Frjálshyggja í kreppu

Frjálshyggjumenn ætla að snúa vörn í sókn. Birta auglýsingu í blöðunum. Segjast ekki kannast við ný-frjálshyggju.

Við þessu má segja eftirfarandi:

Þeir sem stóðu að markaðsvæðingu samfélagsins voru menn sem játuðu frjálshyggju. Meira að segja fiskurinn sjónum var einkavæddur og syndir nú um með skuldabagga á bakinu.

Hugmyndafræði hins frjálsa markaðar hefur verið dómínerandi í heiminum. Það var eiginlega búið að lýsa yfir endanlegum sigri hennar. Spurningin um hvort útfærslan hafi verið nógu nákvæm er dálítið eins og þegar kommúnistarnir sögðu að kenningin væri víst góð, hún hefði bara ekki verið framkvæmd nákvæmlega rétt.

Hugmyndafræðin byggði á því að allur rekstur sé betur kominn í höndum einkaaðila, í formi hlutafélaga, en ríkisins. Þeirri hugmynd var nákvæmlega framfylgt. Íslenskir sparisjóðir eru ágætt dæmi um það.

Hugmyndafræðin byggði á deregulation, því að losa um reglur og höft. Það er ekki nóg að telja bara upp reglugerðir í blaðaauglýsingu. Þeirri stefnu var framfylgt á Íslandi og víða um heim að losa um hömlur á fjármagninu.

Reglur voru til staðar en þeim var illa fylgt eftir. Má benda á að framkvæmdastjóri Fjármálaeftirlits og Seðlabankastjóri eru/voru báðir baráttumenn fyrir frjálshyggju. Sá grunur er uppi víða um lönd að það hafi beinlínis verið að ráðnum hug hvað eftirlitsstofnanir voru veikar og stóðu sig illa.

Hér segist mikil frjálshyggjukona ekki kannast við ný-frjálshyggju. En hún þarf ekki að leita langt yfir skammt, hér er til dæmis grein á Wikipediu þar er fjallað um neo-liberalisma og meðal annars nefnd til sögunnar Margaret Thatcher, Ronald Reagan og Augusto Pinochet.

En ef frjálshyggja var ekki vandamálið, ja, þá hljóta það að vera frjálshyggjumennirnir.

Hugmyndastefnur rísa og hníga. Blómaskeið frjálshyggjunnar má segja að hafi staðið frá 1979 þegar Thatcher varð forsætisráðherra Bretlands (á sama tíma ruddist fram önnur hugmyndafræði í Íran þegar Khomeini komst til valda) og fram að lánsfjárkreppunni sem hófst 2007.

Ef litið er á málið í ljósi hugmyndasögunnar má ætla að frjálshyggja muni eiga litlu fylgi að fagna næstu áratugina.

Það eru aðeins teoríuhestar úr frjálshyggjunni sem koma ekki auga á þetta. Fyrir þá sem sjá aðeins stærri mynd liggur það í augum uppi að í raun þyrftu frjálshyggjumenn að fara í naflaskoðun og leggjast yfir kenningar sínar.

Svo má reyndar nefna að Andríkishópurinn bregst yfirleitt mjög illa við ef talað er um að hrófla við valda- eða peningamönnum. Ég man varla til þess að á vef þeirra hafi enn birst ein einasta grein þar sem segir að kerfið sem hrundi í byrjun október hafi verið gallað – eða ónýtt. Hugmyndir um aukið lýðræði eða meiri aðkomu almennings að ákvörðunum eru yfirleitt afgreiddar sem heimska í Vef-Þjóðviljanum.

Kannski má segja að þessi hópur aðhyllist elítisma eða plútókratí – sem er stjórn hinna ríku og voldugu. Ég er ekki alveg viss um að þetta sé frjálshyggja.

Páll Baldvin Baldvinsson gengur reyndar enn lengra í leiðara í Fréttablaðinu í dag:

„ Því nú er þörf á skýrum línum: populismi hinna velsnyrtu ungmenna flokksins, sem eru reyndar flest komin á miðjan aldur, má ekki dylja beinskeytt stefnumið borgaralegrar frjálshyggju, sem heimtar að lýðræði og frelsi séu í hávegum höfð – því Andríkishópurinn er lýðræðissinnaður – ekki hneigist hann bak við tjöldin að alræði hinna ríku í gegnum fasíska leiðtogastjórn?„Annars hefur Hannes eitt og annað um þetta að segja í frægu viðtali um Íslenska efnahagsundrið:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=AoD8umlAOFs]