arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Möguleikar Eyþórs

Eyþór Arnalds sagði í Vikulokunum á Rás 1 í morgun að hann sjái Sjálfstæðisflokkinn geta starfað með öllum flokkum í borgarstjórn nema Samfylkingunni. Það búast reyndar fáir við því að Sjálfstæðisflokkurinn og Samfylkingin fari að vinna saman í borginni, en samt er þetta athyglisverð yfirlýsing.

Svo vill reyndar til að í bæjar- og sveitarstjórnarmálum eru flestir flokkar nokkurn veginn sammála í meginatriðum, þótt kunni að vera áherslumunur. Það er mjög fastmótað hvaða þjónustu sveitarfélög veita og þótt skipt sé um stjórnir er ekki að vænta neinna kúvendinga.

Deilur nú fyrst á kosningaári hafa fyrst og fremst snúist um skipulagsmál. Stefnuna sem hefur ráðið ríkjum í Reykjavík má kalla nýjan urbanisma eða nýja borgarstefnu. Hún gerir ráð fyrir þéttingu byggðar og minni bílaumferð. Hugmyndin er að borgin stækki inn í sig. Aðalskipulagið sem nú er í gildi er í þessum anda og þar er gert ráð fyrir eflingu almenningssamgangna undir heitinu Borgarlína.

Samfylkingin er eindregið á þessari línu, sem og Björt framtíð og Píratar. Vinstri græn eru þar líka, en það virkar reyndar eins og þau hafi ívið minni áhuga á skipulagsmálum en hinir flokkarnir í meirihluta borgarstjórnar. Það hefur fyrst og fremst lent á Samfylkingunni að tala fyrir stefnunni.

Viðreisn aðhyllist líka hina nýju borgarstefnu og hefur mjög sterka talsmenn hennar innan sinna raða eins og Pawel Bartoszek og Guðmund Kristján Jónsson. Hún nær líka inn í raðir Sjálfstæðismanna, Borgarlína hefur jú verið samþykkt af Sjálfstæðismönnum í öllum bæjunum á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er ekki endilega spurning um vinstri og hægri.

Eyþór Arnalds, hinn nýji oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, stillir sér hins vegar upp á móti þessu og þar eru vissulega tækifæri fyrir hann. Mikil óánægja ríkir með samgöngurnar í Reykjavík. Bílafjöldinn hefur líka aukist mikið. Mörgum finnst að þéttingarstefnan hafi gengið of langt. Þar fær hann mikinn hljómgrunn innan síns eigin flokks, en líklegt er að þarna geti Miðflokkurinn, Flokkur fólksins og Framsóknarflokkurinn fylgt honum. Ef Eyþór á að geta náð völdum í Reykjavík byggir það líklega á því að þessir flokkar fái nægt fylgi – Viðreisn er ekki líkleg til samstarfs við hann miðað við málflutninginn sem hann hefur haft í frammi.

Kosningarnar munu væntanlega snúast mikið um skipulagsmálin. En þá gæti líka verið sóknarfæri fyrir stjórnmálaöfl sem tala um eitthvað allt annað.
Að flytja vont kaffi til Ítalíu

Kapítalisminn eirir engu. Hvergi í heiminum er matseld jafn háþróuð og í Frakklandi. Samt eru Frakkar sjúkir í skyndibitamat. Óvíða eru fleiri McDonalds staðir en í Frakklandi. Alvöru veitingastaðir í París eru í vandræðum vegna þessa.

Ítalía er höfuðvígi kaffis í heiminum. Hvergi fær maður betra kaffi. Ítalir drekka stutta og snögga kaffibolla. Setja helst ekki mjólk út í kaffi nema þá á morgnana, og þá bara lítið af freyðandi mjólk.

Mjólk er hins vegar sullað út í kaffi í ómældum mæli í Bandaríkjunum. Sá ósiður hefur síðan borist víða um heim með bandarískum kaffikeðjum. Mælikvarðinn á hvort kaffi sé gott er að drekka það svart – semsé espresso. En kaffið utan Ítalíu er víða ódrekkandi ef mjólkin er ekki með. Hún dylur bragðið. Í staðinn finnur maður aðallega sætan mjólkurkeim, minnir helst á mjólkurkaffið sem börnum var gefið í íslenskum sveitum áður fyrr.

Maður skyldi halda að það síðasta sem þarf á Ítalíu sé Starbucks (Ítalir eru ekki jafn sólgnir í skyndimatinn og Frakkar). Og þess vegna bregður manni í brún þegar maður les að Starbucks keðjan ætli að hefja innrás á Ítalíu. Ítalía mun vera stærsti kaffimarkaður í heimi.

Starbucks ætlar að opna fyrsta staðinn í Mílanó í haust og hyggur svo á frekari landvinninga á Ítalíu. Manni finnst það einhvern veginn hámark tilgangsleysisins að flytja vont kaffi til Ítalíu.

Hér er svo tilbúin ljósmynd sem sýnir hvernig Starbucks mun líta út á Piazza Cordusio í Mílanó. Þessar alþjóðlegu keðjur vantar ekki fé til að kaupa upp bestu plássin í borgum. Og á endanum sitjum við uppi með hrútleiðinlega einsleitni. Borgir sem allar eru eins.
Snjallt að setja Miklubraut í stokk en hvar verða bílarnir á meðan?

Ég hef dvalið nokkuð mikið í Boston undanfarin ár. Hún þykir einna gönguvænust bandarískra borga. Það er auðvelt og ánægjulegt að ganga um hana þvera og endilanga. Þar munar miklu að stórar umferðargötur eru neðanjarðar, þær hafa verið „settar í stokk“ eins og nú er sagt. Á yfirborðinu myndast svo svæði sem hægt er að nota til annars, byggja hús, setja upp garða eða leikvelli.

Frægt svæði í Boston er Rose Kennedy Greenway, nefnt eftir ættmóður Kennedyanna, en það liggur ofan á bílagöngum. Þarna lá áður hraðbraut sem þótti til mikilla lýta.

Ég held það sé einboðið að stefna að því að setja Miklubraut í stokk, eins og nú er rætt. Það myndi bæta borgarmyndina og borgarbraginn verulega. Myndbandið sem sýnir möguleikana við þessa framkvæmd er skemmtilegt.

Það er hins vegar eitt sem vekur spurn. Bílunum fjölgar stöðugt og þurfa nú helst að vera tveir á hverja fjölskyldu svo fólk komist leiðar sinnar í hinni dreifðu borg. Hvað á að gera við alla umferðina meðan á öllum framkvæmdunum við Miklubraut stendur? Þær munu væntanlega taka mörg ár.

Annars verður að segja að þessar hugmyndir sem nú er stungið upp á í samgöngumálum borgarinnar eru hver annarri betri. Miklabraut neðanjarðar, Skerjabraut, Sundabraut (ytri leið, því innri leiðin eyðileggur byggingaland), Borgarlína. Væri draumur ef hægt væri að koma þessu öllu í framkvæmd.

Svo bættist ein við þegar ég talaði við gamlan flugstjóra um daginn. Það er að setja flugvöllinn yfir á Bessastaðanes. Þar var alltaf besta flugvallarstæðið.
Götuþvottur á Siglufirði

Siglufjörður síðdegis í dag. Horft eftir Aðalgötunni og upp að kirkjunni.

Hér sópa þeir göturnar og þvo.
Boris missir tökin

Boris Johnson, utanríkisráðherra Bretlands, er einkennilegur fýr – og sumpart einhver mest ótraustvekjandi stjórnmálamaður á Vesturlöndum. Er þó af nógu af taka.

Hann var fréttaritari í Brussels í eina tíð og hafði þá þann sið að skálda upp fréttir um Evrópusambandið sem margar höfðu mikil áhrif. Frægust var sú um bognu bananana. Á endanum var Boris rekin, skáldskapurinn hafði tekið völdin.

Hann hefur þráð að verða formaður Íhaldsflokksins og forsætisráðherra Bretlands. Til að reyna að koma því í kring söðlaði hann um í afstöðu til Evrópusambandsins. Hann var á móti útgöngu Breta úr ESB, en birtist svo sem einn leiðtogi útgöngusinna. Þar komst hann nálægt forsætisráðuneytinu, en þó ekki alla leið.

Nú er Boris Johnson í sviðsljósinu vegna eiturefnaárásarinnar sem hefur spillt svo mjög samskiptum Breta og Rússa. Bretar eru ekki í sérlega sterkri stöðu, en þeim hefur þó tekist að fá nokkurn stuðning frá gömlum bandalagsþjóðum. Þá gengur Boris fram fyrir skjöldu og líkir heimsmeistaramótinu í knattspyrnu næsta sumar við Ólympíuleikana í Hitlers-Þýskalandi 1936.

Það má vel vera að Rússar hafi staðið að eiturefnaárásinni. Böndin berast að þeim. En með blaðri sínu gengur Johnson alltof langt – og veikir stöðu ríkisstjórnar sinnar. Vissulega hafa einræðisstjórnir mikla ánægu af því að setja á svið stór íþróttamót, líkt og til dæmis þegar Kínverjar héldu Ólympíuleikana 2008. En Pútín er ekki Hitler og líkingin er sérlega ógagnleg.
Starfshópur um miðlæga stefnumótun – erindisbréf

Þetta er alveg kýrskýrt – er það ekki? Lagt fyrir borgarráð. Ætli þau skilji sjálf hvað þetta þýðir?
Nei, hann fer varla

Guðni fer þá líklega ekki – sbr. síðustu grein sem birtist hér á vefnum. Þessi frétt birtist á vef rússnesku sjónvarpsstöðvarinnar RT.
Fer Guðni þá ekki til Rússlands?

Það kom fyrir á árum áður að rússneskum sendiráðsmönnum var vísað frá Íslandi vegna njósna. Uppákoman sem má lesa um í Morgunblaði frá 1963 var fræg. Rússar stunduðu njósnir á Íslandi og það kom fyrir að hér störfuðu í sendiráðinu menn sem höfðu verið háttsettir í KGB. Morgunblaðið fylgdist gaumgæfilega með því. Þá var kalt stríð og Ísland mjög mikilvægt hernaðarlega. Maður les í fjölmiðlum í dag að aftur sé komið kalt stríð.

Íslenska ríkisstjórnin ákveður að fara ekki að fordæmi bandalagsþjóða okkar í Evrópu og vísa rússneskum sendiráðsmönnum úr landi vegna taugaeitursárásarinnar. Meira að segja Svíar og Finnar reka burt sendiráðsmenn og er hvorugt ríkið í Nató. Kannski vill ríkisstjórnin fara varlega eða kannski hefur hún engar upplýsingar um að rússneskir sendiráðsmenn leggi fyrir sig njósnir?

Hins vegar kemur fram í tilkynningu Guðlaugs Þórs Þórðarsonar að öllum tvíhliða samskiptum við rússneska ráðamenn og embættismenn verði slegið á frest. Það þýðir þó væntanlega að við höldum áfram að starfa með Rússum í Norðurheimskautsráðinu þar sem Ísland tekur brátt við formennsku.

En svo er því lýst yfir að af þessu leiði að íslenskir ráðamenn muni ekki fara á heimsmeistaramótið í fótbolta sem hefst í Rússlandi í júní. Þar verður væntanlega lítið af vestrænum stjórnmálaleiðtogum. En þá er spurning með forseta Íslands? Getur ríkisstjórnin ákveðið þetta fyrir hann? Við höfðum forseta, Ólaf Ragnar Grímsson, sem lét aldeilis sjá sig á hinum umdeildu Vetrarólympíuleikum í Sotsjí árið 2014. Þar var hann í slagtogi með Pútín. En hvað með Guðna Th. Jóhannesson, sem er svo gjarn að láta mynda sig í íslensku landsliðstreyjunni, fer hann þá ekki til Rússlands?
Gölluð sögutúlkun

Netið fæðir af sér alls kyns vitleysu sem getur svo dreifst eins og eldur í sinu. Þannig er til dæmis með þennan póst frá enskum náunga sem heitir Gary Barker. Fjöldi fólks hefur deilt þessu, þar á meðal margir Íslendingar. Jú, það er eitthvað til í þessu, en þarna er bara sögð hálf saga. Þarna er vissulega enskt fólboltalið að heilsa með nasistakveðju fyrir landsleik við Þýskaland árið 1938. Þetta er reyndar mynd sem hefur birst margoft og mikið verið um hana rætt. Þykir ekki glæstasta stund enskra íþrótta.

Myndin er frá tíma Münchenar-samkomulagsins. Þetta er ekki frá Ólympíuleikunum í Berlín 1936 eins og stóð í fyrri og enn gallaðri útgáfu af þessum pósti. En þarna var Neville Chamberlain forsætisráðherra Bretlands og lagði allt í sölurnar til að reyna að tryggja frið í Evrópu, minnugur hörmunganna í fyrra stríði. Sagan hefur dæmt Chamberlain hart, hann reyndist alltof ákafur og auðtrúa í griðkaupunum við Þýskaland. Tékkóslóvakíu var fórnað í gin nasistanna. Churchill var hins vegar ekki eftirgefanlegur og hann hefur verið mærður síðan, síðast í kvikmynd þar sem leikarinn sem lék hann fékk Óskarsverðlaun.

Í póstinum stendur að Rússland hafi sniðgengið (notað er orðið boycott) Ólympíuleikana í Berlín. Það er mjög ónákvæmt sögulega. Rússland – eða Sovétríkin – tók ekki þátt í alþjóðlegum íþróttaviðburðum af þessu tagi um langt árabil. Það var ekki fyrr en 1952 að þeir sendu í fyrsta sinn lið á Ólympíuleikana eftir byltinguna, þá á leikana sem voru haldnir í Helsinki. Í þeirra huga voru leikarnir borgaralegir og þeir reyndu að efna til móts sem kallaðist Spartakiad.

Stuttu eftir að þessi mynd var tekin gerðu Hitler og Stalín með sér griðasáttmála. Hann hleypti síðari heimsstyrjöldinni af stað. Rússar og Þjóðverjar réðust inn í Pólland í september 1939, Rússar úr austri, Þjóðverjar úr vestri. Rússar fengu grænt ljós í sáttmálanum til að ráðast inn í Finnland. Snemma sumarið eftir réðust Rússar svo á Eystrasaltslöndin þrjú og hernumu þau. Þeir gerðu semsagt innrás í fimm ríki í skjóli Molotov-Ribbentrop samningsins eins og griðasáttmálinn kallaðist öðru nafni. Gáfu Þjóðverjum ekkert eftir í landvinningum. Það var ekki fyrr en eftir árás Þjóðverja á Sovétríkin 22. júní 1941 að þeir sneru við blaðinu. Innrásin kom Rússum í opna skjöldu, þeir töldu hinn kaldrifjaða sáttmála góðan og gildan.

1940 var staðan orðin sú að Bretland stóð hérumbil eitt gegn nasismanum, það var síðasta vígið. Þá voru ekki nema fimm lýðræðisríki eftir í Evrópu.
Merkileg pólitísk hreyfing fæðist

Það er hughreystandi að sjá milljónir Bandaríkjamanna fara saman í fjöldagöngum til að mótmæla byssubrjálæðinu þar í landi. Bak við þetta stendur ungt fólk sem sumt hefur sjálft lent í skotárásum – og á vini sem hafa dáið í þeim. Maður getur bara vonað að þetta hafi áhrif til að stöðva hina brjálæðislegu byssuómenningu sem tröllríður Bandaríkjunum, þessa fáránlegu tímaskekkju. Maður er reyndar ekkert sérlega trúaður á það, en andófið er mikilvægt. Gæti verið að þarna væri að fæðast merkileg pólitísk hreyfing – sem er leidd af ungu fólki. (Kannski eigum við heldur ekkert að þrasa um kosningarétt fyrir 16 ára.)

Mögnuð var framkoma Emmu Gonzalez sem talaði – og þagði – í Washington DC í sex mínútur og tuttugu sekúndur, jafnlengi og það tók ungling með byssu að drepa 17 skólafélaga hennar í Flórída.

Í New York gekk svo Bítillinn Paul McCartney. Í stuttu viðtali sagði hann frá því að stutt þarna frá hefði vinur hans fallið í árás byssumanns.
Ættu ekki Bretar að greiða atkvæði um tilbúinn samning?

Jeremy Corbyn rekur Owen Smith, skuggaráðherra í málefnum Norður-Írlands, vegna þeirrar skoðunar hans að halda eigi þjóðaratkvæðagreiðslu um Brexit samninginn þegar hann verður tilbúinn. Norður-Írland er eitt erfiðasta úrlausnarefnið í Brexit.

En er þetta ekki eðlileg krafa – að Bretar fái að greiða atkvæði um útgöngusamninginn? Sjálf Brexit atkvæðagreiðslan var aðeins já og nei. Auðvitað væri það lýðræðislega aðferðin.

Við getum tekið hliðastæðu hér á Íslandi. Engum datt í hug að Ísland gengi í ESB án þess að þjóðin fengi að kjósa um tilbúinn samning. Og margir eru þeirrar skoðunar að það hafi verið stór mistök hjá ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að efna ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort sækja ætti um aðild. Sú vanræksla var eitt af því sem gróf verulega undan umsóknarferlinu.
Hefði ég fengið kosningaréttinn 16 ára

Það er deilt um hvort lækka eigi kosningaaldur í 16 ár. Þetta þýðir í raun að hann færist niður í grunnskólann, því elstu börnin þar útskrifast úr tíunda bekk þegar þau eru orðin sextán ára. Til dæmis væri sonur minn einn þeirra sem fengi kosningarétt í vor ef frumvarpið yrði að lögum. Ég hef reyndar ekki orðið var við að hann hafi neinn áhuga á pólitík.

Bent er á alls kyns misræmi í þessu. Börn fermast þegar þau eru 13-14 ára, það er alveg viðtekinn siður. Þau aka bíl þegar þau eru 17 ára. Þau mega ekki kaupa sígarettur fyrr en þau eru 18 ára. Þá eru þau líka sjálfráða og mega giftast, þurfa ekki lengur að hlýða skipunum frá foreldrum. En þau mega ekki kaupa áfengi fyrr en þau eru 20 ára. Fulla skatta þurfa þau að borga þegar þau eru 16 ára.

Ég hef orðið var við að ýmsir sem eru orðnir fullorðnir eru að máta sig við þetta. Hvað hefðu þeir kosið þegar þeir voru 16 ára? Hvert voru þeir komnir i þroska?

Sjálfur hafði ég brennandi áhuga á stjórnmálum þegar ég var barn, í kringum tíu ára. Þekkti alla alþingismenn með nafni, hafði klippt út myndir af þeim úr kosningabæklingi og hélt ímyndaðar alþingiskosningar upp úr kattartungupakka. Já, þetta var nördalegt.

Stuttu síðar var ég búinn að missa allan áhuga á pólitík, þá komst ekkert annað að en íþróttir. Þannig var það öll árin í gagnfræðaskóla. Ég var meira og minna allan sólarhringinn við borðtennisborð, annað hvort í kjallara Hagaskóla, heima hjá mér eða í KR-heimilinu.

Um sextán ára fékk ég aftur áhuga á pólitík, hafði þá mjög vondar skoðanir um tíma. Las Karl Marx og Lenín. Það gekk þó aldrei svo langt að ég gengi í litlu kommúnistahópana sem þá störfuðu. En 16 ára hefði ég líklega kosið Fylkinguna. Þetta var frekar stutt tímabil. Átti ekki alveg við mig.

Þetta rjátlaðist semsagt sem betur fer fljótt af mér. Ég missti eiginlega alveg áhugann á stjórnmálum. Þá fékk maður kosningarétt tvítugur og Í fyrsta sinn sem ég mátti kjósa var í forsetakosningunum 1980. Á þeim tíma var svo mikill mótþrói í mér að ég kaus frambjóðandann sem mér fannst fáránlegastur.

Ég man eiginlega ekki hvað ég kaus árin eftir eða hvort ég fór yfirleitt á kjörstað. Tók varla eftir því hverjir voru í ríkisstjórn. Í blaðamennsku minni fjallaði ég aðallega um menningu. Það var ekki fyrr en undir þrítugt að ég fór aftur að fá áhuga á stjórnmálum, held ég aðallega vegna þess að ég datt í að fara að lesa ævisögur stjórnmálamanna.

Ég hef svo einsett mér að missa áhuga á stjórnmálum aftur fyrr eða síðar. Það er margt annað til í lífinu en pólitík.

16 ára unglingur í Keflavíkurgöngu 1976. Þetta er á Kópavogshálsi, þarna hafði verið gengið alla leiðina frá herstöðinni. Skömmu síðar missti ég áhugann á pólitík aftur. Að sumu leyti er ég þakklátur fyrir að ég hafði ekki kosningarétt þarna, hefði líklega kosið Fylkinguna.
Geðþekkur augnlæknir

Hann er margvíslegur lággróðurinn á alnetinu og margt gert til að villa um fyrir fólki og rugla umræðuna. Hér er til dæmis vefsvæði á Facebook sem nefnist Stríðið í Miðausturlöndum. Á þriðja þúsund manns fylgist með þessu og sumir gera það örugglega í góðri trú. Ég sé að 84 Facebook- vinir mínir eru í hópnum sem líkar síðan.

Þetta eru sömu aðilar og hafa beitt sér fyrir því að þýða bók sem nefnist Stríðið gegn Sýrlandi eftir ástralskan furðufugl, Tim Anderson að nafni, en hann gefur sig út fyrir að vera sérfræðing um stríðið í Sýrlandi. Anderson er samherji Vanessu Beeley sem kom hér á dögunum og hélt erindi á vegum Ögmundar Jónassonar. Þarna eru margir einstaklingar yst af vinstri væng stjórnmálanna.

Þau tvö bar á góma í þættinum Þjóðbraut á sjónvarpsstöðinni Hringbraut um daginn. Þá sagði Ólöf Ragnarsdóttir sem hefur kennt arabísku og sögu Sýrlands við Háskóla Íslands:

Svo það komi fram tekur enginn fræðimaður mark á þessari konu og bókinni sem var verið að þýða á íslensku, það tekur enginn mark á þeim og veit enginn hver hann er.

En það er margt sérkennilegt á þessum vef. Jú, kannski er inn á milli hægt að finna eitthvað sem vitglóra er í. Þarna kemur fram stuðningur við Kúrda til að mynda. En svo kemur svona furðuspuni þar sem Bashar al Assad, fjöldamorðinginn sem situr í stóli Sýrlandsforseta, er kallaður „geðþekkur augnlæknir“.

Kæmi kannski ekki að sök ef svo margt fólk sem er að leita upplýsinga væri ekki að fylgjast með þessu. Þarna er alið á því sem var fjallað um hér í pistli um daginn og kallast upplýsingaóreiða.
Bæjarins verstu – rónalíf í Hafnarstræti

Hér er innslag úr Kiljunni frá því fyrir viku sem ég er nokkuð ánægður með. Það fjallar um rónalífið í Reykjavík fyrr á árum og Hafnarstræti sem var miðstöð þess. Þá var talað um Hafnarstrætisróna, strætisróna og að fara í strætið. Orðið róni á einmitt upptök sín í Hafnarstræti, á búllu sem þar var og nefndist Reykjavíkurbar, var í sama húsi og veitingahúsið Hornið er nú. Svofelld samtímalýsing er frá þessum stað.

Þegar komið er inn í barinn blasir við skuggsýnn og illa ræstur salur og mun þar oftast mjög loftillt. Þar er jafnan margt hávaðasamra manna. Veitingamaðurinn, sem er innan við langborð í miðjum salnum, réttir á báðar hendur heimabruggað öl til gesta sinna, sem margir draga flöskur undan klæð- um og blanda ölið „kogara“. Eftir því sem á daginn líður fjölgar gestunum, drykkjulætin magnast og harðar barsmíðar eru oft háðar áður en kvölda tekur. Ósiðlegar sögur, blót og formælingar eru aðeins undirleikur við meiriháttar hróp og skelli.

Í Hafnarstrætinu var líka gamla lögreglustöðin, úr hlöðnum steini. Þar niðri voru þröngar og andstyggilegar fangageymslur þar sem drukkið fólk var sett inn og mátti líða þjáningar. Söngur og hróp, vein og öskur bárust upp um húsið.

Við fjöllum um bókmenntir tengdar rónalífinu. Jón kadett Sigurðsson sem Steinn Steinarr orti um frægt kvæði. Bóbó á Holtinu sem varð sögupersóna hjá Einari Kárasyni. Og loks töluðum við um nýlegri bók, Bæjarins verstu eftir Hrein Vilhjálmsson sem ánetjaðist áfengi og lyfjum, var mjög langt leiddur, en er nú á áttræðisaldri og sérlega vel á sig kominn eins og sést í innslaginu.

Innslagið má sá hér á vef RÚV.
Athvarf bernsku minnar og lengi síðar

Bókabúð Máls & menningar var athvarf bernsku minnar, líkt og sagði um Austurstræti í kvæði Tómasar. Ég fór að koma þangað með föður mínum þegar ég smástrákur. Stundum var ég óþolinmóður þegar hann lenti í löngum samræðum við fólk í búðinni. Magnús Torfi Ólafsson seldi þá erlendar bækur á efri hæðinni og var afskaplega óljúgfróður um bókmenntir – upp úr því varð hann menntamálaráðherra (nei, Óttarr Proppé er ekki eini maðurinn sem hefur farið út bóksölu í ráðherradóm).

Svo var ég giska ungur þegar ég fór að venja komur mínar í búðina sjálfur ásamt vinum mínum. Maður fór eiginlega ekki í bæinn án þess að líta við í bókabúðinni. Þá var Sigfús Daðason yfir bókaútgáfu Máls & menningar, maður sá hann ganga upp og niður stigann, Anna Einarsdóttir og Ester seldu bækur niðri og Ólafur Þórðarson frændi minn.

Þetta var eitt helsta menningarsetur Reykjavíkur. Úrvalið af bókum var feikilega gott, maður vissi nokkurn veginn hvað var í hillunum, tók eftir því þegar bættust við nýir titlar. Maður var ungur og blankur og fékk ekki nóg af bókum, ég get játað það núna að maður átti það til að stinga á sig bók og bók. Svo fór maður í tíma í menntaskólanum og var snupraður fyrir að lesa Thomas Mann í kennslustund í staðinn fyrir að fylgjast með kennslunni hjá Ómó.

Bókabúðirnar í bænum hafa breyst. Þær eru orðnar minjagripabúðir í aðra röndina og kaffihús. Lifa aðallega á túristunum eins og flest annað í bænum. Úrvalið af bókum hefur minnkað. Titlarnir ná ekki langt aftur í tímann. Þær þrauka samt enn sumar og það er skemmtilegt að þær séu opnar langt fram á kvöld.

Nú les maður að bókabúð Máls & menningar sé til sölu. Hún er reyndar allsendis ótengd gamla bókaforlaginu sem rann inn í Forlagið. En þarna er merkileg saga að baki. Þarna hefur verið bókabúð síðan snemma á sjöunda áratugnum. Húsið var byggt af útgáfufélaginu sjálfu og gekk undir nafninu Rúblan vegna þess að sögur komust á kreik að það væri byggt fyrir fé frá Sovétríkjunum. Arkitektinn var sósíalistinn Sigvaldi Thordarson.

Á þessum vef hérna lés ég að svohljóðandi bréf hafi farið til fólks sem gæti haft áhuga á rekstri bókabúðar. Það væri sorglegt ef einhver önnur starfsemi tæki við – guð forði, ekki veitingahús eða stór lundabúð!

Er með rekstur til sölu á einum besta stað við Laugaveginn rétt fyrir ofan Bankastræti. Um er að ræða verslun á tveimur hæðum og kjallari. Hluti af efri hæðinni er rekin sem veitingahús en hinar hæðirnar eru reknar sem bókaverslun. Hægt er að stækka veitingareksturinn, minnka bókaverslunina og bæta við annars konar seljanlegri vöru en það eru margir möguleikar þar.

Frábær staðsetning fyrir allskonar gjafavörur í miðdepli ferðamannastraumsins. Þarna getur verið allskonar verslunar og veitingarekstur.

Jónsteinn Haraldsson bóksali í bókabúð Máls & menningar 1979. Þarna má sjá hvað búðin er frábærlega hönnuð að innan.
Kapítalisminn var á undan Pírötum

Ungir Píratar í uppreisnarhug ætla að halda skemmtun á morgun, föstudaginn langa – að manni sýnist í því skyni að storka reglum um helgidagafrið. Þeir virðast meira að segja telja að það sem þeir eru að gera sé stranglega bannað.

En Píratarnir eru búnir að missa af þessum vagni. Kapítalisminn er löngu lagður af stað á þessari leið.

Veitingahús og búðir hafa opið út um allan bæ. Maður þarf ekki að leita lengi á vefnum til að sjá að Melabúðin er opin, nokkrar verslur Krónunnar, Víðir, og sumar búðir 10/11.

Það eru sýningar í bíó allan daginn og ætli sé nokkuð mál að drekka sig fullan á einhverri af fjölmörgum krám sem verða opnar?

Ekkert af þessu er opið vegna þeirrar hugsjónar að rjúfa helgidagafrið, heldur er það einungis löngunin til að græða sem ræður ferðinni.
Gleðilega páska – Kristur er upp risinn

Gleðilega páska!

Myndin er tekin á eyjunni Folegandros í Eyjahafinu gríska. Hún sýnir helstu kirkju eyjarinnar sem stendur efst við klettabrún. Kirkjan er kennd við Panagia, en það er eitt nafn guðsmóður í orþódox kristni.

Og máninn úti við sjónarrönd. Óvíða er meiri tunglfengurð en í þessum heimshluta.

Páskarnir í Grikklandi eru reyndar ekki fyrr en eftir viku, hvað það varðar fylgja þeir öðru tímatali en við. En páskarnir eru aðalhátíðin þar í landi, miklu stærri en jólin. Það eru haldnar miklar veislur, lömb eru grilluð heil, jafnvel skotið upp flugeldum, og fólk heilsast með kveðjunni Χριστός ἀνέστη! (Kristos anesti, Kristur er upp risinn) og þá er svarað Ἀληθῶς ἀνέστη! (Aliþos anesti, svo sannarlega er hann upp risinn).

Í kirkjunni er fræg helgimynd, íkon, og það er venja á páskum að fara um eyjuna með myndina. Hér má sjá eyjaskeggja halda á helgimyndinni. Þarna eru í hópnum nokkrir ágætir vinir okkar.