arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
London þarf alvöru leiðtoga

Dan Hodges skrifar í New Statesman og segir að grínþátturinn við stjórn Lundúnaborgar verði að fara að enda. Lúndúnir hafa haft tvo borgarstjóra síðan embættið var endurvakið, Ken Livingstone og Boris Johnson. Livingstone sækist eftir því að endurheimta embættið úr höndum Johnsons.

Báðir hafa verið skemmtikraftar og það er oft gaman að fylgjast með þeim.

En Livingstone er útbrunninn byltingarmaður og Johnson er grínari úr Eton-skólanum.

Hodges telur að þeir þurfi báðir að hverfa af sviðinu, enda hafi viðbrögð þeirra beggja við óeirðunum miklu verið afar léleg. London þurfi alvöru leiðtoga.
Mikill ójöfnuður

Samkvæmt könnun sem gerð var á tekjudreifingu í London í fyrra hafa kjörin ekki verið ójafnari síðan á tíma þrælahalds.

Ójöfnuður er hvergi meiri í hinum þróaða heimi.

Auðugustu tíu prósent íbúanna eru 273 sinnum ríkari en snauðustu tíu prósentin.

Seumas Milne nefnir þetta í grein um óeirðirnar á Englandi í grein sem birtist í Guardian. Og eins og hann bendir á er auðveldast fyrir stjórnmálamenn að segja að þetta sé bara spurning um tilefnislaust ofbeldi og glæpi – þá þurfi þeir ekki að svara erfiðum spurningum eða taka ábyrgð.
Kvikmyndaskólinn

Það er eiginlega furðulegt hvað maður hefur orðið var við neikvæð viðhorf til Kvikmyndaskóla Íslands?

Er þetta vegna þess að hann er einkarekinn? Hann nýtur ekki velvildar í kerfinu eins og til dæmis Listaháskólinn. En ýmiss konar kvikmynda- og sjónvarpsgerð er öflug atvinnugrein í landinu.

Nú eru kvikmyndirnar sá tjáningarmáli sem er öflugastur í samtímanum og stendur næst ungu fólki. Það þykir sjálfsagt að hafa myndlistarskóla, leiklistarskóla og tónlistarskóla, jú, tækniskóla og iðnskóla og skóla sem útskrifa tölvufólk og viðskiptafræðinga.

Og hví þá ekki skóla sem er eins konar vagga íslenskrar kvikmyndagerðar?
Hið hömlulausa Bretland

Ég kom fyrst til Bretlands árið 1977 – þá var pönktíminn og ástandið þótti ekki sérlega gott – margt hefur breyst síðan þá. Það sem mér hefur helst þótt einkenna breskt samfélag hin síðari ár er hömlulaus neysla, hömlulaust kaupæði, hömlulaus drykkja, hömlulaus græðgi peningaaflanna, hömluleysið í sorpressunni, hömlulaus dýrkun á frægu og ríku fólki – og svo hin hömlulausa stéttaskipting sem fer síður en svo batnandi.

Í fáum löndum láta menn sér lynda að svo mikill munur sé milli þjóðfélagshópa, ekki bara hvað varðar efnahag, heldur líka hvað varðar tækifæri til menntunar og mannsæmandi lífs. Breskt samfélag er rist sundur af menningarlegum gjám.

Óeirðirnar síðustu daga koma stjórnvöldum alveg í opna skjöldu. Það er verið að skera niður í Bretlandi og það kemur verst niður á hinum snauðu – en yfirvöld eru ekki í neinum tengslum við það fólk. Eitt atriði sem skiptir máli er miðstýringin – sveitarstjórnarstigið er mjög veikt í Bretlandi, en einmitt þar gæti verið fólk sem hefði skilning á samfélögunum þar sem upplausn ríkir og gæti beitt áhrifum sínum þar. Borgarstjórarnir tveir í London sem hafa setið þar síðan embættið var endurreist (Thatcher hataðist við sveitarstjórnir) hafa verið hálfgerðir trúðar.

Það er ósköp klént að fordæma óeirðirnar einungis sem blint ofbeldi. Auðvitað liggur rót þeirra dýpra. Svona atburðir gerast ekki á stöðum þar sem ríkir sæmileg velsæld, þar sem hugarfarið er þokkalega í lagi.

Laurie Penny skrifar grein um þetta sem lesa má í The Sidney Morning Herald.
Monbiot: Ógeðsleg sóun

George Monbiot, blaðamaðurinn og umhverfisverndarsinninn frægi, skrifar í Guardian um fiskveiðistefnu Evrópusambandsins – sem hann tekur að hafi stappað nærri geðveiki – og stríðið um makrílstofnana í Norðurhöfum. Monbiot telur að rétt sé að nota meiri makríl til manneldis og hann fer ófögrum orðum um veiðar Íslendinga, en hafa sett stóran hluta af makrílnum í bræðslu:

„The new mackerel fisheries are finding markets far beyond Channel 4s audience. Jogvan Jespersen of the Faroese Pelagic Organisation told me most of the fish his members catch are sold to Nigeria and eastern Europe. Theres nothing wrong with this: the Nigerians have as much right to eat fish as we do. Jespersen says the Faroese catch is being sold only for human consumption.

Icelands industry is another matter. The chart its fisheries ministry sent me shows that over one-third of the mackerel that ships in its waters caught last year werent fed to people at all. Instead they were turned into fishmeal, which is sold to feed chickens, pigs, other fish and pets and – even worse – to fertilise crops. Its a disgusting, astonishing waste. Already that country has more or less wiped out its blue whiting stocks and killed huge volumes of herring and capelin for the same purpose.

But the governments website tells us something else of interest: that most of the fishmeal and fish oil Iceland sells is bought by Norway and the European Union: the very parties complaining about Icelands plunder. Any nation which really cared about fish stocks would ban both the production and consumption of meal and oil, except from the waste produced by fish processing factories. A basic principle of marine conservation is that fish should be caught only for human consumption.“
Íslendingar, fiskneyslan og makríllinn

Íslendingar hafa eiginlega aldrei kunnað að elda fiskinn sem þeir veiða – og svo er að sumu leyti enn.

Fiskur var hér soðinn í mauk og saltaður – nema bestu bitarnir af saltfisknum voru notaðir til útflutnings. Restin, mestanpart beinagarðar, var soðin og borin fram með fitu sem storknaði undireins á fiskinum.

Soðna ýsan í gamla daga var sérkennilegur matur, fisktægjur sem flutu um í potti. En þorsk borðuðu Íslendingar helst ekki og ekki skelfisk, rækjur eða humar.

Þeir veiddu einhver ósköp af síld, en samt er er ekki til nein hefð við matreiðslu síldar. Og loðnan hefur nánast synt hér upp í báta án þess að Íslendingar láti sér detta í hug að borða hana.

Það var ekki fyrr en alveg í lok síðustu aldar að Íslendingar hættu að eyðileggja fisk með því að ofelda hann. Að vísu kom tími þar sem fiski var drekkt í osta- og rjómasósum, en ég held að hann sé að mestu liðinn. Nýju fiskstaðirnir sem hafa sprottið upp á síðustu árum eru auðvitað miklu betri en þetta – en flestir eru þeir reyndar rándýrir.

Sushi hefur haldið innreið sína, hér ætti að vera nóg af góðu hráefni til að búa til sushi, en meinið er að hugmyndaleysi og einhæfni er allsráðandi á sushistöðum á Íslandi. Úrvalið er furðulega fábreytt – meira að segja í erlendum borgum sem eru lengst frá sjó fær maður betra og meira spennandi sushi en hér.

Nú er makríll farinn að synda nálægt Íslandi. Við erum að veiða mikið af honum – það er yfirlýst stefna að það eigi að vera sem mest til manneldis. Líklegt er þó að mikið af makríl verði áfram sett í bræðslu.

En uppi á landi eru lítil merki þess að við séum farin að veiða þessa fiskitegund. Hvar er makríllinn á matseðlum veitingahúsa? Skyndibitastaðir sem selja steiktan makríl? Sjónvarpsþættir þar sem er sýnt hvernig þessi fiskur er matreiddur?
Getur ríkisstjórnin orðið óvinsælli?

Ég hef verið þeirrar skoðunar að ríkisstjórnin hjari áfram þrátt fyrir að raðir stjórnarliða séu orðnar þunnar.

Hækkanir á skatti á matvæli gætu hins vegar gert hana ennþá óvinsælli en nú er – ef það er þá hægt.

Stjórnin á ærið verkefni fyrir höndum við að koma næstu fjárlögum í gegn – og það má ekkert út af bera. Ef einn þingmaður í viðbót fer fyrir borð er stjórnin fallin.

Það vantar meiri verðmætasköpun í samfélagið – og skortur á henni gæti farið að valda óróa í stjórnarliðinu. Það er ekki nóg að halda krónugenginu lágu til að afgangur sé af sjávarútvegnum, skera niður og skattleggja og láta stóran hluta fyrirtækjanna í landinu vera í eigu banka.

Þetta er ekki efnahagsstefna sem dugir til frambúðar, en hins vegar er skynsamlegt hjá Steingrími J. að horfast í augu við það að halli verður áfram á ríkissjóði. Það er einfaldlega ekki gerlegt að ná honum niður á svona stuttum tíma.
Óeirðir á Englandi

Þegar ég var að byrja í blaðamennsku voru mikil uppþot á Englandi, þau voru af þeirri sortinni sem í þá tíð kölluðust kynþáttaóeirðir – það voru aðallega hverfi þar sem blökkumenn búa sem loguðu: Brixton í London, Toxteth í Liverpool. Þetta var sumarið 1981 og ég skrifaði nokkrar greinar um þetta. Þetta var lok pönktímans, Thatcher var komin til valda – það var ekki góður tími í Bretlandi.

Nú eru aftur óeirðir á svipuðum slóðum. Upptök þeirra eru nokkuð óljós, en þau tengjast dauða ungs manns sem lögreglan skaut til bana. Borgarstjórinn í London, Boris Johnson, hefur slitið sumarfríinu sínu og David Cameron forsætisráðherra hefur ákveðið að gera hið sama.

Umræðan um þessa atburði er furðu máttlaus. Menn virðast ekki átta sig alveg á þeim. Að einhverju leyti er þarna verið að stunda skemmdarstarfsemi, rán og gripdeildir, en svo er líka leitað skýringa í gengjamenningu sem er útbreidd meðal ungra blökkumanna og þeirri staðreynd að þeir njóta lítillar menntunar og verða undir í samfélaginu. Hverfin þar sem barist eru ekki beinlínis neinir fyrirmyndarstaðir. Það verður sjálfsagt deilt um lögregluofbeldi annars vegar og andfélagslega ofbeldismenn hins vegar, en staðreyndin er sú að ójöfnuðurinn sem ríkir í Bretlandi býður upp á að svona atburðir gerist með reglulegu millibili.
Á þjóðveginum

Fólk sem ég þekki fór í ökuferð um landið.

Það kom við í kaupstað einum. Fór inn á veitingahús og tóku eftir því að þar voru engir Íslendingar, en svona fimm tugir erlendra ferðamanna.

Þau spurðu þjóninn hverju sætti.

Hann svaraði:

„Íslendingarnir hafa ekki efni á að borða hjá okkur. Þeir borða á N1.“
Haukur Már: Framfaraskref

Haukur Már Helgason skrifar á vef sinn um stjórnarskrármál. Í grein sem birtist í síðustu viku segir meðal annars:

„Við fyrstu sýn virðist stjórnarskráin fela í sér nokkur afgerandi framfaraskref frá þeirri sem fyrir var. Breytingarnar eru ekki róttækar, þær eru hófsamar og þar með er auðvelt að þykja þær leiðinlegar. Þarna eru þó ýmsar breytingar sem máli skipta, framfaraskrefið má segja að felist að mestu leyti í að stíga loksins til móts við 18. öldina. Íslendingar hafa fram að þessu haldið þrákelknislega í 17. öldina. Tímann fyrir upplýsingu. Við höfum látið tækninýjungarnar blekkja okkur – þetta hefur allt litið út eins og nútími. En nútími er ekki bara bílaeign og tölvukunnátta. Nútími, í pólitískum skilningi, felst í einfaldri hugmynd: að manneskjur fæðist og deyi sem manneskjur og hafi sem slíkar jafnan rétt. Meðal annars á að ráða sköpulagi síns samfélags. Þessa hugmynd þurfa manneskjur að bera í brjósti sér til að hún lifi – hún er andi til að lifa í og starfa eftir, en ekki bókstafur á blaði. Hún birtist nú í starfi Stjórnlagaráðs, það var ekki seinna vænna.“
Bovary

Samkvæmt þessari frétt sem sögð er byggja á læknatímaritinu British Medical Journal hafa rómantískar bókmenntir neikvæð áhrif á ástarsambönd. Konur sem lesi slíkar bækur láti raunsæið lönd og leið og eigi erfitt með að greina milli raunveruleika og skáldskapar.

Þetta eru reyndar ekki ný tíðindi.

Eitt helsta stórvirki heimsbókmenntanna, Madame Bovary eftir Gustave Flaubert, fjallar um nákvæmlega þetta. Það fer frekar illa fyrir frúnni þegar hún lætur rómantíska óra bera sig ofurliði og eyðileggur hjónabandið við Bovary lækni sem er svosem ágætis maður en óttalega púkó. Lái henni hver sem vill.

Bókin er til á íslensku í frábærri þýðingu Péturs Gunnarssonar.
Beint lýðræði í tillögum Stjórnlagaráðs

Beint lýðræði er mikið lausnarorð þessa dagana. En lýðræðinu er líka hægt að skipa þannig að það verði lamandi.

Í Bandaríkjunum er kerfið þannig að forsetar eru kosnir á fjögurra ára fresti. Kosningar til þings eru ótt og títt og það er gerist æ ofan í æ að önnur eða báðar þingdeildir eru andsnúnar forsetanum.

Niðurstaðan er þrátefli eins og einkennir stjórnmálin í Bandaríkjunum þessa dagana – og kjósendur eru búnir að missa trúna á pólitíkinni.

Það hafa þeir líka gert á Íslandi. Hér búum við í kerfi þar sem framkvæmdavaldið hefur verið talið alltof frekt til fjörsins. Það hefur verið rætt um nauðsyn þess að efla þingið, en í frumvarpi Stjórnlagaráðs vekja frekar athygli hugmyndir um beint lýðræði.

Þarna er gert ráð fyrir að tíu prósent atkvæðisbærra manna geti krafist þjóðaratkvæðgreiðslu og að tvö prósent geti tekið sig saman og lagt fram þingmál. Í ofanálag heldur forsetinn málskotsrétti sínum. Reyndar er fyrirvari um mál sem lögð eru í…

„… í þjóðaratkvæðagreiðslu að kröfu eða frumkvæði kjósenda samkvæmt ákvæðum 65. og 66. gr. skal varða almannahag. Á grundvelli þeirra er hvorki hægt að krefjast atkvæðagreiðslu um fjárlög, fjáraukalög, lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum né heldur um skattamálefni eða ríkisborgararétt.“

Það er spurning hvort Icesave hefði verið tækt í þjóðaratkvæðagreiðslu samkvæmt þessu.

Nú veit maður ekki hvernig frumvarpi Stjórnlagaráðs reiðir af – hvort stjórnmálamenn ætla sér yfirleitt að nota það. En þarna eru tillögur sem eiga ábyggilega eftir að vekja deilur.
Misvægi atkvæða

Það er einkennileg hugmynd að halda að misvægi milli dreifbýlis og þéttbýlis eigi að jafna út með því að atkvæðavægi sé ójafnt. Meira að segja Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu gerði athugasemd við misvægi atkvæða á Íslandi eftir síðustu kosningar.

Á síðustu hundrað árum hafa Íslendingar upplifað stöðugan straum fólks til höfuðborgarsvæðisins. Þetta er svosem ekkert einstakt, en hér hefur það valdið því að sumir landshlutar eru nánast að tæmast. Ýmislegt kemur þar til sögu, breyttir atvinnuhættir, sókn í menntun og menningu, ungt fólk sem snýr ekki heim að lokinni skólagöngu. Það þarf miklu færra fólk til að vinna sveitastörfin en áður og sama er að segja um fiskvinnsluna.

Það er samt almennur vilji að halda landinu í byggð eftir föngum og ekki miklar líkur á að það breytist. En að gera það með því að sá sem flytur í Kópavog hafi miklu minni atkvæðisrétt í þingkosningum en sá sem býr á Sauðárkróki er ekki aðferðin.

Í greininni sem hér er vitnað í er nefnt að eignastaða fólks sé lélegri úti á landi en á höfuðborgarsvæðinu. Það er ein röksemdin fyrir misvægi atkvæða. En þeir sem töpuðu öllu sem þeir áttu í hruninu og kannski meiru til, búa nú við „neikvæða eignastöðu“ – er kannski hægt að bæta þeim þetta upp með auknu atkvæðavægi?
Þorsteinn: Ekkert skjól

Þorsteinn Pálsson skrifar athyglisverða grein í Fréttablaðið í dag og fjallar meðal annars um íslensku krónuna og fjármálakreppuna í Evrópu. Niðurlag greinarinnar er svohljóðandi:

„Kjarni málsins er sá að falli evran hrynur krónan. Það veitir því ekkert skjól að standa utan myntbandalagsins. Heimilin eru hins vegar varnarlausari hér vegna verðtryggingar og fyrirtækin veikari vegna hafta. Gengishrunið hefur fært peninga frá almenningi til útflutningsfyrirtækja en ekki aukið hagvöxtinn. Í ýmsum evruríkjum hefur verið meiri hagvöxtur en hér.

Evruríkin þurfa sannarlega að sætta sig við harða kosti í ríkisfjármálum á komandi tíð, sérstaklega þau sem eru skuldug eins og Ísland. Ætli Ísland að standast viðskiptalöndunum snúning með eigin sjálfstæða mynt verður ekki komist hjá enn harðari aðgerðum hér. Það kostar einfaldlega meira að verja stöðugleika í örsmáu peningakerfi en leiða myndi af þátttöku í stærri heild.

Enginn fullveldisréttur losar okkur því undan harkalegum ríkisfjármálaaðgerðum á næstu árum nema við ætlum að gefa stöðugleikamarkmiðið og samkeppnisstöðuna eftir. Það þýðir lakari lífskjör. Evruandstæðingar benda enda ekki á neinn annan kost í ríkisfjármálum en þann sem þýsk stjórnvöld hafa talað fyrir; eða er það?
Skuldafarganið

Eina raunverulega lausnin á hinni langvinnu upplausn á fjármálamörkuðum er að menn viðurkenni þá staðreynd að það er útistandandi mikið af skuldum sem aldrei verða greiddar.

Eins og leikurinn er leikinn núna láta menn eins og staðið verði í skilum með skuldafarganið, en svo er ekki. Margir munu tapa – og það verður að viðurkenna það.

Bankar og fjármálastofnanir sitja á pappírum sem eru í raun verðlausir, en er samt verið að meta upp í topp. Að lokum tapast eitthvað af þessu, og það getur líka orðið högg fyrir lífeyrisþega, sparifjáreigendur og eigendur hlutabréfa.

En það er varla önnur leið út úr vandanum – hingað til hefur h0num verið fleytt áfram en það er spurning hvort nú sé ekki komið á einhvers konar endastöð.
Varúð á netinu

Netið getur verið háskalegur staður og margir geta farið flatt þar, í fljótfærni, reiði eða dómgreindarleysi.

Eitt af því sem menn skyldu varast er að koma fram í mörgum gervum.

Eins og til dæmis norski bloggarinn Peder Jensen. Hann skrifaði undir nafninu Fjordman, hataðist út í múslima, og hafði áhrif á fjöldamorðingjann Anders Breivik. Nú hefur komist upp hver hann er – og hann segist aldrei ætla að blogga framar undir þessu nafni.

En hann hefur líka skrifað greinar undir nafninu Peder Jensen. Þær hafa birst í blöðum og á netinu. Þessi leikur hans hefur komið honum í vandræði, svipt hann ærunni.

Menn skyldu gæta þess á netinu að skrifa helst undir réttu nafni. Koma fram í eigin persónu. Ekki fara í hlutverkaleik sem felst í því að skrifa stundum undir nafni og stundum nafnlaust, hvort sem það er í vefmiðla, umræðukerfi eða á spjallsíður. Í raun á maður ekki að skrifa neitt sem maður áræddi ekki að segja við annað fólk, augliti til auglitis.
Stóru línurnar

Ian Morris er einn víðlesnasti sagnfræðingur í heiminum í dag. Hann hóf feril sinn sem fornfræðingur, rannsakaði gríska menningu, en leggur nú stund á sagnfræði hinna stóru lína. Í bókinni Why the West Rules – For Now leitar hann skýringa á yfirburðum vestursins og er ekki beinlínis að flýta sér – hann fer alla leið aftur í árdaga mannsins í Afríku til að leita skýringa. Í bókinni leitast hann líka við að skoða söguleg fordæmi – og greinir hættur sem nú steðja að vestrinu, jú, og mannkyninu öllu. Morris telur hugsanlegt að vestrið sé að reka sig upp undir þak, stöðnun sé viðbúin nema eitthvað nýtt komi til – líkt og til dæmis þegar Rómarveldi leið hægt og bítandi undir lok. Það tók reyndar nokkur hundruð ár.

En við lifum á örlagatímum þar sem breytingar eru miklu hraðari – hætturnar sem mannkynið þarf að glíma við eru miklu meiri en smá flökt á mörkuðum eins og er í fréttunum í dag. Svona eins og:

Jarðefnaeldsneyti gengur til þurrðar – og við finnum ekki orkugjafa sem geta leyst það af hólmi.

Óstjórnleg fólksfjölgun sem er jörðinni ofviða.

Loftslagsbreytingar sem valda hörmungum og upplausn og reynast mjög kostnaðarsamar.

Sjúkdómar sem erfitt er að koma böndum á vegna fólksfjölda og hraðra samgangna. Það er talið nær óhjákvæmilegt að slíkir faraldrar brjótist út.

Útbreiðsla gjöreyðingarvopna og hættan á að þau komist í hendur þjóða eða einstaklinga sem skirrast ekki við að breyta þeim.

Kínverjar verða stórveldi og og að lokum ríkir stríðsástand milli þeirra og Bandaríkjanna.
Upplausn í alþjóða spilavítinu

Það ríkir ofsahræðsla á mörkuðum alls staðar í heiminum. Maður fylgist með og er með hnút í maganum.

Hlutabréfamarkaðir falla, það eru sérstaklega hlutabréf í bönkum sem verða illa úti. Óttinn beinist að því að evrusvæðið kunni að liðast í sundur og að bandaríska hagkerfið sé komið að fótum fram.

Að hluta til er þetta sálrænt, það þarf svo lítið til að hlaupa öllu upp og þá hlaupa allir um eins og ráðlaus hjörð. Barroso, framkvæmdastjóri ESB, sagði í gær að kannski væri ekki hægt að stöðva efnahagsmeinið sem fer um evrulöndin. Og tölur um vinnumarkaðinn í Bandaríkjunum eru mjög lélegar.

Fjárfestar flýja í þýsk ríkisskuldabréf þótt þau gefi lítið af sér – og gull.

Olía lækkar skart í verði.

Menn spyrja sig hvort hér sé upphafið að kreppu, niðursveiflu eins og þeirri sem byrjaði með hruni Lehmans 2008. Aðrir bera þetta fremur saman við ágúst 2007, mönnum hættir til að gleyma því að upphaf kreppunnar var í raun þá, þegar var ljóst að undirmálslánin í Bandaríkjunum voru eitur.

Það er spurning hvort stjórnmálamenn og seðlabankastjórar séu ráðalausir í þetta sinn. Það er þegar búið að dæla út miklum peningum til að berjast gegn efnahagskreppu. Í síðustu umferð fór mest af þeim peningum í banka, í þetta sinn gætu það verið ríki sem þarf að reyna að bjarga. Neyðarsjóður sem Evrópusambandið ætlaði að stofna er ekki ennþá orðinn til – það er langur tími þangað til að hann gæti orðið að veruleika. Og vestanhafs virðist upplausnin í stjórnmálunum vera slík að ekki er hægt að gera neitt af viti.

Kínverjar og Japanir segja að leiðtogar heimsins verði að koma saman og taka á vandanum. Kannski gera þeir það, það fer að verða kominn tími á smá leiðtogahæfileika, því spilavítið virðist vera orðið alveg stjórnlaust.
Stjórnarskrá á þinghúsi

Þinghúsið í Berlín. Greinar úr stjórnarskrá Þýskalands – sem þykir mikið fyrirmyndarplagg – eru letraðar á glervegg svo allir megi lesa.
Íslenska leiðin dýr

Í grein í Vísbendingu kemur fram að engin þjóð setti meira fé í banka sína en Ísland eftir hrun – utan Írar.

Í greininni segir:

„Sú skoðun kemur allvíða fram að Íslendingar hafi valið bestu leiðina út úr efnahagsvandanum árið 2008 með því að fella gengið og borga ekki tapið af gjaldþroti bankanna. Í því sambandi er oft vísað á önnur lönd eins og Írland, Grikkland og Spán. Þess vegna vekur það athygli að í nýjustu skýrslu OECD kemur fram að ekkert land eyddi jafnmiklu í bankakerfið og Ísland að frátöldu Írlandi.“

Og ennfremur að Ísland hefði sett meiri peninga í hítina ef þeir hefðu fengist, en þá höfðu lánamarkaðir lokast.

„Eftir á að hyggja var þessi tregða vinaþjóða til þess að lána Íslendingum peninga hin mesta gæfa. Hugmyndir um stórlán frá Rússum eða Kínverjum hefðu getað breytt stöðu Íslands meðal venstrænna þjóða, en lánin hefðu ekki leyst neinn vanda heldur þvert á móti dýpkað hann.“

Nánar í Viðskiptablaðinu.
Að steikja heilann

Frétt um að Anders Breivik hafi fengið þjálfun í drápum í tölvuleikjum vakti nokkuð hörð viðbrögð.

Og jú, þarna er vissulega nokkuð langt gengið.

Samt er ýmislegt til í því að tölvuleikir séu óhollir. Þeir valda fíkn.

Og þeir steikja heilann.
Villidýr

Richard Murphy skrifar í Guardian og spyr hvort við séum að stefna í annað fjármálahrun? Svar hans er: Líklega, já.

Meginástæðuna segir hann vera að við hliðina á hinu raunverulega hagkerfi sé orðið til annað hagkerfi sem hann líkir við villidýr. Þetta sé afsprengi nýfrjálshyggjunnar sem hafi ríkt síðustu þrjá áratugina.

Þetta hagkerfi er stjórnlaust, í því fer fram taumlaus spákaupmennska og brask. Það er veðjað á móti gjaldmiðlum og móti ríkjum. Afraksturinn veltur um fjármálastofnanir eða er fluttur í skattaparadísir. Villidýrshagkerfið er ekkert annað en dragbítur á hið raunverulega hagkerfi.

Murphy segir að nauðsynlegt sé að koma böndum á villidýrshagkerfið. Það sé hlutverk stjórnmálamanna. En því miður sé ekki víst að þeir hafi kjark. Og dýrið muni líka berjast fyrir lífi sínu.
Dulbúningafræði

Þetta er dásamleg myndasería sem er að finna á vef Der Spiegel: Kennslugögn úr dulbúningafræðum hjá Stasi. Sólgleraugu eru greinilega ómissandi.

Hér er svo önnur myndasería, og hún er ekkert fyndin. Ótrúlegar myndir sem ljósmyndarinn David Guttfelder tók í Norður-Kóreu og birtast í tímaritinu The Atlantic.
Hrun í ágúst?

Aftur hriktir í Evrusvæðinu – og nú er það skuldavandi Ítalíu og Spánar sem veldur vandræðum.

Það er nýbúið að finna tímabundna lausn á skuldavandræðunum vestanhafs – sú lausn virðist vera algjört klastur.

Partur af þessu eru spákaupmenn sem eru eins og rándýr sem eru alltaf að leita að veikluðu fórnardýri sem er að heltast úr hjörðinni.

Um daginn var það Grikkland, nú eru það Spánn og Ítalía. Leiðtogar Evrópu voru búnir að koma sér saman um aðgerðir gegn skuldavandanum – en það er nokkur tími þangað til þær komast í gagnið. Þetta reyna rándýr markaðarins að nýta sér.

Það skal ekki gera lítið úr hinum undirliggjandi vanda, en spákaupmennirnir og matsfyrirtækin magna hann upp með græðgi sinni og ábyrgðarleysi. Þetta er fjármálakerfið sem hefur byggst upp síðustu áratugina – og það verður ekki lengur búið við óstöðugleikann sem hann veldur.

Hingað til hafa málin bjargast fyrir horn. En kannski endar þetta í hruni. Sumir eru að spá því að Evrusvæðið bíði algjört skipbrot í ágúst – þegar venjulega eru sumarfrí og allt lokað sunnarlega í álfunni. Þá verða daprir dagar framundan – og hætt við að allur efnahagsbati á Íslandi fari fyrir lítið.