Bréf um líf og dauða fyrirtækja, stórar upphæðir, krónuna og bílalán

Merkilegar greinar í Mogganum

Í Morgunblaðinu í dag eru 3 greinar

1. Greinargerð um Stím ruglið – þar sem reynt er að útskýra svindlið sem var /er/verður í gangi.

2. Að flest allir stjórnendur bankanna eru enn að störfum vegna einstakra tengsla og kunnáttu – sennilega um svona mál einsog Stím.

3. Að hákarlarnir séu búnir að setjast að í bönkunum og séu að heimta fyrirgreiðslu frá þessum bankamönnum sem hafa svo mikilvæg tengsl að ekki er hægt að láta þá fara.

- - -

Að raða óhreinu leirtaui

Ég hef ekki mikið blótað í gegnum þetta vesen allt saman – en hvað er verið eyða tíma allra með þessu helvítis bulli um að sameina Seðlabanka og Fjármálaeftirlit? Stofnanir sem eru á fullu að verja fyrri ákvarðanir sem virðast hafa verið algert klúður. Tekst Davíð ennþá svona vel að láta menn rjúka af stað og elta einhver aukaatriði út um víðan völl?

Það er vinnuregla hjá góðum bönkum hef ég heyrt, að láta ekki starfsmann sem lendir í vandræðum með útlán, halda áfram með sama viðskiptavininn. Tilhneiging viðkomandi er nefnilega sú að henda góðum peningum á eftir slæmum til að reyna að redda fyrri ákvörðunum. Þetta hefur verið sýnt fram á og þetta liggur bara i mannlegu eðli.

Sá sem kemur ferskur að borðinu er ekki flæktur tilfinningalega í eldri ákvarðanir og mistök og ætti því að geta lagt kalt mat á hlutina í núverandi aðstæðum.

Þetta er eins og þegar karlmenn fara að raða óhreina leirtauinu af mikilli natni á eldhúsborðinu og þykjast nokkuð góðir að taka svona vel til.

Allir vita að það sem þarf er bara að bretta upp ermarnar og vaska draslið upp.

- - -

Hver ræður yfir lífi og dauða?

Hver er að ákveða hvaða fyrirtæki lifa, hvaða fyrirtæki deyja, hvaða einstaklingar verða gjaldþrota, og hvaða skuldir ríkisbankanna skal afskrifa? Hver eru meginmarkmið í þeirri ákvarðanatöku og hvernig fer hún fram?

Það verður að leggja áherslu á að helstu eignir íslensku þjóðarinnar núna eru skuldir bankanna! Hverjar þeirra eigna er verið að gefa eða selja burt á slikk?

Í öllum þremur bönkunum er mest sama fólkið að vinna í sömu málum og áður. NBI er stærstur nýju bankanna. Elín bankastjóri NBI var einn af innstu koppum í búri í gamla Landsbankanum og hún er nú æðsti yfirmaður yfir þessum lífs- og dauðamálum. Síðan er Tryggvi Jónsson er að vinna í NBI við að meðhöndla „erfið útlán“, en Tryggvi var dæmdur fyrir fjármálamisferli í Baugsmálinu svokallaða í vor. Hann er nú að vinna að mikilvægasta fjármálauppgjöri Íslandssögunar meðan hann er á skilorði fyrir þann dóm (!!!)

Hvernig ákvarðanatöku má búast við af fólki sem er svona nátengt því sem var að gerast fyrir hrunið? Hefur þetta fólk skipt um hollustu yfir nótt? Er það að nú vinna með hag þjóðarinnar að leiðarljósi? Maður hlýtur að efast um það, sérstaklega þegar þetta fólk heldur áfram að sýna hrokafulla hegðun, eins og þegar ríkisstarfsmaðurinn Elín vildi ekki gefa upp laun sín.

Einnig er skrýtið að ríkisbanki leggi mikla áherslu á að viðhalda bankaleynd um stærri viðskipti, þegar að öll starfsemi bankans er í raun og áhætta með þjóðareigu. Sú áhætta er líklega mjög mikil í stærri viðskiptum, og því er eðlilegt að þar séu upplýsingar aðgengilegar, eins og í öðrum ríkisfjármálum. Bankaleynd hlýtur að gilda um nákvæma stöðu og færslur á bankareikningum. Það er ekkert eðlilegt við það að bankaleynd gildi um áhættuviðskipti með stórar upphæðir í þjóðareign.

Að auki segir Orðið á götunni að Sigurjón fyrrverandi bankastjóri LÍ sé enn eins og grár köttur í bankanum. Það er kannski kjaftasaga, en það passar vel við þetta að ofan, og það sem sjá má í viðskiptafréttunum. Sama fólkið er enn báðum megin við borðin, og er að gera samskonar samninga sín á milli.

- - -

Stórar upphæðir

Samkvæmt frétt ReportonBusiness.com http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/LAC.20081118.RMAINTICKERICELAND18/TPStory/Business kostar það tuttugu og fjóra milljarða dollara að koma okkur upp úr drullunni.

Mér sýnist þeir hafa þetta eftir G.Harde „The total cost of the IMF plan was estimated at some 80 per cent of gross domestic product (GDP), with current debt at about 29 per cent of GDP and future debt under the plan at 109 per cent of output. In total, Iceland expects it could need to borrow some $24-billion over several years to ensure its financial system and currency can function properly again.

„We believe there are overwhelming indications this plan will be enough,“ Mr. Haarde told the news conference.”

Þegar ég reyndi að slá þessu inn í Excel og margfalda með gengi dagsins þá var útkoman kr.3,34464E+12 og þó hefur Excel-inn minn séð ýmislegt undanfarið, eftir að hafa fundið reiknivél sem réð við núllin kom þetta út 3.344.640.000.000 isl.kr. Sem er td.ca 10.452.000 pr lifandi íslending og ca tvisvar sinnum landsframleiðsla. Ef mér skjátlast ekki þá verðum við ca 67 ár að borga þetta mv.td 50.000.000.000,- afborgun á ári en þá eru reyndar vextirnir eftir, en sem sagt ef afgangur fjárlaga verður 50 milljarðar á ári getum við græjað þetta í sameiningu á gróft tekið 70 til 100 árum……….gæti reyndar verið að selja þurfi fellihýsi eða tvö.

Getur þú ekki beðið einhvern hagfræðing að gá hvort eitthvað sé til í fréttinni og þá útreikningunum mínum???????

- - -

Bílalán

Þú birtir um daginn bréf frá lesanda sem skrifaði þér um bílalánin.

Ef það er eitthvað sem hið opinbera þarf að taka yfir með neyðarlögum, þá

eru það bílalánafyrirtækin.

Reikna má með að allir þeir sem keyptu sér nýjan bíl síðustu 2-3 árin séu

núna að sligast undan afborgununum sem hafa tvöfaldast, ef ekki þrefaldast

síðustu mánuðina.

Fólk mun ekki hafa efni á þessum afborgunum, en það losnar enginn svo

glatt undan lánasamningunum, og lánafyrirtækin hafa búið þannig um hnútana

að bílarnir eru leystir út vel undir markaðsverði við uppsögn samnings.

Síðan eru bílarnir seldir bílasölunum/umboðunum á hagstæðum kjörum, sem

svo koma bílunum í verð erlendis -á fínu verði.

Eftir situr almenningur, bíllaus en eftir sem áður með háar skuldir við

lánafyrirtækin. Og lánafyrirtækin á grænni grein, og bílasalarnir

sömuleiðis.

Það sem þarf er þjóðarsátt um bílalánin, sem felur í sér að lántakendur,

lánafyrirtæki og bílasalar *taka höndum saman* um að koma bílunum úr landi

og í verð og gera upp bílalánið á manneskjulegum forsendum.

Ef þetta er gert svona, þá er almenningur aðeins nær því að komast upp úr

kreppunni. En ef mál fara á þann veg sem annars er líklegastur, situr

almenningur eftir í súpunni svo um munar.

Væri gaman að sjá þig vekja máls á þessu í þáttum þínum við tækifæri.

- - -

Viðskipti með krónuna

Nú er komið að því að opnað verði fyrir viðskipti með krónuna á næstu vikum. Það er mikil vantrú á íslensku krónunni þessa dagana og það verður geigvænleg eftirspurn eftir gjaldeyri þegar opnast fyrir viðskipti með hann. Það má ekki vanmeta neikvæð áhrif mikillar veikingar krónunnar á þjóðfélagið. Heimili og fyrirtæki sem skulda flest í erlendri mynt munu sjá fram á enn verri skuldastöðu en nú er fyrir utan áhrif frekara gengisfalls á almennt verðlag.

Eftir gjaldeyrisskömmtun síðustu vikurnar er nokkur uppsöfnuð eftirspurn eftir gjaldeyri í kerfinu af eðlilegum orsökum. Auk þess er mikil vantrú á fjármálakerfinu, stjórnvöldum og framtíð íslensk hagkerfis hjá fólki sem enn á lausar krónur. Til viðbótar eru samkvæmt mælingum bankamanna u.þ.b. 300ma af jöklabréfum enn útistandandi hvers eigendur hafa varla áhuga á að bíða og sjá hvað gerist. Það er því mikið um „hræddar krónur“ eins og Pétur Blöndal orðaði það í blaðagrein um daginn. Ef mikill söluþrýsingur og vantrúin verður enn til staðar þegar krónunni verður sett á flot þá kennir reynsla annarra þjóða okkar að það skiptir engu máli hvort stýrivextir séu 12%, 18% eða 500%, mikil vantrú skapar mikið gengisfall. Ef krónan veikist mikið við flot getur það skapað panik og enn sterkari veikingarspíral sem erfitt getur reynst að komast úr. Það er yfirleitt auðveldara að þétta leka stíflu en að reyna stoppa vatnið eftir að stíflan er brostin.

Auðvitað gera menn ráð fyrir að IMF peningarnir verði notaðir til að styrkja við gengið en það mun samt ekki vera gert með því að verja eitthvað fast gengi. Genginu verður leyft að veikjast með einhverskonar skipulögðu undanhaldi ef eftirspurn eftir gjaldeyri verður yfirþyrmandi. Það er reyndar sérstakt áhyggjuefni ef sömu menn sem ætluðu að festa gengi krónunnar í gengisvísitölunni 175 um daginn með 2m EUR inngripum í tvo daga fá að spila með IMF peningana á móti spákaupmönnum sem þeir hafa lítið roð í.

Ég vil koma á framfæri hugmynd sem ætti að geta létt á söluþrýsting á krónunni og hjálpað til að ná gengisstöðugleika fyrr en ella:

Ríkissjóður gefur út skuldabréf til 5-7 ára í EUR sem fjárfestar geta borgað fyrir með ISK á opinberu gengi Seðlabanka eins og það er núna. Þessi bréf verði seld áður en opnað er fyrir almenn viðskipti með ISK.

Kostirnir við þetta eru:

· Léttir spennu af krónunni þegar henni verður fleytt því væntanlega munu flestir krónubréfaeigendur taka þennan kost frekar en að berjast um að selja krónur með öllum hinum þegar gjaldeyrismarkaður opnar.

· Nýtir betur þau erlendu lán/lánalínur sem ríkið er að koma sér upp til að styrkja krónuna því búið er að leysa hluta af fyrirsjáanlegu útflæði.

· Lengir í fjármögnun ríkissjóðs því krónubréfamenn halda núna á innistæðubréfum og ríkisbréfum með mun styttri lánstíma.

· Dregur úr eftirspurn ríkisins eftir peningum á innlendum lánamarkaði vegna fyrirsjáanlegrar fjármögnunar hallareksturs ríkissjóðs (dregur úr þörf á vaxtahækkun).

· Áður en til endurgreiðslu þessara skuldabréfa ríkissjóðs kemur verðum við væntanlega búin að ganga í Evrópusambandið og taka upp EUR á skiptigengi sem er hagstæðara Íslendingum en núverandi gengi þannig að a) þessi lán endurgreiðast af skatttekjum eða almennri skuldabréfaútgáfu í þáverandi grunnmynt og b) ríkið getur gert ráð fyrir gengishagnaði í krónum talið.

- - -

Þórður

Gaman ef þú myndir brydda á þeirri hugmynd að fá Þórð Ólafsson aftur í Seðlabankann.

Þórður var yfir bankaeftirliti Seðlabankans frá 1978 til 1998.

Hann ætti að vera sérlega skemmtilegur kostur þar sem að honum lenti saman við Davíð Oddson á sínum tíma.

Eins og sumir muna þá fór Landsbankinn „á hausinn“ þar sem að gamla Sambandið át yfir sig og dó.

Í kjölfarið birtist viðtal við Þórð í Tímanum þar sem hann tjáði sig um hvernig Landsbankanum var bjargað í kjölfarið o.s.frv.

Þetta viðtal reiddi Davíð óskaplega mikið. Hef fyrir því heimildir að hann hafi hringt í Þórð um miðja nótt og gargað hótyrði sem óður væri.

Það næst sem gerist er að Þórður fer að vinna fyrir IMF og bankaeftirlit við seðlabankann leggst af.

Þórður er víst núna að hjálpa til við að laga til í Úkraínu.

- - -

Allsherjar kerfisbreytingar

Það þarf að rífa allt kerfið upp með rótum.

Breyta kosningalögunum þannig að landið verði eitt kjördæmi, fólk með málefni verði kosið í stað flokka með stefnur og svo á að skipa því fólki upp í 6 manna hópa eftir Belbin prófinu (IMG og háskólar hafa notað þetta með mjög góðum árangri). Hver og einn fengi sína vefsíðu með sínum málefnum en kosningabaráttur eins og við þekkjum þær heyri sögunni til (engar sjónvarps- eða blaðaauglýsingar).

En áður en það sver eiðinn þarf það að taka úthugsað sálfræðipróf, vera metið af geðlæknum (til að koma í veg fyrir að andfélagslegir og siðlausir einstaklingar komist að) og það á að skikka það á námsskeið í alþjóðlegri samningatækni, siðfræði/rökræður (í stað afdankaðra frasa sem hafa lítið innihald), námsskeið í hvað hugtakið menningarmunur þýðir og hvernig á að tækla hann og námsskeið í enskri málfræði/stafsetningu/málfari.

Ráðherrar geti ekki lagt fram lagafrumvörp – þ.e.a.s það þarf að aðskilja löggjafarvaldið betur frá framkvæmdarvaldinu.

Svo þyrfti að skipa aganefnd til að hafa eftirlit með valdhöfum – hún myndi vinna náið með umboðsmanni Alþingis. Ef spillingarmál kæmi upp yrði viðkomandi að segja af sér tafarlaust.

Koma upp rafrænu kosningakerfi (t.d. inni á rsk.is) þar sem kosið er um mikilvægustu málin.

Seðlabanki, FME og aðrar stofnanir yrðu að auglýsa störf og ráðið yrði eftir jafnræðis- og hæfnisreglum – ekki eftir pólitískum tengslum.

Íslendingar sjálfir þurfa að rífa sinn gamla flokkshugsunarhátt upp með rótum líka – flokkakerfið er ekki óbreytanlegur veruleiki sem ekki má hrófla við.

Ég myndi vilja að lítill hópur sérfræðinga útfærði þessa hugmynd nánar, heimspekingar, lögfræðingar o.s.frv.

Aðalmálið væri að koma í veg fyrir klíkumyndun og vinagreiða og að hver og einn þingmaður starfi á sínum eigin forsendum en ekki á forsendum „flokksins“. Group-thinkið (stjórnmálaflokkar) sem hefur viðgengist hér á landi í áratugi er hættulegast þrígreiningu ríkisvaldsins og þar með lýðræðinu af öllu öðru. Það verður að koma til algjör hugarfarsbreyting hjá öllum í sambandi við það.

- - -

Niðurskurður

Það er margt athugunarvert við ráðdeild ríkisstjórnarinnar, svo það verður vart þagað lengur. Hvernig dettur mönnum í hug að gera kröfu um flatan 10% niðurskurð hjá öllum ráðuneytum. Leggja menn að jöfnu heilbrigðismál og utanríkismál. Finnst mönnum ásættanlegt að gera kröfu til þess að legudögum hjá sjúkum verði fækkað, en ekki sé skorin niður risna hjá sendiherrum?

- - -

Geðlækni

Af hverju ekki ad fa gedlaekni i thattinn og tala um sykopata?

Utskyrir hvers vegna sumir geta logid blakalt, aftur og aftur.