arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Viljum við draugahús til að minna okkur á hrunið?

Það er ljóst að Harpa varð mun stærra hús en ætlunin var eftir að fjármagnsöfl fyrirhrunsins komust í dæmið.

Svoleiðis fór það, og því verður ekki breytt. Það bættist við hótel og hugmynd um að þarna yrði líka ráðstefnuhöll.

Ríki og borg áttu ekki góða kosti í málinu eftir hrunið.

Það hefði verið hægt að skilja holuna eftir í jörðinni með húsi sem var farið að rísa – til minningar um hrunið. Líklega hefðu þó flestir orðið leiðir á þeim minnisvarða. Það er ekki hægt að liggja endalaust í þunglyndi og sjálfsásökun.

Það hefði verið hægt að moka yfir, en þá hefði verið ónýtt heilmikið fjármagn sem þegar var búið að leggja í framkvæmdina.

Það var valinn sá kostur að halda áfram. Eftir á að hyggja var það eini valkosturinn sem sæmir þjóð sem vill standa upprétt. Menn mættu rifja upp stór menningarverkefni sem ráðist var í þegar þjóðin var mun snauðari en hún er nú, eitt af því sem einkennir okkur sem þjóð er mikill menningarlegur metnaður.

Opnun Hörpu var í raun gleðilegasta frétt eftirhrunsáranna. Loksins kom eitthvað sem hægt var að kætast yfir – vera stoltur yfir. Þetta fallega hús sómir sér afar vel á hafnarbakkanum og er orðið eitt einkennistákn Reykjavíkur. Borgir sem hafa ekki slík mannvirki, sem eru bæði tákn og staðir þar sem fólk safnast saman, rísa ekki undir nafni.

Gestirnir í Hörpu eru komnir á þriðju milljón. Það var í ágúst að talan fór yfir tvær milljónir. Þarna eru haldnar alls kyns skemmtanir. Nú í vikunni spilaði Sinfóníuhljómsveitin í Eldborg, en þar léku líka Dúmbó & Steini. Þannig er húsið líka stærsta félagsheimili landsins.

Allt tal um að loka Hörpu er út í hött. Við munum halda áfram að greiða af byggingunni þótt engin starfsemi sé í henni. Og það yrði okkur til vansa ef þessi bygging stæði auð og engum til gagns. Draugahús af því tagi er það síðasta sem okkur vantar. Við þurfum ekki að næra í okkur þunglyndið fremur en orðið er.

Og það er hægt að leysa vanda heilbrigðiskerfins án þess að vera sífellt að tala um Hörpu í því sambandi. Það er orðið að tuggu. Þar sækir fólk sér andlegt heilbrigði sem er skiptir líka máli, rétt eins og hið líkamlega. Þar er ljós, ylur, tónar, menning, mannlíf.
Ósamhljómur þrátt fyrir hópefli

Hvað sem þingmenn úr stjórnarliðinu segja þá er fullkominn ósamhljómur milli flokkanna varðandi skuldamálin.

Ragnheiður Ríkharðsdóttir steig fram um helgina og sagði að ríkisstjórnin væri „liðsheild“, það er líking úr íþróttunum. Eygló Harðardóttir líkti þessu við hjónaband.

En þegar kemur að málefninu ríkir kakófónía – það er hver að syngja með sínu nefi. Ekki bætir úr þegar koma ruglandi skilaboð eins og þeir sem hafi fengið einhverjar leiðréttingar, fái ekki aftur. Það er svo að nokkru leyti dregið til baka, en óvissan verður bara ennþá meiri.

Það er svosem spurning hvort sálfræðingurinn Jóhann Ingi Gunnarsson hafi náð að þétta raðirnar, hann mun hafa stjórnað hópefli með stjórnarliðum um helgina. Jóhann er fyrrverandi landsliðsþjálfari í handbolta og sérfræðingur í að búa til liðsanda.

En svo koma fréttir eins og þessi, á forsíðu Morgunblaðsins í morgun. Tekjuháir myndu fá mest af skuldafskriftum vegna íbúðalána. Það þarf ekki að segja manni að þessi uppsláttur sé tilviljun.
Nýr veruleiki

Þetta er í raun merkilegasta frétt vikunnar.

Sex prósent grunnskólabarna og ellefu prósent leikskólabarna eiga annað móðurmál en íslensku.

Fjölgunin hefur verið ótrúlega mikil og hröð eins og kemur fram í fréttum RÚV.

Ísland hefur á skömmum tíma breyst í fjölmenningarlegt samfélag, það er veruleikinn sem við búum við.

Þetta eru að miklu leyti börn annarar kynslóðar innflytjenda – það er í raun ekki fyrr en á síðasta áratug 20. aldarinnar að innflytjendastraumurinn til Íslands fór að magnast.

Í raun er þarna risastórt verkefni. Það er ekki sjálfgefið að fólk tali þetta útkjálkamáll okkar, en skólakerfið okkar notar íslensku og við gerum býsna stífar kröfur þess efnis að þeir sem taka þátt í samfélaginu tali íslenska tungu. Mörg þessara barna kunna hana lítt eða ekki. En þá er um að gera að kenna þeim – svo þarna myndist ekki undirstétt í málfarslegum skilningi.

Hinn möguleikinn er auðvitað að slá af kröfunum varðandi íslenskuna – en væntanlega er ekki hljómgrunnur fyrir því.
Að hætta að lesa bækur

Ung kona sem ég þekki spurði mig hvað yrði af öllum bókunum, bókaútgáfunni og rithöfundunum þegar kynslóð hennar yrði fullorðin.

Hún sagði að afar fáir úr vinahópi sínum læsu bækur. Þeir væru teljandi á fingrum annarrar handar.

Ég tek fram að þessi vinkona mín er vel menntuð, af menningarheimili, ég geri ráð fyrr að flestir vinir hennar komi úr slíku umhverfi.

Og hún spurði líka hvort ég kynni einhverjar skýringar á því að þetta unga fólk læsi ekki bækur, aðra en að það væri margvísleg önnur afþreying sem glepur hugann?

Það var fátt um svör hjá mér – ég stundi eitthvað um hvort ný tækni, eins og spjaldtölvur, gæti kannski eflt bóklestur? Að það væri reyndar svo að kynslóð hennar hefði haft aðgang að miklu betri barnabókum en mínir jafnaldrar. Að það væri farið í alls kyns lestrarátök – sem ég vissi svosem ekki hverju skiluðu. Að mikil notkun á miðlum eins og Facebook yllu því að fólk ætti erfitt með að einbeita sér að lengri textum.

Í raun veit ég þetta ekki, en þetta hljóta að vera alvarleg tíðindi fyrir bókmenntaþjóðina.
Varúð ostar! – MS og samkeppnin

Skýrt er frá því Mjólkursamsalan hafi fargað 50 kílóum af Gruyère osti – hann reyndist vera ógerisneyddur og of ungur.

Stenst ekki reglugerð um innflutning á osti.

Af þessu stafar náttúrlega stórhætta. Þar sem ostagerð er stunduð í Evrópu er framleiddur mikill fjöldi af ógerilsneyddum ostum. Reyndar er það svoleiðis að sumu fólki finnst þeir betri.

En það fólk veit náttúrlega ekki að það leggur sig í lífshættu við át slíkra osta og að því væri hollara að neyta til dæmis hinna gerilsneyddu og iðnaðarframleiddu íslensku osta.

- - -

Annars geta menn velt því fyrir sér hvers vegna það er Mjólkursamsalan sem er að flytja inn þennan ost, þetta mikla einokunarfyrirtæki í framleiðslu mjólkurafurða. Það sér líka hag sinn í að kaupa innflutningskvóta á osti.

Þetta fyrirtæki er náttúrlega eins og risastórt nátttröll í íslensku samfélagi. Í því sambandi má benda á texta sem Ólafur Magnús Magnússon, sem hefur af veikum mætti reynt að halda uppi samkeppni í mjólkuriðnaði, setti á Facebook-síðu sína nýskeð:

„Í dag var gerð húsleit hjá Samskipum og Eimskip vegna hugsanlegra samkeppnisbrota, það er misnotkun á markaðsráðandi stöðu og verðsamráð. Við skulum muna að allir eru saklausir þar til sekt er sönnuð. Öll fyrirtæki á landinu búa við eftirlit Samkeppnisstofnunar nema eitt fyrirtæki, en það er Mjólkursamsalan sem er með 98 prósenta markaðshlutdeild en jafnframt er innflutningur ekki mögulegur vegna ofurtolla. MS hefur í þessu skjóli ásamt öðrum fyrirtækjum tekist að kaupa upp keppinauta sína. Verðleggja hráefni til keppinauta með 17 prósenta álagi til hindra samkeppni. Í öllum okkar nágrannaríkjum hafa fyrirtæki verð sektuð um stórfé fyrir svipaða framgöngu og MS hefur komist upp með hér.

Á meðan gera ráðamenn ekkert í málinu, í raun eru frekar upp áform um að auka enn á óréttinn. Þannig hafa öll stóru samvinnufélög Nænda á Norðurlöndum, Tine, Arla Foods og Valio verið ítrek sektuð fyrir brot á samkeppnislögum, brot sem eru Mjólkursamsölunni heimil. En það er kaldhæðnislegt við þetta allt saman að þau fyrirtaeki sem MS vinnur með á

Nordurlöndum eru einmitt fyrirtæki sem eru einkarekin og hafa notið verndar samkeppnislaga við uppbyggingu sína. Þannig geta íslenskir kúabaendur þakkað fyrir að mjólkuriðnaðurinn í Noreg heyri undir samkeppnislög þar í landi því annars væri Q mejeri ekki að ná þessum árangri med skyrið. Það sama á við í Danmörku. Ég auglýsi því hér eftir nýjum landbúnaðarráðherra ,hef reynt að ná fundi hans því megin ástæðan fyrir undanþágu MS frá samkeppnislögum var innganga í ESB og lítið annað gera enn fella þessi ákvæði strax úr gildi.“
Ódáinsakur þjóðardýrlinga, úr forsögu Grænlands, Jóhann Sigurjónsson

Í Kiljunni í kvöld kynnumst við nokkrum rithöfundum sem voru gestir á Bókmenntahátíð í Reykjavík.

Þar má nefna Kiran Desai frá Indlandi Ewu Lipsku frá Póllandi, Rachel Joyce frá Englandi, Nuka K. Godtfredsen frá Grænlandi, Hermann Koch frá Hollandi og Georgi Gospodinov frá Búlgaríu.

Joyce og Koch hafa verið mjög vinsælir höfundar á Íslandi, en nú er nýskeð búið að þýða bækur eftir Desai og Gospodinov.

Við fáum í þáttinn Jón Karl Helgason sem er nýbúinn að senda frá sér bók sem hann kallar Ódáinsakur, Helgifesta þjóðardýrlinga. Þar fjallar hann um hvernig þjóðardýrlingar á Íslandi hafa orðið til og dafnar. Við heyrum um styttur Jónasar Hallgrímssonar og Jóns Sigurðssonar, en líka um einkennilegan flutning á beinum Jóns Arasonar.

Við kynnum til leiks tvo nýja gagnrýnendur þáttarins, þá Sigurð G. Tómasson og Þorgeir Tryggvason. Þeir fjalla um tvær bækur, Í spor Jóns lærða sem er ritgerðasafn um þann merka mann og Gengið með fiskum eftir Pálma Gunnarsson.

Bragi spjallar um Jóhann Sigurjónsson.

Hinar mögnuðu teiknimyndasögur Nuka K. Godtfredsen úr forsögu Grænlands verða til umfjöllunar í Kiljunni.
Fátækrahverfin í gömlu Reykjavík

Þessa ljósmynd er að finna á vef Ljósmyndasafns Reykjavíkur – þau eru ótrúleg verðmætin sem þar eru geymd.

Myndin er frá 1962 og sýnir Höfðaborgina, hverfi sem stóð þar sem nú er viðskiptahverfi Reykjavíkur, hið reykvíska City.

En þá var öðruvísi um að litast, ekk búið að malbika neitt, vegir urðu drulluflag á vetrum og svo var þetta hverfi sem var hróflað upp 1941 til bráðabirgða. Þetta var á tíma þegar fólk flykktist í bæinn út sveitunum – Reykjavík var allsendis óviðbúin því að taka á móti öllu þessu fólki. Það var talað um að „húsnæðisböl“ hvíldi yfir borginni – húsnæðismálin voru aðal deiluefnið í borgarpólitíkinni.

Strax eftir stríðið tók fólk sér bólfestu í bröggum sem herlið Bandamanna skildi eftir. Braggahverfin voru þó öll horfin þegar Höfðaborgin var loks rifin. Þeir eru ekki margir lengur sem muna eftir Skiptonkampi á Skólavörðuholti, Laugarneskampi eða Camp Knox á Melunum. Þetta voru risastór hverfi með fjölskrúðugu mannlífi og fjölda barna. Um það má lesa í merkri bók Eggerts Þórs Berharðssonar, Undir bárujárnsboga.

Það var ekki fyrr en 1974 að Höfðaborgin var rifin, þá var löngu kominn tími á það. Húsin voru illa byggð og mikil þrengsli. Bærinn leigði íbúðirnar út til efnalítils fólks – það þótti ekki par fínt að búa í Höfðaborginni og litið niður á fólkið þar líkt og þá sem bjuggu í bröggunum, enda lá það orð á að þar ríkti drykkjuskapur og lausung. Flestar íbúðirnar í Höfðaborg voru ekki nema herbergi og eldhús. Þegar mest var bjuggu þarna sex hundruð manns. Þetta voru fátækrahverfi síns tíma.

Húsnæðisvandamálin fóru að leysast þegar leið á sjötta og sjöunda áratugin með byggingu nýrra hverfa og fjölbýlishúsa. Sjálfstæðisflokkurinn stjórnaði borginni og ofan á varð séreignastefnan sem síðan hefur ríkt á Íslandi. Deilurnar um húsnæðismálin voru mjög harðar og það fór svo að vinstrimenn leituðu í Kópavog til að fá lóðir undir hús. Kópavogsbúum fjölgaði mjög á árunum eftir stríð, bærinn var undir Seltjarnarneshreppi fram til 1948 en þá var skilið á milli.
Mannfjandsamlegur lánamarkaður – meira áríðandi en skuldaniðurfellingar

Nú er einkum einblínt á hvort Framsóknarflokknum tekst að efna loforð um skuldaniðurfellingar. Það má ljóst vera eftir kosningabaráttuna að þetta yrði málið sem ríkisstjórnin yrði einkum krafin svara um.

En það er annað mál, sem var líka rætt í kosningabaráttunni, sem er miklu stærra.

Sú staðreynd að lánamarkaðurinn á Íslandi er mannfjandsamlegur.

Framsóknarflokkurinn boðaði afnám verðtryggingar í kosningunum og nú starfar nefnd til að skoða það.

En það er miklu fleira sem spilar þarna inn í. Yfirgengilegur vaxtamunur, óhagkvæmt bankakerfi, Íbúðalánasjóður sem er á hausnum, há ávöxtunarkrafa lífeyrissjóða, stimpilgjöld, óstöðugt hagkerfi og gjaldmiðill sem sveiflast upp og niður – jú, og beinlínis fjandsamlegt viðhorf í garð lántakenda.

Ein helsta röksemd þeirra sem vilja ganga í Evrópusambandið hefur verið að þá færist kjör lántakenda nær því sem gerist í nágrannalöndum. Nú er ljóst að við erum ekki á leið þangað inn og að krónan verður gjaldmiðill okkar um næstu framtíð.

Því er enn brýnna að stjórnvöld ráðist á þennan vanda, að hér verði til lánamarkaður sem þjóni fyrirtækjum og fólki fremur en að hneppa það í ánauð.
Hillary í sterkri stöðu

Hillary Clinton hefur langsterkasta stöðu þeirra sem eru orðaðir við forsetakjör í Bandaríkjunum 2016. Ef hún ákveður að bjóða sig fram virðist ljóst að Demókratar fylkja sér að baki henni. Hins vegar er Repúblikanaflokkurinn margklofinn og ekkert forsetaefni sem þar skarar fram úr.

Þetta skrifar dálkahöfundurinn John Avlon á vef CNN.

Avlon segir að venjan hafi verið að Repúblikanar finni sér kandítada sem hafi verið lengi framarlega í stjórnmálunum, menn eins og Nixon, Bush og Dole. Demókratar hafi hins vegar verið gjarnari á að velja óvæntari forsetaefni, hann nefnir Carter, Clinton og Obama.

En í þetta sinn er það þveröfugt. Hin margreynda Hillary Clinton hefur risavaxið forskot á aðra Demókrata sem gætu hugsað sér forsetaembættið og reyndar er það svo að ef hún býður sig ekki fram gæti flokkurinn lent í vandræðum með að finna vænlegan kandídat.

Hjá Repúblikönum þykir Chris Christie, ríkisstjóri í New Jersey, einna líklegastur, en einnig eru nefndir til sögunnar Paul Ryan, varaforsetaefni Mitts Romney í síðustu kosningum, og Jeb Bush, bróðir George W. Bush. Enginn þessara frambjóðenda hefur þó afgerandi stöðu.

Í forsetatíð Bills Clinton var Hillary umdeild, naut í raun ekki sérstakra vinsælda. Það hefur breyst, hún nýtur mikillar virðingar, og nú hefur hún góðar líkur á að verða fyrsta konan til að gegna forsetaembætti í Bandaríkjunum. Það yrðu tímamót.

Þess skal svo getið að Avlon hefur til hliðsjónar skoðanakönnun sem sýnir að 65 prósent þeirra sem hallast að Demókrötum gætu hugsað sér að styðja Hillary Clinton. Hún nýtur mun meira fylgis hjá konum en körlum. 17 prósent þeirra sem styðja Repúblikana segjast tilbúnir að kjósa Chris Christie.
Útdráttur úr ræðu Piu K: Þjóðhættuleg elíta sem drekkur latte og er í hönnuðum tískufötum

Evrópuvaktin endursegir efni ræðu Piu Kjærsgaard, fyrrverandi formanns Danska þjóðarflokksins. Vigdís Hauksdóttir dreifir greininni áfram á Facebook undir því fororði að þetta sé „merkileg lesning“.

Í greininni segir að café-latte elíta ógni dönskum gildum.

Þessi elíta gengur ennfremur í „hönnuðum tískufötum“.

Þetta fólk neitar að standa upp fyrir drottningunni.

Það grefur undan hjónabandi dönsku þjóðkirkjunnar.

Það heiðrar hvorki jólatré né svínakjöt.

Það vill hleypa glæpamönnum inn í Danmörku.

Það hefur blinda ást á ESB.

Það hefur engin gildi.

Það er þjóðhættulegt og grefur undan samfélagsgerðinni.

Svo er spurning hvað Evrópuvaktin og Vigdís Hauksdóttir sjá merkilegt við þessa ræðu?
Ósamhljómurinn í stjórnarsamstarfinu og fylgi stjórnarflokkanna

Eyjan vitnar hér til hliðar í samtal sem við Sigurjón M. Egilsson áttum í morgun í ágætum þætti hans, Sprengisandi.

Þarna er tæpt á nokkrum hlutum sem bar á góma, við vorum svosem ekkert sérlega fræðilegir í þessu spjalli, fórum út um víðan völl.

En eins og segir þarna hlýtur maður að velta fyrir sér muninum sem er á málflutningi stjórnarflokkanna. Margir sjálfstæðismenn kjósa reyndar að þegja til að rugga ekki bátnum í stjórnarsamstarfinu, en aðrir eru farnir að tala opinskátt um að ekki komi til greina að nota stórar fjárhæðir til að lækka skuldir sumra heimila.

Þegar þetta loforð er annars vegar er einblínt á Framsóknarflokkinn. Það stendur upp á hann að skila því. Sjálfstæðisflokkurinn er eiginlega stikkfrí. Hann mun ekki tapa fylgi vegna tafa á efndum – eða hreinna vanefnda.

Reyndar er það svo að fylgi Sjálfstæðisflokksins þokast upp í skoðanakönnunum en fylgi Framsóknar leitar niður.

Þetta veikir Framsóknarflokkinn í stjórnarsamstarfinu og því fremur sem fylgið lækkar meira. Það er ljóst að Sjálfstæðisflokkurinn ætlar ekki að sætta sig við það lengi að vera flokkur með langt undir 30 prósenta fylgi, eins og hann hefur verið í undanförnum tvennum kosningum.

Því er líklegt að forysta flokksins gráti fylgistap Framsóknar þurrum tárum. Á síðustu mánuðunum fyrir kosningar hirti Framsókn mikið fylgi frá Sjálfstæðisflokknum.

Hitt er svo líka að Sjálfstæðisflokkurinn kann því illa að vera í ríkisstjórn án þess að eiga forsætisráðherrann. Dæmið frá 2004 til 2006 er til marks um það. Ef illa gengur með kosningaloforð Framsóknar og fylgisbilið milli flokkanna eykst, er ekki ólíklegt að sjálfstæðismenn fari að þrýsta á um að þeir fái forsætisráðuneytið.

Í þeirri pólitík sem á Íslandi er stunduð veltur þetta kannski mikið á sambandinu milli formanna flokksins. Við erum vön því að hafa tvíeykisstjórnir – Davíð/Halldór, Geir/Ingibjörg, Jóhanna/Steingrímur og nú Sigmundur/Bjarni.

En munurinn sem er á orðræðu forsætisráðherrans og fjármálaráðherrans bendir ekki til þess að þeir séu samstiga. Það er svolítið eins og Bjarni ætli að vera hinn ofurábyrgi og samansaumaði vörður ríkisfjármálanna meðan Sigmundur virkar eins og örlátur maður sem vill allt fyrir alla gera.
Murakami þykir líklegastur til að fá Nóbelinn

Japanski höfundurinn Haruki Murakami þykir líklegastur til að fá Nóbelsverðlaunin í bókmenntum í ár, samkvæmt veðmálafyrirtækinu Ladbrokes. Líkurnar eru hvorki meira né minna en þrír á móti einum.

Murakami er einn vinsælasti höfundur í heimi, verk hans hafa náð langt út fyrir hefðbundna bókmenntakreðsa. Síðustu bækur hans eru stórvirkið 1Q84.

Næst á eftir honum kemur bandaríski rithöfundurinn Joyce Carol Oates, síðan Ungverjinn Peter Nadas, Kóreumaðurinn Ko Un, svo Alice Munro frá Kanada og Adonis, skáld frá Sýrlandi.

Sjálfur hef ég talið að verðugasti Nóbelsverðlaunahafi af þeim sem ég hef lesið að ráði sé Ismail Kadare frá Albaníu, en hann er ekki ýkja ofarlega á listanum hjá Ladbrookes. Kadare er fæddur 1936.

Bob Dylan, sem oft hefur verið orðaður við Nóbelsverðlaun, er á svipuðu róli og Kadare. Líkurnar eru sagðar einn á móti fimmtíu að hann fái verðlaunin.

Murakami fetar á mjög frumlegan hátt milli raunsæis og fantasíu. Hann skrifar alvöru bókmenntir, skapar heim sem mjög sérstakur, en er á sama tíma einkar lagið að halda spennu í sögum sínum.
Ofvöxtur í lögfræðingastétt – hvergi fleiri lögfræðingar á haus

Formaður Lögmannafélagsins óttast gæðarýrnun meðal lögmanna á Íslandi. Félagar í lögmannafélaginu eru nú 1002, það hefur orðið aukning um 89 prósent síðan árið 2000.

Og það er stöðugt verið að útskrifa lögfræðinga, nú koma þeir úr heilum fjórum skólum. Segir að á Íslandi séu mun fleiri lögfræðingar á haus en á hinum Norðurlöndunum. Líklega verða þeir orðnir mörg þúsund innan tíðar.

Þetta er áhyggjuefni, ekki bara fyrir lögfræðingana, heldur líka fyrir fólki sem verður fyrir barðinu á þeim.

En nú eru auðvitað til ýmsar tegundir af lögmönnum. Áhyggjurnar vegna gæðarýrnunar eru þó líklega ástæðulausar.

Það er vitað að gamli lagaskólinn sem starfaði innan veggja Háskóla Íslands var lélegur. Þar skorti mikið á akademíska hugsun og vinnubrögð. Það er ekki fyrr en á síðari árum að slíkt hefur rutt sér rúms innan lagadeildar Háskólans, meðal annars vegna áhrifa erlendis frá. Lagadeildin er örugglega betri en hún var í eina tíð.

Það er svo spurning með hinar lagadeildirnar, Bifröst, Háskólann í Reykjavík og Háskólann á Akureyri, en hún getur varla verið verri en er lýst í þessu bréfi sem birtist hér á vefnum fyrir fáum árum.

Getur verið að formaður Lögmannafélagsins óttist lífskjararýrnum lögfræðinga fremur en gæðarýrnun?
Ketill: Fráleitt að auka viðskipti við áliðnað

Ketill Sigurjónsson heldur áfram að skrifa um áliðnaðinn og rekur ýmislegt sem sagt er í skýrslu Boston Consulting Group um hann verðlækkanir, offramleiðslu, hlut Kínverja, stöðu álrisa eins og Alcoa sem nýskeð datt úr úr Dow Jones vísitölunni – og nauðsyn á að draga úr framleiðslunni.

Lokaorð Ketils í greininni eru svohljóðandi:

„Ef ályktanir BCG eru réttar og illa gangi að ná tökum á offramboðinu virðast afleiðingarnar geta orðið dramatískar. Með þetta í huga virðist harla óskynsamlegt að íslensku orkufyrirtækin og íslenskt efnahagslíf verði ennþá háðara áliðnaðinum en er í dag.

Íslenskir stjórnmálamenn hljóta allir að átta sig á þessu. Því sætir það furðu ef t.d. iðnaðarráðherra styður það að framkvæmdir fari á fullt í Helguvík. Þarna hljóta forsætisráðherra og fjármálaráðherra að standa á bremsunni; við núverandi aðstæður hlýtur að vera alveg fráleitt að opinberu íslensku orkufyrirtækin auki viðskipti sín við áliðnað meira en orðið er.

Vegna tillagna BCG vill greinarhöfundur nefna að það virðist ansið hæpið að áliðnaðurinn – hvort sem er í samráði við stjórnvöld eður ei – geti tekið sameiginlegar ákvarðanir um það hversu mikið skuli framleiða af áli. Aftur á móti munum við mögulega sjá einstök álfyrirtæki beita staðbundnum áhrifum sínum til að stjórnvöld á hverjum stað veiti þeim betri rekstrarskilyrði.“
Hví er flugvöllurinn slíkt hitamál?

Ég hef stundum velt því fyrir mér hvers vegna flugvallarmálið vekur svo heitar tilfinningar hjá okkur. Eðli þess er að það getur í raun yfirtrompað öll önnur mál. Flugvöllurinn er nefndur og þá fara allir að rífast, hlaupa svo beint í skotgrafirnar.

Það mætti jafnvel halda að þetta sé mikilvægasta mál á Íslandi – sem það er alveg örugglega ekki.

Anna Theódóra Rögnvaldsdóttir kvikmyndagerðarmaður skrifar litla athugasemd á Facebook sem skýrir þetta betur en allt annað sem ég hef lesið. Ég tek mér það bessaleyfi að birta orð hennar:

„72% þjóðarinnar vill hafa flugvöllinn áfram í Vatnsmýrinni en hversu hátt hlutfall þjóðarinnar notar hann oftar en, segjum, þriðja hvert ár? Eða fimmta hvert ár? Langstærsti hluti landsbyggðarinnar notar þennan flugvöll aldrei nokkurn tímann, samt vill eitthvað sirka 86% fólks sem býr utan höfuðborgarsvæðisins hafa hann áfram í miðborginni! Þessar tölur eru alveg stórmerkilegar og sýna að Reykjavíkurflugvöllur hefur mjög sterka táknræna merkingu, menn líta greinilega svo á að völlurinn sé fótfesta dreifbýlisins í hjarta Reykjavíkur, að það tákni stóran ósigur fyrir landsbyggina ef Reykvíkingar leggi hann niður og endurheimti landið. Um praktík eða þjóðhagslega hagkvæmni þessa Vatnsmýrarvallar er ekki spurt, þetta er meira hitamál en svo. Samt stórefast ég um flugvallarmálið eigi eftir að skipta einhverjum sköpum í næstu borgarstjórnarkosningum, að það verði mál málanna. Ég held að það hafi þegar sýnt sig að Reykvíkingar eru fremur áhugalausir um þennan flugvöll, það eru allt önnur mál sem brenna á þeim.“
Endurkomusigur hinna ofurríku

Paul Krugman skrifar áhrifamikinn pistil í New York Times þar sem hann leggur út af rannsóknum sem sýna hvernig misskipting auðsins eykst stöðugt í Bandaríkjunum.

Eitt af því sem Krugman nefnir er að 95 prósent af efnahagsbatanum síðan 2009 hafa runnið til 1 prósents þjóðarinnar sem mesta eiga peningana. Og reyndar segir hann að 60 prósent hafi farið til 0,1 prósents sem allra mest eiga.

Hinir ríku hafa semsagt náð rosalegum endurkomusigri, eins og það er farið að heita í íþróttafréttunum.

Hvernig ætli þróunin sé annars staðar í heiminum? Á Íslandi?

Hverjir eru að fá ríflegasta skerfinn af efnahagsbatanum hér?