arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ófélagslyndur forsætisráðherra

Það er nýstárlegt að hafa forsætisráherra sem talar ekki við neinn.

Samfylkingin er að reyna að túlka þetta sem styrk. Að Jóhanna sé svo upptekin af því að bjarga alþýðunni að hún megi ekki vera að því að fara út á meðal fólks.

En þegar til lengdar lætur er þetta veikleiki.

Hún virkar eins og mannafæla, eins og hún þori ekki að standa fyrir máli sínu, eins og hún hafi ekki góðan málstað að verja – og sé jafnvel að fela eitthvað.

Erlendum fjölmiðlamönnum sem flykkjast hingað finnst þetta skrítið; þeir hafa frétt að Ísland sé lítið land þar sem sé auðvelt að ná tali af ráðamönnum.

Það hefur sjaldan verið mikilvægara en nú að kynna stöðu Íslands erlendis; forsætisráðherra þjóðarinnar tekur ekki þátt í því.

Vegna hvers?

Feimni, vankunnáttu í tungumálum, vegna þess að henni finnst að aðrir eigi að gera það?

Önnur hætta í þessu er að hliðverðir hins ófélagslynda forsætisráðherra verði fram úr hófi valdamiklir. Að ráðherrann eigi ekki samskipti við fólk nema í gegnum þá.

Hliðverðirnir, Hrannar B. og Einar Karl, eru báðir atvinnuspunamenn – ef þeir eiga að vera jarðsamband Jóhönnu, þá gæti alþýða þessa lands þurft að fara að biðja bænirnar.
Jón og Tortola

Í viðtali sem ég tók við Jón Ásgeir Jóhannesson á síðasta ári spurði ég hann hvort hann kannaðist við eyjuna Tortolu.

Hann virtist hugsa sig aðeins um.

Svo sagði hann nei, hann þekkti hana ekki.

Síðar kom fram að helsta eignarhaldsfélag Jóns, Gaumur Holding, er stofnað á Tortolu og talsverðar eignir geymdar þar.

Eftir lestur viðtals við Jón Ásgeir í Viðskiptablaðinu er ég alvarlega að íhuga að biðjast afsökunar á að fylgja ekki Baugsmiðlunum sem fjalla um Bjöggana, Hannes Smára, Kaupþingspiltana, en gæta þess vandlega að styggja ekki eiganda sinn.

En það er líka gott að heyra að Jón er ekki á flæðiskeri staddur peningalega þrátt fyrir gjaldþrot Baugs upp á 316 milljarða króna.

Og það er líka heppilegt að Nýja Kaupþing er ekki að gjaldfella lán á verslanir Jóns Ásgeirs á Íslandi – þrátt fyrir vanefndir.
Sjávarauðlindin veðsett

Glitnir skuldar Seðlabanka Evrópu 180 milljarða króna.

Í frétt Morgunblaðsins segir:

„Sem tryggingu fyrir endurgreiðslu lánsins fékk Seðlabanki Evrópu að veði lánapakka Glitnis sem ber heitið HAF. Eins og nafnið gefur til kynna samanstendur HAF af lánum sem Glitnir veitti íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum.“

Andri Geir skrifar um þetta á bloggi sínu:

„Þessi frétt að íslenskur sjávarútvegur standi sem veð gegn 180 ma láni Seðlabanka Evrópu til Glitnis styrkir aldeilis hendi ESB í aðildarviðræðum við Ísland.

Það er búið að veðsetja allt hér upp í topp, útlendingar eiga kröfur á allt sem íslenskt er, ef vel er að gáð.

AGS lánið er lokatilraun til að reyna að halda þessum yfirveðsettu eignum í íslensku eignarhaldi. Það lán er í raun tryggingarvíxill til að leyfa okkur að endurfjármagna þessa vitleysu annars gengu útlendingar að sínum veðum.

En er svo slæmt að láta útlendinga taka þessar eignir? Þar með þurfum við ekki AGS lánið, eignir lenda í nýju og fjárhagslega sterku eignarhaldi með hreina efnahagsreikninga. Þar með lækkar kostnaður íslenskar fyrirtækja sem gerir þau samkeppnishæfari. Atvinnuleysi myndi minnka, verð á vöru og þjónustu lækka, gengið styrkjast og vextirnir lækka. Þetta eru góðu fréttirnar, hinar slæmu eru að aðalatvinnugreinar landsins og auðæfi lenda í höndum útlendinga!

Sá á kvölina sem á völina!“
Blaut tuska

Fanney Birna Jónsdóttir, sem gefur kost á sér sem formaður SUS, telur að það sé ekki hlutverk fréttamanna að fjalla um siðferðisleg álitamál.

Tilefnið er frétt sem Kristinn Hrafnsson, fréttamaður á Rúv, gerði um setu Brynju Halldórsdóttur í stjórn Lífeyrissjóðs verslunarmanna.

Brynja sat í stjórn Kaupþings, banka sem olli Lífeyrissjóði verslunarmanna ómældu tjóni.

Kristinn spurði hvort þetta væri eðlilegt, en Margrét Kristmannsdóttir, formaður Samtaka verslunar og þjónustu, varði skipun Brynju af hörku.

Fanney og Margrét telja að það sé utan verkahrings frettamanna að spyrja svona spurninga af því Brynja sé ekki „grunuð um nokkurn skapaðan hlut“.

En hver er þá ábyrgð stjórnarmanna í fyrirtækjum. Eru þeir bara upp á punt? Var stjórnarseta í Kaupþingi ekki annað en félag um að njóta lystisemda lífsins?

Ég get horft á þetta frá öðru sjónarhorni:

Sjálfur greiði ég drjúgar fjárhæðir í Lífeyrissjóð verslunarmanna í hverjum mánuði. Ég er skyldugur til að borga í lífeyrissjóð samkvæmt lögum.

Og mér er djöfullega við að einstaklingur sem átti þátt í að valda sjóðnum miklu tjóni ætli að fara að stjórna honum. Mér finnst það dálítið eins og blaut tuska í andlitið eftir það sem á undan er gengið.

Brynja getur gert ýmsilegt annað – það er engin ástæða til að efast um hæfni hennar – hún getur haldið áfram að starfa fyrir einkafyrirtækið Norvik eins og hingað til – en einmitt þarna er ekki réttur staður fyrir hana.

Grein Fanneyjar – sem hefur numið lög við Háskóla Íslands – er í anda þess sem hefur verið lýst sem lagatækni á þessum vef – þar sem siðferðið lendir einhvern veginn utan rammans. Það er ekki sjálfgefið að fréttamenn eigi að starfa í þeim anda.
Veðurfréttir

Ég keypti dásamlega fallegt safn með hljómsveitinni Weather Report á útsöluprís í Skífunni um daginn. Fjórir diskar á innan við fimmþúsund kall í flottum kassa með vönduðum bæklingi.

Þetta voru miklir snillingar.

Hér er sýnishorn: Joe Zawinul á hljómborð, Wayne Shorter á saxófón og hinn stórkostlegi og sorglegi Jaco Pastorius á bassa.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=F02mBkBoMQw&feature=related]

Zawinul og Shorter voru aldir upp undir handarvæng Miles Davis og þróuðu hljóminn af þeirri klassísku plötu Bitches Brew. Þetta hefur verið kallaður djassbræðingur og blandar saman ýmsum straumum, djassi, rokki og heimstónlist.

Zawinul hafði að auki klassíska tónlistarmenntun frá heimalandi sínu, Austurríki.

Hann dó fyrir tveimur árum.

Shorter er einn mesti snillingur saxófónsins og góður kompónisti að auki.

Pastorius átti einkennilega ævi. Hann er sagður hafa gengið upp að Zawinul og sagst ætla að ganga í hljómsveitina, hann væri besti djassbassisti í heimi.

Zawinul tók því fálega, en komst seinna að því að Jaco sagði satt.

Hann þjáðist af geðhvarfasýki, endaði ævi sína sem útigangsmaður.

Hér er fyrsti hlutinn af frægum ópus af Bitches Brew, Pharaoh's Dance eftir Zawinul.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=vUVXMWOWaS8]
Vísað frá

Í dag fékk ég bréf frá Birni L. Bergssyni, settum ríkissaksóknara, þar sem mér var tilkynnt að hann hafi vísað frá kæru Fjármálaeftirlitsins á hendur mér. Kæran er frá 14. ágúst og þar var mér borið á brýn að hafa brotið 58. grein laga um fjármálafyrirtæki.

Saksóknarinn kemst að þeirri niðurstöðu að meint brot mitt, að birta fundargerð stjórnar Glitnis frá 30. september 2008 (þar kemur fram að ríkisstjórnin beitti stjórnina þrýstingi að lagfæra peningamarkaðssjóði bankans) brjóti ekki gegn téðri lagagrein. Efni fundargerðarinnar fjalli fyrst og fremst um málefni bankans sjálfs og sjóða hans, ekki málefni viðskiptavina.

Í bréfinu vísar saksóknari einnig í stjórnarskrárvarið tjáningarfrelsi, sem fjallað er um í 73. grein stjórnarskrárinnar, og mikilvægi upplýstrar umræðu í samfélaginu.
Hrunið ekki ófyrirséð fárviðri

Már Wolfgang Mixa er með ágæta samantekt á fyrirlestri Joseph Stiglitz á vefsíðu sinni.

Segir meðal annars:

- - -

Margt áhugavert kom fram í máli Stiglitz. Hann ræddi meðal annars um tilhneiginguna að ‘nú væri þetta öðruvísi (sagt hefur verið að setningin This Time Its Different séu 4 dýrustu orð fjármálasögunnar) sem skóp umræðuna í aðdraganda þessa hruns sem og flestra annarra. Hann gerir lítið úr skýringunni að núverandi hrun hafi verið eins og ófyrirséð fárviðri, sem margir hafa gripið til í umræðunni. Hrun er ekki eitthvað sem gerist á 100 ára fresti, eins og óvæntur stormur, heldur eitthvað sem gerist reglulega, m.a. í Mexikó 1994 og Savings and Loans krísan 1987. Þetta var auk þess ekki stormur af náttúrunnar hendi heldur gert af manna völdum og ótrúlega líkur aðdragandi og sjá má í fyrri krísum.

Skoðun Stiglitz varðandi bankakerfið er sérstakt áhugaefni hjá mér. Hann vill að bankakerfið starfi með 2 sjónarmið að leiðarljósi; að veita einstaklingum og smáum fyrirtækjum lán og að sjá um greiðslumiðlun með skilvirkum og ódýrum hætti. Starfsemi fjárfestingarbankaarmsins ætti að vera lítill hluti af banka. Þetta er auðvitað það sem að Sparisjóðir voru fyrir nokkrum árum síðan, áður en ákveðnir aðilar ákváðu að endurskilgreina þá með hrikalegum afleiðingum.

Hann gagnrýnir mjög kröfu AGS að fjárlög séu hallalaus. Þetta er rétt hjá honum, spurningin er aðallega hvernig þeim fjármunum sé varið (reisa tónlistarhallir eða tryggja heilsugæslu og menntun kom í huga minn þótt ég sé mikill tónlistar unnandi). Stiglitz benti á að margir hafi reynt árangurslaust að benda AGS á hversu slök stefna þetta er á slíkum tímum sem nú. Reyndar var slík stefna ríkjandi í Bandaríkjunum í upphafi kreppunnar miklu og eru flestir sammála um að það hafi verið ein af helstu hagstjórnarmistökum þess tíma. AGS virðist halda að This Time Its Different.

Það sem mér fannst vera eftirtektarverðast var hugmyndin um að skattleggja orkulindir Íslendinga. Stiglitz sagði að Íslendingar Blew It með innleiðingu kvótakerfisins og erfitt sé að snúa klukkunni aftur hvað það varðar. Hins vegar ætti að skattleggja kvótann til að þjóðin fái eitthvað til baka frá auðlindum sem tilheyrðu henni. Auk þess varaði hann við að selja orkulindir okkar, þ.e. að leyfa öðrum að hirða gróðann af þeim. Má segja að Stiglitz hafi þar verið fyrst og fremst að lýsa frati í þá skoðun sem Hannes Hólmsteinn og fleiri komu fram með um að allar eigur þjóðarinnar, jafnvel náttúruperlur, eigi betur heima í höndum auðmanna.
Greenspan í klípu

Menn eins og Alan Greenspan trúa á ósýnilega hönd markaðarins sem taki réttar ákvarðanir líkt og af sjálfu sér.

En ef menn eru breyskir, eins og hann segir nú, þá er kenningin í raun fallin. Þá getur alls kyns atferli sem á rót í mannlegum brestum skekkt þessa mynd – græðgi, heimska, blekkingar, lygar, þjófnaður.

Þetta er hugmynd sem virkar vel í tilraunastofu þar sem er búið að einangra allt í hólf og gólf svo ekkert mannlegt kemst þangað inn, bara teorían hrein og klár og ótrufluð.
Skrítnar deilur á Álftanesi

Aldrei hef ég nennt að setja mig inn í rifrildi sveitarstjórnarfólksins á Álftanesi.

Það hefur verið reynt að fá mig til þess. Deiluaðilar hafa margsinnis haft samband við mig með alls konar óhróðri um andstæðinga sína.

Ég hef alltaf hummað þetta fram af mér. Þetta minnir mig dálítið á atburðina sem eitt sinn geisuðu í Fríkirkjusókn. Þá var fólk líka alveg brjálað og taldi að deilurnar hlytu að eiga erindi við alþjóð.

Einhvern veginn hefði maður haldið að það væri ekki mikið mál að stjórna svona litlu og huggulegu sveitarfélagi.

En það er greinilega ekki.

Þarna liggur fólkið í óskiljanlegri úlfúð og flokkadráttum – og lætur eins og landsmenn allir hljóti að hafa áhuga.
Kiljan í kvöld

Fyrsti Kiljuþáttur vetrarins er í kvöld í Sjónvarpinu og hefst klukkan 21.25.

Þátturinn er að miklu leyti helgaður Bókmenntahátíðinni sem nú stendur yfir og er fjallað um nokkra stórsnjalla höfunda sem þar eru gestir.

Norðmaðurinn Johan Harstad er ungstjarna norrænna bókmennta, hann sló í gegn á upplestrarkvöldi fyrr í vikunni þegar fluttur var kafli úr bók hans Hasselby en þar segir frá þekktri persónu úr barnabókum, Einari Áskeli – þegar hann er orðinn fullorðinn og býr ennþá hjá pabba sínum.

Anna B. Ragde er líka frá Noregi. Hún er höfundur svokallaðs Neshov þríleiks, en hann hefur allur verið þýddur á íslensku. Bækurnar eru feikivinsælar í Noregi, hafa komið út á tuttugu tungumálum, og nú hefur verið gerð röð sjónvarpsþátta eftir þeim sem verður sýnd á Íslandi næsta vor.

Junot Diaz er frá Dómíníkanska lýðveldinu, búsettur í New York, og fékk Pulitzer verðlaunin 2008 fyrir bók sem nefnist The Brief Wondrous Life of Oscar Who. Þar er teflt saman lífi innflytjenda í New York og frægum harðstjóra, Rafael Trujillo, sem stjórnaði Dómíníkanska lýðveldinu með harðri hendi.

Kader Abdolah er heillandi maður frá Íran, búsettur í Hollandi og skrifar á hollensku. Bók hans Hús moskunnar hefur farið mikla sigurför um heiminn og verið þýdd á íslensku. Þetta er mikil ættarsaga, í aðra röndina saga fjölskyldu Abdolahs sjálfs.

Loks er að nefna stórmerkan rithöfund og fræðimann frá Kenýa, Ngugi wa Thiongho. Hann verður aðalgestur þáttarins. Hann skrifaði upprunalega á ensku, en í kjölfar vakningar fór hann að rita á móðurmáli sínu, Gikuyu. Ngugi var á sínum tíma fangelsaður fyrir skrif sín í Kenýa og hefur síðan búið erlendis.

Þessir höfundar eru sýnishorn af því sem er í boði á bókmenntahátíðinni.

Kolbrún Bergþórsdóttir og Páll Baldvin Baldvinsson verða á sínum stað í þættinum og fjalla meðal annars um nýtt smásagnasafn eftir Þórarin Eldjárn.

Hrafn Gunnlaugsson velur uppáhaldsbækur sínar – og setur fram nýstárlegar kenningar um Grettissögu.

Og Bragi Kristjónsson er líka með, rúsínan í pylsuendanum.
Óábyrgt að borga

„Það væri náttúrlega bara óabyrg hegðun af minni hálfu að borga – er það ekki?“

Þetta eru orð Bjarna Ármannssonar í viðtali við DV í dag. Hann er spurður að því hvort hann ætli að greiða 800 milljóna skuld sína við Glitni.

Bjarni gengur þarna á undan með góðu fordæmi.

Vissulega er óábyrgt af tugþúsundum Íslendinga að borga – miðað við þann algjöra forsendubrest sem orðið hefur.
Hjón með viðskiptavit

Sparisjóðsstjórinn hafði ekki meiri trú á fyrirtækinu sem hann var að blóðmjólka en að kona hans seldi stofnfjárbréfin í honum.

En formanni skilanefndarinnar fannst þetta óþægilegt og vildi ekki gefa upp hver hefði selt fyrr en Hæstiréttur skipaði honum að leysa frá skjóðunni.

Bankaleyndin lætur ekki að sér hæða – eða á maður að tala um skálkaskjól í þessu tilviki?
Að vera vondur við börn

Þegar ég var að alast upp var fólk ekki eins gott við börn og það er nú. Í hverfinu þar sem ég ólst upp var talsvert af fólki sem þoldi ekki börn og var nánast í heilögu stríði við þau og leiki þeirra.

En ég var hamingjunnar hrólfur, átti góða fjölskyldu, og lenti ekki í Breiðavík þótt ég væri hávær og stríðinn og ætti nágranna sem lýsti því oft yfir að ég ætti heima á svona heimili.

Fólk var oft leiðinlegt og ónotalegt við börn, líka við þau sem komu frá góðum heimilum.

Hvernig var þá komið fram við börnin sem áttu undir högg að sækja í lífinu?

Ég hef stundum verið að velta því fyrir mér þeim sið að senda börn í sveit á sumrin, eins og var alsiða þegar ég var drengur.

Oft heyrir maður talað um þetta af mikilli eftirsjá. Og víst var margt gott í þessu.

Mörg börn lentu á góðum bæjum og höfðu gott af útivistinni og sveitastörfunum. Sjálfur var ég heppinn eins og endanær.

Önnur lentu í vondri vist, fengu lélegan mat, voru látin vinna eins og skepnur, sættu óvirðingu eða jafnvel kynferðislegu ofbeldi.

Ég þekki nokkrar sögur um slíkt.

Á þessum tíma voru einnig starfrækt þessi hræðilegu upptökuheimili sem nú eru til umræðu. Það virðist hafa þótt sjálfsagt mál að setja börn í hendurnar á sadistum. Eftirlitið var ekki neitt. Börnin höfðu engan rétt.

Það er algjörlega skammarlegt að enginn skuli hafa gripið í taumana þegar þessi óhæfuverk áttu sér stað. Það eru ekki bara þeir sem ráku þessar stofnanir sem bera sök á þessu, heldur ekki síður kerfið sem lét þetta viðgangast.

Maður vonar að svonalagað geti ekki gerst í nútímanum. Fólk er betra og kurteisara við börn en forðum tíð. Þau eru gildari þegnar nú en þá. Maður skyldi samt aldrei segja aldrei.

Fátt er ljótara í þessum heimi en að svíkja börn og bregðast trúnaðartrausti þeirra.
Kröfuhafar fá 20 prósent

Steinar Þór Guðgeirsson, formaður skilanefndar Kaupþings, segir í viðtali við Bloomberg fréttastofuna að lánadrottnar Kaupþings muni endurheimta 20 prósent af því sem þeim er skuldað.

Nú má vera að ég sé eitthvað að misskilja.

En talaði ekki Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi bankastjóri, um að heimturnar yrðu 75 prósent í viðtali í Kastljósi fyrir stuttu?
Rugluð stærðarhlutföll

Einn vandi okkar Íslendinga er að við héldum að við værum stærri en við erum.

Við erum ekki einu sinni smáþjóð, við erum örþjóð.

Salvör Nordal heimspekingur skrifar ágæta grein um þetta í nýjasta hefti Tímarits Máls og menningar.

Mesti fíflaskapurinn var að halda að við gætum orðið fjármálamiðstöð heimsins; 300 þúsund hræður með sama og enga reynslu af slíkri starfsemi, glænýjan og ofþaninn hlutabréfamarkað.

Már Guðmundsson, hinn nýji seðlabankastjóri, virðist eitthvað óviss um á stærðarhlutföllin. Í samfélagi sem er á stærð við Stoke eða Bergen er allt í lagi að hringja beint í seðlabankastjóra.
Hópefli í Háskólanum

Það er fróðlegt að skoða ráðstefnu sem á að halda uppi í Háskóla í vikunni, á vegum viðskiptaráðuneytisins og lagadeildar Háskólans. Hún á að fjalla um bankaleynd.

Mannvalið á ráðstefnunni er slíkt að maður fær á tilfinninguna að valda- og peningaelítan í landinu vilji reyna að ná vopnum sínum í baráttu við þá sem vilja fá allar upplýsingar „upp á borðið“.

Hvar er fulltrúi fjölmiðla á þessari ráðstefnu – eða þeirra sem hafa látið sér tjáningar- og upplýsingafrelsið sérstaklega varða?

Þeir eru ekki sýnilegir.
Ljúgandi bankamenn og embættismenn

Sá sem lýgur að blaðamönnum er að ljúga að almenningi. Það er svo einfalt. Björgvin Guðmundsson, viðskiptaritstjóri Morgunblaðsins, skrifar mjög merkilega hugvekju í Moggann í dag þar sem hann segir að bankastjóri Landsbankans hafi logið að sér – og líka Seðlabankinn.

Þetta eru athyglisverð dæmi um það öfugsnúna siðferði sem var orðið útbreitt í fjármálakerfinu og stjórnkerfinu.

Grein Björgvins hljóðar svo:

- - -

Afhjúpum sannleikann

Í júní á síðasta ári spurði ég Sigurjón Þ. Árnason, bankastjóra Landsbankans, hvort bankinn hefði fengið lán gegn veðum í ríkistryggðum skuldabréfum í Seðlabanka Evrópu í Lúxemborg. Svarið var einfalt nei.

Ástæðan fyrir spurningu minni var sú að Landsbankinn hafði gefið út mikið magn skuldabréfa sem mér var sagt að hefðu verið lögð að veði fyrir lánum á krónum í Seðlabanka Íslands. Krónurnar voru svo notaðar til að kaupa ríkistryggð verðbréf. Með snúningnum, sem margir vissu ekki hvernig fór fram, væru bréfin lögð að veði gegn láni í evrum í Seðlabanka Evrópu.

Sannleikurinn kom í ljós þegar Landsbankinn féll og gat ekki borgað lánin sín til baka. Seðlabankinn í Evrópu situr uppi með íbúðabréf og ríkisskuldabréf að andvirði 85 milljarða króna. Þessa milljarða vill bankinn losna við með milligöngu stjórnvalda hér á landi.

Þegar blaðamenn voru að gera tilraun til að upplýsa um gang mála hér á landi í aðdraganda hrunsins var ekki óalgengt að villt væri um fyrir þeim eða þeir jafnvel blekktir.

Ég man eftir því þegar við á viðskiptaritstjórn Morgunblaðsins héldum áfram að skrifa um veðlánaviðskipti íslensku bankanna við Seðlabanka Íslands. Í ágúst 2008 greindum við frá því hvernig bankarnir nánast prentuðu peninga með því að gefa út endalaust af skuldabréfum og fá lán hjá Seðlabankanum gegn veðum í bréfunum. Oft voru litlar fjármálastofnanir notaðar sem milliliður í slíkum viðskiptum.

Seðlabankinn vildi þá herða reglur um veðhæfi bréfa, sem voru viðbrögð við þessum snúningum. Frá því var greint á forsíðu viðskiptablaðs Morgunblaðsins undir fyrirsögninni »Svindluðu á Seðlabanka«.

Það varð til þess að Seðlabankinn sendi samdægurs út yfirlýsingu til fjölmiðla þar sem kom fram að bankanum væri ekki kunnugt um að fjármálafyrirtæki hefðu svindlað né gert tilraun til þess í tengslum við veðlánaviðskipti.

Þetta kom frá bankanum þrátt fyrir að einn bankastjórinn ætti að hafa sagt að ekki eitt einasta bréf til viðbótar frá Landsbankanum yrði lagt inn sem veð fyrir láni. Mér var sagt persónulega af bankastjóra bankans að þessi yfirlýsing hefði verið send út vegna þrýstings frá stjórnendum fjármálafyrirtækja. Það voru víða meðvirkir menn að störfum þegar reynt var að upplýsa hvernig hlutirnir voru í raun og veru.

Niðurstaðan eftir fall bankanna var sú að ríkið yfirtók 345 milljarða króna veðlán fjármálafyrirtækja hjá Seðlabankanum. Nú þegar er búið að afskrifa 175 milljarða!

Þetta eru aðeins tvær sögur af mörgum sem rifjuðust upp þegar ég heyrði að Björgólfsfeðgar og Karl Wernersson hefðu kært fréttastjóra og fréttamann Stöðvar 2 fyrir að segja frétt af peningamillifærslum þeirra. Hver getur afhjúpað sannleikann í því máli?
Stiglitz um fjárlagahallann

Joseph Stiglitz varar við því að fjárlagagatinu sé lokað of snemma.

Samkvæmt áætlun Alþjóða gjaldeyrissjóðsins eiga fjárlög að vera hallalaus innan þriggja ára.

Ég hef áður lýst þeirri skoðun að þetta sé geðbilun. Þetta útheimtir alltof mikinn niðurskurð og skattahækkanir á fólk sem þegar hefur orðið fyrir stórfelldri kjararýrnun.

Jafnframt stefnir þetta samfélagssáttmálanum í voða og getur valdið því að mannauðurinn í samfélaginu sé stórlega vannýttur.

Stiglitz lagði mikla áherslu á að við ættum að nota auðinn í samfélaginu og varaði við því sem hann kallar deficit fetishism, þá trúarsetningu að fjárlagahalli sé alltaf af hinu slæma.

Það er nefnilega hægt að nota fjárlagahallann í verkefni sem skapa verðmæti.

Það þarf að endursemja við AGS, hallalaus fjárlög ættu ekki að vera markmið fyrr en í fyrsta lagi eftir fimm til sex ár.

Helst þurfum við að fá AGS hingað til að ræða þessi mál við okkur; á fundinum í dag tók Stiglitz undir það að best væri ef Dominique Strauss-Kahn kæmi og talaði beint við almenning á Íslandi.
Þröng sjónarhorn

Jóhanna hefur sína pólitísku aðstoðarmenn. Þetta eru gamlir jálkar úr Samfylkingunni. Hrannar B. Arnarson og Einar Karl Haraldsson. Vegna þess hvernig Jóhanna einangrar sig má ætla að þeir séu býsna valdamiklir.

Bjarni Benediktsson réð sér aðstoðarmann. Það var Sigurður Kári Kristjánsson, þá nýfallinn af þingi. Hann valdi nýjan framkvæmdastjóra flokksins, Jónmund Guðmarsson, bæjarstjóra á Seltjarnarnesi.

Nú er hann búinn að ráða framkvæmdastjóra þingflokksins. Það er Svanhildur Hólm Valsdóttir, hin þekkta sjónvarpskona. Svanhildur er dugmikil og drífandi, það þarf ekki að efast um það.

En eitt stingur í augu. Hví er mannavalið hjá báðum flokkunum svo þröngt?

Hvað ætli þetta fólk hafi verið í mörgum partíum saman?
Merkilegur fundur

Stefán Snævarr, heimspekingur og háskólaprófessor í Noregi, verður meðal gesta í Silfri Egils næsta sunnudag.

Stefán var á fundinum með Joseph Stiglitz í Háskólanum í dag og setti fram athyglisverða kenningu eftir hann.

Stefán sat nefnilega frægan fund 1984. Það var þegar Milton Friedman kom til Íslands og haldinn var frægur hádegisverður og þótti dýrt inn.

Hann heldur því fram að fundurinn með Stiglitz hafi svipaða þýðingu og þegar Friedman kom; að þarna séu vatnaskil í efnahagslegri umræðu á Íslandi.

Meira um það í Silfrinu næst.