arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nýir tímar hjá Landsvirkjun

Ekki verður betur séð en að Hörður Arnarson, nýr forstjóri Landsvirkjunar, hafi boðað breytingu á stefnu fyrirtækisins á aðalfundi þess í gær.

Í fyrsta sinn er upplýst um raforkuverðið, og það er greinilegt að forstjórinn sjálfur telur það of lágt.

Þarna er ákveðin stefnubreyting í gangi í þá átt að Landsvirkjun verði markaðsfyrirtæki en ekki bara framleiðslufyrirtæki. Að það láti ekki bara ríkisstjórnir um að útvega sér kaupendur að raforku, heldur reyni sjálft að finna kaupendur sem eru tilbúnir að borga hátt verð.

Liður í þvi er, eins og Hörður segir, að leggja sæstreng til Evrópu. Með því er ekki bara hægt að selja raforku inn á hinn stóra Evrópumarkað, heldur gæti líka verið hægt að mynda þrýsting á álfyrirtækin að greiða hærra verð fyrir orkuna.

Það vekur athygli í því sambandi að Hörður á sér forsögu í viðskiptalífinu, hann var áður forstjóri hjá Marel, er doktor í verkfræði – en ekki aflóga pólitíkus eins og tíðkast hefur að setja í svona djobb á Íslandi.
Reiturinn hans Hrafns

Hrafn Gunnlaugsson hefur byggt upp reit á Laugarnestanga með alls kyns furðuverkum, hluta af leikmyndum úr kvikmyndum og skúlptúrum. Ég hef komið þarna stöku sinnum og hef ekki upplifað þetta sem neitt annað en skemmtilegt. Og sé ekki að það þvælist fyrir neinum eða skaði neinn, jafnvel þótt það hafi farið eitthvað aðeins út fyrir lóðamörk.

Nú eru borgarfulltrúar – og sérstaklega einn þeirra – að láta þetta fara óskaplega í taugarnar á sér. Það er hamast eins og þetta sé eitthvert stórmál. Og þeir ætla ekki að linna látum fyrr en búið er að fjarlægja dótið hans Hrafns.

Sem er nákvæmlega engin ástæða til, því þetta gerir ekkert annað en að lífga upp á svæðið – enda skilst mér að allir séu velkomnir að koma þarna og skoða.
Pólitískt líf Þorgerðar og Illuga

Guðmundur Svansson segir á bloggi sínu að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir þurfi að berjast fyrir pólitísku lífi sínu á flokksráðsfundi Sjálfstæðisflokksins á morgun. Guðmundur þekkir Sjálfstæðisflokkinn vel og segir að Bjarni Benediktsson flokksformaður hafi beinlínis hjólað í hana í gær þegar hann talaði um lánveitingar til hennar og eiginmanns hennar með hætti sem sé óvenjulegur í sambandi formanns og varaformanns.

Guðmundur segir að hann hafi ekkert séð sem bendi til þess að Þorgerður hafi notað pólitíska stöðu sína til að fá þessi lán né bendi neitt til þess að þau hafi haft áhrif af pólitíska afstöðu hennar.

Um það er þó auðvitað erfitt að dæma. Eins og staðan er finnst manni líklegra að Þorgerður Katrín segi af sér nú um helgina.

Guðmundur ber þetta saman við mál Illuga Gunnarssonar, sem í dag sagði tímabundið af sér þingmennsku vegna yfirvofandi sakamálarannsóknar á peningamarkaðssjóðum Glitnis þar sem hann sat í stjórn. Á Illuga er að skilja að hann snúi aftur á þingið ef rannsóknin skilar engu.

En Guðmundur Svansson segir að þarna sé ekki einungis spurning um refsiábyrgð heldur líka pólitíska ábyrgð, því Illugi hafi eftir yfirtökuna á Glitni þrýst á að staða sjóðsins yrði löguð líkt og kemur fram í skýrslu rannsóknarnefndar:

„Hvað varðar Illuga Gunnarsson þá er komið í ljós að hann þrýsti mjög eindregið á að Glitnir beilaði sjóð níu út. Tímasetningin er lykilatriði, en þetta gerist eftir að Glitnir er þjóðnýttur, en áður en neyðarlögin eru sett – ríkissjóður er de facto ábyrgur á þeim tímapunkti fyrir öllum skuldbindingum Glitnis. Sem þýðir að tíu milljarða kaup Glitnis á verðlausum bréfum í sjóði níu er hreint eignatjón fyrir ríkissjóð. Skattgreiðendur.

(Neyðarlögin breyttu þeirri stöðu hins vegar með öllu, þannig að tapið vegna afskrifaðra skulda og verðlausra bréfa fellur að langmestu leyti á erlenda kröfuhafa.)

Af yfirlýsingu Illuga að dæma hyggst hann ekki taka neina pólitíska ábyrgð þessu máli heldur bíða niðurstöðu um að hann beri enga lagalega refsiábyrgð á fjárfestingum stjórnenda sjóðs níu. Er þetta samt ekki á allan hátt hæpnara mál en lán sem eiginmaður Þorgerðar Katrínar fær vegna stöðu sinnar hjá Kaupþingi?“
Ingó: Hrun einræðisríkis

Rithöfundurinn og blaðamaðurinn Ingólfur Margeirsson skrifar grein sem hann nefnir Hrun einræðisríkis. Segir í niðurlagi greinarinnar:

- - -

Allt virtist til sölu; ástandið minnti á ástandið í Sovét þar sem mafíur sölsuðu undir sig ríkiseignir og almenningur bjó við verri kjör en nokkru sinni áður. Sama gerðist í einræðisríkinu Íslandi: Gjáin milli ríkra og fátækra fór bara stækkandi. Davíð fór að styrkja einræði sitt með peningum og fékk okkur öll til að dansa með Harem rottuflautunni: Allir vildu verða ríkir og eiga Hollywood líf. Af hverju ekki? Margir lifðu í framandi gullheimi. Við lásum það a hverjum degi í blöðunum. Glæpabankarnir leiku með: Allir fengu lán, sama aðferð og hryjandi bankar í Bandaríkjunum notuðu þegar fjárstreymi til þeirra fór rénandi: opna fyrir lán til félítilla aðila; svonefnd undirmálslán komust í tísku. Og félitlir eignuðust jeppa, lúxushús, fóru fjórum sinnum á ári í ferð með fjölskylduna í svimandi dýrar ferðir til útlanda. Allir virtust ríkir; það var talað um góðæri sem var í raun glórulaust æri. Og feitu fressarnir í bönkunum fitnuðu áfram: Geggjaðir bónusgreiðslur, starfslokasamningar, launahækkanir. Einræðisherranum hafði tekist það sem hann vildi; afhent Landsbanka þjóðarinnar í hendur dæmds manns fyrir fjársvik og sonar hans ásamt einhverjum Magnúsi sem enginn þekkti. Þá vildi Framsókn fá sinn skerf: Annan ríkisbanka takk ! Valgerður fyrrum viðskiptaráðherra og áldrottning Íslands orðaði þetta svo í sjónvarpsþætti á dögunum: Þá var málið komið í annað ferli. Flott orðað Valgerður!

Svo sprakk blaðran. Dsvíð var orðinn Seðlabankastjóri en hagaði sér samt eins og einræðisherra og enn skulfu menn og pissuðu á sig þegar hann birtist eða opnaði munninn. Tveir strákar, Halldór og Guðni voru hlaupnir frá borði í Framsóknarflokknum. Valgerður var orðinn síðasti formaður á spilltasta tíma flokksins. Davíð og Hannesi Hólmsteini hafði tekist það sem alla vinstri menn hafði dreymt um, að sökkva Sjálfstæðisflokknum og koma upp um nýgráðuga frjálshyggjustefnu. Svo sökkt allt draslið. Og nú svamla menn um í sjónum og halda sér á floti með dauðahaldi í nokkur tonn af Skýrslunni þar sem allt er skráð nema: ÍSLAND VAR EINRÆÐISRÍKI. En þannig enda öll einræðisríki: í falli, upplausn og ráðaleysi. Huggunin er samt að þau hafa alltaf rétt úr sér að endingu.
Rosaleg landkynning

Vinur minn sem býr í útlöndum gekk framhjá dagblaðasjoppu í morgun. Á forsíðu hvers einasta blaðs var fjallað um Ísland, gos og flug. Í tyknesku blöðunum, þeim þýsku og ensku.

Í einu blaðinu var meira að segja rifjað upp að Íslendingar hefðu valdið frönsku stjórnarbyltingunni – eða réttar sagt gosið í Lakagígum.
Ummæli vikunnar?

Það eru ýmis ummæli sem koma til greina þessa vikuna. En eftirfarandi orð Styrmis Gunnarssonar úr skýrslu rannsóknarnefndar hljóta að koma sterkt inn:

„Ég er búinn að fylgjast með þessu í 50 ár. Þetta er ógeðslegt þjóðfélag, þetta er allt ógeðslegt. Það eru engin prinsipp, það eru engar hugsjónir, það er ekki neitt. Það er bara tækifærismennska, valdabarátta.“
Afsögn Björgvins

Björgvin G. Sigurðsson segir af sér þingmennsku. Tímabundið að vísu.

Þarna setur hann vissa pressu á þingmenn sem liggja undir ámæli vegna skýrslu rannsóknarnefndar.

Þegar Björgvin var ráðherra sagðist hann ætla að bíða eftir skýrslunni, þá myndi hann ákveða framtíð sína í pólitík.

En svon sagði hann af sér ráðherradómi nokkrum dögum áður en Þingvallastjórnin splundraðist.

Fór aftur í framboð og sagðist um daginn hafa endurnýjað umboð frá kjósendum.

En þegar horft er til baka sér maður að staða Björgvins hefði verið miklu sterkari ef hann hefði látið vera að þæfa málin – þá hefði hann jafnvel átt einhverja framtíð í pólitík.
Já

Setti ég Ísland á hausinn? er fyrirsögn á grein sem Jón Ásgeir Jóhannesson ritaði í Fréttablaðið 29. desember 2008.

Nú er svarið komið.

Það er JÁ.
Maðurinn eða embættið

Ólafur Ragnar Grímsson segði í viðtali í gær að auðvitað þyrfti „forsetaembættið“ að endurskoða samskiptin við viðskiptalífið.

En Ólafur Ragnar er ekki „forsetaembættið“.

Ekki man neinn til þess að Kristján Eldjárn eða Vigdís Finnbogadóttir hafi átt í vafasömu sambandi við viðskiptalífið.

Og því er það Ólafur Ragnar sjálfur sem þarf að gaumgæfa samskipti sín við viðskiptalífið – ekki embættið.
Hægri öfgar

Der Spiegel fjallar í alþjóðaútgáfu sinni um uppgang hægriöfgamanna í Bandaríkjunum og Ungverjalandi.

Um Ungverjaland segir að það sé orðið a grubby hive of nationalism – miðstöð fyrir subbulega þjóðernishyggju.

En í Bandaríkjunum leiða haturspredíkarar eins og Glenn Beck hina svokölluðu Teboðshreyfingu sem hatar Obama og skirrist ekki við að líkja honum við Hitler og Stalín:
Hvað varð um Icesave?

Hvar er Icesave?

Er von að maður spyrji. Mál sem tröllríður umræðunni í marga mánuði, verður tilefni þjóðaratkvæðagreiðslu – og gufar svo upp.

Svarið er líklega að fáir hafa hag af því að taka málið upp á þessum tímapunkti.

Það eru að koma kosningar í Bretlandi og Hollandi.

Endurskoðun á efnahagsáætluninni fyrir Ísland fær afgreiðslu hjá Alþjóða gjaldeyrissjóðnum þrátt fyrir að Icesave sé óleyst.

Þannig að varla er von á því að um málið verði fjallað aftur að ráði fyrr en í sumar. Þá er spurning hvort reynt verði að leysa það í kyrrþey. Það verður tæplega hægt að ná sama hitanum aftur í málið; það að er jafnvel hugsanlegt að þjóðaratkvæðagreiðslan hafi verið eins konar lokapunktur.

Bretar og Hollendingar gætu verið reiðubúnir að gefa aðeins meira eftir – þar er þess reyndar að gæta að vextirnir sem Grikkir þurfa að greiða af sínum skuldbindingum eru ekki lægri en gert hefur verið ráð í Icesave.

Og svo vekur líka athygli að skýrsla rannsóknarnefndar er fjarri því að styrkja málstað Íslendinga. Hún sýnir stjórnkerfi sem flýtur sofandi að feigðarósi. Í skýrslunni segir að erlend stjornvöld hafi verið farin að gera sér grein fyrir hættunni vegna innlánsreikninganna sumarið 2008, viljað fá svör en ekki fengið.

Síðan má nefna bréf frá Mervyn King, bankastjóra Seðabanka Bretlands, til Davíðs Oddssonar seðlabankastjóra frá 23. apríl 2008 þar sem King hafnar að gera gjaldmiðlaskiptasamning við Íslan en býður fram aðstoð erlendra seðlabanka við að minnka bankakerfi sitt. King taldi þetta einu raunhæfu leiðina til að minnka vandann.

Þessu tilboði var ekki svarað.
Leikskólakennurum að kenna

Eftir að hafa heyrt viðbrögð flokksformanna, ráðherra, þingmana og forseta við skýrslu rannsóknarnefndar þá liggur við að maður taki undir með manninum sem sagði:

Hrunið er leikskólakennurum að kenna.
Svipmyndir frá Spáni

Við vorum í litlu þorpi á Spáni, í gömlu Kastilíu. Með fjallasýn.

Það var rétt að byrja að vora eftir kaldan vetur. Í þorpinu voru gamlar kirkjur. Og uppi á öllum kirkjuþökum storkar með hreiður sín.
Reiður forseti

Ólafur Ragnar Grímsson var mjög æstur í útvarpsviðtali áðan. Maður hefur aldrei heyrt í íslenskum forseta í slíkum ham.

Það er greinilegt að það sem stendur um hann í skýrslunni fer mjög í taugarnar á honum.

Hann talaði um að rangt væri farið með eitthvað, kynni hans af al Thani og ferð í einhverri einkaþotu.

Það breytir því varla að í meginatriðum á gagnrýni skýrsluhöfunda á forsetann fullan rétt á sér. Það var hann sjálfur sem ákvað að verða nokkurs konar klappstýra útrásarinnar. Það var hann sem fór með embættið í þá átt.

Að sumu leyti virkaði Ólafur líka eins og auglýsingastofa útrásarinnar. Mikið af orðfærinu sem var notað um útrásarvíkingana kom frá honum.

Skýrsluhöfundar biðja um að hlutverk forsetans verði skýrt betur og það er mjög tímabært.

Í viðtalinu talaði Ólafur um hvernig væri komið fyrir stjórnkerfinu þegar eiginleg völd eru í raun í höndum foringja samstarfsflokka í ríkisstjórn. Davíðs/Halldórs, Geirs/Ingibjargar, Jóhönnu/Steingríms J.

Í skýrslu rannsóknarnefndarinnar er fjallað um að þetta séu stjórnarhættir sem eigi enga stoð í lögum eða stjórnarskrá.

Ólafur Ragnar talaði um að vantaði mótvægi gagnvart þessu – en þá verður það auðvitað að eiga sér einhverja stoð í stjórnarskrá.

Endurskoðun hennar er rækilega tímabær; það þarf að endurreisa íslenska lýðveldið. Kannski mætti fara að huga að hugmyndum Njarðar P. Njarðvík um nýtt lýðveldi, annað íslenska lýðveldið.

Traustið á því fyrra er eiginlega á bak og burt. Það er ekki hægt að lesa annað úr skýrslunni en að hér hafi verið djúp og víðtæk spilling.
Einkavæðing sem brást

Andri Geir Arinbjarnarson birtir þessa bloggfærslu á heimasíðu sinni:

- - -

Einkavæðing bankanna brást í 11 af 11 lykilatriðum

Í viðauka rannsóknarskýrslunnar er athyglisverð tafla sem tekur saman lærdóm frá Seðlabanka Bandaríkjanna af eldri bankakreppum.

Það sem er athyglisvert er að í okkar kreppu höfum við fallið ofaní allar 11 gryfjurnar. Sagan hér er endurtekning á kreppum annarra, þess vegna var vanrækslan stjórnvalda hér svo sár og óþörf.

Lærdómar af fyrri bankakreppum

Fylgjast þarf staðfastlega með hæfni þeirra sem ráða fyrir bönkum sem eigendur og stjórnendur. Því að menn með vafasama fortíð eða kunnáttu sækjast þar til áhrifa.

Aldrei má slaka á settum reglum um mat á tryggingum og útlánaáhættu, engir „forgangs“ viðskiptavinir eiga að vera til.

Vakandi auga þarf að hafa með þeim sem eru fundvísir á leiðir framhjá reglum, skráðum og óskráðum, í leit að hagnaði.

Innherjaviðskipti eru sérstaklega hættuleg afkomu banka.

Þar sem innherjar eru að verki fylgja oftast önnur brot á starfsreglum í kjölfarið.

Eftirlitsaðilar þurfa að vera vel upplýstir um allar ákvarðanir og eftirlit, bæði með kröfum um skýrslugjöf og virku eftirliti á staðnum.

Þekkingarskortur og sofandaháttur, ekki síst af hálfu bankaráðsmanna, eru meðal helstu orsaka áfalla í rekstri banka.

Séu lög og reglur varðandi rekstur og endurskoðun banka ófullnægjandi verða eftirlitsaðilar að hlaupa í skarðið og vera á verði gagnvart óheilbrigðri starfsemi.

Mat á því hvort eigið fé sé nægilegt er ekki nóg. Athuga verður hvaða veikleikar í rekstrinum valda veikri stöðu eigin fjár.

Skipulag banka með mikil og margbrotin viðskipti þarf að vera skýrt með ljósum starfsreglum um ábyrgð og starfssvið hvers og eins.

Ekkert er mikilvægara en að eftirlitsaðilar séu óháðir og að heimildir þeirra og geta til að knýja aðila til að fylgja settum reglum séu ótvíræðar.
Vegur minn til þín, Púðurtunna í Paradís og Litli prinsinn

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um nýja ljóðabók eftir Matthías Johannessen sem nefnist Vegur minn til þin. Þetta er eitthvert sterkasta kvæðasafn sem hefur komið út á Íslandi síðustu ár.

Jón Óskar Sólnes segir frá nýrri bók eftir sig sem nefnist A Powderkeg in Paradise og fjallar um borgarastríðið á Sri Lanka, en Jón Óskar – sem er fyrrum fréttamaður á sjónvarpinu starfaði við friðargæslu þar og reyndar víðar í heiminum. Bókin er gefin út hjá forlagi á Indandi, en er dreift hér á landi af Veröld.

Bragi fjallar um einn huldumann íslenskra bókmennta, Geir Kristjánsson, en hann er fyrst og fremst þekktur fyrir öndvegisþýðingar á rússneskri ljóðlist.

En Kolbrún og Páll Baldvin ræða um Litla prinsinn eftir Antoine de Saint-Exupéry, eina vinsælustu bók í heimi, Nemesis eftir Norðmanninn Jon Nesbö og nýja útgáfu af Skugga-Baldri eftir Sjón, en hún er gefin út til að minnast þess að fimm ár eru síðan hann fékk bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir söguna.
Gos

Ólafur Eggertsson bóndi á Þorvaldseyri undir Eyjafjöllum er ágætur vinur konu minnar. Hann stórmerkur yrkjandi jarðarinnar, og er með blómlega kornrækt á búi sínu.

Það væri sorglegt ef gos í jöklinum myndi skemma fyrir honum þessa ræktun.

Önnur hlið er á eldgosinu: Margir hljóta að anda léttar sem voru skotmáli vegna skýrslu rannsóknarnefndar. Nú beinist athyglin frá þeim.

Maður heyrir eiginlega feginsandvörpin:

Hjúkit.
Fyrrverandi rússneskur gangster meðal stærstu skuldara

Stærstu skuldarar íslensku bankanna eru skrautlegur félagsskapur ógæfu- og ólánsmanna. Að miklu leyti eru þetta reyndar eigendur bankanna sjálfir, en svo líka menn eins og Robert Tschenguiz og svo þessi –

Alisher Usmanov.

Rússneskur auðkýfingur og gangster – ef marka má það sem Wikipedia segir um hann.

Í skýrslu rannsóknarnefndar kemur fram að hann sé í sautjánda sæti yfir stærstu skuldara bankanna í september 2008. Það virðist vera að hann hafi fengið stóra lánafyrirgreiðslu það ár, þá skuldaði hann íslenskum bönkum 237 milljónir evra.

Ekki kemur í ljós í skýrslunni hvaða banka er um að ræða.

Þess má geta að Usmanov hefur verið að kaupa hluti í enska knattspyrnufélaginu Arsenal, og hafa aðdáendur félagsins mótmælt því á ýmsan hátt. Þeim líst illa á þennan mann – eins og fleirum.
Furðusögur úr einkavæðingunni

Því hefur verið haldið fram margsinnis á þessum síðum og í Silfri Egils í gegnum árin – allt frá tímanum að það var á Stöð 2 – að það hefði verið eintómt sjónarspil þegar þýska fjármálafyrirtækið Hauck und Aufhauser dúkkaði upp sem einn af kaupendum Búnaðarbanka. Áður hafði verið talað um að franski stórbankinn Societé Générale væri meðal kaupenda.

Ég man að við Vilhjálmur Bjarnason áttum tvö nokkuð ítarleg samtöl um þetta á sínum tíma.

Þessu var alltaf harðlega mótmælt – og það var meira að segja pöntuð skýrsla frá Ríkisendurskoðun þar sem staðhæft var að þetta væri allt í lagi.

Ýmislegt hefur reyndar komið á daginn sem bendir til þess að lítið hafi verið að marka þá stofnun. Kattaþvottur virðist hafa verið ein sérgrein hennar.

Nú staðfestir fyrrverandi viðskiptaráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, loks að rétt fyrir undirskrift hafi komið í ljós að kaupandinn var lítið og óþekkt þýskt fjármálafyrirtæki en ekki franskur stórbanki. Þetta hafi verið með ólíkindum, en samt hafi hún skrifað undir.

Sigurjón Árnason, sem á þeim tíma var yfirmaður hjá Búnaðarbankanum, segir um þessi viðskipti fyrir framan rannsóknarnefndina:

[Þ]essi útlenski banki sem átti að vera Hauck & Aufhäuser sem var einhver lítill prívatbanki í Þýskalandi sem enginn hafði heyrt á minnst og hafði í rauninni enga getu til þess að taka þátt í, jafnvel þó að Búnaðarbankinn væri ekkert sérstaklega stór. Þess vegna fannst okkur þetta alltaf skrýtið þegar þetta var að gerast. Upphaflega átti að vera Société Générale sem það þótti […] þetta var allt eitthvað rosalega skrýtið.

[…]og maður hitti hann og maður upplifði það að hann hefði alveg eins getað hafa verið að kaupa ísbúð, hann vissi ekkert hvað hann var að kaupa. Það var algjörlega sénslaust að hann hafi verið að leggja svona mikla peninga undir þannig að ég hef alltaf verið sannfærður um það að þetta var bara einhvers konar framvirkur samningur, eða eitthvað slíkt, sem að, eða einhvers konar útfærsla þar sem hann var bara fulltrúi fyrir aðra aðila.

Hér er mynd af Finni Ingólfssyni og Ólafi Ólafssyni þar sem þeir aka sigri hrósandi burt með Búnaðarbankann. Myndin er eftir Þorkel Þorkelsson ljósmyndara og birtist í Morgunblaðinu, ein af merkustu fréttamyndum síðari ára á Íslandi.
Pólitík á skjön við veruleika þjóðar

Hvað þýðir skýrsla rannsóknarnefndar fyrir hinn pólitíska veruleika á Íslandi?

Flestir sem maður hittir hrista hausinn, það virðist vera almenn niðurstaða að stjórnmálakerfið hérna sé meira og minna ónýtt.

Hvað geta stjórnmálamenn gert til að endurvinna traust? Ræður sem maður heyrði á Alþingi í dag voru sumpart tómt orðagjálfur, margir töluðu í tuggum og útjöskuðum frösum.

Og þannig virka orð stjórnmálamanna á fólk í dag. Það getur varla hlustað á þá. Afber það eiginlega ekki.

Alþingiskosningar voru haldnar fyrir ári. Margir sögðu að það væri of snemmt. Uppgjör eftir hrunið var rétt að byrja þá. Síðan hefur ýmislegt gerst, en stjórnmálin hafa einhvern veginn setið eftir. Þau ná ekki utan um veruleikann.

Því er varla von á öðru en að hún verði háværari krafan um algjöra uppstokkun, nýja stjórnarskrá, nýja flokka eða þá að minnsta kosti gömlu flokkana með nýtt innihald og nýjar hugmyndir.
Fúsk og ekki fúsk

Eitt er sérlega merkilegt við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis.

Við erum vön svo miklu fúski í íslenska kerfinu að við búumst varla við öðru en fúski.

Og svo þegar kemur eitthvað sem ekki er fúsk, þá verðum við glöð.

Og hugsum: Svona á þetta að vera framvegis.
Kári Harðarsson: Um siðrof

Hér er prýðileg hugvekja eftir Kára Harðarson, hjólreiðamann með meiru. Birtist á bloggsíðu hans:

Siðrof eða „Anomie“ eins og höfundur hugtaksins kallaði það er, þegar hefðir og siðir samfélagsins brotna niður og fólk veit ekki hvernig það á að hegða sér.

http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=54215

Ég ólst upp við að Íslandi væri stranglega stjórnað. Að því leyti vorum við eins og austantjaldsland býst ég við. Snickers og Macintosh nammi var bannað, það var bara ein útvarps og sjónvarpsstöð. Mannanafnanefnd ákvað hvað menn mættu heita, og íslenskuna mátti ekki menga með enskuslettum fyrir nokkra muni.

Svo unnu allir. Krakkar fóru í unglingavinnu eða sveit, konur sátu með prjónana og karlarnir gerðu við bíla útí skúr, allir karlar áttu tommu og millimetra topplyklasett. Ekkert var verra en að vera hreppsómagi, jafnvel ekki á tuttugustu öldinni. „The idle Rich“, ríku ættirnar hér sem fengu peninga án þess að vinna höfðu vit á að láta fara lítið fyrir sér.

Ég var ósáttur við margt hér en sætti mig við þessa stjórnsemi yfirvalda, túlkaði hana sem einhvers konar ást og að þetta væri okkur fyrir bestu.

Það var ekki fyrr en ég flutti til útlanda að ég sá margt sem var ekki í lagi hér. Verðlag var og er svæsið arðrán og gerir lífið óþarflega erfitt venjulegu fólki. Þegar ég flutti heim sá ég líka að stjórnsemi yfirvalda var þunn skán ofaná stjórnleysi. Fákeppnin, skortur á gagnrýnum fjölmiðlum. Bílar lögðu uppá gangstéttum, vörur óverðmerktar í hillum, óvirk neytendasamtök, stjórnleysið tekur á sig margar myndir.

Spillinguna, sem nú er öllum ljós var ég samt ekki búinn að sjá og skilja fyrr en við hrunið.

Það er gott að skýrslan er komin út, en hvað eigum við að gera næst? Ég trúi varla lengur að vinna sé lykilinn að velgegni, að tíminn sé peningar. Ég sé næstum því eftir að hafa farið í nám, ég hefði átt að taka lán fyrir hlutabréfum og selja á réttum tíma. Hvernig geta einstaklingar skuldað milljarða annars, ég er ekki búinn að ná utan um það ennþá.

Þetta er næsta spurning í mínum huga: Hvernig búum við til siði í landinu? Ef þetta hefðu bara verið náttúruhamfarir og Reykjavík lent hálf undir hrauni, hefði það næstum því verið betra en það ástand sem er hér núna.

Fjölskylda þar sem fjölskyldufaðirinn verður uppvís að misnotkun á börnunum, hvernig heldur hún jól?

Ég er ekki ennþá nógu vongóður um að lög nái yfir Jón Ásgeir, Pálma í Fons og Björgólfsfeðga og forkólfa ríkiststjórnarinnar sem sat. Ef þetta fólk gengur ennþá laust og kaupir og selur eiginir annara eftir 1-2 ár veit ég ekki hvað ég geri.
Gjaldeyrisbrask Kaupþings: Svarthol

Það var sagt um einn gjaldeyrismiðlarann hjá Kaupþingi að þegar hann fór í mat hækkaði krónan.

Þetta er reyndar ekki í rannsóknarskýrslunni, en þar er fjallað um stórkostlega aðför Kaupþings að krónunni. Tilvitnunin er í Sturlu Pálsson, forstöðumann alþjóða- og markaðssviðs Seðlabankans:

„Þeir ryksuguðu gjaldeyrismarkaðinn og svo þegar þeir eru búnir að því þá hætta þeir að kvóta inn á swap-markaðinn sem gerir það að verkum að í mars 2008 bara hrynur krónan og við stóðum náttúrulega algjörlega ráðþrota í málinu því að þegar þetta gerist fara CDS-in [skuldatryggingaálag] á bankann upp og það eru komnar alls konar áhyggjur af þeim þannig að erlendir aðilar sem eiga krónur þeir bara fara í panik að selja.“

Og ennfremur:

„ Í desember 2007 breytist hegðun Kaupþings á millibankamarkaði með gjaldeyri algjörlega. Þeir hætta að selja svo mikið sem evru og þeir verða bara svona svarthol. Frá desember 2007, janúar 2008, febrúar 2008, þá kaupa þeir 2,3 milljarða evra á millibanka-markaði með gjaldeyri.„