arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
LÍÚið og þjóðarhagur

Enginn hópur á Íslandi hefur verið jafn gjarn á það að vísa í þjóðarhag og stórútgerðarmenn – LÍÚarar eins og þeir hétu lengstum.

Þegar hagsmunum þeirra var ógnað skyldi það alltaf vera þjóðarhagur sem var undir. Og jú, þetta virkaði, Íslandi var löngum stjórnað með hagsmuni útgerðarinnar að leiðarljósi – um það bera vott endalausar gengisfellingar á árum – og er það að talsverðu leyti enn.

Enginn hópur á Íslandi hefur jafnmikil pólitísk ítök og stórútgerðin. Áhrifin minnkuðu aðeins á hinum glöðu bankaárum á fyrsta áratug aldarinnar, en eftir hrun hefur útgerðin að mestu náð vopnum sínum. Hefur nánast getað sagt ríkisstjórnum fyrir verkum.

Og enn er vísað í þjóðarhaginn. Það gerir Kolbeinn Árnason, formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (gamla LÍÚ) í grein sem birtist í morgun.

En, í alvöru, er eitthvað sem bendir til þess að útgerðin á Íslandi sé rekin með þjóðarhaginn í huga. Eru það ekki hagsmunir eigendanna sem ráða ferðinni?

Magnús Árni Magnússon skrifar um þetta á Facebook og segir:

Talsmenn útgerðarinnar tala mikið um að hagsmunir þeirra fari saman við hagsmuni „þjóðarinnar“. Það væri gaman að þeir útlistuðu það í smáatriðum hvernig það birtist. Þetta er vissulega atvinnugrein sem skilar tekjum eins og aðrar slíkar, en ekkert sem segir að hún sé rekin eitthvað frekar en aðrar með einhverja sérstaka „þjóðarhagsmuni“ frekar en viðskiptahagsmuni eigendanna í huga. Í mínum huga hafa talsmenn útgerðarinnar frekar þvælst fyrir augljósum hagsmunum þjóðarinnar, eins og inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Þar hafa þeir valdið okkur borgurum og neytendum þessa lands miklum skaða áratugum saman. Einnig ætla þeir núna að reyna að fá stjórnmálamenn til að kollvarpa þeirri utanríkisstefnu að sýna samstöðu með bandamönnum okkar á Vesturlöndum sem hafa tekið að sér að tryggja fullveldi okkar með blóði ungmenna sinna ef þörf krefur, (því ekki ætlum við sjálf að úthella neinu blóði til að verja Ísland í stríði). Allt fas þessara útgerðarmanna er orðið eins og lítillar lokaðrar elítu sem telur að allt líf þjóðarinnar eigi að snúast um þeirra einkahagsmuni. Wake up sister. Þið eruð ekki upphaf og endir alls hér á þessu landi lengur.
Húsnæðisbólur

Húsnæðisbólur eru fylgifiskar borga sem eru í uppgangi. Og borgir eru staður 21. aldarinnar. Þúsaldarkynslóðin svokölluð flykkist inn í borgir úr úthverfum. Hún vill búa miðsvæðis og ekur ekki endilega á bíl. Meira að segja í Bandaríkjunum hefur hlutfall ungs fólks sem tekur bílpróf hríðlækkað.

Húsnæðisbólurnar geta tekið á sig ýmsar myndir. Ég er staddur í Vancover í Kanada. Þetta er borg þar sem er mikil gróska, afskaplega fjörug, er reglulega efst á listum yfir lífvænlegustu borgir í heimi. En hér er mikil húsnæðisbóla. Ein af ástæðunum er sú að borgin hefur mikið adráttarafl, önnur er sú að erfitt er að byggja svo þörfinni sé sinnt, það er einfaldlega ekki nóg landrými. Þess vegna vex Vancouver stöðugt upp í loftið. Einkenni miðborgarinnar eru miklir íbúðaturnar. Merkilegt nokk er þetta byggingarform býsna skemmtilegt. Ég skrifa þennan pistil á átjándu hæð í stóru húsi, fer út í glugga sem nær frá gólfi upp í loft og get horft vítt yfir.

Önnur ástæða er sú að ríkt fólk frá Asíu, og einkum Kína, fjárfestir í húsnæði þarna. Það hefur hleypt verðinu upp. Mér er sagt að varla sé hægt að fá neitt hérna núorðið sem kostar undir milljón kanadískum dollurum. Þetta er kannski ágætt fyrir fólk sem keypti húsnæði fyrir mörgum árum og getur nú selt á margföldu verði, en fyrir ungt fólk sem vill kaupa húsnæði í fyrsta sinn er þetta býsna erfitt.

Húsnæðisbólur er semsagt að finna út um allan heim, í borgum þar sem fjöldi fólks vill setjast að. Í Reykjavík er húsnæðisbóla sem skýrist meðal annars af fyrirferð lífeyrissjóða á húsnæðismarkaði, húsnæði sem er leigt út til ferðamanna og skorti á byggingum miðsvæðis – á svæðinu þar sem verðið hækkar mest. Og eru ekki farin að vera einhver brögð að því að alþjóðlegir fjárfestar kaupi íbúðir í Reykjavík? En við erum langt í frá ein um þetta, heldur er þetta eitt megineinkenni borgarsamfélaga nútimans. Í alþjóðlegum samanburði er húsnæðisverð í Reykjavík líklega ennþá fremur lágt (en lánaumhverfið er náttúrlega fjandsamlegt). Um Suður-England, svæðið sem Íhaldsflokkurinn lætur sér annt um (honum er sama um restina) hefur verið sagt að hagkerfið þar sé drifið áfram af tvennu – húsnæðisbólum og spákaupmennsku.
Hví velur þetta fólk sér búsetu erlendis?

Stórmerkileg forsíða DV. Hví er allt þetta efnafólk skráð til heimilis í útlöndum?

Guðmundur Magnússon, blaðamaður og sagnfræðingur, skrifaði merka bók sem heitir Nýja Ísland, listin að týna sjálfum sér, sem kom út árið 2008. Að sumu leyti var eins og Guðmundur væri forspár í þeirri bók þar sem hann skrifaði um breytingar á íslensku samfélagi.

Nú skrifar hann á Facebook:

Minnir á selstöðuverslunina gömlu. Svo hét það á 19. öld þegar danskir auðmenn – og reyndar einnig íslenskir – ráku hér verslun og útgerð en dvöldust meginpart ársins í Danmörku þar sem lífið var þægilegra fyrir þá. Hér voru á þeirra snærum búðarþjónar og snúningamenn ýmsir. Fróðlegt væri að vita hvað það er sem veldur því að þetta fólk kýs að búa erlendis meirihluta ársins þó að það standi fyrir umsvifamiklum rekstri hér. Í blaðinu kemur fram að margir greiða ekki skatta hér – en nýta sér þó væntanlega opinbera þjónustu, svo sem heilbrigðiskerfið, þegar hentar. Var þetta fólk að flýja auðlegðarskattinn meðan hann var? Eða eitthvað annað? Hvað skýrir þetta?
Með kveðju frá Gus Romaniuk

Gus Romaniuk var Kanadamaður af úkraínskum ættum, búsettur í Riverton á Nýja Íslandi. Hann rak verslun og líka hótel sem var kennt við staðinn Sandy Bar, en hann er frægur úr samnefndu kvæði Guttorms J. Guttormssonar. Gus Romaniuk og Guttormur voru vinir og segir Haraldur Bessason, prófessor í íslensku við Manitobaháskóla, frá því í bókinni Dagstund á Fort Garry að Romaniuk hafi kunnað íslensku og verið vel að sér um kveðskap Guttorms. Romaniuk var merkisnáungi, færði í letur ævisögu sína sem þótti býsna góð og nefnist hún Taking Root in Canada. Romaniuk var ungur drengur þegar hann kom frá Úkraínu til Kanada með foreldrum sínum.

Þetta rifjaðist upp fyrir mér þegar ég kom í gamalt hús á Nýja Íslandi og sá auglýsingu frá verslun Gus Romaniuks. Hún hékk þar á vegg og nú birti ég af henni mynd hér að neðan. Þar stendur einfaldlega: „Með kveðju frá G. Romaniuk kaupmanni.“ Myndin er af fjallalandslagi sem ekki er að finna á Nýja-Íslandi, minnir helst á Klettafjöllin.

Það mun ekki hafa verið óþekkt að Úkraínumenn sem bjuggu á Nýja Íslandi væru mæltir á íslenska tungu. Þeir gengu í skóla með Íslendingum, þar sem íslenskan gat stundum verið mjög fyrirferðarmikil þótt kennsla ætti að vera á ensku, og úkraínsk börn léku sér við íslensk börn. Og eins munu sumir Íslendingar hafa kunnað hrafl í Úkraínsku. Guttormur Guttormsson var sagður geta komið fyrir sig orði á því máli og eins á tungu Cree-indíána.

Haraldur segir frá því að eitt sinn hafi hann og Sveinn Skorri Höskuldsson setið kvöldlangt með Gus Romaniuk á Sandy Bar hótelinu. Þá hafi hann getað vitnað í ljóð Guttorms vinar síns líkt og hann hefði numið þau af bók. Mun hafa sagt að Sandy Bar, höfuðkvæði Guttorms, sé einhver veglegastur minnisvarði yfir landnema sem um getur. Það má með sanni segja, síðustu línur kvæðisins eru ódauðlegar:

Himinn, landnám landnemanna,

ljómaði yfir Sandy Bar.

Haraldur rifjar í bókinni upp kynni sín við annan Úkraínumann sem kunni nokkuð í íslensku. Sá hét Ted Drabik og hélt um árabil til á veitingahúsi í íslenska byggðarlaginu Árborg. Ted var ölkær, en þegar hann tók að mæðast við drykkjuna fór hann með Tárið eftir Kristján Jónsson fjallaskáld. Það hafa ótal íslenskir drykkjumenn þulið í gegnum tíðina.

Haraldur segir að sér hafi flogið í hug að kenna þessum tárvota Úkraínumanni önnur íslensk kvæði, eitthvað eftir Hannes Hafstein eða Bólu-Hjálmar – kraftmeiri kveðskap sem gæti unnið gegn angurværðinni og treganum. En Haraldur taldi að það gæti orðið Úkraínumanninum um megn og lét þetta eiga sig.

Mörgum árum síðar kom Haraldur aftur til Árborgar og þá sat Ted Drabik enn á sama veitingahúsinu, við sama borð, en drykkjufélagar hans voru horfnir. Ljóðlínurnar varðveitti hann samt enn í krúsarbotni, eins og Haraldur orðar það.

(Það er tilviljun að þessi pistill um vináttu Íslendinga og Úkraínumanna birtist á sama degi og háværar raddir eru um að Íslendinga láti lönd og leið stuðning við Úkraínu – til þess að geta selt svolítið af makríl til Rússlands.)
BF þarf að hvílast

Í langan tíma gerist ekkert hjá Bjartri framtíð, nema fylgið fer niður. Ein helsta skýringin er talin vera sú hvað þetta er átakalítill flokkur.

Svo er haldinn félagsfundur og þar eru smá átök.

Eftir hann fer upplýsingafulltrúi BF þess á leit að félagsmenn fái svigrúm til að hvíla sig.
Afslöppuð hipsterastemming

Ég fór í flugi til Ameríku um daginn. Hlustaði á ferðamenn í vélinni tala um Ísland. Meðal orða sem þeir notuðu voru amazing og fabulous. Frábært og stórkostlegt. Þeir töluðu um fegurð náttúrunnar og vingjarnlegt fólk. Þetta var fjölskyldufólk með nokkurn hóp af börnum. Ég hef líka heyrt af heimsfrægri poppstjörnu sem kom til Ísland fyrir nokkrum árum og segir nú öllum vinum sínum að fara þangað.

Það eru varla nokkrar líkur á því að ferðamannastraumnum til Ísland linni. Þvert á móti. Hann á eftir að aukast og hann er meiri en allar spár gerðu ráð fyrir. Tölur eru ótrúlegar. Icelandair flutti 415 þúsund farþega í júlí.

Ísland er stutt frá bæði Bandaríkjunum og Evrópu og helsti kostur þess er hversu auðvelt er að komast út í villta, ósnortna náttúru. Í raun þarf bara að fara örstutt frá Reykjavík og þá er fólk komið á svæði sem nánast virka eins og óbyggðir fyrir fólk úr fjölmennari og þéttbyggðari samfélögum.

En svo hefur Reykjavík líka sinn sjarma sem áfangastaður. Þegar maður reynir að horfa á borgina með augum útlendings er hún nefnilega býsna óvenjuleg. Norðurborg með lágreistum húsum umkringd hafi og fjöllum.

Í þessari grein á vef BBC segir til dæmis um Reykjavík að hún hafi laid-back hipster vibe. Það er svolítið erfitt að þýða. En það stendur líka að íbúarnir séu duglegir, sjálfstæðir og vingjarnlegir og að borgin bjóði upp á menningarlíf sem maður ætti von á að finna í borg með miklu fleiri íbúa.
Ekki katastrófa

Menn nota ansi stór orð varðandi bann Rússa á innflutningi frá Íslandi. Stjórnarformaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi segir að þetta sé „katastrófískt fyrir þjóðarbúið“.

En nei, það er ekki svo. Þetta getur verið áfall fyrir einstök fyrirtæki, það verður erfiðara að koma í verð makrílnum sem menn hafa mokað hér upp úr sjónum eins og enginn sé morgundagurinn. Veiðarnar eru þess eðlis að fiskurinn er seldur til Rússlands á mjög lágu verði.

Katastrófa er fáránlega stórt orð. Eftir sem áður verður góður hagvöxtur á Íslandi. En það verður reyndar að segja eins og er að stórútgerðin íslenska á ekkert sérstaklega mikla góðvild inni hjá almenningi. Áhyggjurnar væru kannski meiri ef arðinum af fiskimiðunum væri réttlátar skipt.

Viðskiptabannið er örvæntingarfull aðgerð Pútínstjórnarinnar sem er hægt og bítandi að loka Rússlandi frá umheiminum – öllu er fórnandi til að klíkan sem þar er við völd missi ekki tökin. Við slíkt er erfitt að tjónka – kannski ómögulegt. Íslenski utanríkisráðherrann getur hitt Lavrov, rússneska utanríkisráðherrann, og beðið hann að létta banninu. En það sem þarf fyrst og fremst að koma fram er að það er Rússlandsstjórn sem sjálf hefur valið þessa leið, með stríðsbrölti og yfirgangi, og þannig sett sig utangarðs í alþjóðasamfélaginu.
Með góðu fólki í Vesturheimi

Ég hef verið á ferðalagi á slóðum Vestur-Íslendinga undanfarið og notið þeirrar gæfu að hitta fólk sem kemur fyrir í þáttunum Vesturfarar. Viðtökurnar eru einstakar eins og endranær á þessum slóðum, gestrisni, kátína, sögur, söngur.

Ég kom til Norður-Dakóta, hitti ekki Kristínu Hall, sem nú er orðin 106 ára, en í Garðar tók á móti okkur Jón Jónsson, sá sjötti í röðinni í ætt sinni, hann er sérstakt eðalmenni Jón, launfyndinn, lítillátur og vitur.

Í Winnipeg hitti ég Jóhönnu Wilson. Í þáttunum fer ég í kökuboð til hennar og hitti þar nokkurn fjölda fjallkvenna. Hæun hefur um árabil verið einn af leiðtogum Íslendingasamfélagsins í Manitoba og er elskuð og dáð. Jóhanna er 95 ára en hyggur á Íslandsferð í haust.

Hér er svo sögumaðurinn og söngmaðurinn Óli Narfason á Víðivöllum á Nýja Íslandi. Óli er fæddur 1925 – ætli megi ekki segja að hann hafi slegið í gegn í Vestufaraþáttunum. Altént segist hann sjálfur vera frægur eftir að þeir voru sýndir. Það er mér mikil ánægja að þættirnir, sem voru settir á diska með enskum texta, hafa borist vítt og breitt um samfélög Íslendinga í Norður-Ameríku.

Með Nelson Gerrard. Nelson er sagnaritari Nýja Íslands og hefur safnað gríðarlegu magni af skjölum, ljósmyndum auk bóka og alls kyns muna – það er ómetanlegt safn. Nú er það reyndar landbúnaður sem á hug hans allan eftir að hann eignaðist jörð skáldsins Guttorms J. Guttormssonar, Víðivelli. Myndin er tekin við Engimýri, gamalt hús sem Íslendingafélagið í Riverton hefur verið að gera upp af miklum myndarskap.

(Ljósmyndir eftir Ragnar Snæ Karlsson, Bergdísi Sigurðardóttur og Wanda Anderson.)
Óvinsæl ríkisstjórn – í miklum efnahagsuppgangi

Mikið er rætt um stöðu Bjartrar framtíðar. Í stjórnmálum dagsins er virkar hún þó eins og algjört aukaatriði. Þetta er til marks um gúrkutíð.

Stóru fréttirnar á Íslandi þetta sumar eru í hvernig allt er á uppleið í efnahagslífinu. Gjaldeyrir dælist inn með erlendum ferðamönnum. Það er meiri makríll í sjónum en nokkru sinni. Það er vænn afgangur af ríkissjóði vegna aukinna skatttekna. Stórar fjárhæðir munu koma frá þrotabúum bankanna til að grynnka á skuldum Íslands – sem verða ekki lengur háar í alþjóðlegum samanburði.

Og stóra pólitíska spurningin er hvers vegna þetta er ekki að nýtast ríkisstjórninni til fylgisaukningar? Hvers vegna eru Píratar, flokkur sem er nánast óskráð blað, fylgismesta stjórnmálaaflið í svona ástandi? Á fylgið eftir að skila sér til stjórnarflokkanna í auknum mæli, gæti það gerst þegar dregur nær kosningum – eða er undirliggjandi óánægja með stjórnarfarið svo mikil á Íslandi að ekki einu sinni mikill efnahagsuppgangur nær að lægja hana?

Það væri þá líklega í fyrsta sinn – eða hvað? Þing hefst aftur 8. september og þá verður forvitnilegt að sjá.
Venjulegt fólk og/eða skrímsli

Í mannréttindasafninu í Winnipeg sem ég skrifaði um í gær er margt sem vekur mann til umhugsunar. Sumt kallar reyndar fram gleði vegna hluta sem hafa áunnist í mannréttindamálum. Annað vekur djúpa hryggð og óhug.

Í deildinni þar sem er fjallað um skelfileg fjöldamorð er líkan af útrýmingarbúðunum í Auschwitz.

En þar er líka að finna þessa ljósmynd af „starfsfólki“ í Auschwitz á góðum degi, þetta er ungt fólk, það er að skemmta sér, skellihlæjandi. Virkar ofurvenjulegt. Og það er náttúrlega einhver mesti hryllingurinn við helförina – hún var að miklu leyti framkvæmd af „venjulegu“ fólki?

En var þetta fólk þá líka orðið að skrímslum? Eru þetta skrímsli á myndinni? Þessar hlæjandi ungu konur?
Mósaík menningarinnar í Kanada og Mannréttindasafnið glæsilega

Í þáttum mínum um vesturfara var sagt frá mannréttindasafninu sem var að rísa í Winnipeg þegar við vorum við upptökur. Safnið opnaði í fyrrahaust, telst vera kanadískt þjóðarsafn, hið fyrsta sem opnar síðan 1967 og hið fyrsta sem er utan höfuðborgarsvæðis Kanada.

Ég óttaðist dálítið að safnið yrði tóm skel, risavaxin bygging utan um fallega en rýra hugmynd. Safnið byggir á draumsýn Israels Aspers, kanadísks auðmanns sem sá fyrir sér stað þar sem ungt fólk gæti komið og lært um mannréttindi. Asper dó 2003 og það kom í hlut Árna Thorsteinssonar, kaupsýslumanns af íslenskum ættum að klára verkefnið sem stjórnarformaður. Það var erfitt verk því safnið hefur verið umdeilt og kostnaður ærinn.

En útkoman er frábær.. Það er svo einfalt. Arkítektúrinn er stórkostlegur, safnið rís upp á svæði sem kallast Forks í Winnipeg, það er á mótum Rauðár og Assiniboineár. Svo vill til að þetta er staðurinn þar sem Íslendingar settust fyrst að í Winnipeg og var kallað Shanty Town. Gengið er um safnið eftir brautum sem liggja stöðugt upp og eru klæddar með alabastri, með baklýsingu þannig að það virkar líkt og gegnsætt. Rýmin og formið eru stórbrotin þegar maður fer stöðugt hærra, úr djúpinu og upp í átt að heiðríkjunni – það endar í háum turni þar sem maður sér vítt og breitt yfir borgina og slétturnar.

Sýningin fjallar um mannréttindi í víðum skilningi. Um mannréttindasáttmála, um þróun mannréttinda, um mannréttindi barna, kvenna, innflytjenda, samkynhneigðra, fatlaðs fólks, um það hvernig mannréttindi eru afnumin – stundum algjörlega og endanlega eins og helförinni, í tilbúnu hungursneyðinni í Úkraínu 1932-33 og í þjóðarmorðinu á Armenum 1915.

Það fer vel á því að svona safn sé í Kanada. Kanada hefur löngum notið mikillar virðingar á alþjóðavettvangi sem friðflytjandi. Kanada er líka ríki innflytjenda, þangað hafa innflytjendur streymt í tímans rás og eru enn að koma. Kandamönnum hefur aldrei staðið neitt annað til boða en fjölmenning og strax snemma á síðustu öld var farið að tala um Kanada sem mósaík þjóða og menningarheima. Í Kanada hefur verið borin virðing fyrir menningu innflytjenda og hún ræktuð, ólíkt því sem vill vera í Bandaríkjunum. Þetta hafa Íslendingar upplifað.

En þessi saga er þó ekki bara glans. Á sýningunni í safninu er líka rifjuð upp meðferðin á frumbyggjum Kanada. Þeir eru geysifjölmennir á svæðinu í kringum Winnipeg. Þarna er margt skelfilegt, eins og hvernig börn voru á löngu tímabili tekin frá foreldrum sínum og sett í sérstaka skóla, þau voru fjarlægð frá foreldrum sínum og skyldu aðlagast kanadískri menningu. Með þessu voru margar barnssálir eyðilagðar og fjölskyldum splundrað. Síðustu ár hefur verið mikið uppgjör vegna þessa í Kanada.

Það má svo nefna að tvö íslensk fyrirtæki koma við sögu í Mannréttindasafninu. Gagarín hannaði hluta af sýningunni en á henni getur meðal annars að líta fót frá Össuri – jú, það tengist mannréttindum líka.

Maður kemur hugsi af þessu safni, hrærður og ánægður að svona skuli vera til. Og svo hugsar maður hvað margir hefðu gott af því að fara þarna í gegn.
Fargo og Sioux Falls

Síðasta þáttaröð – einhver sú besta og kvikindislegasta í gervallri sögu sjónvarps.

Og þáttaröðin sem var boðuð. It's goddamn Sioux Falls all over again.
Heiðvirt fólk verður að bregðast við rasisma á samfélagsmiðlum

Anja Reschke er einhver frægasti sjónvarpsmaður í Þýskalandi, hún er einn af stjórnendum fréttaþáttarins Panorama á ARD stöðinni. Reschke ávarpaði hlustendur í þættinum 5. ágúst, var ekkert að skafa utan af því, og hefur orðum hennar verið dreift víða.

„Ef þið eruð ekki þeirrar skoðunar að flóttafólk sé sníkjudýr sem má hundelta, brenna eða eyða með gasi, þá eigið þið að stíga fram og segja það. Sporna á móti svona orðræðu. Opna munninn. Taka afstöðu.“

Reschke sagði einnig að nú væri rasismi orðinn leyfilegur, í umræðum á netinu fengju ummæli eins og „skítug meindýr sem eiga að fá að drukkna“ fjölmörg læk. Þeir sem skrifa slíkt séu meira að segja hættir að fela sig bak við dulnefni. Heiðvirðir Þjóðverjar verði að berjast við slíku tali sem hvetji til árása á flóttafólk og magni upp ofsóknir gegn því. Slíkar árásir hafa farið mjög vaxandi í Þýskalandi eins og víðar.

Þetta getur ekki haldið svona áfram, segir Anja Reschke. Hatursumræðunni gegn flóttafólki verði að linna.
Milli Grænlands köldu kletta

Hriklaleg fegurð og hvergi mannveru að sjá. Grænland á björtum sumardegi með skyggni til allra átta.

Það er skömm frá því að segja að ég hef aldrei komið til Grænlands, bara flogið þar yfir oft og mörgum sinnum. Samt las ég Peter Freuchen í æsku og um frækna skíðaferð Fridtjofs Nansens yfir jökulinn og ýmsar barnasögur sem gerðust á Grænlandi.

Horfandi út um flugvélarglugga á þessa köldu fegurð vakti upp minningu um bókartitil – Milli Grænlands köldu kletta.

Stór er hann jökullinn og alls staðar ryðjast fram skriðjöklar, er ekki Jökulsárlón okkar bara hversdagslegt á þennan mælikvarða? Svo segja menn að þetta sé allt að bráðna – það er erfitt að trúa því þegar maður sér þetta svona, stærðina og víðátturnar. Þær halda svo áfram, yfir Davissund, Hudsonflóa og hinar hin endalausu óbyggðu flæmi í Norður-Kanada og þá staði sem norrænir menn kölluðu Helluland og Markland.
Ekki bara á Íslandi

Við skulum ekki endilega halda að Íslendingar séu vitlausari eða menningarsnauðari en aðrar þjóðir.

Því þeir eru fleiri sem hafa farið í biðröð eftir kleinuhringjum en Íslendingar.

Hér er til dæmis mynd frá opnun Dunkin Donuts í Kaupmannahöfn í apríl síðastliðnum. Löng biðröð um hánótt.

Og hérna er frétt frá opnun Dunkin Donuts í Santa Monica í Kaliforníu í september 2014. Sama sagan, löng biðröð. Sama markaðsstöntið.
Almannatenglar vinna fyrir kaupinu sínu

Það gerist ekki sérlega margt á Íslandi, nei. Við eru örþjóð og hér komast hlutir í fréttir sem myndu aldrei komast þangað nema hjá stærri þjóðum. Kannski í einhverja lókal fjölmiðla, en hérna ná þeir inn í fjölmiðla sem hafa útbreiðslu um allt land.

Síðustu dagana hafa til dæmis verið látlausar fréttir af opnun veitingastaðar sem tilheyrir skyndibitakeðjunni Dunkin Donuts. Eitt má segja – almannatenglar hafa þar aldeilis unnið fyrir kaupinu sínu. Og, í framhaldi má spyrja, hvar eru síurnar inn í fjölmiðlana hérna?
Fylgishrun Bjartrar framtíðar

Á heldur tíðindalitlu sumri er það nokkur frétt að hugsanlega er Björt framtíð að deyja drottni sínum sem stjórnmálaafl. Þetta er flokkur sem fór alveg upp í tuttugu prósent í skoðanakönnunum. Varaþingmaður og annar stofnandi flokksins, Heiða Kristín Helgadóttir, vill ekki taka sæti á Alþingi og segir, nokkuð undir rós, að formaður flokksins, Guðmundur Steingrímsson, sé ekki að standa sig. Þá má minna á að Jón Gnarr, sem var eins konar andlegur faðir Bjartrar framtíðar, lagði lykkju á leið sína til að segja að hann styddi ekki flokkinn fyrr á þessu ári.

Guðmundur segir hins vegar í viðtali við DV að þetta snúist ekki um sig eða sína persónu. Það er reyndar allsendis óvíst að Björt framtíð myndi græða á því að skipta um formann – eða er eitthvert formannsefni í sjónmáli? Kannski Óttarr Proppé?

En hver er þá skýringin á þessu fylgishruni? Flokkurinn hefur sex menn á þingi, sumt af því er ágætis fólk, hann situr í meirihluta í borgarstjórn í Reykjavík og í bæjarstjórnum í Kópavogi, Hafnarfirði og Akranesi. Hefur semsagt komið ár sinni vel fyrir borð í kosningum.

Þetta ætti að vera talsvert til að byggja á. En samt er fylgið horfið, mestanpart yfir til Pírata, ef marka má skoðanakannanir. Píratarnir eru auðvitað bóla, þeir eru aldrei að fara að fá 35 prósent í kosningum, en einhvern veginn virðist ósennilegt að fylgi snúi aftur til Bjartrar framtíðar. Yfir flokknum er eitthvað furðulegt stemmings- og ástríðuleysi – og nú þegar fylgið er komið niður fyrir fimm prósent fer ekki hjá því að magnist upp áhyggjur flokksmanna og þeir deila innbyrðis.

Manni hefur stundum virst að planið með Bjartri framtíð hafi verið að stofna miðjuflokk sem gæti ýmist starfað til hægri eða vinstri, það er staðan sem Framsókn hefur löngum haft í stjórnmálunum. Síðustu sveitarstjórnarkosningar staðfestu þetta. Á Akranesi, í Kópavogi og Hafnarfirði starfar flokkurinn með Sjálfstæðismönnum, í Reykjavík með vinstri flokkunum. Í Kópavogi kastaði Sjálfstæðisflokkurinn Framsókn beinlínis út fyrir BF. Það er vandi að halda úti stjórnmálaflokki sem ætlar að stunda slíka jafnvægislist, hættan er að hann virðist hugsjónalítill og tækifærissinnaður.