arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Afnám verðtryggingarinnar, greiðsludreifingin – og minnkandi húsnæði

Álit framkvæmdastjórnar ESB á framkvæmd íslensku verðtryggingarinnar sætir miklum tíðindum.

Það byggir á því að fólk eigi að geta gert sér grein fyrir skuldbindingum sínum – hvaða fjárhæðir það tekur að láni og hver greiðslubyrðin verður.

Íslenska lagið hefur verið að fólk tekur lán og hugsar fyrst og fremst um hinar mánaðarlegu afborganir – hverjar þær verða næstu árin eftir að lán er tekið.

Við höfum kerfi verðtryggingar og greiðsludreifingar – það þýðir að skuldir hlaðast upp í framtíðinni. Verðbæturnar koma ekki fram fyrr en seint og um síðir – í stað þess að þær komi strax á lánið með tilheyrandi höggi. Ein afleiðing þessa er sú að vextir bíta mjög illa á Íslandi, það slævir alla efnahagsstjórn.

En það er svo einn galskapurinn í þessu landi að ofan á verðbæturnar er smurt mjög háum vöxtum – jafnvel allt upp í tíu prósent. Það er er hægt í skjóli fákeppninnar sem ríkir hér á bankamarkaði – því miður eru engar líkur á að það breytist.

Ef verðtryggingin ef afnumin – og þar með greiðsludreifingin – er líklegt að ein afleiðingin verði sú að fólk geti ekki keypt sér jafn dýrt húsnæði og áður. Óverðtryggð lán á Íslandi krónunnar verða með háum vöxtum – og þeir verða breytilegir og með endurskoðunarákvæðum sem tryggja hag bankanna. Eólk myndi ekki geta fleytt lánabyrðinni á undan sér inn í framtíðina. Þetta ætti að þýða stóraukna eftirspurn eftir litlum og frekar ódýrum íbúðum.

En svo er reyndar ein hlið á þessu – hvort menn myndu enda uppi með kerfi óverðtryggðra lána og greiðsludreifingar. Það myndi í raun þýða mjög svipað fyrirkomulag og undir hinni alræmdu verðtryggingu – að kostnaði væri ýtt inn í framtíðina með tilheyrandi vaxtakostnaði. Svonefnt vaxtaþak virðist virka svona, eða eins og segir í pistli eftir Má Wolfgang Mixa hagfræðing:

„Þetta leiðir þó hugann að því hvort að ekki sé einfaldlega komin önnur og jafnvel verri útgáfa af verðtryggðum lánum.“
Kristín heiðursverðlaunahafi

Ég er gamall aðdáandi Kristínar Jóhannesdóttur, dáðist á sínum tíma að kvikmyndum hennar Á hjara veraldar og Svo á jörðu sem á himni.

Í myndunum birtist einstök sýn á veröldina – við höfum aldrei séð neitt þessu líkt í íslenskum bíómyndum. Sumar senurnar úr þeim eru eins og greiptar í minni manns.

Ég er ekki viss um að þessar myndir séu fáanlegar lengur.

Í gær fékk Kristín heiðursverðlaun á Edduhátíðinni. Hún er ágætlega vel að þeim komin.

En fyrst og fremst finnst mér þetta vera ákall um að Kristín eigi að gera fleiri kvikmyndir – leikhúsið hefur að miklu leyti verið starfsvettvangur hennar um langt skeið.

Jú, það er eiginlega nauðsyn að hún geri mynd.

Kvikmynd Kristínar Jóhannesdóttur Svo á jörðu sem á himni fjallar um strand franska rannsóknarskipsins Pourquoi pas á Mýrum.
Silfrið í dag

Það eru ýmis mál sem verða á döfinni í Silfri Egils í dag:

Álit ESB á íslensku verðtryggingunni, afsögn Steingríms J., stóra FBI málið, versnandi lífskjör á Íslandi, stjórnarskráin.

Meðal gesta í þættinum eru Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Sigurður Ingi Jóhannsson, Arndís Soffía Sigurðardóttir,, Helgi Hjörvar, Þorvaldur Gylfason og Arnar Kristinsson.
Steingrímur þreyttur og hættir – tekur Katrín við?

Steingrímur J. Sigfússon ætlar að hætta sem formaður Vinstri grænna. Það ber nokkuð brátt að.

Landsfundur flokksins er um næstu helgi, hann verður sjálfsagt frekar smár miðað við hinn risavaxna landsfund Sjálfstæðisflokksins sem er á sama tíma.

En formannskjör mun tryggja að fundur VG fær athygli í fréttum þessa helgi.

Katrín Jakobsdóttir er nefnd sem formannsefni, það talað eins og hún sé nánast sjálfkjörin. En væntanlega ríkir lýðræði innan VG – það gætu verið einhverjir aðrir sem hefðu áhuga á formannssætinu.

Hvað með til dæmis Svandísi Svavarsdóttur?

Steingrímur segist stefna á að sitja áfram á þingi. Það kemur dálítið á óvart. Oftar er það þanni að þegar sterkir leiðtogar eins og hann hætta, þá gefa þeir öðrum eftir sviðið.

Maður talar nú ekki um fólk sem hefur verið jafn lengi í stjórnmálum og Steingrímur. Hann kom fyrst inn á þing 1983. Hann stofnaði VG og er búinn að leiða flokkinn síðan 1999.

Steingrímur segir í yfirlýsingu að baráttan hafi tekið sinn toll. Hann er sjálfsagt þreyttur. Og ekki er hann vinsæll – það stefnir í afhroð VG í næstu kosningum.

Það er spurning hvort nýr formaður geti breytt einhverju þar um. Eitt má nefna í því sambandi – talsverðar líkur eru á að formaður VG verði eina konan í karlasamsæti flokksformanna í kosningunum. Og svo er hitt að Katrín Jakobsdóttir hefur jafnan mælst sem vinsælast ráðherrann í ríkisstjórninni.

En staðan fyrir kosningarnar verður furðuleg. Það verða komnir nýir formenn í báða stjórnarflokkana. En ríkisstjórnin mun væntanlega halda áfram fram að kosningunum, með fyrrverandi formennina sem aðalpersónur, líkt og undanfarin ár.
Eina svarið við kvörtunum Grafarvogsbúa: Þéttari byggð

Flestir hafa brugðist við Grafarvogsbúunum sem vilja slíta sig frá Reykjavík með því að gera grín að þeim.

En á bak við þetta er náttúrlega viss alvara – sem er ekki víst að málshefjendur skilji. Það er hversu dreifð byggðin er.

Grafarvogsbúarnir kvarta undan því að hafa ekki pósthús, vínbúð og nóg af prestum og lögreglu.

Við búum í borg sem er óskaplega dreifð. Þetta hefur ýmislegt í för með sér, meðal annars að erfiðara er að halda uppi þjónustu í nærumhverfinu. Það þarf að aka til að komast á alla staði – og þykir sjálfsagt. Mér þykir líklegt að Grafarvogsbúar sæki mikið af sinni þjónustu og verslun í Kringluna, Smáralind og Skeifuna. Verslunarmiðstöðvar inni í hverfinu eru ekkert sérlega blómlegar – fremur en annars staðar í hverfum borgarinnar.

Það er líka dýrt og erfitt að halda uppi almenningssamgöngum – allar lagnir verða lengri en ella og umferðarmannvirki taka mjög mikið pláss. Landnýtingin verður mjög léleg, það er hermt að um fimmtíu prósent skipulagðra svæða í Reykjavík séu götur og bílastæði.

Vegna þess að alltaf er verið að byggja ný hverfi, lengra frá miðjunni þarf sífellt að byggja nýja skóla og leikskóla.

Þannig að svarið við áhyggjum þeirra í Grafarvoginum er í raun einfalt: Þéttari byggð þar sem er grundvöllur fyrir meiri þjónustu í nærumhverfinu.

Ef smellt er hér má finna dæmi um ótrúlega rúmfrek umferðarmannvirki í smáborginni Reykjavík.
Tvær þjóðir í landinu – og bilið breikkar hratt

Þórður Snær Júlíusson skrifar leiðara í Fréttablaðið í dag og tæpir þar á máli sem hefur verið til umræðu hér á vefsíðunni og í Silfri Egils.

Því að aðgangur sumra hópa að gjaldeyri er að skapa hér forréttindastétt sem getur keypt upp verðmæti, hús og fyrirtæki, á afsláttarkjörum. Í þessum hópi eru til dæmis fyrrverandi útrásarvíkingar sem náðu að koma undan peningum fyrir hrun – og þarna er líka útgerðin sem hefur í raun sjaldan haft minni ástæðu til að kvarta. Gengi krónunnar er stillt eins og henni hentar – og það er ljóst að stórútgerðarmenn eru að fjárfesta hér og þar í samfélaginu, ekki bara í greininni sjálfri, því fer fjarri.

Þórður skrifar:

„Það er hægt að segja að til séu tvær þjóðir á Íslandi. Sú fyrri býr hérlendis, þiggur laun í íslenskum krónum og lýtur gervigengi gjaldmiðilsins sem höftin búa til. Sú síðari þénar í gjaldeyri eða á erlendar eignir. Hún getur keypt í íslenskum fyrirtækjum, fasteignir eða bara fjárfest á 20 prósent lægra verði en fyrri hópurinn. Nú þegar liggur fyrir að gjaldeyrishöft verða ótímabundin mun eignamyndunarbilið á milli þessara tveggja hópa breikka. Hratt.“
Rafræn ökklabönd fyrir flóttamenn?

Eitt af því sem er ánægjulegt þegar maður talar við útlendinga um íslensk stjórnmál – og það er ekki alltaf gaman – er að skýra út að hér hafi stjórnmálahreyfingar sem gera út á andúð á útlendingum, innflytjendum og hælisleitendum ekki átt upp á pallborðið.

Maður hefur svosem ekki einfaldar skýringar á þessu, en ein er sú að stjórnmálaflokkarnir sjálfir hafa verið nokkuð duglegir við að kveða niður slíkar raddir innan sinna raða. Og utan þeirra hafa þær ekki náð að þrífast.

Maður hlýtur því að velta fyrir sér hvort forystumenn í Framsóknarflokknum séu sammála Vigdísi Hauksdóttur sem leggur til í fyrirspurn á Alþingi að flóttamenn sem koma til Íslands beri ökklabönd – væntanlega með sérstökum sendibúnaði?
Aflögufær með presta

Í nýjasta tölublaði Grafarvogsblaðsins mun vera lagt til að Grafarvogsbúar kljúfi sig frá Reykjavík og stofni sérstakt sveitarfélag.

Meðal annars er kvartað yfir því að ekkert pósthús sé í Grafarvogi, engin áfengisverslun – og of fáir prestar.

Nú bý ég í miðbænum og þarf ekki að kvarta, það er pósthús hérna nálægt og áfengisverslun, sem ég á reyndar afar sjaldan erindi í. Það er líka fullt af börum og veitingahúsum sem ég geri ráð fyrir að margir Grafarvogsbúar myndu halda áfram að stunda þótt þeir tilheyrðu sjálfstæðu bæjarfélagi, mér hefur sýnst að slík starfsemi þrífist ekki vel í hverfinu hjá þeim.

Og það er nóg af prestum. Í hverfinu eru tvær lúterskar kirkjur, ein fríkirkja sem er líka lútersk, ein rómversk-kaþólsk kirkja og svo hefur rússneska rétttrúnaðarkirkjan líka starfsemi hér ekki langt frá.

Þetta er í raun svo mikið að við í 101 hjótum að teljast vel aflögufær með presta. Þeim í Grafarvogi er velkomið að fá nokkra.
Lincoln – fyrir áhugamenn um þingstörf

Ég fór á mynd Spielbergs, Lincoln, í gærkvöldi.

Myndin fjallar í rauninni ekki um Abraham Lincoln, þetta er ekki ævisaga hans, við fáum ekki að vita hvaðan hann kom og morðárásin á hann er ekki sýnd – þótt myndin endi á andláti hans.

Nei, myndin fjallar nokkuð smásmugulega um baráttu í þjóðþingi – um það hvernig hægt er að koma í gegn frumvarpi.

Það er í sjálfu sér mjög athyglisvert. Stjórnarliðar myndarinnar, menn forsetans, gera það með fortölum, þvingunum – og þeir dreifa líka út bitlingum.

Og þannig tekst þeim að ná naumum meirihluta fyrir 13. viðbót stjórnarskrár Bandaríkjanna – banni við þrælahald

Jú, myndin fjallar líka um stjórnarskrármál.

Þarna er mikið af litríkum stjórnmálamönnum, ég var að skoða gamlar myndir á netinu eftir að ég kom heim úr bíó. Það er greinilegt að Spielberg hefur lagt sig fram um að gera leikarana eins líka frummyndunum og hægt er. Það er líka athyglisvert hversu umræðurnar á Bandaríkjaþingi á þessum tíma hafa verið óheflaðar – þingmenn hika ekki við að kalla hvor aðra fífl, fábjána og þrjóta og óska andstæðingunum norður og niður.

Þetta er ekkert stórvirki í kvikmyndagerð – í raun höfðar myndin mest til þeirra sem hafa áhuga á stjórnmálabaráttu, já, og þingstörfum. En Daniel Day Lewis er mjög eftirtektarverður í hlutverki Lincolns, manni líður í raun eins og maður sé að horfa á áhugaverða tilgátu. Já, svona gæti hann hann hafa verið þessi merkilegi maður, alvörugefinn, en um leið kankvís.
EES og leiðinn, fríverslun ESB og BNA og meint mikilvægi Íslands

Það er margt skrafað um Evrópusambandið.

Össur Skarphéðinsson segir að það sé orðið dauðleitt á EES – það er ábyggilega margt til í því að áhuginn á þessum samningi innan ESB sé litill.

Og það má kannski til sanns vegar færa að þegar bankabandalag Evrópu – sem við myndum væntanlega þurfa að taka þátt í – myndi það stangast á við núgildandi stjórnarskrá.

Raunar er það svo að EES samningurinn með öllu sínu valdaframsali hefur líklega alltaf brotið gegn stjórnarskránni. Stjórnmálamenn hafa bara alltaf kosið að líta framhjá því – af því það hentar.

Á sama tíma er verið að ræða um stærsta fríverslunarsamning allra tíma, milli ESB og Bandaríkjanna. Það þótti sæta miklum tíðindum þegar Obama nefndi þennan samning í stefnuræðu sinni – það sýnir að málið er tekið mjög alvarlega. Hins vegar er óneitanlega margt sem gæti staðið í veginum – verndarstefna í Bandaríkjunum og Evrópu, deilur um erfðabreytt matvæli.

En menn hljóta að fylgjast með þessu af áhuga.

Fylgi við Evrópusambandsaðild hefur sjaldan verið minna á Íslandi. Þannig að líkurnar á að við göngum í ESB eru næstum engar. Hins vegar er málið að valda stjórnmálaflokkunum erfiðleikum. Sjálfstæðisflokkur og Framsókn hika við að lýsa því yfir að slíta eigi viðræðunum beint, heldur vísa í þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna sem gæti orðið í haust. Ég hef sagt nokkrum erlendum fjölmiðlamönnum frá þeirri hugmynd – viðbrögðin eru á eina leið, þeir fara að hlæja. Það er líklegt að framkvæmdin geti orðið ansi vandræðaleg – og erfið fyrir hvaða ríkisstjórn sem þá situr.

Enn hef ég ekki heyrt einn einasta stjórnmálamann tala af sannfæringu fyrir slíkri þjóðaraatkvæðagreiðslu.

Maður verður svosem ekki var við að Evrópusambandið leggi ofuráherslu á að fá Ísland í sínar raðir. Samningar hafa gengið hægt – og yfirleitt eru ráðamenn í Evrópu varfærnir í yfirlýsingum sínum um aðild Íslands. Af umræðum á Íslandi mætti þó ráða að þessu sé öðruvísi farið – að Ísland sé ótrúlegt hnoss.

Teitur Atlason og Vigdís Haukssdóttir hafa til dæmis verið að þrasa um tveggja ára gamla grein eftir Vigdísi þar sem er þessi óborganlega lína:

„Ísland er í raun eina tækifæri sambandsins til að lifa af.“
Afslátturinn, lífeyrissjóðirnir og kaupin á Íslandsbanka

Sagt er frá því í fjölmiðlum í dag að fjárfestar sem eiga peninga erlendis sjái sér leik á borði að koma með þá til landsins, fá góðan afslátt af íslenskum krónum, og kaupa Íslandsbanka.

Morgunblaðið segir að væntingar séu um gengi krónu gagnvart evru upp á 300 í stað 170!

Þetta er lýsandi dæmi um það sem er bogið við hagkerfið hér á tíma gjaldeyrishafta. Við höfum yfirstétt sem hefur aðgang að erlendum gjaldeyri og svo krónufólkið sem heima situr – og fær enga afslætti af sínum fjárfestingum, hvort sem er í fyrirtækjum eða bara húsnæði.

Annað í þessu er að þarna er verið að fjárfesta í fjármálastarfsemi en ekki framleiðslugreinum – þar sem vöntunin á fjárfestingu er mest. Menn gætu sagt að þar sé skortur á fjárfestingartækifærum, en vandamálið er líka að menn þora ekki að fjárfesta þar.

Það er líklegt að fjármálastarsemin skili sneggri og auðfengnari gróða. En það er þó ekki einhlítt, líkt og kemur fram í litlu bréfi sem hollvinur síðunnar sendi:

„Vert að hafa i huga vegna kaupa lífeyrissjóða á hlut í Íslandsbanka:

– Bankinn er ekki skráður á hlutabréfamarkaði og því enginn skýr

verðmyndun með bréfin. Er það ný stefna hjá lífeyrissjóðunum að fara

að fjarfesta stórt í óskráðum félögum?

– Eigið fé bankans er afar óvíst þar sem t.d. enn liggur ekki fyrir

uppgjör vegna ólögmætra gengislána. Vita lífeyrissjóðirnir hvað þeir

eru að kaupa?

Sennilega er hæpið að nokkurs staðar á hinum Norðurlöndunum myndu

lífeyrissjóðir taka þátt í svo mikilli áhættufjárfestingu.“
Skrautleg saga úr íslensku viðskiptalífi – og næstum ótrúleg

Það kom verulega á óvart þegar fyrrverandi Exista/Skipta-maðurinn Brynjólfur Bjarnason var gerður að framkvæmdastjóra Framtakssjóðs Íslands. Framtakssjóðurinn er líklega valdamesti aðilinn í íslensku viðskiptalífi þessa dagana og fer með hlut í mörgum stórfyrirtækjum.

Eða kannski kom það ekkert á óvart – þetta var máski eftir öðru á Íslandi.

Úr fáu hafa íslenskir lífeyrissjóðir farið verr en viðskiptum sínum við Exista – þar sem Brynjólfur var innanbúðar hjá bræðrunum Lýði og Ágústi.

Brynjólfur kom reyndar við sem stjórnarformaður Icelandic Group. Þá sagði Sigrún Davíðsdóttir:

„Framtakssjóður lífeyrissjóðanna hefur eignast Icelandic Group. Lífeyrissjóðirnir hafa tapað miklu á viðskiptum við Existu. Nýr stjórnarformaður Icelandic kemur úr Existuveldinu. Hvað segir það um viðleitni lífeyrissjóðanna til að byggja upp nýtt og betra Ísland? Spegillinn fjallaði nýlega ‘dekurrófur bankakerfisins, félög sem fengu endalaust miklar fyrirgreiðslur. Það má líta á þetta sem meinsemd í íslensku atvinnulífi því það hindraði leiðréttingu rangra ákvarðana. Icelandic Group er í þessum hópi en þrátt fyrir fyrirgreiðslurnar fór félagið fór í þrot, Landsbankinn tók það yfir og seldi Framtakssjóði lífeyrissjóðanna. Nýr stjórnarformaður Icelandic kemur beint úr kollsigldu félagi í Existuveldinu. Hvað segir þetta um endurreisnina í íslensku viðskiptalífi?“

Brynjólfur var líka forstjóri Símans og síðar Skipta, móðurfélags hans. Það lítur út fyrir að ekki hafi neitt alvöru fé verið greitt fyrir Símann þegar hann var einkavæddur, þetta var allt upp á krít – peningarnir komu ekki síst frá lífeyrissjóðunum. Skipti voru í gríðarlegum vandræðum þegar Brynjólfur hætti þar sem forstjóri, og eru enn, og ekki bættu úr skák þungir dómar fyrir samkeppnisbrot. Þá var félag í eigu Brynjólfs einnig tekið til gjaldþrotaskipta og fékkst ekkert upp í kröfur.

En nú er Brynjólfur í þeirri furðulegu stöðu að eiga að gæta fjár lífeyrissjóðanna inni í Framtakssjóði. Þar er orðin til sú hugmynd að kaupa Íslandsbanka í félagi við MP-banka. Þar eru hæg heimatökin, stjórnarformaður MP er Þorsteinn Pálsson, gamall samherji Brynjólfs, og annar samherji, Friðrik Sophusson, er stjórnarformaður Íslandsbanka. Og svo er það Skúli Mogensen, sem er einn af eigendum MP-banka – hinn gamli félagi Bjögólfs Thors Björgólfssonar.

Raunar er ekki vitað að Þorsteinn eða Friðrik hafi neina sérstaka þekkingu á bankarekstri, en slíkt hefur ekki þvælst sérstaklega fyrir mönnum í íslenska bankakerfinu.

Um daginn kom fram í Viðskiptablaðinu að blaðamenn þess vildu reyna að ná tali af Brynjólfi vegna frétta sem þeir voru að skrifa af Framtakssjóði. Hann svaraði þeim ekki. Mér er kunnugt um að fleiri fjölmiðlar hafi fengið sömu viðtökur hjá framkvæmdastjóra Framtakssjóðs – sem er í eigu lífeyrissjóða sem fara með 64 prósent af heildareignum lífeyrissjóðanna (sem við almenningur greiðum í) – hann ansar þeim ekki.
Fjöður verður að hænsnakofa

Það má endurskrifa söguna með ýmsum hætti. Nú beinist endurritunin ekki síst að Hallgrími Helgasyni.

Það er fjallað um þegar hann sló í bíl Geirs Haarde eftir hrunið. Kannski hefði hann átt að láta það ógert, auðvitað var þetta honum ekkert sérstaklega til framdráttar, en útgáfurnar sem maður sér á netinu eru orðnar býsna fjölbreytilegar.

Til dæmis að hann hafi reynt að brjóta rúðurnar í bílnum.

Og að hann hafi klifrað upp á vélarhlífina.

Og ennfremur, að forsætisráðherrann þáverandi hafi verið í lífshættu vegna þessa.
Feneyjanefndin um forsetaembættið

Álit Feneyjanefndarinnar virðist fremur rugla umræðuna um stjórnarskrána en hitt.

Einna mikilvægustu athugasemdir nefndarinnar lúta nefnilega að því sem er í bæði núgildandi stjórnarskrá og tillögum Stjórnlagaráðs.

Nefnilega um forseta Íslands.

Nefndinni finnst embættið vera ruglingslegt – og það er spurt hvort ekki væri eðlilegra að þingið kysi forsetann, í ljósi þess hvað hann hefur lítil völd fremur en að þvæla þjóðinni í slíka kosningu.

Og einnig kemur fram það álit að málskotsrétturinn standist ekki skoðun og það fyrirkomulag að forsetinn vísi málum í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Er spurt hvort ekki væri eðlilegra að lög sem forsetinn vill ekki samþykkja fari aftur til þingsins eða til sérstaks stjórnlagadómstóls.

En þetta eru hugmyndir sem virðast hvorki eiga upp á pallborðið hjá andstæðingum nýrrar stjórnarskrár eða fylgismönnum hennar – að minnsta kosti myndu fáir þora að láta í ljós þá skoðun á tíma þegar vinsældir Ólafs Ragnars Grímssonar hafa aldrei verið meiri.

En kannski er það einmitt einn gallinn við forsetaembættið, hversu það er losaralegt í forminu og bundið við smekk þeirrar persónu sem gegnir því hverju sinni.
Náttúruvá, Spassían, Ugluspegill og uppáhaldsbækur Auðar Övu

Efni Kiljunnar á miðvikudagskvöld er býsna fjölbreytt.

Við fjöllum um hið mikla rit Náttúruvá á Ísland. Það er nýkomið út í ritstjórn Júlíusar Sólnes og inniheldur margháttaðan fróðleik um ógnir náttúrunnar í nútíð, fortíð og framtíð.

Við segjum frá menningartímariti sem nefnist Spássían og ræðum við ritstjóra þess, Auði Aðalsteinsdóttur og Ástu Gísladóttur.

Og við kynnum nýja þýðingu á hinum sígildu sögum um hrappinn Ugluspegil, eða Till Eulenspiegel eins og hann nefnist á þýsku. Sögurnar um Ugluspegil hafa verið til í útgáfum fyrir börn, en í þýðingu Steinars Matthíassonar eru allar sögurnar um þennan furðufugl – sumar eru nokkuð groddalegar og varla við hæfi barna.

Við fáum að heyra hverjar eru uppáhaldsbækur rithöfundarins Auðar Övu Ólafsdóttur.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur sem báðar tengjast Íslandi: Ariasman eftir Tapio Koivukari og Það var ekki ég eftir Kristof Magnússon.

Bragi talar um Theódór Friðriksson, Stein Steinarr og fleira fólk.

Á kápu hins mikla rits Náttúruvá á Íslandi má sjá málverk eftir Gunnlaug Blöndal sem sýnir reykjarmökk frá Kötlugosi 1918 – séðan frá Reykjavík. Í bókinni er líka sýnt hvernig listamenn og rithöfundar hafa túlkað náttúruhamfarir.
Umdeildur Hallgrímur – og rithöfundalaun

Hallgrímur Helgason rithöfundur virðist fara einstaklega mikið í taugarnar á ákveðnum hópi fólks þessa dagana. Þetta nær langt aftur, en batnaði ekki þegar hann flutti þessa drápu á útifundi á laugardaginn:

Þessa auglýsingu hefur Sjálfstæðisflélagið í Grafarvogi sett saman, það verður að segjast eins og er að það ríkir almennt mikil reiði gagnvart þeim sem hafa ekki sömu skoðanir og félagsmenn.

Og svo skrifar lögfræðingurinn Eiríkur Elís Þorláksson, stjórnarformaður Stoða (fyrrverandi FL-Group), þessa grein í Morgunblaðið í dag.

Í síðustu málsgreininni er talað um listsköpun sem „áhugamál“. Það er samt svo að menning er afskaplega blómleg atvinnugrein á Íslandi, og ekki síst bókaútgáfan. Bókmenningin er reyndar eitt helsta stolt okkar gagnvart útlöndum. Hún nýtur ríkisstyrkja í formi rithöfundalauna – það er hætt við að ansi mikið færri bækur væru skrifaðar án þeirra og að umfangið væri mun minna. Það er víst ekki nýtt í mannkynssögunni að listir og menning njóti styrkja. Um þetta er oft deilt, en sú krafa ætti þó að vera sjálfsögð að menn fari rétt með. Til dæmis er ranghermi í þessari grein að Jónína Leósdóttir, sá ágæti höfundur, hafi notið rithöfundalauna árum saman. Hún fékk fyrst laun 2012, í þrjá mánuði. Bjarni Bjarnason hefur líka fengið slík laun heldur stopult.

Ísland er annars land þar sem lögfræðistéttinn dafnar vel. Íslenska ríkið stendur undir fjórum háskólum þar sem eru framleiddir lögfræðingar. Það er borgað vel fyrir lögfræðistörf, illa fyrir ritstörf. Það var gefið út mikið af bókum fyrir jólin, salan á sumum titlum var dræm, aðrir náðu sem betur fer metsölu. Það fer ekki alltaf eftir gæðum bóka.

Lögfræðingarnir þurfa ekki að kvarta. Verkefnin hlaðast upp í dómssölum, og það er nóg að rukka. Taxtarnir eru heldur ekkert slor. Til dæmis eru allir listamennirnir sem fengu laun varla hálfdrættingar á við skilanefndarfókið í gamla Glitni.
Feneyjanefndin, túlkanir á þriðjudagsmorgni

Í blöðunum í morgun má sjá upptaktinn fyrir lokabaráttuna um stjórnarskrána.

Fréttablaðið, inni í blaði: Engin sprengja í Feneyjaskýrslu, skýrsla Feneyjanefndar um stjórnarskrána komin en bíður þýðingar.

Morgunblaðið, stór forsíðufrétt: Hætta á þrátefli og óstöðugleika, í drögum að áliti Feneyjanefndar eru gerðar fjölmargar athugasemdir við ákvæði í nýrri stjórnarskrá.