arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ekki vel heppnaðar lokanir gatna

Almennt er ég hlynntur því að breyta götum í miðbæ Reykjavíkur í svæði fyrir gangandi fólk. Sýnist reyndar einsýnt að slíkt sé nauðsynlegt yfir hásumarið – þá er oft slíkur mannfjöldi í bænum að fer varla saman gangandi umferð og akandi.

Það verður hins vegar að segja að lokun Laugavegs og Skólavörðustígs nú í desember er ekki vel heppnuð. Nokkur atriði koma þar til.

Í gríðarlegu vetrarverðri um daginn var þessum götum lokað, þá voru þær í raun hinar einu á svæðinu sem voru greiðfærar. Afleiðingin var sú að bílaumferð tróðst út í nær ófærar götur í Þingholtunum þar sem ríkti hálfgert öngþveiti fyrir vikið.

Þetta virkaði mjög vanhugsað.

Um helgina fóru nokkrir kaupmenn við Laugaveg að gera uppreisn gegn lokununum, þeir spenntu upp hlið sem loka götunum. Ég ætla ekki að taka málstað þeirra, en staðreyndin er sú að umferðin um Laugaveginn um helgina var ekki mikil. Þetta voru aðallega ferðamenn – en fjöldi þeirra er þó ekki mikill á þessum tíma árs.

Staðreyndin er nefnilega sú að jólaverslun er að miklu leyti horfin úr miðbænum. Þar eru veitingahús, jú og nokkrar bókaverslanir og fata- og skartgripabúðir. Veitingahúsin draga til sín fólk á kvöldin, í búðunum er ekki nein örtröð – ekki heldur þótt séu að koma jól.

Bætir heldur ekki úr skák að bærinn er illa upplýstur í svartasta skammdeginu. Ljósastaurarnir sem hafa verið settir niður í bæ lýsa illa – þeir bila ótt og títt og sums staðar vantar perur. Það er meira að segja ákveðin tregða að gera við götulýsinguna. Við búum í vetrarborg og lýsingunni er mjög ábótavant.

Það hefði sjálfsagt verið frábær stemming í bænum ef hefði verið fjöldi kaupglaðra Íslendinga að ganga um göturnar, en svo var í raun ekki. Má vera að svoleiðis verði þetta þegar dregur nær jólunum. En það vantaði bara fólkið – þetta var fremur eins og fáar hræður að paufast í rökkrinu.
Ekki hægt að mæla hugsanir á rafrænan hátt

Fyrirspurn ársins á Alþingi hlýtur að koma frá Vigdísi Hauksdóttur sem spurði hvort útbúnaður til að mæla sjónvarpsáhorf væri líka notaður til að mæla skoðanir fólks á stjórnmálum og Evrópusambandinu.

Nú er komið svar frá iðnaðarráðuneytinu sem var gert að fjalla um þessa fyrirspurn þingmannsins.

Í frásögn Viðskiptablaðsins af þessu segir einfaldlega að –

…ekki sé unnt að mæla hugsanir fólks á rafrænan hátt enn sem komið er.
Smelludólgaháttur

Það er ekki oft að maður lendir í því að fá um sig stóran fjölmiðlauppslátt sem maður áttar sig ekki alveg hvað er, en fattar svo að það er líklega vegna einhvers sem maður sagði fyrir löngu. En netið gleymir ekki, það er víst. Og oft þarf að hnoða saman „fréttum“ á furðulegan hátt til að fá netnotendur til að smella.

Í gær skrifaði ég litla grein á vefinn, hún var svona:

Þetta er frásögn af umtöluðum bardaga, eins og menn sjá kemur þarna hvergi fram nein skoðun á þessum slagsmálum, úrslitum þeirra eða athæfinu yfirleitt. Þarna er einungis stuðst við frásagnir úr öðrum fjölmiðlum, reyndar frekar dregið úr. Höfuðhöggin munu hafa verið nær 200.

Smelludólgur sem starfar á Vísi.is komst í þetta og skrifaði frétt sem hefur aldeilis endurómað í dag.

Um kenninguna hvort feitt fólk, alkólhólistar, reykingamenn eða aðrir sem passa ekki nógu vel upp á heilsu sína megi hafa skoðanir á þessu eða öðru sem tengist heilsufari ætla ég ekki að fjalla – spurning reyndar hvort maður megi þá hafa skoðanir á loftslagsbreytingum af mannavöldum eða byssueign?

Ég var að reyna að rifja upp hvaðan fyrirsögnin er komin á þessa „frétt“ sem varð svo víðlesin í gærkvöldi og í morgun, því eins og menn sjá er hana ekki að finna í greininni litlu sem ég skrifaði? Upplýsingar um það eru heldur ekki að finna í „fréttinni“ sjálfri.

Jú, ég hef grun um að þarna sé vísað í grein sem ég skrifaði fyrir löngu síðan, en það er varla „frétt“ – fjandakornið.

Hljómar heldur ekki sérlega vel.

„Egill Helgason telur MMA ekki íþrótt heldur ofbeldi – sagði eitthvað á þá leið fyrir tveimur árum.“
Hringbrautin nútímaleg og nýmalbikuð

Þarna er merkileg ljósmynd sem sýnir þegar nútíminn hefur hafið innreið sína í Reykjavík. Þarna er nýbúið að malbika Hringbrautina með tveimur akgreinum. Það er nútímaleg borg sem birtist okkur þarna með breiðum götum, reisulegum húsum og hitaveitutönkum efst í Öskjuhlíðinni.

En bílaumferðin er sáralítil, einhvern veginn virkar myndin eins og hún sé tekin að morgni dags, en við sjáum að það er enn snjór í Bláfjöllunum.

Og við sjáum glöggt hver er stærsta breytingin á Reykjavík síðustu áratugina, það eru sama og engin tré, trjágróðurinn sem nú einkennir Hljómskálagarð og Öskjuhlíð er ekki sprottinn. Hvaða áhrif ætli gróðurinn hafi á veðurfarið í borginni – eins og til dæmis í óveðrinu um daginn, þegar vindar hvinu og gnauðuðu en var lítið að veðri innan gömlu borgarmarkanna.

Ljósmyndin greinilega tekin úr turninum á Þjóðminjasafninu. Safnið var flutt í húsið við Hringbraut 1950, myndin er líklega tekin um það leyti.

Eins og allir vita fer Hringbrautin alls ekki í hring, en upphaflega átti hún að vera hringvegur um borgina. Snorrabrautin var þá hluti af Hringbraut – ég þekki eldri borgarbúa sem enn tala um Snorrabraut sem Hringbraut.

Það er svo makalaust að hugsa til þess hvernig þetta svæði lítur út núna, með mörgum akbrautum, þvers og kruss – sem sumar eru hannaðar miðað við spítala sem hefur aldeilis orðið töf á að rísi.

Myndin birtist á vefsíðunni Gamlar ljósmyndir, en ekki kemur fram hver er höfundur hennar.
Getur stjórnin haldið velli? – þingmaður BF vill sameiginlegt framboð

Ég heyri menn oft velta vöngum yfir því hvort ríkisstjórnin muni halda velli eftir næstu kosningar – tíminn líður hratt, nú er innan við eitt og hálft ár þangað til þær verða haldnar.

Þessar vangaveltur byggja á því að bæði Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn myndu ná að sveifla sér upp í tæka tíð fyrir kosningarnar – kannski með fjáraustri úr opinberum sjóðum á kosningaárinu. Það getur orðið erfitt fyrir stjórnarflokkana að standast slíka freistingu.

Önnur breyta er náttúrlega innflytjendamálin, þau eru enn ekki farin að hafa nein áhrif að ráði á landsmálapólitíkina eins og hún er stunduð í gegnum stjórnmálaflokkana – ólíkt því sem er að gerast í nágrannalöndunum. Þetta kann auðvitað að breytast og hafa áhrif á hið pólitíska landslag.

Það er náttúrlega möguleiki Sjálfstæðisflokkurinn farið upp undir 30 prósent atkvæða og Framsókn yfir 15 prósent – þetta gæti dugað ef fylgi hinna dreifist mikið.

En það verður að segjast eins og er að eftir því sem skoðanakönnunum fjölgar á þessu kjörtímabili virðist þetta ólíklegra. Píratar halda enn fylgissveiflunni stóru sem byrjaði síðastliðið vor, í nýrri könnun MMR eru þeir með 35,5 prósent, þeir eru langstærsti flokkurinn níunda mánuðinn í röð, nú er staðan reyndar sú að stjórnarflokkarnir eru samanlagt með örlítið meira fylgi en Píratarnir.

Það reyndar stundum vera þannig að þegar Framsókn fer aðeins upp, þá fer Sjálfstæðisflokkur niður – flokkarnir eru semsagt að bítast um sama fylgið. Framsókn er með 12,9 en Sjálfstæðisflokkur með 22 prósent.

Stjórnarflokkarnir úr síðustu ríkisstjórn eru heillum horfnir eins og fyrr, hvor um sig með 9,4 prósent, en erindi Bjartrar framtíðar í pólitík virðist vera þrotið.

Nú stingur Róbert Marshall, þingmaður BF, upp á því á Facebook að einhverjir ótilgreindir flokkar bjóði fram saman í næstu kosningum, stilli upp listum og bjóði fram ríkisstjórn undir forystu Katrínar Jakobsdóttur. Einhvern veginn virkar það hálf örvæntingarfullt:

Við sem aðhyllumst umbætur og alvöru aðgerðir á sviði umhverfis, jafnréttis, mennta- og heilbrigðismála þurfum að skipa okkur í sveit saman. Við þurfum að útbúa sameiginlega aðgerðaáætlun fyrir næstu kjörtímabil. Stilla sameiginlega uppá lista í öllum kjördæmum og stilla upp ríkisstjórn þar sem hæfileikar, bakgrunnur og verkefni ráða mannvalinu. Ég sé fyrir mér stjórn sem væri að mestu skipaða utanþingsráðherrum sem við kynnum fyrir kosningar og yrði leidd af Katrínu Jakobsdóttur. Verkefnin framundan eru risavaxin og munu reyna á okkur en við getum þetta. Það er von. Björgum Íslandi.
Kúgunartæki

Hér á vefnum Brightside er að finna safn af frábærum ljósmyndum frá því á síðustu öld. Þarna er Tesla í vinnustofu sinni með rafmagn allt í kring, Hemingway lyftandi glasi, orðinn illa farinn af ofdrykkju, Alain Delon sem slær Mick Jagger algjörlega út í æskufegurð og sjarma.

En ég staldraði við þessa ljósmynd. Þetta eru konur í Íran að mótmæla því að þurfa að klæðast hijab árið 1979 – eftir írönsku byltinguna. Hún leiddi til þess að öllum þessum konum var þröngvað í þennan hræðilega klæðnað.

Það er þversögn að höfuðpaurinn í þessu, Khomeini æðstiklerkur, hafði fengið hæli í Frakklandi – í landi frelsisins – áður en hann sneri aftur til Íran.

Myndin er áhrifamikil og minnir okkur á að hijab og niqab og burqa er kúgunartæki sem er beitt gegn konum.
114 höfuðhögg – og þau urðu bara fleiri

Stundum er sagt að góð íþrótt sé gulli betri.

Gríðarlegur fréttaflutningur hefur verið af viðureign Gunnars Nelson og Demians Maia í íþróttinni MMA, langmestur þó á fjölmiðlum 365.

Það fór svo að Gunnar tapaði. Ósigur hans fólst í því að hann var keyrður niður í gólf, honum haldið og hann laminn viðstöðulaust í hausinn.

Segir svo frá á Vísi:

Ef hann var ekki með Gunnar í lás var hann að berja hann sundur og saman. Fyrir þriðju og síðustu lotuna var Maia búinn að landa 114 höfuðhöggum og þau urðu bara fleiri.
Riðill F – forsætisráðherrann og Illugi

Portúgal, Ungverjaland, Austurríki, Ísland. Þetta er riðillinn sem Íslendingar lenda í á Evrópumótinu í fótbolta næsta sumar, fyrsta stórmóti sem Ísland kemst á. Riðill F.

Er þetta skemmtilegur riðill? Varla. Þarna eru að minnsta kosti ekki leikir sem vekja mikinn áhuga fyrirfram, ekki nema maður sé ákafur fylgismaður einhvers af liðunum,

Portúgal veldur oft á stórmótum, er þó alltaf með frábærlega flinka leikmenn og stórstjörnur innan um. Portúgal lék úrslitaleikinn á Evrópumótinu 2004, tapaði fyrir Grikklandi. Þar mátti sjá hvernig veikara lið gat unnið sterkara lið með góðu skipulagi og aga.

Möguleikar Íslands á móti eins og þessu liggja hugsanlega í einhverju slíku, skipulaginu, aganum, keppnishörkunni.

Ungverjar eiga glæsilega knattspyrnusögu, voru kannski með besta lið í heiminum eftir stríð. Puskas þar fremstan. Því hefur verið haldið fram að Þjóðverjar hafi notað lyf til að sigra Ungverja í úrslitaleik HM 1954.

En Ungverjar hafa ekki spilað á stórmóti í fótbolta síðan á HM 1986.

Austurríki var með á EM 2008 – einfaldlega vegna þess að mótið var haldið í Austurríki og Sviss. En Austurríkismenn komust ekki upp úr riðli sínum á mótinu.

En liðið þykir sterkt núna, er númer 10 á heimsstyrkleikalistanum. Það er stórt stökk, því Austurríki var númer 105 árið 2008.

Ungverjaland er númer 20 á þessum lista, en Ísland númer 36. Portúgal er númer 7.

Á pappírnum ættu semsagt Íslendingar að tapa fyrir þessum liðum – en maður veit auðvitað aldrei. Þetta gæti orðið sérkennilegt mót þar sem eru með smáþjóðir eins og Albanía, Wales, Slóvakía, Írland, Norður-Írland – og Ísland, Ungverjaland og Austurríki.

Eitt einkenni á stórmótum seinni ára er að frægir knattspyrnumenn frá stórþjóðum virka oft þreyttir – eða þá að þeir eru einfaldlega að passa sig að meiðast ekki. Í þeirra huga er aðalmálið launatékkinn frá félagsliðunum.

Minni lið sem hafa gott hugarfar geta náð árangri vegna þessa þótt leikmennirnir séu ekki eins flinkir. Við sáum hvernig fór fyrir Hollendingum þegar þeir léku gegn Íslandi í undankeppninni. Það sem fór með þá var einkennilegt sambland af hroka og leiða.

Kannski hefði verið skemmtilegra að lenda á móti Ítalíu, Þýskalandi eða Englandi – hinum stóru frægu liðum, tapa en máski með reisn. Riðill F getur seint talist sérlega sexý. En hugsanlega eru ákveðnir möguleikar á að komast áfram.

Það eru ýmsir farnir að pæla í því – eru komnir með okkur langleiðina upp úr riðlinum og í úrslitin. Þetta skrifar Illugi Jökulsson.

Og sjálfur Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra. Þeir Illugi eru yfirleitt ekki sammála um margt.
Hringurinn

Össur Skarphéðinsson var þurrkaður út af Facebook. Þetta getur gerst ef sendar eru margar kvartanir vegna síðu. Andstæðingar og óvildarmenn geta semsagt látið fólk hverfa af Facebook. Stundum kunna svona kvartanir að vera réttmætar – en stundum ekki. Örugglega ekki í tilviki Össurar sem heldur úti feikilega skemmtilegum skrifum á Fésinu. Össur er einfaldlega einn besti penni á Íslandi. Hver á að meta svonalagað og hvernig þá?

Össur er kominn aftur á Facebook og spyr:

Er það ekki einnar messu virði að velta fyrir sér að bandarískt stórfyrirtæki getur skrúfað fyrir helsta tjáningarform stjórnmálamanna í nútímanum? Á það að vera svoleiðis? Ættu löndin kannski að setja í lög að fyrirtæki sem starfrækja samskiptamiðla mættu undir engum kringumstæðum loka á tjáningu fólks sem berst fyrir mannréttindum eða er í stjórnarandstöðu án þess að fyrir því séu færð rök? Þessvegna um alla. – Hvað ef Facebook og aðrir samskiptamiðlar sem nú eru helstu vettvangar pólitískrar tjáningar og andófs lenda í höndum sem hafa minni virðingu fyrir lýðræði og tjáningarfrelsi en núverandi eigendur?

Sumir taka þessum orðum þingmannsins sem rausi. Að þarna sé hann að biðja um meiri lög, meiri reglur – það sé andstætt frelsinu.

En þetta er ekki svona einfalt. Það er náttúrlega mikil spurning hvernig helsta upplýsinga- og umræðuvettvangi samtímans er stjórnað – já, hann er í höndum bandarísks auðhrings. Og Facebook snertir ekki bara skoðanir okkar, heldur erum við þarna með ljósmyndir, smekk okkar á menningu, fjölskyldumál, tengsl við vini og ættingja.

Við erum líka farin að sjá æ meira af íslenskum auglýsingum á Facebook. Það væri merkilegt að sjá hversu mikið af auglýsingafé héðan rennur til stórra erlendra netfyrirtækja.

Rithöfundurinn og Íslandsvinurinn Dave Eggers skrifar um þetta í skáldsögunni The Circle sem kom út 2013. Þetta er hálfgerð dystópía hjá Eggers. The Circle er stórfyrirtæki á borð við Facebook og Google, fágað á yfirborðinu en með óheyrileg völd. The Circle er í raun búið að taka yfir allar hliðar mannlegs atferlis á internetinu – og þegar sagan hefst er fyrirtækið að koma því í kring að kosningar verði haldnar í gegnum vef fyrirtækisins. Þannig eru heimsyfirráðin fullkomnuð.

Þetta er 1984, bara miklu fágaðra og ísmeygilegra.
Heiftúðug og hættuleg stjórnmál

Hinn mikli flóttamannastraumur í Evrópu hefur að baksviði ris pópúlískra stjórnmálaflokka sem gera út á andúð á innflytjendum. Þessum stjórnmálaöflum vex stöðugt ásmegin, þau verða kokhraustari, peningakistur þeirra stækka, þau ná að færa jafnt og þétt út mörk þess sem er leyfilegt í þjóðfélagsumræðunni. Þar njóta þau samskiptamiðla nútímans – við erum farin að venjast því að sjá þar umræðu sem hefði talist óboðleg fáum árum.

Pútín Rússlandsforseti sér til þess að Þjóðfylkingunni frönsku skortir ekki fé, en vestanhafs fer Donald Trump mikinn í forvali fyrir forsetakosningar, fjölmiðlar virðast ekki geta fengið nóg af þessum lýðskrumara sem fer æ lengra út á braut fasisma.

En það er náttúrlega verst að Trump og þeir sem hugsa eins og hann tjá skoðanir stórra hópa í samfélaginu – sbr. þessa litlu mynd hér að ofan. Þetta gerist ekki í tómarúmi. Þjóðfylking Marine Le Pen vann stórsigur í kosningum í Frakklandi um síðustu helgi – ef þjóðfélagsólgan eykst er ekki hægt að útiloka að hún yrði kjörin forseti. Það myndi í raun þýða algjöra kúvendingu í stjórnmálum í Evrópu. Athyglisvert er að Le Pen vinnur stærstu sigrana meðal fólks úr verkalýðsstétt – meðal þeirra sem eru efnaminnstir.

Svipaðar stjórnmálahreyfingar eru til víða, í Ungverjalandi er birtingarmyndin sérlega andstyggileg, en á hinum friðsömu Norðurlöndum höfum við Svíþjóðardemókrata, Sanna Finna og Þjóðarflokkinn danska.

Það er langt síðan stjórnmálin í Evrópu hafa verið jafn heiftúðug, þröngsýn – jafn full af tortryggni.

Í Þýskalandi hefur svona hreyfingum mestanpart verið haldið niðri, en nú er því spáð að þar geti flokkurinn Alternative für Deutschland farið að sækja verulega á. Hin frjálslynda flóttamannastefna sem var kunngjörð í sumar er farin að reynast Angelu Merkel mjög erfið. Í raun má segja að Merkel hafi verið að bakka út úr henni.

Við sjáum hvernig viðhorfin í flóttamannamálum eru að breytast. Evrópa hinnar frjálsu farar gæti heyrt sögunni til. Hugmyndin þar að baki er góð og göfug, en það verður að segjast eins og er að Schengen riðar til falls. Eins og komið hefur fram í umræðu síðasta sólarhrings á Íslandi er Evrópa algjörlega búin að loka á hælisleitendur frá Albaníu, Makedóníu og Kosovo. Þar hefur verið skellt í lás.

Og nú má segja að ESB sé í raun búið að gera samning við skrattann hvað varðar flóttamenn frá Miðausturlöndum. Tyrkjum verða borgaðar stórar fjárhæðir til að þeir geti haldið aftur af fólksstraumnum frá Sýrlandi og Írak. Þrír milljarðar evra eiga að fara í þetta verkefni, en enn er ekki samkomulag um hverjir skuli borga. Reynt verður að halda flóttamönnunum í Tyrklandi þannig að þeir birtist ekki í Evrópu um leið og áformað er að styrkja ytri landamæri álfunnar. Á tíma þegar straumur flóttamanna fóðrar ris hræðilega ógeðfelldra stjórnmálahreyfinga eru góð ráð dýr – þróun stjórnmálanna vekur mikinn ugg.
I like Ike – varnarsamningurinn 1951

Mjög söguleg ljósmynd, tekin af Skafta Guðjónssyni. Birtist á vefnum Gamlar ljósmyndir. Vetur og mikill snjór framan við Stjórnarráðið 25. janúar 1951.

Eins og Guðjón Friðriksson sagnfræðingur segir í texta við myndina þá eru þarna Bjarni Benediktsson, þáverandi utanríkisráðherra, og Dwight Einsenhower, aðalhershöfðingi herja bandamanna í heimsstyrjöldinni.

Þeir ræddu veru bandarísks hers á Íslandi, en ári síðar var Eisenhower orðinn forseti Bandaríkjanna undir kjörorðinu fræga: I like Ike!

Nokkur mannfjöldi stendur álengdar í Bankastræti, en ekki verður séð að séu á lofti nein mótmælaspjöld.

Varnarsamningurinn svokallaður var gerður milli Íslands og Bandaríkjanna þetta ár – og er í raun enn í gildi þótt Bandaríkjaher sé ekki lengur í varnarstöðinni á Miðnesheiði.
Fólkið búið að fá nóg?

Eftir langt friðar- og hagvaxtarskeið stígur alltaf einhver fáviti fram og lýsir því yfir að „fólk sé búið að fá nóg“.

Skrifar Pawel Bartoszek á Facebook.

Ég svara honum á sama vettvangi.

Eftir langt friðar og hagvaxtarskeið virðist eins og margir séu haldnir þrá eftir ófriði og jafnvel heimsslitum. Sérkennileg tegund af leiða, en var ekki sagt að eitthvað slíkt hugarfar hefði verið uppi fyrir heimsstyrjöldina fyrri?
Allar dyr lokast fyrir hælisleitendur frá Albaníu

Það er ömurlegt að sjá fólki vísað burt frá Íslandi að næturþeli og maður verður var við mikla reiði vegna albönsku fjölskyldunnar sem var rekin burt í nótt. Skiljanlega, það birtast fréttir og myndir sem vekja heitar tilfinningar.

En þetta er samt ekki séríslenskt, langt í frá. Öll Evrópa hefur verið að loka dyrunum á flóttamenn frá Albaníu og löndum Balkanskagans, eins og sjá má í þessari frétt frá Reuters frá því í september – þarna eru flugvélar að fara frá Þýskalandi með Albani sem hefur verið neitað um landvist. Ein ástæðan sem er gefin upp er að verið sé að rýma fyrir flóttafólki frá Sýrlandi.

Þýsk yfirvöld hafa meira að segja efnt til auglýsingaherferðar í Albaníu til að sporna við hælisleitendum þaðan – þau ráða þarlendu fólki frá því að reyna að komast til Þýskalands. Samkvæmt þessari frétt á Euractiv er hlutfall þeirra sem fá hæli afar lágt, ekki nema 0,6 prósent á fyrri hluta þessa árs. Það er sagt að Albanir fái ekkert í Þýskalandi nema miða aftur heim.

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, var nú í vikunni valin „maður ársins“ hjá Time, ekki síst vegna mannúðlegrar afstöðu til flóttafólks.

Evrópusambandið hefur verið að setja reglur um að Albanir komi frá upprunalandi sem er öruggt, safe country of origin, eins og líka má lesa á vef Útlendingastofnunar, semsagt að þar séu ekki ofsóknir, mannréttindabrot eða stríð sem réttlæti veitingu hælis – ólíkt því sem á við um Sýrlendinga sem eru beinlínis að flýja morð, ofbeldi, pyntingar, nauðganir. Þó er kveðið á um að þetta séu aðeins meginlínur, það verði að skoða hvert mál fyrir sig.

Um þetta má máski deila, en vandi Albana er aðallega fólginn í fátækt og lélegum innviðum. Fólksflótti frá landinu gerir ástandið enn verra og verst er þegar menntafólk fer líka að láta sig hverfa. Með atgervisflóttanum dvínar vonin um bættan hag þjóðarinnar – en Albanía hefur reyndar stöðu umsóknarríkis að Evrópusambandinu síðan 2014. En almennt virðist vera að þeir sem vilja komast frá Albaníu til annarra Evrópulanda fái hvergi skjól, eins sorglegt og það nú er.

Mynd af albönskum dreng sem var vísað úr landi með fjölskyldu sinni fer eins og eldur í sinu um samskiptamiðla. Örugglega ein af fréttamyndum ársins. Myndin er tekin af Kristni Magnússyni hjá Stundinni.
Sigurður og fálkaorðan

Sigurður Einarsson fékk fálkaorðuna um áramótin 2007. Hann tók við henni frá svonefndum stórmeistara orðunnar, forseta Íslands, Ólafi Ragnari Grímssyni – sem á þeim tíma var sérstakur verndari íslensku útrásarinnar og í raun maðurinn sem öðrum fremur skóp orðfæri hennar.

Þetta stóð í tilkynningunni um orðuveitinguna:

Sigurður Einarsson, stjórnarformaður, Bretlandi, riddarakross fyrir forystu í útrás íslenskrar fjármálastarfsemi.

Sigurður var á þessum tíma í vinfengi við forsetann og tíður gestur á Bessastöðum. Og það verður náttúrlega að segja eins og er – menn skriðu unnvörpum fyrir útrásarvíkingum, á þá mátti varla halla orði. Þeir fengu líka að finna til tevatnsins sem það reyndu.

En þetta var satt að segja heldur vond tímasetning, því þarna var byrjað að molna verulega undan íslenska bankakerfinu.

Hinn furðulegi íslenski hlutabréfamarkaður – sem margir vissu reyndar að var handstýrt að miklu leyti (menn töldu bara að bankarnir mættu allt) – átti reyndar enn eftir að hækka og náði 9040 stigum í júlí það ár.

Hann endaði í 300 stigum eftir hrun. Þetta eru tölur sem er alltaf jafn gaman að nefna við útlendinga, sérstaklega Bandaríkjamenn, sem eru vanir að fylgjast með hlutabréfamörkuðum. Þeir verða alveg hlessa – og skilja auðvitað að svona getur ekki gerst nema eitthvað sé í stórkostlegu ólagi.

En einhvern veginn finnst manni hálftilgangslaust að svipta Sigurð orðunni – eiginlega jafn tilgangslaust og það var að veita honum orðuna á sínum tíma. Fálkaorðan hefur ekki þann sess í huga Íslendinga að þetta skipti máli.
Ljótur verknaður – sem mörgum þótti sniðugur á sínum tíma

Meðfram útkomu bókar um listakonuna Nínu Sæmundsson og sýningu á verkum hennar í Listasafninu, er rætt um hverjir hafi verið að verki þegar stytta hennar Hafmeyjan var sprengd á nýársdag 1960.

Mér finnst ég reyndar hafa heyrt nöfnin, og oftar en einu sinni, en ég hef mjög lélegt minni á kjaftasögur og er búinn að steingleyma því. Ég held samt að margir viti þetta.

Um þetta var stundum rætt á árum áður. Þá fannst mér tónninn einatt vera sá að þetta hefði verið besta mál, að þarna hefði smáborgaraskapur, klisjur og kits fengið á baukinn – listaverkið hefði í raun ekki verðskuldað neitt betra.

Það verður reyndar seint sagt að Hafmeyjan sé stórbrotin list, það er hún ekki, í besta falli er styttan forvitnileg vegna sögu sinnar, en menn geta séð þetta sjálfir með því að labba niður að Tjörn þar sem verkið hefur verið endurreist.

En það skiptir ekki máli, verknaðurinn var ljótur og hugarfarið að baki hans þröngt og andstyggilegt – þótt sumum hafi þótt þetta sniðugt á sínum tíma.