arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
14995 kjarnorkusprengjur – í höndum Trumps, Kims Jong Un og Pútíns

Það er satt að segja ansi langt síðan maður velti kjarnorkuógninni fyrir sér í alvöru. Hún var til staðar á unglingsárum mínum, á tíma kalda stríðsins, en samt fannst manni eins og kerfið sem kallaðist MAD héldi alltaf – MAD var mutual assured destruction, gagnkvæm örugg eyðilegging. Ógnarjafnvægi var það nefnt. En kjarnorkuvopnunum hélt samt áfram að fjölga og fleiri ríki eignuðust þau. Maður trúði því samt að leiðtogar heimsins væru svo skynsamir menn, eða að minnsta kosti nokkurn veginn, að þeir myndu ekki beita þessum hræðilegu vopnum. Þótt Brésnef og Nixon væru slæmir ætlaði maður þeim ekki slíka vitleysu.

En nú er aftur talað um kjarnorkuvána, eins og hún vofi yfir. Myndin hér að neðan er úr The Independent, hún sýnir hvaða ríki í heiminum ráða yfir kjarnorkuvopnum. Þau eru óhugnanlega mörg. Þarna eru ekki bara stórveldi kalda stríðsins, Bandaríkin og Rússland með brjálæðisleg kjarnorkuvopnabúr, um 7000 sprengjur hvort ríki, óg til að þurrka mannkynið af jörðinni, heldur eru þarna líka ríki eins og Norður-Kórea, Ísrael, Pakistan – og auðvitað Kína. Með alþjóðlegu samkomulagi reyndi Obama forseti að girða fyrir að Íranir kæmust yfir kjarnorkuvopn.

Þetta eru alls 14995 kjarnorkusprengjur, samkvæmt þessari talningu. Og nú eru tveir kolvitlausir valdamenn komnir á fullt í meting um hvor geti farið að sprengja hinn. Donald Trump lætur engan úr stjórnkerfi Bandaríkjanna vita þegar hann allt í einu fer að hóta að láta rigna eldi og eimyrju yfir Norður-Kóreu. Einræðisherrans Kim Jong Un hefur uppi digurbarkalegar yfirlýsingar um að senda sprengjur á nágrannaríki – það er erfitt að segja hvaða innistæða er fyrir hótunum þessa fáráðlings.

Kerfið í Bandaríkjunum er hannað þannig að vald forsetans yfir kjarnorkuvopnatakkanum er óskorað. Ef forsetinn vill sprengja einn morguninn, eða eftir sjónvarpsgláp um kvöld, er varla nein leið að koma í veg fyrir það. Hvað gera þá hinir, vilja þeir ekki nota sprengjurnar sínar líka? Heimsbyggðin þarf að treysta á stillingu þessara náunga, og manna eins og Vladimirs Pútín, það er heldur vond tilhugsun. Miðað við þetta upplifði maður öryggiskennd í kalda stríðinu, að minnsta kosti á seinni hluta þess.
Til hvers að ferðast?

Það er mikið rætt þetta sumarið um ófremdarástand sem hefur skapast á ferðamannastöðum vegna átroðnings. Þar er Ísland ekki nefnt, ekki enn, heldur staðir eins og Feneyjar, Barcelona, San Sebastia, Dubrovnik og Flórens. Meira að segja frá eyjunni Skye við strendur Skotlands heyrast kvartanir. Sums staðar má sjá fólk með spjöld þar sem stendur: Burt með túristana!

Við erum öll partur af vandamálinu, það er að segja við sem ferðumst, eins og Martin Kettle bendir á í ágætri grein í Guardian. Þar segir að massatúrisminn sé komin út á ystu nöf.

Viðar Víkingsson kvikmyndagerðarmaður kafar hins vegar dýpra í litlum greinarstúf á Facebook. Hann spyr einfaldlega til hvers fólk sé að ferðast í nútímanum?

Til hvers er fólk að ferðast milli landa? Eftir endalausa bið og stympingar á flugvöllum er komið í nýja borg. Hér áður fyrr fór maður í bóka- og plötubúðir til að uppgötva hvað framandi menning hefði upp á að bjóða. Nú hefur þeim búðum fækkað mjög enda kaupa flestir bækur, tónlist og kvikmyndir gegnum netið. Söfn: Það kostar sömu biðina og á flugvöllunum að komast inn í þau og síðan taka við nýr troðningur og stympingar. Og verkin í stóru söfnunum, Prado, Louvre,… er hægt að skoða í miklum smáatriðum á netinu og án þess að verða fyrir olnbogaskotum. Fara út að borða? Flestir veitingastaðir eru komnir í eigu keðja sem allsstaðar selja sama matinn. Byggingar, ok, kannski hægt að skoða þær og taka selfie. Kynnast heimafólki? Það hefur flúið túrismann út í úthverfin. Einu ferðalögin af viti eru sennilega á mjög fráhrindandi og hættulega staði til að eiga þess kost að spyrja sjálfan sig: Hvað í fjandanum er ég að gera hér?
Vertu ekki asni

Þetta er mynd sem er farin að dreifast um veraldarvefinn í kjölfar aðgerða nýnasista í Charlottesville í Virginíu. Myndin heitir Don't Be a Sucker og var gerð á vegum bandarískra stjórnvalda rétt eftir heimsstyrjöldina – til að vara við uppgangi fasisma. Þetta á merkilega vel við enn þann dag í dag.
Fögur náttúra og skemmtilegt mannlíf á Nýja-Englandi

Við fjölskyldan höfum verið að ferðast um Nýja-England undanfarna viku. Þetta er fjarskalega heillandi svæði með mikili náttúrufegurð og ágætu mannlífi. Við komum hingað sökum þessa að Kári Egilsson sem er fimmtán ára piltur fór hingað á fimm vikna sumarnámskeið í hinum frábæra Berklee College of Music í Boston. Það gekk afar vel, skólinn er mjög stór en sérlega vel skipulagður og kennslan góð – hann fékk svo styrk eftir áheyrnarpróf til að koma aftur í skólann að ári.

Við höfum ekið inn í land og dvalið í Berkshires þar sem er mikið skóglendi og litlir afar þokkafullir bæir. Fórum þar á tvenna tónleika með Boston Symphony Orchestra sem leikur þar á sumarsviði í júlí og ágúst. Síðan fórum við út að ströndinni og gistum á Cape Ann, höfða þar sem eru meðal annars bæirnir Gloucester og Rockport. Víðast hvar er mikil menning, bókabúðir, leihús, tónleikasalir, gallerí – og mikil starfsemi á sumrin og fólk sem er albúið að segja manni frá henni. Fólk er almennt mjög vingjarnlegt þegar kemur út í litlu bæina, þetta er eitthvert frjálslyndasta svæði Bandaríkjanna og margir skýra frá því gagngert að þeir hafi ekki kosið Trump.

Hér eru frábærar strendur sem vita út á sjálft Atlantshafið – sjórinn er frískandi, voldugur og fallegur, talsverður munur á flóði og fjöru.

Í gær snæddum við í Gloucester. Það er mikill sjávarútvegsbær, með stórum flota og frystihúsum. Það var frekar vinalegt fannst okkur að lyktin í bænum minnti helst á Vestmannaeyjar. Líklega fær maður hvergi í heiminum betri humar – og alls kyns skelfisk. Maður gæti sjálfsagt leiðst út í að borða humar í hvert mál, því ekki er hann sérlega dýr.

Íslendingar ferðast mikið til Boston, þarna er svæði sem er stutt frá þeirri merku borg – og óhætt að mæla með til sumarfría. Og reyndar er gott að koma hér á öðrum tímum, því Nýja England er frægt fyrir mikla haust- og vetrarfegurð. Sjálf höfum við aðallega haldið okkur í Massachusetts en skroppið aðeins til New Hampshire og Maine – en hér er eru líka ríki eins og hið fjöllótta og skógi vaxna Vermont.

Læt hér fylgja með myndband þar sem Kári spilar tvö lög með skólafélögum í Berklee.
Elvis est mort

Í dag eru liðin fjörutíu ár frá andláti Elvis Presley. Við Jakob Bjarnar vinur minn göntuðumst með það einu sinni að þegar við færum á elliheimili myndum við efna til ritdeilu um Elvis Presley. Ég ætlaði að skrifa greinar í Velvakanda undir nafninu „Einn á Grund“. Átti að halda því fram að Elvis hefði verið asnalegur. Jakob ætlaði að svara og segja að hann hefði verið frábær.

Annars væri ekki erfitt fyrir mig að halda fram þessum málstað – þegar ég var að alast upp var Elvis með því hallærislegasta sem hugsast gat. Eins og ofvaxinn hani á sviði í Las Vegas. Nýkominn úr hernum. Hafði leikið í mörgum leiðinlegum kvikmyndum.

Breska bítlið feykti þessu öllu burt. Og enn finnst mér að Elvis sé fyrst og fremst sætsúpusöngvari. En hann tók tónlist svarta fólksins og gerði hana húsum hæfa fyrir hvíta fólkið Það voru margir svartir tónlistarmenn sem voru miklu betri en Elvis – einn þeirra, Chuck Berry, dó nýskeð í hárri elli. Chuck samdi sín eigin lög, það gerði Elvis ekki.

Þegar Elvis dó var ég í frönskuskóla í Grenoble í Frakklandi. Ég var tiltölulega saklaus unglingur og bókmenntahneigður. Þetta var sami dagur og ég kynntist Matthíasi Viðari. Man að ég sá fréttina á forsíðum blaða þegar ég fór út í búð að kaupa rósavínsflösku til að drekka um kvöldið. Elvis est mort stóð í blöðunum. Ég var penn í drykkjunni þá. Matthías Viðar kom með fulla flösku af Pernod á stúdentagarðinn til mín – gerðist nokkuð drukkinn. Ég var ekki alveg undirbúinn undir það. En Matthías var ógleymanlegur maður og ég sakna hans.
Hrun í bóksölu – og horfurnar ekki bjartar

Það má lesa á forsíðu Morgunblaðsins að þriðjungur bóksölu hafi gufað upp síðan 2010. Tölur í þessa veru hafa verið á kreiki um nokkra hríð, en þarna er staðfesting á þessu. Þetta er í raun hrun í sölu og þá væntanlega líka lestri bóka – hjá bókaþjóðinni, eins og hún hefur verið kölluð.

Bækur eru enn keyptar og gefnar á jólum – en manni skilst að það verði æ sjaldgæfara að fólk kaupi bækur til eigin nota. Í lífsstílsþáttum sjónvarps, þar sem farið og skoðað inn á heimilum fólks, sjást aldrei bækur. Þeim hefur verið útrýmt.

Skýringarnar á þessu eru varla svo flóknar. Það er alls ekki svo að skrifaðar séu eða gefnar út verri bækur. Það eru komnir aðrir miðlar sem ryðja bóklestri burt. En ef miðað er við árið 2010 þá er það tíminn þegar fólk fór að ánetjast samskiptamiðlum. Þessir miðlar eru býsna andsnúnir bóklestri – þeir bjóða upp á annars konar örvun heilabúsins og hún hefur reynst vera býsna ávanabindandi.

Fátt bendir heldur til annars en að bóklesturinn haldi áfram að dragast saman. Þeim fjölgar sífellt sem líta aldrei í bók. Lestrarátök munu lítt duga gegn þessu.
Má berja fasista?

Það er deilt um sveitir sem kalla sig antifa (antifascist). Mæta á staði þar sem hægriöfgamenn fara í göngur – og telja réttlætanlegt að lumbra á þeim. Og hægriöfgamennirnir eru líka til í slagsmál, það vantar ekki. Maður sér meira að segja fólk, og sumt telur maður yfirleitt skynsamt, deila færslum á Facebook þar sem er talið réttlætanlegt að berja hægriöfgamenn. Það eru meira að segja birtar skýringarmyndir um hvernig eigi að lemja fasista.

Á þessu eru ákveðnir meinbugir. Til dæmis hið sögulega fordæmi. Það gafst ekkert sérlega vel á millistríðsárunum, þegar uppgangur fasista var sem mestur, að mæta þeim í götubardögum. Fasistar náðu völdum víða í Evrópu, ekki bara á Ítalíu, Þýskalandi og Spáni, heldur líka nokkuð snemma í Grikklandi, Rúmeníu, Ungverjalandi, Austurríki og Portúgal. Ofbeldi milli stjórnmálahópa var notað sem átylla til að koma á einræðisstjórnarfari.

Öfgarnar mögnuðust vinstra og hægra megin, nasistar og kommúnistar sóttu að lýðræðinu og réttarríkinu, hvorir úr sinni átt, allt endaði það með skelfingu eins og þekkt er.

Það er líka spurningin hvar skal draga mörkin, hverja má berja og hverja ekki? Hver á að meta hvenær er rétt að antifa-hópar mæti með kylfur og hnúajárn, í hettupeysum og með klúta fyrir andlitinu? Hvenær á að sleppa svona hópum lausum? Hvenær endar vörnin fyrir mannréttindum og ofbeldisdýrkun tekur við? Nú eru það íslamistar sem valda ógn og skelfingu með hryðjuverkum víða um lönd. Má þá líka berja þá sem liggja undir grun um að vera hallir undir íslamisma?
Samansafn af veitingastöðum en ekki matarmarkaður

Mathöllin við Hlemm lítur ágætlega út, það ég náði að sjá í troðningi fyrr í dag. Svæðið virðist vera ágætlega hannað. Kannski er nokkur bjartsýni að hafa þetta á stað þar sem eru svo fá bílastæði? Svo er náttúrlega er vitlaust að tala um Mathöll – á íslensku myndi það heita Matarhöll.

En þetta er hins vegar ekki matarmarkaðurinn sem margir hafa talað um að mætti koma upp í Reykjavík. Mathöllinn – látum okkur hafa það að nota orðið – er samansafn nokkurra veitingahúsa og svo nokkuð af borðum þar sem hægt er að neyta fæðunnar. Sum veitingahúsanna eru þekkt og hafa starfsemi annars staðar.

Þetta er það sem kallast á ensku food court, líkt og við höfum í Kringlunni og Smáralind, matartorg, ekki food market. Veitingastaðirnir eru þó ólíkt lystugri en tíðkast í verslunarmiðstöðvunum.

En maður fer semsagt ekki á Hlemm til að kaupa ferskan fisk, kjöt eða grænmeti – heldur er seldur þar tilbúinn matur.

Það verður semsagt enn bið eftir matarmarkaði – og kannski er ekki heldur gundvöllur fyrir slíkt á sama tíma og Costco er að valda usla í matvöruversluninni. Komandi heim eftir sumarlanga dvöl erlendis sér maður beinlínis hvernig vandi matvörubúðanna blasir við þegar maður kemur inn í þær.

Margir staðirnir á Hlemmi virka líka nokkuð dýrir, þetta er ekki lægsti flokkur af veitingastöðum. Þarna er líka bakaríið sem selur afar gott brauðmeti – en á uppsprengdu verði.

Í framhaldi af því spyr maður sig hvað verður um strætófarþegana sem fara um Hlemm. Munu þeir geta fengið athvarf fyrir veðri og vindum í allri þessari fínimennsku? Ég hef ákveðnar efasemdir um að þeir muni upp til hópa sjá sér fært að kaupa veitingar þarna inni.
Sjálfsagt að skipta um nafn

Samfylkingin var alltaf mjög vont nafn á stjórnmálaflokki. Það var líka hugsað til algjörra bráðabirgða á sínum tíma. Samfylking minnir á eitthvað frá því á millistríðsárunum, þá voru alls konar „fylkingar“ í gangi. Það var meira að segja ómur af gamalli sögu, sem einhverjir mundu ennþá fyrir aldamótin, í nafninu – frá því þegar kommar og kratar gerðu tilraunir til að fylkja sér saman.

En svo fórst fyrir að breyta nafninu – og flokkurinn sat uppi með þetta heiti. Það vekur engar sérstakar kenndir, segir ekkert um stefnuna eða viðhorfin, er innantómt.

Nú þegar fylgið er í nokkru lágmarki, virðist þó aðeins vera að rísa, ætti að vera tilvalið tækifæri til að breyta. Það er ekki þar með sagt að flokkurinn verði stór á ný, en hann á þó ákveðin sóknarfæri nú þegar Björt framtíð og Viðreisn eru undir hælnum á Sjálfstæðisflokknum.

Flokksmenn geta svo skeggrætt um það hvort nafnið á að vera Jafnaðarmannaflokkur eða Jafnaðarflokkur.
Gegn hatursáróðri á internetinu

Internetið er gróðrarstía haturs sem vissulega var til áður – en leyndist þá í skúmaskotum. Og internetið eflir þá sem hata, hjálpar þeim að finna aðra hatara, þeir geta rottað sig saman og fundið hljómgrunn fyrir hatur sitt sem áður var ekki til að dreifa.

Við sjáum þetta til dæmis á viðurstyggilegum haturspóstum sem eru sendir til Semu Erlu Serdar, ungrar konu sem er af tyrkneskum ættum og hefur talað máli flóttamanna.

Þessir póstar eru þess eðlis að maður furðar sig á því að nokkur maður skuli láta frá sér slík ummæli á opinberum vettvangi – sem Facebook er vissulega. Myndu þessir menn standa kokhraustir úti á götu og hrópa orð af þessu tagi að öðru fólki?

Það er hægt að hvetja til þess að þeir sem eru Fésbókarvinir þeirra sem hegða sér svona segi upp vináttunni – helst tafarlaust. En svo er líka spurning með lagalegu hliðina.

Í Guardian í dag má lesa frétt þar sem segir að embætti ríkissaksóknara á Englandi (Crown Prosecution Service) ætli að fara að beita sér af meiri hörku gegn hatursáróðri á internetinu – og að það muni birtast í fleiri ákærum, fleiri og þyngri dómum.
Á að taka niður gamlar styttur?

Við Íslendingar erum svo friðsöm og meinlítil þjóð að við höfum engar styttur af ógeðskörlum sem okkur gæti dottið í hug að taka niður. Við höfum okkar Jón Sigurðsson og Jónas, Bertel Thorvaldsen, Hannes Hafstein, jú og einn danskan kóng, Kristján níunda.

Í Bandaríkjunum geisa deilur um styttur. Menn fara meira að segja að næturþeli og fjarlægja styttur af foringjum úr þrælastríðinu – sem margir voru sannarlega illmenni. Viðbrögð Trumps voru kannski heldur taktlaus þegar hann nefndi að Washington og Jefferson hefðu líka iðkað þrælahald. Maður spyr samt hvort ekki sé heldur seint í rassinn gripið? Og svo virðist þetta líka geta virkað eins og olía á eld átaka.

Minnismerki um kommúnismann voru víða fjarlægð undireins og hann leið undir lok, þau er helst að finna í nokkuð afskekktum hornum gömlu Sovétríkjanna. Ég kom eitt sinn í myndastyttugarð í Moskvu sem var fullur af styttum af gömlum kommaleiðtogum, Lenín, Stalín og Brésnef. Það var eins og ruslahaugur sögunnar. Ég tók þessa mynd þar fyrir nokkrum árum.

Í Þýskalandi gættu bandamenn þess að fjarlægja öll minnismerki nasismans eftir heimsstyrjöldina. Það var ekki eftir ein einasta stytta af Hitler og fólk sem átti myndir af honum varð að farga þeim eða fela.

Afua Hirsch skrifar í Guardian og vill að Englendingar taki sig til og fjarlægi styttuna af Nelson flotaforingja á Trafalgartorgi. Hirsch segir að Nelson hafi verið fúlmenni sem varði þrælahald af krafti. Hann nefnir líka styttu af Cecil Rhodes, eins ákafasta landkönnuðar nýlendutímans, sem stendur í Oxford. Rhodes var rasisti sem óð yfir allt og alla.

Frakkar munu seint fjarlægja styttur af Napóleoni Bonaparte. Þeim er enn tamt að líta á þennan Korsíkumann sem hóf allsherjarstríð í Evrópu sem frelsishetju. Hann stendur á sínum stalli á Vendome torgi. Napóleon var reyndar svo hégómlegur að hann lét reisa hið háa minnismerki sjálfur. Listamaðurinn Gustave Courbet komst til skammvinnra áhrifa á tíma Parísarkommúnunnar 1871. Hann fór með lið manna og náði að fella súluna og styttuna ofan á henni.

Kommúnan entist ekki lengi, Courbet flúði, en í refsingarskyni var honum gert að borga viðgerðina á minnismerkinu. Honum entist ekki aldur til þess.

Sjálfum hefur mér verið mjög illa við styttur sem standa í Bretlandi og Frakklandi og sýna hershöfðingja úr fyrri heimsstyrjöldinni. Ég get varla ímyndað mér meiri drullusokka en þá sem sendu milljónir ungra manna út í vígvelli og í opinn dauða, eins og ekkert væri, á árunum 1914 til 1918, í því gjörsamlega tilgangslausa stríði. En stendur stytta af Haig á mjög fínum stað í London og af Foch í París. Ég verð að viðurkenna að ég hræki alltaf pínulítið á laun þegar ég sé styttur af þessu tagi.
Brösuleg byrjun H&M

Opnun H&M á Íslandi er eitthvert skringilegasta PR klúður sem maður hefur orðið vitni að. Uppákoman með stóra pokann á Lækjartorgi var dálítið sérstök, maður var í rauninni ekki viss hvort færi meira í taugarnar á manni pokinn eða þeir sem nenntu að eyða tíma í að tuða yfir honum.

Svo hafa verið látlausar fréttir – mitt í hinni miklu fréttadeyfð sem ríkir þetta sumarið – um boðslista fína fólksins sem fær að koma í opnun H&M. Fær forskot á sæluna, eins og sagt er. DV birtir meira að segja hluta af þessum lista í dag, en opnunin mun vera í kvöld.

Þetta er satt að segja afar tvíbent. H&M er mjög alþýðleg verslun – þeir sem eru snobbaðir, finnst gaman að eyða peningum, vilja fín föt eða merkjavöru – munu ekki versla í H&M. Það gera heldur ekki þeir sem vilja vönduð föt, í fyrra keypti ég tvennar stuttbuxur á son minn í H&M verslun í Berlín, hvorugar entust sumarfríið.

Þetta er varningur sem er fjöldaframleiddur í stórum stíl við misjafnar aðstæður í verksmiðjum Asíu, og komið býsna langt frá því þegar maður var unglingur og voru örfáar búðir á Norðurlöndunum sem kölluðust Hennes & Mauritz. Nú er þetta næst stærsta fataverslanakeðja heims. Gildi þess að bjóða útvöldum í opnunina er nákvæmlega ekki neitt – virkar líklega öfugt fremur en hitt. Íslenskur almenningur hefur lengi þyrpst í H&M búðir á ferðalögum erlendis.

Svo er auðvitað stóra spurningin, en það er verðið. Kosta flíkurnar það sama í H&M á Íslandi og í nágrannalöndum? Hvernig verður H&M vísitalan – þarna verður hægt að gera býsna nákvæman samanburð?
Oftaldir erlendir ferðamenn

Furðulegt er það hirðuleysi að ekki hafi verið hægt að fá áreiðanlegar tölur um fjölda erlendra ferðamanna á Íslandi. Vefsíðan Túristi vakti athygli á þessu í vor og þá var farið að skoða málið.

Viti menn. Eiginlegir ferðamenn til Íslands eru fjórtán prósentum færri í júní en talið var. Til að teljast ferðamaður þarf viðkomandi að gista yfir nótt. En 11 prósent taldra ferðamanna millilentu aðeins og stöldruðu við dagpart – 3 prósent farþeganna voru svo útlendingar sem búa á Íslandi í lengri eða skemmri tíma.

Erlendir ferðamenn í júlí voru semsagt 234 þúsund, ekki 272 þúsund eins og Ferðamálastofa gaf út.

Þetta er á sama tíma og talað er um minnkandi umsvif í ferðaþjónustu eins og lesa má um í Morgunblaðinu í dag. Þetta birtist ekki síst í því að ferðamennirnir sem hingað koma eyða minna fé. Þar hlýtur hátt gengi íslensku krónunnar að vera stærsti áhrifavaldurinn. Hins vegar er fjárfest í ferðamennsku eins og enginn sé morgundagurinn, bæði í hótelum og veitingastöðum.

Áhuginn á Íslandi virðist samt ekki hafa minnkað að ráði. Ég dvaldi í Bandaríkjunum í sumar og hvarvetna hitti maður fólk sem sagðist vera á leiðinni til Íslands, hafði komið til Íslands, langaði þangað eða þekkti einhvern sem hafði ferðast til landsins.
Sjálfstæðismenn enn og aftur í vandræðum í Reykjavík

Ég hef unnið með Páli Magnússyni víða og oft á starfsferli mínum. Við vorum meira að segja ungir menn saman á Tímanum, það er lengra síðan en ég kæri mig að rifja upp. Ég hef ekkert nema gott af af Páli að segja, hann er traustur vinur og prýðilegur vinnufélagi og yfirmaður, skemmtilegur en stundum dálítið örgeðja.

En sú hugmynd að bjóða Pál fram í borgarstjórnarkosningum í Reykjavík er dálítið langsótt. Þar er ég ekki að ræða um mannkosti hans, heldur þá staðreynd að Páll hefur lengst af búið í Garðabænum og í Vestmannaeyjum. Þar er hann alinn upp, sonur Magnúsar bæjarstjóra, og ekki fer Palli í launkofa með hvað honum þykir vænt um eyjarnar sínar. Ég er reyndar sammála honum um hvað þær eru frábærar.

Síðast bauð Sjálfstæðisflokkurinn í Reykjavík fram mætan sveitarstjórnarmann frá Ísafirði, Halldór Halldórsson. Hann hafði ekki erindi sem erfiði. Og svo var það ævintýrið með Björn Bjarnason sem átti að geta sigrað Ingibjörgu Sólrúnu og R-listann í borginni. Það mistókst. Vinstri menn hafa stjórnað Reykjavík allar götur síðan 1994, undantekningin er stuttur tími þegar Sjálfstæðisflokkurinn vann með Ólafi F. Magnússyni og eftir það tímabil þegar Hanna Birna Kristjánsdóttir var borgarstjóri í samstarfi við Framsókn.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur nú samþykkt leiðtogaprófkjör í borgarstjórn. Það verður kosið borgarstjóraefni sem hefur síðan hönd í bagga með að velja á listann. Enginn sem situr nú í borgarstjórninni virðist líklegur til að gera stóra hluti í slíku prófkjöri, en Kjartan Magnússon og Áslaug Friðriksdóttir hafa áhuga. Einnig eru nefnd utan úr bæ Borgar Þór Einarsson, aðstoðarmaður Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, og Svanhildur Hólm Valsdóttir, aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar.

Hvorugt þeirra hefur gefið sig sérstaklega að borgarmálum, þau hafa aðallega starfað bak við tjöldin í stjórnmálunum, bæði eru í ágætu djobbi, og spurning hvort því sé fórnandi fyrir vist í borgarstjórn, líklega í minnihluta. Svanhildur er reyndar náin vinkona Gísla Marteins Baldurssonar – sem á sinn hátt hefði kannski verið ágætt borgarstjórnarefni fyrir Sjálfstæðisflokkinn, ef hann hefði ekki orðið algjörlega viðskila við ákveðin öfl þar innan dyra í skipulagsmálum.

Líkurnar á því að Sjálfstæðisflokkurinn nái að vinna borgina eru að sönnu ekki miklar. Fylgið í borginni færist milli flokka á vinstri vængnum – þótt til dæmis Samfylkingin og Björt framtíð tapi næst er sennilegast að fylgið renni til Pírata eða Vinstri grænna. Og það þýðir að áfram heldur vinstra samstarf í Reykjavík. Eins og staðan er bendir margt til þess að VG gæti orðið stærsti vinstri flokkurinn í borginni – og þar með eignast borgarstjóra.

Það eina sem manni sýnist að gæti sett strik í reikninginn er framboð Flokks fólksins með Ingu Sæland í fararbroddi. Hún hefur slíkan hljómgrunn að það gæti riðlað valdahlutföllunum í borginni.
Monthús reynist ónýtt

Einu sinni var ég í útsendingu frá húsi Orkuveitu Reykjavíkur við Bæjarháls. Mér varð það á að segja að við værum stödd í „musteri spillingar“. Það var bæði vegna þess hvernig staðið var að byggingu Orkuveituhússins, hvað það kostaði og hvað það var sett niður á vondum stað, og líka vegna þess að þá voru uppi ýmis hneykslismál sem tengdust Orkuveitunni. Það er svosem ekkert nýtt við það, eitt hið nýjasta er að jarðhitinn á Hellisheiði dugir ekki fyrir verksmiðju Norðuráls og þarf að bora fleiri holur með ærnum kostnaði til að viðhalda gufuöfluninni. Þetta er sorgarsaga sem sýnir að þeir sem réðu ferðinni voru ekki starfi sínu vaxnir og hlíttu ekki viðvörunum vísindamanna.

En húsið á Bæjarhálsi er kapítúli út af fyrir sig. Það er líklega ónýtt, eða dettur einhverjum í að setja hátt í tvo milljarða í að gera við þetta hús. Kannski er hægt að selja það einkaaðilum fyrir slikk, þeir geta þá reynt að lappa upp á það? Málið er að húsið, og öll fínimennskan innandyra, var sennilega alveg óþarft. Það hefði hæglega mátt byggja smávegis við húsið sem Orkuveitan hafði yfir að ráða á Suðurlandsbraut. Þetta var hreint monthús – og nú kemur montið í hausinn á þeim sem véluðu um það.

Þessar fréttir vekja reyndar upp stórar spurningar um ásigkomulag húsa sem hafa verið byggð á Íslandi síðustu tvo áratugina eða svo, mörg með leifturhraða. Gæti farið svo að heilu og hálfu hverfin liggi undir skemmdum?