arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Blóðvellir

Saga Diths Pran, blaðaljósmyndara sem nú er látinn, varð kveikjan að einni mögnuðustu stríðskvikmynd sem hefur verið gerð, The Killing Fields. Pran var samstarfsmaður erlendra blaðamanna í Kambódíu á tíma stríðsins í Indókína. Þegar Rauðu khmerarnir tóku völdin leituðu síðustu blaðamennirnir hælis í franska sendiráðinu (franskur sendiherra sem var hér á Íslandi fyrir nokkrum árum var þá starfsmaður sendiráðsins í Phnom Penh) – á endanum þurfti Pran að hverfa úr sendiráðinu og bjarga sér sjálfur gegnum blóðvelli Rauðu khmeranna.

Sumsstaðar óð Dith mannabein og líkamsleifar upp í hné. Mælikvarðinn í morðunum var einfaldur: Allir sem litu út eins og þeir hefðu snefil af menntun eða borgarmenningu voru drepnir. Því var lýst yfir að nú skyldi vera „árið núll“. Engan mátti dýrka nema flokkinn, stóra bróður, anka. Þetta eru einhver sjúklegustu fjöldamorð í mannkynssögunni.

Dith Pran var þar í fjögur ár, þangað til honum tókst loks að flýja yfir til Thailands.

The Killing Fields getur vel komið til álita sem besta stríðsmynd sem hefur verið gerð – ásamt til að mynda The Paths of Glory eftir Kubrick og Komið og sjáið eftir Elem Klimov.

Hér eru sýnishorn úr myndinni. Maður er gjörsamlega agndofa þegar maður horfir á hana. Hún segir frá skelfilegri grimmd – og ótrúlegu hugrekki þessa merka manns, Diths Pran.

[youtube=http://youtube.com/watch?v=_Z1sj7gzpCk&feature=related]
Fræði Als Gore

Nú er Al Gore á leið til Íslands með vísindi sín.

Þessi grein er ágætt vegarnesti fyrir þá sem ætla að hlusta á fræðin.

Þarna kemur meðal annars fram að engin merkjanleg hlýnun hefur verið á jörðinni í nokkurn tíma.

Að það er iðnaður sem veltir milljörðum dollara að spá fyrir um loftslagsbreytingar.

Og að lífsmáti Gores sýnir að hann trúir ekki fræðum sínum sjálfur.

Hér má líka lesa um hvílíkar ýkjusögur eru á kreiki um hækkandi yfirborð sjávar.
Hvað er strætó að gera þarna?

Þetta er þó huggun harmi gegn.

Samgöngumiðstöðin á ekki að vera jafnstór og Leifsstöð.

Ef myndin er skoðuð sést að þarna eru strætisvagnar fyrir utan.

Mig langar að vita: Hvert eru þeir sem ferðast með strætó þarna um að fara?

Og hvaðan eru þeir að koma?

Eru þeir að taka strætó í flug og úr?

Eins og stendur gengur ein strætisvagnaleið, númer 15, út í flugstöðina á Reykjavíkurflugvelli og er ekki beinlínis stappað um borð.

Á myndinni eru átta – ef ekki níu – strætisvagnar.

Þegar umræða var um samgöngumiðstöðina fyrir nokkrum árum var áætlað að 1,1 milljón manna færi um hana á ári. Ég veit ekki með þær tölur. Þær gera líklega ráð fyrir að rútusamgöngur séu komnar þarna á á svæðið líka. Það eru varla nema 1000 flugfarþegar sem fara um völlinn á dag – ef svo mikið.

Á sama tíma fara milljónir og aftur milljónir vegfarenda um Hlemmtorg.

(Ég les að þarna eigi líka að vera verslanir. Ætlar hið opinbera þá líka að fara að reka verslanamiðstöð í Vatnsmýri?)

(Og það er gert ráð fyrir 100 daga skipulagstíma. Það hlýtur að vera met.)
Íslamistar og naívistar í Kiljunni

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um bókina Íslamistar og naívistar. Bókin er skrifuð af Dönunum Karen Jespersen og Ralf Pittelkow og vakti miklar deilur þegar hún kom út í Danmörku. Fyrir stuttu birtist hún svo í íslenskri þýðingu.

Í framhaldi af því verður sagt frá Egyptanum Sayid Qutb sem kalla má föður íslamismans.

Í þættinum verður skýrt frá tilnefningum til íslensku þýðingarverðlaunanna sem verða veitt síðar í þessum mánuði. Fjallað verður um málfrelsissjóð til handa Hannesi H. Gissurarsyni, nokkrar nýútkomnar kiljur og skáldkonuna Ástu Sigurðardóttur.

Meðal gesta í þættinum eru Þórdís Bachmann blaðamaður, Börkur Gunnarsson friðargæsluliði, Eiríkur Bergmann Einarsson stjórnmálafræðingur, Silja Aðalsteinsdóttir bókmenntafræðingur og Árni Matthíasson blaðamaður.

Páll Baldvin, Kolbrún og Bragi eru á sínum stað.
Að bjarga bönkum

Segjum svo að ríkið taki lán til að bjarga bönkunum.

Risalán sem þegnar þessa lands verða ábyrgir fyrir.

Margir virðast sjá skynsemi í því.

En er þá ekki komið að ríkinu að setja skilyrði um bankana?

Til dæmis um áhættusækni þeirra.

Þarf kannski að skilja á milli viðskiptabankastarfsemi og fjárfestingarbanka?

Eða krefjast þess að laun forstjóranna verði lækkuð?

Hvað á þjóðin að fá í staðinn?

Eða eins og einn bréfavinur minn sagði:

„Ef ríkið fjármagnar bankana án skilyrða verður það jafn mikill skandall og einkavinavæðingin fyrir nokkrum árum.“
Perónistar Íslands – þið eigið pleisið ef þið bara þorið!

Morgunbréf frá góðum kunningja þessarar vefsíðu:

„Svo er þessi tegund af “ meiraprófshafa-civil-disobedience” sífellt að taka á sig nýja og nýja mynd.

Sjá Reykjabnesbraut í morgun.

Gvendur Jaki horfir á þetta úr próletaraparadís Dagsbrúnar og brosir.

Hinir skyrtulausu er til alls vísir.

Hvað ef nú kemur fram íslenskur Perón úr þeirra röðum?

Svona skellikjaftur, kjarkaður, fluggáfaður, róbúst, próletari með verulega skerta siðgæðisvitund og ríkan brotavilja?“
Nató-fundurinn í Búkarest

Íslendingar eru stundum sérstök þjóð.

Það mikið fárast yfir kostnaði við ferð Geirs Haarde, Ingibjargar Sólrúnar í einkaþotu á leiðtogafund Nató í Búkarest. Kannski hefðu þau getað farið með áætlunarflugi. En frétt eins og þessi hérna er bara bull sem er byggt á ágiskunum og hálfkveðnum vísum.

Hins vegar hef ég hvergi séð neitt um fundinn sjálfan, dagskrá hans eða tilgang. Það er enginn áhugi á því.

Ísland er þjóð sem er í Nató og hefur verið frá upphafi en eyðir nánast engu í varnarmál. Aðildin að bandalaginu hefur verið okkur mjög mikilvæg. Og við eigum mikið undir því að bandalagið veikist ekki að marki.

Nató er að sumu leyti í leit að tilgangi sem það hefur ekki fundið eftir kalda stríðið. Æ fleiri ríki vilja þó ganga í Nató – bandalagsríkin eru orðin tuttugu og sex. Það hefur engum dottið í hug betri hugmynd en þetta áratuga gamla samstarf.

Ég mæli með þessari grein eftir Martin Kettle úr Guardian.
Bylting meiraprófsbílstjóranna

Ég sit hér með íbúfenglas í hendi og yfirvofandi hausverk og bíð eftir að vörubílstjórarnir hætti að flauta.

En kannski hætta þeir aldrei – þeir gætu flautað til eilífðarnóns en varla lækkar eldsneytisverð í heiminum.

Frekar að það hækki.

En Ingibjörg Sólrún og Geir Haarde eru á leiðinni úr landi í einkaflugvél. Ólafur Ragnar er í New York.

Kannski er þetta bylting meiraprófsmannanna – og þau í öruggri fjarlægð?

Hvar er víkingasveitin?
Þungur ESB-straumur í Framsókn

Nú hvetur Magnús Stefánsson til að farið verði í þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB aðild.

Valgerður Sverrisdóttir telur að við getum fengið góðan samning við ESB. Hún er gallharður evrópusinni.

Hallur Magnússon er evrópusinnaður og það eru líka Björn Ingi Hrafnsson og Baldur Kristjánsson.

En það kveður við annan tón hjá Guðna og Bjarna.

Væri gaman að fá að vita hvað Siv Friðleifsdóttir og Birkir Jón Jónsson hugsa.
Líka þetta

Dagur vildi Hringbrautina. Hann beitti sér fyrir háskólaferlíkinu með öllum bílastæðunum í Nauthólsvík.

Hann hefur stutt hinar tröllauknu spítalabyggingar neðst í Skólavörðuholtinu.

Og nú styður hann samgöngumiðstöðina.

Í hinu orðinu heldur hann svo samkeppni um framtíð Vatnsmýrar.

Annað heilahvelið veit ekki hvað hitt gerir.
Góð staða

Ég sé að Íslensk málnefnd og Blaðamannafélagið eru að efna til þings þar sem verður spurt um stöðu íslenskunnar í fjölmiðlum.

Við því er einfalt svar.

Hún er mjög góð.
Skúrkurinn

Þarna er maðurinn sem sagðist ætla setja Ísland á hausinn. Og þetta er heimasíða fyrirtækis hans.

Ég efast satt að segja um að Hugh Hendry hafi haft bolmagn til þessa einn og sér. En það er mikið af ógeðfelldum týpum sem fjármálamarkaðurinn hefur hóstað upp síðustu árin.
Kjördæmapólitíkus

Kjósendur Kristjáns Möllers samgönguráðherra eru ekki í Reykjavík.

Þeir eru norður í landi.

Þess vegna er Kristjáni hjartanlega sama um hvað fólki í Reykjavík finnst.

Hann getur setið til eilífðarnóns á Alþingi meðan hann skaffar fyrir sitt kjördæmi.

Þess vegna beitti hann sér fyrir Héðinsfjarðargöngum – óhagkvæmustu vegaframkvæmd í Íslandssögunni.

Þess vegna ætlar hann að láta bora göng í Vaðlaheiði.

Þess vegna ætlar hann að reisa risastóra flugstöð á Reykjavíkurflugvelli.

En það er ekki við það komandi að Kristján stuðli að samgöngubótum á höfuðborgarsvæðinu eða hafi nokkurn áhuga á að efla hag höfuðborgarinnar eða bæta lífsgæðin þar.

Það er ekki drifið í að ljúka tvöföldun Reykjanesbrautar – ég keyrði þar um í myrkri um daginn. Partar af veginum eru eins og dauðagildra.

En Kristján þarf þess ekki.

Atkvæðin hans eru ekki þar.
Gátan ráðin

Í viðtali við sjónvarpið í kvöld var borgarstjórinn ekki í vafa um hver bæri ábyrgð á ófremdarástandinu í miðbæ Reykjavíkur:

Framsóknarflokkurinn!
Samsæri í Norður-Atlantshafi

Sjálfur Paul Krugman er farinn að skrifa um Ísland.

Við erum fræg!
New Statesman um mansal og hlýnun jarðar

Það er oft hressandi að lesa greinar sem ganga gegn rétttrúnaði í samtímanum.

Hér eru tvær af vef hins vinstrisinnaða tímarits New Statesman. Þetta er tímarit sem var feiki áhrifamikið á sinni tíð, átti niðurlægingarskeið en hefur nú aðeins rétt úr kútnum. Ég las það í flugvél á leið til Íslands um daginn og fannst það hafa batnað mikið.

Önnur greinin fjallar um mansal. Segir frá bók eftir konu sem heitir Laura Augustin. Þar er því haldið fram að þetta vandamál sé stórlega ýkt. Margar af þeim konum sem sagt sé að séu fórnarlömb mansals hafi tekið meðvitaða ákvörðun um að fara að heiman. Þetta séu duglegar og sjálfstæðar konur sem vilji allra síst að velviljað fólk á Vesturlöndum bjargi sér og sendi sig aftur heim.

Hin fjallar um hlýnun jarðar. Hún er eftir David Whitehouse sem var vísindafréttamaður hjá BBC árum saman, er með doktorspróf í geimeðlisfræði. Greinin var skrifuð í lok síðasta árs og þar er því haldið fram að hitastig jarðar hafi ekkert hækkað á þessari öld. Hlýnunin hafi stöðvast.
Ólafur F og Kristján Möller ná saman

Þessi samgöngumiðstöð er ekki boðleg meðan óvissa ríkir um framtíð Reykjavíkurflugvallar.

Það er líka fals að kalla það samgöngumiðstöð:

Þarna verður aldrei miðstöð fyrir strætisvagna og það er heldur ekkert vit í því að stefna langferðabílum á þennan stað.

Þetta er auðvitað ekki annað en flugstöð.

Hví að byggja flugstöð fyrir flugvöll sem kannski verður ekki þarna nema nokkur ár í viðbót?

En það er athyglisvert að sjá Ólaf F. Magnússon og Kristján Möller ná svona fallega saman.

Og það er líka merkilegt að sjá að borgarstjórinn ætlar einhvers staðar að láta „verkin tala“.

En Kristján segir að byggingarnar verði notaðar í „annað“ ef flugvöllurinn fer.

Maður hlýtur að bíða eftir því að Gísli Marteinn, Hanna Birna og Dagur – flokksbróðir samgönguráðherrans – bregðist einhvern veginn við.
Kjúklingar og kindur

Verði á kjúklingum er haldið uppi á Íslandi til að verja framleiðslu á kindakjöti.

Þetta kann að horfa einkennilega við. Sauðfé fer um fjöll á sumrin og bítur gras. Kjúklingar alast upp í óhugnarlegum verksmiðjum.

Ég var á Spáni um daginn og sá að kílóið af kjúklingabringum kostar víðast 3-4 evrur. Innan við fimm hundruð krónur eftir gengisfall.

Hér kostar kílóið af sömu vöru ekki minna en 2000 krónur. Það er engin ástæða til að svo miklu dýrara sé að hafa kjúklinga á boðstólum hér á Spáni önnur en neyslustýring og ríkisafskipti.

Verðinu er haldið svona háu til að fólk hætti ekki að borða kindakjöt og snúi sér alfarið að kjúklinganeyslu.

Víðast í heiminum er lambakjöt lúxusmatur meðan kjúklingar eru ómerkileg hversdagsfæða.

Það fer vonandi að koma að leiðarlokum í þessu. Bændur eru alls góðs maklegir, en almenningur í þessu landi á ekki að þurfa að standa undir svona vitleysu.

Hann hefur kannski ekki heldur efni á því lengur.
Þegar Rod var snillingur

Ég las í blaði að söngvarinn Daníel Ágúst Haraldsson væri farinn að skarta hárgreiðslu eins og Rod Stewart var með upp úr 1970. Í mínu ungdæmi prófuðu ýmsir svona hárgreiðslu. Daníel sagðist líka vera að hlusta á plötur með Rod frá þessu tímabili.

Margir hafa sopið hveljur þegar ég hef sagt þeim að Rod Stewart sé einn af mínum uppáhalds rokktónlistarmönnum. Þeir þekkja þá ekki plöturnar sem við Daníel Ágúst höfum hlustað á.

Um þetta skrifaði ég í grein fyrir nokkrum árum:

„Ég las einhvers staðar að Rod Stewart hefði orðið sextugur um daginn. Poppstjörnur æsku minnar gerast aldurhnignar. Rod Stewart gerði nokkrar frábærar plötur í kringum 1970 – þar fór saman einstæð söngrödd hans, innilegur flutningur og skemmtilega alþýðlegur andi tónlistarinnar. Hann hafði líka með sér einhverja bestu hljómsveit í sögu rokksins, en þar var fremstur í flokki gítaristinn Ron Wood.

Svo fóru þeir hver sína leið. Sjaldan hafa menn sólundað hæfileikum sínum eins og þeir félagarnir. Þeir urðu svosem nógu ríkir og óðu í kvenfólki, svo kannski skipti það ekki máli. Wood varð undirleikari hjá Richards og Jagger í Rolling Stones, hálfgerð skrípafígúra, en Stewart týndist í ljóskum, fótbolta og glaumgosalíferni. Strax 1975 var ljóst að hann hafði fjarlægst uppruna sinn svo að í tónlist hans buldi eins og tómri tunnu.

Æ síðan hefur hann verið í hallærislegum eltingaleik við að tolla í tískunni – afkáralega sólbrúnn, með strípur og gullkeðju um hálsinn. Merkilegt nokk lafir hann þó ennþá sem einhvers konar poppstjarna, ekki síst á síðum súðurblaða.

Nú fer maður í súpermarkaði og lyftur og alls staðar er verið að spila plötu þar sem Stewart syngur gömul amerísk dægurlög. Þetta gerir hann af einstöku tilfinningaleysi – svo úr verður sætsúpuleg kringlumúsík. Plöturnar fljúga upp vinsældalista, en þær hljóta að teljast með því vemmilegasta sem hefur heyrst lengi. Smekkleysið er allsráðandi.

Eftir standa Gasoline Alley, Every Picture Tells a Story og Never a Dull Moment; plöturnar sem Stewart gerði um og upp úr 1970. Meðal snilldarverka rokksins. Hlustið á þær.“

Annars bendi ég á þetta myndband. Þarna er Rod að flytja lagið Maggie May með hljómsveitinni Faces á gullaldartímanum. Þetta var eitt frægasta sukkband rokksins; meðlimirnir voru Ron Wood, Ronnie Lane, Ian McLagan og Kenny Jones.

Eitthvað af þessu er greinilega playback en þeir hafa gaman að þessu:

[youtube=http://youtube.com/watch?v=xikQ0c5KdZE]

Það er sami hlýlegi og elskulegi hljómurinn í þessu, Ronnie Lane úr Faces að syngja lagið sitt Oh la la:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=DYPTX12L5Uw]
Tímanna tákn

Aðgangur bannaður að lánsfé.
Væri fróðlegt að sjá

Það er eitt sem fjölmiðlar eru að klikka á að segja okkur:

Hvernig fara viðskiptin með krónuna fram?

Í bönkunum situr einhvers staðar fólk við tölvur og stendur í þessum viðskiptum. Eða það hlýtur að vera.

Þarf ekki að sýna okkur inn í þessar merku launhelgar?

Og hvaða fólk er þetta sem hefur svo mikil völd yfir afkomu okkar?

Mættum við fá að sjá framan í það – kynnast því aðeins nánar hvernig verð krónunnar ræðst?
Ófremdarástand

Síðunni hefur borist þetta bréf. Efni þess er merkilegt:

„Ég get ekki stillt mig um að benda þér á hvernig mjög margir – mér liggur við að segja samfélagið allt – gera sér greinilega engan veginn ljóst þvílíkt ófremdarástand ríkir í fjármálum þjóðarinnar og hvað er í vændum. Ég hyggst reyna að koma þessu frá mér í stuttu máli en bæti því við að ég tel að fjölmiðlar í landinu endurspegli á engan hátt veruleikann. Við ræðum það ef til vill síðar en ég velti fyrir mér hvort eignarhald ráði þar einhverju.

Krónan: Krónan er augljóslega ónýt og búin að vera sem gjaldmiðill. Þetta eru meiriháttar tíðindi. Jafnvel þótt gengi hennar rísi á ný að einhverju marki- og á því hef ég litla sem enga trú – mun almenningur í þessu landi gera þá kröfu að aldrei aftur verði lagðar þvílíkar hörmungar á þjóðina. Þetta mun vitanlega hafa víðtækar pólitískar breytingar í för með sér.

En taktu eftir að Evrópusambandsumræðan mun hefjast fyrir alvöru vegna hrakninga þjóðarinnar en ekki á grundvelli hugsjóna eða umræðu um stöðu Íslands í heiminum. Samningsstaða Íslendinga verður mun veikari en ella hefði verið. Sjálfstæðisflokkurinn mun snúast. Sennilega verður það eina færa leiðin til að bjarga stjórnarsamstarfinu. En þetta mun taka tíma – lengri tíma en flestir ætla nú. Ég spái því að Ísland verði orðið eitt aðildarríkja ESB á árabilinu 2012-2015.

Áhrif gengishruns og verðbólgu á sparnað og lífeyrissparnað: Áhrifin til skemmri tíma eru auðvitað augljós enda fjalla fjölmiðlar mest um hið augljósa og þar með þau. Ekkert fer hins vegar fyrir því að rætt sé hver áhrif kreppunnar verða á sparnað og lífeyrissparnað fólks. Hann er að brenna upp þessa dagana vegna gengishruns og verðbólgu. Ég á við almenning allan og er ekki að hugsa um hlutabréf. Um þetta er ekki fjallað! Langtímaáhrifin verða geigvænleg.

Kreppa: Þessi kreppa á eftir að verða dýpri og lengri en flesta grunar. Ég spái því að hún standi minnst í tvö og hálft ár. Hún mun hafa djúpstæð áhrif og margvíslegar afleiðingar. Ein verður sú að ójöfnuður mun vaxa í samfélaginu. Til verður stétt fólks sem áfram mun geta ferðast til útlanda og leyft sér munað. Hinum mun fjölga til mikilla muna sem ekki munu geta leyft sér að ferðast. Fargjöld eiga eftir að hækka gríðarlega. Hinir efnaminni munu ekki einu sinni geta leyft sér að ferðast innanlands sökum bensínkostnaðar. Taktu eftir; allt sem nefna má „lókalismi“ mun „aukast“ og „eflast“.

Ríkisstjórn: Ég tel að hún standi frammi fyrir meiriháttar vanda. Almenningur er orðlaus vegna framgöngu eða öllu heldur framtaksleysis stjórnmálamanna. Geir H. Haarde hefur aldrei verið í erfiðari stöðu á ferli sínum. Fjármálaráðherrann er augljóslega búinn að vera.“
Stuttmyndir

Ef það er eitthvert listform sem flestum finnst rosalega óáhugavert og fæst hvergi sýnt nema á fámennum hátíðum lengst úti á jaðrinum, þá eru það stuttmyndir.

Ég veit þetta af eigin raun, því eitt sinn var ég formaður dómnefndar í stuttmyndasamkeppni.

Samt er eins og menn séu að missa vitið út af stuttmynd.

Þegar leiðtogar arabaríkja eru farnir að mótmæla þessu erum við komin langt út á lendur absúrdismans.

Kann að vera að fyrir þeim vaki fyrst og fremst að beina augum almúgans frá slæmu ástandi heima fyrir?
Söngvar Satans

Þýskt leikhús ætlar að setja upp Söngva Satans.

Eigum við von á að fjöldi stjórnmálamanna biðji afsökunar vegna þessa?
Raflínur og ný-luddismi

Stundum er eins og fólk missi sig á Íslandi.

Nú er komin upp sú krafa að allar raflínur verði lagðar í jörð.

Eitt er víst um þetta: Kostnaðurinn verður svimandi. Samtök atvinnulífsins áætla að það geti kostað 300 milljarða króna.

Það er eins og okkur sé í nöp við það sem stendur undir hinu góða lífi sem við lifum:

Rafmagnið. Ljósin. Orkuna.

Mér verður hugsað til forfeðra okkar sem lifðu meira og minna í myrkri. Sáu varla ljóstýru heilu veturna.

Þetta má kannski kenna við fyrirbæri sem kallast ný-luddismi. Ég sé reyndar á sama stað skilgreininguna anarkó-prímítivismi.

Hún lýsir fjári vel hugmyndafræði þeirra sem standa að Saving Iceland.

En við erum ekki á leið í moldarkofana aftur. Fólk langar ekkert þangað.

Fyrir nú utan að rafmagnsmöstur eru ekkert svo yfirmáta óumhverfisvæn. Þau eru varla eilíf – það er einfaldlega hægt að taka þau niður þegar notagildi þeirra lýkur.

Er virkilega ekki hægt að eyða peningum í eitthvað betra en að grafa þau í jörð?
Merkel fer ekki

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, hefur lýst því yfir að hún ætli ekki að fara á Ólympíuleikana í Peking.

Hið sama hafa gert Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, og Vaclav Klaus, forseti Tékklands.

Það er spurning hvað Sarkozy og Gordon Brown gera?

Svo bíður maður eftir svipaðri yfirlýsingu frá íslenskum ráðamönnum.
Málfrelsissjóðir

Á áttunda áratugnum var stofnaður hér svokallaður málfrelsissjóður.

Hann átti að greiða kostnað manna sem höfðu lent í dómsmálum vegna undirskriftasöfnunarinnar Varið lands.

Undirskriftasöfnunin fór fram árið 1974. Það var hópur valinkunnra sómamanna sem stóð fyrir henni til að mótmæla hugmyndum um brottför Bandaríkjahers. Geysilegur fjöldi undirskrifta safnaðist, 55.522 talsins.

En um leið urðu aðstandendur söfnunarinnar fyrir geysilega harðri gagnrýni, þeir voru sakaðir um landráð og fleira í þeim dúr. Það voru samin um þá níðkvæði og -söngvar.

Má í raun kalla þetta hatursherferð.

Ýmislegt sem þá var sagt fór fyrir dómstóla. Nokkrir menn voru dæmdir til að greiða sektir.

Þá brugðust menn við með því að stofna svokallaðan málfrelssisjóð til að standa straum af miskabótum og kostnaði vegna málaferlanna – hið yfirlýsta markmið var að verja málfrelsið.

Því rifja ég þetta upp að mér hefur flogið í hug að þurfi að stofna málfrelsissjóð á nýjan leik vegna ýmissa furðulegra dóma í meiðyrðamálum sem hafa gengið að undanförnu.

Og líka vegna þess að stofnaður hefur verið málfrelsissjóður fyrir Hannes Hólmstein Gissurarson.

Í Morgunblaðinu í morgun birtist auglýsing frá „vinum Hannesar“ þar sem fólk er hvatt til að leggja fé inn á bankareikning vegna nýlegs hæstaréttardóms yfir honum og vegna þess að íslenskur auðmaður „sækir að honum erlendis og reynir að brjóta hann niður fjárhagslega“.

- - -

Hér er merkilegt viðtal við Þorstein Sæmundsson stjörnufræðing um Varið land. Merkilegt nokk er þetta saga sem hefur fengið litla athygli miðað við þær ofsafengnu deilur sem stóðu um tiltækið. Myndin er fengin af vefnum og sýnir forgöngumenn söfnunarinnar. Ort var um hana eitt níðkvæðið – mótívið var „með hönd á pung“.
Pétur um málfrelsið

Pétur Tyrfingsson skrifaði í gær frábæra grein til varnar málfrelsinu undir yfirskriftininni Gegn bjálfum til varnar bullum. Hún er skyldulesning. Þarna segir meðal annars:

„1. Menn mega segja og skrifa, hugsa og tala hvað sem er og koma því á framfæri í hvaða formi sem er – ljóðum, sögum, öskrum, kvikmyndum, málverkum, höggmyndum…..

2. Engar skoðanir, viðhorf, trúarbrögð, lífsstíll eða önnur opinber mannanna verk eru hafin yfir gagnrýni eða geta gert kröfu til neinna forréttinda í skoðanaskiptum.

2.a. Trúarskoðanir eiga ekki að njóta neinnar sérstakarar friðhelgi umfram aðrar skoðanir fólks. Menn þurfa að standa við þær eins og aðrar skoðanir sem þeir viðra á opinberum vettvangi hvort sem er í orði eða æði.“
Spákaupmenn

Davíð Oddsson telur að alþjóðleg öfl séu að ráðast á íslenskt efnahagslíf – og vill verjast þeim árásum.

Þarf að minna á að 1992 gerðu spákaupmenn atlögu að breska pundinu – og höfðu betur?

Foringi þessa flokks hét George Soros og varð ofsaríkur fyrir bragðið.

Þá var lítið um varnir.
Sarko gerir Bretum tilboð

Timothy Garton Ash skrifar merkilega grein í Guardian í gær þar sem hann fjallar um heimsókn Sarkozys Frakklandsforseta til Bretlands.

Í heimsókninni hefur Sarkozy látið allt öðruvísi en fyrirrennarar hans á forsetastóli. Hann á ekki nógu sterk orð til að þakka Bretum fyrir að hafa barist fyrir Frakka í stríðinu, hann lofar og prísar breskt þjóðfélag.

Sarkozy er um leið að gera Bretum tilboð. Að þjóðirnar taki upp mikið og náið samstarf innan Evrópusambandsins og Nató. Á móti segist Sarkozy vera reiðubúinn til að gera Frakkland aftur virkara innan Nató – sem það hefur ekki verið frá tíma De Gaulles.

Garton Ash telur þetta vera einstakt tækifæri. Evrópa með Breta og Frakka í vinfengi geti orðið sterkara bæði í efnahagslegu og utanríkispólitísku tilliti. Hann álítur að Gordon Brown skilji þetta. Hins vegar velti það ekki síður á Íhaldsflokknum sem allt bendir til að muni komast til valda í Bretlandi innan tíðar, kannski ekki seinna en á næsta ári.

Garton Ash segir að Íhaldsflokkurinn sé fullur af eldklárum mönnum sem eigi að geta séð hvílíkar pólitískar leikfléttur geti sprottið af heimsókn Sarkozys.

Hins vegar sé ekki líklegt að flokkurinn muni nýta sér þetta. Hann sé nefnilega enn í aðra röndina the stupid party – eins og hann hefur stundum verið kallaður í gegnum árin.

Sögulega séð er samband þessara ríkja auðvitað stórmerkilegt. Þau hafa verið að keppa síðan á miðöldum. Örlögin höguðu því svo að Bretar og Frakkar börðust saman í tveimur stórstyrjöldum tuttugustu aldarinnar.

Margir á Bretlandi telja reyndar að það hafi verið misskilningur – þeir hafi barist við rangan aðila. Hinn raunverulegi óvinur sé Frakkland.
Ögmundur og Auden

Ég hef verið spurður að því hvar það birtist kvæði Ögmundar Bjarnasonar læknis um W.H. Auden og seinni Íslandsheimsókn hans.

Þetta kvæði var flutt í Kiljunni á miðvikudag – og mér láðist að geta hvar það kom á prent.

En það var semsagt í hinu ágæta TMM – Tímariti Máls & menningar – sem er undir ritstjórn Silju Aðalsteinsdóttur.

Þýðingar Ögmundar á kvæðum Audens hafa hins vegar birst í tímaritinu Jóni frá Bægisá.