arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hofmóðugir lífeyrissjóðir

Það var gerð lítil bylting á Íslandi eftir hrun. Hún náði þó ekki sérlega langt. Kannski var byltingarandinn í raun ekki sérlega mikill.

Mörg helstu kerfin standa óhögguð – með sama fólk innanborðs og áður. Önnur er verið að endurreisa. Við höfum vinstri stjórn, kannski hefur hún ekki þrótt til að breyta, kannski ekki ímyndunarafl, kannski samanstendur hún af fólki sem er líka innmúrað í kerfið á sinn hátt.

Eitt stærsta kerfið eru lífeyrissjóðirnir. Þar sitja menn sem telja sig vera hátt hafna yfir flesta Íslendinga. Þeim finnst móðgandi sú tilhugsun að gerðir þeirra séu rannsakaðar. Lífeyrissjóðirnir tóku ríkulegan þátt í útrásarsukkinu, en stjórar þeirra telja best fara á því að þeir rannsaki sjálfa sig.

Þessu hefur Ragnar Þór Ingólfsson, stjórnarmaður í VR (félaginu sem fór að heita hinu asnalega nafni Virðing og réttlæti) andæft. Hann vill fá upplýsingar um fjármálagjörninga lífeyrissjóðanna. Hann vill að þeir séu rannsakaðir almennilega. Viðbrögðin eru afar dræm. Það berast meldingar um að Ragnar hljóti að vera ruglaður. Hann er einungis óbreyttur félagsmaður sem fór að hafa áhuga á málum stéttarfélags síns og lífeyrissjóðs. Í núverandi kerfi þykir það nánast óeðlilegt. Mér varð það á að bjóða Ragnari í sjónvarp – innanbúðarmenn í lífeyrissjóðunum kvörtuðu og kveinuðu.

En þessir sömu lífeyrissjóðir innheimta gjöld sín af hörku. Launþegar borga stórar fjárhæðir í þetta í hverjum mánuði – þar er ekki gefinn afsláttur á einum einseyringi. En höfðingjarnir í lífeyrissjóðunum vilja ekki þurfa að standa reikningsskil gerða sinna.

Andrés Jónsson skrifar athyglisverða grein um þetta hér á Eyjuna.
Ein þeirra bestu

Ég gekk fram á mikinn listamann í bænum í dag.

Og af því ég tel mig kunna að umgangast mikla listamann ávarpaði ég hann eins og ég taldi rétt:

Maestro!

„Maestro, þakka þér fyrir list þína.“

Þetta var hinn aldraði Rússi Rosdestvenskíj.

Eins og ég hef áður sagt á ég margar hljómplötur með honum þar sem hann stjórnar verkum eftir Sjostakovitsj.

Hann gestastjórnandi hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands – stjórnaði henni á frábærum tónleikum síðasta fimmtudag. Í kvöld eru svo aðrir tónleikar þar sem Rostedstvenskíj stjórnar verkum eftir Prokovíev.

Hann segir að Sinfóníuhljómsveitin íslenska sé „ein þeirra bestu í heiminum“.

Það er ekki lítið lof frá svona manni og hlýtur að vera uppörvun fyrir þessa merku menningarstofnun nú þegar hún er að fara að taka skrefið úr Háskólabíói yfir í tónlistarsalinn í Hörpu.

Í framhaldi af því er þess að geta að Ilan Volkov, hinn nýi aðalhjómsveitarstjóri þykir framúrskarandi stjórnandi, hann ætti að vera mjög góður fengur fyrir hljómsveitina og tónlistarlífið á Íslandi. Volkov tekur við stöðunni næsta haust.
Dóri Bald brillerar

Ég ætla að leyfa mér að taka upp þessa mynd okkar afburðasnjalla skopteiknara Halldórs Baldurssonar – listamanns og þjóðfélagsrýnis sem gæti sómt sér á hvaða stórblaði sem er. Myndin birtist í Fréttablaðinu.

Þessi mynd er náttúrlega alveg brilljant. Menn geta svo skemmt sér við að bera kennsl á listamennina sem eru á henni.
Óætur matur í ESB

Stundum er það þannig að menn byrja að vera á móti einhverju. Svo verða þeir æstari og æstari og það sem þeir eru á móti fer að taka yfir líf þeirra.

Maður þekkir mýmörg dæmi um þetta – reiðin getur verið slæmur húsbóndi.

Hér er til dæmis einn, sem gjarnan er vitnað til í Staksteinum – sem er jafnreiðasti fjölmiðladálkur á Íslandi. Þar er bræðin við völd.

Þessi tiltekni bloggari hefur lengi verið mikið á móti ESB og nú er hann búinn að komast að þeirri niðurstöðu að matur í ESB sé óætur – hann sé miklu betri og fjölbreyttari á Íslandi.

Mér var bent á þennan pistil, sá sem sendi mér skilaboðin hélt að þetta væri grín, en svo er held ég ekki. Þarna er reiðin orðin svo mikil að menn sjá rautt.

Enda er talað um að ESB sé Sovétríki.

(Það er best að hætta sér ekki út í efnisatriði en í greininni er fjallað um Danmörku meðal annars. Danmörk er líklega heitasti mataráfangastaður í heiminum um þessar mundir.)
Allt kemur öfugt frá Björgólfi

Í hvert skipti sem Björgólfur Thor Björgólfsson tekur til máls koma hlutirnir öfugt út.

Þór Saari segir að auðvitað eigi Björgólfur að borga Icesave.

Björgólfi þykir þetta móðgandi. Hann hefur margoft sagt að starfsemi Landsbankans hafi eiginlega ekkert komið sér við – hvað þá hinar taumlausu lánveitingar til hans sjálfs.

Honum þykir sennilega réttara að til dæmis Kári Egilsson, nýorðinn níu ára, borgi brúsann.
Icesave og kosningabaráttan

Maður veltir fyrir sér hvernig kosningabaráttan um Icesave 3 fari fram.

Nú er þetta eitthvert mest rædda mál Íslandssögunnar. Menn eru orðnir svo ringlaðir að það er annað slagið slegið upp sem nýjum fréttum einhverju um Icesave sem er löngu komið fram. Jafnvel oftar en einu sinni.

En það þarf auðvitað að standa almennilega að þesum kosningum.

Ég fékk bréf frá einum helsta talsmanni nei-sinna þar sem hann ræddi um að báðar „fylkingar“ þyrftu að fá að kynna málstað sinn.

Vissulega. En maður upplifir þetta ekkert endilega sem tvær fylkingar.

Frekar að fólk sé út og suður í málinu – langstærsta fylkingin er sennilega sú sem er alls ekki viss. Ég sé frekar fyrir mér fólk sem eigrar um í þoku

Hluti nei-sinna hefur safnast saman í hóp sem nefnir sig Advice. Þar virðist fyrst og fremst vera á ferðinni harðsnúið fólk af hægri vægnum.

Nei-sinnar eru nefnilega ekki samstæður hópur heldur. Þeir koma úr hægrinu og ysta vinstrinu, þar er innan um fólk sem er beinlínis á móti kapítalismanum, og svo er þarna einn armur Framsóknarflokksins, eitthvað af andstæðingum ESB og svo menn sem vilja fyrir alla muni klekkja á ríkisstjórninni og syrgja það mest að Sjálfstæðisflokkurinn hafi eyðilagt vígstöðu sína með því að ganga jáinu á hönd.

Sumir eru prinsíppmenn sem finnst að skattgreiðendur eigi alls ekki að borga skuldir sem einkabankar hafa stofnað til – aðrir eru að nota atkvæðagreiðsluna í pólitískari, má maður segja tækifærissinnaðri tilgangi.

Svo eru það já-sinnarnir. Þeir eru í raun í vandræðum. Það eru ekki margir sem vilja fara út á vettvang þjóðmálanna til að berjast fyrir Icesave. Eða hver vill fórna sér í það? Það er erfitt að vera brennandi í andanum í þessu máli. Ríkisstjórnin er líka frekar máttvana – hvað lítið sem hún gerir umfram að senda frumvarpið í pósti til landsmanna má túlka sem áróður. Og svo er spurning með forystu Sjálfstæðisflokksins – er líklegt að hún beiti sér af einhverjum krafti til að úrslitin verði já? Það verður trauðla séð.

Það er alveg sama hvaða tölur eru nefndar um kostnaðinn af Icesave – þær eru alltaf véfengdar. Það er talað um dómstólaleið en menn geta ekki verið sammála um hvað hún þýðir. Það er talað um að þurfi að kynna staðreyndir málsins – en svo er sífellt verið að rífast um téðar staðreyndir. Deilurnar halda áfram, rísa og hníga, en við færumst ekkert nær niðurstöðu. Og alltaf er stutt í skætinginn.

Sannfæring nei-sinna er sterkari og það er líklegt að þeir muni bera já-sinnana ofurliði í kosningabaráttunni – ef einhver verður. Það er spurning um hvort já-sinnar geti yfirleitt skipulagt einhverja kosningabaráttu. Það verður líka erfiðara að draga þá sem eru hálfvolgir í jái sínu á kjörstað. Þannig að áróðursstaða nei-sinnanna er nokkuð góð.

Hins vegar er mun minni áhugi fyrir þessari kosningu en þeirri sem fór fram í janúar í fyrra. Margir eru í alvörunni komnir með æluna upp í kok vegna Icesave. Eins og staðan er finnst manni líklegt að verði mjótt á mununum. Veikt nei eða veikt já – er það góð niðurstaða?
Kiljan á Siglufirði og Akureyri

Kiljan í kvöld gerist aðallega norður í landi, á Siglufirði og Akureyri.

Á Siglufirði skoðum við gamala hús Hjálpræðishersins sem á sér afar merkilega sögu. Þar hittum við líka Pál Helgason sem flytur okkur kvæði sem hann orti á tíma útrásarinnar – það má segja að þetta sé eins konar spásögn um þá braut sem íslenska þjóðin var að feta.

Á Akureyri hittum við Margréti Guðmundsdóttur sagnfræðing. Hún segir okkur frá gagnmerkri bók eftir sig. Það er Saga hjúkrunar á Íslandi. Hún var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna. Þetta er mikil örlagasaga og fjallar ekki bara um hjúkrunarkonur og hjúkrunarfræðinga, heldur um heilbrigðismál og sjúklingana sem þjáðust meðal annars af holdsveiki og berklum.

Þar hittum við líka Sigrúnu Björk Jakobsdóttur, hótelstjóra og fyrrverandi bæjarstjóra, sem segir okkur frá uppáhaldsbókunum sínum. Sigrún er í leshring á Akureyri – það er hópur kvenna sem les bækur, hittist og ræðir þær.

Þorgerður E. Sigurðardóttir og Haukur Ingvarsson fjalla um skáldsögu Steinunnar Jóhannesdóttur sem nefnist Heimanfylgja og Píslarvotta án hæfileika eftir Kára Tulinius.

Bragi er á sínum stað í lok þáttarins.

Ævintýrlega fögur mynd af Siglufirði í Norðurljósum sem er að finna á vef Herhússins.
Kjördæmapot

Ronní eða Runólfur Ólafsson var í skóla með mér. Hann var í hópi vina sem bjuggu á Hagamelnum, það var samheldinn og skemmtilegur hópur.

Ronní vissi algjörlega sínu viti. Hann hefur verið framkvæmdastjóri FÍB um árabil.

Í morgun var hann í Bítinu að takast á við Sigmund Erni Rúnarsson þingmann Samfylkingarinnar.

Runólfur kallaði hann kjördæmapotara og sagði að hann stundaði kjördæmapot í „Norðurlandsbandalagi“.

Þetta hittir algjörlega í mark – og náttúrlega ekki von á öðru en að Sigmundur ásakaði Runólf um að taka afstöðu gegn landsbyggðinni.

Það er svona the last refuge of the scoundrel í íslenskri pólitík.

Það er einfaldlega staðreynd að þingmenn þarna fyrir norðan eru einhverjir harðvítugustu kjördæmapotarar landsins. Sigmundur hefur þar getað gengið í smiðju Kristjáns Möller og fleiri.
Baldur og vinir hans

Ég skrifaði í pistli í gær að það væri eiginlega hending að Baldur Guðlaugsson væri ekki hæstaréttardómari.

Hér er hann í hópi vina sinna í kringum 1980.

Tveir þeirra sitja nú í Hæstarétti.
Forsetinn og fiskveiðistjórnunin

Þetta er spennandi. Gæti orðið einhvern veginn svona.

Það kemur fram frumvarp um fiskveiðistjórnun. Nú er sagt að það sé dagaspursmál hvenær það verður að veruleika.

Um það verða ákafar deilur á þingi og í þjóðfélaginu.

Það verður samþykkt naumlega í þinginu.

Allra augu beinast að Ólafi Ragnari Grímssyni.

Sem skrifar undir lögin eða skrifar ekki undir lögin.

Líklega ekki – sé miðað við hvernig hann hefur tæklað umdeild mál.
Illugi, ég og Tíminn

Ég hóf feril minn í blaðamennsku á Tímanum. Þetta var í byrjun maí 1981. Ég var 21 árs. Starfsferill minn í fjölmiðlum byrjaði snemma.

Já, hjálp, ég á 30 ára starfsafmæli í vor!

Á Tímanum var ég með Illuga Jökulssyni vini mínum.

Við Illugi vissum hvor af öðrum í Melaskóla, lentum saman í bekk í Hagaskóla.

Urðum vinir, vorum í strákaklíku í M-bekknum þar sem voru meðal annarra Sveinn Yngvi Egilsson prófessor í bókmenntum, Skúli Gautason leikari og Jóni Atli Árnason læknir.

Og svo heldum við áfram í annarri klíku í MR, droppuðum þaðan út báðir – og vorum staddir á Tímanum vorið 1981. Kornungir, en með nokkurt sjálfsálit.

Við skrifuðum Helgar-Tímann, höfðum sérskrifstofu fyrir okkur. Frammi var hin almenna ritstjórn, blaðið var á þessum árum í Síðumúla. Þar var Páll Magnússon fréttastjóri, Gunnar Trausti Guðbjörnsson útlitshönnuður og ungir blaðamenn eins og Agnes Bragadóttir, Friðrik Indriðason og Kristinn Hallgrímsson.

Elías Snæland Jónsson var ritstjóri og Þórarinn Þórarinsson hinn ritstjórinn. Þar voru tengsl við gamla tíma í Framsóknarflokknum – Þórarinn skrifaði sína leiðara, saga hans í flokknum náði aftur fyrir stríð. Hann hafði ritara sem skrifaði upp leiðarana sem hann ritaði með bleki.

Helgar-Tíminn hafði ákveðna sérstöðu því við Illugi fengum að gera það sem við vildum. Margir veltu fyrir sér hvernig í ósköpunum þetta blað ætti að höfða til bænda – ég er viss um að þeir hafa haft áhuga á fleiru en dáttarvélum og Framsóknarflokknum – en fyrst og fremst varð þetta um tíma eins konar kúltblað meðal ungs fólks í Reykjavík.

Þarna var skrifað um pönkið og nýbylgjuna í tónlist sem reis hæst á þessum árum, Bubba Morthens, Pollock-bræðurna og Utangarðsmenn, kvikmyndaeldhugann Friðrik Þór Friðriksson og svo ýmislegt um bækur og söguleg efni. Jú, þetta var fjarska menningarlegt, hvorki ég né Illugi höfðum nokkurn áhuga á stjórnmálum á þessum árum.

Svo var þarna framhaldssaga sem við sömdum um smákrimma í Reykjavík sem við kölluðum Alfreð Alfreðsson.

Illugi hafði aðeins meira úthald en ég – ég hætti sumarið 1982. Illugi nokkru síðar. Þetta var ein tilraunin til að gera Tímann tímabæran – nokkrum árum síðar tók ég þátt í annarri tilraun. Þá var Tíminn endurskírður og kallaður NT eða NúTíminn. Það mistókst líka.

Hvers vegna ég er að skrifa þetta?

Jú, Illugi vinur minn er að skrifa pistla með sögulegu ívafi á Eyjuna undir heitinu Tíminn. Einhverjir menn út í bæ hafa risið upp og vilja ekki að hann noti nafnið, hóta lögfræðingum.

Það er eiginlega skítt – því með þessu er Illugi einfaldlega að sýna ræktarsemi við þetta gamla og merka blað sem lagði því miður upp laupana 1996. Hann tengist því – rétt eins og ég og annað fólk sem starfaði á Tímanum.

Og ég er viss um að hann myndi skila nafninu aftur ef einhver vill nota það sem á betra tilkall til þess.
Síðasti dagurinn í Vísi

Sigurveig skrifar um síðasta starfsdag Þóris Sigurbjörnssonar kaupmanns í Vísi í Bankastrætinu.

Hann hefur rekið litla búð sem hefur verið fastur punktur í tilverunni, alúðlegur maður sem gaman er að koma til.

Pistillinn er hérna.
Kommissar

Menn eins og Baldur Guðlaugsson eru til í öllum flokkum. Hann er maður sem hefur aldrei setið á Alþingi eða verið sérstaklega sýnilegur en öðlast mikil völd og áhrif í gegnum flokkstengsl sín.

Baldur hefur gengt því sem kallast „trúnaðarstörf“ fyrir flokk sinn. Það þýðir að hann var settur í alls konar nefndir og ráð – hann er lögfræðingur eins og títt er um svona menn en um leið uppalinn í flokk sínum og á svæðinu í kringum hann. Öll hans upphefð kemur í raun þaðan.

Hann er það sem kallast á útlensku kommissar. Flokksmaður. Eins og ég segi – svona menn eru í öllum flokkum.

Flokksforystan fór að reiða sig á Baldur í ýmis konar snatt sem þótti mikilvægt – loks var traustið svo mikið að hann var dubbaður upp sem ráðuneytisstjóri. Þar var hann kominn langt út fyrir það sem hann réð við. En það skiptir ekki máli í kerfinu eins og það hefur virkað – frá sjónarhóli flokksins var hann réttur maður á réttum stað.

Og þegar íslenska efnahagskerfið fór að hrynja var líka kallað í Baldur. Það var af gömlum vana – þeim datt bara ekki í hug að það gæti verið góð hugmynd að hringja í hæfari mann.

Nú get ég ekki lagt mat á hvort Baldur verður dæmdur fyrir hin meintu innherjaviðskipti. Málið lítur ekki vel út fyrir hann – en hann er afsprengi íslenska stjórnmálakerfisins og það er víst að mörgum mun þykja erfitt að dæma hann.

Ekki síst gömlum félögum í Hæstarétti. Eins og kerfið hérna hefur verið byggt upp er nánast hending að Baldur skuli ekki vera í Hæstarétti sjálfur.
Flýtir er ekki málið

Menn eru að býsnast yfir því að seint gangi hjá sérstökum saksóknara. Þá er þess að gæta að það eru ekki nema tvö ár síðan Eva Joly kom hingað fyrst, það var þá fyrst að einhver gangur fór að komast í uppbyggingu embættisins.

Eva tók alltaf fram að málin myndu taka langan tíma – og að það myndi reyna á þolinmæði almennings og sérstaklega fjölmiðla. Það væri ekki óhugsandi að menn myndu einhvern tíma í ferlinu snúast gegn þeim sem rannsaka málin.

Auðvitað viljum við fá niðurstöður úr þessu starfi öllu. En það þarf líka þolinmæði. Misheppnaðar ákærur geta haft mjög alvarlegar afleiðingar – sporin úr Baugsmálinu hræða og líka úr til dæmis málverkafölsunarmálinu.

Það er betra að vanda málatilbúninginn en flýta sér.
Japan fyrir og eftir

New York Times birtir magnaðar loftmyndir af Japan fyrir og eftir jarðskjálftann mikla og flóðbylgjuna ógurlegu.

Það var grísk vinkona mín sem sendi mér þessar myndir, hún er grunnskólakennari – og það fylgdi með að vandamál okkar séu smávægileg miðað við þetta.

En reyndar búum bæði ég og vinkona mín gríska á jarðskjálftasvæðum. Við höfum sem betur fer ekki upplifað svona hamfarir og munum vonandi ekki gera það.
Miðbæjarkvabb

Í hvert sinn sem snjóa leysir er hundaskítur fyrir utan hliðið hjá okkur. Þar eru bílastæði og pínulítill skemmtigarður, jæja, túnbleðill með nokkrum trjám og bekk. Fólk kemur stundum á þennan stað til að reykja.

Þessa dagana snjóar oft býsna mikið, svo gerir blota – og þegar snjórinn er farinn kemur hundaskíturinn í ljós.

Við höfum nágrannna okkar einn grunaðan um þetta, hann býr hérna nokkrum götum frá, fer út að ganga með hundinn á kvöldin og er oft í glasi.

Þ.e. eigandi hundsins er í glasi, ekki hundurinn.

Af þessu eru svosem ekki stórkostleg óþægindi, nema það getur verið leiðinlegt að stíga ofan í hundaskít.

En maður býr í miðborg og sættir sig við ýmislegt.

Við búum til dæmis í götu þar sem til skamms tíma voru fjögur opinber bílastæði. Öllum hinum er ráðstafað til einkanota.

Síðasta sumar fækkaði bílastæðunum um tvö. Tveimur var breytt í stæði fyrir fatlaða.

Það er svosem gott og blessað, en við þetta jókst bílastæðavandinn í götunni til nokkurra muna.

Svo fór maður aðeins að fylgjast með þessu, og nú, sirka 9 mánuðum síðar, hefur það aldrei gerst að fatlaður einstaklingur hafi lagt í þessi stæði.

Eða neinn annar – einu sinni hefur sést bíll í þeim. Hann var greinilega í órétti, var lagt furðulega skakkt og hvarf eftir skamman tíma.

Við höfum spurt borgina hvort standi ef til vill til að athuga þetta – og þá er okkur sagt að það verði í höndum stöðumælavarða sem eira engu hér á svæðinu.

Því engir borgarstarfsmenn eru jafn ötulir og stöðumælaverðirnir og eiginlega furðulegt að ekki skuli vera myljandi hagnaður af starfseminni. En svo er víst ekki – enda eru þetta aðallega sömu fáu bílarnir sem álpast niður í miðbæ sem verið er að sekta.

Aðrir hafa vit á að nýta sér ókeypis stæði við Kringluna, í Smáralind eða í Faxafeni.
Nýtt blogg

Mig langar að benda á þetta blogg hérna.

Tek fram að mér er málið skylt.
Ekki sér-íslenskt

Við eigum það til Íslendingar að upplifa oflæti eins og á tíma útrásarinnar – og stundum í Evróvisjón og þegar handboltaliðið okkar keppir – og svo koma tímabil þegar við höldum að við séum alveg kolómöguleg.

Íslenska þjóðarsálin virðist stundum slást milli mikilmennskuæðis og minnimáttarkenndar.

Að þessu leyti erum við ekki sérlega skyld frændum okkar í Skandinavíu – lund okkar er kvikari.

Við búum á einangraðri eyju lengst úti í hafi, tölum sérstakt tungumál sem enginn annar skilur og eigum býsna merkilega menningu, það verður ekki af okkur skafið. Við höfum íbúatölu Stoke, Múrmansk eða Stór-Bergensvæðisins.

Kannski er það þess vegna að við trúum svo ákaft á sérstöðu okkar – að við séum öðruvísi en aðrar þjóðir og að málin sem við fáumst við séu einstök.

Að minnsta kosti er okkur afar ósýnt um að horfa aðeins út í heim og sjá að margt fólk er í sömu sporum og við og fæst við sömu vandamál.

Ég var til dæmis að lesa grein eftir Jóhann Hauksson blaðamann. Þetta er grein af því tagi sem mætti kalla flagellantíska – flagellantar eru þeir sem tyfta sjálfa sig með svipum.

Í greininni er meðal annars vitnað í Jón Orm Halldórsson stjórnmálafræðing þar sem hann segist eiga afar erfitt með að skýra út fyrir útlendingum ástandið hér:

„Ég er ekkert sérstaklega bjartsýnn. Ekki frekar en Jón Ormur Halldórsson stjórnmálafræðingur. Í pistli á Rás 1 í síðustu viku kvaðst hann vera að gefast upp á því að útskýra ástandið hér á landi fyrir útlendingum sem hann er í tíðum samskiptum við. Eitt væri að útskýra slæmt efnahagsástand; það skilja allir og margar þjóðir fengu skell í lánsfjárkreppunni. En þegar kæmi að því að útskýra íslenska stjórnkerfið, einkennilega lýðræðisþróun, kosningar um stjórnlagaþing, úrskurð Hæstaréttar, Icesave-furður, skort á trausti og upplausn og almennan vandræðagang, þá fallast honum hendur.

Við hlið efnahagskreppunnar er önnur miklu alvarlegri: djúp þjóðfélagskreppa sem erfitt er að ráðast gegn.“

Ég fullyrði að þetta er langt í frá að vera upplifun mín. Ég hef talað við mikinn fjölda útlendinga um ástandið á Íslandi. Blaðamenn, sjónvarpsmenn og sérfræðinga frá öllum heimsálfum. Þeir eru enn að spyrja mig, þótt áhuginn hafi aðeins minnkað. Og menn eiga ekkert erfitt með að skilja ástandið. Við erum nefnilega ekki ein á báti. Það er fullt af þjóðum sem býr við lélegt og gallað lýðræði, stjórnmálamenn sem njóta lítils álits, upplausn og almennt vantraust.

Ég er ekki bara að tala um Íra, Grikki, Letta og Spánverja – nei, líka Bretland og Bandaríkin og fleiri lönd. Það er svo óralangt frá því að þetta sé einhver sér-íslensk upplifun.
Þversögnin við kjarnorkuna

Menn hafa áhyggjur af kjarnorkuverum í Japan eftir jarðskjálftann mikla. Og í framhaldi af því hefst væntanlega angistarfull umræða um hættuna sem er fylgjandi notkun kjarnorku.

Það er líklegt að sú umræða verði tilfinningaþrungin mjög. En staðreyndin er sú að notkun kjarnorku hefur valdið sáralitlum skaða í heiminum.

Í heimi þar sem hlýnun loftslags er talin ein mesta váin er kjarnorkan bæði umhverfisvæn og öflug.

Ýmsir vísindamenn hafa fært rök fyrir því að ekki sé nein raunhæf leið til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda án þess að nota kjarnorku. Fólk sem áður tók þátt í herferðinni sem nefndist No Nukes hefur sumt skipt um skoðun. Hér er til dæmis grein eftir vistfræðinginn James Lovelock þar sem hann segir að kjarnorka sé eina lausnin á þessum vanda.

Allri orkunotkun fylgja einhver óæskileg áhrif. Við vitum að mengun frá kolum og olíu er stórskaðleg. Eiturefni koma meira að segja upp þegar við notum jarðhita.

Hins vegar hefur ríkt ákveðin bannhelgi á þeirri skoðun að kjarnorka sé góð. Við óttumst hana – hún er að einhverju leyti dularfull og í huga fólks er hún tengd kjarnorkusprengjum. En í landi eins og Frakklandi koma 75 prósent raforkunnar frá kjarnorkuverum, það hefur nýlega verið sett fram áætlun um nýja kynslóð kjarnorkuvera. Frakkar flytja út orku til annarra Evrópulanda.

James Lovelock hefur tekið dæmi um þettta:

Annars vegar um fjölskyldu sem býr hundrað kílómetrum fyrir neðan hina gríðarlegu Yangtse stíflu í Kína og hins vegar fjölskyldu sem býr hundrað kílómetra undan vindi frá Tsjernóbýl – sem versta dæmi um verstu tegund af kjarnaorkutækni.

Ef stíflan brestur myndi milljón manna farast, kannski tugir milljóna. Þegar sprenging var í kjarnorkuverinu í Tsjernóbýl og kvíknaði síðan í því, dreifðust geislavirk efni um stóran hluta Úkraínu og nálægra ríkja. Margir virðast halda að tugir þúsunda ef ekki milljónir hafi dáið vegna Tsernóbyl, Lovelock segir að það séu ekki fleiri en sjötíu og fimm – hin síðari ár hefur farið fram mikið endurmat á hinum raunverulegu heilsufarsafleiðingum slyssins.
Okkar skál – Manolis Rasoulis

Uppáhaldsþátturinn minn í grísku sjónvarpi heitir Stin ygeia mas – eða einfaldlega Okkar skál.

Þarna kemur fólk saman, borðar, drekkur vín, syngur og dansar. Tónlistin er aðalmálið – stundum tekur gleðin öll völd eins og í þessu myndskeiði þar sem ungir og gamlir syngja saman.

Lagið heitir Ah Ellada s'agapo – það er óður til Grikklands.

Söngvarinn, þessi sjarmerandi gamli maður, er líka höfundur lagsins. Hann hét Manolis Rasoulis, var krítverskt söngvaskáld, rithöfundur og blaðamaður sem fannst látinn í íbúð sinni í Þessaalóníki í gær. Hann lætur eftir sig lög sem margir kunna – og líka texta við lög annarra höfunda eins og Manos Loizos sem er nánast goðsagnakennd persóna í Grikklandi.

En andinn í þessu myndbroti fangar vel gríska lífsgleði – lagið byrjar, fólkið syngur með, svo fara sumir að dansa og loks er það farið að henda blómum. Og þetta má gera í sjónvarpsstúdíói.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=zz-JHUKClhY&feature=related]
NISK

Í Silfrinu í dag var talað um ISK.

Sagt að í útlöndum væri hún stundum kölluð RISK.

Og möguleikana á því að taka upp NISK.
Tristesse

Einhvern tíma var uppi fólk sem heyrði Chopin og Liszt spila sjálfa á píanó – hin ódauðlegu verk sem þeir sömdu á 19. öld.

LIzzst varð öldungur og átti marga nemendur, Chopin dó ungur.

Þeir voru eins konar poppstjörnur síns tíma.

Chopin sagði að þetta væri fallegasta melódían sem hann hefði samið – Etýða númer þrjú, ópus 10, oft kölluð Tristesse – eða Sorgin. Nafnið er ekki komið frá Chopin sjálfum.

Lagið hefur verið notað mörgum sinnum í dægurtónlist, af John McCormack, Serge Gainsbourg, Jo Stafford, Sarah Brightman og Jean-Jacques Burnel – sem var í Stranglers.

Melódían er seiðandi, angurvær – rómantísk.

Píanóleikarinn er Valentina Listitsa frá Úkraínu.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=mpiJbQvBP8A&feature=fvwrel]