arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hagaskóli þá og nú

Það er merkilegt að sjá nokkuð uppblásinn fréttaflutning af ástandi í Hagaskóla. Og sjá síðan að hlakkar í fólki á netinu vegna vandræða í skóla góðborgaranna, eins og einhver orðaði það.

Svo sá ég því líka haldið fram að svona hefði þetta ekki getað verið á tíma Björns Jónssonar skólastjóra.

Björn var sómamaður, það vantar ekki, og í hans tíð voru margir fjarska góðir kennarar í Hagaskóla. Ég naut handleiðslu sumra þeirra.

En tíðarandinn var dálítið annar og nokkuð hömlulausari. Eftirlit með börnum og ungmennum var mun minna. Þar er í engu við kennara þess tíma að sakast.

Í frímínútum fór fjöldi nemenda yfir að Neskirkju til að reykja.

Flestir nemendur voru byrjaðir að fikta við að drekka áfengi í þriðja bekk (nú tíunda), margir í öðrum bekk.

Á göngum og í frímínútum tíðkaðist gengdarlaust einelti.

Börnum sem áttu undir högg að sækja – sum þeirra komu úr bæjarblokkum – var umsvifalaust skutlað í tossabekki þaðan sem var varla nokkur leið að komast.

Um tíma gekk límfaraldur yfir skólann, þ.e. nokkur hópur nemenda var að sniffa lím. Þetta komst í blöðin og hömlur voru lagðar á sölu Aurora-módelalíms. Þá svissuðu sumir yfir kveikjarabensín.

Í kjallara skólans starfaði skátafélag. Í skátaútilegum fékk maður alls kyns óhefðbundna fræðslu um kynlíf.

Eftir því sem ég kemst næst er starfsemi Hagaskóla algjörlega til fyrirmyndar nú – og eins og sunnudagaskóli miðað við það sem ég upplifði. Kannski er það röng líking, því líklega er skólinn laus við þá stóreinkennilegu kristindómsfræðslu sem þá tíðkaðist.

Þess utan á ég góðar minningar úr Hagaskóla, þótt ég geti seint hafa talist fyrirmyndarnemandi.
Getur Tsipras myndað ríkisstjórn?

Morgundagurinn mun leiða í ljós hvort Alexis Tsipras, leiðtogi vinstra bandalagsins Syriza, verður forsætisráðherra Grikklands.

Það verða stórtíðindi. Síðan herforingjastjórnin féll 1974 hafa allir forsætisráðherrar landsins verið úr annað hvort hægri flokknum Nea Demokratia eða jafnaðarmannaflokknum Pasok, nema einstaka bráðabirgðamenn.

Þessir flokkar tókust á um völdin og milli þeirra var mikil óvild. Nú er það svo að talsverður hópur fyrrverandi Pasok-liða kýs Nea Demokratia, og eitthvað er um að fyrrverandi kjósendur Nea Demokratia ætli að greiða Syriza atkvæði sitt.

Pasok er eiginlega búinn að vera sem stjórnmálaflokkur, mælist með um 5 prósent, Nea Demokratia er flokkur forsætisráðherrans Samaras. Hann fær líklega í kringum 30 prósent í kosningunum á morgun.

Syriza hefur verið að auka forskot sitt í skoðanakönnunum, hefur farið upp í 37 prósent. Til að ná hreinum meirihluta þarf meira en 38 prósent – skýringin á því er flokkurinn sem fær flest atkvæði hlýtur 50 þingmenn að launum.

Það þykir þó ólíklegt að Syriza nái því marki. Þá þarf flokkurinn að semja við einhverja minni flokka um stjórnarmyndun. Þetta gæti verið erfitt. Samstarf milli Syriza og Pasok þykir ólíklegt. Þá kemur til greina Potami, miðjuflokkur semvill ekki gera neitt sem gæti stofnað samstarfinu við Evrópusambandið í hættu. Þriðji möguleikinn er Anel, flokkur sem er mikið á móti aðhaldstefnu undanfarinna ára, en er í leiðinni á móti innflytjendum og fjölmenningu.

Vissulega er líka möguleiki á að Syriza geti kallað til KKE. Það er gamli kommúnistaflokkurinn, allt frá tíma bolsévíka, harðlínuflokkur, illa þokkaður, og eitt af slagorðum hans hefur verið: Látið ekki Syriza plata ykkur. Þetta er ekki líklegt.

Alexis Tsipras segist ætla að semja um ný skuldakjör fyrir Grikki ekki síðar en í sumar. Það gæti verið ærið verk. Frá Berlín og Brussel hafa komið skilaboð um að slíkt komi ekki til greina. Líklegt er að flokkurinn þurfi að glíma við fjandsamlega auðstétt, tortryggið embættismannakerfi og neikvæða fjölmiðla. Þetta gæti reynt mjög á flokkinn sem er lauslegt bandalag ýmissa hópa, alveg frá sósíaldemókrötum yfir í græningja og trotskíista. Því fer fjarri að stuðningsmenn flokksins séu á einu máli í Evrópumálum. Sjálfur segir Tsipras að hann geti gert málamiðlanir.

Það eru semsagt mörg vítin að varast fyrir Tsipras. Hann getur orðið viti í baráttunni gegn hinni þröngu aðhaldsstefnu Evrópusambandsins, Þýskalands og Angelu Merkel, en það er líka mögulegt að honum mistakist, missi tiltrú kjósenda, og að brátt þurfi að kjósa upp á nýtt í Grikklandi. Víst er að innan valdakjarna Evrópusambandsins og gömlu stjórnarflokkanna í Grikklandi munu menn gráta það þurrum tárum.
Reykjavík 29. júlí 1960

Þessar dásamlegu ljósmyndir eru sýnishorn úr safni sem birtist á Facebook-síðunni Gamlar ljósmyndir.

Grétar Ívarsson jarðfræðingur sem setur myndirnar á vefinn skýrir tilurð þeirra út með þessum hætti:

Þessar myndir voru teknar 29. júlí 1960. Flestar eru þær frá Reykjavík en nokkrar eru frá Hafnarfirði. Hópur þýskra jarðfræðinga kom hérna á þessum tíma og fóru um allt land að skoða jarðfræði og einn þeirra tók þessar myndir. Ég komst yfir þær og tók afrit, en því miður hafði sveppur komist í filmurnar og eru þær orðnar nokkuð skemmdar. Sigurður Þórarinsson (gamli kennarinn minn úr jarðfræðinni í HÍ) var leiðsögumaður hópsins og bregður honum fyrir á nokkrum myndum.

Verið að leggja Lönguhlíðina meðfram Klambratúni. Takið eftir að ekki sjást tré í Öskjuhlíð, ólíkt því sem er nú.

Stýrimannaskólinn. Ein bifreið og kona með barnavagn.

Séð úr Hljómskálagarðinum yfir að Gamla Garði og Þjóðminjasafninu. Á fánunum sést hvernig veður hefur verið þennan júlídag, stríð og líklega köld norðanátt.
Vont, nei, eiginlega verra fyrir Hönnu Birnu

Skýrsla umboðsmanns Alþingis er svo slæm fyrir Hönnu Birnu Kristjánsdóttur að við blasir að hún verði sett af sem varaformaður Sjálfstæðisflokksins á landsfundi sem halda á næsta haust.

Ekki aðeins skammaðist Hanna Birna út í lögreglustjórann í Reykjavík vegna málsins, hún dylgjaði um frændsemi sem réði gerðum lögreglunnar, hún hélt því statt og stöðugt fram að málið væri pólitískt og hún reyndi að fá blaðamennina sem fjölluðu um málið rekna. Fjölmiðlaviðtöl frá tíma málsins þar sem Hanna Birna reyndi að verða sér úti um samúð virka pínleg nú.

Hanna Birna gerðist sek um allsvakalegan dómgreindarbrest og stendur afar veikt sem stjórnmálamaður. Athyglin hlýtur líka að beinast að ráðgjöfum hennar – hverjir voru það sem véluðu svona um með henni?

Tryggvi Gunnarsson, umboðsmaður Alþingis kemur mjög sterkur út úr þessu máli, hann hefur staðið fastur á sínu, og gagnrýni um að hann hefði ekki átt að birta málsgögn missir algjörlega marks. Að sama skapi getur getur Stefán Eiríksson, fyrrverandi lögreglustjóri, staðið keikur.
Auðvitað er þetta bóla

RÚV greinir frá því, og hefur eftir greiningardeild Landsbankans, að fasteignaverð í Reykjavík muni hækka um 25 prósent á næstu þremur árum. Segir að verðið hafi hækkað um 8 og 1/2 prósent í fyrra.

Hagfræðingur hjá Landsbankanum segir að þetta sé ekki bóla.

Það er sérkennileg kenning. Hagkerfið hér er reyrt í fjármagnshöft þannig að fasteignamarkaðurinn er ofurseldur lífeyrissjóðum og fjárfestum sem eru að reyna að finna ávöxtun fyrir stórar fjárhæðir.

Það er ekkert í launa- eða hagþróun sem réttlættir slíkar ofurhækkanir á húsnæðisverði.

Margir munu eignast meira veðrými, skuldaleiðréttingin mun kannski líta aðeins öðruvísi út í ljósi þessara hækkana, en fyrir þá sem eru að leigja húsnæði eða kaupa sínar fyrstu íbúðir eru þetta afar vond tíðindi.

Guðmundur Gunnarsson, fyrrverandi formaður Rafiðnaðarsambandsins, segir um þetta á Facebook:

Á Íslandi er alþýðan með lægstu launakjör af öllum Norðurlöndunum. Gjaldmiðillinn er ónothæfur utan landsteinanna. Þjóðin er í stuttu máli með allt á hælunum í efnahagsmálum.

Er eðlilegt að fasteignaverð rjúki upp úr öllu valdi við þessar aðstæður?
Stórhættulegir Repúblikanar

Repúblikanarnir sem stjórna nú báðum deildum Bandaríkjaþings eru stórhættulegt lið. Það er hræðileg staðreynd að meirihluti þeirra sem tóku þátt í síðustu þingkosningum kaus óvini sína.

Obama forseti hélt afar tímabæra stefnuræðu þar sem hann sagði að nauðsyn væri að hækka skatta á ríkt fólk, jafnari tekjuskiptingu,hann talaði um afnám viðskiptabannsins á Kúbu og samninga við Íransstjórn um að nota kjarnorku á friðsamlegan hátt.

Allt er þetta eitur í beinum Repúblikananna og þeir eru til í að gera hvað sem er til að grafa undan forsetanum. Nú hefur John Boehner, leiðtogi Repúblikana í þinginu, boðið Benjamin Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels, að ávarpa báðar þingdeildirnar.

Netanyahu mun þar tala gegn stefnu forsetans í málefnum Írans, leiðtogi erlends ríkis mætir upp úr þurru – forsetinn var ekki látinn vita – til að grafa undan forystu Obamas í alþjóðamálum. Það er forsetinn sem fer með alþjóðamálin – annars er hætta á að ríkið hafi tvenns konars stefnu í utanríkismálum. Þannig taka Repúblikanar afstöðu með erlendu ríki gegn forsetanum – og ganga svo langt að klappa fyrir brýningarorðum hans í sjálfu þinghúsinu.

Boehner og Netanyahu – í Ísrael er stundum sagt í gríni að Netanyahu upplifi sig fremur sem þingmann Repúblikana frá Ísrael en leiðtoga ríkis.
Framsókn, Sjálfstæðisflokkurinn og afturköllun aðildarumsóknarinnar

Nú er sagt að þingsályktunartillaga utanríkisráðherra um að draga til baka aðildarumsókn að Evrópusambandinu verði lögð fram fyrir 26. mars.

Maður skilur hvað Framsóknarmenn geta vænst af þessu. Þeir hafa í seinni tíð tekið mjög harða afstöðu gegn ESB, geta þétt hjá sér raðirnar með því að afturkalla umsóknina og eins verður þá erfiðara fyrir samstarfsflokk þeirra í ríkisstjórn að stökkva burt á vit annarra stjórnmálaflokka.

En það er eiginlega ómögulegt að sjá hvað Sjálfstæðisflokkurinn hefur upp úr þessu.

Þarna skapast ólga á tíma og þarf að fást við tvö stórmál, kjarasamninga og afnám hafta. Víst er að þetta mun vekja óeiningu innan flokksins – stjórnmálaaflið Viðreisn verður aftur í sviðsljósinu, klofningur í Sjálfstæðisflokknum.

Samt virðist flest benda til að Sjálfstæðisflokkurinn ætli með í þennan leiðangur. Einhverjir þingmenn hans munu væntanlega greiða atkvæði á móti. En svo er spurningin – hvað fær hann í staðinn?
Jeffrey Sachs: Syriza segir sannleikann

Hagfræðingurinn frægi, Jeffrey Sachs, skrifar um vandamál Grikklands í grein sem birtist í Guardian í gær. Hann nefnir sérstaklega fordæmi úr sögu Þýskalands.

Sachs telur að Evrópusambandið og Þýskaland séu á algjörlega rangri braut hvað varðar Grikkland. Hann er líka þeirrar skoðunar að nýi vinstriflokkurinn, Syriza, sé að segja sannleikann í kosningunum sem verða í Grikklandi á sunnudag, hversu óþægilegt sem það er fyrir Berlín og Brussel.

Staðreyndin er einfaldlega sú að Grikkir geta ekki borgað skuldir ríkissins. Nú er þeim fleytt áfram smátt og smátt, en atvinnuleysið í landinu er hörmulegt. Sachs líkir þessu við Þýskaland.

Þýskaland var tvívegis í þeirri stöðu á tuttugustu öldinni að geta ekki staðið undir skuldbindingum sínum, í bæði skiptin eftir styrjaldir sem Þýskaland bar höfuðábyrgð á.

Eftir fyrra stríðið þurftu Þjóðverjar að undirgangast Versalasamningana. Það er frægt hvernig John Maynard Keynes varaði við afleiðingum þeirra – þær voru hörmulegar, bæði fyrir Þýskaland og Evrópu.

Eftir seinna stríð var Þýskaland líka að niðurlotum komið. En þá kom til Marshall-aðstoðin og samkomulag um skuldir Þýskalands frá 1953.

Áttu Þjóðverjar þetta skilið eftir hörmungarnar sem þeir höfðu leitt yfir heimsbyggðina? Sachs segir að það sé ekki rétta spurningin. Þýskaland þurfti að byrja upp á nýtt.

Ástandið í Evrópu er vissulega ekki jafn slæmt nú, álfan er rík, velmegandi og lýðræðisleg. En franskir og þýskir bankar lánuðu Grikkjum alltof mikla peninga fyrir áratug. Goldman Sachs hjálpaði til við að falsa bókhaldið. Ríkir Grikkir hafa flúið land með fjármagn sitt. Upphæðirnar eru samt ekki stórar í evrópsku samhengi.

Það eru semsagt bæði Grikkir og fjármálastofnanir sem hegðuðu sér illa. En það skiptir ekki máli lengur, segir Sachs. Annað hvort heldur evrusvæðið áfram að vera á mörkum kreppu eða fram kemur áætlun um skynsamlega skuldaniðurfellingu.

Slíkt mun opna dyrnar fyrir nýja uppbyggingu og fjárfestingar í Grikklandi, stöðva sársaukann og gera Evrópu gott.
Flokkar ráða vali nefndarmanna

Venjan hefur verið sú í stjórnmálum á Íslandi að flokkar eða minnihlutar tilnefna sína menn í stjórnir og fá þá kosna mótakvæðalaust. Þannig er það á Alþingi og eins í sveitarstjórnum.

Enda hefur verið talið að flokkunum sé almennt treystandi til að tilnefna sæmilegt fólk. Þeim hefur semsagt verið þetta í sjálfsvald sett.

Nú ber svo við að borgarfulltrúar eru gagnrýndir fyrir að greiða ekki beinlínis atkvæði gegn þekktum íslamó- og hómófób sem Framsóknarflokkurinn tilnefndi í eina nefnd borgarinnar.

Kannski hefði verið betra að meirihlutinn hefði einfaldlega greitt atkvæði á móti – en það er þó ekki samkvæmt hefð.

Áslaug Friðriksdóttir, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokks, skrifar á Facebook:

Mér finnst það afar furðulegt að ætla að fara að hafa áhrif á það hverjir eru skipaðir í ráð og nefndir af öðrum flokkum. Mér er oft meinilla við málflutning þeirra sem ég hef samt kosið til að sitja í nefndum af því einfaldlega að hverjum flokki á að vera í sjálfsvald sett hver er valinn. Ef þetta samkomulag er ekki virt þá má segja að meirihlutinn gæti hugmyndafræðilega komið í veg fyrir setu þeirra sem þeim eru ekki „þóknanlegir“. Það gengur einfaldlega ekki upp.

Það eru framsóknarmenn sjálfir sem verða að taka á sínum innanmeinum, aðrir gera það ekki fyrir þá. Stefán Bogi Sveinsson, bæjarfulltrúi í Fljótsdalshéraði, gerir það reyndar hressilega á Facebook síðu sinni:

„Viðbrögðin í gær, bæði út á við og inn á við á lokuðum síðum flokksmanna, sýndu afdráttarlaust að allur þorri flokksmanna er kominn með upp í kok af framgangi borgarstjórnarflokksins.“
Að lúta leiðsögn Lutz Bachmann

Hann er félegur Lutz Bachmann, helsti frumkvöðull Pegida hreyfingarinnar í Þýskalandi. Myndin er tekin fyrir nokkrum mánuðum, en hún birtist í síðustu viku á forsíðu Bild. Bachmann hann bregður sér í kunnuglegt gervi, eins og sjá má.

Einnig birti Bachmann mynd af manni í búningi Ku Klux Klan. Með myndinni stóð – þrjú K á dag halda minnihlutahópunum í burtu.

Bachmann hefur nú dregið sig í hlé. Það er spurning hvaða áhrif það hefur á hreyfinguna – hvort slumar í henni eða aðgerðir hennar stöðvast.

Hér á Íslandi hafa 1974 látið sér líka síða Pegida á Facebook. Það er hugsar sig vonandi tvisvar um þegar það sér að það lýtur leiðsögn manna af þessu tagi.
Meira en þúsund orð

Ójöfnuður er helsta meinsemd nútímans. Hinir ríku verða ríkari og skilningslausari á að þannig getur samfélag ekki virkað til lengdar. Kapítalisminn étur sjálfan sinn innanífrá. Þessi skopmynd segir meira en þúsund orð. Það má líka minna á að kjarasamningar eru framundan hér á Íslandi.
Gústaf í mannréttindaráð fyrir Framsókn

Varamaður var kosinn í mannréttindaráð Reykjavíkur í kvöld, Gústaf Níelsson. Hann er fulltrúi Framsóknar og flugvallarvina.

Gústaf hefur lengstum verið í Sjálfstæðisflokknum, hann er eins og kunnugt er bróðir þingmannsins Brynjars Níelssonar.

Gústaf var eitt sinn með útvarpsþátt á Sögu og gekk þar svo hart fram að hann þurfti að hætta, en hann er þekktur fyrir andstöðu við múslima og fyrir að vanda samkynhneigðum ekki kveðjurnar.

Vísir hefur hefur eftir Guðfinnu J. Guðmundsdóttur, borgarfulltrúa Framsóknar, að „allskonar raddir eigi að hljóma í mannréttindaráði borgarinnar“.

En svonefnd Grundvallarstefnuskrá Framsóknarflokksins er mjög afdráttarlaus hvað varðar mannréttindi:

Við berjumst fyrir mannréttindum, virðingu fyrir einstaklingnum og fjölskyldunni. Við höfnum hvers konar mismunun sem gerir greinarmun á fólki t.d. eftir kynþætti, kynferði, tungu, trú, þjóðerni, kynhneigð, búsetu eða stjórnmálaskoðunum. Við munum ávallt verja skoðana- og tjáningarfrelsi, trúfrelsi og friðhelgi einkalífs.
Að færa lýðveldisdaginn – eða að hafa fimm frídaga í röð!

Dagur B. Eggertsson stingur upp á því að færa lýðveldisdaginn – eða réttar sagt, hann varpar því fram hvort ekki sé hægt að halda upp á hann 19. júní í stað 17. júní.

19. júní er kvennadagurinn – því verður fagnað í ár að 100 ár eru liðin frá því konur fengu kosningarétt.

Viðtökurnar eru mjög misjafnar. Sumir fagna, öðrum finnst þetta hlægilegt hjá borgarstjóranum, svo eru líka þeir sem tjá reiði vegna þessa.

En það mætti auðvitað ganga lengra.

Hafa frí 17. júní og líka 19. júní. Brúa svo á milli með því að hafa frí 18. júní. Þá er komin helgi, því 20. júní er á laugardegi og 21. júní er á sunnudegi.

Heilir fimm dagar til að njóta lífsins um hásumar!
Björgvin og Egill

Mál Björgvins G. Sigurðssonar hefur ýmsa fleti.

Það er vandséð að fjölmiðlar hafi farið sérstaklega offari í málinu. Þarna verður þekktur stjórnmálamaður uppvís um vafasama notkun opinberra fjármuna – það getur ekki verið annað en frétt.

Hann tilkynnir loks að hann ætli að fara í áfengismeðferð. Á Íslandi er almennt samkomulag um að menn fái svigrúm til að leita slíkrar hjálpar þegar þeim er öllum lokið.

Björgvin lendir í harðvítugum átökum við oddvita Ásahrepps, Egil Sigurðsson, sem er líka þekktur fyrir að vera stjórnarformaður Mjólkursamsölunnar – fyrirtækis sem elur á úlfúð, eins og segir í kvæði Megasar.

Egill er ekki maður sem gefur mikið eftir í samskiptum við aðra – það sést á uppgjörinu sem hann skrifar með eigin hendi, að manni sýnist reiðilega, og hefur síðan borist til allra fjölmiðla.

Við þessi mál rifjast líka upp hrunið og hlutur Björgvins á þeim tíma. Hann lenti í þeirri ómögulegu stöðu að verða ráðherra, en vera ekki treyst til að vera í innsta hring. Þannig var hann utanveltu í ríkisstjórninni. Öðrum helstu leikurum hrunsins úr hópi stjórnmálamanna hefur verið komið í góðar stöður, þeir hafa allir verið settir í skjól, nú síðast Geir H. Haarde sem var sendur til Washington. En Björgvin hefur átt í ströggli.
Hrollvekjandi heimur samskiptatækninnar

Ég hef undanfarna daga lesið tvo texta þar sem fjallað er um hvað samskiptatækni nútímans er að gera mannfólkinu.

Ég gleypti í mig bókina The Circle eftir Dave Eggers. Hún fjallar um heim þar sem allir eru farnir að fylgjast með öllum, það er enginn friður fyrir samskiptamiðlum, fyrirtæki sem er eins og Facebook í tíunda veldi er komið með upplýsingar um alla – og svo er komið að fólk greiðir reikninga í gegnum það, borgar skatta og kýs til þings og bæjarstjórna og í alls kyns atkvæðagreiðslum.

Sá sem ekki vill vera með í öllum samskiptunum er útilokaður – hann á engan séns. Þetta er brave new world – og fullkomlega hrollvekjandi.

Í Observer birtist grein eftir taugasérfræðinginn Daniel J. Levitin. Hann fjallar líka um öll þessi samskipti. Kenning hans er sú að þau ræni okkur einbeitingunni. Við séum í raun ekki að fást við mörg verkefni í einu – multitaska – eins og nú er krafist af mannfólkinu, heldur séum við stöðugt að hendast milli verkefna. Þannig sé mannsheilinn gerður – hann sé ekki hannaður til þess að hafa marga bolta á lofti í einu.

Þetta skapar mikið álag heilann, það er alltaf eitthvað utanaðkomandi áreiti, mest af því fullkomlega ónauðsynlegt; við verðum smátt og smátt háð þess upplýsingaflóði, þótt það í raun minnki afköst okkar, veiki dómgreindina og sé ekki til ánægju. Eða hverjum finnst hann hafa áorkað einhverju eða gert eitthvað verulega fullnægjandi þegar hann hefur hangið tímum saman á Facebook?
Í ógnarstórum alheimi

Maður finnur til algjörrar smæðar gagnvart óskiljanlega stórum alheimi þegar maður horfir á þetta myndband af YouTube.

Myndbandið byggir á ljósmyndum af Andrómeda stjörnuþokunni, næsta nágranna okkar í Vetrarbrautinni, sem eru teknar með Hubble-sjónaukanum. Þarna eru samsettar 411 ljósmyndir og upplausnin er 1,5 milljarðar pixla. Myndin var birt af NASA fyrr í mánuðinum.

Þarna sjáum við hluta af alheimnum þar sem eru 100 milljón stjörnur og við ferðumst aftur 40 þúsund ljósár.

En samt er þetta ekki nema brotabrot.
Hroðaleg grimmdarverk ISIS

Fréttamyndir fara nú um heiminn sem sýna ISIS-liða í Mosul í Írak myrða tvo samkynhneigða menn – eða svo er sagt – með því að henda þeim fram af hárri byggingu.

Þetta eru sérlega óhugnalegar myndir, það má sjá mennina þegar þeim er varpað fram af húsinu, þegar þeir hrapa til jarðar og þar sem þeir liggja í jörðinni. Stór hópur af körlum stendur fyrir neðan og hrópar og gólar.

Ofbeldið magnast stöðugt innan þessarar hreyfingar, því sagt er að á sama tíma hafi kona verið tekin af lífi með því að grýta hana – hún átti að hafa stundað hórdóm. Þetta mun vera í Niniveh.

Að auki er sagt að sautján ungir karlmenn hafi verið krossfestir fyrir stuttu, í hefndarskyni fyrir fall bardagamanna úr röum ISIS.

Eiginlega er þetta svo mikill hryllingur að mann skortir orð. Það er skelfileg tilhugsun að ungt fólk frá Evrópu fari til Sýrlands og Íraks til að berjast fyrir þennan ömurlega málstað. En svo er það nú samt eins og sjá má á þessu korti. Hvernig á að taka á móti þessu fólki þegar það kemur heim eftir að hafa lifað í firtum og sturluðum heimi manndrápa og grimmdar? Er von til að einhverjir sjái að sér?

En svo ætla Saudi-Arabar, þaðan sem kemur mikið af hugmyndafræði ISIS og stuðningur við jihadista, að reyna að loka sig frá norðrinu með því að byggja risastóran vegg til að reyna að halda hryllingnum úti.
Verðlaunamyndir í Bíó Paradís

Bíó Paradís er einstök perla í menningarlífi borgarinnar.

Nú er verðlaunatími í kvikmyndaheiminum og þá bregst Bíó Paradís ekki – það sýnir myndir sem hæst ber á árinu. Færir okkur það sem er best í kvikmyndalistinni í heiminum, og ekki bara frá Bandaríkjunum.

Á dagskrá bíósins þessa dagana eru þrjár myndir sem hafa getið sér mikla frægð.

Whiplash, það er bandarísk mynd um unglingspilt sem leggur hart að sér til að verða djasstrommari. Hann fer í tónlistarskóla og lendir í höndum kennara sem beitir vægast sagt óhefðbundnum aðferðum. Þetta er einhver besta tónlistarmynd seinni ára. Whiplash er tilnefnd til Óskarsverðlauna í fimm flokkum, þar á meðal sem besta mynd.

Turist eða Force Majeure er sænsk mynd sem var tilnefnd til Golden Globe verðlauna – hefði verðskuldað Óskarstilnefningu. Myndin fjallar um fjölskyldu sem fer í skíðafrí í frönsku Ölpunum. Myndin er nokkuð í anda listrænna evrópskra kvikmynda frá sjöunda áratugnum, sérstaklega finnst mér að Antonioni sé nálægur – einkum í því hvernig farið er milli persónanna, hins kalda fjallalandslags og einkennilega ópersónulegra nútímabygginga á skíðasvæðinu í Les Arcs í Frakklandi. En þarna má líka greina áhrif frá Bergman – jú, og Haneke.

Þriðja myndin er svo Vetrarsvefn, tyrknesk mynd sem er tilnefnd til Óskarsverðlaunanna. Hún fékk líka aðalverðlaunin í Cannes, er marglofuð sem mikið listaverk – en hana hef ég ekki séð ennþá. Myndin þykir bera vott um mikla grósku í menningarlífi í Tyrklandi, á tíma þegar stjórnvöld þar eru þrengja að tjáningarfrelsi.
Fox rotþróin tekin sundur og saman í háði

Fox News er rotþró fréttamennsku í heiminum. Það er reyndar varla hægt að segja að þar sé stunduð fréttamennska – það sem er flutt þar er frumstæður áróðursþvættingur.

Á Fox News var því haldið fram nýskeð að fólk gæti ekki lengur hætt sér inn í Birmingham – David Cameron sagði að sér hefði svelgst á hafragrautnum þegar hann heyrði það.

Hér eru myndbrot þar sem lygar Fox News eru afhjúpaðar – meðal annars furðuleg samsuða um no go zones í Frakklandi sem hefur verið endurtekin í sífellu síðustu dagana.
Laugardagsviðtal um evrópsk stjórnmál

Hér er Laugardagsviðtalið frá því í dag. Að þessu sinni fjallar það um stjórnmál í Evrópu.

Ég ræddi við Eirík Bergmann Einarssons stjórnmálafræðing um uppgang pópúlískra hreyfinga í Evrópu, en hann tekur þátt í fjölþjóðlegri rannsókn á þessu efni. Við ræðum um muninn á þessum hreyfingum eftir löndum og hvað helst einkennir þær.

Við tölum líka um íslamista og hryðjuverk, um Rússland Pútíns, um pópúlíska vinstri flokka í Grikklandi og á Spáni, um kreppu hins hefðbundna vinstris og um íslensk stjórnmál og birtingarmyndir pópúlisma í þeim.

Viðtalið má heyra hér á vef Ríkisútvarpsins.