„Verðuga“ myndin vann

Það er talað um að síðasta ár hafi verið gott í kvikmyndaheiminum – það sjáist á Óskarsverðlaununum.

Ég er reyndar ekki viss, sýnist raunar að merkasta kvikmyndasköpunin fari fram í sjónvarpi. En síðustu Óskarsverðlaun voru áberandi fátækleg, þá vann sannkölluð miðlungsmynd, Argo.

Ég hef náð að sjá flestar myndirnar sem voru tilnefndar og það má raunar segja þessu til hróss að þær eru fjölbreyttar: 12 Years as a Slave, Gavity, Dallas Buyers Club, Her, Nebraska, Captain Phillips, The Wolf of Wall Street, Philomena.

Þetta er betra en í fyrra.

En að því sögðu virkaði sigurmyndin 12 Years as a Slave á mig sem afskaplega ófullburðugt verk. Minnir frekar á fræðslumynd en dramatískt kvikmyndaverk. Hin dramatíska framvinda er varla nein, persónurnar eru mjög einhliða og svo verður að segjast eins og er að hún er ekki sérlega vel leikin heldur – maður skilur vel að aðalpersónan, leikin af Chiwetel Ejiofor, sé heldur slegin yfir örlögum sínum, en þarf hann að vera svona hrikalega dauðyflislegur út alla myndina?

Þetta er miðlungsmynd – eftir nokkur ár eiga menn eftir að furða sig á því að hún hafi verið verðlaunuð. Það er reyndar mjög algengt þegar Óskarsverðlaunamyndir eiga í hlut. Hún nýtur þess hins vegar að fjalla um mál sem öllum finnst skelfilegt og vekur enn skömm – að því leyti fer hún í flokk mynda sem eru taldar „verðugar“.

Mynd Tarantinos, Django, fjallar um þrælahald. En hún gerir það á miklu glannalegri hátt, leyfir sér meira að segja að hæðast að ýmsum hliðum þess. En hún er miklu betra kvikmyndaverk.

Annar sigurvegari hátíðarinnar er geimmyndin Gravity. Hún er mjög áferðarfalleg og hefur ýmsa kosti. Hún nær að byggja spennu í kringum konu sem er að bjástra við tæki úti í geimnum. Lengi heyrum við ekkert nema stunur og andadrátt konunnar. En það vantar samt eitthvað upp á, upplifunin er svolítið eins og að lesa leiðarvísi um geimstöðvar.

Þá er komið að þeim sem áttu algjörlega skilið að fá verðlaun. Þar er leikarinn Matthew McConoughey í hlutverki eyðnisjúks kúreka í Dallas Buyers Club. Hann hefur breyst úr fallega sólbrúnu vöðvatrölli í stórleikara. Og svo er það Cate Blanchett í Woody Allen myndinni Blue Jasmine. Blanchett er mesta kvikmyndaleikkona samtímans.

Það er reyndar fáránlegt að sú kvikmynd hafi ekki verið tilnefnd, því í henni er að finna snilldarlega skarpa greiningu á stéttaskiptingunni í Bandaríkjunum á tíma vaxandi ójöfnuðar og hvernig það leikur fólk að reyna að klifra stéttastigann en hrapa svo niður hann.

Ég nefni líka La Grande Belezza, Fegurðina miklu, ítölsku myndina sem vann Óskarsverðlaun sem besta erlenda myndin. Það er heilbrigðismerki að Ítalir séu farnir að gera kvikmyndir þar sem þeir skoða innihaldsleysi Berlusconi-tímans. Kannski efnahagshrun þeirra verði til blessunar eftir allt? Það er áberandi að myndin er líkt og í beinu framhaldi af tilraununum sem Fellini og Antonioni voru að gera á sjöunda áratugnum. Sumt í henni virkar eins sprikl miðað við dýpt meistaranna, en þó er þetta athyglisverð mynd.

En besta myndin vann ekki neitt í gærkvöldi, nefnilega Nebraska.

12 Years as a Slave: Miðlungsmynd vann Óskarsverðlaunin í enn eitt skiptið. En hún fjallar um efni sem vekur skömm og óhug, og er þannig „verðug“. En það er ekki rétt að þrælahald hafi verið tabú í kvikmyndum eða eru allir búnir að gleyma sjónvarpsseríunni frægu, Roots?