arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Úr Samfó í SFF

Það segir sitt um stöðu íslenskra jafnaðarmanna þegar einn af leiðtogum þeirra er orðinn framkvæmdastjóri og talsmaður Samtaka fjármálafyrirtækja strax eftir að hætta á þingi.

Þetta er ekki sagt til að kasta rýrð á persónu Katrínar Júlíusdóttur, hún var mjög frambærilegur stjórnmálamaður, en minna má á að stutt er síðan hún var talin koma sterklega til álita sem formaður Samfylkingarinnar, flokks jafnaðarmanna – sem brátt kann að heyra sögunni til. Hún hefði sennilega orðið formaður ef hún hefði viljað það.

En máski er þetta enn ein birtingarmyndin á vanda Samfylkingarinnar? Hún fékk það orð á sig að hún tæki frekar afstöðu með fjármálavaldinu og kröfuhöfum en almennum launþegum, það var að minnsta kosti skynjun margra, þetta var eitt af því sem olli fylgishruni hennar. Nú fer einn helsti leiðtogi jafnaðarmanna í hagsmunagæslu fyrir fjármálafyrirtæki – á sama tíma og tengslin við launþegahreyfinguna virðast afar veik.

Ein helsta meinsemdin í samfélagi nútímans er hversu mikið vald hefur færst til peninga- og fjármálastofnana. Og þetta er vald sem stjórnmálamenn hika við að takast á við – kannski af því þeir skilja það ekki alveg, kannski af því þeir þora það ekki, sumir af því þeir dá fjármálaöflin innst inni eða eru í notalegu sambandi við þau.

Fjármálastofnanir virðast nánast hafa sjálfdæmi um hvaða álögur þeir leggja á fólk vegna alls kyns viðskipta – og í nútímasamfélagi erum við öll skyldug til að vera nánum tengslum við þær með laun okkar, skuldir og það hvernig við greiðum fyrir vörur og þjónustu. Okkur er í raun ekki gefinn kostur á öðru. Það hefur lengi verið blautur draumur banka að losna endanlega við reiðufé.

Oft hefur flökrað að manni að innan Samtaka fjármálafyrirtækja fari fram samráð sem sé kannski ekki alveg eðlilegt. Ýmsir hafa vakið máls á þessu. Samkeppnin í bankageiranum á Íslandi er ekkert brjálæðisleg – en til þess eru hrútarnir kannski ekki skornir.
Að bera fegurðinni vitni

Sigurður Pálsson fékk í gær verðlaun Jónasar Hallgrímssonar. Hann á við erfið veikindi að stríða en ber þau með mikilli reisn. Er nýbúinn að gefa út afar sterka ljóðabók sem nefnist Ljóð muna rödd. Hann þýðir Uppljómanir eftir Rimbaud. Hann hélt ræðu við verðlaunaafhendinguna og vitnaði í Alsnjóa eftir Jónas, þetta dularfulla kvæði þar sem „hjartavörðurinn“ er á ferli og þar sem segir:

Einstaklingur, vertu nú hraustur!

Sigurður er einlægur menningarmaður, unnandi þess sem er fagurt og gott, og hann varaði við einangrunarhyggju og einvíddarhugsun í ræðu sinni.

Hann var í sérlega skemmtilegu viðtali í Fréttablaðinu fyrir fáum dögum og talaði þar um listina og fegurðina, vitnaði í orð sem hann hafði lesið eftir frægan arkitekt:

Þar segir Piano: Ég verð stöðugt sannfærðari um að listin getur bjargað heiminum. Og fegurðin getur bjargað heiminum. Þetta er ekki bara einhver heimskuleg, rómantísk hugmynd, þetta er sannleikur. Fegurðin er tilfinningareynsla, eitt af fáu sem getur keppt við annars konar og hættulega tilfinningareynslu: völd, stríð, sigur og ofbeldi. Listin er á vissan hátt eins og ástin: hún skiptir máli, hún er sterk.

Þetta er hugmynd sem endurómar í fyrsta kvæði ljóðaflokksins Raddir í loftinu í nýju bókinni. Og þetta er afar mikilvægt.

Hvað sem hver segir

byggir friður á réttlæti

Hvað sem hver segir

er fegurðin ekki skraut

heldur kjarni lífsins

Já gefðu mér rödd

gefðu mér spámannsrödd

til að bera fegurðinni vitni

Gefðu mér rödd

til að bera réttlætinu vitni
Er tímabært að greiða atkvæði um ESB?

Er ástæða til að gera atkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið að frágangsatriði í stjórnrmyndum?

Jú, þessu var lofað á sínum tíma og það var svikið. Þetta er ein ástæða þess að Viðreisn varð til. Í henni evrópu- og alþjóðasinnar sem margir koma úr Sjálfstæðisflokki – þeim finnst þeir líklega skuldbundnir til að halda þessa atkvæðagreiðslu.

En um hvað verður rætt ef hún fer til dæmis fram á næsta ári?

Við stöndum frammi fyrir óvissu í alþjóðamálum. Bretland er við það að ganga úr Evrópusambandinu, en kjör Donalds Trump í Bandaríkjunum getur haft í för með sér að ríki Evrópu þurfi að þjappa sér þéttar saman. Trump fer háðulegum orðum um Nató – sem hefur verið meginstoð öryggis í Vestur-Evrópu frá stríðslokum. Þetta veldur áhyggjum, ekki síst í ríkjum Austur-Evrópu þar sem Rússar hafa uppi mikinn derring.

Það gæti meira að segja farið svo, ef Trump stendur við sín stóru orð, að ríkjum sem láta sér annt um lýðræði- og mannréttindi verði ekki lengur stætt á því að vera í varnarbandalagi með Bandaríkjunum.

Við vitum einfaldlega ekki hvernig fer – óvissan í heimsmálum hefur ekki verið meiri um áratuga skeið.

Á sama tíma eru uppi viðsjár vegna vaxandi hægri-pópúlisma og kynþáttaandúðar í Evrópu. Við Íslendingar erum sem betur fer að mestu lausir við stjórnmálaöfl af því taginu. En þau hafa komist til valda í nokkrum ríkjum Austur-Evrópu. Það kann einfaldlega svo að fara að sum þessara ríkja teljist ekki lengur húsum hæfar innan Evrópusambandsins.

Enn ríkir stöðnun í efnahagskerfi Evrópu og vandamál Grikklands eru óleyst. Þar hefur Evrópusambandið reynst úrræðalaust – einn vandinn er sá að hagsmunir efnahagsveldisins Þýskalands fara illa saman við hagsmuni ríkjanna við Miðjarðarhaf. Í þessu efni hefur evran reynst vera dragbítur.

En það hefur líka gerst að aðild Tyrklands að ESB er orðin miklu fjarlægari en fyrr – það eru dyr sem eru algjörlega að lokast miðað við stjórnarhætti Erdogans.

Það gæti vel farið svo að Evrópusambandið verði álitlegri kostur eftir nokkur ár – en svo getur það líka gerst að Íslendingar verði enn meira afhuga aðild. Það veltur bæði á þróun heimsmála og því hvernig Evrópusambandinu tekst að leysa vandamál sín. Næstu misseri eru varla tíminn til að deila um það eða greiða atkvæði – óvissan er einfaldlega of mikil.

Á sama tíma skulum við ekki gleyma því að við erum nokkuð djúpt inni í samstarfi Evrópuríkja – með aðild að Evrópska efnahagssvæðinu og Schengen.
Katrín á ekki marga leiki í stöðunni

Flokkarnir fjórir sem mynduðu Lækjarbrekkuhópinn eru ekki með nema 27 þingmenn. Það dugir ekki til að mynda ríkisstjórn, eins og VG, Björt framtíð, Samfylkingin og Píratar myndu sjálfsagt gera ef þeir gætu.

Þá þarf að bæta við einum flokki. Katrín Jakobsdóttir mun leita til Viðreisnar. Viðreisn hefur 7 þingmenn og þá er kominn meirihluti á þingi upp á 34 sæti. Það myndi duga, en svo verður auðvitað að taka tillit til þess að Viðreisn getur tæplega talist vinstri flokkur – innan hans er fólk sem telst vera allmjög hægrisinnað.

Innan flokkanna ríkir tortryggni gagnvart Pírötum. Sumpart er það tortryggni gagnvart Birgittu Jónsdóttur sem þykir yfirlýsingaglöð í meira lagi, fljótfær og hefur náð að styggja marga í þinginu.

Katrín hefur samt ekki í önnur hús að venda nema þá hjá Framsókn sem er líkt og utan þjónustusvæðis hjá öllum nema Sjálfstæðisflokknum.

Og þá er enginn kostur eftir nema stjórnin sem suma Sjálfstæðismenn langar í, brúin milli hægri og vinstri, Sjálfstæðisflokkur plús VG plús kannski BF. En Bjarni Benediktsson myndi ávallt gera kröfu um forystu í slíkri ríkisstjórn.

Næstu dagar mun reyna mjög á hina ærnu hæfileika sem Katrín hefur í mannlegum samskiptum, en hún á ekki marga leiki í stöðunni.
Katrín fær umboðið, en stjórnarmyndun veltur á Viðreisn

Ekki verður öðru trúað en að Bjarni Benediktsson missi stjórnarmyndunarumboðið í dag. Bjarni er búinn að bera víurnar í Vinstri græn, að einhverju leyti Framsókn líka og hann hefur átt í viðræðum við Bjarta Framtíð og Viðreisn sem sigldu í strand í dag. Ekki verður séð að aðrar leiðir séu honum færar – að minnsta kosti ekki að sinni.

Líklega verður umboðið komið í hendur Katrínar Jakobsdóttur í kvöld eða í síðasta lagi á morgun. Katrín og aðrir forystumenn VG hljóta að hafa teiknað upp möguleikana sem eru á stjórnarmyndun, en allt veltur það í raun á Viðreisn – hvort hún sé tilbúin að fara í samstarf við vinstri flokkana og Pírata. Framsókn er tæplega inni í myndinni, þannig að eina stjórnarmynstrið sem Katrín getur boðið upp á er VG, Píratar, Björt framtíð, Viðreisn og Samfylking – fimm flokka ríkisstjórn.

Nema þá að menn fari að íhuga boð Pírata um að veita minnihlutastjórn hlutleysi.

Þetta er frekar þröng staða, og satt að segja ekkert sérstaklega miklar líkur á að Katrínu takist þetta. En hún hlýtur að fá nokkurn tíma til að spreyta sig – því það verður að segjast eins og er að Bjarni hefur fengið ágætt svigrúm.
Leon Russell – A Song for You

Þetta er flott lag með Leon Russell. A Song for You. Hann er látinn 74 ára. Mín kynslóð sá hann fyrst á Bangla Desh tónleikum Georges Harrison. Þar var hann í stóru hlutverki. Var svo giska vinsæll um tíma. Það voru allavega tvær plötur með honum sem voru til í ýmsum plötusöfnum upp úr 1970.

Hann var hljómsveitarstjórinn í frægum túr Joes Cocker og félaga sem gekk undir heitinu Mad Dogs & Englishmen. Samnefnd plata varð mjög vinsæl á sínum tíma. Þar var lag eftir Russell sem nefndist Superstar – varð seinna mjög vinsælt með The Carpenters. Hann samdi fleiri lög fyrir aðra tónlistarmenn, en hann var líka stúdíómúsíkant, lék á píanó plötum með Beach Boys, Sinatra, Dylan og Rolling Stones. Og Bítlar komu fram á plötunum hans.

Hann var nokkuð einstæður karakter með sítt síða hár og skegg sem gránaði og hvítnaði síðan – en hann lét vera að skerða það. Flutningurinn á þessu lagi er með ósvikinni tilfinningu – það er svo dálítið flott augnablik er hann sýgur sígarettuna í lok lagsins.
Pyttirnir á internetinu

Í hillingum sáu menn framtíð þar sem internetinu fylgdi gríðarleg lýðæðisvæðing, efling upplýstrar umræðu, aðgengi að upplýsingum, opna stjórnsýslu, jafnvel stöðugar atkvæðagreiðslur um mikilvæg mál á netinu.

En þetta er að þóast í nokkuð aðra átt. Internetið fleytir áfram alls kyns upplýsingum, flaumurinn er óskaplegur, og það þarf dómgreind til að vinsa úr. Fordómar og rugl fá jafnvel meira vægi en staðreyndir og skynsamlegar greiningar.

Það verður að segjast eins og er að mannkynið er ekki að höndla þetta sérstaklega vel. Með aukinni notkun samskiptamiðla minnkar einbeitingin, það er erfiðara að standa álengdar, fólk berst með flóðinu – það er nánast eins og heilabúið okkar sé ekki hannað fyrir þetta. Það er líka auðvelt að lokast inni í hólfum á netinu þar sem ákveðnar skoðanir eru yfirnæfandi en aðrar sjást ekki. Má jafnvel segja að mitt í öllu upplýsingaflæðinu séum við komin inn á einhvers konar and-upplýsingaröld, svo vísað sé í heimspekistefnu sem upphófst á 17. öld.

Þá gáfu menn út alfræðibækur til að fræða mannkynið og fleyta því áfram til upplýsingar, þekkingar, skynsemi og betra lífs.

Þetta er stórt íhugunarefni og það er athyglisvert að heyra skoðun Helga Hrafns Gunnarssonar, fyrrverandi þingmanns. Píratar voru framan af ótrauðir við að boða fagnaðarerindi netvæðingar – en nú eru meira að segja runnar á þá tvær grímur.

Helgi Hrafn var gestur í Lestinni á Rás 1 í síðustu viku að ræða þessa tíma sem æ oftar farið að kalla „post fact“ eða „samfélag handan staðreynda“, eins og það var orðað í þættinum.

Internetið er að breyta öllu sem við gerum í persónulega lífinu, faglega, og pólitíska. Áhrifin eru ekki alfarið góð og staðreyndir eru bæði fjarlægari og nær okkur. Það er mikið meira af upplýsingum og auðveldara að hafa upp á þeim. En mannfólkið þarf að þróast með tækninni og læra að vinna úr þeim.

Það er spurning hvernig hægt er að sporna við. En meðal lykilatriða er að vara við hættunni af því að samskiptamiðlar taki algjörlega yfir miðlun upplýsinga og svo einfaldlega að fara að kenna fólki, sérstaklega börnum og ungmennum, að umgangast internetið og varast pyttina sem þar leynast.
Bjarni heldur spilunum þétt að sér

Það er nokkuð athyglisvert að fylgjast með því hvernig Bjarni Benediktsson heldur utan um stjórnarmyndunarviðræðurnar. Hann hefur haldið fundi í fjármálaráðuneytinu og í Ráðherrabústaðnum – það eru tveir hásalir valdsins og kannski ekki alveg comme il faut – en nú mun hann vera farinn með teymi sitt, Viðreisn og Bjarta framtíð upp í sveit að því er sögur herma.

En það vekur ekki síður athygli hverja Bjarni velur í hópinn sem fer í viðræðurnar af hálfu Sjálfstæðisflokksins. Þarna eru tveir nýkjörnir þingmenn og óreyndir, Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Teitur Björn Einarsson, og svo Svanhildur Hólm Valsdóttir sem hefur lengi verið aðstoðarmaður Bjarna. Teitur hefur reyndar líka aðstoðað Bjarna, svo segja má að hann haldi spilunum þétt að sér.

Reyndir þingmenn eru hins vegar víðs fjarri eins og til dæmis Kristján Þór Júlíusson og Guðlaugur Þór Þórðarson – en sá síðarnefndi hefur nú setið næstlengst á þingi af þeim sem hlutu kosningu fyrir hálfum mánuði.
Þegar ég sá Palla Steingríms fyrst

Ég á minningu um Pál Steingrímsson sem mér er kær. Þessi mikli kappi, kvikmyndagerðarmaður og ferðalangur er látinn, 86 ára að aldri.

Þetta var í höfninni í Vestmannaeyjum sumarið 1974. Ég var strákur að vinna þar í fiski. Einn daginn var ég staddur úti á bryggju á góðviðrisdegi. Þar kemur gúmmíbátur að. Upp úr honum stígur hávaxinn maður með myndarlegt yfirvaraskegg.

Þetta var Páll Steingrímsson og þetta var í fyrsta skipti sem ég sá hann. Það var eins og við manninn mælt að hýrnaði yfir allri höfninni. Hann steig upp úr bátnum, glaður og reifur, heilsaði til vinstri og hægri, menn tóku hróðugir undir kveðju hans. Fólkinu þótti gaman að þekkja Pál og hann naut virðingar, fann ég.

Ég vissi ekki hvaða maður þetta var fyrr en mér, drengstaulanum, var sagt það. Síðan er þetta mér ógleymanlegt. Nefndi það einhvern tíma við Palla. Hann mundi þetta náttúrlega ekki, það var enda svona sem tilveran lék við hann.
Óttarr undir þýstingi

Víða á netinu má sjá gagnrýni á Óttarr Proppé fyrir að fara í stjórnarmyndunarviðræður með Sjálfstæðisflokki – og allt upp í óbótaskammir. Það þarf líklega nokkuð sterk bein til að þola þetta, en á það má benda að í tveimur af stærstu sveitarfélögum landsins, Hafnarfirði og Kópavogi, er Björt framtíð í samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn.

Einn hængurinn er sá að vinstri stjórnin (stundum kölluð umbótastjórnin eða Lækjarbrekkustjórnin) fékk ekki meirihluta í kosningunum. Að því leytinu voru fundirnir á téðu veitingahúsi misheppnaðir, þeir fældu kjósendur frá fremur en löðuðu þá að. Til að Katrín Jakobsdóttir geti myndað stjórn þarf annað hvort Viðreisn eða Framsókn að vera með.

En það er löngu ljóst að Viðreisn kærir sig ekki um að fara í slíka ríkisstjórn – að nokkru leyti vegna tortryggni gagnvart Pírötum að viðbættu því að Viðreisn og VG eiga kannski ekki yfirmáta mikla samleið. Aftur á móti vilja flokkarnir, utan Sjálfstæðisflokkur, ekki starfa með Framsókn. Það virkar nánast eins og Maddaman sé holdsveik í augum þeirra, þrátt fyrir að hafa sýnt á sér félagshyggjuvangann í kosningunum. Þannig að þótt Katrín fengi umboðið er ekki líklegt að henni yrði neitt ágengt.

En þótt hafnar séu stjórnarmyndunarviðræður milli Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar er ekki þar með sagt að ríkisstjórn sé orðin til. Viðreisn og BF hljóta að gera miklar kröfur. Sjálfstæðisflokkurinn ætti að vera frekar sveigjanlegur, Bjarni Benediktsson þarf nauðsynlega á því að halda að mynda stjórn. En þetta getur hæglega sprungið. Og það er spurning hvort Óttarr Proppé standist þrýstinginn frá fólkinu sem telur að hann eigi að vera í sínu liði.
Óvænt vending

Á morgun eru liðnar tvær vikur frá kosningum. Þessi tími hefur farið í þreifingar, aðallega frá hendi Bjarna Benediktssonar sem hefur stjórnarmyndunarumboðið frá forseta Íslands. Það kemur að sönnu nokkuð á óvart eftir margra daga tíðindaleysi þegar hann tilkynnir að nú ætli hann að hefja formlegar stjórnarmyndunarviðræður með Viðreisn og Bjartri framtíð. Flestir bjuggust við að nú væri komin röðin að Katrínu Jakobsdóttur, en Bjarni ætlar ekki að hleypa henni að.

En Bjarni hefur til þessa atfylgi Benedikts Jóhannessonar og Óttarrs Proppé, ef úr yrði væri þetta meirihlutastjórn, svo ekki er annað hægt en að leyfa þeim að reyna. Innan Sjálfstæðisflokksins var vilji til að Framsóknarflokkurinn yrði líka með, en það vilja Viðreisn og Björt framtíð ekki. Benedikt Jóhannesson segir að flokkarnir ætli sér viku til tíu daga í viðræðurnar – það hlýtur að teljast ærið.

Því menn hjóta þegar að hafa kannað hvaða möguleikar eru á málamiðlunum og hvaða vilji er til að gera þær.

Stjórn eins og þessi hefði minnsta mögulega meirihluta. Hún þyrfti að byggja á því að formenn hefðu mikinn aga á liði sínu. Það þarf að brúa bil milli Óttarrs Proppé annars vegar og hins vegar Brynjars Níelssonar og Haraldar Benediktssonar. Þetta útheimtir líka mjög skýra málefnaskrá, ekki bara grautargerð um að mál verði sett í nefnd og könnuð.
Takk fyrir samfylgdina LC

Ég kynntist tónlist Leonards Cohens fyrst í herbergjum unglingsstúlkna sem ég þekkti, það voru körfustólar, reykelsi, tekrúsir – stundum var reykt hass. Mér fannst eitthvað pínu óþolandi við hann þá. Held samt að það hafi mestanpart verið stælar.

Textarnir voru skringilega innilegir eins og röddin – ég átti ekki auðvelt með að þíðast þetta. En svo fór maður að fljóta með – ég kveikti fyrst á sársaukanum í Famous Blue Raincoat. Svo á Bird on a Wire, þessi sterka myndlíking. Marianne var sungið í partíum. Suzanne var dularfulla stelpan sem var svo auðvelt að verða skotinn í en erfitt að ná.

Löngu seinna sá ég Cohen á löngum tónleikum í Laugardalshöll. Þeir voru frábærir. Hann gaf áheyrendum allt sem þeir vildu heyra, var einstaklega örlátur. Þá var hann á seinna vinsældaskeiði með lög eins og First We Take Manhattan, Im Your Man og Take This Waltz. Síðastnefnda lagið var byggt á ljóði eftir Lorca.

Ég dvaldi svo nokkuð lengi á grísku eyjunni hans Leonards, Hydra. Þar varð Bird on a Wire til og þar var Marianne. Hann var ekki þarna lengur en fólkið talaði um hann og mér fannst ég skilja aðeins hvað hann hefði uppgötvað þarna.

Ég ætla að setja inn þetta lag nú þegar ég frétti andlát hans. Takk fyrir samfylgdina Leonard, þína djúpu og vitru rödd, lögin og ljóðin.
Takk Guðni Th. Jóhannesson

Úr kveðju forseta Íslands til nýkjörins forseta Bandaríkjanna. Viðeigandi orð.
Ótíðindi úr vestri

Bandaríkin taka óskaplega langan tíma til að velja sér forseta, má segja að hálft kjörtímabil sé lagt undir ferlið. Maður skyldi halda að þetta stuðlaði að því að valið yrði afar vandað, en því fer fjarri. Sýndarmennska og skrípalæti einkenna ferilið. Nú er sagt að við lifum á tíma post fact stjórnmála, þar sem staðreyndir skipti ekki máli lengur, samskiptamiðlar og sjónvarpsfréttir allan sólarhringinn eiga sinn þátt í því. Þetta hefur verið eitt helsta einkenni kosninganna vestra. Trump er maður sem kemur úr raunveruleikasjónvarpi og talar í samsæriskenningum.

Nú verður ekki horft framhjá því að Trump sigraði í kosningunum í gær. Hann verður forseti næstu fjögur árin. Í raun er þetta eins og ferðalag út í óvissuna – í heimi sem virkar frekar ótryggur fyrir. Trump er skrítið svar við kreppunni sem byrjaði 2008 – eftir kreppuna sem hófst 1929 kusu Bandaríkjamenn Roosevelt. Trump lofar að gera Ameríku mikla á nýjan leik – það er ekki líklegt að honum takist það. Mesta vandamálið í Bandaríkjum samtímans er hinn mikli ójöfnuður milli ríkra og snauðra. Trump virðist ekki hafa neitt plan. Líkleg niðurstaða er að stjórnmál í Bandaríkjunum verði enn átakameiri, bandaríska þjóðin mun pólaríserast og líklegt er að átök milli kynþátta harðni.

Við verðum að lifa með þessari staðreynd hér austanhafs. Ljóst er að Evrópa hlýtur að vera mjög á verði. Þetta kallar á samstöðu lýðræðisríkja í Evrópu. Við kosningu Trumps missa Bandaríkin geysilega tiltrú. Tilfinningin út um alla heim er að Bandaríkin hafi valið forseta sem er ekki hæfur til að gegna embætti. Hvernig ríkisstjórn nær Trump að setja saman? Hvað mun hann ganga langt í að framfylgja öllum skelfilega orðavaðlinum úr kosningabaráttunni? Um loftslagsbreytingar, Nató, múslima, Mexíkó og ýmislegt fleira.

Kannski er eitt einkenni Trumps að hann hefur í raun ekkert innihald, engan kjarna – hann er ekkert nema sýndarmennskan ein og einn möguleikinn er að nú reyni hann að ganga í augum á leiðtogum á alþjóðavettvangi – þ.e. öðrum en Pútín.

Við lifum í heimi þar sem traust á hefðbundnum stjórnmálum hefur minnkað verulega og er komið í hættulegar lægðir. En þarna er sterk áminning um að við megum varast hvað við fáum í staðinn.
Ingibjörg Haraldsdóttir 1942-2016

Eftir Ingibjörgu Haraldsdóttir, sem nú er látin, 74 ára að aldri, liggur stórbrotið ævistarf. Hún menntaði sig í kvikmyndagerð í Moskvu, starfaði á Kúbu, en aðalvettvangur hennar var bókmenntirnar. Ingibjörg var eitt fremsta ljóðskáld þjóðarinnar. Hún fékk Íslensku bókmenntaverðlaunin 2002 fyrir ljóðabókina Hvar sem ég verð.

Hin hliðin á ritstörfum Ingibjargar voru þýðingar. Framlag hennar þar er ómetanlegt. Þegar ég var strákur las maður Dostojevskí á ensku eða dönsku. Þýðingar Ingibjargar komu seinna, hún náði að íslenska allar stóru skáldsögur Dostojevskís: Glæp og Refsingu, Karamazov-bræðurna, Fávitann og Djöflanna. Að auki styttri verk eins og Minnisblöð úr undirdjúpunum og Tvífarann.

Mín kynslóð las Meistarann og Margarítu eftir Búlgakov upp til agna í þýðingu Ingibjargar. Þetta var bók sem gekk manna á meðal – hún var lánuð og lánuð áfram, skilaði sér kannski ekki, en þá komu bara önnur eintök af henni. Þýðingin kom út 1981 – ég held að allir sem ég þekkti á þeim tíma hafi lesið hana og hrifist af sögunni af því þegar skrattinn sjálfur kemur til Moskvu og gerir allt vitlaust.

Hafðu heila þökk fyrir Ingibjörg.
Á kjördegi í Bandaríkjunum

Ég segi eins og er að fáar fréttir í seinni tíð hafa lagst verr í mig en sókn Donalds Trump eftir forsetaembætti í Bandaríkjunum og árangurinn sem hann hefur náð.

Það er talið líklegra að hann tapi kosningunum – en maður bíður samt milli vonar og ótta.

Skelfilegt er til þess að hugsa að lýðskrumari af þessu tagi gæti náð völdum í voldugasta stórveldi jarðarinnar – ríki sem býr yfir kjarnorkuvopnum, gríðarlegum hernaðarmætti, en er um leið nokkurs konar hornsteinn í þeirri stjórnskipun sem hefur byggst upp á Vesturlöndum síðan í lok heimsstyrjaldarinnar síðari.

Við höfum kínverska herskálakapítalismann, duttlungafulla einræðistilburði Pútíns í Rússlandi – með Bandaríkin undir stjórn Trumps yrði ástandið í heiminum skelfing ótryggt. Hvernig gæti Evrópa með sitt lýðræði brugðist við?

Ég hef heyrt marga segja að þeir vilji helst ekki hugsa um þetta – þessi atburðarás er svo raunaleg. Margir Bandaríkjamenn skammast sín ofan í tær. Eftir kosningarnar veitir ekki af rækilegri sjálfsskoðun innan stjórnmálanna og fjölmiðlanna þar í landi – kannski nær Trump ekki völdum en hvað með næsta lýðskrumara sem birtist?
Hvað er allt fólkið að gera?

Mánudagur í nóvember. Það er rigning, ekkert skyggni, vindurinn blæs, mjög þungbúið. En miðbærinn er troðfullur af ferðamönnum. Það er fullt inni á öllum veitingahúsum, líka lélegu veitingahúsunum. Sumir túristarnir reyna að nota regnhlífar, en vita ekki að það er vonlaust á Íslandi.

Við göngum úr Skipholti niður Brautarholtið yfir Hlemminn. Í hverfinu þarna í kring úir og grúir af nýjum hótelum. Maður kann ekki að nefna þau. Þetta er dálítið grámyglulegt, mikil steinsteypa, hvergi sést grænn blettur. Það vantar ekkert upp á þéttingu byggðarinnar þarna.

Svo gengur maður niður aðalgötuna, Laugaveginn. Upplifir það eins og maður sé eini Íslendingurinn fyrir utan einn róna sem hímir við hraðbanka.

Og maður spyr – hvað er allt þetta fólk að gera hérna?