Alþingismaðurinn og dóninn

Þetta kvæði var frægt árin 1924-1925, fyrst meðal Hafnarstúdenta. Jón Helgason orti það um alþingismanninn Jakob Möller sem hafði orðið það á detta illa í það í Kaupmannahöfn þegar hann átti að tala á fundi hjá Stúdentafélaginu. Jóni var ekki vel við Jakob, gat verið dómharður um fólk, og færði vitaskuld mjög í stílinn. En kvæðið var óstöðvandi eftir að það hafði verið ort, það var gefið út á bleðli í Reykjavík undir yfirskriftinni Alþingismaðurinn og dóninn eftir Kengon. Það var síðan prentað í kvæðabókinni Úr landsuðri 1939. Jón felldi það út úr síðari útgáfum bókarinnar.

Birting þessa kvæðis er einungis til gamans, og í henni felst engin afstaða til frétta um framkomu alþingismanns í flugvél né nokkur áfellisdómur. Hafi eitthvað gerst, má nefna að margir geta lent í slíku – og hafa lent í því.

ALÞINGISMAÐURINN OG DÓNINN

Eitt kvöld um það bii þegar röðullinn rann,

þá reikaði ég einmana um stræti;

í dimmunni sá ég einn dökkleitan mann

með dálítið nýstárleg læti,

hann lamdi sig utan, hann hoppaði í hring,

hann hristist af beljandi öskri,

en strákalið götunnar stóð allt í kring

og starði á þessa athöfn með blöskri.

Um hugskotsins leyndustu fylgsni ég fann

þá fljúga þá hugsun sem skjótast,

að hér sæi ég íslenskan alþingismann

í ölæði vitlausan rótast,

mig furðaði á höfðingjans framkomu mest,

mér fannst ekki tignin hans háleit,

en þegar ég gætti mín, þá sá ég best,

hve þessi mín getsök var fráleit.

Þú alþingis gimsteinn, sem glóir og skín,

í gulli og reykelsi og myrru,

eitt augnablik hélt ég þig ódrátt og svín,

nú iðrast ég þvílíkrar firru.

Hve hróplegt það ranglæti að hugsa til þín,,

hve heimskuleg fjarstæða að gruna

jafnhófsaman öðling sem hatar allt vín

það hefði ég víst átt að muna!

Vor alþingismaður er mikill og stór,

að mannviti og drenglyndi ríkur,

en hér einn dóni með dynjandi þjór,

sem dirfist að vera honum líkur.

Í upphafi fór ég á allan hátt villt

um aðgreining þessara manna,

en nú veit ég betur og skoða mér skylt

að skýra þá frá hinu sanna:

Meðan alþingismaðurinn iðkaði nám,

við einróma lofstír á Garði,

kom dóninn þar syngjandi svartasta klám,

og saklausan prófastinn barði.

Meðan alþingismaðurinn ilmaði sætt

af angandi brilljantínum,

var engum hjá dónanum stundinni stætt,

fyrir stækjunni af gubbuðum vínum.

Meðan alþingismaðurinn efldist og steig

án afláts til viskunnar brunna,

gekk dónanum öfugt; hann seig og hann seig,

í svafli og slarki til grunna.

Meðal alþingismaðurinn lífspeki las

og leitaði á hæðirnar bröttu,

gekk dóninn með tryllingslegt dellumannsfas

og drakk sér til vistar á sjöttu.

Vor alþingismaður ber auglitið bjart,

af upphugsun göfugra laga,

en yfirbragð dónans er dólgslegt og svart

af drabbi og veikluðum maga,

en síst má þó dyljast við sannleika þann,

hin sönnu en hryggilegu undur:

sé dónanum þvegið þá þekkja menn hann

og þingmanninn trauðla sundur.

Og varið ykkur því vesælir menn,

að villi ekki og blekki ykkur sjónin,

því báðir í borginni eru þeir enn

vor alþingismaður og dóninn,

sá orðsnjalli herra sem ígrundar mál,

unz atriðin standa í skorðum,

sá ræfill, sem drekkur burt sinnu og sál

og sofnar á knæpnanna borðum.

Meðan alþingismaðurinn unir á Park

í indælli hófsemd og kæti,

er dónanum hrundið með háðuglegt spark

úr herbergi sínu út á stræti.

Meðan alþingismaðurinn hneigir sig hljótt

fyrir heilagleik morgunroðans,

þá endar dóninn sína óværu nótt

hjá örgustu kvensniftum Hroðans.