arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hefði ekki þurft að halda samkeppni?

Smávegis í viðbót um „Hafnartorg“. Maður heyrir að sumir spyrja hvort megi ekki byggja neitt nýtt í borginni? Þeir eru jafnvel kallaðir „afturhald“ sem gagnrýna tillögurnar.

Jú, en það sem sker í augu í þessu tilviki er metnaðarleysið. Þetta er sams konar arkitektúr og víða blasir við í úthverfum þar sem áherslan er á að byggja sem ódýrast og með sem mestum hraða.

Tilfinningaleysi fyrir staðháttum – að þetta er í miðri borg og nálægt höfn. Þessi hús líta þannig út að þau gætu verið hvar sem er. Þetta er á tíma þegar Reykjavík er að verða feikilega vinsæll ferðamannastaður – og að nokkru leyti erum við að læra að meta sérkenni borgarinnar í gegnum augu ferðamannanna.

Þeir hrífast af hinni lágreistu, marglitu, svolítið skrítnu byggð – það er ekki svo langt síðan að leit út fyrir að henni yrði mestallri rutt burt. Nú sér maður eftir því sem hvarf – mikið væri gamla Skuggahverfið skemmtilegt ef það hefði fengið að standa!

Svæði „Hafnartorgsins“ er býsna stórt og byggingamagnið mikið. Þetta er á einum fjölfarnasta stað í borginni. Því finnst manni furðulegt að teikningarnar séu gjörsamlega lausar við höfundareinkenni – þær hefðu alveg eins getað eins getað verið hannaðar af vélmenni sem hefði sirkað út meðaltal þess sem er verið að byggja nú á tíma mikillar húsnæðisbólu.

Það þarf enginn að segja manni að stétt arkitekta sé almennt hrifin af þessu – þótt heyrist fáar gagnrýnisraddir, kannski vegna samstöðu og hagsmuna stéttarinnar?

Svo er þetta í raun svo stórt og áberandi verkefni að það er varla hægt að láta verktaka og spákaupmenn ráða ferðinni – með úrræðalaus skipulagsyfirvöld Hefði ekki þurft að efna til alvöru samkeppni um byggðina á þessu svæði?

Er það ekki sjálfsögð aðferð til að kalla fram góðar hugmyndir? Eigum við skilið nokkuð annað en verðlaunaarkitektúr á þessu svæði?

Svo er náttúrlega eitt sem er dásamlegt þegar umræðan um skipulagsmálin hefst og Sigmundur Davíð blandar sér inn í hana. Þá er líkt og hún pólaríserist undir eins, sumir geta barsta ekki fengið af sér að vera á sama máli og hann. En málið fer strax að hverfast í kringum persónu Sigmundar. Þetta er náttúrlega eins frumstætt og hugsast getur – á Facebook sér maður fólk sem tekur sérstaklega fram að því sé í raun afar illa við það en í þessu tilviki neyðist það til að vera sammála Sigmundi.
Gámaarkitektúr?

Nú er spurning – hvað á manni að finnast um þetta?

Svona líta þau út byggingaráformin út hjá Austurhöfninni, milli Hafnarstrætis og Sæbrautar – gegnt Arnarhóli.

Þar er stór reitur sem hefur lengi verið óbyggður og er sannarlega ekki til prýði. En það er ekki þar með sagt að við viljum byggja „bara eitthvað“ á þessum stað – eða hvað?

Nú er lagt til að þessar nýbyggingar kallist Hafnartorg. Raunar er ekkert þarna sem minnir á Höfnina, nálægð við hana eða tengsl við hana – eða yfirleitt tengsl við nokkurn skapaðan hlut í nágrenninu. Slíkt samræmi vantar alveg.

Þetta er í anda arkítektúrs sem er í tísku núna og sést hvarvetna – sumir hafa kallað það gámaarkitektúr. Formin eru kassalaga, byggingamagnið virðist ansi mikið – maður spyr hvort muni nokkurn tíma sjá til sólar inn á „Hafnartorgið“?

Þetta er semsagt mjög bundið tíðarandanum sem ríkir nú á tíma byggingabólu, þegar spákaupmenn hafa flykkst yfir í byggingabransann og láta mikið til sín taka við mótun borgarmyndarinnar – stundum, að manni sýnist, án þess að yfirvöld fái rönd við reist.

Eða hvernig líst lesendum síðunnar á? Kurteislegar og málefnalegar umræður væru vel þegnar.
Sú tilfinning að algjör glundroði ríki í heiminum

Við lifum á tíma þegar er offramboð á skoðunum, en skortur á staðreyndum.

Á samskiptamiðlum flíka menn skoðunum sínum í tíma og ótíma. Líka á hlutum og atburðum sem þeir vita ekkert um. Einatt eru þetta ekki ígrundaðar skoðanir eða skoðanir sem byggja á góðum upplýsingum. Nei, þetta eru skoðanir sem kvikna í augnablikinu – í hita umræðunnar.

Facebook er stærsta kjaftakvörn allra tíma. Þar líðst fólki að segja hluti sem það myndi aldrei segja ef það stæði augliti til auglitis við viðmælendur sína.

Í gær voru það skoðanir á atburðum við járnbrautarstöðina í Köln, listamannalaunum og sorphirðu. Í dag verður það væntanlega eitthvað annað.

Þeir fá mesta athygli sem láta eins og brjálæðingar og fífl. Það endurspeglast svo í fréttaflutningi í fjölmiðlum sem eru með vakt 24 tíma á sólarhring. Til dæmis hefur komið í ljós að Donald Trump hefur fengið 70 sinnum meiri umfjöllun í Bandaríkjunum en Bernie Sanders.

Eftir smátíma á samskiptamiðlum ágerist hjá manni sú tilfinning að algjör glundroði ríki í heiminum. Maður finnur algjört magnleysi koma yfir sig.

En líka þörfina eftir staðreyndum, eftir alvöru upplýsingum, einhverjum grunni til að standa á, yfirsýn.

Ég var að hugleiða þetta í gær þegar inn um lúguna hjá mér kom tilboð um að endurnýja áskrift að The Economist sem ég hafði fyrir margt löngu. Ég er í alvörunni að hugsa um að slá til.
Hlutfall innflytjenda í 20 prósent?

Þetta eru mjög athyglisverðar tölur frá Samtökum atvinnulífsins. Það þarf að fjölga vinnandi fólki á Íslandi, en þjóðin er að eldast.

Meðal annars er lagt til að hækka eftirlaunaaldur og stytta skólanám. Líklegt er þó að slíkt mæti mikilli andstöðu. Myndi heldur ekki breyta svo miklu um aukna þörf á mannafli.

Aðalráðið er að fjölga innflytjendum. SA gerir ráð fyrir að þurfi fleiri innflytjendur til að vinna á Íslandi en Hagstofan gerir ráð fyrir. Það eru meira en 2000 manns á ári næstu 20 árin.

Myndi hækka hlutfall innflytjenda á Íslandi úr 8 í 20 prósent. Það yrði mikil breyting á samfélaginu. Samtök atvinnulífsins telja að þetta sé „óumflýjanleg og eftirsóknarverð þróun“, líkt og segir í frétt á Vísi.

Mörg Evrópuríki standa reyndar frammi fyrir svipuðum vanda – til dæmis Þýskaland. Þjóð sem eldist, of fáar hendur til að vinna störfin og standa undir vexti.

Við verðum samt að muna að þarna er rætt um manneskjur en ekki vinnudýr. Fræg orð svissneska rithöfundarins Max Frisch um innflytjendastrauminn til Evrópu á tíma kalda stríðsins voru svohljóðandi:

„Við báðum um vinnuafl en fengum fólk af holdi og blóði.“
Nokkrir punktar um Netflix

Það er mikið rætt um innkomu Netflix á íslenskan sjónvarpsmarkað. Sumir segja jafnvel að þetta sé mikið fagnaðarefni.

Jón Gnarr, dagskrárstjóri hjá 365, óttast hins vegar að Netflix muni kippa fótunum undan íslenskri dagskrárgerð. Og vissulega sýnist manni að 365 sé vandi á höndum. Á móti heyrir maður það viðkvæði að íslenskar sjónvarpsstöðvar geti þá hætt að sýna allt þetta erlenda efni – einbeitt sér að íslensku efni í staðinn.

En staðreyndin er sú að íslenska efnið er almennt miklu dýrara en hið erlenda. Sjónvarpsstöð sem vill kosta litlu til sýnir einungis erlent efni – eða þá dagskrá sem byggir á 2-3 einstaklingum sem sitja og ræða einhver mál í litlu stúdíói.

Kannski er þetta hvorki fagnaðarefni né sérstakt tilefni til að vera sorgmæddur. Hún er reyndar frekar leiðinleg sú nauðhyggja að allar tæknibreytingar hljóti að vera til bóta í sjálfu sér. Svo þarf ekki endilega að vera. Netflix greiðir væntanlega ekki neina skatta af starfsemi sinni á Íslandi og margt í starfseminni stangast á við þau markmið sem við höfum sett okkur varðandi íslenska tungu.

Við erum að horfa upp á innkomu bandarísks stórfyrirtækis á íslenskan fjölmiðlamarkað. Tilfinning þess fyrir hinum menningarlegu aðstæðum á Íslandi – í landi þar sem býr fámenn þjóð sem reynir eftir megni að nota sitt eigið tungumál – er náttúrlega afar takmörkuð.

Efnið á Netflix verður í fæstum tilvikum með íslenskum texta – en á sjónvarpsstöðvum sem senda út hér á Íslandi hvílir sú lagaskylda að texta erlent efni. Við höfum talið það vera sjálfsagðan menningarlegan metnað; kannski er framtíðin að losa íslenskar sjónvarpsstöðvar undan þessari kvöð – svona fyrst að stór hluti þjóðarinnar mun hvort sem er horfa á efnið ótextað?

Staðreyndin er samt sú að úrval efnis á Netflix er afar takmarkað, líka á hinu bandaríska Netflix þar sem framboðið er og verður mun meira en í því íslenska. Nýjar eða nýlegar kvikmyndir fær maður ekki á Netflix nema í undantekningartilvikum – sumir dreifingaraðilar hafa reyndar verið að taka myndir sínar af Netflix í seinni tíð. Oft getur maður talist góður ef maður finnur eina eða tvær kvikmyndir með frægum leikara eða eftir frægan leikstjóra á Netflix.

Ef taka má flokkinn klassískar myndir er mun betra úrval á Hulu sem er með samning við hina frábæru Criterion Collection, en aðgengið er auðvitað langmest í gegnum iTunes. Þar byggist kerfið hins vegar á því að maður borgar fyrir hverja mynd eða þátt – ekki mánaðargjald eins og á Netflix og Hulu.

iTunes fær kvikmyndir mjög fljótt inn á vefinn til sín, Netflix stenst engan samanburð við þetta. En efnið getur verið dýrt þegar það kemur fyrst inn á iTunes – allt upp í 20 dollarar á mynd. Það lækkar hins vegar og yfirleitt endar leiguverðið á bilinu 1-4 dollarar.
Laugavegur 91 – þegar KRON var ennþá stórveldi

Mörgum verður starsýnt á stórhýsið Laugaveg 91. Þar var eitt sinn verslunin Sautján, en langt er síðan hún lagði upp laupana í húsnæðinu. Þarna var í smátíma eins konar klasi hönnunarbúða, en annars hefur húsnæðið staðið autt um langt árabil.

Er virkilega ekki hægt að fá neina starfsemi í húsið sem stendur undir sér? Þarna væri auðvitað gaman að fá stóra fatabúð – eða vísi að department store eins og það heitir á ensku.

En húsið á sína sögu sem ekki allir muna núorðið. Það hefur tekið svo miklum breytingum að það er nánast óþekkjanlegt frá upphaflegri mynd.

Að Laugavegi 91 reisti Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis (KRON), sem þá var fjarska öflugt, verslanamiðstöðina Domus sem tók til starfa 1970. Þá leit húsið út eins og sjá má í meðfylgjandi auglýsingu. Þar má líka lesa að þarna fáist nýlenduvörur, leikföng, fatnaður, búsáhöld, gjafavörur, bækur og heimilistæki.

Þetta var á tímanum þegar samvinnufélögin voru enn stórveldi. Sambandið rak aðra slíka deildaskipta verslun niðri í miðbæ, í Austurstræti 10, þar sem nú er verslun ÁTVR á neðstu hæðinni.
Óréttlátt og vont kerfi

Ég er ekki viss um að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hafi verið að mæra verðtrygginguna þegar hann sagði að hin verðtryggða íslenska króna væri einhver stöðugasti gjaldmiðill í heimi. Margir stukku á þessi orð hans og túlkuðu þau með þeim hætti að forsætisráðherrann hefði fyllst snöggri aðdáun á verðtryggingunni.

Nei, auðvitað er hann að benda á einfalda staðreynd. Verðtryggða krónan er þannig hönnuð að hún heldur verðgildi sínu jafnvel þótt allt annað rýrni í kringum hana. Hví þurfa bankar þá að leggja háa vexti ofan á verðtrygginguna?

En þetta er náttúrlega partur af stærra dæmi og stjórnvöld virðast vera ófær að takast á við það. Ein birtingarmyndin er sú sem Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi forsætisráðherra, er óþreytandi að benda á, að allir sem hafa tækifæri forðist að nota íslensku krónuna.

Það er sauðsvartur almúginn sem situr uppi með hana – stærri fyrirtæki kjósa aðra mynt, álverin, stóru sjávarútvegsfyrirtækin, ferðaþjónustan eins og hún getur. Maður sér heldur ekki betur en að Netflix verði í evrum þegar það kemur til Íslands!

Nú er nýbúið að hækka vexti á óverðtryggðum fasteignalánum. Þeir eru komnir upp í 7,25 prósent. Ég segi og skrifa – meira en 7 prósent. Samt er sáralítil verðbólga á Íslandi um þessar mundir.

Ein afleiðing þessa er að almenningur flýr yfir í gömlu verðtryggðu lánin – þau virka stöðugri, þótt þau séu náttúrlega óbærilega dýr þegar upp er staðið.

Enn einn angi þessa eru lífeyrissjóðirnir. Ein skýringin sem er gefin á háum vaxtakostnaði á Íslandi er hin háa ávöxtunarkrafa lífeyrissjóðanna. Hún er 3,5 prósent samkvæmt lögum.

Allt er það samt í plati. Í nýrri skýrslu frá OECD kemur í ljós að ávöxtun íslenskra lífeyrissjóða hefur að meðaltali verið 1,7 prósent síðustu tíu árin. Fáar þjóðir eru þar aftar á merinni en Íslendingar. Til dæmis segir að ávöxtun danskra lífeyrissjóða á tímabilinu hafi verið 5,4 prósent.
Stjórnlagaráð lagði til „írsku aðferðina“

Ólafur Þ. Harðarson, prófessor í stjórnmálafræði, segir í viðtali í Morgunblaðinu að hann hafi lagt til við Alþingi að tekið verði upp hið svokallaða írska aðferð í forsetakosningum – til að tryggja að forseti hafi ásættanlegan meirihluta á bak við sig.

Ólafur lýsir því svona:

Hins vegar kerfi eins og t.d. Írar eru með. Þar raða kjósendur frambjóðendunum og þannig er tryggt að ef enginn fær hreinan meirihluta á fyrstu atkvæðum er skoðað hvern kjósendur settu í annað sætið. Síðan eru tekin atkvæði þess sem er í 3. sæti og bætt við tvo efstu. Þetta kerfi tryggir hreinan meirihluta á bak við þann sem er kosinn.

En það þarf ekki að leita langt yfir skammt, því í tillögum Stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá fyrir Ísland er einmitt lagt til að tekið verði upp svona kerfi:

Kjósendur skulu raða frambjóðendum, einum eða fleirum að eigin vali, í forgangsröð. Sá er best uppfyllir forgangsröðun kjósenda, eftir nánari ákvæðum í lögum, er rétt kjörinn forseti.

Það er eiginlega merkilegt hægt sé að horfa framhjá þessu, og raunar virðast tillögur Stjórnlagaráðs leysa öll vandkvæðin varðandi forsetakjörið sem rætt hefur verið um síðustu daga. Stjórnlagaráðsmenn hafa reyndar lengi kvartað undan því að fræðasamfélaginu hafi verið mjög í nöp við starfsemi ráðsins. Líklega er nokkuð til í því.

Þannig eru hugmyndirnar sem birtast í tillögum Stjórnlagaráðsins sniðgengnar – en þegar maður skoðar þær sér maður að margt er þar harla gott.
Þjóðaratkvæði um stjórnarskrárbreytingar í haust?

Ef marka má frétt Stöðvar 2 frá því í gærkvöldi verður kosið um breytingar á stjórnarskrá í þjóðaratkvæðagreiðslu næsta haust. Maður er þó ekki alveg trúaður á þetta – ef það klikkar er það ekki í fyrsta skipti að tekst ekki að breyta íslensku stjórnarskránni.

Enn er í gildi tímabundin heimild sem var samþykkt á Alþingi þegar stjórnarskrármálin voru að forklúðrast í lok tíðar síðustu ríkisstjórnar en þar eru ákvæði um megi fram til 30. apríl 2017 að breyta stjórnarskránni í þjóðaratkvæðagreiðslu samþykki Alþingi frumvarp um breytingarnar með minnst tveimurþriðjuhlutum atkvæða.

Í fréttinni sem lesa má á Vísi segir að stjórnarskrárnefnd hafi komið sér saman um breytingar sem verði kynntar um það leyti að Alþingi kemur aftur saman 18. janúar.

Mest spenna er náttúrlega fólgin í því að sjá hver niðurstaðan er varðandi hið margumtalaða auðlindaákvæði, fyrir því er ríkur þjóðarvilji en minni áhugi innan Sjálfstæðisflokksins.

Og svo er það málskotsrétturinn. Við erum að fara í forsetakosningar í sumar þar sem hann verður aðalmálið – það dugir ekki að segja að framganga Ólafs Ragnars Grímssonar í forsetaembætti sé ekki „fordæmisgefandi“. Auðvitað er hún það, og það má líka hugsa sér forseta sem gengur miklu lengra en Ólafur í að neita að samþykkja lög. Það er nokkuð sem ríkisstjórnin – jú, og þeir sem hyggja á ríkisstjórnarsetu í framtíðinni – óttast.

Það er vel mögulegt að við fáum Pírataforseta í sumar – eða Andra Snæ sem myndi vilja hafa áhrif á lagasetningu sem snertir náttúru Íslands.

Því kann að vera að stjórnarliðar séu tilkippilegri í stjórnarskrárbreytingar nú en áður en Ólafur Ragnar tilkynnti að hann væri að hætta. Sjálfstæðisflokkur er reyndar í eðli sínu tregur við að hrófla við stjórnarskránni og hefur alltaf verið, en Framsókn hefur ekki viljað gera neitt sem Ólafi Ragnari gæti mislíkað.

Samkvæmt ívitnaðri frétt yrðu áfram tvær leiðir til að kalla fram þjóðaratkvæðagreiðslu. Annars vegar með því að safna undirskriftum 15 prósenta kosningabærra manna – en svo hefði forsetinn áfram möguleika á að synja lögum staðfestingar.

En svo er spurningin um hvað ætti að falla undir þessi ákvæði. Ekki fjárlög, skattalög og lagafrumvörp sem tengjast veru Íslands í EES. En hvað þá með þingsályktanir?

Guðmundur Hörður, fyrrverandi formaður Landverndar, skrifar:

Það sem hér er kallað sérstök og óvenjuleg staða yrði bara fín niðurstaða að mínu mati, þ.e. að það verði tvær færar leiðir til að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu. En hitt er verra að almenningur eigi bara að geta krafist þjóðaratkvæðis um lög, en ekki um þingsályktanir eins og t.d. um rammáætlun í virkjanamálum. Á þennan galla var bent í starfi stjórnlagaráðs. Í fréttinni segir að um þetta sé deilt í nefndinni og vonandi kemst hópurinn niður á skynsamlega lausn.
Gerpla og Game of Thrones

Maður heyrir nokkuð talað um það núorðið að ungt fólk lesi ekki Halldór Laxness lengur – og að það sé nánast ómögulegt að fá ungmenni til að komast í gegnum bækur Nóbelskáldsins.

Það er jafnvel sagt að hin sérstæða stafsetning Halldórs standi bókum hans fyrir þrifum. Það má vera – og svo er náttúrlega hitt að að hann notar oft skrítin og jafnvel „erfið“ orð. Vilmundur Jónsson landlæknir kallaði þetta hriflingabjargastíl í háði.

Það er einfaldlega ekki í tísku núorðið að beita tungumálinu með þessum hætti.

Raunar er til bók með úrvali úr verkum Halldórs Laxness þar sem texti hans er færður til nútímastafsetningar. Hún olli samt engum tímamótum í lestri á verkum hans.

Ég er af kynslóð sem ólst upp á tíma þegar þótti rétt og skylt að lesa bækur Laxness. Yfirleitt byrjuðu unglingar á Sölku Völku eða Atómstöðinni – Salka er rómantísk, Atómstöðin pólitísk – svo komu stóru rómanarnir, Heimsljós og Sjálfstætt fólk. Jú, og auðvitað Íslandsklukkan – hana var líka alltaf verið að leika í Þjóðleikhúsinu.

Svo komu seinni verk sem eru kannski ekki alveg eins ólgandi – Brekkukotsannáll og Kristnihald undir Jökli. Í seinni tíð hef ég einna mest dálæti á ritgerðum Halldórs og endurminningabókunum fjórum sem voru hans síðasta stóra verk.

Þetta var semsagt leiðin í gegnum bækurnar hans. Sumt gæti ég hugsað mér að lesa aftur, annað síður.

Svo er auðvitað ein bók önnur sem er kannski að sumu leyti nútímalegri en aðrar bækur Halldórs, að minnsta kosti eins og tíðarandinn er í dag. Þetta er Gerpla sem fjallar á ótrúlega háðskan hátt um stríðsmennsku og hetjuhugsjónir.

Gerpla gerist á miðöldum, þær eru svo sannarlega í tísku. Hér nefnir Guardian hana sem eina af tíu bestu nútímasögum sem fjalla um miðaldir. Þarna er hún með hinum ofurvinsælu Söngvum íss og elds eftir George RR Martin – það er uppistaðan í sjónvarpsþáttunum Game of Thrones.
Ekki fleiri en 160 frambjóðendur

Bókaútgefandinn glöggi, Kristján B. Jónasson, bendir á athyglisverðan punkt á Facebook – nefnilega að ekki fleiri en 160 manns geta boðið sig fram til forseta.

Kristján finnur þetta út með því að rýna í tilskilinn fjölda meðmælenda sem hver frambjóðandi þarf að hafa:

Samkvæmt mínum útreikningum geta ekki fleiri en 160 boðið sig fram til forseta, miðað við að 240.000 manns séu á kjörskrá og að 1500 meðmælendur þurfi fyrir hvern frambjóðanda. Ég geri því fastlega skóna að ekki sé mögulegt að mæla með fleirum en einum frambjóðanda.

Lysthafendur verða greinilega að passa sig á að brenna ekki inni með framboð sitt. Það gæti farið svo að allir meðmælendur séu uppurnir.
Allir og amma hans

Í dag hef ég hitt tvo einstaklinga sem eru sterklega orðaðir við framboð til forseta Íslands.

Ég spjallaði við báða – og báðir áttu sameiginlegt að vera búnir að slökkva á símanum hjá sér,

Á sama tíma heyrist manni að allir og amma hans ætli í framboð.

Hér má sjá auglýsingu um forsetakjör frá 1952. Eftir því sem ég kemst næst hafa reglur um fjölda meðmælenda ekki breyst síðan þetta var, þótt Íslendingar séu tvöfalt fleiri en þá. 2012 var það minnst 1500, mest 3000.

Í tillögu Stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá fyrir Ísland segir að forsetaefni skuli hafa meðmæli minnst eins af hundraði kosningabærra manna og mest tveggja af hundraði.
Fyllerí í Manchester – eins og fallegt málverk

Þessi ljósmynd úr Guardian fer eins og eldur í sinu um samskiptamiðla. Hún sýnir drukkið fólk í Manchester á nýársnótt. Bretar eru meðal þeirra þjóða sem fara hvað verst með áfengi, þarna liggur ofurölvi fólk eins og hráviði. Myndefnið er semsagt fremur óvenjulegt, yfirleitt eru myndir af þessu tagi ekki birtar – það væri sjálfsagt hægt að taka myndir ekki ósvipaðar þessu í Reykjavík um helgar.

Líkt og Bretar drekka Íslendingar sig út úr um helgar. Almennt drekka Betar þó mun meira áfengi en Íslendingar, því þeir stunda bæði dagdrykkju og helgarfyllerý.

En það sem menn staldra við er myndbyggingin, komposisjónin, í Guardian er sagt að ljósmyndin sé eins og „fallegt málverk“.

Menn hafa svo tekið sig til og breytt ljósmyndinni á ýmsa vegu. Hér er hún sem vatnslitamynd.

Og svo er hérna maðurinn í bláu fötunum á miðri myndinni, í dálítið öðru samhengi.
Blóðugt stofudrama úr villta vestrinu

Quentin Tarantino hefur búið til sérstæða blöndu í The Hateful Eight. Að sumu leyti er þetta dæmigerð Tarantino-mynd með ýktu blóðbaði og absúrd persónum.

En þetta er líka vestri, gerist í Wyoming á árunum eftir borgarastríðið bandaríska, það er mikill snjór og hríð og mikill vetur.

Hafi menn ekki tekið eftir því þá er vetrarlandslag í tísku.

Og svo er þetta líka eins og stofuleikrit í anda Agöthu Christie. Mestöll myndin gerist í einu herbergi, persónurnar eiga allar leyndarmál og smátt og smátt er flett ofan af þeim. Minnir mest á bókina And Then There Were None – sem líka var stundum kölluð Tíu litlir negrastrákar.

Svo er enn einn þráður myndarinnar sem er kynþáttapólitík. Ein aðalpersónan er svartur maður, sem hefur barist með herjum Norðurríkjanna í þrælastríðinu. Í kringum hann er mikil spenna – og kynþáttahatrið býst stöðugt fram.

Þetta er saga sem liggur þungt á huga Tarantinos, sbr. síðustu mynd hans, Django. Sjálfur sagði hann í viðtali fyrir nokkrum dögum að fáni Suðurríkjanna í borgarastríðinu sé jafngildi hins þýska hakakross.

Tarantino er mjög uppáfinningasamur sögumaður og finnst gaman að leika sér. Myndin upphefst með tónlist eftir Ennio Morricone, henni er skipt í kafla og svo kemur hlé. Við finnum náttúrlega ekkert fyrir því hér á Íslandi – upplifum bara enn einar hrútleiðilegar tíu mínútur með skjáauglýsingum.

Myndin er tekin í gömlu breiðtjaldsformati sem er ekki lengur notað, Ultra Panavision 70. Ég sá myndina í sal í Háskólabíói sem að sumu leyti er eins og skólastofa. Mikið hefði verið gaman að horfa á hana í hinum stóra og glæsilega bíósal hússins.