arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ísrael, Palestína og járnveggurinn

Í merkri bók sagnfræðingsins Avi Shlaim sem nefnist Járnveggurinn er sýnt fram á hvernig það hefur ætíð verið stefna Ísraela að beita Palestínumenn ítrustu hörku, hugmyndin er að það sé betra að eiga við þá séu þeir óttaslegnir og bugaðir. Þetta er í raun framferði nýlenduveldis sem er að ræna landi – Ísrael er skilgetið afkvæmi nýlendustefnunnar.

Það virðist ekki alltaf skipta máli hverjir stjórna Ísraelsríki, Shlaim rekur járnveggsstefnuna aftur til Zeevs Jabotinskí, hægrimanns sem telst einn af feðrum Ísraelsríkis, en Verkamannaflokkurinn sem byggði á hefðum evrópskra sósíalista, tók hana líka upp. Það er samt frægt þegar Ben Gurion flaug í þyrlu yfir herteknu svæðin eftir sex daga stríðið og á að hafa gripið í handlegg Moshe Dyan og sagt: Við verðum að skila þessu aftur, annars verður aldrei friður.

Nú eru það sérstaklega ógeðslegir öfgamenn sem ráða ríkjum í Ísrael, Benjamín Netanyahu, sem var öðrum fremur ábyrgur fyrir því að grafa undan Oslóarsamningum á sínum tíma, og Avigdor Liberman, rasisti sem er vill innlima landnemabyggðir á Vesturbakkanum og heimtar að borgarar í Ísrael skrifi undir hollustueiða en glati kosningaréttinum ella. Pólitískur ferill Libermans er reyndar í hættu vegna fjársvikamála. Þessir menn eru svo geggjaðir að þeir eru að kasta á glæ vináttu Tyrklands sem hefur verið Ísraelum afar mikilvæg.

Hinum megin er hið innlokaða Gazasvæði sem lýtur stjórn fasískra afla úr Hamashreyfingunni. Þau halda íbúunum í greipum haturs og ótta – og nærast á hinni hryllilegu kúgun og innilokun sem Ísraelsstjórn stendur fyrir. Á Gaza ríkir nú hafnbann Ísraelshers sem siglingalestin sem nýtur meðal annars stuðnings Noams Chomsky og Desmonds Tutu – og þar sem Henning Mankell var meðal þátttakenda – ætlaði að reyna að rjúfa. Því er svarað að skipverjar hafi beitt hnífum og teygjubyssum – ja, olræt, en ísraelsku hermennirnir skutu fjölda þeirra til bana og særðu aðra.

Þeir sem þjást eru venjulegt fólk á Gaza sem hefur ekkert ferðafrelsi, engin mannréttindi, takmarkaðan aðgang að nauðsynjum, mat, vatni, heilsugæslu og lyfjum. Munum að Gaza er lítill kimi þar sem mikill fjöldi fólks er innikróaður – í raun ekki annað en stórt fangelsi. Gettó, svo maður noti orð sem hefur andstyggilegan hljóm.

Það er rétt að það er kominn tími til að setja Ísraelum, landráni þeirra og kerfisbundinni kynþáttastefnu stólinn fyrir dyrnar. Þar getur rödd Íslands hljómað hátt og skýrt – og við getum alveg tekið sjálfstæða afstöðu, burtséð frá því sem stórveldi í kringum okkur vilja.
Ehrenreich

Ég bendi á viðtalið við rithöfundinn og baráttukonuna Barböru Ehrenreich úr Silfri gærdagsins – það hefur líklega farið framhjá mörgum vegna kosningafársins.

Í viðtalinu ræðir hún meðal annars um hlutskipti láglaunafólks í Bandaríkjunum, millistétt sem býr við mikið óöryggi og falska bjartsýni og jákvæðni sem hefur ríkt í bandaríska hagkerfinu og á vinnumarkaðnum.

Viðtalið má sjá með því að smella hérna.
Fjórflokkurinn er veruleiki

Menn eru að fetta fingur út í hugtakið fjórflokkarnir eða fjórflokkurinn.

Þetta er samt veruleiki í íslenskum stjórnmálum. Þau hafa í meginatriðum byggst upp á fjórum flokkum allan lýðveldistímann.

Sjálfstæðisflokknum – sem er óvenju breiður flokkur á hægri vængnum, nær að sameina í sínum röðum frjálshyggjumenn, miðjumenn, bændur og fólk sem getur jafnvel talist sósíaldemókratar.

Framsóknarflokkurinn – hann slæst milli þess að vera bændaflokkur og frjálslyndur flokkur eins og eru víða til í Evrópu.

Samfylkingin – sósíaldemókrataflokkur sem telur sig í hópi jafnaðarmannaflokka á Norðurlöndunum, að því leyti er Samfylkingin skilgetið afkvæmi Alþýðuflokksins, enda stefnumálin að flestu leyti lík, eins og Alþýðuflokkurinn er hún alþjóðasinnuðust íslenskra flokka.

Vinstri græn – í þeim flokki er þráður sem rennur í gegnum Alþýðubandalagið og Sósíalistaflokkinn en svo hefur verið bætt við áherslum á umhverfisvernd, sem er reyndar þróun sem varð meðal margra vinstri flokka eftir hrun kommúnismans.

Í raun hafa ekki orðið miklar breytingar á þessu kerfi. Nýir flokkar hafa komið og flestir horfið mjög snögglega. Í þingkosningum er það ekki stór hluti fylgisins sem flytur sig til – sveiflurnar hafa í raun verið furðu litlar. Varanlegasta breytingin síðustu ár er að krataflokkurinn hefur stækkað og fest sig í sessi sem næststærsti flokkurinn en Framsóknarflokkurinn hefur skroppið saman. Sjálfstæðisflokkurinn tapaði miklu í síðustu alþingiskosningum en margt bendir til að það sé einungis tímabundið.

Borið saman við Norðurlöndin felst sérstaða íslenska stjórnmálakerfisins meðal annar í því að hægri flokkurinn er óvenju stór, það er hann sem er hinn raunverulegi valdaflokkur, rétt eins og krataflokkarnir hafa verið á Norðurlöndunun. Sósíalistar voru alltaf mjög sterkir hér en sósíaldemókratar veikir – en með stofnun Samfylkingarinnar sigu loks framúr. Í eina tíð Alþýðubandalagið var yfirleitt stærra en Alþýðuflokkurinn.

Þetta er semsagt mjög lífseigt kerfi, lifði til dæmis af alþingiskosningarnar sem voru stuttu eftir hrunið. Sumir stjórnmálafræðingar hafa jafnvel talað eins og það sé inngróið inn í efðaefni þjóðarinnar. En kosningunum í gær kom fram stærsta ögrun sem þetta kerfi hefur orðið fyrir – og það náttúrlega vel hugsanlegt að það kunni að endurtaka sig í þingkosningum. Að þá geti nýtt framboðsafl kollvarpað kerfinu. Kosningarnar í gær sýna að það er hægt – þess vegna eru þær svo mikil ógnun við fjórflokkakerfið.

Það er heldur ekkert sem segir að fjórflokkurinn endurspegli strauma og stefnur í íslensku samfélagi, til dæmis í auðlindamálum, sjávarútvegi, landbúnaði, Evrópumálum, hvað varðar afstöðuna til ríkisrekstrar og einkarekstrar – nei, línurnar liggja mjög víða þvert á flokkana.
Krísa í Samfylkingunni

Karl Th. Birgisson, einn af stuðningsmönnum Össurar í Samfylkingunni, vill að Dagur B. Eggertsson fari frá vegna úrslitanna í borgarstjórnarkosningunun. Það er svosem ekki óeðlileg krafa.

En þá má kannski horfa víðar um land. Samfylkingin tapar hérumbil alls staðar og víða mjög stórt. Varla verður Degi kennt um það. Á landsvísu tapaði flokkurinn meira en 30 prósentum.

Er þá ekki óhætt að kenna flokksforystunni um? Hvað með Jóhönnu, Össur, Kristján Möller – ráðherrana úr sjálfri hrunstjórninni?

Vandi Samfylkingarinnar er hins vegar sá að það er enginn afgerandi forystumaður í sjónmáli – Dagur á ekki séns eftir laugardaginn, ekki heldur Lúðvík Geirsson, Árni Páll er fjarska óvinsæll, sumir nefna Guðbjart Hannesson, sem er bæði vinsæll og farsæll, en er spurning hvort hann hefur karakter til að vera fremst í flokki á þessum erfiðu tímum þegar það er sannarlega ekki öfundavert að vera í pólitík.
Eru hjaðningavíg að byrja í flokkunum?

Ég benti í gær á heimasíðu Marinós Gunnars Njálssonar þar sem hann er að taka saman ýmiss konar talnaefni um kosningarnar.

Nú bætir hann um betur og skoðar útkomu flokkanna eftir kjördæmum. Samkvæmt þessu eru það Vinstri grænir sem tapa hlutfallslega mest, en Sjálfstæðisflokkurinn sem tapar flestum atkvæðum.

Annars sér maður ekki betur en að uppgjörin innan flokkanna séu að fara af stað. Össurararmurinn í Samfylkingunni ræðst á Dag, Þorleifur Gunnlaugsson sem náði ekki inn í borgarstjórnina ræðst á Steingrím J., Guðmundur Steingrímsson hjólar í Sigmund Davíð – það verður forvitnilegt að fylgjast með þessu næstu daga.

Best þó úr mátulegri fjarlægð.
Tap flokkanna í þéttbýlinu

Marinó Gunnar Njálsson reiknar saman kosningaúrslit í stærstu sveitarfélögunum, Reykjavík, Kópavogi, Hafnarfirði og Akureyri. Ég vitna í þetta, Marinó er talnagleggri maður en ég. Skoðið þetta endilega hjá honum.

Samkvæmt þessu er tap Vinstri grænna gríðarlegt – andstætt því sem Steingrímur J. Sigfússon segir – flokkurinn tapar 39,4 prósentum af fylgi sínu á þessum stöðum. Samt er merkilegt að þetta kostar Vinstri græna aðeins tvo fulltrúa, þeir halda fjórum fulltrúum í þessum sveitarfélögum, eru alls staðar með.

Framsókn tapar 40,8 prósentum í þéttbýlisstöðunum.

Sjálfstæðisflokkurinn 28,4, en Samfylkingin 35 prósentum.

Það er merkilegt að ýmislegt bendir til að Sjálfstæðisflokkurinn verði ekki í stjórnarmeirihlutum í þessum fjölmennustu bæjarfélögum. L-listinn hefur hreinan meirihluta á Akureyri, í Kópavogi virðist vera í burðarliðnum meirihluti Samfylkingar, VG, Kópavogslista og Næstbestaflokks, í Hafnarfirði eru Samfylkingin og VG að tala saman, en í Reykjavík virðist að minnsta kosti útilokað að Hanna Birna Kristjánsdóttir haldi borgarstjóraembættinu.

Svo er ljóst að það eru Vinstri grænir sem taka kosningaúrslitunum langverst, samanber þennan reiðilestur Bjarna Harðarsonar þar sem hann talar um Besta flokkinn sem skammarlega atlögu að lýðræðinu og grein Ármanns Jakobssonar þar sem hann líkir Besta flokknum við graftarbólu.

Steingrímur segir nauðsyn að VG haldi sínu striki, en Ögmundur segir að þetta sé uppreisn gegn vinnulagi. Hugsanlega kemur enginn flokkur jafn sár úr kosningunum og VG?

Guðmundur Steingrímsson notar tækifærið til að leggja til atlögu við formann sinn, Sigmund Davíð Gunnlaugsson. Það er sagt að Guðmundur hafi auga á formannsstólnum sem afi hans og faðir hafa áður vermt. Framsóknarflokkur undir stjórn Guðmundar yrði öðruvísi en flokkur Sigmundar; Guðmundur var í Samfylkingunni og þar eru ennþá flestir vinir hans.

Eftir kosningaúrslitin bendir margt til þess að Bjarni Benediktsson verði einn í kjöri til formanns í Sjálfstæðisflokknum á landsfundi í júní. Hanna Birna Kristjánsdóttir sagðist ekki ætla að fara í formannsframboð, en hún útilokar ekki að sækjast eftir varaformannsembættinu. Hanna Birna er líka í erfiðri aðstöðu til að gegna formennskunni, hún verður líklega óbreyttur borgarfulltrúi í Reykjavík næstu árin. Kristján Þór Júlíusson á varla möguleika eftir útreiðina sem flokkurinn fékk í heimabæ hans, Akureyri.

Bæði Dagur B. Eggertsson og Jóhanna Sigurðardóttir hafa sagt að Samfylkingin ætli að taka kosningaúrslitin alvarlega. Það er spurning hvað felst í því, en einhvern veginn sýnist manni ekki vera mannabreytingar í kortunum hjá Samfylkingunni í bili, umfram fórnina þegar Steinunn Valdís sagði af sér. Það virðist enginn afgerandi forystumaður vera í sjónmáli í Samfylkingunni – Dagur tapaði stórt, Lúðvík Geirsson datt út í Hafnarfirði og Árni Páll Árnason stríðir við miklar óvinsældir.
Dennis Hopper og Easy Rider

Easy Rider var mesta kúltmynd áttunda áratugarins. Ég man að ég sá hana í listabíói í Kaupmannahöfn sirka árið 1977. Þá eimdi ennþá eftir af hippatímanum og frelsisþránni sem myndin túlkar. Auðvitað var þetta toppurinn á leikstjóraferli Dennis Hopper, þessa sérstæða leikstjóra og leikara – þótt hann ætti margar aðrar flottar stundir á hvíta tjaldinu. En þarna fangaði hann tíðaranda með einstökum hætti.

Um leið og maður rifjar upp myndina þá er sjálfsagt að minnast líka á tónlistina í henni, til dæmis þetta frábæra lag með Byrds. Lagið er eftir Roger McGuinn en nokkrar línur í því eru eftir Bob Dylan – sem á sínum tíma vildi þó ekki kannast við lagið.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=DNjzzDNIJWw]
Auðu atkvæðin

Í kosningum er komið fram við auða kjörseðla af mikilli óvirðingu, því vissulega er það afstaða að skila auðu – rétt eins og til dæmis að kjósa Sjálfstæðisflokkinn.

Það væri mjög áhugavert að fá samantekt um auða kjörseðla í helstu sveitarfélögum.

Í Hafnarfirði var enginn valkostur við gömlu flokkanna og þar brugðu kjósendur á það ráð að skila auðu – nær sjötti hver Hafnfirðingur skilaði auðu eins og lesa má í þessari frétt.

Það þýðir væntanlega að auði listinn hefði fengið 14,5 prósenta fylgi – og fulltrúa í bæjarstjórnina.

Kosningaþátttakan þar í bæ var líka mjög lítil – eða 65 prósent. Flokkarnir sem stjórna bænum næsta kjörtímabil eru semsagt með óvenju fá atkvæði á bak við sig.
Áhrifin á landsmálin

Ég minnti á það um daginn að Halldór Ásgrímsson hefði sagt af sér sem forsætisráðherra eftir síðustu sveitastjórnakosningar.

Er eitthvað slíkt í spilunum núna? Einhverjar breytingar í landsmálunum?

Ríkisstjórnarflokkarnir fara mjög illa út úr kosningunum; í Reykjavík fá þeir samanlagt 26 prósent atkvæða.

Kallar það á uppstokkun í stjórninni?

Og Sjálfstæðisflokkurinn, hann er að fara að halda landsfund í júní. Nær Bjarni Benediktsson að halda formannssætinu á fundinum, eða kemur kannski upp krafa um að Hanna Birna verði formaður? Það er ekki víst að hún vilji, og það gæti veikt hana að allar líkur eru á að hún verði óbreyttur borgarfulltrúi í Reykjavík næstu árin.

Svo er reyndar hitt að maður fékk á tilfinningunna í kosningabaráttunni að Hanna Birna væri sjálfstætt pólitískt afl sem væri í mjög litlum tengslum við Sjálfstæðisflokkinn.

Staða Kristjáns Þórs Júlíussonar, sem hugsanlega myndi sækjast eftir formenskunni, hefur líklega veikst eftir afhroð Sjálfstæðisflokksins á Akureyri.
Úrslit gærdagsins

Þetta eru skrítnar niðurstöður kosninga.

Sigur Besta flokksins í Reykjavík eru náttúrlega einhver ótrúlegustu tíðindi í íslenskri stjórnmálasögu, bylmingshögg á fjórflokkana. Sigur L-listans á Akureyri er líka stórtíðindi, og þar var enginn grínari í framboði. Maður veltir fyrir sér hvað hefði gerst ef svona framboð hefðu tekið þátt í kosningunum víðar um landið. Það er ljóst að það er jarðvegur fyrir breytingar.

Nú er það Besti flokkurinn sem á að geta ákveðið hvernig Reykjavík verður stjórnað næstu fjögur árin, nema Sjálfstæðisflokkur og Samfylking myndu óvænt ákveða að mynda meirihluta. Það er þó afar ólíklegt.

Sjálfstæðisflokkurinn tapar miklu en ekki jafnmiklu og búist var við. Það er að miklu leyti að þakka vel heppnaðri kosningabaráttu þar sem Hönnu Birnu var stöðugt teflt fram sem miklum leiðtoga, en nánast látið eins og aðrir væru ekki í framboði með henni.

Fylgi Sjálfstæðisflokksins er ótrúlega traust á stöðum eins og Garðabæ, Vestmannaeyjum og Reykjanesbæ. Hann horfir hins vegar fram á að vera máski ekki í meirihluta í neinu af stærstu sveitarfélögum landsins (við vitum þó ekki með Reykjavík), ekki á Akureyri, varla í Hafnarfirði og Kópavogi.

Í Hafnarfirði er VG í oddaaðstöðu, getur valið hvort flokkurinn vinnur með Samfylkingu eða Sjálfstæðisflokki. Það yrði tæplega vel séð innan ríkisstjórnarinnar ef hann færi í eina sæng með Sjálfstæðismönnum í höfuðvígi krata. Í Kópavogi eru línunar óskýrari, þar koma ný framboð, Næstbestiflokkurinn og Kópavogslistinn, mönnum að. Það er í hendi þessara framboða hverjir stjórna bænum næstu fjögur árin. En þar í bæ er ekki í boði að mynda meirihluta nema með þremur flokkum eða fjórum flokkum, nema svo ólíklega vilji til að Sjálfstæðisflokkur og Samfylking vinni saman.

Ríkisstjórnarflokkarnir fá afar vonda kosningu, Samfylkingin er krísu eftir þetta, en útreið Vinstri grænna sætir furðu. Að einhverju leyti er um að kenna óvinsælli ríkisstjórn – en í tilfelli VG virðist líka vera um að ræða frambjóðendur sem höfða lítt til kjósenda. Það er eiginlega makalaust að sá eini af fjórflokkunum sem ekki getur kallast hrunflokkur skuli ekki gera betur en þetta.

Framsókn er í stjórnarandstöðu – það er lengst síðan hún hefur verið í ríkisstjórn af fjórflokkunum – en hún nýtur þess alls ekki. Framsókn nær ekki inn manni í Reykjavík og nú er staða flokksins slík að hann á aðeins einn sveitarstjórnarmann á öllu höfuðborgarsvæðinu, þann sem slapp naumlega inn í Kópavogi.
Framboð um heiðarleika

Þegar fyrstu tölur birtust í Reykjavík var H listinn með ekkert atkvæði.

Þá varð einhverjum að orði að Ólafur F. væri orðinn svo heiðarlegur að hann hefði ekki kosið sjálfan sig.
Kjördagur

Ég hitti tvo kjósendur í Reykjavík í dag sem sögðust hafa ákveðið að kjósa Besta flokkinn eftir að hafa lesið Morgunblaðið. Ritstjórnarefni blaðsins er helgað viðvörunum við því að kjósa flokkinn; það fór ekki svo að ritstjórinn lýsti stuðningi við framboðið sem ég sagði um daginn að myndi vera það eina sem gæti gjöreyðilagt það á skömmum tíma.

Agnes dregur hins vegar í land með skammir sínar á Besta flokkinn, en í síðustu viku skoraði hún á aðstandendur hans að draga framboðið til baka, en í staðinn ræðst hún á Sóleyju Tómasdóttur sem hún kallar kvenfasista. Ég hef líka heyrt í flokki sem langaði til að fara og kjósa Sóleyju eftir þetta.

Það er svo spurning hvernig þetta fer í kvöld. Þá er ekki hægt að miða við skoðanakannanir sem spáðu Besta flokknum jafnvel hreinum meirihluta. Í raun eru það stórtíðindi ef hann fær yfir tuttugu prósenta fylgi, yfir þrjátíu væri algjör bomba – yfir fjörutíu, nei það held ég að sé óhugsandi.
Nær langt aftur í tímann

Lára Hanna rifjar upp hvers konar skrípaleikur var hér í borgarstjórninni á síðasta kjörtímabili.

Skrípaleikurinn nær reyndar lengra aftur, því á síðustu árum R-listans, þegar hann var að liðast í sundur, var þar allt í úlfúð og sundurlyndi og þrír borgarstjórar á stuttu árabili.
Þarf meirihluta?

Einar Steingrímsson, prófessor í stærðfræði, sendir þessar línur:

- - -

Sæll Egill,

Það virðist lenska að mynda meirihluta í sveitarstjórnum á Íslandi (sem meiningin er að starfi saman allt kjörtímabilið). Það er hins vegar ekkert sem krefst þess að slíkir meirihlutar séu myndaðir, frekar en að meirihluti sé myndaður í hverju máli fyrir sig.

Hér gegnir allt öðru máli en í landspólitíkinni, því þar verða gjarnan stefnubreytingar í mikilvægum málum þegar ný ríkisstjórn tekur við, auk þess sem það verður að setja saman ríkisstjórn sem þarf að styðjast við meirihluta Alþingis.

Þessi meirihlutaárátta er eitt af því sem kynt getur undir þeirri spillingu sem hrossakaup stjórnmálanna leiða oft af sér. Svo má líka, ef maður leyfir sér mikla bjartsýni, vona að umræður og ákvarðanir í hinum ýmsu málum yrðu málefnalegri ef þær grundvölluðust á því að ólíkir flokkar reyndu að semja í hverju máli fyrir sig, á grundvelli stefnu sinnar en ekki þess að halda lífi í meirihluta sínum, hvað sem það kostaði.

Það er heldur ekki nauðsynlegt að hafa borgarstjóra í Reykjavík, a.m.k. ekki pólitískan. Í stórborgum Svíþjóðar er enginn borgarstjóri, þótt þar sé kjörinn formaður borgarstjórnar (sem er alls ekki borgarstjóri). Það virðist ekki valda neinum vandræðum með framkvæmdavaldið, enda eru Svíar duglegir að skilja að hið pólitíska, stefnumótandi, framkvæmdavald og embættismannakerfið sem á að framfylgja viðkomandi stefnu.

Sem sagt, það hefur alveg gleymst að útskýra af hverju við þurfum endilega að mynda fastan meirihluta í sveitarstjórnum, og ég held það mætti ræða hvort það ætti að leggja af.

Bestu kveðjur,

Einar
Barbara Ehrenreich: Hörkukona í Silfrinu

Bandaríski rithöfundurinn Barbara Ehrenreich verður í viðtali hjá mér í Silfrinu á morgun – að loknu kosningauppgjörinu. Þetta er einn merkilegasti gestur sem ég hef fengið í þáttinn.Hún er hárbeittur þjóðfélagsgagnrýnandi, var eitt sinn líkt við Jonathan Swift í New York Times. Ehrenreich hefur meðal annar lagt a sig að vinna mestu láglaunastörf í bandarísku þjóðfélagi til að kanna algjört réttleysi þess fólks sem kallast the working poor. Um þetta skrifaði hún fræga bók, Nickel and Dimed.

Önnur bók Ehrenreich, Bait and Swich, jallar um millistéttina bandarísku og óöryggi sem hún býr við. Í það skipti fór hún út á vinnumarkaðinn og leitaði sér að því sem kallast hvítflibbastarf. Í nýlegri bók skrifar hún svo um falska bjartsýni sem hefur einkennt hagkerfið í Bandaríkjunum – og náttúrlega víðar – þar sem gagnrýnin hugsun er ekki leyfð á vinnustöðum og getur jafnvel leitt til útskúfunar. Sú bók nefnist Bright Sided: How the relentless promotion of positive thinking has undermined America.

Stefán Snævarr skrifar um Barböru Ehrenreich í pistli hér á Eyjunni.
Málgögn

Ég held það sé nokkuð til í þessu hjá SME. Dagblöðin eru bæði á síðustu metrum kosningabaráttunnar málgögn Sjálfstæðisflokksins.

DV er á öðru róli, en það kemur út þrisvar í viku.
Aftur að hyldýpinu

Nouriel Roubini, öðru nafni dr. Doom, segir að heimurinn sé að upplifa tveggja fasa efnahagskrísu þar sem ráðið sem var notað til að koma í veg fyrir stóra heimskreppu, að dæla peningum í fjármálastofnanir, hafi aukið geysilega á skuldavanda ríkja. Eina ráðið við þessu sé framleiða meira og skera niður – sem hins vegar hamli efnahagsbata. Svo séu sumir í aðstöðu til að prenta sinn eigin gjaldmiðil – sem eykur verðbólgu – en við þjóðum sem geta það ekki gæti blasað greiðslufall.

- - -

„While such fiscal stimulus and bailouts may have been necessary to prevent the Great Recession from turning into Great Depression II, piling public debt on top of private debt carries a high cost. Eventually those large deficits and debts need to be reduced through higher taxes and lower spending, and such austerity – necessary to avoid a fiscal crisis – tends to slow economic recovery in the short run. If fiscal imbalances are not addressed through spending cuts and revenue increases, only two options remain: inflation for countries that borrow in their own currency and can monetize their deficits; or default for countries that borrow in a foreign currency or cant print their own.

Thus, the recent events in Greece, Portugal, Ireland, Italy, and Spain are but the second stage of the recent global financial crisis. The socialization of private losses and fiscal laxity aimed at stimulating economies in a slump have led to a dangerous build-up of public budget deficits and debt. So the recent global financial crisis is not over; it has, instead, reached a new and more dangerous stage.„
Lélegt Eurovisjónminni

Ég er algjör rati þegar kemur að Eurovisjón.

Í samræðum í dag mundi ég ekki hvaða lag hefði unnið í fyrra eða hvaða lag Íslendingar hefðu sent í keppnina.

Svo var rifjað upp fyrir mér að það hefði verið hið hræðilega norska fiðlulag sem vann – og að Jóhanna Guðrún hefði náð öðru sæti í fyrra.

Merkilegt með þessi Evróvisjónlög hvað þau sökkva eins og steinar.

Það er helst að maður muni eftir því ef sett er upp eitthvað sjó – eins og til dæmis hjá Rúslönu hinni úkraínsku hér um árið.

Nú er Íslandi enn spáð sigri – og menn hafa miklar áhyggjur af því að okkur muni reynast þungt að halda keppnina að ári.

Ég treysti mér til að róa menn: Það þarf ekki að missa svefn yfir þessu.
Vinsamlegast: Ekki svona dellu

Það er hið besta mál ef Evrópusambandið nær að stofna sameiginlegt herlið. Hefði líklega átt að vera löngu komið – þá hefði kannski verið hægara að grípa inn í stríðið í Bosníu eða Kosovo.

Innan ESB er ríki sem hafa fjölda manns undir vopnum, þar á meðal tvö kjarnorkuveldi. Það er mun betra að þessi ríki séu saman í bandalagi og starfi saman að hermálum, en að þau taki sér stöðu á móti hver öðru. Almennt eru þau viðhorf ríkjandi í Evrópu að betra sé að leysa deilur með samningum en hernaði. Það er meira að segja sagt að ESB reyni að svæfa þá sem eru í stríðshug með ofurleiðinlegri diplómasíu.

Þetta eru viðhorf sem eru ólík því sem hafa tíðkast í Bandaríkunum. Þar hefur verið sterk tilhneiging til að reyna að leysa mál með vopnavaldi, enda er hinn risastóri bandaríski her ríki í ríkinu. Bandaríkin hafa gagnrýnt Evrópu fyrir að setja ekki nægt fjármagn í hermál.

Íslendingar eru aðilar að Nató síðan 1949. Nató stundar nú hernað í Afganistan. En Íslendingar hafa ekki þurft að leggja fram hermenn, þótt héðan hafi farið friðargæsluliðar.

Það er ýmislegt sem hægt er að deila um varðandi aðild Íslands að ESB –það getur vel verið að þetta sé glatað mál á þessum tímapunkti – en eitt af því er ekki að Íslendingar verði píndir í her. Það er allt í lagi að halda umræðunni innan marka skynseminnar. Við þurfum málefnalega umræðu um ESB, ekki dellu.
Hálfur sólarhringur í kosningar

Skoðanakönnun Capacent fyrir RÚV er mjög samhljóða skoðanakönnun Fréttablaðsins í morgun.

Besti flokkurinn er með um 40 prósent, Sjálfstæðisflokkurinn með tæplega 30 prósent, Samfylkingin með um 20 prósent og Vinstri grænir með fylgi á bilinu 6-9 prósent.

Og líkt og stjórnmálafræðiprófessor benti á í fréttunum – því nærri tímanum sem þær eru gerðar, þeim mun líklega er að þær standist.

Eins og stendur eru horfur á að Besti flokkurinn fái 6 fulltrúa, Sjálfstæðisflokkurinn 5, Samfylkingin 3 og Vinstri grænir 1.

En Framsókn þurrkast út í borginni.

Svo er kosningasjónvarp annað kvöld: Þá hallar maður sér aftur og horfir á meirihluta falla út um allt land.