arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Talsverð spenna í framboðsmálum

Það er nóg að fylgjast með á næstunni – fyrir þá sem hafa áhuga á hinum pólitíska leik.

Ég geri ekki ráð fyrir að Ragnar Önundarson telji sig geta fellt formann Sjálfstæðisflokksins í Suðvesturkjördæmi. En hann gengur fram af óvenjulegri hreinskilni – segir beinlínis að Bjarni Benediktsson sé óhæfur til að vera formaður flokksins og forsætisráðherra. Af þessu hafa stuðningsmenn Bjarna talsverðar áhyggjur, ein sá ötulasti, Friðjón Friðjónsson, svarar fullum hálsi, minnir á vandræðamál sem Ragnar var viðriðinn og kallar hann höfuðpaurinn í delítunni.

Í Norðausturkjördæmi stendur yfir mikill slagur hjá Framsókn. Helsta von Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar til að sigra Höskuld Þórhallsson virðist felast í því að stillt verði upp á framboðslista á kjördæmisþingi, verði almenn kosning meðal flokksmanna er Höskuldur miklu sigurstranglegri. Samkvæmt skoðanakönnun sem birtist í Vikudegi hefur hann miklu meira fylgi í langfjölmennasta byggðarlaginu, Akureyri. Það yrði mikið áfall fyrir Sigmund að ná ekki fyrsta sætinu sem hann sækist eftir fyrir norðan.

Það sem er mest áberandi í Samfylkingunni er að flestir þingmenn vilja hanga á sæti sínu – og eru líklegir til að ná því. Einna tæpast þykir Sigmundur Ernir Rúnarsson standa í Norðausturkjördæmi. Það hefur verið talað um að Sigmundur færi sig yfir í Betri framtíð, en líklega myndi það reynast hinu nýja framboði dýrkeypt. Róbert Marshall er þegar kominn þangað og strax rætt um að þetta séu flóttamannabúðir frá Samfylkingunni.

Í Suðvesturkjördæmi er slag um fyrsta sæti hjá Samfylkingunni stillt upp eins og þar sé formannskosning milli Árna Páls Árnasonar og Katrínar Júliusdóttur. Það er erfitt að segja hvort er líklegra til að sigra, en hvorugt þeirra getur talist vera sterkt formannsefni fyrir flokkinn.

Svo við víkjum aftur að Sjálfstæðisflokknum. Samkvæmt skoðanakönnun MMR hefur Hanna Birna Kristjánsdóttir mikla yfirburði yfir keppinauti sínum Illuga Gunnarssyni í Reykjavík. 76 prósent segjast treysta Hönnu best til að leiða listann, aðeins 10 prósent Illuga. Þannig bíður mikill pólitískur frami Hönnu Birnu, þótt hún hafi tapað í formannsslag á móti Bjarna. Innan seilingar er fyrsta sætið í Reykjavík – sem þykir óhemju fínt í Sjálfstæðisflokknum – varaformennska í flokknum, kannski feitt ráðherraembætti og hugsanlega formennska í fyllingu tímans.
Már í Silfrinu

Már Guðmundsson seðlabankastjóri verður meðal gesta í Silfri Egils á sunnudaginn.
Ég fer að sjá Bond, þrátt fyrir…

Ég mun eins og milljónir annarra jarðarbúa fara og sjá nýju Bondmyndina í bíó.

Og ég mun skemmta mér svona ágætlega – svona fram að lokaatriðunum, þá svífur yfirleitt á mig höfgi. Ég veit fátt sem nær að svæfa mig betur en lokaatriði Bondmynda. Þau eru alltaf eins; það er eins og að telja kindur.

Ég mun líka fara þótt mér þyki sá frábæri leikari Daniel Craig vera einn allralélegasti Bondinn. Ég er vanari Bond sem er gamansamur og hnyttinn, með blik í auga – Craig er mæddur og þunglyndislegur.

Ég mun líka fara þótt kvikmyndin sé nánast ein samfelld auglýsing fyrir alls kyns varning. Bond drekkur Heineken bjór í myndinni – fyrirtækið borgar 28 milljónir punda fyrir það. Þetta kallast á ensku product placement en á fegruðu máli auglýsingaiðnaðarins er farið að tala um brand integration. Semsagt að einhver vara sé beinlínis partur af verkinu, en ekki bara dót sem er verið að pranga upp á fólk.

Er Bondlegt að drekka Heineken? Nei, varla. En það er spursmál um milljónir og aftur milljónir.
Gullgrafaraæði í ferðaþjónustunni

Það birtast fréttir um mikil skattaundanskot í ferðaþjónustunni. Eins kemur í ljós að margt fólk sem starfar þar er líka á atvinnuleysisbótum.

Þetta kemur ekki á óvart.

Gripið hefur um sig gullgrafaraæði í ferðabransanum. Allir sem vettlingi geta valdið ætla að græða á ferðamönnum. Fólk er í stórum stíl farið að leigja íbúðir sínar til ferðamanna, það spretta upp gistiheimili – sum þeirra uppfylla ekki lágmarkskröfur um öryggi – það er farið að gera út langferðabíla sem eru ekki hæfir til að flytja fjölda fólks.

Og svo má lengi telja. Maður er sífellt að heyra sögur í þessa veru.

Að sumu leyti minnir þetta á æði sem hafa áður runnið á landann: Tímann þegar allir ætluðu að verða ríkir á Íslenskri erfðagreiningu og banka- og húsnæðisbrjálæðið á árunum fyrir hrun.

Ísland er í tísku sem áfangastaður. Hér eru teknar upp stórar Hollywoodmyndir og ferðaþætti frá Íslandi má sjá í sjónvarpsstöðvum út um allan heim. Ólafur Ragnar Grímsson forseti ræddi um það fyrir nokkru að ferðamenn hér yrðu tvær milljónir á ári innan tíðar.

Líklega ráðum við ekki við það án þess að allt fari í vitleysu.

Skattaundanskotin vita ekki á gott. En ráðið við þeim er örugglega ekki að hækka virðisaukaskatt á hótelgistingu upp í 25 prósent. Hann er nú 7 prósent – sem er heldur lágt. Reyndar er furða að menn skuli hafa fyrir því að svíkja undan skatti þegar prósentutalan er svo lág. Það lýsir lélegu siðferði – og bendir til þess að þurfi að taka ferðamannamálin mun fastari tökum.
Sinnaskipti

Þingmenn á Íslandi eru ekki alltaf sérlega samkvæmir sjálfum sér. Flokkapólitíkin hérna er eitruð og laðar ekki alltaf það besta fram í fólki. Raunar er allt í lagi að skipta um skoðun – það getur verið mjög af hinu af hinu góða – en þá er kannski best að gangast við því.

Hér höfum við tvö ágæt dæmi:

2008:

http://eyjan.pressan.is/frettir/2008/06/26/bjorgvin-g-sigurdsson-stend-vid-andstodu-vid-virkjanir-i-thjorsa/

„Svo sannalega er ég á móti þessum áformum einsog oft hefur fram

komið,“ segir Björgvin G. Sigurðsson, viðskiptaráðherra, í nýjum

bloggpistli um virkjanir í neðri hluta Þjórsár. „Við þessi viðhorf

mín hef ég staðið og mun standa. Feginn er ég liðsinni vinstri grænna

sem í upphafi studdu áformin um virkjanirnar og hafa þó síðan sem

betur fer skipt um skoðun,“ segir Björgvin. „Ég vildi helst sjá á bak

fyrirætlunum um virkjanir í neðri Þjórsá,“ segir Björgvin.“

2012:

http://visir.is/mikilvaegt-ad-radast-i-virkjanaframkvaemdir-a-sudurlandi/article/2012121029931

„Nauðsynlegt er að fara í virkjanaframkvæmdir á Suðurlandi eins og

Hagavatnsvirkjun í Bláskógabyggð og Hólmsárvirkjun í Skaftárhreppi,

svo og Hvammsvirkjun og Holtavirkjun í neðri hluta Þjórsár segir

Björgvin G. Sigurðsson, fyrsti þingmaður Suðurkjördæmis. Hann segist

vera virkjanasinni.“

Og svo er það þetta:
Tapio, Eiríkur Norðdahl, Gerður Kristný og frumútgáfur af Elíasi

Eins og áður er komið fram fjöllum við um bókina Ariasman eftir Tapio Koivukari í Kiljunni í kvöld. Þetta er söguleg skáldsaga sem fjallar um Spánverjavígin á Vestfjörðum 1615.

Við ræðum við Eirík Örn Norðdahl rithöfund um stóra skáldsögu eftir hann sem nefnist Illska. Bókin fékk feikigóða dóma í Kiljunni fyrir tveimur vikum.

Gerður Kristný er gestur í þættinum, eftir hana er nýútkomin ljóðabók sem nefnist Strandir. Síðasta ljóðabók Gerðar, Blóðhófnir, hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær nýjar bækur: Landvættir eftir Ófeig Sigurðsson og Rof eftir Ragnar Jónasson.

En Bragi sýnir okkur frumútgáfur af bókum eftir Elías Mar.

Blaðsíða úr tímaritinu Líf og list frá 1950. Við nefnum þessa fallegu teikningu af Elíasi Mar í þættinum í kvöld, hún er eftir Sverri Haraldsson. Elías var mjög afkastamikill á þessum árum, en hann hætti nánast að gefa út þegar afar neikvæður ritdómur birtist um hann í Þjóðviljanum.
Hverjir túlka atkvæði þeirra sem mæta ekki á kjörstað?

Eitt af því sem þarf að ákveða í umfjöllun um nýja stjórnarskrá er hvernig farið verður með þjóðaratkvæðagreiðslur.

Hversu hátt hlutfall kjósenda á að geta krafist þjóðaratkvæðagreiðslu? 10 prósent? 15 prósent? 20 prósent?

Og það þarf líka að setja reglur um hversu margir eiga að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu svo hún teljist gild.

Nú heyrist manni að vissir aðilar innan stjórnarandstöðunnar telji að ekki sé að marka þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem helmingur kjósenda tekur þátt.

Það boðar ekki gott fyrir þjóðaratkvæðagreiðslur almennt – því ólíklegt er að þátttaka verði meiri ef þær verða algengari sem einhverju nemur. Í Sviss sveiflast þátttakan milli 20 og 30 prósent.

En svo er annað í þessu – upp er komin krafa um að með einhverjum hætti verði reynt að ráða í vilja þeirra sem mæta ekki á kjörstað.

Þetta er eiginlega nýung í kosningum.

Hverjir eru helst til þess bærir? Eru það þeir sem rýna í telauf eða innyfli dýra – varla er hægt að treysta almennum álitsgjöfum fyrir þessu – eða stjórnmálamönum?

Jú, það má auðvitað leita einhverra svara í skoðanakönnunum.

En í raun rekur mig bara minni til einnar skoðanakönnunar um tillögur Stjórnlagaráðs, það var MMR sem birti hana í apríl á þessu ári.

Svarið við fyrstu spurningunni var eiginlega nákvæmlega samhljóða úrslitum þjóðaratkvæðagreiðslunnar á laugardag – 66 prósent vildu að tillögur Stjórnlagaráðs yrðu grundvöllurinn að nýrri stjórnarskrá.

Og svörin við hinum spurningunum voru líka nokkuð samhljóða: Auðlindaákvæðið hafði yfirgnæfandi meirihluta, sem og persónukjör og ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslur, og í könnuninni mældist líka sami stuðningur við þjóðkirkjuna og í kosningunum á laugardag.
Orðstír í ræsinu

Það að svífast einskis til að ná markmiðum sínum er eitt einkenni siðblindu. Það virðist vera ljóst að hljólreiðamaðurinn Lance Armstrong er hreinræktaður sýkópati.

Sýkópatar komast oft upp með athæfi sitt og jafnvel í langan tíma, ein ástæða þess er að venjulegt fólk á erfitt með að setja sig inn í hugarheim þeirra.

Armstrong beitti öllum ráðum til að sigra í hjólreiðakeppninni Tour de France. Og honum tókst að vinna sjö sinnum – hvorki meira né minna. Þetta gerði hann með því að beita óhemju flóknu og yfirgripsmiklu svindli, þar sem fjöldi manns aðstoðaði hann.

Armstrong er nú fyririrlitinn af öllum. Það er búið að svipta hann Tour de France titlunum. Það stendur til að krefja hann um endurgreiðslu verðlaunafjár. Sú ágæta íþrótt hjólreiðar er náttúrlega í sárum – og þetta varpar efasemdum á önnur íþróttaafrek.

Svo er það líka sorglegt hvert siðblinda leiðir mann. Kannski hefði Armstrong getað sigrað í hjólreiðakeppninni miklu án þess að hafa rangt við – kannski ekki sjö sinnum, en einu sinni, tvisvar, kannski þrisvar?

Í staðinn er orðstír hans í ræsinu og verður ekki endurreistur.
Hvernig frjáls markaður brást í Bretlandi

Michael Meacher skrifar umhugsunarverða grein í Guardian um hvernig hinn frjálsi markaður hefur brugðist almenningi eftir langt tímabil einkavæðingar.

Hann nefnir orkufyrirtæki – orkuverð hefur hækkað stórlega til Bretlandi og nú hyggst ríkisstjórnin neyða orkufyrirtæki til að veita neytendum lægsta mögulega verð. Ríkið þarf semsagt að grípa inn í.

Annað dæmi eru járnbrautirnar sem voru einkavæddar með herfilegum afleiðingum. Farmiðaverð er hvergi hærra en í Bretlandi og lestirnar eru í lélegu ásigkomulagi. Oft koma upp hneykslismál vegna vanrækslu og lélegs viðhalds.

Þetta aftrar þó ekki forstjórum frá því að greiða sjálfum sér ofurlaun.

Meacher nefnir líka húsnæði. Hinn frjálsi markaður hefur reynst ófær um að sjá milljónum manna fyrir sómasamlegu húsnæði. Þetta hefur valdið mikilli eymd. Hann segir að 5 milljón heimili séu nú á biðlista eftir opinberu húsnæði – það þurfi að gera stórátak til að leysa þennan vanda, vinnuaflið sé að finna í þeim mikla fjölda sem er á atvinnuleysisskrá.

Grófasta dæmið um hvernig hinn frjálsi markaður hafi brugðist séu þó bankarnir. Þeir leggi alla áherslu á spákaupmennsku, húsnæðisbrask og skattaundanskot í staðinn fyrir að efla atvinnulífið, fjárfestingar og útflutningsgreinar.

Meacher segir að nauðsynlegt sé að skilja á milli starfsemi viðskiptabanka og fjárfestingabanka, en einnig þurfi að brjóta upp stærstu banka Bretlands svo úr verði minni bankar sem einbeiti sér að svæðisbundinni uppbyggingu, grænu hagkerfi, tækni og innri uppbyggingu samfélagsins.

Svo er náttúrlega spurningin hvort hinn frjálsi markaður sem er nefndur hér að ofan sé yfirleitt frjáls, hvort hann sé ekki einfaldlega á valdi fámennra auðklíka sem mjólka markaðinn alveg eins og þær geta?
Finni skrifar sögulega skáldsögu um Spánverjavígin

Tapio Koivukari er finnskur maður, ættaður frá Rauma. Hann bjó lengi á Íslandi, starfaði meðal annars sem smíðakennari á Ísafirði, er giftur íslenskri konu, henni Huldu, og hann talar íslensku nánast óaðfinnananlega. Tapio er rithöfundur, hann hefur skrifað trílógíu sem gerist í heimahéraði hans í Finnlandi, en svo sneri hann sér að því að skrifa bók um atburð sem honum var hugleikinn – Spánverjavígin á Íslandi.

Bókin er nú komin út í íslenskri þýðingu Sigurðar Karlssonar. Hún nefnist Ariasman, en það er nafnið sem basknesku hvalveiðimennirnir gáfu Ara ríka í Ögri, helsta höfðingja Vestfjarða á tíma atburðanna sem bókin fjallar um. Þarna hjuggu íslenskir bændur, undir forystu Ara, 31 baskneskan skipbrotsmann bókstaflega í spað. Þessi fjöldamorð voru vissulega mikið óhæfuverk – og þau eiga varla sinn líka í Íslandssögunni.

Spánverjavígin hafa þannig löngum verið ráðgáta, en Tapio reynir að nálgast þau í formi sögulegrar skáldsögu þar sem atburðum er lýst bæði frá sjónarhóli Íslendinga og Baskanna sem komu hingað til að veiða hval.

Tapio Koivukari verður gestur í Kiljunni á miðvikudagskvöld.

Mynd er sýnir hvalveiðar við Íslandsstrendur. Baskar voru mestu hvalveiðimenn í heimi, þeir sóttu meðal annars til Nýfundnalands, Labrador og Íslands. Hvalveiðimennirnir sem voru vegnir 1615 voru skipbrotsmenn úr flota þriggja skipa sem höfðu aðsetur í Reykjarfirði á Ströndum.
Íslenska stjórnarskráin í grískum fréttum

Fréttir af þjóðaratkvæðagreiðslunni á laugardag fara víða um heim.

Hér er frétt af vef grísku sjónvarpsstöðvarinnar Skai – þar segir að Íslendingar hafi sagt já við fyrstu stjórnarskránni sem samin er af almenningi.
Eva Joly, úr Silfri gærdagsins

Hér er viðtalið við Evu Joly úr Silfri gærdagsins. Við förum vítt og breitt, tölum um fjármálakreppuna í heiminum, skattaparadísir, ástandið í Evrópusambandinu, Ísland, vinnu sérstaks saksóknara, störf hennar á Evrópuþinginu og í Afganistan – og einnig tölum við um nýja spennusögu eftir hana, Augu Líru, sem er nýkomin út á íslensku.
Geir kærir landsdóm – sem hverfur væntanlega úr stjórnarskrá

Það verður athyglisvert að sjá hvort Geir Haarde fær einhverja úrlausn sinna mála hjá Mannréttindadómstól Evrópu.

Þar er fyrir mál Baldurs Guðlaugssonar – náins samstarfsmanns hans.

Það viðhorf er nokkuð almennt í Evrópu að stjórnmálamönnum skuli ekki refsað fyrir að taka vondar ákvarðanir – eða engar ákvarðanir.

Og það tíðkast heldur ekki að refsa stjórnmálamönnum fyrir það að vera misheppnaðir.

Hins vegar er það athyglisvert á þessum degi, þegar nýafstaðnar eru kosningar um stjórnarskrá, að landsdómsmálið gegn Geir byggði einmitt á ákvæði í gildandi stjórnarskrá, nánar tiltekið 14. grein.

Landsdóm er hins vegar ekki að finna í stjórnarskrárdrögunum sem þjóðin samþykkti í gær. Hann verður lagður niður og vilji menn reka mál gegn ráðherrum þarf það að vera fyrir almennum dómstólum.
Silfrið: Kosningarnar gerðar upp, Eva Joly

Í Silfri Egils á eftir verður farið yfir úrslit kosninganna í gær.

Fréttastofan kemur fyrst með helstu tölur – en síðan er von á flokksformönnum, Jóhönnu Sigurðardóttur, Bjarna Benediktssyni, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, Þór Saari og Álfheiði Ingadóttur, hún hleypur í skarðið fyrir Steingrím J. Sigfússon.

Síðar í þættinum fáum við að heyra í Ágústi Þór Árnasyni, Andreu Jóhönnu Ólafsdóttur, Eiríki Bergmann Einarssyni og Jóni Magnússyni.

Í lok þáttar er svo viðtal við Evu Joly. Þar fer hún yfir sviðið í hinu alþjóðlega fjármálakerfi, ræðir hættuna sem stafar af stærð þess, skattaparadísir sem enn þrífast, Evrópusamandið, mögulega aðild Íslands að því og efnahagsbrotarannsóknir sérstaks saksóknara.
Kjörsókn

Þegar atkvæði verða talin úr kosningunum í kvöld verður ekki bara spurt um já eða nei – heldur líka um kjörsóknina. Verður hún mikil, lítil, sæmileg? Það er varla hægt að búast við kjörsókn eins og til dæmis í Alþingiskosningum, og varla sveitarstjórna og forsetakosningum heldur.

En hvað telst vera viðunnandi kjörsókn – í síðustu forsetakosningum var hún 69,2 prósent og þótti heldur lítið. Eins þótti kjörsóknin léleg í sveitarstjórnakosningum 2010, þá var hún 73 prósent. Kjörsóknin í alþingiskosningunum 2009 var 85 prósent.

Hefð er fyrir því að kjörsókn á Íslandi sé góð. Almennt virðist þó tilhneiging til minnkandi kjörsóknar.

Í kosningunum til Stjórnlagaþings 2010 var kjörsóknin 37 prósent. Það þótti heldur klént.

Þessa yfirlitsmynd yfir kjörsókn síðustu ára fann ég á Facebook síðu, ég vona að mér verði fyrirgefið að hafa tekið hana traustataki. Við sjáum þarna líka til samanburðar þjóðaratkvæðagreiðslurnar um Icesave þar sem kosningaþáttaka verður að teljast góð, sérstaklega í þeirri síðari – sem þó skipti líklega minna máli fyrir þjóðarhag en sú fyrri.
Meira um prófkjörin hjá Sjálfstæðisflokknum

Það er ljóst að prófkjör Sjálfstæðisflokksins verða miklu meira spennandi en nokkurn hafði órað fyrir.

Í Kraganum virðist Ragnar Önundarson, einn þeirra manna sem sannarlega vöruðu við bankahruninu, ætla að fara gegn sjálfum formanni flokksins, Ragnar fer fram með þeim orðum að í formanninum sé „sameining stjórnmála- og viðskiptaarma Engeyjarættarinnar“ og hún sé ekki trúverðug.

Þar sækist líka eftir 1.-6. sæti Vilhjálmur Bjarnason, hinn landskunni gagnrýnandi óráðsíunnar sem hér hefur tíðkast í fjármálalífinu.

Á Akureyri ætlar Tryggvi Þór Herbertsson að reyna að fella Kristján Þór Júlíusson úr fyrsta sætinu. Tryggvi er sagður njóta stuðning Valhallar – ef honum tekst að ná fyrsta sætinu verður hann eitt af ráðherraefnum flokksins. Ef þetta tekst ekki á hann varla séns í ráðherradóm. Kristján er annar varaformaður flokksins – og það verður varla auðvelt að velta honum úr sæti.

Það stefnir í harðan slag víðar – til dæmis í Reykjavík. Þar vilja Hanna Birna Kristjánsdóttir og Illugi Gunnarsson bæði fá fyrsta sætið, þarna er einfaldlega tekist á um hver sé númer tvö í flokknum. Illugi er mjög handgenginn Bjarna Benediktssyni, hann ætlar honum stórt hlutverk í ríkisstjórn.

Í samanburði við þetta virðast framboðsmálin heldur dauf hjá Samfylkingunni, til dæmis eru einungis átta manns sem sækjast eftir sæti á lista hennar í Norðausturkjördæmi og ekki nema fimm í Norðvesturkjördæmi. Hjá Samfylkingunni setur það svip sinn á baráttuna að þingmönnum flokksins mun örugglega fækka í næstu kosningum öfugt við það sem er hjá Sjálfstæðisflokknum.
Stjórnarskrár og framsal á fullveldi

Íslendingar fóru í NATÓ, EFTA og EES án þess að þjóðin væri spurð.

Stjórnendur landsins á tímum þessara samninga komust hjá því að halda þjóðaratkvæðagreiðslur. Um fullveldisframsalið þarf ekki að efast – með EES samningnum er löggjafarvald selt úr landi í stórum stíl. Það má færa gild rök fyrir því að hann sé viðvarandi stjórnarskrárbrot – menn hafa bara ekki almennilega nennt að pæla í því að ráði.

En gegn þessu reyndist núverandi stjórnarskrá engin vörn.

Í tillögum Stjórnlagaráðs er kveðið á um að ekki sé hægt að gera samninga af þessu tagi án undangenginnar þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er ljóst að hefði slík stjórnarskrá verið í gildi hefði ekki verið hægt að komast hjá því að þjóðin kysi um ofantalda samninga.

Eins og staðan er nú yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB aðild aðeins ráðgefandi. En samkvæmt tillögum Stjórnlagaráðs væri hún stjórnarskrárbundin og bindandi – þjóðin hefði alltaf síðasta orðið.

Manni heyrist reyndar að ítrustu kröfur séu orðnar á þá leið að banna verði helst allt fullveldisframsal. Það er skrítin latína. Við lifum í heimi þar sem hagsmunir þjóða skarast á alla kanta. Til að auðvelda samskiptin – og jafnvel koma í veg fyrir stríð eða önnur átök – eru gerðir alþjóðlegir samningar, mynduð bandalög og þjóðir undirgangast alþjóðlegar reglur.

Þetta er vandmeðfarið hugtak, fullveldi – og nú er talað eins og það þurfi skilyrðislaust að verja í öllum tilvikum. Það höfum við þó ekki gert í sögu okkar, sbr. NATÓ, EFTA og EES.

Það getur engin þjóð verið heima hjá sér og lokað öllum dyrum – ekki frekar en fólk vill almennt lifa einsetulífi lengst úti á einhverjum hólma.
Forsætisráðherra, leiðtogar stjórnarandstöðu, Eva Joly í Silfri

Í Silfrinu á sunnudag verða kosningarnar daginn áður gerðar upp. Fréttastofa RÚV verður með fremst í þættinum og fer yfir úrslitin.

Meðal þeirra sem hafa boðað komu sína í umræður eru Jóhanna Sigurðardóttir, Bjarni Benediktsson, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Þór Saari, enn er ekki útséð hver verður fulltrúi Vinstri grænna.

Í þættinum verður einnig rætt við fólk sem hefur beitt sér í kosningunum, með og á móti – og væntanlega einhverja stjórnmálaskýrendur.

Og eins og áður er komið fram verður Eva Joly í viðtali í þættinum.
Hin langsóttu tengsl milli mín og Sihanouks

Norodom Sihanouk, prins í Kambódíu, sem nú er látinn, 89 ára að aldri, var einn af þeim mönnum sem var alltaf í fréttum þegar ég var strákur.

Þetta var tími Vietnamstríðsins – upplausnin í Indókína leiddi miklar hörmungar yfir allt svæðið. Bandaríkjamenn fóru að hella sprengjum á Kambódíu til að koma í veg fyrir liðsflutninga Norður-Vietnama og Viet Cong skæruliðanna, það braust út borgarastyrjöld í landinu sem lauk með sigri Rauðu Khmeranna og skelfilegri ógnarstjórn þeirra.

Einhvern veginn lifði Sihanouk í gegnum þessa atburði – hann var stundum kóngur, stundum ekki, stundum forsætisráðherra, hann var leiðtogi útlagastjórna, um tíma var hann leppur fyrir Rauðu Khmeranna, en var í raun fangi og tókst að flýja burt.

Eftir fall þeirra varð hann aftur kóngur, það var á árunum 1993 til 2004 – en þá var hann aðeins táknræn fígúra.

Ég get ekki sagt að ég skilji alla þessa sögu. Það sem er eftirminnilegast er hið óræða bros sem alltaf lék um varir Sihanouks. Manni skilst líka af fréttum að íbúar Kambódíu syrgi þennan gamla leiðtoga sinn, þótt ferill hans hafi verið ansi brokkgengur.

En ég hef pínulítil tengsl við Sihanouk. Vinkona mín frönsk er dóttir fyrrverandi landstjóra Frakka í Kambódíu. Þar ólst hún upp, þetta var fyrir löngu, á nýlendutímanum. Og þá þekkti hún ungan prins sem líklega hefur verið fáum árum eldri en hún – það var Sihanouk.

Sihanouk þegar hann var ungur kóngur.
Siðvæðing

Innanríkisráðuneytið undir forystu Ögmundar Jónassonar stendur í ströngu þessa dagana.

Það vill siðvæða samfélagið – og mun víst ekki af veita

Ráðuneytið heldur ráðstefnu þar sem er skorin upp mikil herör gegn klámi. Nú er það orðið heilbrigðisvandamál. Það hafa reyndar ekki komið fram neinar sérstakar hugmyndir um hvernig hægt er að takmarka aðganginn að því – á tíma internetsins er það ekki auðvelt.

Hins vegar er lítill vandi að snúast gegn því mikla böli sem eru happdrætti geta verið – það er gert með stofnun Happdrættisstofu.

En verður þá líka sett á stofn Klámstofa?
Spenna hjá Sjálfstæðisflokknum

Framboðsmál hjá flokkunum fyrir þessar kosningar eru misjafnlega spennandi.

Einna áhugaverðust virðast þau vera hjá Sjálfstæðisflokknum, þar er fólk að melda sig inn sem gæti látið verulega til sín taka – og haft áhrif.

Vilhjálmur Bjarnason, séra Halldór Gunnarsson, Elín Hirst, jafnvel Ragnar Önundarson – að ógleymdri Hönnu Birnu.

Einhvern veginn er framboðið af nýju fólki hjá öðrum flokkum heldur dauflegt miðað við þetta.
Dósagos

Það voru ýmsar dásemdir sem Íslendingar þráðu og mátti finna í herstöðinni í Keflavík hér í eina tíð. Eitt af því var dósagos. Það þótti geysilega fínt að komast þangað uppeftir og hafa dósagos meðferðis burt.

Ég man meira að segja eftir viðtali við tónlistarmann frá Keflavík þar sem hann var spurður hvað menn hefðu leitað í á Vellinum. Hann svaraði einmitt:

„Dósagos og svoleiðis.“

Svo fór Ísland að nútímavæðast smátt og smátt og og við fórum sjálf að framleiða okkar eigin dósagos: