arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hagsmunaskrímslið og slóð peninganna

Tölur um styrki til stjórnmálaflokka samkvæmt árskýrslum þeirra sem birtust í Íslandi í dag skýra íslensk stjórnmál ágætlega, betur en margt annað. Þar kom í ljós að 80 prósent af styrktarfé frá fyrirtækjum rennur til núverandi stjórnarflokka. Þarna er peningaslóðin.

Það kemur í ljós að fyrirtæki í sjávarútvegi styrkja stjórnmálaflokkana um 14,5 milljónir, af þessu renna 9 af hverjum 10 krónum til Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Samfylkingin fær eitthvað lítilræði en VG, Píratar og Björt framtíð ekki neitt. Fyrirtæki í Vestmannaeyjum og Grindavík styrkja bara stjórnarflokkana, ekki aðra.

Ferðaþjónustan styrkir stjórmálaflokka sáralítið, þar er lítil hefð fyrir því að kaupa áhrif með þeim hætti, en fjármálafyrirtæki styrkja stjórnarflokkana um 7,7 milljónir en stjórnarandstöðuna um 3 milljónir – samkvæmt Íslandi í dag.

En bygginga- og fasteignafyrirtæki styrkja stjórnarflokkana um 9,6 milljónir en stjórnarandstöðuflokka um 2 milljónir.

Eitt af því sem er að fara með íslensk stjórnmál, veldur ógeði hjá kjósendum og stuðlar líklega að vinsældum Pírata, er hin grimma hagsmunagæsla stjórnmálaflokka, hin stóru hagsmunakerfi sem virðist ekki hægt að hrófla við.

Þessar tölur gefa okkur smá mynd af því hvernig það skrímsli lítur út.
Eins og að sjá uppvakning

Þú veist að þú ert orðinn geðveikur þegar þú vaknar í heimi þar sem þjóðkirkjuprestar móðgast fyrir hönd miðla.

Þetta skrifaði einn vinur minn á Facebook í gærkvöldi eftir að hafa orðið vitni að því að prestur hvetur til þess að Stöð 2 verði sniðgengin vegna umfjöllunar um miðla.

Það er svolítið eins og maður stigi nokkra áratugi aftur í söguna – það er ansi langt síðan hefur verið deilt um andatrú á Íslandi. Þetta er nánast eins og að sjá uppvakning.

Spírítisminn varð mjög fyrirferðarmikill á fyrri hluta 20. aldar og aðeins fram á þann síðari. Vald kirkjunnar minnkaði, þetta var tíminn þegar alls kyns trúarhópar ruddu sér til rúms, miðilsfundir og alls kyns sálarrannsóknir komust í tísku – sumir miðlarnir urðu þjóðfrægar persónur eins og Indriði og Hafsteinn. Það kom líka fyrir að svikamiðlar voru afhjúpaðir, Lára miðill var dæmd í fangelsi fyrir svik á miðilsfundum. Þarna spilaði inn í að lífið var talsvert erfiðara og þjáningarfyllra en það er í dag, barnadauði var ennþá mikill, dánaraldur var lægri. Í spírítísmanum birtist söknuður eftir ástvinum, en um leið voru þeir til sem töldu að hægt væri með þessum hætti að gera einhvers konar vísindalega skoðun á handanheimum.

En kirkjan stóð gegn spírítismanum og það var býsna harðvítug barátta. Vissulega voru til prestar sem voru hallir undir spírítismann og urðu frægir fyrir vikið, en meginstraumurinn hafnaði honum algjörlega. Ef kristin kenning er skoðuð er það líka eins og hrein trúvilla að hægt sé að ræða við dáið fólk.

Sjálfur var ég alinn upp í húsi þar sem kristindómur var mjög í hávegum hafður. Einhvern tíma þegar ég var strákur og var að selja Vísi hafði prestur keypt af mér blaðið og verið almennilegur við mig. Ég talaði vel um prestinn í eyru hinna kristnu fjölskyldumeðlima. Það dimmdi dálítið yfir matborðinu, presturinn var einn helsti forvígismaður spírítisma í röðum kirkjunnar. Afi minn var einn helsti andstæðingur spírítistanna ásamt Sigurbirni biskupi.

Þetta var á árunum þegar rit um dulræna reynslu voru ennþá heil bókmenntagrein, væru sérstakur flokkur í Bókatíðindum. Tugir slíkra bóka komu út á hverju ári. Það er til marks um hvað lítið er eftir að spírítismanum að svona bækur birtast varla lengur – en þó má nefna eina bókina Sumarlandið sem kom út fyrir nokkrum árum og náði óvæntri metsölu. Þar voru „viðtöl“ við dáið fólk, sumt þjóðþekkt – meðal annars menn sem sögðust hafa haft á röngu að standa um spírítismann meðan þeir lifðu!
Listakona sem flaug hátt í stórborgum en endaði snauð og vanmetin á Íslandi

Í Kiljunni annað kvöld rekjum við sögu listakonunnar Nínu Sæmundsson eins og hún birtist í nýrri bók um líf hennar og list eftir Hrafnhildi Schram. Ævi Nínu er dramatísk og mikið um óvæntar vendingar.

Hún var sveitastúlka austan úr Fljótshlíð, fædd 1892, ein 15 systkina, sum dóu. Hún brýst til mennta, fer í listaakademíuna í Kaupmannahöfn og verður myndhöggvari fyrst íslenskra kvenna. Í Kaupmannahöfn kynnist hún ungum manni og þau trúlofast, en þau fengu bæði berkla. Þau voru aðskilin, hann andaðist, hún lifði en var veikluð alla sína ævi.

Síðar flytur hún til Parísar, vinnur listsigur þar á stórri sýningu með höggmyndinni Móðurást sem hefur staðið um langt árabil í miðbæ Reykjavíkur. Þaðan fer hún til New York og vinnur annan listsigur, í þetta sinn með höggmynd sem er fyrir utan glæsihótelið Waldorf Astoria.

En kreppan setur strik í reikninginn og hún flytur til Kaliforníu, sest að í Hollywood og tekur þátt í að búa til muni sem eru notaðir í kvikmyndaleikmyndir. En sérgrein hennar voru mannamyndir og hún gerði margar slíkar, meðal annars af leikkonunni Hedi Lamarr. Í Hollywood bjó hún með konu að nafni Polly James, þær voru sambýliskonur í tuttugu ár, en Polly var handritshöfundur, skrifaði meðal annars vestra, til dæmis Roy Rogers.

Á sjötta áratugnum flytur Nína svo heim til Íslands. Hér er reist eftir hana höggmyndin Hafmeyjan í Tjörninni, en hún var sprengd á gamlárskvöld 1960. Einhverjum þótti það fyndið, en í raun var þetta óþokkaverk. Nínu sárnaði mjög og mun varla hafa náð sér af þessu. Hér á Íslandi bjó hún við þröngan kost þar til hún andaðist 1965

Hún var vanmetin hér heima, þessi kona sem hafði unnið við list sína í helstu stórborgum. Hrafnhildur Schram rekur þessa örlagasögu um leið og hún gerir grein fyrir listsköpun Nínu, en á sama tíma og bókin kemur út opnar sýning á verkum Nínu í Listasafni Íslands.

Höggmynd Nínu við Waldorf Astoria hótelið í New York.
Hátt í helmingur kjósenda í fullkomnu andófi – stoppistöð eða endastöð hinnar ólgandi óánægju?

Vinur minn einn, sem oft hefur reynst glöggur skýrandi kosninga og samfélagsmála, segir að stjórnarflokkarnir „hafi þetta allt í hendi sér“.

Þeir muni hafa nægt fé handbært til þess að „kaupa“ næstu kosningar ef þurfa þykir. Þessi maður telur að ríkisstjórnarflokkarnir verði nærri því að ná meirihluta saman aftur í kosningunum 2017.

Það er náttúrlega eitt og hálft ár þangað til – en maður verður meira hugsi eftir því sem mánuðunum fjölgar þar sem Píratar hafa meira fylgi en stjórnarflokkarnir samanlagt. Það er auðvitað ótrúlegt – og menn hljóta að spyrja hvaða skilaboð felist í þessu?

Og hver eru svörin?

Kristinn Hrafnsson blaðamaður skrifar pistil um þetta á Facebook:

Það er hreint ótrúlegt að ekki er meiri umræða og greiningar á þessum sláandi pólitísku breytingum í landinu. 40 prósent kjósenda hafna ,,fjórflokknum”. Vissulega er píratafylgið mögulega gult spjald sem ekki endar í kjörseðlakrossum en þetta eru makalaus tíðindi sem hafa aðeins hliðstæðu í Besta flokks grínframboðinu í borginni. Þetta eru sláandi skilaboð og svo hávær krafa um breytingar að hún verður ekki umflúin. Hátt í helmingur kjósenda er í fullkomnu andófi.

Það er alveg sama þó að stjórnarflokkarnir búi til leiksýningar, boði linnulítið heimssöguleg tíðindi, keppist við að draga kanínur úr hattinum og gefi peninga; staðan breytist ekki.

Stjórnarflokkarnir þumbast bara áfram og þykir nú töffaralegt að pönkast í RUV sem er aðeins gert fyrir glataða þriðjunginn sem virðist hvort eð er llímfastur við spillingarflokkana tvo, yst til hægri.

Það er alveg ljóst að þeir flokkar stóla á það eitt að lofa peningagjöfum og beita populískum áróðri á grunni ótta og útlendingahaturs, þegar nær dregur kosningum. Og víst kann það að virka.

Hægri jafnaðarflokkarnir tveir eru í tilvistar- og forystukreppu og virðast eiga litla möguleika á að ná vopnum sínum. Björt framtíð er þegar dottin niður fyrir 5% þröskuldinn og gæti þurrkast út. Forysta Samfylkingar virðist ekki hafa nein skilaboð sem kjósendur taka eftir – eða taka mark á. Vinstri grænir eru með formann sem nýtur einna mest trausts í pólitík í landinu en hún er eins og í röngum skóm með flokk í eftirdragi sem fólk tengir helst við stjórnlyndi og afturhald. Ef til vill ætti Katrín betur heima meðal Pírata.

Þeir virðast svo heldur værukærir og gengur seint að fóta sig í kjötheimum með nútímalega blöndu frjálslyndis og jafnaðarstefnu. Píratar hafa ekki endalausan tíma til að selja þjóðinni heildræna sýn. Ef það mistekst verða það örlög flokksins að vera stoppistöð en ekki endastöð hinnar ólgandi óánægju.
Icelandic Honey Week

„Listen buster, in Reykjavik it is dark for eight months of the year and it is cold enough to freeze your wrists off….. and there is only fish to eat. Administrative errors are bound to happen in enormous quantities.“

„Ive got a stupid job to do, but at least it keeps me away from Iceland.“
Varla hægt að mynda stjórn án Pírata

Var þetta ekki skoðanakönnunin þegar gæfan átti að fara að snúast?

Eftir landsfund Sjálfstæðisflokksins og húllumhæið í kringum hann og þegar sér fyrir endann á vandræðunum varðandi erlendu kröfuhafana?

En það breytist eiginlega ekki neitt. Píratar eru ennþá langefstir hjá Gallup og hafa verið síðan í apríl. Stærri en báðir stjórnarflokkarnir samanlagt. Bæta meira að segja aðeins við sig, fara yfir 35 prósentin.

Miðað við þessar tölur ættu Píratar að geta myndað tveggja flokka stjórn með Sjálfstæðisflokki, en líka með Vinstri grænum eða Samfylkingu – þótt meirihlutinn í síðari tveimur tilvikunum væri ekki stór.

Það eru ekki margir aðrir stjórnarkostir í stöðunni. Ef Framsókn ætti til að mynda að vera í ríkisstjórn án Pírata, þyrftu allir hinir flokkarnir að vera með. Það yrði að vera fjögurra flokka stjórn.

Sjálfstæðisflokkur gæti hins vegar náð eins sætis meirihluta í stjórn með Samfylkingu og VG.

Gunnar Smári Egilsson reiknaði út á Facebook hvernig skipting þingsæta yrði, svo berum við það saman við kosningarnar 2013.

Píratar 25 – 3 (bæta við sig 22)

Sjálfstæðisflokkur 17 – 19 (tapa 2)

Framsóknarflokkur 6 – 19 (tapa 13)

Vinstri græn 8 – 7 (vinna 1)

Samfylking 9 – 7 (tapa 2)

Björt framtíð 6 – 0 (tapa öllum)
Göfgar vinnan manninn?

Ójöfnuður fer vaxandi í hinum vestræna heimi og hefur ekki verið meiri um langt skeið, en á sama tíma valda tækniframfarir miklum breytingum á vinnumarkaði. Vinnandi fólk verður óþarft – tækni er notuð til að vinna störfin í meira mæli en nokkru sinni áður. Auðævi jarðarinnar færast sífellt á færri hendur.

Þetta er þróun sem getur varla endað nema með skelfingu. Við erum því miður langt frá þeirri björtu framtíð sem menn dreymdi um, þar sem vélar vinna störfin og mannkynið er frjálst til að sinna hugðarefnum sínum, auðga andann og iðka fagrar listir eins og í lagi Donalds Fagen, International Geophysical Year. Í slíkri framtíð felst náttúrlega að auði heimsins sé skipt á réttlátan hátt.

Það verður ekki hægt að líða að einungis þeir sem eiga hagnist á tækniframförunum – annars er varla langt í að heykvíslar fari á loft. Hinir eignalausu – verkalýðurinn eins og það var kallað áður fyrr – þurfa líka að sjá sér farborða, geta verið virkir í samfélaginu, sem jafngildir borgarar – já og líka sem neytendur.

Ein aðferðin er að fækka vinnustundum. Reyndar hefur tæknin þegar gert það. Eitt sinn hefði fjörutíu stunda vinnuvika þótt óhugsandi. Verkafólk vann 60-70 tíma á viku. Það stritaði, drap sig á vinnu. Þeir sem ekki gerðu það voru að svíkjast um. Það eimir eftir af þessu – við tölum ennþá um að vinnan göfgi manninn. Gerir hún það endilega?

Þetta bar á góma á spaugilegan hátt í kappræðum Repúblikana fyrir bandarísku forsetakosningarnar um daginn. Það er einhvern veginn þannig að Bush-fjölskyldan má varla heyra minnst á Frakka án þess að hún fari að froðufella. Kannski af því Frakkar hafa oftar rétt fyrir sér en Bush-fólkið?

Frægt var hvernig franskar kartöflur urðu frelsiskartöflur á tíma Íraksstríðsins, það var þegar Frakkar voru að reyna að koma vitinu fyrir George W. Bush, en nú var það Jeb Bush sem spurði hvort Bandaríkjamenn vildu verða eins og Frakkar, fara að vinna stuttan vinnutíma. Í Bandaríkjunum búa launþegar við mikið óöryggi, vinna langan vinnudag, fá lítil sumarfrí – stórir hópar vinnandi fólks geta ekki framfleytt sér á laununum. Hjá fyrirtækjum eins og Amazon bíður verkafólk við dyrnar í von um að fá að vinna þann og þann dag (Amazon er eitt ógeðslegasta fyrirtæki í hinum vestræna heimi) – svona eins og karlarnir á við höfnina í Reykjavík á kreppuárunum.

Nú er þetta líka rætt á Íslandi. Fjármála- og félagsmálaráðherra hafa nefnt að til greina komi að fækka vinnustundum. Ysta hægrið á Viðskiptablaðinu grípur þetta á lofti og spyr hvort sé ekki nær að reka bara fólk fremur en að stytta vinnutíma þess.

Ágætur skríbent á Facebook, Friðrik Jónsson, bregst svona við:

Já, ef svona miðaldahugsunarháttur VB.is varðandi réttindimál starfsmanna og verkalýðs hefði fengið að ráða á fyrri hluta síðustu aldar þá líkast til værum við enn með 6 daga vinnuviku….
Þegar Ellinikí Radiofonía Tileórasi var opnað aftur

Það er vitnað í Hönnu Birnu Kristjánsdóttur sem spurði í viðtali í gær hvort við myndum stofna Ríkisútvarp núna ef við hefðum það ekki?

Það má sjálfsagt gefa margvísleg svör. Eitt svarið er að alls staðar í löndunum í kringum okkur er Ríkisútvarp og það er sterkast í löndunum sem við berum okkur helst saman við – Norðurlöndunum og Bretlandi.

Ein spillingar- og hrunstjórnin í Grikklandi lokaði gríska ríkisútvarpinu árið 2013. Stjórn Syriza með Alexis Tsipras forsætisráðherra opnaði Ellinikí Radiofonía Tileórasi (ERT) aftur síðastliðið sumar. Það var eitt stærsta mál flokksins, enda skildu kjósendur að það væri óhæfa að öll fjölmiðlun væri í höndum fjármagnsafla.

Það sem við þurfum auðvitað eru sterkir fjölmiðlar sem eru óháðir hagsmunaöflum og þurfa heldur ekki að óttast að stjórnmálamenn sitji um þá. Það þarf líka betri stjórnsýslu, þar sem er farið eftir leikreglum sem gilda til lengri tíma, þar sem ræður ekki geðþótti eða það sem Guðmundur Andri Thorsson kallar Óttastjórnun í pistli í dag.

Menn skyldu gera sér grein fyrir því að hið mikla fylgi Pírata er ekki síst krafa um betri stjórnarhætti.
Maðurinn sem opnaði Berlínarmúrinn látinn

Fyrir þetta augnarblik fékk Günter Schabowski pláss í veraldarsögunni. Hann var ekkert stórmenni, eiginlega bara flokksdindill úr Sósíalíska einingarflokknum sem stjórnaði Þýska alþýðulýðveldinu. Ekkert betri eða verri en flestir, stjórnmálin alls staðar eru full af svona mönnum – líka í lýðræðisríkjum. Mönnum sem komast lengra en efni standa til vegna þess að þeir hengja sig utan á stjórnmálaflokka.

Hugsjónalitlir menn sem geta flotið ofan á í hvaða kerfi sem er.

En sem talsmaður miðstjórnar flokksins fékk Schabowski það hlutverk að sitja fyrir svörum á blaðamannafundi 9. nóvember 1989 – fyrir 26 árum. Það ríkti glundroði innan flokksins, hann var að missa tökin, og Schabowski sagði óvart að komið væri á ferðafrelsi. Þetta var klúður hjá manninum, allavega gagnvart flokksforystunni, og reyndist afdrifaríkt. Kommúnisminn var orðinn svo veiklaður að þurfti ekki meira til að feykja honum um koll.

Hvenær opna landamærin? spurði fréttamaður.

Núna, ég veit ekki betur, sagði Schabowski.

Það var eins og við manninn mælt, fólk flykktist að Berlínarmúrnum og landamæraverðir réðu ekki neitt við neitt.

Günter Schabowski andaðist í dag í Berlín, 86 ára að aldri.
Eini óskilgreindi Íslendingurinn

Það verður að segjast eins og er að pistlar Guðbergs Bergssonar um dægurmál eru ekkert sérlega vel heppnaðir, það er líkt og hann sé að tala inn í samtíma sem er löngu liðinn og einhverja kima sem eru varla mjög áhugaverðir. Þetta er dálítið öðruvísi en þegar Guðbergur var að skrifa pistla í Helgarpóstinn kringum 1980, hann var að orði kveðnu að fjalla um myndlist, en fór um víðan völl – á þeim tíma keyptu sumir blaðið bara vegna skrifa Guðbergs.

Það er ekki þar með sagt að Guðbergur, sem er fæddur 1932, sé búinn að vera sem rithöfundur. Nei, í fyrra sendi hann frá sér skáldsöguna Þrír sneru aftur sem var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna (Guðbergur hefur unnið þau tvisvar, fyrir Svaninn og hina skáldlegu endurminningabók Faðir, móðir og dulmagn bernskunnar).

Þrír sneru aftur fjallar reyndar um liðinn tíma, hún er söguleg; um það sem Guðbergur hefur mest skrifað um, hernámið og hinar stórfelldu breytingar sem urðu á Íslandi á árunum eftir stríð. Það verður að segjast eins og er að bókin Hin eilífa þrá sem kom út 2012 virkaði mestanpart eins og sérkennilegt raus, dálítið í anda pistlanna, en aftur á móti er Missir frá 2010 afskaplega þétt stutt skáldsaga um einsemd og elli.

Það er margt merkilegt við Guðberg. Eitt af því er hvað hann er í rauninni óíslenskur – hann var frá fyrstu tíð algjörlega ólíkur öðrum íslenskum höfundum. Hann virkaði frjálsari. Hann var undir afar litlum áhrifum frá Halldóri Laxness, hann lagði enga sérstaka rækt við stíl eða orðkynngi. Guðbergur gerði einhvern veginn allt á sínum eigin forsendum, alveg frá upphafi. Hann var nánast eins og geimvera hér í íslenska samfélaginu, það var líkt og hann þyrfti ekki neitt á öðrum að halda og hann lét engan eiga neitt inni hjá sér.

Það er dálítið spaugilegt, í ljósi umræðu síðustu viku, hvernig Hallgrímur Helgason skrifar um Guðberg í nýju bókinni sinni, Sjóveikur í München. Þarna lýsir hann ágætlega hvernig Guðbergur kom kynslóð okkar Hallgríms fyrir sjónir. Og, jú, við dáðumst að honum – en Guðbergur hefur aldrei verið sérlega mikið að þakka fyrir aðdáunina:
Þjarmað að David Cameron, lávarðar snúast á sveif með Verkamannaflokknum

David Cameron átti ekki sérstaka sæludaga áður en hann kom til Íslands. Hann er nátturlega í forsvari fyrir hægri stjórn sem er í óða önn að skera niður breska velferðarkerfið og grafa undan heilbrigðisþjónustunni – svo megi einkavæða hana.

En Cameron lenti í smá hindrun þegar Lávarðadeildin felldi frumvarp um að skera niður skattaafslætti sem efnalítið fólk hefur notið. Þetta getur þýtt að fátækt fólk þarf að borga mun hærri skatta. Lávarðadeildin hafnaði þessu, jafnvel þótt Íhaldsmenn hafi haft uppi mikinn viðbúnað, eins og til dæmis að mæta með söngleikjahöfundinn Andrew Lloyd-Webber í þingsalinn, en hann hefur ekki sést þar síðan 2013.

Lávarðadeildin er að sönnu sérkennilegur staður þar sem fígúrur eins og Lloyd-Webber eiga ævilangt sæti. En nú er talað um að hafi myndast óvænt bandalag milli lávarðanna og Verkamannaflokksins – Cameron nefndi það einmitt í umræðu í þinginu áður en hann hélt til Reykjavíkur.

Í umræðunni sótti Jeremy Corbyn, formaður Verkamannaflokksins, hart að Cameron – spurði hann sömu spurningarinnar sex sinnum en Cameron gat ekki svarað. Sagt er að þetta sé í rauninni í fyrsta skipti sem Corbyn kemur höggi á Cameron í þinginu. Þeir eru heldur þungir David Cameron og George Osborne.
Þegar gleymdist að setja upp míkrófón fyrir Churchill

Stöð 2 auglýsir að sýna eigi myndir frá heimsókn Churchills til Reykjavíkur 1941 í fréttatímanum í kvöld – þá væntalega í tilefni af því að David Cameron er að koma til Reykjavíkur. Það er vissulega fátítt að forsætisráðherra Bretlands komi til Íslands. Ég ók einmitt fram á bílalest Camerons við Alþingishúsið áðan.

Churchill kom hingað aðallega til að heilsa upp á breska heraflann sem þá var á Íslandi – landið var þá hernumið af Bretum. Þetta getur verið skemmtilegt að útskýra fyrir erlendu fólki.

Ýmsar sögur spunnust af komu Churchills, meðal annars að hann hefði eignað sér hitaveituna – stungið upp á því að Íslendingar færu að nota heitt vatn til að hita hús. Svo hefur líka verið rifjað upp að einn helsti ráðgjafi Churchills á þessum árum var Vestur-Íslendingurinn William Stephenson, stundum kallaður Intrepid. Og það er sagt að skipin í höfninni í Reykjavík hafi þanið flautur sínar þegar Churchill sigldi burt – til að hylla karlinn.

Mér finnst þó skemmtilegasta sagan vera sú að þegar Churchill steig upp á svalir þinghússins til að heilsa upp á mannfjölda sem stóð á Austurvelli hafði gleymst að tengja hjóðnema. Slík tæki voru vissulega til á þeim árum og vegna þessarar yfirsjónar heyrði enginn hvað Churchill sagði við Íslendinga þennan dag – og það verður aldrei vitað. Má segja að þar hafi tapast söguleg ræða.

Í þessu myndbandi má sjá Churchill á svölunum, með honum eru Hermann Jónasson forsætisráðherra og Sveinn Björnsson sem þá var ríkisstjóri, síðar forseti.

Og hér eru svo myndir af Churchill þar sem hann siglir frá Íslandi. Uppstillingarnar eru glæsilegar, hvernig hann stendur einn með þunga veraldarinnar á herðunum og horfir út á hafið.
Þegar Mikael var vottabarn og mátti ekki fá blóð

Mikael Torfason vildi ekki heita Mikael, hann kallaði sig bara Mikka. Mikael minnti hann á veruna í Vottum Jehóva, en þegar hann var lítill drengur voru foreldrar hans meðlimir í þeim söfnuði.

Mikael var alvarlega veikur sem barn, var langdvölum á barnaspítala, en þá kom upp álitamálið hvort hann mætti fá blóðgjöf. Samkvæmt trú Votta var það óheimilt. En Mikael var við dauðans dyr. Er hugsanlegt að læknir á spítalanum hafi bjargað lífi hans með því að stelast til gefa honum blóð að næturþeli?

Mikael segir frá þessu í bókinni Týnd í Paradís sem kemur út nú í vikunni. Hún er til umfjöllunar í Kiljunni í kvöld.

Mikael lýsir foreldrum sínum sem voru ekki nema unglingar þegar þau eignuðust hann, fólki úr lægri þrepum samfélagsins sem var eiginlega ekki boðið upp á annað en vist í tossabekkjum. Sérstaklega er kaldhæðnisleg sagan af föður hans, Torfa, sem fær að vera í betri bekk í Miðbæjarskólanum í stuttan tíma, líður afar vel, en er rekinn burt þegar kemst upp að skólastjórnin hefur farið nafnavillt – pássið var ætlað öðrum Torfa af æðri stigum.

Jú, svona var Ísland.
Cameron sagður ætla að hafna EES í Reykjavík

Fjölmiðlar fullyrða að David Cameron muni á fundi í Reykjavík hafna „norsku leiðinni“ í Evrópumálum, semsagt tengingu við ESB sem væri í ætt við EES samninginn. Þetta má til dæmis lesa í Guardian í morgun.

Við Íslendingar erum aðilar að EES og höngum þar aftan í Norðmönnum – upprunalega var samningurinn hugsaður sem einhvers konar biðsalur inn í sjálft Evrópusambandið, en nú lifir hann aðallega vegna Noregs. Við Íslendingar fljótum með.

Í EES samninginn er innbyggt bæði fullveldisafsal og lýðræðishalli, en einhvern veginn kærum við okkur kollótt um það. Þeir sem berjast gegn ESB á þeim forsendum ættu í raun líka að vera á móti EES. En það er ekki alltaf spurt um samræmi í þessari umræðu.

En það er býsna áhugavert að sjálfur forsætisráðherra Bretlands skuli ætla að koma hingað, á fund með forsætisráðherrum Norðurlandanna, og lýsa því yfir að þessi útfærsla sé ófullnægjandi fyrir Bretland og komi ekki til greina.

Eins og Guardian segir hefur Cameron fengið nokkurn stuðning frá Espen Eide, fyrrverandi utanríkisráðherra Noregs, sem skrifar grein í blaðið í gær þar sem segir að Norðmenn borgi en ráði þó engu.

Það sem er ekki sagt er að þetta þýðir að við þurfum að beygja okkur undir reglur ESB um vörur, fjármagn, vinnuafl og við leggjum stórar fjárhæðir til sambandsins. Bretland, sem myndi velja þessa leið, myndi í öðrum orðum halda áfram að borga, það myndi halda áfram að taka við tilskipunum frá Brussel og það yrði sem fyrr að undirgangast frelsin fjögur, þar á meðal frjálsa för.