arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Olíulindir og stefna í loftslagsmálum

Guðni Elísson bókmenntafræðingur birti í vetur grein um loftslagsmál í Tímariti Máls og menningar. Guðni hefur fjallað mikið um þessi mál í gegnum árin, en hér beinir hann sjónum sínum meðal annars að olíufundi á Drekasvæðinu og viðbrögðunum við því þegar Kolbrún Halldórsdóttir, þá umhverfisráðherra og þingmaður Vinstri grænna, sagði – „olíuvinnsla samrýmist hvorki stefnu um sjálfbæra nýtingu orkulinda né skuldbindingum Íslands á alþjóðavettvangi“.

Innan við klukkutíma síðar, það voru að koma kosningar, kom yfirlýsing frá þingflokki VG þar sem sagði að flokkurinn hefði ekki lagst gegn olíuleit á Drekasvæðinu.

Guðni segir að þessi afstaða Kolbrúnar hafi hugsanlega kostað hana þingsæti og heldur svo áfram:

„Sú staðreynd að kjósendur eindregnasta umhverfisverndarflokks Íslands skyldu refsa þingmanni sínum með svo afgerandi hætti sýnir glögglega hversu vonlaust það er fyrir stjórnmálamann að fylgja eftir ábyrgri stefnuskrá á sviði loftslagsmála. Þetta er öruggasta leiðin til þess að tapa kosningum eins og Steingrímur J. Sigfússon vissi fullvel þegar hann færðist fimm sinnum undan að svara því hvort flokkurinn styddi olíuvinnslu á Drekasvæðinu.

Viðbrögð íslenskra kjósenda sýna einnig hversu flóknir allir pólitískir samningar um losunarheimildir eiga eftir að reynast. Stjórnmálamenn sem ætla sér að bregðast við vandanum á ábyrgan hátt munu að öllum líkindum ekki hafa nauðsynlegt bakland til þess að hrinda slíkum ákvörðunum í framkvæmd. Ef vinstrisinnaðir kjósendur í velmegunarsamfélagi bregðast á ofangreindan hátt við yfirlýsingu um að þeir verði sviptir óvissum framtíðargróða ætti að vera ljóst að ekkert verður gert í samfélögum sem nú þegar eiga beinna hagsmuna að gæta í vinnslu jarðefnaeldsneytis og þar sem efnahagurinn reiðir sig beinlínis á slíkan iðnað. Íslenska dæmið sýnir að líklega er óvinnandi vegur að stemma stigu við losun gróðurhúsalofttegunda nógu fljótt til þess að forða jörðinni frá alvarlegum veðurfarsbreytingum.“

Grein Guðna má lesa í heild sinni hérna.
Stripp tjass

Dr. Gunni tínir ýmislegt skemmtilegt saman á bloggsíðu sinni.

Í gær birti hann færslu þar sem hann tók saman fremur fátíðar auglýsingar um nektardans sem birtust í íslenskum blöðum.

Það var örsjaldan að nektardansmeyjar rak upp á skerið – og vakti að vonum athygli.

Mér er ein auglýsingin sem Gunni birtir í barnsminni.

Ég hef greinilega verið farinn að lesa blöðin þegar ég var frekar ungur, því þetta var Ulla Bella sem dansaði í Lídó 1966. Lídó var þar sem síðar var Tónabær, en ég var ekki nema sex ára og fannst þetta óskaplega hlægilegt.

Enn rifjast upp fyrir mér nafn Ullu Bellu þegar ég heyri minnst á nektardans.

Reyndar var þá notað alþjóðlega orðið strip tease – en af því ég kunni ekki ensku þá varð þetta stripp tjass í meðförum mínum og heitir það stundum enn.

Það hefur ekki verið amalegt að panta borð í Lídó í síma 35936, mæta klukkan sjö þegar matur var framreiddur, fá sér að snæða, hlýða á leik hljómsveitar Ólafs Gauks, horfa á strip tease og dansa til eitt.
Bensínverð og samanburðurinn

Sjálfstæðismenn leggja til að gjöld verði felld niður á eldsneytisverði þannig að bensínlíterinn myndi kosta 200 krónur.

Þetta myndi væntanlega þýða að bensínverð hér yrði eitt það ódýrasta í Evrópu.

Hér má sjá lista yfir eldsneytisverð í álfunni. Mér reiknast svo til að bensínlítrin kosti 1,50 evrur hér á landi.

Til samanburðar má nefna að í Noregi kostar hann 1,89 evrur, í Bretlandi 1,61, í Danmörku 1,77, í Póllandi 1,35 en á Spáni 1,38.

Ef hugmyndir Sjálfstæðismanna yrðu að veruleika myndi bensínlíterinn hér kosta 1,20 evrur.
Viðskiptamódel

Eitt af þeim fyrirtækjum sem harðast gekki fram í dansinum í kringum gullkálfinn á árunum fyrir hrun var olíufélagið N1.

Félagið steypti sér í himinháar skuldir sem hafa verið afskrifaðar í stórum stíl. Í öðrum heimi hefði einhverjum kannski dottið í hug að setja einfaldlega svona skuldugt fyrirtæki á hausinn.

Eitt af því sem N1 gerði fyrir hrunið, til að tryggja sér yfirburðastöðu á makaði, var að kaupa upp sjoppur, bílaverkstæði og smurstöðvar allt í kringum landið.

Forstjóri fyrirtækisins er sá sami og þá, Hermann Guðmundsson. Hann segir í viðtali við Bylgjuna í dag að olíufundur á Drekasvæðinu geti gert okkur Íslendinga að ríkustu þjóð í heimi.

Olían er reyndar lengst úti á rúmsjó og spurning að hvaða leyti hún er vinnanleg.

En samkvæmt viðskiptamódeli N1 ættum við nú þegar að hefjast handa við að skuldsetja okkur upp í rjáfur vegna þessarar björtu framtíðar.
Ennþá Ísland

Euromoney skrifar um Ísland og mál Gunnars Andersen.

Greinin endar með þessari einföldu setningu:

Foreign investors should bear in mind: this is still Iceland.
Bókamarkaðurinn

Það var verið að rifja það upp á Facebook að hinn árlegi bókamarkaður hefði eitt sinn verið í Listamannaskálanum sem stóð við hlið Alþingishússins. Þar voru einnig haldnar málverkasýningar – Kjarval sýndi þar til dæmis.

Mig rámar í að hafa farið á markaðinn í þessu húsi, ekki hef ég verið ýkja gamall, því Listamannaskálinn var rifinn 1968.

Nú hefur bókamarkaðurinn um árabil verið haldinn í Perlunni – þetta gæti reyndar verið síðasta skiptið ef af því verður að selja Perluna.

Bókamarkaðurinn sem er haldinn af Félagi íslenskra bókaútgefenda er sérlega skemmtileg hefð. Þarna gefst fólki færi á að kaupa, yfirleitt gegn frekar vægu verði, bækur sem yfirleitt eru ekki fáanlegar í bókaverslunum. Það eru margar bókaverslanir í Reykjavík, en fæstar hafa þær stóra lagera af bókum.

Þarna eru barnabækur, ættfræðibækur, ferðalýsingar, skáldsögur, fræðirit – allt sem nöfnum tjáir að nefna – og ber vott um þá furðulega blómlegu bókmenningu sem þrífst á þessu eylandi.

Flestir þekkja bókakarlinn sem hefur verið tákn hins árlega bókamarkaðar. Nú hefur Halldór Baldursson teiknað bókakerlingu, það er viðeigandi, enda er hermt að konur lesi meira af bókum en karlar.
Passíusálmar og gyðingahatur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson fornleifafræðingur skýrir frá því að Simon Wiesenthal stofnunin í Los Angeles hafi haft samband við Pál Magnússon og mótmælt því að Passíusálmarnir séu lesnir í útvarp.

Vilhjálmur segir að Passíusálmarnir séu fullir af gyðingahatri:

„Þótt hatrið í Passíusálmunum sé frá því á 17. öld, er það samt sem áður gyðingahatur, og þó þessir sálmar séu nærri dýrkaðir í kirkjum Íslands í dag og árlega þuldir í útvarpi af leikum sem lærðum, guðhræddum sem guðleysingjum, eru þeir enn sem áður svæsið gyðingahatur. Hatrið og orðbragði í sálmunum fer reyndar langt fram yfir það sem t.d. íslenskir nasistar létu frá sér fara á prenti á 20. öld.

Nú er svo komið á Íslandi, að pólitísk rétthugsun, meira en annað, kemur fyrir að menn séu með ónot út í svarta menn, samkynhneigða, múslíma eða aðra minnihluta. En árlega á föstunni er útvarpað lestri sálma sem eru fullir af gyðingahatri. Þeir eru lesnir með helgislepju og margir munu hlusta á þetta. Halda mætti að slepjan væri svo yfirgengileg, að menn hlusti aðeins á þetta með einu eyranu og séu ónæmir fyrir ljótu orðavali um gyðinga. En persónulega tel ég að þetta hatur seytlist inn í undirmeðvitund fólks.“
Skálkaskjól

„Patriotism is the last refuge of the scoundrel,“ sagði Samuel Johnson. Þjóðernishyggja er skálkaskjól.

Þetta á ágætlega við um Vladimir Pútín sem trommar upp í kosningabaráttu í Rússlandi með stóryrði um hið mikla móðurland, hið sigurslæla rússneska kyn og stríðið um Rússland.

Það er reyndar óvíst hver óvinurinn er – líklega hið hugrakka fólk sem þorir að mótmæla hinni spilltu stjórn Pútíns.

Pútín vísar í sigra í Napóleonsstríðunum og í stríðinu mikla gegn Þýskalandi nasismans.

Tolstoj gerði Napóleonsstríðunum ágæt skil og besta skáldverkið um stríðið mikla er Líf og örlög eftir Vassilí Grossman – sem Suslov, hugmyndafræðingur Kommúnistaflokksins, sagði að yrði ekki gefin út næstu 200 árin.

Vandinn við minninguna um það er að Rússar og þjóðir Sovétríkjanna færðu vissulega óskaplegar fórnir. En fólkið var í klóm morðóðs harðstjóra og klíku hans, sem hafði sölsað undir sig hálft Pólland og Eystrasaltsríkin í stríðsbyrjun og lagði svo undir sig hálfa Evrópu af stríðinu loknu – herti þá tök kúgunarinnar aftur. Sigurinn byggði ekki síst á óskaplegum og að sumu leyti tilgangslausum mannfórnum.

Undir Pútín hefur orðið einhvers konar endurreisn minningar Stalíns sem mikils herstjóra – en þetta er hin raunverulega blóði drifna arfleifð og hún er afar tvíbent.
Salvör ekki með?

Samkvæmt þessari frétt á mbl.is gerir Salvör Nordal, formaður Stjórnlagaráðs, alvarlegar athugasemdir við það hvernig Alþingi hefur meðhöndlað stjórnarskrárdrögin sem ráðið lagði fram á síðasta ári.

Og ef marka má fréttina ætlar Salvör ekki að vera með í fundum ráðsins sem eru boðaðir fyrri partinn í mars.

Þingið hefur ekki fjallað efnislega um neitt í drögunum sem komu frá ráðinu, en er samt að senda þau aftur til ráðsins – mbl.is birtir eftirfarandi bréf frá Salvöru til forsætisnefndar Alþingis:

„Til forsætisnefndar Alþingis

Samkvæmt þingsályktun sem samþykkt var á Alþingi í dag er stjórnlagaráð boðað til fjögurra daga vinnufundar í byrjun mars. Eins og fram kom í samtali mínu við formann stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar fyrr í vikunni, get ég því miður ekki mætt til fundarins vegna annarra starfa en ég verð m.a. á fundi erlendis 8. og 9. mars þegar fundurinn er fyrirhugaður.

Ég fagna því að Alþingi vilji gefa stjórnlagaráði tækifæri til að bregðast við tillögum hennar enda sagði í skilabréfi ráðsins að fulltrúar væru reiðubúnir að koma að málum aftur síðar. Ég geri þó alvarlegar athugasemdir við það hversu fyrirvarinn er skammur og hversu óskýrt hlutverk fundarins er, bæði um hvað hann eigi að fjalla og hverju hann eigi að skila. Vert er að geta þess að ekkert samstarf var haft við stjórn stjórnlagaráðs við mótun þingtillögunnar.

Á fundinum er stjórnlagaráði ætlað „að fjalla um spurningar og tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar að mögulegum breytingum á frumvarpinu, sem og um aðra þætti í frumvarpinu sem ráðinu þykir þurfa“, eins og það er orðað í meirihlutaáliti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Þær spurningar og tillögur sem hér er vísað til fylgja ekki breytingatillögunni og því er engan veginn hægt að gera sér grein fyrir hversu viðamikið verkefni vinnufundarins verður á þessari stundu, þegar aðeins um tvær vikur eru til stefnu. Þetta gerir skipulag og undirbúning fundarins afar erfitt. Formaður nefndarinnar hefur tjáð mér að spurningar og tillögur muni liggja fyrir á næstu dögum en það er einfaldlega ófært að þær skuli ekki liggja fyrir nú þegar.

Gert er ráð fyrir að vinnufundurinn standi í fjóra daga sem er afskaplega stuttur tími til að ræða flókin og vandasöm álitaefni stjórnskrárinnar ekki síst ef markmiðið er að stjórnlagaráð nái að skila sameiginlegum breytingatillögum eigi síðar en 12. mars, þ.e. strax að vinnufundinum loknum. Mitt mat er því það að fundinn eigi fyrst og fremst að nýta til samræðu milli stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar við þá fulltrúa í stjórnlagaráði sem eiga heimangengt fremur en að kallað sé eftir breytingartillögum frá ráðinu með þessum stutta fyrirvara. Kjósi einhverjir innan stjórnlagaráðs að skila inn breytingatillögum til nefndarinnar að honum loknum geri þeir það í eigin nafni.

Virðingarfyllst,

Salvör Nordal“
Fjármálalæsi

Stundum líður manni eins og séu tvær þjóðir í þessu landi.

Guðmundur Kristjánsson útgerðarmaður í Brimi segir að hann hafi verið plataður til að kaupa hlutabréf í bönkum – og því hafi hann enga skuldaniðurfellingu fengið.

Hann hafi gert samkomulag við banka – annars vegar hafi fyrirtæki sem hlutabréfin voru í verið sett í þrot og hins vegar hafi hann fallið frá skaðabótamáli við banka.

En ef Guðmundur, moldríkur maður með mikil ítök í íslensku viðskiptalífi, var plataður – hvað má þá segja um alla hina?

Sem eru kannski ekki jafn „fjármálalæsir“ og hann?

En auðvitað virkar þetta eins og orðhengilsháttur hjá auðmanninum sem hefur haldið mestri kvótaeign sinni og er nýbúinn að kaupa einbýlishúsið sem var áður í eigu Hannesar Smárasonar.
Einræðisherra Sacha Baron Cohen

Það er sagt að búið sé að banna hinn eitraða Sacha Baron Cohen frá Óskarsverðlaunahátíðinni á sunnudag. Hann leikur stórt hlutverk í kvikmyndinni Hugo sem er tilnefnd til fjölda verðlauna. Menn óttast að Cohen verði með einhver látalæti á hátíðinni – þá væntanlega í tengslum við nýja kvikmynd hans sem nefnist The Dictator. Þegar Cohen sýndi kvikmyndina Borat mætti hann til Cannes á pungbindi.
Ákært í Al-Thani máli

Það eru viss tímamót þegar sérstakur saksóknari birtir ákæru í jafn viðamiklu máli og hinum meintu fjársvikum stjórnenda Kaupþings. Það er hægt að lesa ákæruna á vef Ríkisútvarpsins – það er mjög athyglisvert hvernig fjármunum er beint úr bankanum til skúffufyrirtækja í útlöndum og þeir svo notaðir til að kaupa aftur hlutabréf í bankanum, þá í nafni einhvers Al Thanis frá Quatar.

Í frétt Sjónvarpsins um málið var það sett í samhengi við starfsemi bankans síðustu misserin. Þar kemur fram að að þá hafi Kaupþing sjálft staðið fyrir miklum meirihluta viðskipta með bréf í bankanum. Ef þau eru felld burt, segir í fréttinni, hefði rétt gengi bankans átt að vera 7 undir hið síðasta en ekki 700.

Sveinn Valfells, hagfræðingur og eðlisfræðingur, sem hefur nokkrum sinnum verið gestur í Silfri Egils, skrifaði í gær grein í Fréttablaðið þar sem hann fjallaði um kaup banka á hlutabréfum í sjálfum sér. Niðurlag greinarinnar er svohljóðandi:

„Fyrir utan hugsanleg lagabrot standast lán banka til kaupa á eigin bréfum engin rök. Banki getur ekki lánað með veði í kröfu á sig sjálfan.

Það er ekki hægt, bankinn getur aldrei innheimt sjálfan sig.

Forgangskrafa banka (lán) til kaupa á víkjandi kröfu í sjálfum sér (hlutabréf) án eðlilegra veða í ótengdum eignum stenst engin lögmál bókhalds, viðskipta- eða hagfræði. Hún er jafn fáránleg og ávísun á kanínu í tómum hatti.“
Áhugaverðar skírskotanir

Horfði í gærkvöldi á merkilega mynd eftir Robert Redford sem er komin út á diski. Hún nefnist The Conspirator.

Myndin fjallar um réttarhöldin yfir samsærismönnum sem stóðu að tilræðinu við Abraham Lincoln forseta 1865.

Sjónum er einkum beint að konunni Mary Surrat, en hún rak gistiheimili í Washington þar sem samsærismenn voru gestir.

Mary Surrat var að lokum hengd fyrir aðild sína að tilræðinu. Ef marka má myndina er hugsanlegt að það hafi verið dómsmorð.

En myndin fjallar reyndar um fleira – hún er nefnilega full af skírskotunum í nútímann, og hvernig gengið hefur verið á borgaraleg og stjórnarskrárbundin réttindi í Bandaríkjunum síðustu árin – eftir 11/9.

Úr The Conspirator: Samsærismenn hengdir.
Stórtækir skuldarar fá góða þjónustu

Sjónvarpið flutti sérlega áhugaverða frétt um skuldaniðurfærslu í kvöld.

Þar kom meðal annars fram að niðurfærsla vegna 110 prósenta leiðarinnar er 43,6 milljarðar króna.

En svo koma nokkrir stórtækir skuldarar sem hafa fengið sérstaka þjónustu í kerfinu og meira niðurfellt en öll heimilin í landinu samanlagt, hvort sem eiga í hlut ólöglegu gengislánin eða verðtryggð lán – eða eins og segir í fréttinni:

„Arionbanki felldi niður 30 milljarða skuld 1998 ehf, sem var að stórum hluta í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar.

Landsbankinn felldi niður allt að 50 milljarða skuld Magnúsar Kristinssonar, útgerðarmanns í Vestmannaeyjum.

Arionbanki felldi niður skuldir Kjalar, eignarhaldsfélags Ólafs Ólafssonar, upp á 88 milljarða króna.

Landsbankinn felldi niður 20 milljarða skuld Guðmundar Kristjánssonar í Brimi.

Skuldir N1 upp á 17 milljarða voru felldar niður.“
Ísland og Írland – samanburður

Richard Barley skrifar í Wall Street Journal og veltir upp þeirri spurningu hvort landið hafi komið betur út úr kreppunni, Írland eða Ísland.

Hann segir að margir myndu segja Ísland, til skamms tíma litið.

Lánshæfismat Íslands var hækkað hjá Fitch á föstudag meðan Írland er enn í ruslflokki.

Hagkerfi beggja landanna féllu vegna þess að bankakerfið óx þeim yfir höfuð. Barley segir að það hafi að sumu leyti verið gæfa Íslands að bankakerfið varð tíu sinnum stærra en þjóðarframleiðslan, það þýddi að ekki nokkur leið var til að bjarga því. Á Írlandi var bankakerfið smærra, og þess vegna var ráðist í dýrar björgunaraðgerðir.

Harvey segir að kostnaðurinn við að endurfjármagna bankana hafi verið svipaður í báðum löndunum, 45 af þjóðarframleiðslu á Íslandi og 40 prósent af þjóðarframleiðslu á Írlandi. Í báðum löndum hafi þjóðarframleiðslan dregist saman um 12-13 prósent.

Skuldir ríkjanna séu svipaðar, þó aðeins lægri á Íslandi.

Það sem geri gæfumuninn nú sé að það sé 3 prósenta hagvöxtur á Íslandi, en 1 prósent á Írlandi.

Þetta kunni hins vegar að vera breytingum undirorpið. Íslendingar séu enn með gjaldeyrishöft sem hamli fjárfestingum. Það séu miklar efasemdir um vaxtarmöguleika á Íslandi. Írland sé líklegra til að laða til sín fjárfestingu og þar skipti evruaðildin sköpum. Í fyrra hafi meira að segja orðið 30 prósenta auking á fyrirtækjum sem voru að fjárfesta á Írlandi í fyrsta skipti.
Sandi Toksvig, bókverk Dieters og Öreigarnir í Lodz

Gestur í Kiljunni annað kvöld verður Sandi Toksvig. Hún er enskur rithöfundur, grínisti, útvarpskona- og sjónvarpskona – af dönskum ættum. Toksvig hefur mjög verið viðriðin hin virtu Orange-bókmenntaverðlaun, en þau eru veitt til kvenna. Hún kom hingað til Íslands til að afhenda Fjöruverðlaunin.

Við fjöllum um bækur – eða bókverk Dieters Roth. Hann var geysilega afkastamikill á því sviði, en Gallerí Nútímalist á Skólavörðustíg er að safna saman bókum frá því Dieter bjó á Íslandi, á sjötta og sjöunda áratugnum.

Við sýnum úr viðtali við sænska rithöfundinn Steve Sem-Sandberg, höfund bókarinnar Öreigarnir í Lodz, sem kom út á íslensku nýskeð í þýðingu Ísaks Harðarsonar.

Kolbrún Bergþórsdóttir og Páll Baldvin Baldvinsson fjalla einmitt um þessa bók – og um stórvirkið Þúsund og eina þjóðleið eftir Jónas Kristjánsson.

Bragi rótar í gömlu dóti.

Barnabók eftir Dieter Roth frá 1957.
Vandinn við þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrárdrög

Nú er rætt um hvort eigi að greiða atkvæði um drög að stjórnarskrá – samkvæmt tillögum Stjórnlagaráðs – jafnhliða forsetakosningum í sumar.

Skúli Magnússon, dósent við HÍ og ritari EFTA dómstólsins, telur þetta of flókið – nokkrir fulltrúar úr Stjórnlagaráði hafa brugðist illa við því.

Vandinn er eiginlega tvíþættur:

Er hægt að greiða atkvæði um stjórnarskrárdrögin eins og þau eru? Hvað er maður þá að greiða atkvæði um? Að þau verði stjórnarskrá Íslands – eða að þau verði leiðbeinandi fyrir Alþingi.

Ef það er síðari kosturinn, þá yrði þessi þjóðaratkvæðagreiðsla ekki bindandi – heldur einungis nokkurs konar skoðanakönnun.

Hins vegar er ráðgert að leggja fyrir þjóðina á sama tíma spurningar um nokkur lykilatriði í stjórnarskrárdrögunum.

Fyrst þarf að velja þessi atriði, hvernig á að velja þau?

Það yrðu væntanlega auðlindamál, kjördæmamál, staða forsetans, staða þjóðkirkjunnar – og væntanlega eitthvað fleira.

Flest þessi mál eru stór og flókin og mjög erfitt að stilla upp einföldum valkostum. Í sumum tilvikum þyrftu þeir væntanlega að vera fleiri en tveir. Spurningarnar yrðu líka að vera afar nákvæmar svo ekkert fari milli mála.

Það er um að gera að þjóðin hafi sem mest að segja um stjórnarskrá lýðveldisins – en það er ekki einfalt mál að bera þetta undir þjóðina með þessum hætti á sama tíma og er kosið um forseta, um hásumar eftir aðeins fjóra mánuði.

Bak við þetta er svo auðvitað óttinn við að ríkisstjórnin sem setti stjórnarskrárferlið í gang hverfi frá völdum innan tíðar – það virðist reyndar öruggt að hún sitji ekki lengur en til næstu þingkosninga sem eiga að vera í apríl á næsta ári.

Jú, þá gæti vel tekið við ríkisstjórn sem ákveddi að henda allri þessari vinnu í ruslið – eða láta hana gleymast hægt og rólega.
Robert Wade: Vitræn atvinnustefna

Hér er viðtal úr Silfri sunnudagsins. Það er Robert Wade, prófessor við LSE, einn þeirra sem spáði fyrir um íslenska bankahrunið, sem talar um vitræna atvinnustefnu eins og hann nefnir það.
Langvarandi pólitísk blinda

Rithöfundurinn Apostolos Doxiades skrifar sérlega glögga og hreinskilna grein um vandræðin í Grikklandi í Guardian. Hann bendir á að það sé aðeins fámennur hópur sem kveiki í húsum og hendi eldsprengjum í lögreglu og að þeir sem mæti í mótmælaaðgerðir séu yfirleitt ekki nema lítil hluti flokka eða verkalýðsfélaga sem boða þær. Flestir Grikkir séu að reyna að bjarga sér sem best þeir geta, en þetta sé hins vegar gott sjónvarpsefni.

Hann vitnar í Sókrates og segir að það sem er illt stafi yfirleitt af þekkingarskorti. Grikkir hafi lengi verið slegnir blindu gagnvart því hvað stjórnmálakerfi þeirra er feikilega spillt, hvernig stjórnmálamenn kaupa sér atkvæði með klíkuskap og fjáraustri í gæluverkefni. Stjórnmál í Grikklandi hafi fyrst og fremst byggst á greiðasemi. Flokksfélögum, vinum og stuðningsmönnum var hrúgað í þægileg störf hjá ríkinu. Ríkið blés út eins og enginn væri morgundagurinn – Doxiades segir að enn bóli lítið á fækkun ríkisstarfsmanna.

Á endanum hafi þetta kerfi verið orðið svo dýrt og óhagkvæmt að það hafi hrunið eins og spilaborg – en auðvitað hafi kreppa á alþjóðavettvangi ekki hjálpað. Ástandið hefði þó aldrei orðið svona slæmt ef stjórnmálamenn hefðu ekki grafið undan þjóðfélaginu í langan tíma.

Grikkir hafi látið þetta gott heita – betri skilningur og þekking á stjórnmálum hefði kannski getað afstýrt ógæfunni.

Doxiades að þeir pólitíkusar sem eruy ákafastir að taka við lánum frá Evópusambandinu og AGS vonist til að þetta kerfi geti haldið áfram, en þeir sem setji þjóðarstolt á oddinn og vilji ekki utanaðkomandi aðstoð vonist til að þjóðin lendi í glundroða og eymd sem verði jarðvegur fyrir öfgaöfl.
Bolludagur og feiti þriðjudagurinn

Á frönsku heitir kjötkveðjuhátið mardi gras.

Þetta þýðir einfaldlega feiti þriðjudagurinn.

Sbr. sprengidagur á íslensku – það er síðasti dagurinn sem má borða kjöt fyrir lönguföstu.

Við höfum líka orðið karnival.

Það hefur verið íslenskað sem kjötkveðjuhátíð – sem er giska nákvæm þýðing á latneska orðinu carnevale.

Carne – kjöt.

Vale – kveðja.

Svo höfum við bolludag og öskudag. Um daginn heyrði ég Íslending reyna að skýra út fyrir danskri konu hvað þessir dagar væru.

Það var ekki erfitt – því hefðirnar tengdar þessum dögum eru meira og minna komnar frá Danmörku eins og svo margt í okkar menningu. Flestir bakarar á Íslandi í lok 19. aldar voru af dönskum ættum og það voru þeir sem komu með bollurnar hingað.

Þetta eru bollurnar sem mér var boðið upp á í dag – undurlétt deig að frönskum hætti, ekki franskbrauð með rjóma eins og manni finnst bollurnar stundum vera.

Jú, ég veit ég hef ekki gott af þessu.