arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pétur

Ég tek fram að ég er ekkert á förum af Eyjunni þótt Pétur Gunnarsson láti af ritstjórn.

Ég þykist viss um að hann eigi eftir að blogga hér af krafti – Pétur er einn gáfaðasti, hugkvæmasti og fróðasti dálkahöfundur á Íslandi.

Og honum hefur tekist að koma fótunum undir frábæran vefmiðil – svei mér ef hann er ekki sá besti á landinu.

Ég get þess svo til fróðleiks að Pétur og ég erum æskuvinir. Hann og Eyþór bróðir hans dvöldu oft á heimili afa síns á Ásvallagötu 17 – ég átti heima á Ásvallagötu 13. Við lékum okkur saman á árunum í kringum 1970, en höfum náð að endurnýja vináttuna síðustu ár.

Ég er ennþá frekar ánægður með kaup sem ég gerði við þá bræður á þessum árum.

Þá náði ég að hafa af þeim litlu Bítlaplötuna með lögunum Day Tripper og We Can Work It Out í skiptum fyrir plötuna Those Were The Days með Mary Hopkin.

Vildi óska að ég hefði verið svona slyngur í viðskiptum alla ævi.
Lótusætan

Ég sé í athugasemdum á síðunni að sumir skamma mig fyrir að vera á fjarlægri eyju meðan allt er í kalda koli á Íslandi.

Það á reyndar eftir að versna svo ég fæ minn skammt af hörmungunum líka.

En málið er að hér breytist maður í Λωτοφάγος.

Lótusætu.

Lótusæturnar koma fyrir í Oddyseifskviðu. Þær eru svo ánægðar með lífið að þær gera helst ekki neitt.

Hérna er manni alveg sama um umheiminn. Maður veit yfirleitt ekki hvaða dagur er. Blöð eru lítið lesin hérna. Maður pælir meira í vindinum – það er dálítið vindasamt í dag – eða hvort sólarlagið sé fallegra í dag eða í gær.

Það kemur örugglega tími fyrir allt hitt. Og eins og sjá má reyndi ég að beita mér aðeins í þrasinu í morgun.
Kaldhæðnislegt

Það skyldi þó ekki vera að eftir allar deilurnar um virkjanir og álver – og náttúruverndarsinna sem verða sífellt ofstækisfyllri og vilja helst ekki láta nota neitt af orkulindum landsins – að þá verði það álið sem haldi okkur á floti í kreppunni?
Ágreiningur um áherslur

Ólöf G hættir vegna ágreinings um áherslur segir Ólafur F.

En er það ekki aðallega vegna hinnar hrikalegu frammistöðu borgarstjórans í fjölmiðlum hvað eftir annað?

Sem hann kennir væntanlega öllum um nema sjálfum sér.

Og kannski helst Ólöfu Guðnýju?
Dæmigert

Hrikalega er þetta dæmigert íslenskt.

Það eru haldnir náttúruverndartónleikar.

Fjöldi fólks mætir.

Eftir tónleikana er allt vaðandi í drasli – einkum áldósum.
Ábyrgð gagnvart hverjum?

Bankastarfsemi er nokkuð sérstök. Það þarf til dæmis ansi mikið til að fólk skipti um banka. Og margir treysta bönkum fyrir aleigu sinni. Maður kemst ekki undan því að laun manns eru lögð inn í banka – fæst fyrirtæki bjóða upp á þann möguleika að starfsmenn geti fengið kaupið í reiðufé.

Fólk fær lánað fé í bönkum. Vextirnir hækka og þá er erfiðara að standa í skilum. Og ef maður borgar ekki lánin, ja, þá tekur bankinn aleiguna af manni.

Svo er talað um að bankar beri aðallega ábyrgð gagnvart eigendum sínum. En er það rétt? Væru bankarnir ekki betri ef þeir bæru aðallega ábyrgð gagnvart viðskiptavinum sínum?
Úti að aka

Eru Andrés, Geir og félagar ekki úti að aka í gjaldmiðilsmálunum?

Draumar um sameiginlega norræna mynt?

Ha?

Og órar um að við tökum upp dollarann?

Eða eru þeir bara að tefja tímann?
Nei, ekki litla Mykonos

Hér á eyjunni verður um helgina haldið brúðkaup ungmenna úr einhverjum auðmannafjölskyldum. Það drífur að fólk til eyjarinnar vegna þessa. Maður sér meira að segja fólk keyra um eina veginn hérna, þennan sem liggur milli tveggja enda eyjarinnar, á Porsche Cayenne.

Einkenni á bænum eru þrjú lítil og einstaklega falleg torg, með kirkjum á milli. Mér skilst að þau verði öll upptekin á laugardagskvöldið.

Ekki er vitað til þess að þetta hafi nein tengsl við eyjuna, því finnst þetta bara smartur staður.

Mér er sagt að í blöðunum í Aþenu sé farið að kalla Folegandros litlu Mykonos.

Það er skuggalegt. Kannski þarf maður brátt að finna sér aðra eyju.

Svo verður maður kannski bara að finna sér kjöt eða fisk og grilla á ströndinni á laugardagskvöldið.

Myndin sýnir útsýni af svölunum hjá okkur um sólarlagsbil.
Geldingurinn Yashim og leyndardómar Konstantínópel

Ég sé að Illugi nágranni minn og vinur er að gefa út Tré Janissaranna eftir Jason Goodwin. Ég las þessa bók í fyrra – þetta er einhver bráðskemmtilegasta glæpasaga sem ég hef lesið. Gerist í Istanbul á tíma Ottómanveldisins. Aðalsöguhetjan er gáfaður og snöfurlegur íbúi borgarinnar sem fæst við alls konar eftirgrennslan – oft á vegum soldánsins sjálfs eða móður hans.

Yashim þessi er þó ekki allur þar sem hann er séður – því hann er geldingur.

Lýsingarnar á hinni miklu borg – sem Grikkir kalla ennþá Konstantínópel eða einfaldlega „borgina“ – með öllum sínum hrærigraut af mannfólki, löngu sögu og myrku leyndarmálum eru frábærlega skemmtilegar.

Sjálfur er ég nýbúinn að lesa bók númer tvö sem Goodwin skrifar um Yashim, hún heitir The Snake Tree og er litlu síðri.

Flott stöff, eins og maður sem ég þekki myndi segja.
Ósvífnar fjármálastofnanir

Það er útbreitt viðhorf á Íslandi að allt sé heimilt þegar græða á peninga. Að sá sem er ósvífnastur eigi bara að fara sínu fram.

Þetta var um árabil ríkjandi viðhorf í garð hinnar rísandi auðstéttar í landinu. Kannski breytist það eitthvað í kreppuástandi?

Bankarnir á Íslandi eru einstaklega ósvífnir. Það er eins og þeir þekki engin siðferðismörk. Kannski trúa þeir orðum Miltons Friedmans sem sagði að ekki væri til neitt sem heitir samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja?

Þeir fella krónuna eins og þeir eigi lífið að leysa – koma almenningi í landinu þannig í stórkostleg fjárhagsvandræði.

Og nú er elsti bankinn, sá með virðulegasta nafnið, staðinn að grófum innherjasvikum.

Eða það getur varla verið önnur skýring á þessu?
Stóra vatnsmelónan

Vatnsmelónan sem ég keypti vóg 8,4 kíló.

Ég bar hana heim á öxlinni.

Hún var einstaklega sæt og góð.
Gríska 101

Gríska er ansi flókið mál. Ég er ekki viss um nema ég gæti lært bæði spænsku og ítölsku mjög vel á sama tíma og það tekur mig að læra grísku illa. Það er ekki bara letrið sem er framandi – það tekur langan tíma að verða hraðlæs – heldur er orðaforði grískunnar mjög stór, orðin eru oft mjög löng, sagnbeygingar eru mjög flóknar.

Hér eru nokkur orð sem byrjendur eru látnir læra:

ξενοδοχειο (ksenodoxeio)

διαβατηριο (diavatirio)

υπολογιστης (ypologistis)

Hvað þýða þessi orð? Ja, það er ekki svo flókið. Hið fyrsta þýðir „hótel“ (eiginlega geymsla fyrir útlendinga), orð númer tvö þýðir vegabréf, þriðja orðið þýðir tölva.

Grikkir eru eins og Íslendingar, stoltir af sínu forna tungumáli – sem reyndar hefur tekið svo miklum breytingum að Grikkir nútímans skilja illa mál Hómerskviða og líka málið sem Nýja Testamentið (Καινη Διαθηκη) var skrifað á. En þeir reyna að búa til ný orð á fyrirbæri eins og tölvu sem heitir reyndar líka:

κομπιουτερ (kompiouter)

Gríska er full af alþjóðaorðum sem maður kannast við. Það ætti að hjálpa við námið. Ég sá í bókabúð stóra bók með heitinu Greek Words in English. Það þarf ekki að leita langt:

φιλοσοφια (filosofia)

κοσμος (kosmos)

σαvτouiτς (santouits)

Ó, nei, það síðasta er reyndar komið úr ensku og þýðir samloka.

Grikkir eru með eindæmum málglöð þjóð. Í bók um Konstantínópel sem ítalski höfundurinn Eduardo de Amicis skrifaði á 19. öld lýsir hann muninum á Grikkjunum og Tyrkjunum sem byggðu borgina. Tyrkirnir voru þegjandalegir og alvarlegir; Grikkirnir voru á iði, málglaðir, útsjónarsamir, síkvikir.

Tungumál þeirra er blæbrigðaríkt eftir því. Í fyrradag fórum við á Jónsmessuhátíð hér á eyjunni (sjá mynd). Það var kveikt bál – venjan á Jónsmessu er að stökkva yfir bálið. Um leið var eldra fólkið að fara með kvæði í gömlu götunni þar sem þetta var haldið – kveðast á.

Á Krít er svo vinsælt að kveðast á að sérstakir sjónvarpsþættir fjalla um þessa list.

Svo er auðvitað alveg sama hvað maður lærir lengi, svona tungumál er fullt af blæbrigðum sem maður nær aldrei. Maður verður bara að passa sig að líta ekki út eins og kjáni. Sumt þarf að varast sérstaklega, til dæmis orðið

γαμος

en það þýðir hjónaband.

Næstum samhljóða er orðið

γαμω (gamo)

en það lýsir feiki vinsælli athöfn sem þó þykir dónalegt að tala um.
Eleftheria

Ég keypti safndisk með þessari söngkonu, Eleftheria Arvanitaki, og sá að hún hafði sungið á Frostrósatónleikum í Reykjavík í fyrra. Með Röggu, Eivöru og Sissel.

Nafn hennar var skrifað með minnstu stöfunum á plakatinu.

Sem er óverðskuldað, því hún er stórstjarna við Miðjarðarhafið, ekki bara í Grikklandi, og á mörg frábær lög.

Eins og þetta hér að ofan sem heitir Dinata.

[youtube=http://youtube.com/watch?v=OIHeewGgR0s]
Fótbolti og fiskur

Stratos ætlar að grilla fiskinn sinn í kvöld.

En þeir eru búnir að veðja um leikinn á morgun.

Í húfi er meiri fiskur. Sex kíló að þessu sinni.

Stratos veðjar á Rússa, Nikos á Spánverja.

Á Íslandi væri sjálfsagt veðjað upp á brennivín. En hér kostar það lítið. Fiskur er hins vegar óheyrilega verðmætur.
Skringilega að orði komist

Ég hangi ekki mikið á netinu þessa dagana. Kemst við og við til að setja inn nokkrar færslur á eina kaffihúsinu hér sem er með netsamband.

Svo er maður kominn í samband og les þessi ummæli forsætisráðherra og gapir af undrun:

“Með því að hafa eigin gjaldmiðil búum við yfir sveigjanleika sem ekki gefst kostur á í myntsamstarfi.”

Þetta segir hann á fundi í London – innan um fjárfesta – en myndi hann leggja í að segja svona framan í andlitið á íslensku þjóðinni?

Hvað er verðbólgan annars að fara í – 20 prósent?

Í Evrópu æmta menn og skræmta vegna 5 prósenta verðbólgu.

En þessi fjölmiðill segir að Íslendingar eigi að taka upp evru.
Hin fullkomnu kirsuber

Kirsuber eru sumar. Þau eru dásamlega falleg, sæt og bragðgóð.

Þau eru líka sérstök að því leyti að þau geymast mjög illa. Maður verður helst að borða þau strax. Kirsuber eru ekki góð nema akkúrat þegar tími þeirra er. Það er varla hægt að senda heilu skipin með kirsuber milli landa eins og gert er við vínber.

Af einhverjum ástæðum eru vínberin sem eru seld á Íslandi mestanpart frá Chile. Það er frekar firrt.

En ég ætla ekki að rövla.

Í gær keypti ég hin fullkomnu kirsuber. Eins og sjá má á myndinni.

Þau voru ólýsanlega góð.

William Carlos Williams orti lítið kvæði – ekki um kirsuber, heldur um plómur. En ég fór að hugsa um það:

This is just to say

I have eaten

the plums

that were in

the icebox

and which

you were probably

saving

for breakfast.

Forgive me

they were delicious

so sweet

and so cold.
Eru þeir þá að ljúga?

Ef það er rétt hjá Pétri að bankarnir séu vísvitandi að fella krónuna vegna ársfjórðungsuppgjöra, ja, þá virðist ljóst að greiningardeildir bankanna eru að ljúga.

Og hljóta eiginlega að gera það vísvitandi. Nema þeir fatti ekki hvað spákaupmennirnir hinum megin við þilið eru að gera.

En hrun efnahagsstefnunnar er algjört. Hvernig er hægt að fara svona illa með fjárhag lítillar þjóðar?
Innri kyrrð

Á Folegandros þarf maður að kunna að meta hin einföldu lífsgæði, annars er líklega óbærilegt að vera hérna.

Hér eru varla búðir að heitið geti, það er mjög erfitt að komast í tölvusamband – ég hef að vísu aðgang að sjónvarpi, en það er agnarpínu lítið.

Þegar maður kemur hérna fyrst heyrir maður hávaðann innra með sér – eftir nokkra daga finnur maður kyrrð og þá er dásamlegt að vera hér.
Á Folegandros

Vinur minn Stratos hér á Folegandros veðjaði við vin sinn Nikos sem er með veitingahús við hliðina á um úrslit leiksins í gærkvöldi. Stratos hélt með Spáni.

Vinningurinn var ekki af lakari endanum. Þrjú kíló af nýjum fiski.

Við vorum hins vegar á skipi úti á sjó í vondu veðri og sáum ekki leikinn. Folegandros er 70 kílómetra fyrir norðan Krít en það tók okkur 18 tíma að komast þangað.
Fólk og fullt tungl

Í skóbúð Mastrostiakis niðri í bæ starfar kona um sextugt sem átti ekki orð til að lýsa hrifningu sinni á Sigurrós. Hún sagðist líka eiga allar plöturnar með Björk en kvartaði undan því hvað þær væru dýrar á Grikklandi.

Í sundlauginni hér á hótelinu voru Norðmenn sem mér fannst tala skrítna mállýsku. Ég fór að hlusta eftir þegar ég heyrði að maðurinn sagði að dóttir sín væri „blaut“ og varaði hana við því að „detta“.

Ég spurði hann að þessu og hann sagði að svona væri talmálið í heimabæ sínum Narvik í Norður-Noregi. Sunnar í Noregi myndu menn ekki nota þessi orð.

Þetta er semsagt næsti bær við Ísland.

Svo var það kennarinn minn í Grískuskólanum sem sagði mér að 1.300 manns hefðu komið í brúðkaup sitt. Það er samkvæmt gömlum krítverskum sið – öllum íbúum þorpa þaðan sem brúðhjónin eru ættuð er boðið. Sérstakur maður – ég man ekki hvað hann er kallaður – er gerður út til að bjóða þeim.

Vinur minn Andreas segir hins vegar að sitt búðkaup hafi verið „lítið“. Það voru aðeins 300 gestir.

Hér er fullt tungl yfir fjöllunum, dagarnir hafa verið mjög heitir og rétt fyrir ljósaskiptin í gærkvöld var hafið eins og seigfljótandi silfur.

Sumarsólstöður í dag ef ég man rétt. Það minnir mann á myrkrið og þá verður maður svolítið dapur.
Grafskrift krítverjans Kazantzakis

„Ég vonast eftir engu. Ég óttast ekkert. Ég er frjáls.“

(Δεν ελπίζω τίποτα. Δε φοβούμαι τίποτα. Είμαι λεύτερος.)

Flott. Hann fékk ekki að liggja í kirkjugarði vegna þess að kirkjan hafði bannfært hann.

Ég er að lesa sjálfsævisögu hans, Skýrslu til Grecos. Kaflarnir um uppvöxtinn á Krít á tíma Tyrkja eru stórkostlega litríkir og fyndnir.

Faðir Kazantzakis var mjög harður maður, eins og sumir álíta að krítverskir karlmenn séu.

Þeir eru reyndar ekki þannig, að minnsta kosti ekki lengur. Það er mestanpart þjóðsaga.

Faðirinn sagði aldrei neitt fallegt við son sinn og sýndi honum ekki blíðuhót.

Eitt sinn brá hann þó út af venjunni.

Þá var sonurinn í skóla á Naxos, var framúrskarandi námsmaður og fékk mörg verðlaun.

Faðirinn kom til að vera viðstaddur útskriftina.

Þegar þeir gengu út sagði hann við soninn:

„Þú hefur ekki orðið Krít til skammar.“

Það voru fallegustu orðin í orðaforða hans.
7

Prófið búið.

Ég fékk 7.

Er hæstánægður með það, fannst prófið vera langt fyrir ofan getu mína og þekkingu.
Próf

Ég er að fara í grískupróf. 10 blaðsíður, tekur varla minna en 3 tíma. Gríska er beygingamál eins og íslenska, allt beygist eftir kyni og tíð, en óreglulegar sagnir eru legíó. Orðaforðinn er slíkur að sjaldnast dugar að hafa færri en tvö orð yfir hvern hlut. Orð í grísku eru gjarnan mjög löng.

En það er gaman að læra þetta. Ég kann aðeins meira en þegar ég byrjaði á námskeiðinu fyrir þremur vikum – dreymdi meira að segja á grísku í gær. Ég var settur á stig meðalmenna þegar ég kom hingað, held þó að ég eigi ekki möguleika á að komast á stig þeirra sem lengst eru komnir fyrr en seinna.
Hjálp!

Er ekki kominn tími til að grípa til aðgerða eftir gengisfall dagsins?

Eða að menn viðurkenni vanmátt sinn?

Segi þá hreint út að þeir ætli ekki að gera neitt?

En svona gengur þetta ekki lengur. Stjórnvöld á Íslandi eru algjörlega búin að missa tökin á efnahagsmálunum.
Cyd Charisse

[youtube=http://youtube.com/watch?v=eEObZxQ8dG0]

Cyd Charisse sem nú er látin í hárri elli var með fegurstu fætur í kvikmyndabransanum. Hún var líka frábær dansari. Eftirminnilegust er hin langi og óborganlega danssena milli hennar og meistarans Gene Kelly í Singin' in the Rain. Sjá hér að ofan.

Kemur manni undireins í gott skap. Charisse lét einstaklega vel að leika femme fatale.
Þjóð í vanda

Geir Haarde segir að Íslendingar verði að breyta lífsháttum sínum. Það eru nokkuð önnur skilaboð en hafa áður heyrst úr flokki hans. Ég las grein í bandarísku blaði um daginn þar sem sagði að þyrfti að taka á lánafíkn líkt og tekið hefur verið á tóbaksfíkninni.

Geir var líka að reyna að stappa stálinu í þjóð sína. Það er líklega partur af hlutverki ráðamanna á tyllidögum. En það var ekki sérlega sannfærandi.

Tölurnar eru alls ekki góðar.

Verðbólga upp á 12 prósent.

Vextir 15,5 prósent.

Samdráttur á húsnæðismarkaði 81 prósent (skv. frétt Viðskiptablaðsins frá því fyrir helgi).

Gjaldmiðill sem hefur fallið um 30 prósent og gæti fallið enn.

Hlutabréfamarkaður sem hefur fallið um helming á innan við einu ári.

Atvinnuleysi er ekki enn farið að láta á sér kræla, en allt bendir til þess að það verði í haust.

Á sama tíma bíða menn eftir því að ríkissjóður reddi málum með því að taka lán allra lána, 500 milljarðar þykja varla nóg.
Newspapers

Andreas: What are you doing in the computer?

Egill: Reading newspapers.

Andreas: Why are you reading newspapers in your holidays? Is there anything interesting in them?

Nei, er það? Blöðin hérna eru full af fréttum um innanhússdeilur innan stjórnmálaflokksins Pasok. Mér sýnist það vera álíka óintressant og deilurnar í Sjálfstæðisflokknum í vetur.
Háðungarverðlaun

Þessi grein í Viðskiptablaðinu fyrir helgina. Fjallar um verðlaun sem Seðlabankinn fékk 2006 fyrir snjalla peningamálastjórn sem fólst í miklum vaxtamun milli Íslands og annarra landa.

Grín eða alvara?
Bíladagurinn

Þegar ég var yngri var oft talað um rútudaginn í ákveðnu samhengi.

Rútudagurinn varð það sem kallast hugtak.

Samhengið er reyndar annað, en framvegis verður ábyggilega oft vísað í bíladaginn á Akureyri.

Það er einboðið að bíladagurinn verði líka hugtak.
Andstaðan við ESB

Líklega er gott fyrir ESB sinna að andstaða við aðild Ísland að sambandinu safnist sem mest í flokk eins og Frjálslynda og samtök eins og Heimssýn.

Þarna er samankomið nokkuð mikið af mönnum sem virka öfgasinnaðir og æstir – ekki alveg í jafnvægi. Innan beggja þessara hópa hefur andstaðan við ESB verið blandin andúð á innflytjendum. Framkvæmdastjóri Heimssýnar reyndi fyrir nokkrum árum að stofna íslenskan „framfaraflokk“.

Ef andstaðan er þarna úti í kantinum ætti að vera auðveldara fyrir Sjálfstæðisflokkinn að færa sig um set, nær miðjunni þar sem mestur hljómgrunnur er fyrir ESB. Það er altént víst að fáir í Sjálfstæðisflokknum geta fellt sig við þann öfgafulla málflutning sem kemur úr þessum ranni og felst aðallega í því að hatast út í allt sem tengist sambandinu.

Því þótt forystumenn í Sjálfstæðisflokki séu sumir á móti aðild Íslands að ESB, þá sjá þeir flestir hversu mikilvægt sambandið er fyrir Evrópu.

Engin þjóð sem hefur farið inn í Evrópusambandið hefur viljað fara þaðan út aftur.

En mynstrið yrði svipað og í Evrópu: Mest andstaða við ESB í populískum hægri flokkum og í flokkum lengst til vinstri.

Leiðin er reyndar ekki alltaf svo löng þarna í milli. Má í því sambandi nefna að í sumum bæjum í Frakklandi þar sem allir kusu kommúnista í eina tíð fluttu kjósendur sig nánast í heilu lagi yfir til Þjóðfylkingar Le Pens.
Klofbragð hjá Hallgrími

Hver má tjá sig um Baugsmálið og hvers mál er það?

Hallgrímur á þetta hárbeitta svar:

„Formaður næststærsta stjórnmálaflokks þjóðarinnar má ekki tjá sig um lokadóm í Baugsmáli. Og hún ásamt þingflokksformanni sínum á að sýna samstarfsflokknum í ríkisstjórn þá „tillitssemi“ (eins og þingmaður Sjálfstæðisflokksins orðaði það í útvarpi liðinnar viku) að tjá sig ekki um Baugsmál. Hér er það sagt hreint út að Baugsmálið hafi verið og skuli vera mál Sjálfstæðisflokksins. Gott að fá það loks á hreint.

Gott er líka að rifja upp orð sömu drengja sem hrópuð voru í hvert sinn sem foringinn fyrrverandi tjáði sig á umdeildan hátt: „Hefur forsætisráðherra ekki málfrelsi?“ Segl eru til að haga eftir vindi.“
Margur heldur mig sig

Gat nú verið að Ítalir óttuðust svindl.

Sjálfir spila þeir í mestu svindldeild í heimi þar sem dómurum er mútað reglulega og samið um úrslit.

Deildin nánast liðaðist í sundur fyrir tveimur árum þegar kom í ljós að stórlið eins og Juventus og AC Milan hefðu beitt slíkum aðferðum.

Menn hafa heldur ekki gleymt einstaklega ódrengilegri framkomu varnarmannsins Materazzi í úrslitaleik síðustu heimsmeistarakeppni þegar honum tókst að láta prúðmennið Zidane missa stjórn á skapi sínu.

Sagði hann ekki að systir hans væri hóra? Eða mamma hans?

Annars vona ég að Rúmenar vinni Holland svo hin oflaunuðu og ofmetnu lið Frakka og Ítala detti út.

Þau eiga ekki annað skilið.
Agnes um skuldsettar yfirtökur og vandræði bankanna

Ég ætla að leyfa mér að birta í heilu lagi grein sem Agnes Bragadóttir skrifaði í Morgunblaðið á föstudaginn. Væri gaman að ef einhverjir sem þekkingu hafa á málinu gerðu athugasemdir:

„Í framhaldi mikils óróa á fjármálamörkuðum víða um heim, eftir að ákveðnir bankar í Bandaríkjunum fóru flatt á svokölluðum „subprime“-lánum (undirmálslánum) á bandarískum fasteignalánamarkaði, hefur orðið allmikil umræða, bæði í viðskiptalífinu og alþjóðlegum viðskiptablöðum og tímaritum, hvort svonefndar skuldsettar yfirtökur heyri sögunni til, a.m.k. tímabundið, þar sem fjárþurrð geti blasað víða við.“

Ótrúlegt en satt, lesendur góðir. Ofangreind orð eru tilvitnun í upphaf fréttaskýringar sem ég skrifaði í Viðskiptablað Morgunblaðsins þann 6. september í fyrra undir fyrirsögninni Draumur eða martröð.

Ótrúlegt segi ég, því í daglegri greiningu á heimasíðu sinni frá því 2. júní sl. fjallar Council on Foreign Relations um nákvæmlega sama efni og segir að breski viðskiptablaðamaðurinn Gillian Tett hjá Financial Times hafi nýverið vakið athygli á að lánveitingar banka og fjármálastofnana vegna skuldsettrar yfirtöku geti brátt orðið á allra vörum, ekki bara hins lokaða fjármálageira.

Í greiningunni er talið fullt tilefni til þess að hlusta á Tett, sem hafi séð fyrir þann vanda sem í uppsiglingu var, vegna undirmálslána, langt á undan öðru fjölmiðlafólki. Taldar eru líkur á því að það sé bara ný tegund af bankakrísu í uppsiglingu – bankakrísum sé fjarri því lokið.

Eins og ég lýsti í greininni, var skuldsett yfirtaka draumur fjármálamannsins, sem fann fyrirtæki, sem þegar var skuldsett, skuldsetti sig og fyrirtækið enn frekar, til þess að kaupa það, vegna þess að hann sá möguleika á því að margfalda hinn margfræga EBITDA-hagnað og geta þannig við endurfjármögnun, sem ávallt miðast við eitthvert ákveðið margfeldi af þeim hagnaði, greitt sjálfum sér út ofurhagnað.

Allt gat þetta gengið, þegar lánsfjármagnið streymdi fram á góðum kjörum og bankar gátu hagnast mjög mikið á lánveitingum til skuldsettrar yfirtöku. Endurfjármögnun á skuldsettum yfirtökum gat þannig verið lykill að mikilli auðmyndun þeirra sem áttuðu sig á vaxtarmöguleikum og gróðavon í ákveðnum fyrirtækjum, sem þeir yfirtóku svo með skuldsetningu og svo skiptu fjárfestarnir og bankarnir hagnaðinum með sér í einhverjum ákveðnum hlutföllum, þar sem bankinn fékk ofurþóknun vegna áhættunnar og fjárfestirinn borgaði sér bara beint út stóran hluta lánsins sem hét „endurfjármögnun“.

En nú er öldin önnur. Lánsfjármagn stendur ekki til boða, enginn getur lengur tekið snúninginn sem lýst var í áðurnefndri fréttaskýringu og bankarnir eiga á hættu að skuldunautarnir, sem voru í slíkum skuldsettum yfirtökum á seinnihluta sl. árs, þar sem lánveiting bankanna miðaðist við allt upp í tífaldan EBITDA-hagnað í stað fjórfalds eða fimmfalds eins og áður tíðkaðist, geti nú ekki borgað krónu og eru sennilega margir þegar komnir í mikil vanskil inni í bönkunum, jafnt hér á landi sem annars staðar. Ævintýri verða að martröð.“
Hagtölur

Hér í Grikklandi er mikið fjallað um verðbólgu sem er meira en fimm prósent um þessar mundir.

Það er talsvert minna en á Íslandi, en þykir mikil dýrtíð.

Vextirnir hérna eru heldur ekki 15 prósent.

Og gjaldmiðillinn hefur ekki fallið um 30 prósent.

Hvenær ætlar íslenska ríkisstjórnin annars að gera eitthvað í málinu?

Eða er kannski þegjandi samkomulag um að fall krónunnar sé óafturkræft?

Þegar tilkynnt var um „lánalínur“ milli norrænu seðlabankanna náði krónan sér aðeins á strik. Evran var um tíma í sirka 113 krónur, dollarinn í 74 krónum.

Nú er evran 122 krónur og dollarinn 80.

En miðað við ofantaldar hagtölur má telja að það sé furða að ekki sé búið að storma Stjórnarráðið.
Lissabon samningurinn

Hér birtir Guardian ágætt yfirlit yfir efni Lissabon samningsins sem Írar höfnuðu í gær.