arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Schengen í uppnámi

Flóttamannavandinn í Evrópu er enn eitt dæmið um það hversu Evrópusambandinu gengur illa að höndla stór mál og hversu forystuleysið er mikið. Það er orðið ljóst að þetta er vandamál sem ekki er hægt að leysa innan þjóðríkjanna. Flóttamannastraumurinn hefur verið að magnast undanfarin ár, en ESB virðist algjörlega óundirbúið. Það er eins og ekki hafi mátt viðurkenna hversu vandinn er stór.

Nú stöndum við frammi fyrir, vonandi tímabundnu hruni Schengen-samstarfsins – það eru hörmulegar fréttir. Þjóðverjar loka landamærum sínum vegna þess að þeir segjast ekki ráða við straum flóttafólks. Eigum við kannski eftir að horfa með söknuði aftur til þeirra góðu tíma þegar landamæri í álfunni voru opin? Í hugann kemur bók Stefans Zweig þar sem er lýst frjálsri og opinni Evrópu á árunum fyrir fyrri heimstyrjöld. En því miður er þetta vatn á myllu öfgaafla og maður sér hvarvetna hvernig hlakkar í óvinum frelsisins.
Brostnir draumar Syriza – er hægt að mynda stjórn í Grikklandi?

Grikkir voru komnir með ógeð á hefðbundnum stjórnmálamönnum þegar þeir kusu Syriza í janúar – til valda komst ríkisstjórn undir forystu Alexis Tsipras. Hún lofaði að gera alls konar hluti, hætta niðurskurði og bjóða lánadrottnum Grikkja birginn. Þessari ríkisstjórn mistókst ætlunarverk sitt fullkomlega, í tíð hennar versnaði ástandið í Grikklandi til muna. Það má vera að verkefnið hafi einfaldlega verið of stórt, en fyrirheitin voru það líka og svo má vissulega efast um hæfni fólksins sem þarna kom til valda og greiningu þess á aðstæðum.

En það er ljóst að ungu kjósendurnir sem flykktust til Syriza í von um öðruvísi pólitík finnst þeir hafa verið sviknir. Svo virðist sem stór hópur þeirra mæti ekki einusinni á kjörstað í kosningunum sem verða eftir viku. Aktívistarnir sem studdu Syriza eru óaktívir þessa dagana.

Tsipras boðaði til kosninganna til að styrkja umboð sitt eftir uppreisn vinstra megin í flokki hans. En hann virðist hafa misreiknað sig illilega. Það er gamli valdaflokkurinn, Nea Demokratia, sem nú sækir hart að flokki Tsipras. Munurinn milli flokkana er innan skekkjumarka og það sem meira er, Vangelis Meimarakis, nýr formaður Nea Demokratia sem átti bara að vera til bráðabirgða, þykir hafa staðið sig afar vel í kosningabaráttunni. Hann hefur slegið tón sanngirni og sátta sem höfðar til kjósenda.

Staðan í skoðanakönnunum er þannig að engin augljós leið virðist vera til að mynda ríkisstjórn eftir kosningarnar. Stór hluti Grikkja er þeirrar skoðunar að nú sé tími fyrir einhvers konar þjóðstjórn – önnur leið sé einfaldlega ekki fær. En Tsipras hefur sagt að hann vilji ekki vinna með gömlu flokkunum. Nú þegar fylgið dvínar er hann aftur farinn að herða málflutning sinn, svo minnir á tímann fyrir kosningarnar í janúar. Þetta er ekki sérlega trúverðugt ef litið er á feril Tsipras í forsætisráðuneytinu, þar sem hann annars vegar neyddist til að gefast upp fyrir Þjóðverjum og hins vegar láðist algjörlega að setja af stað umbætur sem þörf er á.

En Tsipras er svo sterkur að hætt er við að stjórn sem hann á ekki aðild að verði tæpast á vetur setjandi. Þjóðstjórnin virðist fjarlægur draumur svo líklegast er að þurfi að kjósa aftur innan tíðar. Það hjálpar ekki efnahagslífinu, enda ríkir mikil kosninga- og stjórnmálaþreyta í Grikklandi.

Vangelis Meiramakis er nýr formaður Nea Demokratia. Hann hvetur Alexis Tsipras til að mynda þjóðstjórn eftir kosningarnar sem fara fram 20. september en Tsipras segist ekki vilja það.
Mikill hagvöxtur – og innflytjendum fjölgar

5,2 prósenta hagvöxtur – það er ansi mikið. Og það er náttúrlega gleðilegt að þetta byggir ekki á lántökum eins og í gróðærinu mikla sem endaði 2008. Stóra breytan í þessu er ferðamennskan, það er vegna hennar að uppgangurinn er í efnahagslífi Íslands. Aukningin er meiri en spárnar gerðu ráð fyrir og ekki horfur á að neitt lát verði á, nema verði einhver stórkostleg áföll úti í heimi.

Umheimurinn hefur uppgötvað hvað er stutt að fara til Íslands og hvað er lítið mál að komast út í óspillta náttúru þegar hingað er komið. Ég þekki fólk í útlöndum sem hefði aldrei látið sér detta í hug að koma hingað, en er annað hvort búið að koma eða að ráðgera ferð á næstu árum.

Eitt er alveg augljóst varðandi þetta dæmi – nefnilega að við Íslendingar höfum ekki nægt vinnuafl til að sinna þessu. Við munum þurfa að flytja inn fólk til að vinna margvísleg störf. Innflutt vinnuafl mun streyma hingað til lands á næstu árum, rétt eins og á fyrstu árum aldarinnar, það er óhjákvæmilegt. Hlutfall fyrstu og annarar kynslóðar innflytjenda af íbúaatölunni var í fyrra 9,5 prósent af mannfjöldanum, nú blasir við að þetta hlutfall á eftir að hækka enn. Það er tómt mál að tala um að hér sé ekki pláss fyrir fyrir fleira fólk, þvert á móti, okkur vantar fólk.

Stöplarit sem sýnir fjölgun innflytjenda á Íslandi, af vef Hagstofunnar.
Kjör Corbyns – tímamót eða katastrófa

Það verður forvitnilegt að sjá viðbrögðin við kjöri Jeremys Corbyn í formannsembættið hjá breska Verkamannaflokknum. Maður heyrir fögnuð meðal vinstra fólks – og þeirra sem finna „hefðbundnum stjórnmálum“ allt til foráttu. Corbyn er að sönnu öðruvísi, hann hefur alla tíð verið yst á jaðri flokksins, fyrri flokksleiðtogar vara við honum og margir af öflugustu þingmönnum flokksins segjast ekki ætla að vinna með honum eða taka sæti í skuggaríkisstjórn.

En er samt möguleiki á að fylgi Verkamannaflokksins sveiflist upp á við? Það gæti vel gerst, að minnsta kosti tímabundið? Corbyn er í huga margra orðinn tákn fyrir „öðruvísi“ stjórnmál, andstætt hinum „hefðbundnu“. Nú reynir á hversu mikil eftirspurn er í raun eftir slíku.

Corbyn er að stórum hluta til kosinn af fólki sem skráði sig í flokkinn í gegnum netið, borgaði 3 pund fyrir, og tók þátt í formannskosningu. Þetta voru meira en hundrað þúsund manns – langflestir kusu Corbyn. Aftur á móti eru verkalýðsfélög hætt að hafa áhrif á hverjir komast í formannsstól í Verkamannaflokknum – kjörseðlar sem eru sendir út til verkalýðsfélaga eru mun færri en áður og skila sér verr.

Þetta fólk býst við því að Corbyn taki aftur allt sem Nýi-Verkamannaflokkur Blairs stóð fyrir – góðu sambúðina við bankavaldið, einkavæðingu, stuðning við stríðsrekstur og Bandaríkin.

En svo eru aðrir sem segja að með þessu sé flokkurinn að fremja fjöldasjálfsmorð. Corbyn muni ná að hrekja burt miðjufylgi – og beint í faðminn á Íhaldsflokknum. Í Economist segir að einn skrítnasti þingmaðurinn á breska þinginu sé nú orðinn formaður næst stærsta flokksins og leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Corbyn vann stórsigur sem eykur líkurnar á að hann þrauki fram að kosningunum sem á að halda 2020. Sumir segja reyndar að mesta hættan sem hann þarf að mæta sé frá vinstri, frá þeim sem kusu hann, því þeir muni rjúka upp um leið og hann þarf að fara að gera málamiðlanir.

Dan Hodges er gamall félagi í Verkamannaflokknum, sonur þing- og leikkonunnar Glenda Jackson. Hann skrifar í Daily Telegraph að Verkamannaflokkurinn hafi valið þann kost að brenna upp. Það sé algjör katastrófa fyrir flokkinn að Corbyn taki við. Flokkurinn hafi kosið leiðtoga sem er ókjósanlegur, hætt sé við því að hann verði aðhlátursefni.

Hodges segir að þetta sé alvörumál, því nú muni Íhaldsflokkurinn í raun ekki mæta neinni stjórnarandstöðu. Hann geti gert hvað sem hann vill – vitandi að hann muni sigra í næstu kosningum. Andstaðan við frekari niðurskurð í velferð og heilbrigðismálum verði að koma innanfrá í Íhaldsflokknum. Hodges lýsir þessu svona:

Í síðustu viku kallaði David Cameron ráðherra sína saman. Fundurinn hófst á alvarlegri greiningu á afleiðingum sigurs Corbyns. Einn ráðherra benti á fjölda aktívista sem styðja Corbyn. Annar nefndi að ákafinn í kringum Corbyn minnti sig á þegar uppgangur SNP hófst í Skotlandi. Svo kom smá þögn. Og þá fóru allir að skellihlæja. Þetta var, og um það voru þeir sammála, niðurstaða sem var langt umfram villtustu drauma þeirra.
Ég stend með…

Hér er ansi skemmtilegt kosningapróf. Maður svarar spurningum um bandarísk stjórnmál, það er hægt að svara býsna nákvæmlega, og fær að vita hvaða forsetaframbjóðanda maður væri líklegastur til að kjósa.

Ég ætla svosem ekki að segja að niðurstöður mínar komi á óvart, ég var langoftast sammála Bernie Sanders, en Hillary Clinton var mjög skammt undan og svo Joe Biden aðeins fyrir neðan. En svo voru tugir prósenta niður í Jeb Bush sem var efstur Repúblíkananna hjá mér.

Sjá á vefnum Isidewith.
Við verðum aldrei Kanarí – sem betur fer

Íslendingar virðast lifa í þeirri ranghugmynd að þeir séu eina þjóðin í heiminum sem er að upplifa ferðamannasprengju – og að fyrir vikið hafi orðið hér eitthvað sem kallast „græðgisvæðing“.

Nú er það svo að túrismi hefur stóraukist víðar en hér. Sums staðar í Evrópu er varla þverfótað fyrir ferðamönnum. Meginskýringin á þessu er stóraukið framboð á ódýru flugi – núorðið er hægt að fljúga enda á milli í álfunni fyrir afar lítinn pening, stundum ekki meira en kostar að taka leigubíl frá flugvelli, en hins vegar hefur verið á hótelgistingu víða hækkað.

Airbnb er svar við því – og veldur því að troðningurinn á ferðmannastöðum eykst enn. Það getur verið að þetta sé öfugþróun. Ef þetta heldur svona áfram verður að fara að hleypa inn í hollum í helstu ferðmannaborgir.

En verðlagið er víðar hátt en á Íslandi. Raunar er það svo að veitingar hafa alltaf verið dýrar hér og matarverð í búðum hátt. Það hefur ekkert breyst. Veitingahúsin á Íslandi hafa batnað og fjölbreytnin er miklu meiri, en úrval matvöru í búðum hér er afar lélegt – það hefur ekkert breyst.

Ísland mun seint laða til sín ferðamenn sem koma til að drekka ódýran bjór – og ætti heldur ekki að gera það. Samt koma hér að vetrarlagi hópar helgarferðamanna, einkum frá Bretlandi, sem kaupa ódýra hótelpakka og eru ekkert að sligast undan verðinu á bjórnum og skyndimatnum, enda eru staðir sem selja slíkt legíó – ólíkt því sem áður var.

Samkvæmt reynslu minni af ferðalögum hefur ekki orðið meiri „græðgisvæðing“ á Íslandi en annars staðar. Samanburður getur líka verið villandi, Ísland hefur alltaf verið og mun alltaf verða dýrt – rétt eins og t.d. Noregur og Danmörk. Við verðum aldrei Kanarí.
Í hringiðu ofbeldis í Írak, leit að fjársjóði gamals gyðings, hversdagsraunir skokkara og stundvísi Kants

Bókmenntahátíð í Reykjavík hófst í dag. Ég er að vinna að sérstökum þætti um hátíðina sem verður sýndur í næstu viku, en að auki verður henni sinnt í Kastljósi annað kvöld. Á Facebook-síðu Kiljunnar hef ég sett inn nokkra smátexta um höfunda og bækur á hátíðinni og held því væntanlega áfram. (Þið megið gjarnan læka síðuna.)

Hassan Blasim frá Írak

Var að lesa stórmerka bók eftir höfund sem kemur á hátíðina, Hassan Blasim, frá Írak. Hann skrifar smásögur sem eru á köflum hrollvekjandi og lýsa landi í upplausn þar sem morð eru daglegt brauð og ofbeldi alltumlykjandi. Það er allt öðruvísi að lesa um ástandið þarna í bókmenntaverki en að kynnast því í gegnum fréttir. Sögur Blasims eru að koma út á íslensku undir heitinu Þúsund og einn hnífur. Kröftugt, en ekki alltaf auðvelt að lesa.

Danny Wattin frá Svíþjóð og Helle Helle frá Danmörku

Ég er að lesa bækur eftir höfunda sem koma á hátíðina, það er er kannski aðeins of metnaðarfullt að lesa sex bækur í einu líkt og ég hef reynt um helgina, en ég er búinn að klára Fjársjóð Herra Isakowitz eftir Danny Wattin, Isakowitz, gyðingur sem átti fataverslun í Þýskalandi var langafi Wattins. Þetta er vegabók – sem fjallar um Helförina, stundum á spaugilegan hátt. Og svo er það einkennilega áleitin bók, Hvis det er, eftir Helle Helle frá Danmörku. Fjallar um tvo skokkara, karl og konu, sem villast í skógi, þekkjast ekki neitt, þurfa að dveljast í skóginum um nótt, nei, það gerist ekki mikið og flest hversdagslegt, en samt er þetta afar tær og flottur skáldskapur.

Katja Kettu frá Finnlandi

Einn höfundanna á Bókmenntahátíð í Reykjavík er Katja Kettu frá Finnlandi. Nú er búið að þýða eftir hana skáldsögu sem nefnist Ljósmóðir af guðs náð. Þetta er undirfurðuleg saga, gerist á skítnum stað, í Petsamo, sem lengst norður í Finnlandi – svæðið tilheyrir nú Rússlandi. Sagan gerist undir lok heimsstyrjaldarinnar og þarna eru Finnar, Þjóðverjar, Samar og Rússar, dramatísk átök, hryllilegir atburðir og hörð náttúra, hindurvitni og mikil dulúð. Dálítið magnað hjá þessum unga höfundi.

Ana Maria Shua frá Argentínu

Ég hef verið að lesa örsögur Ana Maria Shua frá Argentínu sem kemur hingað á Bókmenntahátíð. Dimma er að gefa út safn með þeim í þýðingu Kristínar Guðrúnar Jónsdóttur. Sögurnar eru algjört dúndur. Það kraumar ennþá í mér hláturinn yfir þremur sögum sem tengjast og fjalla allar um Immanuel Kant, tímann og hvernig sagt var að íbúar Köningsberg stilltu klukkurnar eftir honum. Shua tekst að snúa þessu á alla kanta (pun intended) – hvað gerist til dæmis ef Kant fer í ferðalag eða ef heimurinn er ruglingslegur en Kant stundvís?
Gott partí, fjárlög án aðhalds, en varla stöðugleiki

Almannatengillinn Andrés Jónsson segir að bjartsýni ríki á Íslandi, Mbl.is spyr hann um hvaða áhrif árangur íslenska fótboltalandsliðsins hafi:

Ég fer víða í viðskiptalífinu og það virðist vera mikil bjartsýni í fólki eftir sumarið. Það er jákvæð spenna í gangi og mörg fyrirtæki eru að færa út kvíarnar,“ segir hann bætir við að árangur landsliðsins leggi aukin lóð á vogaskálarnar. „Við höfum séð að þegar handboltaliðinu gengur hvað best fer öll þjóðin í gleðivímu,“ segir hann. „Þetta hleypir blóði í okkur.“

Er þetta svo? Raunar er hæpið að árangur íþróttaliða færi fólki hamingju – nema þá mjög skammvinna. Skuldavandamál, áhyggjur vegna afkomu, persónulegir erfiðleikar hverfa ekki þótt þjóð sé sigursæl í íþróttum. Þetta er fremur eins og að lenda í góðu partíi, en svo heldur lífið áfram sinn vanagang.

En í dag voru lögð fram fjárlög sem eru þau fyrstu síðan í hruninu sem bera ekki einkenni aðhalds og niðurskurðar. Það eru ákveðin tímamót. Það er líkt og stjórnarandstaðan nái ekki almennilega færi á því að gagnrýna fjárlögin. Á sama degi berast fréttir um að kröfuhafar Glitnis muni greiða meira en 200 milljarða króna í ríkissjóð í stöðugleikaframlag svokallað. Ráðgert er að það fari í að borga skuldir ríkissjóðs. Mjög íþyngjandi vaxtagreiðslur lækka, vaxtakostnaðurinn 2014 var næstum 80 milljarðar króna.

Það er svosem ekki víst að ástandið í efnahagsmálunum fari versnandi þótt hægi á vextinum í Kína. Hagtölur frá evrusvæðinu eru ívið betri en búist var við og atvinnuleysi í Bandaríkjunum hefur ekki verið lægra í mörg ár. En það gæti brugðið til beggja vona og haft áhrif á Íslandi. Eins og stendur er þó rífandi gangur í íslenska hagkerfinu og fjárlögin bera merki þess. Það er hins vegar ansi langt í að hægt sé að segja að hér ríki stöðugleiki – sem hlýtur að vera markmiðið.
Pólitískt sprengiefni í ræðu Ólafs Ragnars

Ólafur Ragnar Grímsson hélt ræðu við setningu Alþingis þar sem hann varaði við breytingum á stjórnarskránni, sérstaklega hvað varðar ákvæði um fullveldi Íslands. Hann varar líka við því að kosið verði um stjórnarskrárbreytingar samhliða forsetakosningum.

Eins og stendur eru horfur á að í tengslum við forsetakosningar á næsta ári verði greidd atkvæði um ákveðnar stjórnarskrárbreytingar.

Einhvers konar auðlindaákvæði, ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslur sem kann að taka bitið úr málskotsrétti forsetans og ákvæði um fullveldisframsal.

Hvað varðar auðlindaákvæðið þá er ekki auðvelt að ná samkomulagi um orðalagið, ákvæðið um þjóðaratkvæðagreiðslur kann að taka frá forsetanum þau völd sem Ólafur Ragnar hefur af harðfylgi náð til embættisins. Það er spurning hvaða sátt verður um þetta – en Ólafur verður varla eilífur í embætti, það mátti skilja á honum í ræðunni í dag að hann ætlaði að hætta – og hver veit nema að næsti forseti verði til dæmis Pírati?!

Stjórnarflokkunum líst varla ekki vel á það. En það er rétt hjá Ólafi Ragnari að það er skrítið að kjósa forseta samhliða kosningum um breytingar sem gætu haft mikil áhrif á valdsvið hans.

Hvað varðar fullveldisframsalið þá hafa margir talið að EES-samingurinn brjóti núorðið alvarlega í bága við stjórnarskrána. Norðmenn hafa til dæmis gert stjórnarskrárbreytingar þessa efnis. En svo eru aðrir sem hafa talið að með stjórnarskrárbreytingum í þessa átt yrði opnað fyrir aðild að ESB. Ólafur Ragnar sló þarna þungan tón – talaði um „helgan arf sjálfstæðisins“ sem engin þörf væri á að breyta.

Það er svo athyglisvert í þessu sambandi að forsetakosningar eru ráðgerðar 25. júní á næsta ári. Þá verður væntanlega kosið um stjórnarskrárbreytingar líka. Þetta verður í miðju Evrópumóti í fótbolta þar sem Íslendingar hafa unnið sér þátttökurétt í fyrsta skipti. Forsetakosningar, stjórnarskrárkosningar, fótbolti – og allt um hásumar. Kannski dálítið stór pakki?

Það er reyndar spurning hvort Ólafur Ragnar hafi ekki sprengt fyrirætlanir stjórnarinnar í loft upp með þessari ræðu sinni – það verður að segjast eins og er að í henni er talsvert af pólitísku sprengiefni.
Hversu raunhæft er að byggja stóran fótboltaleikvang?

Nýr knattspyrnuleikvangur er dálítið öðruvísi dæmi en Harpa – hús sem er vissulega rekið með tapi og verður það væntanlega áfram.

Formaður Knattspyrnusambandsins gaf reyndar dálítið falskan tón þegar hann talaði um að nú væri kominn tími til að byggja „menningarhús þjóðarinnar“. Var þetta endilega tilefni til að reyna einhverjar spælingar? Það er staðreynd að margfalt fleira fólk sækir menningarviðburði en íþróttaleiki og það er ekkert að fara að breytast. Harpa er troðfull marga daga á ári og þar fara líka fram fundir, ráðstefnur, veislur, sýningar og markaðir.

En nýr íþróttaleikvangur er áhugaverður – ekki bara vegna þess að með honum myndi aukast hættan á að hingað kæmu hljómsveitir eins og Rolling Stones og U2, eins og einn gárunginn sagði.

Ef við gerum ráð fyrir að leikvangurinn rúmi 20-25 þúsund gesti væri kannski hægt að fylla hann í örfá skipti á ári, þá líklega bara þegar knattspyrnulandslið karla leikur í undanriðlum Evrópu- eða Heimsmeistarakeppni. Slíkar tölur sjást aldrei þegar vináttulandsleikir eiga í hlut.

Deildarleikir í fótbolta draga vart til sín meira en tvö þúsund gesti að hámarki, og myndi varla breytast þótt þeir færu fram á slíkum glæsileikvangi. Helstu stjörnur í íslenskum fótbolta spila í útlöndum. Laugardalsvöllurinn, eins og hann er nú, virkar meira að segja hálftómur á bikarúrslitaleikjum. Aðsóknin þar er vel innan við fimm þúsund manns.

Í frétt sem birtist á Vísi segir að ekki væri víst að skattgreiðendur þyrftu að greiða neitt fyrir leikvang af þessu tagi. Hægt væri að reisa hann með svokallaðri „eignatryggðri fjármögnun“, þar sem fjárfestar og lífeyrissjóðir fengju hlutdeild í seldum miðum. Miðað við aðsókn á fótboltaleiki virðist þetta ekki sérlega raunsætt.

Daði Ingólfsson skrifar grein um þetta í Stundina og segir að líklega fyllist Laugardalsvöllurinn þrisvar á þessu ári, á besta tíma íslenskrar knattspyrnu fyrr og síðar, í leikjunum gegn Tékkland, Kashakstan og Lettlandi. Ekki oftar. Laugardalsvöllurinn rúmar nú að hámarki 9800 manns í sæti. Hann er rekinn með tapi. Eins og Daði bendir á eru tekjurnar sem kæmu af stækkuðum velli í raun ansi litlar – og varla eftir miklu að slægjast fyrir fjárfesta.

Segjum (til að tína allt með) að hagnaður af seldum varningi sé 500 krónur á hvern einasta sem er aukalega, þá væri það 50015.2003 = 22 milljónir. Samtals – til að rúnna aðeins, væri um aukalegar tekjur á ári um 200 milljónir króna. Taktu eftir Bjarni – ég er að tala um aukalegar tekjur, og gef ævintýralega forhönd, því samanlagðar tekjur af leikjum og mótum árið 2014 voru bara skitnar 15,3 milljónir samkvæmt ársskýrslu KSÍ (rekstrartekjur í heild þó 56 milljónir og tekjur af landsleikjum 40 milljónir)- þannig að hér er ég að reikna brjálæðislega þér í hag. Þess vegna reikna ég heldur ekki með auknum tekjum vegna tónleika eða annarra uppákoma, því það hverfur á mjög sanngjarnan hátt inn í þessa ofvöxnu og ofreiknuðu tölu.
Versnandi fjárhagur sveitarfélaga – hver er skýringin?

Það er merkilegt að sjá að stærstu sveitarfélög landsins standa höllum fæti fjárhagslega. Segir reyndar að fjárhagurinn hafi verið viðunnandi á tímanum þegar aðhaldsaðgerðir eftir hrunið fóru að hafa áhrif, en undanfarin ár hafi syrt í álinn.

Kröfurnar um þjónustu hafa ekki minnkað, nei, þær aukast fremur en hitt og sveitarfélögin taka við verkefnum frá ríkinu. 2011 var þjónusta við fatlaðra flutt til sveitarfélagana. Sveitarfélögin hafa gríðarlegan fjölda starfsfólks á sínum snærum, en það er seint hægt að segja að þau borgi einhver ofurlaun. Launahækkanir eru nefndar sem ein ástæðan fyrir versnandi rekstri. Arionbanka segir frá „kostnaðarþrýstingi“ í greiningu sinni og talar um að sveitarfélögunum sé „að vissu leyti vorkunn“. En einhvers staðar verið að bruðla?

Einhvern veginn er þetta mál – stórmál – sem við fáum aldrei að sjá í samhengi. Yfirleitt verður það fremur tilefni til pólitísks skæklatogs sem skýrir ekki neitt. En þarna eru þrjú stærstu sveitarfélögin á sama báti. Er þá hugsanlegt að sveitarfélögin hafi ekki nægar tekjur til að sinna þeim verkefnum sem þeim er ætlað – og borga mannsæmandi laun í leiðinni? Hvar væri hægt að hagræða? Gæti frekari sameining sveitarfélaga eða einföldun stjórnkerfisins verið eitt ráðið?
Hanna Birna formaður utanríkismálanefndar – en verður hún þá líka varaformaður áfram?

Sjálfstæðisflokkurinn gerir Hönnu Birnu Kristjánsdóttur að formanni utanríkismálanefndar. Ekki er vitað til þess að hún hafi sérstaklega gefið sig að utanríkismálum ólíkt fráfarandi formanni nefndarinnar, Birgi Ármannssyni, sem er settur af nokkuð óvænt.

Hann fær að verða varaformaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Fyrir Birgi er þetta umtalsverð stöðulækkun. Maður fær eiginlega ekki séð að Birgir hafi gert neitt til að verðskulda slíka meðferð.

Hanna Birna tilkynnir líka að hún sækist eftir endurkjöri sem varaformaður Sjálfstæðisflokksins. Formaðurinn, Bjarni Benediktsson, segir ekki annað en að hún þurfi endurnýjað umboð.

En er landsfundur Sjálfstæðisflokksins líklegur til að kjósa Hönnu Birnu aftur? Því geta þeir svarað sem þekkja sálfræði slíkra samkoma – landsfundir geta verið talsvert á skjön við almenningsálitið í samfélaginu. Menn hafa gert því skóna að Ólöf Nordal myndi snúa aftur í varaformannssætið, en hún mun ekki vilja fara fram gegn Hönnu Birnu. Það er ljóst að sterk öfl innan flokksins styðja Hönnu Birnu og gefa það ekkert eftir.

Þetta er líka spurning um skilaboðin sem koma frá landsfundi. Hér áður voru þessir fundir aðallega hannaðir með það að markmiði að sýna styrk Sjálfstæðisflokksins. Nú er líkt og kjósendur hafi ekki jafn mikinn smekk fyrir slíkum sýningum.

Það geta líka orðið uppákomur á landsfundum sem erfitt er að stýra, líkt og þegar Davíð Oddsson hélt ræðuna frægu á fundinum 2009 og reif í sig endurreisnarskýrslu flokksins eða í ályktuninni sem kom úr einni nefnd síðasta landsfundar þess efnis að „kristin gildi“ skyldu ráða lagasetningu á Íslandi.
Fótboltinn og húsnæðið

18 til 20 þúsund manna leikvangur með þaki? Jú, hvers vegna ekki?

Þó er er kannski óþarfi að grípa til klisjunnar menningarhúss.

Raunar yrðu þarna til forsendur til að fá hljómsveit eins og Rolling Stones til landsins – eða þá U2 ef einhvern langar að heyra í þeim hér á Fróni.

En væntanlega yrðu ekki sérlega mörg tilvik að uppselt væri á slíkan leikvang.

Sumir eru reyndar að þakka árangur íslenska fótboltalandsliðsins því að hér á landi hafa risið knattspyrnuhús – staðir þar sem börn og unglingar geta iðkað íþróttina að vetrarlagi. Sjálfsagt er nokkuð til í því.

Í því sambandi má þó benda á að einungis eitt slíkt hús er að finna í Reykjavík – það er í Grafarvogi. Ekkert knatthús er að finna vestan Elliðaáa þar sem þó starfa félögin Valur, KR, Víkingur, Þróttur og að hluta til Fram.

En raunar er eitt sem maður tekur eftir í sambandi við Laugardalsvöllinn og það tengist túnrækt. Völlurinn er sléttur og iðjagrænn. Hér á árum áður þurfti lítið til að hann breyttist í flag – og alltaf voru blettir hjá markinu þar sem grasið hafði verið traðkað niður í svörð. Maður man eftir leikjum á Laugardalsvelli þar sem úrslitin réðust af því að bolti skoppaði á þúfu. Þetta eru að sönnu framfarir.