í bænum.
Stjórnarandstaðan tefur varla

Menn geta gert of mikið úr því að forsætisráðherra fari í stutt frí. Það er öllum hollt að hvíla sig, fara burt, öðlast fjarlægð á verkefni. Skynja að heimurinn er stór – og að Ísland er fjarri því að vera nafli alheimsins.

Sigmundur Davíð birtist aftur í viðtali og er býsna herskár.

Enn sem komið er kýs hann að loka augunum fyrir þeirri staðreynd að Sjálfstæðisflokkurinn er afar tregur til að fara í boðaðar skuldaniðurfellingar Framsóknarflokksins. Margir sjálfstæðismenn tala beinlínis á móti þeim, opinskátt, Bjarni Benediktsson er með alls kyns fyrirvara – milli orða hans og þess sem Sigmundur segir er áberandi ósamhljómur.

Það er þetta sem vekur athygli og spurn um hvort Sjálfstæðisflokkurinn ætli að fara í þennan leiðangur. Og þá er þess að gæta að fylgi Framsóknarflokksins byggist algjörlega á því að skuldaniðurfellingarnar verði að veruleika, en það er engin sérstök krafa til Sjálfstæðisflokksins að hann skili einhverju í þessu máli. Skuldamálin gætu meira að segja valdið hatrömmum deilum innan Sjálfstæðisflokksins.

Sigmundur velur þá leið að hnýta í stjórnarandstöðuna. Hann segist vonast til að hún verði „samvinnuþýð og þvælist ekki fyrir“. Hann segir að áhyggjur Bjarna Benediktssonar beinist að stjórnarandstöðunni.

En það eru litlar líkur á að stjórnarandstaðan tefji málið. Hún er veikluð og ósamstæð og hefði varla annað vopn til þess en málþóf. Hún stendur varla í veginum.
Ekki teljandi skortur á lögreglumönnum

Eiginlega finnst manni ekki hægt að taka mark á kvörtunum um mannaflaskort hjá lögreglunni ef hún getur teflt fram á sjötta tug lögreglumanna til að eiga við nokkra mótmælendur í Gálgahrauni.

Á sjötta tug – það er semsagt meira en fimmtíu. Mikið lögreglulið.

Og stóðu svo í því að handtaka fólk fjörutíu sinnum.

Það skiptir svosem ekki máli hvort hinir handteknu heita Ómar Ragnarsson eða eitthvað annað.

En Ómar komst ágætlega að orði er hann sagði þegar honum var birt kæra:

„Það er gott, af því að maður hefur aldrei verið handtekinn áður, að tilefnið skuli vera það að maður skuli vilja sitja úti í íslenskri náttúru, kyrr.“

Og þetta gerist í sjálfu draumasveitafélaginu Garðabæ.
Króatar en ekki Grikkir

Ég var búinn að ímynda mér að ég myndi fara fyrir flokki Íslendinga til Grikklands þegar þjóðirnar lékju um sæti í heimsmeistarakeppninni í fótbolta. Að fólkið myndi skoða Akrópólis, Lýkabettos og Plaka þegar það fengi tíma frá íþróttunum.

En þetta á ekki að verða, við fengum Króatíu.

Kannski eigum við alveg jafn mikla (litla) möguleika á að vinna Króatíu og Grikkland – en Grikkirnir eru skemmtilegri mótherjar.

Króatar virka harðir og miskunnarlausir. Það er meira að segja kalt í Króatíu á veturna, svo nóvemberveður á Íslandi setur leikmennina þaðan ekki úr jafnvægi.

Er ekki eini möguleikinn að Króatar vanmeti Íslendinga – sem á pappírnum eru með langveikasta liðið í riðlinum. Króatía er númer 15 á styrkleikalista landsliða, Ísland númer 46.

Luca Modric er frægasti leikmaður Króata. Þeir hafa oft átt harðsnúin landslið, voru til dæmis í þriðja sæti á HM 1998.
Alltaf í símanum

Síðasta færsla mín hét Internetið, viðvörun frá sögunni. Þar sáum við litla mynd um hvernig internetið fer með mannleg samskipti.

Hér er önnur þörf áminning, um farsímana sem eru alls staðar með og alltaf á lofti.
Internetið – viðvörun frá sögunni

Nokkuð til í þessu.
Skoðanakönnun sýnir vonbrigði með ríkisstjórnina

Ný skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar er ansi slæm fyrir ríkisstjórnina, en þó ekki síst Framsóknarflokkinn og forsætisráðherrann, formann hans.

Framsóknarflokkurinn er samkvæmt henni kominn niður í 15 prósenta fylgi, tapar tíu prósentustigum frá kosningunum. Hann er semsagt að komast á þær slóðir sem hann var áður en fylgisaukningin mikla var á mánuðunum fyrir kosningarnar. Það fylgi fékk hann mestanpart vegna loforða um skuldaniðurfellingar.

Sjálfstæðisflokkurinn er með 23 prósent, þremur prósentustigum minna en í kosningunum í vor. Samkvæmt þessu leitar tapað fylgi Framsóknar ekki þangað.

Skoðanakönnuni sýnir að Framsókn á ekki annarra úrkosta völ ef hann vill eiga möguleika á að halda fylginu en að efna kosningaloforð sín. En það er ekki auðvelt. Sjálfstæðisflokkurinn stímir hvað eftir annað inn í hliðina á Framsókn vegna skuldamálanna.

Ríkisstjórnin er svo samanlagt ekki með nema 38 prósent. Það er harla lítið svo snemma á kjörtímabilinu. Fylgið reytist burt jafnvel enn hraðar en hjá þeim Jóhönnu og Steingrími. Og áttu þau ekki sjö dagana sæla hvað það varðar.
Tilgátugripir í tilgátukirkju

Ég hef alltaf verið heillaður af hinum stóru miðaldadómkirkjum sem voru reistar úr timbri á Íslandi – í landi þar sem voru engin tré.

Það þurfti semsagt að flytja viðina til Íslands með skipum frá Noregi – það hefur ekki verið neitt smáverk. En þetta sýnir hvað þjóðin var í ágætu samskiptum við umheiminn á þessum tíma, ólíkt því sem síðar varð.

Pétur Gunnarsson lýsir þessu vel í bók sinni Leiðinni til Rómar, svona gerir hann sér í hugarlund efni hafi verið flutt í hina risastóru Klængskirkju sem stóð í Skálholti þar til hún brann 1309 – eftir að eldingu hafði lostið niður í hana. Árið er 1158:

„Timburskipin leita hafnar hjá Eyrarbakka. [..] Stórviðirnir vega hátt í þrjú tonn hver. Það verður að bíða þess að snjórinn jafni út misfellur og harðfenni leggi rennisléttan flöt niður að Hvítá og frostið steypi samfleytt gólf þessa 20 kílómetra sem áin og byggingarefnið eiga samleið. Mannskapur úr Ölfusi og Flóa er kvaddur til með hross til burðar og naut til dráttar. Stóllinn leggur til skaflajárn. Það útheimtir fjögur naut að draga hvern stöpul, þeir eru 25 talsins, það gera eitt hundrað naut og jafn marga menn til taumhalds. Og þetta eru bara stöplarnir. Þegar farmurinn er allur kominn á hross eða aftan í naut og hver gripur með teymandi mann er líkast því að landið sé allt á iði.“

Nú hef ég ekki sérlega sterka skoðun á því hvort rétt sé að byggja svonefnda tilgátukirkju í Skálholti, kirkju sem myndi vera í ætt við miðaldadómkirkju. Ef einhver er til í að borga brúsann er það kannski allt í lagi – að því tilskildu að kirkjan skyggi ekki á nútímakirkjuna sem þar er fyrir. Hún er býsna falleg og sómir sér vel á hæðinni.

Hins vegar velti ég fyrir mér hvað eigi að vera inni í svona kirkju. Í dómkirkjum frá miðöldum voru alls kyns gripir, krossar, líkneski af Jesú, Maríu og dýrlingum – og alls kyns hlutir sem seinna kölluðust „pápískir“.

Það er spurning hvernig menn ætla að fara að því að afla slíkra muna – eða eiga þeir líka að vera „tilgáta“? Þá væntalega framleiddir af nútíma handverksmönnum eftir einhverjum fyrirmyndum.
Aðild að ESB stöðvar ekki viðskipti við ríki utan þess

Í hinni ruglingslegu umræðu um Evrópusambandið hefur margt orðið nánast að viðteknum sannindum án þess að flugufótur sé fyrir því.

Eitt af þessu er sú fullyrðing að ef við gengjum í ESB myndum við lokast þar inni og ekki geta átt viðskipti við lönd utan sambandsins.

Þetta stenst enga skoðun. Raunar er það svo að megnið af útflutningi Íslands fer til Evrópu og verður svo áfram. Þar er mest spurn eftir fiskinum okkar og styst að flytja hann til Evrópulanda – og flestir ferðamenn til Íslands koma frá Evrópu. Samgöngurnar þangað eru lang greiðastar.

Það þyrfti einhver að segja þjóðum eins og Danmörku, Svíþjóð og Þýskalandi að þær hafi lokast inni í Evrópusambandinu. Þetta eru ríki sem stunda afar blómlega útflutningsverslun – í gær var einmitt frétt hér á Eyjunni um sterka stöðu danska hagkerfisins og miklar eignir Dana erlendis.

Í gær var greint frá því að Kanada og Evrópusambandið hefðu gert með sér fríverslunarsamning. Hann þykir sæta nokkrum tíðindum og gæti verið upptaktur fyrir hinn mikla fríverslunarsamning sem hefur verið boðaður milli ESB og Bandaríkjanna.

Það er heldur ekki svo að aðild að Evópusambandinu hindri fjárfestingar aðila utan þess. Sumar þessara fjárfestinga geta reyndar orkað tvímælis, en í þessari frétt má lesa að ráðamenn í Bretlandi hyggist leyfa Kínverjum að eignast ráðandi hlut í ýmsum innviðum samfélagsins eins og kjarnorkuverum, vatnsveitum og flugvöllum.

Stephen Harper, forsætisráðherra Kanada, og José Manuel Barroso, forseti framkvæmdastjórnar ESB, tilkynna um fríverslunarsamninginn í Brussel í gær.
Saga um stéttabaráttu

Eftir að ég sá myndböndin hér að neðan dró ég fram úr bókahillu rit sem ég hef ekki skoðað í marga áratugi, Úrvalsrit Marx og Engels, útgefið af Heimskringlu í Reykjavík 1968.

Þar stendur í Kommúnistaávarpinu:

„Saga mannfélagsins hefur fram að þessu verið saga um stéttabaráttu.“

Þetta er frá Bandaríkjunum:

Og þetta er frá Bretlandi:
Er svona óspennandi að fara í pólitík?

Það má fullyrða að við lifum á tímum þegar er afar lítil eftirsókn eftir því að fara í stjórnmál.

Það fer enginn að hrópa húrra fyrir mannvalinu sem er á Alþingi Íslendinga. Fólk með þekkingu, reynslu og vitsmuni virðist ekki sækjast eftir því að komast á þing. Sumir virðast bókstaflega hafa álpast þangað inn.

Og ekki virðist ástandið vera betra í sveitarstjórnum.

Jón Gnarr ætlar kannski að halda áfram í borgarstjórninni í Reykjavík. Sumir af félögum hans ætla að hætta, til dæmis Páll Hjaltason. Karl Sigurðsson segist ætla að halda áfram ef Jón hættir ekki. Elsa Yeoman er ekki búin að ákveða sig. Fæst af þessu fólki hefur raunar verið sérlega áberandi. Það er ekkert sérlega breiður hópur sem kemur að stjórn borgarinnar.

Dagur B. Eggertsson ætlar að halda áfram hjá Samfylkingunni, hann fer að verða eins og mubla í borgarstjórninni, Björk Vilhelmsdóttir er að hætta og kannski Oddný Sturludóttir líka.

Sóley Tómasdóttir ætlaði að hætta hjá VG, en hefur hugsanlega verið talin á að hætta við að hætta.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur misst Gísla Martein Baldursson, oddvitinn þar er nú Júlíus Vífill Ingvarsson. Hann er ekki líklegur til að ná fjöldafylgi. Og þá ekki heldur frambjóðendur eins og Björn Jón Bragason, Halldór Halldórsson, Marta Guðjónsdóttir og Viðar Guðjohnsen. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir hefur nokkuð aðrar hugmyndir en ofantaldir frambjóðendur, hún er líklegri að höfða til menntafólks og millistéttarfólks – það er spurning hvaða rúm er fyrir þær í prófkjörinu sem fer fram 16. nóvember. Þorbjörg nýtur ekki álits í Hádegismóum, en þaðan virðist áherslum og stefnu flokksins í borgarmálum stjórnað.

En af þessu öllu virðist mega ráða að sérlega óspennandi þyki að sitja í borgarstjórninni í Reykjavík. Eða er ennþá von á nýjum og öflugum frambjóðendum hjá einhverjum flokkanna?
Fræðistörf í Árnapytti

Bjarki Karlsson, málfræðingur og skáld, birtir þessa mynd á Facebook-síðu sinni.

Eins og hann orðar það þá er hann þarna við „fræðistörf í Árnapytti“.

Þ.e. hinu nýja Húsi íslenska fræða – eða holunni þar sem það á að rísa.
Laxness fór alla leið

Blaðamaður á Fréttablaðinu skrifar pistil þar sem hann kvartar undan því að óvirðulega sé talað um fótboltaáhugamenn.

Raunar held ég að það hafi verið mest í gríni að notað var orðið „fótboltagórillur“. Ég tek samt að orðalagið var ekki frá mér komið, ég var að vitna í gamansama konu úti í bæ.

En það er smáatriði í lok greinarinnar sem maður staldrar við. Þar segir:

„Árið 1955 vannst einstakt afrek í íslenskri bókmenntasögu í annarri norrænni höfuðborg, Stokkhólmi. Ég velti fyrir mér hvernig rýnirinn fyrrnefndi, og skoðanabræður hans og –systur, hefði brugðist við ef farið hefði verið í auglýsingar að lokinni tveggja tíma sjónvarpsútsendingu og orðunum: „Og verðlaunin í ár hlýtur…“

Nú er þar til að taka að íslenska fótboltaliðið hefur enn ekki unnið nein verðlaun. Það á eftir að spila tvo leiki sem ákvarða hvort það kemst í keppni þar sem er leikið um stór verðlaun, sjálfan heimsmeistarabikarinn.

En Nóbelsskáldið okkar, Halldór Laxness, hann vann nefnilega sjálf stóru verðlaunin, heimsmeistaratignina, í Stokkhólmi 1955.

Laxness fór alla leið, eins og sagt er í íþróttunum.

Halldór Laxness tók við Nóbelsverðlaununum úr hendi sjálfs Svíakonungs, Gústafs Adolfs VI.
Ping-pong

Fréttaflutningur á Íslandi getur oft verið dálítið sérkennilegur. Kannski er það vegna þess að lítið er í fréttum, kannski kunna menn ekki alveg þær reglur sem gilda í alvöru fréttamennsku, kannski er vandinn að fylla dagblaðadálka og fréttatíma.

Það er til dæmis fréttin sem sjá má víða í morgun. Sá ágæti lögmaður Jón Steinar Gunnlaugsson semur álit þar sem hann kemst að þeirri niðurstöðu að útgerðin hafi eignarrétt á aflaheimildum og að það sé stjórnarskrárbrot að krefja hana um veiðigjöld.

Jón Steinar er frjáls þessarar skoðunar sem hann byggir á lagatextum og hann undirbyggir mál sitt ábyggilega vel.

En aðalatriðið er að þetta er álitsgerð, unnin fyrir fyrirtæki sem á beinna hagsmuna að gæta að hlutirnir séu svona en ekki öðruvísi. Þetta er ekki óháð mat fræðimanns.

Á Facebook sé ég bent á að á þýsku sé svonalagað kallað Gefälligkeitsgutachten – það eru álitsgerðir sem miða ekki að því að komast að einhverjum sannleika í máli, heldur er þeim ætlað að þjóna hagsmunum þeirra sem panta eða borga.

Fjölmiðlar verða auðvitað að vara sig á slíku.

Nú gæti komið fram annar lögmaður, sem er að vinna fyrir aðra aðila, og kæmist að þveröfugri niðurstöðu. Hvar erum við þá stödd í fjölmiðlaumræðunni? Á hún bara að vera einhvers konar ping-pong?
Hví ekki hnit?

Ummæli fangelsismálastjóra vekja athygli, hann vill ekki að fangar komi úr fangelsum lítandi út eins og holdanaut.

Fangelsismálastjórinn hefur óneitanlega nokkuð til síns mál. Hópur þekktra brotamanna sem nú er fyrir dómi lítur út eins og hann hafi stunda stanslausa vöðvarækt upp á síðkastið. Þeir eru sterklegir og þrútnir.

Það er kannski ástæðulaust að ofbeldismenn noti tímann í fangelsum til að koma sér í form til að vera enn duglegri og færari í að beita ofbeldi.

Það eru auðvitað til aðrar íþróttir sem má stunda í fangelsum og hafa ekki sömu áhrif.

Til dæmis badminton – sem á íslensku hefur stundum verið nefnt hnit. Holl og góð íþrótt.

Við getum bara haldið áfram í b-unum. Borðtennis, boccia, blak.
Fólk brennur eins og kyndlar í Tíbet – en öllum er sama

Fyrir fjörutíu og fimm árum fylgdist heimsbyggðin agndofa með þegar ungur maður, Jan Palach, kveikti í sjálfum sér í Prag til að mótmæla innrás Sovétríkjanna í Tékkóslóvakíu.

Í Vietnam kveiktu Búddamunkar í sér í mótmælaskyni – það var sagt frá því í fréttum á tíma Vietnamstríðsins.

Síðan 2009 hafa að minnsta kosti 122 menn kveikt í sér í Tíbet. Kínversku yfirvöldin segja að þetta séu hryðjuverkamenn.

En umheiminum virðist vera alveg sama.
Sigmundur er í burtu

Það er spurt í þinginu hvar Sigmundur Davíð sé – kannski er það einhvers konar leikrit – það er altalað í pólitíkinni að hann sé í hvíldarleyfi í útlöndum.

Það er reyndar um að gera að menn hvíli sig og fái andrúm til að hugsa, það er ekki til farsældar að liggja í skjalbunkum eða tölfræði allan sólarhringinn.

Jóhanna Sigurðardóttir hafði tilhneigingu til vinnusemi af því taginu, Sigmundur Davíð virðist vera annarar gerðar.

Þess er þó að gæta að Jóhanna var sökuð um svik í hvert skipti sem hún brá sér af bæ, konan mátti varla fara austur í Hveragerði án þess upphefðust hávær mótmæli.

Ég skrifaði í gær að það virkaði eins og doði væri yfir ríkisstjórninni. Eins og einhver benti á getur verið gott ef ekkert er að frétta, í því er viss hvíld, en það er ekki gott ef ekkert er að gerast.

Það verður æ ljósara að Sjálfstæðisflokkurinn ætlar ekki að leggja neitt á sig til að skuldaniðurfellingar verði að veruleika. Innan flokksis hafa menn enga trú á þessum fyrirætlunum og hugsa sem svo – ef ekki verður neitt úr neinu situr Framsóknarflokkurinn uppi með skömmina en okkur verður ekki kennt um.

Nú er veruleikinn sá að staða Íslands versnar á alþjóðlegum fjármálamörkuðum.

Maður greinir reyndar nokkrar breytingar frá stjórnarmynstri síðari ára. Ríkisstjórnir hafa snúist um tvíeyki flokksformanna: Davíð/Halldór, Geir/Ingibjörg, Jóhanna/Steingrímur.

Þetta virðist ekki vera að gerast í núverandi ríkisstjórn – maður skynjar altént ekki að samband af þessu tagi sé milli Sigmundar og Bjarna Benediktssonar.
Spennandi bók um Dreyfus-málið

Robert Harris er vinsæll höfundur góðra afþreyingarbóka sem oft hafa að geyma merkilegan fróðleik. Hann varð fyrst frægur fyrir Fatherland, bók þar sem útgangspunkturinn var að nasistar hefðu unnið stríðið og Hitlers-Þýskaland stæði enn árið 1963.

Svo hefur hann skrifað bækur eins og Pompei, tvö rit um rómverska stjórnmálamanninn Cicero, og svo bók sem greinilega var byggð á Tony Blair og nefndist Ghost. Eftir henni gerði Polanski kvikmynd.

Nú hefur Harris skrifað bók sem fær fjarskalega góðar viðtökur. Hún heitir An Officer and a Spy og fjallar um Dreyfus-málið sem skók Frakkland í kringum aldamótin 1900. Flestir vita svosem hvernig þessi saga endaði, en Harris tekst að gera hana mjög spennandi.

Við fylgjumst með herforingjanum og leyniþjónustumanninum Georges Picquart, en það var hann sem kom upp um samsærið um að sakfella Dreyfus. Þar er við ýmislegt að etja, hroka makráðra hershöfðingja og stjórnmálamanna sem vilja ekki viðurkenna mistök og gyðingahatur sem mjög var kynt undir á þessum árum.

Sjálfur hef ég lesið talsvert um Dreyfus–málið, enda er þetta sérlega heillandi saga – um saklausan mann sem var dæmdur og settur í einangrunarvist á Döflaeyju. Mátti hírast þar meðan smátt og smátt gekk allt af göflunum vegna hans heima í Frakklandi. Fylkingunum sem laust saman voru kallaðar dreyfussinnar og and-dreyfussinnar; það eimdi eftir af þessu langt fram á tuttugustu öldina í Frakklandi, í gegnum fyrri heimsstyrjöldina og allt til tíma Vichy-stjórnarinnar þeirri seinni.

Hvergi hef ég séð gerða jafn skýra grein fyrir málinu og í þessari sögulegu skáldsögu Roberts Harris. Það má jafnvel segja að fyrst núna hafi ég nálgast það að skilja ýmsar flækjur þess. Og kannski er ýmislegt í þessari sögu sem er umhugsunarvert í nútímanum – þegar er rík tilheiging til að fórna réttvísinni í nafni þjóðaröryggis.

Alfred Dreyfus sviptur liðsforingjatign og heiðri á Invalides-torgi í París 5. janúar 1895. Þar hefst bók Roberts Harris. Eitt af því sem er merkilegt í Dreyfus-málinu er hlutur almenningsálitsins sem í fyrstu var mjög á móti Dreyfus. Það hafði sín áhrif að hann var gyðingur. Undir myndinni stendur Le traitre – Svikarinn. Áhorfendur hrópuðu ókvæðisorð eins og „Drepum gyðinginn!“

Það var Georges Picquart sem elti uppi sannleikann í Dreyfus-málinu. Hann er söguhetjan í bók Roberts Harris. Picquart trúði fyrst á sekt Dreyfus, en komst á snoðir um að málið byggði á samsæri. Hann hafði manndóm til að fylgja þessu eftir, þótt yfirmenn hans reyndu að þagga málið niður. Dreyfus var loks sýknaður og fékk uppreisn æru.
Í svokallaðri sigurvímu

Það eru til hlutir sem eru kallaðir „fyrstaheimsvandamál“ – first world problems. Það er eitthvað sem væri ekki talið til vandræða neins staðar í heiminum nema þar sem eru engin vandamál. Og stundum heldur maður reyndar að Íslendingar hafi ekkert að tala um, umræðan hérna getur farið út í þvílíka endaleysu út af engu.

Til dæmis tóku menn upp á því að fárast yfir því að hafa verið „rændir stærstu stund íslenskrar knattspyrnusögu“ vegna þess að birt var auglýsing eftir fótboltaleik Íslands og Noregs í gærkvöldi.

Hér er hægt að skoða myndband af því sem gerðist – það verður að segjast eins og er að þetta er ekkert sérlega stórbrotið. Bara menn að hoppa um og fagna aðeins.

Þórunn Hrefna orðar þetta ágætlega á Facebook-síðu sinni – reyndar þannig að kallar fram krampaköst hjá fótboltaáhugamönnum:

„Margt furðulegt hef ég lesið hér á fb um dagana. En þetta endalausa karp um það hvort einhver hafi misst af því að sjá í sjónvarpinu fáeinar mínútur af nokkrum fótboltagórillum að hoppa upp og niður í svokallaðri „sigurvímu“ er ævintýralega fávitalegt. Og það er krafist afsökunarbeiðna, sökudólga og afsagna hinna seku! Hvað er eiginlega AÐ fólki?“