arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Undir sama þaki

Styrmir Gunnarsson talar um að samþykkt þingflokks Sjálfstæðisflokksins á Icesave samningnum eyðileggi „vígstöðu“ flokksins gagnvart ríkisstjórninni.

Þetta er fjarskalega gamaldags hugsun, og einkennilegt að sjá þetta koma frá manni sem talað að hér væri allt ógeðslegt – engar hugsjónir, engin prinsípp, bara valdabarátta.

Maður hélt að stjórnmál ættu að snúast um þjóðarheill, ekki vígstöðu stjórnmálaflokka.

Hins vegar á ekki að gera lítið úr því hversu djúpstæðar deilurnar eru innan Sjálfstæðisflokksins – og þær snúast ekki bara um andúð á ríkisstjórninni, þó hún virðist ráða gerðum sumra frammámanna í flokknum.

Þarna er tekist á um stöðu Íslands í framtíðinni og í raun sér maður ekki betur en að þarna séu að myndast fylkingar þar sem til dæmis Styrmir, Björn Bjarnason og Davíð Oddsson eiga helst samleið með Guðna Ágústssyni úr Framsóknarflokki og Ásmundi Einari Daðasyni úr Vinstri grænum.

Og aftur á móti er talsvert stór hópur úr áhrifamanna í flokknum – og í þingflokknum líka – sem á helst samleið með hægri krötum í Samfylkngunni og hluta Framsóknarflokksins.

Nú veit maður ekki hvað uppgjörið nær langt að þessu sinni, en það er vandséð að þessi öfl eigi heima undir sama þaki – jafnvel þótt í húsinu séu margar vistarverur.
Viðtölin við Stefán og Reyni

Hér eru tvö viðtöl úr Silfrinu í gær sem Lára Hanna klippti út og setti á YouTube.

Annað er við Stefán Arnórsson, prófessor í jarðefnafræði:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=0bCyCpXlCjQ]

Hitt er við Reyni Axelsson, dósent í stærðfræði:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=cjiFMUoZPLI]
Fast þeir sóttu sjóðinn

Þjóðin er forviða þegar hún meðtekur upplýsingar um spillinguna í kringum Sparisjóð Keflavíkur.

Og það er einkennilegt að sá eini sem hefur þurft að gjalda fyrir málið er ólánsamur verkalýðsforingi sem var í stjórn Sparisjóðsins.

Í ljósi þess eru gárungar farnir að gera orðalagsbreytingar í frægu kvæði um Suðurnesjamenn.

Ein línan hljómar þá svo:

„Fast þeir sóttu sjóðinn.“
Frank og …

Valið í sunnudagsbíómynd fjölskyldunnar stóð milli Sanctum og The King's Speech.

„Ég er eiginlega búinn að fá nóg af þessari bresku konungsfjölskyldu,“ sagði Kári.

„Hefurðu mikið orðið var við hana?“

„Jahá.“

„Hvað heita þau?“

„Uhm Frank og….“

Við fórum á The King's Speech. Hún er svona your majesty mynd. Fær örugglega böns af Óskarsverðlaunum. Hér eru skilgreindar aðrar greinar kvikmyndalistarinnar.
Allsherjarbóluefni gegn flensu

Með fullri virðingu fyrir öðru þá voru mestu framfarir mannkynsins á síðustu öld á sviði læknavísindanna.

Með tilkomu penicillíns og bólusetninga við ýmsum sjúkdómum sem hrjáðu mannkynið.

Í Guardian er sagt frá þróun bóluefnis sem á að virka gegn öllum tegundum inflúensu. Nú tekur langan tíma að þróa bóluefni gegn hverri nýrri tegund af flensu.

Þetta hljómar vel – og er vonandi ekki of langt inni í framtíðinni.
Röksemdir Reynis

Reynir Axelsson, dósent í stærðfræði, var gestur í Silfrinu í dag. Hann talaði um ógildingu Hæstaréttar á kosningunni til Stjórnlagaþings.

Greinargerð Reynis um kosninguna má finna hérna.
Lög eru ekki vísindi

DV segir frá ræðu sem Bryndís Hlöðversdóttir flutti. Þar deilir hún á viðhorf Jóns Steinars Gunnlaugssonar til lögfræðinnar – talaði um lagatækni í því sambandi.

Kjarni málsins er sá að lög eru ekki vísindi, þau eru sett af mönnum og þau breytast í tímans rás. Eitt sinn var hægt að túlka lög með þeim hætti að konum sem gerðust sekar um hórdómsbrot skyldi drekkt – nú telst slíkt mikil fásinna. Þó eru lög af því tagi notuð í sumum ríkjum veraldarinnar.

Þar sitja dómarar, teljast virðingarmenn, og útdeila dómum.

Við gætum heldur ekki hugsað okkur að láta tölvur dæma. Það væri vissulega hægt að mata tölvur með lagasafninu og svo málavöxtum, en það er samt mannlegur þáttur sem dómarar þurfa að taka tillit til. Þess vegna viljum við að dómarar séu grandvarir, skilningsríkir og helst vitrir.

Við höfum séð ótal bíómyndir þar sem koma fyrir dómarar sem hafa þessa eiginleika – en svo eru líka til dæmi um dómara sem eru algjörir bókstafsmenn eða dómara sem eru bara senditíkur yfirvalda.

DV vitnar í Bryndísi sem sagði í ræðu á Bifröst:

“Hvar lærir þessi hæstaréttardómari slíka tækni – að búa til eina formúlu fyrir „lögfræðilegt mat“? Getur einhver háskóli kennt nemanda slíka tækni? Ég leyfi mér að efast um að það sé hægt að læra slíka formúlu. Lögin svara einfaldlega ekki öllum spurningum sem túlkandinn stendur frammi fyrir og jafnvel ekki lögskýringargögnin heldur. Og þá er það nú oft svo að á mat túlkandans reynir – en þá skiptir miklu máli að hann hafi tileinkað sé gagnrýna hugsun, þá víðsýni og skilning á mannlegu samfélagi sem þarf að hafa til að geta komist að skynsamlegri niðurstöðu. Auðvitað eftir lögfræðilegri aðferð, en hann sleppur sjaldnast við matið á einhverju stigi. Það að láta sem hinn mannlegi þáttur í matinu sé ekki til – er blekking og ekki neitt annað en blekking,”
Marinó: Gróf sögufölsun

Marinó Gunnar Njálsson skrifar þarfa ádrepu þar sem hann deilir á þá söguskoðun – sem er búið að ýta á flot og er ætlað að verða viðtekin sannindi – að það hafi verið einhver ógurleg stjórnviska hjá yfirvöldum á Íslandi að láta bankana fara í þrot. Eins og Marinó segir er það öðru nær:

Marinó skrifar meðal annars:

„Það er bull að bönkunum hafi verið leyft að falla. Hér rembdust ríkisstjórn Geirs H. Haarde og Seðlabanki Íslands undir stjórn Davíðs Oddssonar eins og rjúpan við staurinn í hátt í ár við að halda þessum svikamyllum gangandi. Leyfðu þeim á meðan að mergsjúga almenning og fyrirtæki í landinu. Bankarnir féllu þegar úrræði stjórnvalda og Seðlabanka þrutu. Þegar það kom í ljós að svikin og prettirnir voru svo mikil að þeim var ekki bjargað. Eftir að stjórnendur og eigendur bankanna höfðu ákveðið að það skipti meira máli að bjarga eigendunum og vildarvinum en ekki bönkunum sjálfum. þeir féllu út af meðvirkni stjórnvalda, Seðlabanka og Fjármálaeftirlits sem köstuðu sér fyrir fætur fjárglæframönnunum í hvert sinn sem þeir opnuðu munninn og vegsömuðu þá, fóru með fagurgala um grundir til að lýsa snilld þeirra. Þeir væru misskildir snillingar. Hefðu fundið töfrauppskriftina sem reyndari bankamenn kunnu ekki vegna þess að þeir væru ekki nægilegir snillingar.

Að Ólafur Ragnar Grímsson komi núna fram í erlendum fjölmiðlum og segi að við hefðum leyft bönkunum að falla er að núa salti í sár almennings sem þarf að bera stríðskostnaðinn á herðum sér. Stjórnvöld leyfðu þeim vissulega ýmislegt. Svo sem að vaða yfir almenna viðskiptavini sína á skítugum skónum, að tæma sjóði Seðlabankans, brjóta lög og reglur hægri vinstri, að fella krónuna, að ræna eigin banka innan frá og svona mætti lengi telja. En að ein vanhæfasta ríkisstjórn Íslandssögunnar, ríkisstjórn Geirs H. Haarde, hafi leyft bönkunum að falla er fáránlegasta söguskýring sem ég hef heyrt og sýnir að annað hvort er Ólafur Ragnar ekki í neinum tengslum við raunveruleikann eða að hafin er áróðurherferð á alþjóðavísu til að fela fyrir umheiminum vanhæfi allra þeirra sem áttu að gæta þess að bankarnir gerðu ekki það sem þeir gerðu. Hvítþvotturinn er hafinn, moka á yfir spillinguna og vanhæfið. Ætli þetta verði líka vörn Geirs H. Haarde fyrir Landsdómi.“
Þjóðaratkvæði?

Mogginn birtir frétt um að Kristján Þór Júlíusson vilji að Icesave fari í þjóðaratkvæði – og að Bjarni Benediktsson útiloki það ekki.

Er verið að slá annan tón – svona miðað við það sem var fyrr í vikunni? Eru þetta sættir milli hinna stríðandi fylkinga?

Og hvað ef stjórnarflokkarnir vilja ekki þjóðaratkvæði?
Miðausturlönd og tvöfeldni vestursins

Jakob Augstein skrifar í Der Spiegel um hræsni Vesturlanda sem hafa talið hagsmunum sínum í Miðausturlöndum best borgið með því að styðja harðstjóra í löndum eins og Egyptalandi og hina hryllilegu kúgun Ísraela á íbúum Vesturbakkans og Gaza.

Hann minnir á að það séu bandarískar þotur sem hringsóli yfir Tahrir torgi í Kaíró og bandarískir skriðdrekar sem miði byssum sínum að Gaza.

Það er ekki furða að fólk í Miðausturlöndum finnist það vera svikið – og skýringarnar á vinsældum harðlínu íslamista eru ekki svo flóknar. Í raun er það vestrið sem hefur styrkt íslamismann með tvöfeldni sinni.

Obama forseta dettur ekkert í hug að segja við unga fólkið sem krefst lýðræðis í Egyptalandi.

Á meðan geisa blóðugir bardagar í Kaíró. Öryggissveitir Mubaraks hafa smalað saman fátækum körlum úr sveitum, gefið þeim smáaura, vopnað þá með bareflum og hnífum og sigað þeim á mótmælendur eins og lesa má hér.
Snjór

Ég er búinn að segja Kára sögur af því hvað fannfergið var mikið í æsku minni. Hvernig við grófum okkur úr húsunum og alla leið í skólann.

Hann trúir ekki orði af því. Það var samt meiri snjór þá.

En svo kom loks almennilegur snjór í Reykjavík – og það var gaman.
Stjarna sem brann hratt

Maria Schneider var stjarna sem skein skært upp úr 1970 en brann hratt.

Hún lék í frægri mynd á móti Marlon Brando, Síðasta tangó í París, í leikstjórn Bertoluccis. Þetta var mynd sem vakti hneykslan, Schneider var kornung, sumum þótti hörmung að sjá þennan gamla karl njóta ásta með henni.

Síðan lék hún í mynd eftir annan frægan ítalskan leikstjóra, sjálfan Antonioni. Myndin hét Farþeginn og mótleikarinn var Jack Nicholson.

Svo var hún í hópi leikenda í mynd sem vakti ógurlega hneykslan, það var Caligula – sem var hálfgerð klámmynd. Hún gafst reyndar upp á myndinni, lét sig hverfa af tökustað og skráði sig inn á geðsjúkrahús í Róm.

Hún var flestum gleymd þegar hún andaðist fyrir nokkrum dögum, 58 ára gömlul, úr krabbameini. En á sínum tíma voru stöðugar fréttir af Mariu Schneider í slúðurdálkum – svona eins og Lindsey Lohan nú. Hún lýsti því yfir að hún væri tvíkynhneigð og átti í vandræðum með eiturlyf.

Og, svona eftir á að hyggja, er ekki slæmt að hafa leikið í myndum hjá meisturum eins og Bertolucci og Antonioni og á móti tveimur helstu leikurum kvikmyndasögunnar, Brando og Nicholson.

Hér er atriði úr Farþeganum, myndin var gerð 1975 – og sýnd í Gamla bíói ef ég man rétt.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=8rqgjDM7s0E&feature=related]
Átakastjórnmál

Vinirnir Davíð Oddsson og Hannes Hómsteinn Gissurarson tala einum rómi í dag. Í skrifum beggja endurspeglast það viðhorf að Sjálfstæðisflokkurinn megi ekki vera sammála ríkisstjórninni um nokkurn hlut eða leggja henni lið:

Davíð kallar Bjarna Benediktsson vikapilt hjá Steingrími J. og skrifar:

„Á almanna vitorði er að þingflokkur sjálfstæðismanna er enn án sjálfstrausts og ekki til stórræðanna. Það er þó óþarfi. Þeir eru í stjórnarandstöðu gagnvart einni verstu stjórn sem í landinu hefur setið. Stjórn sem klúðrar öllu. Eftir hvert klúður gerir forsætisráðherrann hróp að Sjálfstæðisflokknum, hrakyrðir hann og uppnefnir. Þegar ofsinn rjátlast af þá kallar sami ráðherra á forystumenn Sjálfstæðisflokksins í sín hús til að láta þá gera fyrir sig viðvik. Og alltaf mæta þeir trítlandi. Hvers vegna? Hvað er eiginlega að?“

Hannes:

„ Núverandi ríkisstjórn getur því ekki vænst þess, að Sjálfstæðisflokkurinn auðveldi henni leikinn. Brýnasta skylda flokksins er að reyna að koma þessari ríkisstjórn frá og endurreisa atvinnulífið. Brýnasta skylda flokksins er að berjast gegn stjórninni með öllum leyfilegum ráðum, en ekki að vinna verkin fyrir hana. Sjálfstæðisflokkurinn verður að vera stærri en svo, að hann komist fyrir í vasanum á Steingrími J. Sigfússyni.“
Opnunarverk

Það er eiginlega einsýnt hvaða verk ætti að vera opnunarverk í tónlistarhúsinu Hörpu.

Það er óperan Silkitromman eftir Atla Heimi Sveinsson.

Hún fjallar um gluggaþvottamann.
Erfitt verkefni formanns Sjálfstæðisflokksins

Það er varla sannleikanum samkvæmt að það sé stór viðsnúningur hjá Bjarna Benediktsyni að samþykkja Icsave. Eftir síðustu ófarir í málinu talaði hann um að þyrfti að semja upp á nýtt, það var skipuð samninganefnd þar sem stjórnarandstaðan hafði sína trúnaðarmenn. Það er semsagt ekki hægt að segja að Bjarni hafi verið andsnúinn samningum í sjálfu sér.

Átökin í Sjálfstæðisflokknum eru býsna hatrömm. Formaður flokksins er að sumu leyti í ómögulegri stöðu. Hann verður að halda flokknum saman – þar eru á öðrum vængnum menn sem vilja ekkert samstarf við ríkisstjórnina, vilja helst skaða hana sem mest, hafa ímugust á Samfylkingunni, mega ekki heyra minnst á ESB og finnst Icesave vera pólitískt vopn sem gott er að eiga. Úr þessum röðum heyrast raddir um að nú þurfi að gera Davíð Oddsson að formanni aftur.

Á hinum vængnum er fólk sem getur vel hugsað sér að gera málamiðlanir við stjórnina – líka Samfylkinguna – og telur annað hvort að Ísland eigi heima í ESB eða að rétt sé að láta reyna á samningaviðræður.

Það er hugsanlega hægt að halda megninu af flokknum saman í baráttu gegn breytingum á kvótakerfinu og gegn skattahækkunum. En þegar ESB er annars vegar útheimtir það geysilega jafnvægislist hjá formanninum. Ef hann hefði ákveðið að fara þá leið að hafna Icesave í þessari umferð er hætt við að hinn síðarnefndi hópur flokksmanna hefði nánast gefist upp. Hann er að hugsa sér til hreyfings, en þetta aftrar brottför hans.

Harðlínumennirnir eru hins vegar mjög reiðir. Þeir munu hins vegar fæstir fara úr flokknum af þessu tilefni – í fyrsta lagi bera þeir ógurlega lotningu fyrir nafni Sjálfstæðisflokksins og í öðru lagi er vígstaða þeirra miklu sterkari innan flokks en utan.
Sögufalsanir í Konungsræðunni

Blaðamaðurinn frægi Christopher Hitchens skrifar um kvikmyndin The King's Speech og segir að sagnfræðin í henni sé tóm þvæla.

Hitchens bendir á að persóna Churchills sé alveg út úr kú í myndinni, enda hafi konungsfjölskyldan – sem er þýsk að uppruna – verið mjög höll undir Neville Chamberlain og griðkaup hans við Þjóðverja, svo mjög að honum var boðið að koma út á svalir Buckinghamhallar eftir fræga ferð hans til Þýskalands.

Hitchens bætir við að þátttaka konungsfjölskyldunnar í því sem hefur verið kölluð „fínasta stund Bretlands“ sé heldur betur vafasöm.

Hér er greinin eftir Hitchens.

Neville Chamberlain með Georgi VI og drottningu hans eftir griðkaupin við Hitler í nóvember 1938. Konungsfjölskyldan var á bandi Chamberlains en ekki Churchils og hlutverk Churchills í myndinni er að stórum hluta skáldskapur.
Helgi og Sveppabókin

Gerður Kristný og Helgi Hallgrímsson fengu í dag Íslensku bókmenntaverðlaunin og eru bæði vel að þeim komin.

Í nóvember, stuttu eftir að ég fékk Sveppabókina eftir Helga í hendurnar, skrifaði ég þessa grein:

- - -

Ég get ekki sagt að sveppir séu beinlínis á áhugasviði mínu.

Einu sinni tíndi ég reyndar lerkisveppi austur í Hallormsstaðaskógi. Það tókst alveg bærilega. Enginn sem át sveppina veiktist.

Ég borða sveppi eins og annað fólk, en því miður hef ég aldrei smakkað þá rándýru sveppi sem má finna í skóglendi sunnar í álfunni og nefnast truffes.

Svo datt upp í hendurnar á mér bók um sveppi og ég fór að lesa hana. Hef gluggað í þetta rit nokkur kvöld í röð.

Og nú hef ég komist að því að það eru sveppir allt í kringum okkur, á líkama okkar, í matvælum, já alls staðar í náttúrunni. Þeir valda fúa, myglu, niðurbroti í náttúrunni, lifa sníkjulífi, kalla fram ofskynjanir, valda sjúkdómum í dýrum og plöntum, framleiða penicillin, eru notaðir til að framleiða osta og áfengi.

Ég er meira að segja orðinn svolítið nojaður út af þessu. Á Íslandi munu vera til um 2000 tegundir af sveppum, en flestir eru þess eðlis að þá ber aldrei fyrir augu. Og í heiminum er talið að séu til um 70 þúsund sveppategundir.

Þetta stendur í bókinni sem nefnist einfaldlega Sveppabókin, íslenskir sveppir og sveppafræði, og er eftir Helga Hallgrímsson náttúrufræðing.

Í ritinu kemur meðal annars fram að sveppaát var litið hornauga í Norður-Evrópu á fyrri tíð. Íslenska nafnið gorkúla lýsir ágætlega viðhorfinu til sveppa – sums staðar voru þeir jafnvel taldir vera komnir frá hinum illa. Sveppaneysla fór að berast norðureftir frá Frakklandi á seinni hluta 18.aldar, og segir í Ferðabók Eggerts og Bjarna frá 1772 að í Skagafirði hafi þeir félagar fengið „sveppakál“, en það var grautur eða stappa „úr algengustu sveppategundinni“. Líklegt er að þarna hafi verið erlend áhrif, í gegnum Hólastað.

Það átti eftir að líða langur tími áður en sveppir voru nýttir að ráði til matar á Íslandi og segir Þorvaldur Thoroddsen í Íslandslýsingu sinni árið 1900 að víða vaxi ætar sveppategundir, en „þær eru eigi notaðar“. Í raun er það ekki fyrr en um miðja tuttugustu öld að sveppaneysla fer að verða almenn. Hún er reyndar dálítið fábreytt hér – byggir aðallega á „Flúðasveppum“ – en í náttúrunni má finna furðu marga góða matsveppi og segir í bók Helga að nálægt 30 sveppategunum á Íslandi séu vel ætar eða góðar til átu.
Verðlaunahafar í Kiljunni

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um Íslensku bókmenntaverðlaunin en þau voru veitt í dag Bessastöðum. Verðlaunahafarnir, Gerður Kristný og Helgi Hallgrímsson, verða gestir í þættinum.

Við fjöllum um stórmerkilegt rit sem nefnist Alheimurinn, það er íslensk útgáfa á enskri bók sem lýsir alheiminum eins og hann lítur út miðað við nýjustu uppgötvanir í stjarnvísindum.

Þorgerður E. Sigurðardóttir og Haukur Ingvarsson fjalla um þýðingar á Lé konungi og Ofviðrinu eftir Shakespeare, Þórarinn Eldjárn þýddi Lé en Sölvi Björn Sigurðsson Ofviðrið. Þau ræða líka um hinar klassísku barnabækur um Múmínálfana, en nú er verið að endurútgefa þær.

Bragi Kristjónsson talar um Gunnar Benediktsson, prest, kommúnista og rithöfund.
Icesave loks að ljúka?

Ætli megi ekki segja að Icesave sé við það að klárast.

Sjálfstæðismenn í fjárlaganefnd þingsins vilja samþykkja samninginn. Það þýðir að þeir greiða væntanlega atkvæði með honum, nema þeir ákveði að sitja hjá. Einhver gæti þó gengið úr skaftinu hjá Sjálfstæðisflokknum.

Ögmundur Jónasson hefur lýst því yfir að hann telji að eigi að samþykkja.

Hreyfingin greiðir atkvæði á móti og Framsóknarflokkurinn – þó er ekki víst að hann verði einhuga um það.

Það er virðist semsagt vera drjúgur þingmeirihluti fyrir málinu. Það hlýtur að telja þegar Ólafur Ragnar Grímsson veltir því fyrir sér hvort hann eigi að skrifa undir – og hann hefur reyndar sjálfur farið nokkuð lofsamlegum orðum um samninginn í útlöndum.
Jan Gerritsen

Vinur minn Jan Gerritsen er látinn. Hann var fæddur 1940 en lést 16. janúar síðastliðinn.

Við höfðum reyndar ekki þekkst lengi. Hann gaf sig á tal við mig á Austurvelli þegar þar voru mótmæli vikurnar eftir hrun.

Maður fann strax fyrir sterkri návist hans. Þetta var stór og myndarlegur maður, með yfirvaraskegg og kraftmikla rödd.

Ég hélt fyrst að þetta væri einn hinna fjölmörgu erlendu blaðamanna sem rak upp á fjörur Íslands á þessum tíma. Margir vissu lítið sem ekkert um land og þjóð – höfðu bara heyrt að hér væri á ferðinni algjör katastrófa.

En Jan var ekki einn af þeim. Hann bjó á Stokkseyri, átti íslenska konu, þekkti Ísland ágætlega – en hafði starfað við virt blað í Hollandi, NRC Handelsblad í Rotterdam, var meðal annars fréttaritari í París og svo fréttastjóri.

Með okkur tókst strax góð vinátta. Jan var Evrópumaður, heimsborgari, hafði eins og ég dvalið mikið í Grikklandi. Ég fann að hann hafði einlægan áhuga á að skilja til hlítar atburðina á Íslandi, hann hringdi oft í mig og þegar hann var í bænum hittumst við á kaffihúsum eða heima hjá mér. Hann spurði mig líka ráða varðandi bók sem hann var að skrifa um Ísland – hún kom út í Hollandi í fyrra og fjallaði bæði um bankamenn og eldfjöll.

Það var ánægja að þekkja Jan og ég græddi á kynnum okkar. Fráfall hans var óvænt, hann hringdi í mig tveimur dögum fyrir andlátið en ég náði ekki að svara. Nú veit ég ekki hvert erindið var en ég er viss um að það hefði verið gott og gagnlegt að ræða það við Jan.

K ápan á bók Jans um Ísland sem kom út í Hollandi í fyrra.
Ritstj

Í frekar dræmri afsökunarbeiðni Morgunblaðsins til Inga F. Vilhjálmssonar blaðamanns DV vegna fréttaskrifa Agnesar Bragadóttur stendur:

„Biðja blaðamaðurinn og ritstj. hluteigendur velvirðingar á því sem þarna var missagt.“

Ritstj?

Er hugsanlegt að þetta smækki afsökunarbeiðnina á einhvern hátt – drepi henni á dreif?

Það er þá ritstj sem þarna á hlut að máli en ekki ritstjóri eða ritstjórar eða jafnvel nafngreindir menn?
Egyptaland í Írak

Það er vitað að heimsmynd Fox News er ærið bjöguð.

En menn áttuðu sig samt ekki á því að hún væri svona skrítin – þetta kort var notað á stöðinni þegar fjallað var um atburði í Egyptalandi.

Eins og sjá má er Egyptaland komið inn í Írak.
Afsagnir ráðherra

Björn Bjarnason segir að hann hefði undireins sagt af sér ef hann hefði verið í sporum Ögmundar Jónassonar.

Er það trúlegt?

Stjórnmál á Íslandi hafa gengið út á að hanga á ráðherrastólum og inni á Alþingi alveg sama á hverju gengur.

Ráðherrar á Íslandi segja hérumbil aldrei af sér.

Nema Albert Guðmundsson sem á sínum tíma var neyddur til afsagnar, Guðmundur Árni Stefánsson sem fór sömu leið, Björgvin G. Sigurðsson sem náði að segja af sér rétt áður en stjórnin sem hann sat í féll – og jú, Ögmundur Jónasson gekk út úr ríkisstjórn en sneri svo aftur.

Ráðherrar á Íslandi líta almennt á ráðherradóminn sem lén sem þeir fá úthlutað fyrir trúmennsku sína við flokksræðið. Þannig umgangast þeir líka völdin sem ráðherrum eru falin – og þess vegna segja þeir ekki af sér.
Hvernig á að útfæra samningaleiðina?

Jón Steinsson hagfræðingur í Bandaríkjunum veltir því fyrir sér í pistli á Pressunni hvað væri eðlilegt auðlindagjald ef svokölluð samningaleið verður farin. Því varla er hugmyndinn með þessari leið að afnotin af auðlindinni verði framvegis nánast ókeypis – og það til 65 ára eins og LÍÚ hefur lagt til.

Jón skrifar meðal annars:

- - -

„Næst koma væntanlega falsrökin um að fyrning aflaheimilda muni valda öðru bankahruni. Í því sambandi má ég til að minnast á það að afkoma sjávarútvegarins er ekki verri en svo að eigið fé fyrirtækja í greininni hækkaði um 86 ma.kr. milli áranna 2008 og 2009. Og hreinn hagnaður greinarinnar var 28 ma.kr. árið 2009. Sjávarútvegurinn á því vel að geta staðið undir 8% fyrningu aflaheimilda og endurleigu með uppboði. Slíkt fyrirkomulag myndi leiða af sér stighækkandi greiðslur greinarinnar fyrir veiðiheimildir. Greiðslurnar fyrsta árið yrðu um 1 ma.kr en myndu smám saman hækka í 15 ma.kr.

En gott og vel. Það er alveg hægt að útfæra samningaleiðina þannig að þjóðin fái sanngjarnan skerf af auðlindaarðinum.

Hvað er sanngjarn skerfur fyrir þjóðina? Eigum við að segja 50%? Það er sama hlutfall og myndi renna til þjóðarinnar ef kvótinn væri fyrndur um 8% á ári.

Það vill svo vel til að Hagstofan hefur til margra ára reiknað og birt tölur sem eru ágætis mælikvarði á auðlindaarðinn. Hagstofan tekur verga hlutdeild fjármagns (e. EBITDA) og dregur frá 6% árgreiðslu (e. implied cost of capital). Samkvæmt þessum mælikvarða var auðlindaarðurinn 45 ma.kr. árið 2009. Til þess að þjóðin hefði fengið helming arðsins hefði auðlindagjaldið þurft að vera 22,5 ma.kr árið 2009.

Ef ríkisstjórnin vill fara þá leið að semja um auðlindagjald í stað þess að bjóða upp veiðiheimildir er rétta leiðin að miða auðlindagjaldið við verga hlutdeild fjármagns að frádreginni 6% árgreiðslu (eða ef til vill 8% ef hún vill vera gjafmild). Og ef sanngjarnt hlutfall fyrir þjóðina er helmingur þá á auðlindagjaldið að nema 50% af þessari stærð ár hvert.

(Árgreiðslan er dregin frá vergri hlutdeild hagnaðar til þess að fyrirtækin fái fyrst að halda eftir eðlilegum arði af þeim framleiðslutækjum sem þau leggja til rekstrarins (skipum, frystihúsum, o.s.fr.) áður en byrjað er að leggja á auðlindagjald. Síðan myndu þau einnig fá 50% af því sem er umfram það og þjóðin hin 50%-in.)

Þess má geta að ríkisstjórn Ástralíu lagði fyrir nokkru til að tekið yrði upp auðlindagjald í námugeiranum þar í landi af nákvæmlega þessari gerð (50% af „ofurhagnaði“, þ.e. vergi hlutdeild fjármagns að frádreginni árgreiðslu). En hagsmunasamtök þar í landi hafa haft betur enn um sinn.

Það má raunar færa fyrir því rök að samningaleið á þessum nótum sé betri kostur en fyrningarleiðin. Helsta hættan við fyrningarleiðina er víðtækt samráð útgerðarfyrirtækja í uppboðinu. Slík hætta er ekki fyrir hendi með auðlindagjaldi. Hættan á því að Sjálfstæðiflokkurinn lækki auðlindagjaldið þegar hann kemst næst til valda er hins vegar meiri. Og þar að auki nær slík samningaleið ekki öðrum vinsælum markmiðum eins og t.d. að takmarka brask. Leigutilboðsleiðin nær hins vegar því markmiði án þess að hagkvæmni í greininni sé fórnað.“