arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fljúgandi start hjá ríkisstjórninni

Ég spáði því þegar unnið var að myndun ríkisstjórnarinnar að hún myndi fá mikinn meðbyr í upphafi. Nefndi 70 prósenta fylgi. Það er hærra í könnun Fréttablaðsins sem birtist í dag – 78 prósent. Ég hitti fólk sem var mjög hissa þegar ég sagði þetta.

Það var talað um ríkisstjórnina sem „pólitískt sjálfsmorð“ fyrir Vinstri græn og um „læmingjaleiðangur“. Margir gengu að því sem vísu að flokkurinn myndi fá hrikalega útreið fyrir að taka upp samstarf við Sjálfstæðisflokkinn. En fylgið hækkar þvert á móti, flokkurinn er með 23,5 prósent í skoðanakönnuninni. (Samfylkingin með 13 prósent.)

Á þessu eru ýmsar skýringar. Kannski fyrst og fremst að fólk er til í að gefa þessu stjórnarmyndstri „séns“ eftir langt róstuskeið í stjórnmálunum. Maður skynjar útbreidda löngun eftir einhvers konar sátt – að stjórnmálamenn komi sér saman um að vinna að verkefnum sem flestir eru sammála um að séu brýn.

Það má heldur ekki vanmeta hlut Katrínar Jakobsdóttur. Hún er feikilega vinsæl, vinsældir hennar ná yfir nánast allt litróf stjórnmálanna. Einlægt fas hennar vekur traust.Það verður líka að segjast eins og er að hún hefur haldið geysilega vel á málum – hún kemur fram af festu og öryggi án þess að tapa sínum eðlislæga sjarma. Það er spennandi að sjá hana í þessu hlutverki.

Auðvitað getur fjarað fljótt undan ríkisstjórn í því pólítíska árferði sem við höfum nú. Það gerðist hratt í tilviki síðustu fjögurra ríkisstjórna. En samt verður að segja, þetta er fljúgandi start hjá ríkisstjórninni.

Hér er svo línurit frá Gallup sem sýnir fylgi ríkisstjórna frá því 2007. Við sjáum hversu sáralítið fylgi stjórn Sjálfstæðisflokks, Bjartrar framtíðar og Viðreisnar hafði allt frá upphafi. Sú stjórn sem mest hefur fylgið í byrjun er stjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Það vill gleymast hversu vinsæl hún var fyrst. Svo kom náttúrlega hrun og stuðningurinn við hana gufaði upp. Það er hins vegar lífseig þjóðsaga að Samfylkingin hafi farið sérstaklega illa út úr þeirri stjórn. Það gerði hún ekki, Fylgið byrjaði að hrynja af henni þegar nokkuð var farið að líða á tíma Jóhönnustjórnarinnar. Eins og sjá má hafði hún álíka mikið fylgi í upphafi og stjórn Sigmundar Davíðs.
Er Trump með falskar tennur?

Donald Trump undirritar yfirlýsingu þess efnis að Bandaríkin viðurkenni Jerúsalem sem höfuðborg Ísraels. Þetta er fráleitur gjörningur. Bak við hann er jólatré og furðufuglinn Mike Pence varaforseti.

Eftir ræðuna hefst mikil umræða á netinu um hvort Trump sé með falskar tennur. Það er eins og eitthvað losni í munninum á honum í ræðunni og orð hans verða ógreinileg. Það er reyndar sagt að þetta hafi komið fyrir áður.

Bandaríkjamenn eru mjög viðkvæmir fyrir lélegri tannheilsu. Hvergi í heiminum þykir jafn mikilvægt að hafa heilar og helst skínandi hvítar tennur. Hið vandaða blað Daily Mail birtir úttekt á þessu. Það þarf ekki að taka fram að núverandi forseti Bandaríkjanna er með hégómlegustu mönnum.
ESB tekur forystuna í heimsviðskiptum

Þetta eru stærstu fréttirnar úr viðskiptalífinu í heiminum. Evrópusambandið og Japan gera risastóran fríverslunarsamning. Hann nær yfir svæði sem nemur 30 prósentum af heimsviðskiptum. Japanir opna meðal annars fyrir matvörur frá Evrópu, Evrópa opnar fyrir japanska bíla og tæknibúnað. Ekki ólíklegt að EFTA geti fylgt í kjölfarið, aðildarríki EES-samningsins.

Með fylgir yfirlýsing Juncker, forseta framkvæmdastjórnar ESB, og Abe, forsætisráðherra, um að þeir aðhyllist frjáls viðskipti í veröldinni. Á vefnum Politico birtist grein af þessu tilefni þar sem segir að Evrópusambandið sé orðið leiðandi í heimsviðskiptunum nú þegar Bandaríkin hafa gefið slíkt hlutverk frá sér.

Á síðustu tveimur árum hefur ESB gert viðskiptasamninga við Vietnam og Kanada. Í uppsiglingu er líka viðskiptasamningur við ríki í Suður-Ameríku.

Það er náttúrlega athyglisvert að Bretland verður fyrir utan þessa samninga þegar Brexit gengur endanlega í garð. Ríkisstjórn Theresu May er í standandi vandræðum vegna Brexit. May dró svokölluð rauð strik vegna Brexit í fyrra – nú virðist eins og hún sé að hörfa bak við þau flestöll.
Kópavogsbíó til sölu

Bæjarráð Kópavogs hefur samþykkt að selja gömlu bæjarskrifstofurnar. Um þetta má lesa á Vísi. En fréttin segir í raun ekki neitt, eins og Fjalar Sigurðarson, sem alinn er upp í Kópavogi, bendir á. Þetta er nefnilega sögufrægt hús sem stendur þarna uppi á Kópavogshálsinum.

Þetta var á sínum tíma Félagsheimili Kópavogs. Þarna var rekið Kópavogsbíó. Þarna hafði aðsetur Kópavogsleikhúsið sem setti upp margar sögufrægar sýningar. Margir þekktir leikarar stigu fyrstu skref sín þar, þetta var sérlega metnaðarfullt leikfélag. Þarna voru haldnir tónleikar, má segja að þarna sé vagga íslenska pönksins – ég hygg að ekki ómerkari sveit en Fræbblarnir hafi komið þarna fram. Og ýmsar fleiri.

Gunnar Marel Hinriksson, sem hefur starfað við skjalavörslu í Kópavogi, upplýsir að þarna hafi sjálfur Bobby Fischer farið í bíó og hjómsveitin Kinks. Fischer mun hafa séð kvikmyndina Gunga Din skömmu eftir að hann lagði Spasskí.

Sjálfur man ég eftir hópferð vina úr Vesturbænum í Kópavogsbíó til að sjá kvikmyndina Catch 22, hana höfðum við vinirnir í Hagaskóla lengi þráð að sjá. Svo var hún allt í einu sýnd á föstudagskvöldi í Kópavogsbíói.

Hér er önnur mynd sem var sýnd í Kópavogsbíói. Lítur býsna vel út. Frönsk, en komin til Íslands með millilendingu í Danmörku. Frou – Frou, en Pariserindes liv.

Svo er hér mynd af Kópavogsbíói eins og það leit út á velmektarárunum. Bíó, leikhús, félagsheimili, pönkmiðstöð. Geri önnur hús betur.
Hinn norræni eftirréttur Risalamande – eða Riz à l’amande

Mér varð á að skrifa Ris a la mande á alnetið og fékk á mig harða gagnrýni fyrir svo lélega frönsku. Á því tungumáli myndi þetta heita Riz à lamande. En þetta er ekki alveg svo einfalt. Í Danmörku skrifa menn einfaldlega Risalamande. Þetta er danskur réttur, hafður á jólaborðum þar í landi, og barst hingað frá Danmörku eins og svo margt annað í matargerð og menningu. Þetta er til dæmis eftirréttur með hinum vinsæla jóladisk á Jómfrúnni.

Samkvæmt upplýsingum sem má finna á Wikipedia hefur dönsk málnefnd kveðið upp úr um að rétturinn heiti Risalamande og að hann hafi orðið til á seinni hluta 19. aldar, en eftir seinni heimsstyrjöldina jukust vinsældir hans. Stundum hefur tíðkast að elda hrísgrjónagraut á lillejuleaften (sem við köllum Þorláksmessu) og blanda svo við hann rjóma og nota sem eftirrétt á aðfangadagskvöld.

Í Wikipedia segir að í Svíþjóð nefnist svipaður réttur ris à la Malta. Það hefur ekkert með eyjuna Möltu að gera, heldur er þetta afbökun af danska heitinu. Norska útgáfan heitir riskrem.

Rétturinn er svo yfirleitt borinn fram með sósu sem er ýmist úr kirsuberjum, jarðarberjum eða hindberjum. Stundum eru möndlur saxaðar og settar í bland við rjómann og grjónin, en það tíðkast líka að setja heila möndlu – sá sem hana hreppir fær möndlugjöf. Það er siður sem tíðkast víða á Norðurlöndunum.

Svo verður að segjast eins og er að þessi greinarstúfur er hálfgerð auglýsing. Sigurveig kona mín býr til rómað Risalamande í Matarkistu sinni og selur fyrir jólin. Tekur við pöntunum. Hún býr líka til sósur með – og svo eggjapúns eins og sjá má í flöskunni og glasinu á myndinni. Allt er þetta hrikalega gott.
John Hughes og gullöld grínsins

Sjónvarpið sýnir í kvöld, undir dagskrárliðnum Bíóást, kvikmyndina Planes, Trains & Automobiles. Það er Sigurjón Kjartansson, grínisti og handritshöfundur, sem velur myndina. Það er skemmst frá því að segja að þetta er einhver besta grínmynd allra tíma. Tilheyrir hinni vinsælu en nokkuð vanmetnu grein eighties-gamanmyndum.

Níundi áratugurinn var nefnilega gullöld í gerð grínmynda. Fæstar þeirra fengu sérstaka viðurkenningu á sínum tíma, þær voru ekki tilnefndar til Óskarsverðlauna og ekki heldur leikararnir eða leikstjórarnir. En frá þessum tíma eru myndir eins og áðurnefnd Planes, Trains & Automobiles, Ferris Buellers Day Off, Back to the Future, Home Alone og Ghostbusters. Grínmyndir sem gerðar eru í dag eru yfirleitt ekki í þessum klassa.

Planes, Trains & Automobiles er gerð af leikstjóranum John Hughes. Hann lést 2009, en á níunda áratugnum átti hann ótrúlegan sprett og gerði hverja snilldarmyndina á fætur annarri. Sumar þeirra voru unglingamyndir eins og The Breakfast Club og Pretty in Pink, en Hughes gerði líka Ferris Bueller, Home Alone og skrifaði handritið að þeirri vinsælu jólamynd National Lampoons Christmas Vacation.

Í Planes, Trains & Automobiles hefur hann með sér Steve Martin og hinn óviðjafnanlega grínsnilling John Candy. Candy var frá Kanada, fékk alltof fá aðalhlutverk, en hann fer á kostum í þessari mynd. Hann lést fyrir aldur fram fáum árum síðar. Myndin gerist rétt fyrir þakkargjörðarhátíðina – er yfirleitt sýnd í Ameríku á þeim tíma – og segir frá tveimur mönnum sem eru að reyna að komast heim til sín en lenda í alls kyns óhöppum. Annar er vel efnum búinn, fínn með sig og ekkert sérlega alúðlegur, hinn er elskulegur klaufabárður, skítblankur, sem setur allt í uppnám hvar sem hann kemur.

Hinn hlægilegi og sorglegi Del Griffith myndarinnar í túlkun Candys er óborganleg persóna og í gegnum hann kemur Hughes að hinum hlýja og manneskjulega boðskap sem gjarnan einkennir myndir hans – um vináttu og virðingu fyrir þeim sem eru öðruvísi.
Sjálfstæðisflokkurinn í borgarstjórn – nú er hún Snorrabúð stekkur

Einu sinni var það reglan í Sjálfstæðisflokknum að ungir karlmenn úr Reykjavík, gjarnan menntaðir í Menntaskólanum í Reykjavík og í lagadeildinni í Háskólanum, uppfóstraðir í Heimdalli, yrðu borgarstjórar í Reykjavík. Það var svo áfangi á leið þeirra til að að komast alla leið í forsætisráðuneytið.

Svona var þetta með Bjarna Benediktsson, Geir Hallgrímsson, Gunnar Thoroddsen og Davíð Oddsson. Jón Þorláksson var reyndar fyrst forsætisráðherra, svo borgarstjóri í Reykjavík.

En nú er hún Snorrabúð stekkur. Sjálfstæðisflokkurinn er hvergi veikari en í Reykjavík – sínu gamla höfuðvígi. Og nú virðist flokkurinn ekki hafa önnur ráð varðandi borgina en að að sækja fólk út á land til að stilla upp í borgarstjórnarkosningum. Flokkurinn í Reykjavík virðist ekki skila nógu góðum efnivið og máski eru tækifærin sem felast í setu í borgarstjórn ekki svo heillandi lengur.

Fyrir síðustu kosningar var Halldór Halldórsson sóttur vestur á firði. Það gafst mátulega vel og nú er Halldór að hætta. Páll Magnússon hefur verið nefndur oftar en einu sinni, hann er Vestmananaeyingur sem býr í Garðabæ. En nú er oftast talað um Unni Brá Konráðsdóttur. Hún er dottin út af þingi eftir að hafa verið forseti Alþingis um stutt skeið, var um hrið sveitarstjóri í Rangárþingi eystra og svo þingmaður Suðurlandskjördæmis.

Leiðtogaprófkjör Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík fer fram 27. janúar næstkomandi. Enn hefur ekki frést hverjir af borgarfulltrúm Sjálfstæðisflokksins sem nú sitja ætla að vera í kjöri. En þeir koma ekki vel út úr þessari umræðu.
Gamla Flugstöðin og Loftleiðir

Nú stendur til að rífa gömlu flugstöðina í Keflavík. Hún hefur sjálfsagt ekkert notagildi – hefði kannski mátt varðveita hana sem leikmynd fyrir bíó, til dæmis fyrir myndir sem eiga að gerast austantjalds í kalda stríðinu.

En það var líka ljómi yfir flugferðum á tíma hennar. Þetta var fyrir þann tíma að meirihluti þjóðarinnar fór til útlanda á hverju ári, þegar túristarnir voru ekki nema örfá þúsund, áður en fólk fór að troðast eins og sardínur í dós í lágfargjaldaflugvélar.

Á myndinni má sjá Douglas DC-8 flugvél frá Loftleiðum. Það var ástsælt flugfélag á sínum tíma. Stofnendur þess voru frumkvöðlar í flugi, karlar í krapinu.

Eftirfarandi las ég á umræðuþræði: Þetta var á þeim tíma að hægt var að þekkja Íslendinga sem fóru til útlanda úr, þeir töluðu með hreim.
Nú mætti skafa ísinn á Tjörninni

Ég hef áður birt þessa ljósmynd. Hún er tekin 1941 og sýnir mikinn fjölda borgarbúa á Reykjavíkurtjörn. Þarna eru krakkar á skautum og við sjáum að líka er notast við sleða. Á þessum tíma var Tjörnin einn helsti samkomustaður barna og unglinga í bænum að vetrarlagi.

Ég náði í endann á þessum tíma. Þarna hittust krakkar úr Vesturbænum og Austurbænum miðja vegu milli hverfanna. Marga jafnaldra sá maður í fyrsta sinn á skautasvellinu. Krakkarnir reimuðu á sig skautana við timburhús sem stóð þar sem Ráðhúsið er nú. Stundum var leikin tónlist úr hátölurum og svo var drukkið kakó úr brúsa. Þetta var tími lopasokka og lopapeysa.

Ég nefni þetta vegna þess að undanfarið hafa verið miklar froststillur. Það hefur verið ís á Tjörninni, nokkuð kalt í lofti en afar stillt. Tilvalið veður til að fara á skauta. En það er ekki aðstaða til þess. Úr því má bæta með einföldum hætti og ekki kostnaðarmiklum. Það þarf að skafa svellið aðeins og kannski sprauta á það vatni svo ísinn verði sléttur og henti til skautaíþrótta. Og þá munu iðkendurnir koma.

Það verður að segjast eins og er að pínulítið vélfryst svell í boði símafyrirtækis á Ingólfstorgi kemur ekki í staðinn fyrir þetta. Spáin næstu daga hjóðar upp á áframhaldandi froststillur svo það er ekki eftir neinu að bíða.
Katrín og Macron

Katrín Jakobsdóttir sómir sér vel í forgarði Elyseé-hallar í París með Emmanuel Macron, forseta Frakklands, líkt og má sjá í þessari frétt á mbl.is. Katrín var þarna í dag á fundi vegna tveggja ára afmælis Parísarsamkomulagsins.

Katrín er að hefja feril sinn sem forsætisráðherra – þetta er í fyrsta sinn sem hún kemur fram sem slík á alþjóðavettvangi. Kemur á fundinn með metnaðarfull markmið í loftslagsmálum, vinsæll stjórnmálamaður sem miklar væntingar eru gerðar til. Maður sér ekki betur en að hlutverkið fari henni vel.
Hrollvekjandi framtíð með misnotkun gervigreindar

Framtíðarfræðingurinn Zeynep Tufecki heldur fyrirlestur hjá TED – sjá hér að neðan. Það er mikilvægt að hlusta á þetta. Hún fjallar um gervigreind og dregur upp dökka framtíðarsýn – dystópíu. Hún er ekki að tala um gervigreind sem tekur völdin af manninum, heldur hvernig þeir sem hafa völdin nota gervigreindina. Hér er hún að tala um fyrirtæki eins og Facebook og Google sem safna endalausum upplýsingum – magnið er gríðarlegt – um notendur sýna og nota þær til að þróa sífellt fullkomnari algóriþma sem beina efni, auglýsingum og þjónustu að okkur.

Þetta er algjör hrollvekja eins og Tufecki lýsir því – gervigreindin getur farið að nema alls konar tilfinningar og skapbrigði hjá okkur og skammtar okkur efni eftir því. Þetta er ekki bara spurning um pólitík, heldur allt okkar daglega líf – á tíma þegar fólk notar marga klukkutíma á dag á netinu.

Kjartan Hreinn Njálsson skrifar ágætan leiðara um þetta í Fréttablaðið í dag. Hann lýsir samfélagsmiðlum eins og vímuefni, og lýkur greininni með þessum orðum:

Árið sem gengur í garð ætti að verða árið sem við spyrnum við fótum og vinnum bug á fíkninni, krefjumst þess að höfundarnir beri ábyrgð á miðlum sínum, og freistum þess að nýta það mikla tækifæri sem felst í heilbrigðum samfélagsmiðlum.
Þegar Neil Young söng um Alabama – og suðurríkjadrengir svöruðu

Alabama er mikið í fréttunum þessa dagana vegna kjörs þingmanns á öldungadeild Bandaríkjaþings. Demókratinn vann naumlega, það eru atkvæði svartra sem tryggja honum kosningu og utankjörstaðaratkvæði. Mikill meirihluti hvítra kjósenda valdi Roy Moore, hinn forstokkaða afturhaldsdurg sem að auki er áskaður fyrir kynferðisbrot gegn ungum stúlkum. Eitt það hryllilegasta við stjórnmál á tíma Trumps er að tortryggni milli kynþátta magnast upp á nýjan leik. Rasismi er aftur orðinn gjaldgengur.

Þarna vakna upp gamlir draugar – sem eru því miður enn með lífsmarki og gott betur. Það var í Alabama að sumar hörðustu orrusturnar í mannréttindabaráttu svartra voru háðar. Demókratinn sem sigraði, Doug Jones, var áður saksóknari og varð frægur fyrir að höfða mál gegn meðlimum Ku Klux Klan sem sprengdu baptistakirkju 1963, þar dóu fjórar stúlkur. Réttarhöldin fóru fram 40 árum eftir þetta hryðjuverk.

Söngvaskáldið Neil Young gerði á sínum tíma frægt lag sem hét einfaldlega Alabama. Þetta var á hinni vinsælu hljómplötu Harvest. Í laginu syngur Young að Alabama hafi mikla byrði á baki sér, en önnur ríki Bandaríkjanna geti hjálpað.

Lag Youngs varð býsna umdeilt. Á plötunni söng hann líka lag sem hét Southern Man. Sumum fannst að þarna gerðist Kanadamaðurinn býsna yfirlætisfullur – en hann hefur reyndar margoft á ferli sínum birt sterkar pólitískar skoðanir. Hljómsveit sem nefndist Lynyrd Skynyrd svaraði Neil Young með lagi sem varð feikilega vinsælt. Sweet Home Alabama heitir það. Þar segir meðal annars að fólk í Suðurríkjunum þurfi ekkert á Neil Young að halda. Svo mátti líka lesa úr textanum stuðning við hinn umdeilda ríkisstjóra George Wallace, en því hefur líka verið haldið fram að textinn sé tvíræðari en svo.

Hér er Lynyrd Skynyrd á tónleikum. Söngvarinn er í bol með mynd af Neil Young. Í bakgrunni er suðurríkjafáni.
Gjáin milli hvítra og svartra í Alabama

Kosningar í Alabama vekja heimsathygli. Það er nokkuð óvenjulegt – en hvað er venjulegt við pólitíska ástandið í Bandaríkjunum. Sjálfur forsetinn, Trump, leggur allt undir til að styðja Roy Moore, sannkallaðan afturhaldskarl sem er ásakaður um margþætt kynferðislegt áreiti. En það er demókratinn Doug Jones sem sigrar – í fyrsta skiptið sem Demókratar hafa öldungadeilarþingmann í Alabama í marga áratugi. Og þá er þetta orðin heimsfrétt – það er ekki bara frambjóðandi Repúblikana sem fékk á baukinn, heldur sjálfur forseti Bandaríkjanna.

En kosningin var mjög naum. Og það er forvitnilegt að sjá hvernig atkvæðin skiptast. Alabama er eitt af þeim ríkjum í Bandaríkjunum þar sem er mest fátækt og eymd. Og það er í Alabama að sumar af hörðustu orrustunum í hreyfingarinnar fyrir réttindum blökkumanna voru háðar. Við sjáum hvernig skiptingin er enn til staðar. Moore nýtur yfirgnæfandi fylgis hjá hvítum körlum, en 98 prósent svartra kvenna kjósa Jones.
Frakkar banna snjallsíma í skólum – og efla kórstarf

Frakkar ætla að banna snjallsíma í skólum frá og með skólaárinu sem hefst í september næstkomandi. Þetta gildir í kennslustundum, en líka í frímínútum, í matarhléum og milli kennslustunda. Þetta var eitt af því sem Emmanuel Macron forseti ræddi um í kosningabaráttu sinni fyrr á þessu ári.

Menntamálaráðherrann franski, Jean-Michel Blanquer, segir að börn séu hætt að leika sér í frímínútum. Þau hangi í símumum, frá uppeldislegu sjónarmiði sé það mikið vandamál.

Hugmyndin er að börn og unglingar skilji símana eftir áður en skólinn hefst. Samtök kennara hafa áhyggjur af því að erfitt geti reynst að framfylgja banninu og eins og tryggja að nemendurnir fái símana aftur að skóladegi loknum. Til þess þarf væntanlega að útbúa sérstakar hirslur.

Á vef World Economic Forum er stutt myndband um bannið en þar er einnig vitnað í rannsókn sem segir að nemendur í skólum þar sem snjallsímar eru ekki í höndum þeirra standi betur að vígi.

Það fylgir einnig fréttum um bannið að efla eigi kórstarf í skólum í Frakklandi – fjölga kórum sem þar starfa.

Er kannski kominn tími til að huga að svona banni í íslenska skólakerfinu? Hvað segir nýi menntamálaráðherrann?
23 ísraelskir hermenn og einn lítill strákur

Hérna sjást valdahlutföllin í Palestínu. Ísraelar stela öllu sem þeir geta stolið að hætti nýlenduþjóðar. Drengurinn á myndinni var sakaður um að henda steinum – takið eftir, henda steinum. Það eru vopn hans. Reyndar segir önnur saga að hann hafi einfaldlega verið á leiðinni út í búð.

Það þarf 23 ísraelska hermenn, gráa fyrir járnum, með hjálma og í hlífðarbúningum til að taka þennan pilt, berja hann, niðurlægja, binda fyrir augun á honum og leiða hann í fangelsi.

Það er satt að segja ekki mikill manndómur yfir þessum köppum. Strákurinn er 14 ára. Þetta er í borginni Hebron en þar hafa landránsmenn yfirtekið miðbæinn, girt hann af og eignað sér. Svona rétt eins og fjandsamlegt herlið tæki yfir Kvosina í Reykjavík, reisti víggirðingar, hleypti okkur ekki inn – en væri um leið með sífelldar ögranir.
Skoðanaflóran á Alþingi aldrei fjölbreyttari

Sjaldan hefur birst önnur eins fjölbreytni í skoðunum og umræðunum um stefnuræðu forsætisráðherra á Alþingi í gær. Þetta endurspeglar náttúrlega að á þingi eru átta stjórnmálaflokkar og sumir býsna ólíkir. Katrín Jakobsdóttir virkaði sjálfsörugg í fyrstu stefnuræðu sinni. Samfylkingin tók sér stöðu vinstra megin við VG – og ætlar líklega að rækta það svæði. Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, ritari Sjálfstæðisflokksins, boðaði frelsi eins og endranær, en Bjarni Benediktsson sýndi á sér vinstri velferðarvangann – enda kominn í stjórn undir forystu flokks sem sumir kalla sósíalista.

Inga Sæland flutti dúndrandi ræðu um fátækt og misskiptingu – hún er mesti ræðuskörungurinn á þingi núna og fer létt með að tala blaðlaust. Nærvera hennar á þingi á kannski eftir að hafa mikil áhrif. Hún er baráttukona. Sigmundur Davíð virkaði beiskur og leiður, hann hrífur varla með þessum málflutningi, en samflokksmaður hans Birgir Þórarinsson átti sérstæðustu ræðuna þar sem hann talaði um að siðaskiptin og Lúter hefðu fært okkur heilbrigðiskerfið.
Erfitt fyrir ríkisstjórnina að setja lög á flugvirkja

Treystir Icelandair á að sett verði lög á verkfall flugvirkja? Formaður samninganefndar flugvirkjanna segir að svo sé í viðtali við Mbl.is.

En ýmislegt mælir á móti því.

Í fyrsta lagi beinist þetta verkfall bara gegn einu flugfélagi. Það er ekki eins og samgöngur hafi stöðvast. Fjölmörg önnur flugfélög eru að flytja farþega til og frá landinu.

Í öðru lagi getur það varla freistað nýrrar ríkisstjórnar – hvað þá ríkisstjórnar þar sem forsætisráðherrann er úr vinstri flokki – að láta sitt fyrsta verk vera að stöðva verkfall með lögum.

Í þriðja og ekki sísta lagi blasir við sú staðreynd að alþingismenn fengu nýskeð risastóra kauphækkun. Þetta gerir þeim býsna erfitt að setja lög á aðra hópa sem eru að krefjast minni hækkana. Eins og sagt var á sínum tíma hleyptu hækkanir þingmannanna svokölluðu Salek-samkomulagi í bál og brand.

Arnbjörn Sigurðsson, fyrrverandi fréttamaður sem nú starfar hjá Kennarasambandinu, skrifar greinarstúf um þetta á Facebook. Þetta er býsna skörp greining hjá Arnbirni:

Það verða ekki sett lög því flugvirkjar lásu stöðuna hárrétt þegar þeir skipulögðu verkfallið. Alþingismenn – sem fyrir nokkrum mánuðum fengu 45% launahækkun – geta í dag ekki sett lög á kjaradeilu þar sem krafan er 20% hækkun. Eina leiðin fyrir Icelandair og SA er því að semja við flugvirkja. Ég spái því að það verði niðurstaðan og kjarabætur í þeim samningi verði talsvert umfram margræddan Salek ramma.

Í kjölfarið koma aðrir hópar fram og vilja sambærilegar hækkanir- og þar með hefst víðfrægt höfrungahlaup.

Ég græt það ekki að launamenn fái mögulega í kjölfarið almennilegar kjarabætur. En ef þetta verður niðurstaðan gæti allt logað á vinnumarkaði með tilheyrandi verkföllum og látum. Það ástand verður að fullu í boði Alþingismanna sem í nettu græðgiskasti tímdu ekki að setja lög á launahækkanir sínar, sem allir aðrir sáu að var úr öllu korti og öllu samhengi. Og ef það verða sett lög á deiluna þá gera þingmenn þar með atlögu að Íslandsmeti í hræsni.
Þórbergur og Alistair MacLean

Alþýðublaðið 24. október. Spurt í aðalútibúi Borgarbókasafns Reykjavíkur í Þingholtsstræti. Dálkurinn Fimm á förnum vegi. Það kom fát á mig þegar blaðamaðurinn spurði og ég stundi einhverju upp úr mér. En bókasöfnin tvö sem ég sótti, í Þingholtsstrætinu og á Hofsvallagötunni, voru dásamlegir staðir.