arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ingó – rithöfundur, blaðamaður, teiknari, músíkant

Ég man eftir Ingólfi Margeirssyni frá því ég var lítill strákur. Var heimagangur á Brávallagötu 26 þar sem hin stóra fjölskylda hans átti heima. Ingó hefur líklega verið í menntaskóla þegar ég tók fyrst eftir honum, ég man eftir honum og afskaplega fjörugum vinum hans sem sumir urðu seinna landsfrægir.

Ingó var óvenju hæfileikaríkur maður. Á næstu dögum verður mest fjallað um ritstörfin hans. En hann var líka flinkur teiknari og teiknaði sjálfur portrettmyndir sem skreyttu viðtölin frægu sem hann tók í Þjóðviljanum á sínum tíma. Hann var ekki maður segulbandsins, heldur skrifaði viðtöl í gamla stílnum, þau voru eins konar nærmyndir af viðmælendunum þar sem höfundarbragð Ingólfs leyndi sér ekki. Þegar ég byrjaði í blaðmennsku reyndi ég að taka svona viðtöl, fyrirmyndirnar voru Jökull, Matthías og Ingó.

Ingó varð svo ritstjórinn minn á Helgarpóstinum en ég var viðloðandi þann fjölmiðil á árunum 1983 til 1987. Þar var Ingó ekki bara góður og skemmtilegur yfirmaður – heldur var vinátta okkar eiginlega mest í gegnum tónistina. Ingó spilaði á gítar óg píanó, ég þóttist eitthvað geta sungið, og þegar var efnt til gleðskapar á blaðinu tókum við oft lagið. Við reyndum meira að segja að stofna hljómsveit með Árna Þórarinssyni á trommum. Hún varð ekki langlíf, en það var afar gaman að músísera með Ingólfi.

Hann var semsagt músíkalskur, flottur teiknari, einn okkar besti blaðamaður, rithöfundur sem skrifaði sérlega góðar ævisögur – hæfileikamaður á mörgum sviðum.

Það var auðvitað mikið áfall þegar Ingó missti heilsuna. Honum var ekki ætlaður mikill bati. En hann barðist áfram, gafst ekki upp við að skrifa, fór í Háskólann og lærði sagnfræði. Ingó var dugnaðarforkur og eljumaður – og alltaf var hann glaður, jákvæður og uppörvandi þegar maður hitti hann.

Fyrir stuttu var móðir Ingós, Laufey, kvödd. Hún var hundrað ára og ein frábærasta kona sem ég hef kynnst. Mér þykir gott til þess að hugsa að hún þurfti ekki að upplifa sonarmissi í ellinni.

Ég sendi fjölskyldu Ingós samúðarkveðjur. Minningin um góðan dreng og hæfileikamann lifir.
Kristinn P: Ósvífin krafa SA

Kristinn Pétursson, fyrrverandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins, skrifar á vef sinn um framgöngu stjórnar Samtaka atvinnulífsins:

„Í dag hefur verið furðulegt að fylgjast með fréttum af kjarasamningum – og hvernig reynt er að þvinga fram hrossakaup við ríkisstjórn um óbreytt kvótakerfi – af aðilum vinnumarkaðarins – með hótunum – nánast í beinni útsendingu.

Þar sem stjórnarskrá Íslenska lýðveldisins er nú til umræðu – þá er þessi uppákoma ágætt dæmi um það, hversu langt við erum komin frá grundvallarreglum siðaðs samfélags. Á LÍÚ að stjórna bæði ríkisstjórn og Alþingi með frekju og yfirgangi? Hvar stendur það í stjórnarskránni?

Af hverju halda menn svo að bankakerfið hafi hrunið – og þjóðin næstum orðið gjaldþrota nema vegna svona sambærilegs siðleysis og virðingarleysis fyrir grundvallarreglum siðaðs samfélags.

Samtökum atvinnulífsins (SA) – finnst nú boðlegt að setja fram ósiðlega og ósvífna kröfu á framkvæmdavaldið – að ráðherrar ríkisstjórnar Íslands – ábyrgist með skriflegri yfirlýsingu – inn á borð aðila vinnumarkaðarins – hvernig Alþingismenn löggjafarvaldsins muni greiða atkvæði í væntanlegu frumvarpi um fiskveiðistjórn – og hvað eigi að standa í lögum – sem löggjafanum er ætlað að semja.

Sem sagt – krafa um hrossakaup frá SA – nánast í beinni útsendingu.“
SA og drambið

Framganga Samtaka atvinnulífsins vekur furðu flestra sem fylgjast með. Hvað hefur komið yfir þennan hóp manna?

Þeir hafa í hótunum við þjóðina vegna Icesave kosninganna – þegar upp er staðið virðist það ætla að reynast heldur innistæðulaust.

En nú eru þeir að reyna að beita ríkisstjórnina þvingunum vegna fiskveiðistjórnunarinnar. Ef stjórnin fellst ekki á tillögur þeirra – sem mörgum finnst fráleitar – á að semja til tveggja mánaða og henda smápeningum í launamenn.

Samtök atvinnulífsins hafa ekki verið kjörin til að stjórna á Íslandi. Og þessi framganga þeirra er vægast sagt sérkennileg – og ótrúlega drambsöm – í máli sem auðvitað þarf að leiða til lykta með lýðræðislegum hætti.

En lokamarkmið SA er kannski að fella ríkisstjórnina – eða hvað?
Deep Freeze í Silfri

Meðal gesta í Silfri Egils á sunnudag er David Howden. Hann er ásamt Philipp Bagus höfundur bókarinnar Deep Freeze sem fjallar um hrun íslenska efnahagskerfisins. Ein helsta niðurstaða bókarinnar er að rangri stefnu Seðlabankans sé mikið um að kenna.

Maria Elvira Mendez Pinedo, prófessor í lögum, ræðir um hreyfingar í Evrópu, meðal annars í ættlandi hennar Spáni, sem vilja sporna við ofurvaldi fjármálaaflanna.

Gunnar Hersveinn heimspekingur rýnir í íslenska umræðuhefð í ljósi þess hvernig tókst til með atkvæðagreiðsluna um Icesave.

Af öðrum gestum í þættinum má nefna Þorfinn Ómarsson, Björgu Evu Erlendsdóttur, Óla Björn Kárason og Hall Magnússon.
Finnur túlkar Bjart

Hér á vefnum var í gær dálítil umræða um gildi Bjarts í Sumarhúsum sem frelsishetju.

Hér er önnur túlkun á bókinni – þarna stígur fram Bjartur, fyrirmynd ungs fólks um vinnusemi.

,Bjartur í Sumarhúsum lagði á það þunga áherslu við uppeldi barna sinna að það væri ekki dugandi maður sem ekki væri sífellt að gera eitthvað. Að sitja með hendur í skauti og bíða þess að tækifærin guði á gluggann hefur sjaldnast talist til mannkosta, hitt þykir vænlegra að leita tækifæranna, eiga sér takmark og vinna að því hörðum höndum, Dugnaður og eljusemi eru einmitt orðin sem manni koma í hug þegar Framadaga ber á góma…“ Finnur Ingólfsson – Framadagar HÍ 1997.
Forseti stelur penna

Það er stórkostlegt myndbandið af því þegar forseti Tékklands Vaclav Klaus stelur penna í opinberri heimsókn í Chile. Klaus hefur oft sokkið djúpt í málflutningi sínum en þarna fór hann með það.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=CFoYkWulKOI]
Vinstri hætt

Lilja Mósesdóttir talar um að stofna stjórnmálaflokk sem menn eru þegar farnir að kalla Vinstri hætt.

En það er auðveldara að vera á móti einhverju en með. Lilja hefur verið kennd við maxisma, Ásmundur Einar er framsóknarsósíalisti úr sveit, Atli lögfræðingur sem hefur starfað á vinstri vængnum. Ef Atli og Ásmundur verða með Lilju í þessum flokki má gera ráð fyrir að stefnumál af þessu tagi verði ofan á.

Móti ESB (Lilja var reyndar fylgjandi aðildarumsókn framan af), varðstaða um landbúnaðinn, á móti stóriðju, gegn fjármagnsöflunum og AGS, óvíst um afstöðu til fiskveiðistjórnunar. Flokkurinn væri líklegastur til að taka fylgi frá Vinstri grænum og kannski að einhverju leyti Framsókn. Það er spurning hvort hægt yrði að byggja brú yfir í Hreyfinguna – þar eru Evrópusinnar innan um – og jafnvel yfir til einhverra gamalla fylgismanna Frjálslynda flokksins, en þar er þó spurning um kvótamálið.
Sjálfstæðishetjan Bjartur

Bjartur í Sumarhúsum er persóna sem tortímir fjölskyldu sinni með einstrengingshætti sínum og þumbaraskap. Hann berst við að halda í bú sitt uppi á heiðum, er bundinn við rollurnar sínar og hefur ekki hugmyndaflug til að færa sér í nyt annað sem má finna í heiðinni. Hann vill ekki fá kú á bæinn svo börnin geti fengið mjólk að drekka. Hann er einmitt að leita að týndri á þegar kona hans Rósa deyr úr barnsförum. Í lok sögunnar er hann á leið enn lengra inn á heiðina, í ennþá aumara kot, en hefur þó náð að sættast við dóttur sína, Ástu Sólliju, sem er dauðvona í fangi hans.

Skáldsagan Sjálfstætt fólk vakti mikla reiði þegar hún kom út á sínum tíma, ekki síst vegna þess hvernig hún lýsir smábýlahugsjón Jónasar frá Hriflu.

En það er sífellt verið að draga upp Halldór Laxness á Íslandi til stuðnings við alls konar málstað. Margir virðast reyndar ekki hafa lesið hann. Til dæmis Evrópuþingmaðurinn Daniel Hannan sem notaði Bjart sem dæmi um sjálfstæðislund Íslendinga í grein í The Spectator. Það var reyndar í sömu grein að hann lýsti Íslendingum sem bestu lærisveinum Margrétar Thatcher.

Í Mogganum í dag birtist enn ein greinin þar sem Bjarti er lýst sem fyrirmynd Íslendinga. Þar segir:

„Mat mitt er að Nóbelsskáldið okkar Halldór Kiljan Laxnes heitinn hafi lýst vel í söguhetju sinni Bjarti í Sumarhúsum þjóðarsál sérhvers Íslendings. Í brjósti okkar blundar Bjartur, von og þrá hvers einasta Íslendings um að eignast hús, íbúð, bíl eða jörð allt eftir getu og vilja hvers og eins. Það er sú gulrót sem heldur samfélaginu gangandi.“

Er ekki kominn tími til að menn fari að lesa Sjálfstætt fólk í staðinn fyrir að kjafta um hana?
Á bókasafni

Í dag halda bókasöfnin í landinu hátíð. Það er skemmtilegt. Bókasöfn eru merk fyrirbæri. Í aldanna rás hafa þau verið einn helsti þekkingarbrunnur mannkynsins. Um bókasafnið mikla í Alexandríu eru fagrar og miklar goðsagnir, en því miður brann það. Á miðöldum voru bókasöfn helst í klaustrum – þar voru bækur skrifaðar upp – klaustrin sem áttu flestar bækur þóttu merkilegust. Borges var heillaður af bókasöfnum eins og saga hans Babelsbókasafnið ber vott um og í kvæði ímyndar hann sér að paradís sé einhvers konar bókasafn. Umberto Eco er sagður eiga 30 þúsund bindi, í Nafni rósarinnar fjallar hann um vitneskjuna sem býr í bókasöfnum. Sorglegasti kaflinn í Íslandsklukkunni er þegar bókasafn Arnasar brennur í eldsvoðanum mikla í Kaupmannahöfn.

Um daginn las ég um háskóla í Bandaríkjunum sem losaði sig við allan bókakost sinn og setti upp tölvur í staðinn. Og rétt er það. Nú er hægt að koma öllum upplýsingum heimsins í tölvur, bókunum líka. En eins og tölvurnar eru gagnlegar eru þær líka andstæða við bókina og einbeitinguna og dýptina sem felst í bóklestri. Tölvurnar eru á sífelldu flökti, þeir sem fara um internetið eru rápandi – þeir fara úr einu í annað, athyglistíminn (eða hvernig þýðir maður attention span?) er mjög stuttur.

Sjálfur las ég upp næstum heilt bókasafn þegar ég var drengur. Það var útibú Borgarbókasafnsins sem var staðsett í Verkamannabústöðunum, á horni Ásvallagötu og Hofsvallagötu. Ég byrjaði á barnabókunum, Enid Blyton, Fimmbókunum og Ævintýrabókunum, færði mig yfir í Bob Moran og Gula skuggann, og var loks kominn yfir í fullorðinsbækurnar. Ég man að það var stórt skref þegar ég fór úr barnabókunum. Þá fékk ég lánaðan Skugga-Svein og ævisögu Kennedys. Aðrar sérstakar uppáhaldsbækur mínar á þessum árum voru saga Reynistaðabræðra og bók sem nefndist Pólitísk morð og tilræði.

Seinna sat ég oft á lessal gamla Landsbókasafnsins og naut andrúmslofts vísdóms og fræða sem þar ríkti. Í minningunni eru það gullnar stundir, meðan vetrarmyrkrið færðist yfir utan við stóru gluggana á Safnahúsinu. Agnar Þórðarson hallar löngum líkamanum aftur í stól bókavarðarins sem var á nokkurs konar háborði, hann les í blaði. Einar Kárason og Einar Már eru að lesa á öðrum borðum. Þarna er líka stelpa sem ég er kominn í augnsamband við – það var líka partur af lífinu í lessalnum. Já, þetta voru góðar stundir.

Einn sorglegasti atburður fornaldar: Bókasafnið í Alexandríu brennur. Þetta er atriði úr stórmyndinni Kleópötru.
Taugaveiklun

Eitt stóð upp úr vantraustsumræðunum á Alþingi í gærkvöldi.

Taugaveiklun.

Þarna var fullt af taugaveikluðu fólki – ráðvilltu fólki.

Þetta var ekki traustvekjandi.
Guðmundur Steingríms og Ásmundur Einar

Guðmundur Steingrímsson og Ásmundur Einar Daðason gætu nokkurn veginn skipt um sæti.

Jú, Guðmundur er sonur Steingríms og sonarsonur Hermanns, en hann á ekki heima í þeim þjóðernissinnaða Framsóknarflokki sem hélt landsfund um síðustu helgi. Vinir hans og samherjar eru upp til hópa í Samfylkingunni. Guðmundur sagðist ekki ætla að taka þátt í þeim leikaraskap sem vantrausttillaga Sjálfstæðisflokksins væri.

Ásmundur Einar Daðason er af frægu sósíalistakyni í Dölunum. Afi hans, Einar á Lambeyrum, var þekktur kommi. En Ásmundur er þjóðernissinnaður Framsóknarmaður í húð og hár. Það er sagt að helsti lærifaðir hans í pólitík nú um stundir sé Styrmir Gunnarsson. Hann er sagður hafa gengið inn á bar í Miðbænum í kvöld og hrópað „yesss“ eftir að hann var búinn að segja sig úr flokknum.

Nú þegar hann er kominn úr þingflokki VG fer að verða fundafært hjá Atla Gíslasyni og Lilju Mósesdóttur. Þau gætu farið að stofna sinn eigin flokk. Nema að þau gangi í Framsókn – Hreyfingin er sjálfsagt of Evrópusinnuð fyrir Ásmund og Atla.

En nú er meirihluti ríkisstjórnarinnar orðinn svo tæpur að ekkert má bregða út af. Að því leyti heppnaðist vantrausttillaga Sjálfstæðismanna. Hún sýndi að stjórnin stendur mjög veikt. Jóhanna hefur talað um að þurfi að styrkja hana – það er vandséð hvaðan sá styrkur á að koma. Það var óskhyggja hjá Jóhönnu að þetta myndi þétta raðirnar. En fyrir Framsókn og Hreyfinguna var þetta ekki sérlega góður dagur – þetta var tillaga frá Sjálfstæðisflokknum og hinir flokkarnir voru ekki með nema sem liðléttingar.
Ég er utan við mig

Ég keyri Kára í skólann klukkan hálf níu á hverjum morgni.

Í morgun lögðum við á stað eins og venjulega. Ég var kominn út að Tjarnarbrú og spjallaði við drenginn sem var í aftursætinu.

Eða það hélt ég.

Síminn hringdi, það var móðir Kára.

Hún sagði að barnið væri ennþá heima, nokkuð undrandi.

Ég hafði lagt af stað án hans, var kominn hálfa leið í skólann og fattaði ekki neitt.
Meiri bókmenntir, minni pólitík

Enn ein snilldarmyndin eftir Halldór Baldursson úr Fréttablaðinu.Hittir beint í mark.

Um leið minni ég á Kiljuna í kvöld sem fer ekki í loftið fyrr en eftir seinni fréttir sjónvarps, klukkan að ganga ellefu – það er vegna útsendingar frá Alþingi.
Eyðandi rétttrúnaður

Í langan tíma á tuttugustu öld var bara einn skóli ríkjandi í arkítektúr. Fúnksjónalisminn eða módernisminn. Hvarvetna risu hús sem voru byggð samkvæmt þessari stefnu. Almenningi fannst þau ljót og andstyggileg, en arkitektarnir voru svo sannfærðir um réttmæti þess sem þeir voru að gera að þeir hlustuðu ekki. Þeir héldu áfram að byggja.

Borgir voru eyðilagðar með þessum skelfilegu byggingum, það risu úthverfi sem voru fullkomlega mannfjandsamleg. En innan stéttar arkítekta heyrðust varla gagnrýnisraddir, eða réttar sagt, þær máttu eiginlega ekki heyrast. Þeir sem gagnrýndu rétthugsunina voru álitnir skrítnir eða fábjánar.

Svona getur rétttrúnaður farið með ágætustu vísindi og valdið ómældum skaða.

Hví nefni ég þetta – jú, ég hafði hugsað mér þetta sem einhvers konar hliðstæðu við það sem hefur verið á seyði í hagfræði síðustu áratugina.
Um verðtryggingu

Á Facebook má lesa þessi athyglisverðu orðaskipti um verðtryggingu milli hagfræðings og leikmanns sem hefur viljað upp á dekk í fræðunum.
Kiljan eftir tíufréttir

Rétt er að taka fram að vegna útsendingar frá Alþingi verður Kiljan á dagskrá eftir fréttir sjónvarpsins klukkan tíu í kvöld.
Ævintýralegt lífshlaup vísindamanns, Morkinskinna, Jökull, Dagur og Ásta

Gestur í Kiljunni í kvöld verður hinn merki jarðvísindamaður Haraldur Sigurðsson. Haraldur er uppalinn í Stykkishólmi, en fór ungur maður til útlanda og hefur átt ævintýralegt lífshlaup við rannsóknir á voldugustu eldfjallasvæðum heims, í Indónesíu, hjá Vesúvíusi og við austanvert Miðjarðarhaf. Hann var prófessor við háskólann á Rhode Island í Bandaríkjunum, en sneri loks aftur í Stykkishólm þar sem hann hefur byggt upp eldfjallasafn. Haraldur hefur ritað ævisögu sína sem ber nafnið Eldur niðri.

Við Guðjón Friðriksson vitjum leiða Jökuls Jakobssonar, Ástu Sigurðardóttur og Dags Sigurðarsonar í Fossvogskirkjugarði.

Bókasafnsdagurinn verður haldinn í fyrsta skipti á morgun. Við fáum til okkar Málfríði Finnbogadóttur, verkefnisstjórna á Bókasafninu á Seltjarnarnesi, og Ingibjörgu Steinunni Sverrisdóttur landsbókavörð. Ræðum meðal annars um áhrif tölvutækninnar á bókasöfn og rifjum upp tíma lestrarfélaganna sem voru undanfari almenningsbókasafna.

Gyrðir Elíasson hefur verið mikið til umfjöllunnar í síðustu tveimur Kiljum – við látum ekki hjá líða að nefna að hann hafi fengið bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs.

Þorgerður E. Sigurðardóttir og Haukur Ingvarsson ræða um nýja útgáfu á Morkinskinnu, sem er komin út hjá Hinu íslenska fornritafélagi í bókaflokki sem rekur sögu sína aftur til 1928. Þau fjalla einnig um nýja skáldsögu sem nefnist Stolnar stundir og er eftir Ágúst Borgþór Sverrisson.

Bragi birtist svo í lok þáttarins eins og endranær.

Haraldur Sigurðsson eldfjallafræðingur. Það má mæla sérstaklega með bloggi hans sem fjallar um ýmislegt tengt eldfjöllum, ekki bara fræðin heldur líka list sem sýnir eldfjöll og eldsumbrot.
Vantraustið tekið fyrir strax í dag

Stjórnarliðið brást hratt við og hefur sett vantrauststillögu Sjálfstæðisflokksins á dagskrá strax í dag klukkan fjögur. Málið verður semsagt útkljáð í kvöld.

Staðan er þessi:

Sjálfstæðismenn greiða allir atkvæði með tillögunni. En það er auðvitað dálítið kynlegt að þeir skuli leggja fram vantraust í framhaldi af máli sem ríkisstjórnin tapaði vissulega – en þeir studdu líka.

Framsóknarmenn greiða líka atkvæði með tillögunni segir Sigmundur Davíð, en það er spurning með Guðmund Steingrímsson og Siv Friðleifsdóttur. Siv hefur lýst vilja til þess að starfa með ríkisstjórninni. Í Mogganum í dag er talað um að þau séu á jafnvel.

Hreyfingin er ekki búin að ákveða sig. Hún er í grimmri stjórnarandstöðu, en það er spurning hvort hún vilji vera með í leiðangri Sjálfstæðisflokksins. Henni var ekki boðið að vera með í að leggja fram vantrauststillöguna.

Atli Gíslason segir að ekki sé sjálfgefið að hann styðji tillöguna, ekki er vitað um Lilju Mósesdóttur.

Stjórnarliðið greiðir atkvæði gegn tillögunni, eða það verður að ætla. Líka Ásmundur Einar Daðason og Guðfríður Lilja Gísladóttir. Ef ekki, þá gæti stjórnin staðið af sér vantraustið, en þá væru þau tvö í raun endanlega horfin úr stjórnarliðinu – allt annað en nei frá þeim myndi jafngilda úrsögn.

Þannig að vantraustið verður fellt. Umræðurnar í þinginu gætu orðið harðar, þó ekki sé víst að öllum muni þykja þær skemmtilegar í því ástandi pólitískrar þreytu sem nú ríkir.
Guðni Th: Hrun hagfræðinnar?

Einn vandi hagfræðinnar er að hún er félagsvísindi en ekki raunvísindi. Iðkendum hennar er samt tamt að líta á hana sem einhvers konar raunvísindi – kannski vegna þess að hagfræðin styðst talsvert við stærðfræði. En í raun er hagfræðin „kjaftafag“, rétt eins og stjórnmálafræði og félagsfræði. Það undirstrikar þetta eðli hennar að reglulega tekur rétttrúnaður völdin innan fræðanna.

Ég skrifaði um daginn um viðtal í Frjálsri verslun við Þráin Eggertsson prófessor í hagfræði. Mér fannst viðtalið furðu sjálfhælið, sérstaklega í ljósi þess að það er eitt sem hagfræðinni hefur alveg mistekist – nefnilega að sjá fyrir efnahagskreppur. Samt sitja hagfræðingar í háskólum heimsins, seðlabönkum og fjármálastofnunum og rýna í líkön sín. Heimspekingurinn Nassim Taleb útskýrir þetta reyndar skemmtilega í bók sinni Svarti svanurinn – likönin gera ekki ráð fyrir hinu óvænta. Því getur jafnvel verið sniðugt að gera þveröfugt við það sem hagfræðingahjörðin segir, það segir Taleb að minnsta kosti.

Mér var bent á að Guðni Th. Jóhanesson hefði skrifað grein um þetta í Viðskiptablaðið stuttu eftir hrun. Þetta er góð grein eins og Guðna er von og vísa. Þar er meðal annars fjallað um svar við spurningunni hvert sé mesta „afrek“ hagfræðinnar?

Svarið: „Einfaldlega það að hafa gersamlega mistekist að sjá fyrir og koma í veg fyrir kreppur, þar á meðal fjármálakreppuna sem nú geisar.“

Þið verðið að smella á greinina til að stækka hana.
Vantraust og innanhússmál í Sjálfstæðisflokknum

Vantrausttillaga þarf ekki að vera svo slæmt mál fyrir ríkisstjórnina. Það er eiginlega öruggt að hún standi hana af sér. Stjórnin hefur þriggja sæta meirihluta á þingi.

Það er harla ólíklegt að órólegu þingmennirnir í VG greiði atkvæði með vantrausti. Það er ekki einu sinni víst að Atli Gíslason og Lilja geri það heldur – Atli hefur að minnsta kosti sagt að það sé ekki sjálfgefið. Lilja Mósesdóttir er í útlöndum.

Framsóknarflokkurinn er ekki með í vantrausttillögunni – hana undirrita einungis þingmenn Sjálfstæðisflokksins – og Höskuldur Þórhallsson þingmaður segir að það sé ekki víst að Framsóknarmenn styðji hana.

Það verða sjálfsagt heitar umræður um vantraustið. Sjálfstæðisflokknum gefst tækifæri til að stilla sér upp gegn ríkisstjórninni. En fyrir utanaðkomandi virkar þetta svolítið eins og Bjarni Benediktsson sé að reyna að sýnast harður.

Hann hefur jú fengið þá afarkosti frá ritstjóra Morgunblaðsins ásamt mestöllum þingflokki Sjálfstæðisflokksins að annað hvort játi þau á sig mistök og skipti um stefnu eða fari frá ella.

Þannig er vantraustið svolítið eins og til innanhússbrúks í Sjálfstæðisflokknum en allsendis óvíst að það muni skaða ríkisstjórnina. Gæti jafnvel þétt raðir hennar.
Að brjóta reglurnar og komast upp með það

Aditya Chakrabortty skrifar áhugaverða grein í Guardian og lýsir Íslandi sem landi sem hafi brotið reglur fjármálakerfisins alþjóðlega og ætli að komast upp með það. Lokaorð greinarinnar eru svohljóðandi:

„Iceland was a country wrecked by implementing free-market dogma crudely and quickly; it may yet became another such lesson of how an economy can ignore free-market dogma – and come out far better than its critics predicted.“

Það er líka athyglisvert að lesa ummælin eftir greinina – það er langt í frá að allir séu sammála höfundinum.
Gyrðir fær verðlaun Norðurlandaráðs

Það eru frábær tíðindi að Gyrðir Elíasson skuli fá bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs. Ég get ekki hugsað mér marga höfunda sem væru betur að þeim komnir.

Gyrðir er frumlegur og snjall höfundur sem hefur sína eigin sýn og sinn sérstaka tón. Það er í raun fáum gefið.

Hann tekst á við bókmenntirnar af alvöru og það er ekki alltaf auðveld glíma, veit ég.

Það er gott að lesa bækur eftir Gyði og hverfa inn í sagna- og ljóðaheim hans.

Ég vek svo athygli á viðtalinu sem var við Gyrði í síðustu Kilju, í tilefni af fimmtugsafmæli hans. Það má skoða með því að smella hérna.
Davíð sker upp herör

Davíð Oddsson ætlar aldeilis ekki að grafa stríðsöxina þótt Icesave hafi verið fellt. Eins og hér hefur verið nefnt er Icesave á þeim bæ fremur svipa til að berja með, vopn í pólitískum vígaferlum, en eiginlegt hugsjóna- eða sannfæringarmál. Hvernig mætti það líka vera, þegar Icesavereikningarnir blómstruðu í skjóli seðlabankastjórans fyrrverandi?

Í leiðara Morgunblaðsins stígur hann beint inn í átök dagsins í Sjálfstæðisflokknum. Hótar beinlínis núverandi flokksforystu:

Hún skuli fara frá á landsfundi sem eigi að halda á þessu ári (það er þá gleymt að Davíð frestaði sjálfur landsfundum þegar honum hentaði) eða ganga svipugöngin og endurvinna sér traust flokksmanna.

Átök í Sjálfstæðisflokknum eru langt í frá afstaðin þótt Bjarni Benediktsson reyndi að bera sig vel á sunnudaginn eftir Icesave kosninguna. Stóra spurningin hlýtur að vera hversu lengi flokkur hangir saman sem hefur í sínum röðum annars vegar Davíð Oddsson, Björn Bjarnason og Styrmi Gunnarsson og hins vegar Þorstein Pálsson, Benedikt Jóhannesson, Ólaf Stephensen og Vilhjálm Egilsson?

Og flokksforystu sem sveiflast milli þessara fylkinga?
Hagfræðingar eru hjarðdýr

Hagfræðiprófessorinn og einn helsti boðberi frjálshyggju á Íslandi á sínum tíma, Þráinn Eggertsson, er í viðtali í nýjasta hefti tímaritsins Frjálsrar verslunar.

Það er svosem ekki sérstaklega í frásögur færandi, nema að viðtalið eru furðu sjálfhælið miðað við að þarna talar einn helsti iðkandi fræðigreinar sem á við stórkostlegan trúverðugleikabrest að stríða.

Eitt af því sem Þráinn nefnir er að í fjölmiðlum sé farið að tala við alls konar fólk um hagfræðileg málefni, ekki bara sérfræðinga. Þetta þykir honum vont.

En þá má kannski benda á að enginn íslenskur hagfræðingur (að Þorvaldi Gylfasyni undanskildum) varaði við hruni íslenska hagkerfisins.

Það kom í hlut læknis að gera það. Sterkustu varnaðarorðin sem bárust innanlands fyrir hrun voru frá Andrési Magnússyni geðlækni. Hagfræðingarnir hæddu hann – og töldu einmitt að þarna væri maður sem ekkert vissi farinn að stíga inn á svið sérfræðinnar.

Hagfræði er afskaplega óviss vísindi. Hún eru til dæmis ekkert mikið betri til að spá um framtíðina en sagnfræði gagnast til að spá um framvindu sögunnar. Eftir efnahagshrunið í heiminum eru hún í meiriháttar krísu. Hagfræðingar virðast hafa tilhneigingu til að hreyfast í stórri hjörð, þeir fara unnvörpum að trúa á sama kerfið og sjá ekki veilurnar í því eða utanaðkomandi hættur.

Og þess vegna getur stundum verið alveg jafn gott að tala við leigubílsstjóra, rakara eða lækna um hagfræðileg málefni.