arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Flokkar vari sig á fégjöfum

Háir styrkir sjávarútvegsfyrirtækja til stjórnarflokkanna vekja athygli – og þá ekki síður hitt að aðrir flokkar fá sama og ekkert frá sjávarútvegsfyrirtækjunum.

Og svo eru það prófkjörin fyrir síðustu þingkosningar, þar virðist enginn hafa fengið nema frambjóðendur úr Sjálfstæðisflokknum?

Hvers vegna?

Sjávarútvegsfyrirtæki sem eiga kvóta eru öflugasta hagsmunaafl á Íslandi. Þau geta beitt áhrifum sínum á ýmsan hátt – meðal annars með því að láta peningana tala. Það hlýtur að vera metnaðarmál fyrir stjórnmálaflokka að vara sig á slíku – að vera frjálsir að taka ákvarðanir án þess að fégjafir rugli.
Film-noir stemming í Reykjavík

Þessi stórkostlega mynd sýnir Austurvöll, líklega upp úr 1950. Það má allavega ráða af bílunum. Þarna er vörubíll, Volkswagen og svo tveir bílar sem gætu verið amerískir.

Ekki er enn búið að reisa hús Almennra trygginga milli Hótel Borgar og Ingólfsapóteks.

Myndin er tekin í vetrarveðri eins og hefur verið undanfarið, það sjást ljós í gluggum – tilfinningin minnir næstum á film-noir myndir. Götuljósin auka enn á dulúðina.

Myndina setti Hólmfríður Pétursdóttir inn á vefinn Gamlar ljósmyndir.
Unun að grúska í Lucky Records

Lucky Records við horn Rauðarárstígs og Laugavegs er er einhver skemmtilegasta búð í bænum. Áður var hún til húsa á Hverfisgötu – en svo þurfti hún að stækka og þá var flutt í núverandi húsnæði sem er mjög rúmgott.

Í Lucky Records eru aðallega seldar vínýlplötur. Þær eru svo mjög í tísku núna að krakkar alveg niður í fermingu eru að ná sér í plötuspilara, kaupa vínýlplötur eða gefa þær.

LP-platan svokölluð er náttúrlega stórkostlegt fyrirbæri. Þegar hún kom fram varð ótrúleg sprenging í tónlist. Tónlistarmenn gátu allt í einu farið að heyra hvað allir hinir tónlistarmennirnir voru að gera. Hinar stórkostlegu djassplötur fimmta áratugarins urðu til. Og svo allir sem hugsuðu – ég get líka. Þróunin var svo hröð að einungis tíu ár skilja She Loves You með Bítlunum og Dark Side of the Moon með Pink Floyd.

Skrítið að hugsa til þess að eitthvað sem var hafnað sem gamaldags og úreltu var kannski ekki nema fárra ára gamalt. Slíkur var þeysispretturinn.

Umslagshönnunin var svo sérkapítúli út af fyrir sig – að setjast við plötuspilara með nýtt umslag hannað af listamönnum sem Bítlarnir kölluðu til, eða Peter Blake, Hipgnosis, Roger Dean – þetta var sérstakt listform þótt nöfn höfundanna séu ekki alltaf þekkt.

Og svo var eitt enn – að fá textana prentaða með á blaði. Það gat verið mikilvægt.

Í Lucky Records er glás af lp-plötum frá ýmsum tímabilum. Maður getur komið þangað og hlustað eða skoðað plötur frá einhverjum tímabilum. Nú eða keypt – ef mann vantar eitthvað í safnið. Það er unun að grúska í búð af þessu tagi.

Ég les hérna að Ingvar Geirsson í Lucky Records hafi verið að hugsa um að selja búðina. Það má hann alls ekki. Skífubúðirnar eru búnar að loka – þar stóð varla steinn yfir steini lengur. Þeim mun mikilvægari er búð eins og þessi – og sömuleiðis Smekkleysa á Laugaveginum og 12 tónar á Skólavörðustígnum.

Hér er frábær heimildarmynd frá BBC um lp-plötuna, When Albums Ruled The World.
Á Arnarhóli

Hér er atriði úr Kiljunni. Þeim hluta þáttarins sem nefnist Bækur & staðir.

Við förum upp á Arnarhól og segjum frá því hvernig staðurinn kemur fyrir í bókmenntum allt frá Landnámu til Ástu Sigurðardóttur og Arnaldar Indriðasonar.

Sigurður Guðmundsson málari kemur einnig við sögu og rónarnir Bogi og Örvar.

Horfið með því að smella hérna.
Milljón kall á fermetra

Þá eru þeir farnir að auglýsa til sölu íbúðir í nýja turninum í Skuggahverfi, ekki er seinna vænna.

Sjálfur hef ég verið að velta því fyrir mér að flytja, gæti kannski neyðst til þess, en ég held samt að þetta sé ekki neitt fyrir mig.

Þarna er 176 fermetra íbúð á 174.600.000.

136 fermetra íbúð á 126.600.000.

Jú, og 314 fermetra íbúð á 352.800.000.

Kannski eru þetta prentvillur. En það stendur þarna. Milljón kall og stundum meira á fermetrann!
Vesturfarar færa Vestur-Íslendinga saman

Ég hlýt að vera gríðarlega ánægður með að vera kominn á forsíðu Lögbergs-Heimskringlu sem er einhvert elsta og virðulegasta blað sem er gefið út meðal Íslendinga og fólks af íslenskum ættum – rekur sögu sína aftur til 1886.

Það er mjög ánægjulegt að þættirnir um Vesturfara hafa vakið mikla athygli hjá frændum okkar og frænkum vestanhafs, þeir hafa selst vel í DVD-útgáfu sem var gerð fyrir spilara eins og tíðkast vestra.

Ég fékk eftirfarandi kveðju frá Stefáni Jónassyni sem er ritstjóri Lögbergs-Heimskringlu:

Congratulations on winning an Edda for your documentary series Vesturfarar. It was a remarkable production and I cannot remember any Icelandic film or book ever generating such buzz on this side of the ocean. The videos seem to be selling briskly over here. Beyond the interest your documentary has sparked in Iceland itself, it seems to me that Vesturfarar is bringing members of the Icelandic community in North American closer together – the show has allowed us to see one another as a whole community for the first time. Indeed, many familiar names have now become familiar faces because of the series.

Mér þykir ólýsanlega vænt um að heyra þetta.
Grandinn í gamla daga

Stórmerkilegt er að sjá þessa mynd sem gamall vinur minn úr Vesturbænum setti á Facebook. Þetta er tekið úr lofti yfir Grandanum í Reykjavík 1969. Svona muna vesturbæingar sem eru komnir um og yfir miðjan aldur þetta svæði.

Fæstir átta sig á því hvað uppfyllingarnar meðfram ströndinni í Reykjavík eru feikilega viðamiklar. En þarna sést það glöggt. Gömlu verbúðirnar snúa ennþá bakinu beint út í sjó, eru brimbrjótur. Landið þar sem Krónan, Byko, Bónus og Nettó og fleiri fyrirtæki standa er ekki orðið til. Örfirisey er agnarlítil.

Grandinn var ekki annað en lítil ræma út í Örfirisey sem flæddi yfir. Þetta sést á ennþá eldri mynd sem líka var sett á Facebook. Ekki kemur fram hvenær hún er tekin, en líklega er það í kringum seinni heimstyrjöldina. Þarna sést vel hvernig höfnin í Reykjavík var hugsuð, með löngum hafnargörðum vestan- og norðanmegin.
Gyðingahatrið á Íslandi?

Ég hef miklar efasemdir um að Íslendingar þekki gyðinga almennt. Víða erlendis, þar sem býr safn þjóða, er fólk æft í að þekkja mismunandi tegundir af fólki. Svo er ekki hér á Íslandi. Við höfum til dæmis enga reynslu í að þekkja gyðinga frá öðru fólki.

Forstöðumaður Wiesenthal stofnunar svonefndrar í Evrópu, Shimon Samuels, þykist þó merkja að gyðingahatur sé að ná „nýjum hæðum“ á Íslandi, samkvæmt frétt á RÚV.

Til marks um þetta er eftirfarandi:

1. Fígúra í listaheiminum á Íslandi gerði verk sem er einhvers konar útúrsnúningur á lagi sem Ísrael sendi eitt sinn í Evróvisjón. (Það er ekki tekið fram að þessi listamaður er ekki ýkja hátt skrifaður.)

2. Margir af þeim gyðingum sem búa á Íslandi þora ekki að viðurkenna trú sína. (Ha? Er það svo. Íslendingar eru almennt umburðarlyndir í trúarefnum, þó kannski síst gagnvart múslimum.)

3. Mál Eðvalds Henrikssonar. (Hann dó 1993.)

4. Nefnt er að Dorrit Moussaief, sem er af gyðingaættum, haldi sig fjarri tengslum við aðra gyðinga og hafi ekki unnið að því að bæta tengsl Íslands og Ísrael.

5. Að því hafi verið haldið fram í hruninu að Dorrit sé partur af „gyðingasamsæri“. (Nú kemur maður alveg af fjöllum.)

6. Mótmæli á Íslandi gegn hernaðaði Ísraela á Gaza. (Varla telst gyðingahatur að mótmæla slíku ofbeldi?)

7. Skilti framan á reiðhjólaverkstæði þar sem stóð að gyðingar væru óvelkomnir. (Þetta var fyrir mörgum árum í lítilli kompu á Hverfisgötu, fékk afar slæmar viðtökur og nú er annar eigandi að verkstæðinu).

Ég tók eitt sinn langt viðtal við Simon Wiesenthal. Eyddi með honum heilu síðdegi á skrifstofu hans í Vín. Við spjölluðum heima og geima og hann sýndi mér gögn sín og spjaldskrár. Þarna var ég í nærveru stórmennis, eins merkilegasta manns sem ég hef hitt. Ég er ekki viss um að heppilegt sé að birta vitleysu eins og lesa má hér að ofan í nafni hans.
Launahækkanir, verðbólgan – og gjaldmiðillinn

Gjaldmiðilsvandi Íslands er síður en svo leystur þótt tímabundið sé lág verðbólga. Uppgjör við kröfuhafa bankanna er að miklu leyti gjaldmiðilsmál – og það spilar líka inn í kjarasamninga.

Verkalýðshreyfingin heimtar miklar kauphækkanir, ef þær nást er hefðin fyrir því að hækka verð á vörum og þjónustu. Hækkununum er hleypt út í verðlagið, eins og það heitir. Eftir kjarasamninga 2011 kom verðbólguskot sem þurrkaði að mestu út ávinninginn á fáum mánuðum.

Stóri gallinn við þessa aðferðafræði er að hún leiðir til hækkunar á húsnæðislánum – og það til frambúðar. Verðtryggingin gerir það að verkum að mjög hallar á launafólkið. Þannig er ekki sérlega eftirsóknarvert að berjast fyrir launahækkun sem reynist afar skammvinn og eykur á skuldsetninguna.

Þetta er svipan sem atvinnurekendur hafa á verkalýðshreyfinguna. Kjarabætur er mjög erfitt að sækja í kjarasamningum – eins og staðan getur verið raunhæfara að ná þeim með stöðugu verðlagi og með því að Seðlabankinn leyfi genginu að hækka.

Þarna er ákveðinn vítahringur. Einfaldasta leiðin út úr þessu væri auðvitað að taka upp alvöru gjaldmiðil, óverðtryggðan, í stað þess að hafa hér samfélag þar sem almenningur fær útborgað í venjulegum krónum og sparar að mestu í þeim, borgar skuldir sínar í verðtryggðum krónum en stórfyrirtæki nota evrur eða dollara.

Annað í þessu er svo húsnæðisverðið – það er að hækka langt umfram laun almennings í landinu. Ástæðan er fyrst og fremst gjaldeyrishöftin sem skapa óeðlilega eftirspurn eftir húsnæði – það er orðið aðalviðfang spákaupmennsku í landinu. Meðan húsnæðiskerfið er jafn mannfjandsamlegt og það er – örar hækkanir, háir vextir, verðtrygging, hrikalegt leiguverð – er erfitt að standa á því að laun skuli ekki hækka. Svona snýst þetta í hring.
Árni breytir um kúrs – hálfum mánuði fyrir landsfund

Kemur framboð á móti Árna Páli Árnasyni á landsfundi Samfylkingarinnar sem er eftir hálfan mánuð?

Það er varla hægt annað en að spyrja eftir að hann mætir í viðtal hjá Páli Magnússyni á sjónvarpsstöðinni Hringbraut og fer að draga í land með stefnu Samfylkingarinnar í Evrópumálum, líkt og upp á sitt eindæmi.

Þótt menn séu formenn í flokki geta þeir varla farið að spinna upp stefnuna svona eftir hentugleikum – og jafnvel þótt Jón Baldvin Hannibalsson hafi sagt eitthvað. Jón Baldvin er löngu kominn út úr pólitík og hefur engin áhrif nema í afar þröngum hópi.

Einhver kann að segja að þetta sé raunsætt mat hjá Árna – jú, víst er að Ísland er ekki á leið inn í ESB í bráð – en meginstefna í stjórnmálaflokkum er ekki mótuð með þessum hætti. Þetta virkar nánast eins og uppgjöf.

Tveir aðrir flokkar, Björt framtíð og hugsanlega Viðreisn, eru þess albúnir að taka við evrópufylginu.

Katrín Júlíusdóttir væri ágætlega vænlegur kostur í formannskjöri í Samfylkingunni. Henni er mjög vel lagið að ná til almennings – ólíkt Árna Páli. Hún er varaformaður flokksins. Samt er sagt að hún hafi ekki hug á formenskunni.

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir er sögð geta hugsað sér formannsembættið. Hún er dugmikill stjórnmálamaður, en á í vissum erfiðleikum með að höfða til kjósenda.
Gengur alls ekki að Saudar borgi mosku

Ég er algjörlega hlynntur því að múslimar fái að byggja sér bænahús ef þeir svo kjósa. Og staðsetning þess í Sogamýri er varla neitt vandamál. Best færi á því að slíkt hús væri hóflegt að stærð – eins og kirkjur eru á Íslandi með fáeinum undantekningum.

Hins vegar finnst mér ekki koma til greina að þeir þiggi 125 milljónir króna frá Saudi-Arabíu til að reisa þetta hús. Það gengur ekki.

Og enn verra er það ef í kjölfarið fylgja hatursprédíkarar frá Saudi-Arabíu, þar er enginn hörgull á þeim, enda tíðkast í landinu gróft ofbeldi gagnvart þeim sem ekki fylgja ströngustu boðum trúarinnar.

Saudi-Arabía er nefnilega eitthvert viðurstyggilegasta einræðisríki í heiminum. Þar er trú, öfgafyllsta útgáfan af íslam, notuð sem réttlæting fyrir nokkurs konar fasisma. Sumpart er þetta aðferð gerspilltrar valdastéttar til að halda stöðu sinni. Þegar meðlimir hennar koma til Vesturlanda verða þeir gjarnan berir að fullkominni hræsni.

En miður hafa Saudar getað deilt og drottnað með olíuauði sínum. Annars ættu þeir að vera utangarðsríki í alþjóðasamfélaginu. Við hér á Íslandi eigum ekki að hleypa þeim inn fyrir þessa gátt.

Ekki fremur en það væri æskilegt að peningar í réttrúnaðarkirkju sem stendur til að reisa í Mýragötu kæmu frá kúgunarvaldinu í Moskvu.
„Er ekki allt í lagi með ykkur háttvirtir fulltrúar mínir á hinu háa Alþingi?“

Manni virðist að Alþingi ætli að eyða stórum hluta af þeim fáu starfsdögum sem eru eftir í vetur til að ræða sölu áfengis í matvöruverslunum.

Þingmannamál komast yfirleitt ekki langt í þinginu, en þarna er mál sem var laumað úr nefnd með klækjabrögðum. Reyndar hefur verið stöðug umræða um frumvarpið allar götur frá því menn fengu pata af því að stæði til að leggja það fram síðasta sumar.

Mjög óvenjulegt er að mál þingmanna fái slíka athygli. En þetta þykir greinilega mjög mikilvægt.

Frumvarpið er reyndar þeirrar gerðar að líkt er og það sé sérhannað fyrir hagsmuni stórverslana. Það má kannski spyrja í því sambandi hvernig frumvarpið var samið, og hvernig hagsmunaðailar hafa verið að reka áróður fyrir því – lobbýa eins og það er kallað?

Kári Stefánsson og vísindamenn sem með honum vinna standa nú að feikilega merkum rannsóknum um erfðir fíknar. Kári segir um frumvarpið:

Mér finnst þetta miskunnarlaust og mjög ljótt. Hafa þessir menn ekkert betra við sinn tíma að gera?

Rithöfundurinn Ólafur Haukur Símonarson skrifar á Facebook:

Er ekki allt í lagi með ykkur háttvirtir fulltrúar mínir á hinu háa Alþingi? Ætlið þið rétt eina ferðina að leggjast í þvarg um það hvort áfengi verði við hliðina á grænum baununum í Bónus? Fyrirgefið, en eru virkilega engin brýnni mál sem leysa þarf úr? Þá er ég ekki að tala um kvótakerfi, stjórnarskrá, húsnæðismál ungs fólks eða sára fátækt öryrkja og ellilífeyrisþega. Hvernig væri til dæmis t.d. að drífa sig í lagasetningu til að útrýma smálánafyrirtækjum sem taka 3000% ársvexti og senda handrukkara á krakkaræfla sem geta ekki standa í skilum?
SNP hirðir Skotland af Verkamannaflokknum

Líkt og fjallað var um í pistli hér fyrr í vikunni eru sögulegar kosningar í Bretlandi í uppsiglingu, horfur eru á að enginn flokkur nái hreinum meirihluta – og það sem meira er, vandasamt gæti verið að mynda samsteypustjórn.

Í Bretlandi eru einmenningskjördæmi, sum eru örugglega í höndum einstakra flokka, en önnur sveiflast til og frá. Í þetta sinn virðast sveiflurnar ætla að verða ofboðslegri en fyrr og er því til dæmis spáð að Verkamannaflokkurinn nái hérumbil engum þingmanni í Skotlandi, gömlu höfuðvígi sínu.

Í greiningu á skoðanakönnunum sem birtist í Guardian kemur fram að Skoski þjóðernisflokkurinn gæti ná 56 af 59 þingsætum í Skotlandi. Það er ekkert smáræði – Verkamannaflokkurinn virðist meðal annars ætla að tapa þingsætinu sem Gordon Brown hefur verið í. Brown er reyndar að hætta á þingi. Charles Kennedy, fyrrverandi formaður Frjálslyndra demókrata, er líka í mikilli hættu í þingsæti sínu í skosku hálöndunum.

Þetta þýðir einfaldlega að Verkamannaflokkurinn getur ekki sigrað í kosningunum. Því er spáð að hnífjafnt verði milli Verkamannaflokksins og Íhaldsflokksins, hvor flokkur fái 272 sæti.

Skotarnir gætu svo ráðið úrslitum um hvaða stjórn verður mynduð í Westminster. Það væri sögulegt í ljósi þjóðaratkvæðagreiðslunnar um sjálfstætt Skotland sem fór fram síðastliðið haust. SNP vill mun frekar vinna með Verkamannaflokknum en Íhaldsflokknum, enda er sá síðarnefndi afar óvinsæll í Skotlandi og nær fylgislaus.
Kínalífselexír og andalækningar

Blogg skurðlækninsins Björns Geirs Leifssonar inniheldur furðuleg dæmi um allt það sem reynt er að selja í lækningaskyni. Kannski er eitt vandamálið að þeir sem selja svona efni eiga ansi greiða leið að fjölmiðlum. Þannig er auðvelt að selja fólki vitleysu eins og að magnesíum sé allra meina bót eða fiskmatarlím – sem gengur reyndar undir öðru nafni.

En hitt er svo að þetta er ekki nýtt – því fer svo órafjarri. Trúgirnin er söm og áður og þeir eru alltaf til sem gera út á hana. Í þessu sambandi er talað um snákaolíusölumenn (óþjált orð) – en það á við mixtúrur sem voru seldar í Bandaríkjunum á 19. öld. Hér á Íslandi var til sölu það sem kallaðist kínalífselexír.

Á fyrri hluta tuttugustu aldar var spírítisminn mjög í tísku – hann er nánast horfinn miðað við það sem þá var. Þá voru til andalæknar sem komu jafnvel að handan til að lækna fólk. Þetta var líka kallað huldulækningar.

Frægastur andalækna var Friðrik, en hann starfaði í gegnum unga stúlku, Margréti Jónsdóttur, sem bjó á Öxnafelli í Eyjafirði. Hermt var að margir hefðu fengið bót meina sinna fyrir tilstuðlan þeirra – en aðrir efuðust.

Svo er það auðvitað vígða vatnið, en hér í föstudagsgrein á Vísindavef Háskólans er fjallað um hvort hægt sé að greina vígt vatn frá óvígðu.

Í bókinni um Góða dátann Sveik fékk söguhetjan hampolíu nr. 3 hjá herra Tauchen í járnvörubúð Poláks þegar hann var sendur eftir vígðri olíu til að veita síðustu smurningu.
Tilraun Netanyahus og Repúblikana til valdatöku

Sjónvarpsmaðurinn og stjórnmálaskýrandinn Chris Matthews er ómyrkur í máli um ræðu Benjamins Netanyahu í Bandaríkjaþingi. Hann segir að leiðtogar Repúblikana, með John Boehner í fararbroddi, ásamt Netanyahu hafi reynt valdatöku – þeir séu að freista þess að taka utanríkismálin úr höndum forsetans. Það sé fáheyrt að leiðtogi erlends ríkis reyni slíkt.
Landsbanki lánar Björgólfi rétt fyrir hrun

Í hinu víðlesna tímariti Forbes er stór grein um endurkomu Björgólfs Thors Björgólfssonar inn á lista ríkustu manna heims.

Í sjálfu sér er þetta ekki sérstaklega áhugavert, nema maður hafi þeim mun meiri áhuga á spákaupmennsku. Björgólfur getur orðið ríkari og ríkari, en honum tekst seint að endurheimta virðinguna.

Ein málsgrein er þó nokkuð athyglisverð fyrir okkur Íslendinga, ég birti hana á ensku.

To meet the margin call, Bjorgolfsson borrowed $230 million from his own bank, Landsbanki. He got the last of the cash on Sept. 30, 2008, a few days before Icelands collapse. The loan enabled Bjorgolfsson to hold onto his Actavis stake, but it is widely perceived as having weakened Lansbanki in its final days.
Of stórir bankar – og Íslandsálagið

Við erum aftur að komast á þann stað að íslensku bankarnir eru of stórir fyrir hagkerfið. Það voru þeir á árunum fyrir hrun, þá fólst vandinn í því að

Nú er málið að bankarnir eiga alltof stóran hluta af atvinnulífinu í landinu, þeir taka of mikið til sín. Bjarni Benediktsson talaði um þetta fyrr í vikunni. Hvað er til ráða? Ný útrás eða skipulögð minnkun bankakerfisins? Bjarni segir að bankarnir þurfi að einfalda starfsemi sína og selja eignir.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er harðorður í garð bankanna. Hann fjallar líka um hinn mikla hagnað og bendir á að meirihlutinn af honum renni til erlendra kröfuhafa – Ísland ráði ekki við að greiða arð af hagnaðinum úr landi miðað við óbreytta gjaldeyrissköpun.

Á Sigmundi má skilja að hann vilji fara í hart við bankana:

Í einfeldni telja sumir að unnt sé að komast hjá efnahagsáföllum með því að styggja engan og halda öllum góðum, en slíkt er ekki raunhæft. Þvert á móti þarf skýra sýn og sterka forystu þar sem hagsmunir íslensku þjóðarinnar eru hafðir að leiðarljósi.

En vandamálið hefur auðvitað margar hliðar. Sigmundur Davíð talar um aðgangshindranir sem valdi því að ólíklegt sé að nýir aðilar ryðjist fram á bankamarkaði með betri þjónustu og lægra verð.

Sigmundur nefnir umfangsmikið regluverk sem ástæðu fyrir þessu, en skýringarnar eru margþættari. Bankarnir eru lokaðir inni í íslenska krónuhagkerfinu og það eru neytendur þeirra líka. Samkeppnin er í raun lítil sem engin. Erlendir bankar hafa ekki útibú á Íslandi eins og tíðkast víðast í Evrópu. Vaxtamunur er óhemju mikill á Íslandi og lánakerfið að mörgu leyti mannfjandsamlegt. Þetta helgast meðal annars af því sem kallast Íslandsálagið og var fjallað um í skýrslu frá Viðskiptaráði fyrir tveimur árum.
Spennandi og óvenjulegar kosningar í Bretlandi

Kosningarnar sem verða í Bretlandi í maí eru þær sérstæðustu í manna minnum. Kosningakerfið í Bretlandi byggir á einmenningskjördæmum, venjan var að annar hvor stóru flokkanna, Íhaldsflokkurinn eða Verkamannaflokkurinn næði þingmeirihluta án þess að þurfa til þess meirihluta atkvæða.

Nú er þetta kerfi í algjöru uppnámi. Eftir síðustu kosningar myndaði Íhaldsflokkurinn samsteypustjórn með hinum allnokkuð minni flokki Frjálslyndra demókrata. Þetta var eftir langa valdatíð Verkamannaflokksins sem aftur var eftir langa valdasetu Íhaldsflokksins.

Afar litlar líkur eru á að þessi ríkisstjórn nái endurkjöri. Frjálslyndir eru að upplifa það sem minni flokkar í samsteypustjórnum lenda oft í – algjört fylgishrun. Flokkurinn gæti hreinlega þurrkast út. Mjög mjótt er á mununum milli Íhaldsflokksins og Verkamannaflokksins, fylgið sveiflast á bilinu 32-35 prósent.

Þegar Íhaldsflokkurinn vann síðast hreinan meirihluta í þinginu í Westminster árið 1992 var hann með 42 prósent. Verkamannaflokkurinn fékk 43 prósent 1997 þegar Tony Blair varð fyrst forsætisráðherra.

Það sem er sérstakt – og í raun nokkuð óhugnanlegt – við stjórnmálin í Bretlandi er hversu svæðaskipt þau eru. Fylgi Íhaldsflokksins er aðallega í suðurhluta Englands. Þegar norðar dregur kýs fólk Verkamannaflokkinn. Skotland var líka sterkt vígi hans en nú virðist skoski Þjóðernissinnaflokkurinn endanlega ætla að ganga frá Verkamannaflokknum.

Græningjaflokkurinn hefur verið að mælast með 6 prósenta fylgi og tekur frá Verkamannaflokknum, en Íhaldsflokkurinn á hins vegar í vandræðum með UKIP, Breska þjóðernisflokkinn, það er flokkur sem er andsnúinn Evrópusambandinu og tortrygginn gagnvart innflytjendum og hjónaböndum samkynhneigðra. UKIP mælist með 14 prósenta fylgi.

Við þessar aðstæður gæti reynst mjög erfitt að mynda starfhæfan meirihluta í þinginu. Skosku þjóðernissinnarnir gætu komist í oddaaðstöðu, færu þá líklega í samstarf með Verkamannaflokknum, en heyrst hafa raddir, sérstaklega frá hægri, að ekki eigi að leyfa Skotunum að hafa síðasta orðið um ensk málefni. David Cameron hefur ekki viljað útiloka samsteypustjórn með UKIP. Stjórn með þeim flokki virðist þó ekki ýkja fýsileg, Cameron sagði eitt sinn að þetta væri samansafn „furðufugla, leiðindapúka og felu-rasista“.

Síðasti möguleikinn gæti verið stór samsteypustjórn eins og tíðkast til dæmis í Þýskalandi þegar þannig ber undir, stjórn Verkamannaflokksins og Íhaldsflokksins. Það virðist þó vera heldur fjarlægt – og raunar er spurning hvort ekki yrði gengið til annarra kosninga áður en slík stjórn yrði mynduð.

Kosningarnar verða 7. maí, eftir tvo mánuði.

Auglýsing frá Íhaldsflokknum þar sem er varað við samsteypustjórn Verkamannaflokksins og Skoska þjóðernissinnaflokksins.
Rattle tekur við LSO – áformað að reisa nýtt tónlistarhús í London

Nú er það frágengið, sem lengi hefur verið orðrómur um, að Simon Rattle verði aðalhljómsveitarstjóri London Symphony Orchestra þegar tíma hans í Berlín lýkur. Rattle hefur verið aðalhljómsveitarstjóri Berlínarfílharmóníunnar síðan 2002. Það er gjarnan álitið fínasta starfið í heimi klassískrar tónlistar.

Rattle er ætlað að verða lyftistöng fyrir tónlistarlíf í London. En það verður ekki ókeypis, því samkomulaginu við hann fylgir líklega að byggð verði ný tónlistarhöll í London. Rattle er þeirrar skoðunar að ekkert af tónlistarhúsunum í borginni sé nógu gott – hinn annars aðhaldssami George Osborne fjármálaráðherra styður þessi áform.

Undanfari Rattles í starfinu er Rússinn Valerí Gergiev. En Gergiev þykir bæði vera siðferðiðslega og listrænt gjaldþorota. Hann er sérstakur hiðrðmaður Pútíns og hefur líka verið gagnrýndur fyrir að koma fram á alltof mörgum tónleikum – það bitnar verulega á gæðunum.

Rattle kom hingað til Íslands með Berlínarfílharmóníunni fyrir tveimur árum. Tónleikarnir í Hörpu voru stórkostlegir, vægast sagt. En hver á að taka við af honum í Berlín. Það er stórmál fyrir borgarbúa, en það er hljómsveitin sjálf sem greiðir atkvæði um hljómsveitarstjórann. Ýmsir hafa verið nefndir, hinir ungu Andris Nelsons frá Lettlandi og Gustavo Dudamel frá Venesúela, sem báðir eru fjarska snjallir, Christian Thielemann er kandídat, hann stjórnar Staatskapelle í Dresden, en gamli maðurinn Daniel Barenboim þykir líka koma til greina. Hann er í fullu fjöri og er tónlistarstjóri í Staatskapelle og Staatsoper í Berlín.

Stórkostlegt hús, sagði Sir Simon Rattle um Hörpu þegar Berlínarfílharmónían lék þar í nóvember 2012.