arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Miðjan skreppur saman – pattstaða?

Sæmkvæmt skoðanakönnuninni sem birtist í Fréttablaðinu í dag eiga þrír flokkar, sem eru á miðjunni eða nærri henni, á hættu að þurrkast út. Þetta eru Samfylkingin, Björt framtíð og Viðreisn. Allir með fylgi á bilinu 5-7 prósent.

Annars virðist stefna í pattstöðu þar sem jafn erfitt – eða erfiðara – verður að mynda ríkisstjórn en síðast. Það hjálpar varla að samkvæmt könnuninni eru átta flokkar á þingi. Fylgi Sjálfstæðisflokksins er lélegt í könnuninni og Vinstri græn eru jafnstór þeim. Tveggja flokka stjórn sem Bjarni Benediktsson lætur sig dreyma um er eins og fjarlægur draumur en stjórn þriggja flokka með VG og einum flokki til er möguleg. Það virðist þó ekki sérlega raunhæft – VG fer seint í slíkan leiðangur.

Samkvæmt þessu eru einu flokkarnir sem uppskera í kosningunum VG og Flokkur fólksins sem í könnuninni kemur stormandi inn með 11 prósenta fylgi og 7 þingmenn. Framsókn og Píratar halda sínu, en hvorugur flokkur var sérlega ánægður með úrslitin síðast.

Vinstri stjórn er ekki möguleg samkvæmt könnuninni nema þá með Framsókn og/eða Flokk fólksins innanborðs.

En kosningabaráttan er auðvitað ekki byrjuð og spurning um hvað verður í raun kosið? Sjálfstæðisflokkurinn boðar staðfestu og svo eru flokkar sem tala um gegnsæi. En Flokkur fólksins talar um aldraða og öryrkja og fátækt fólk – og spurning hvort hann gefi ekki tóninn að einhverju leyti?
Kosningarnar 28. október – hverjir eru í stuði?

Ef kosið verður 28. október verður kjörtímabilið sem nú stendur yfir innan við eitt ár – en það munar bara einum degi, kosningarnar 2016 voru 29. október.

Þetta er ansi bratt. Það eru ekki nema fjörutíu dagar sem flokkarnir hafa til að koma saman framboðslistum og heyja sína kosningabaráttu.

Flokkarnir eru misvel undirbúnir. Sjálfstæðisflokkurinn setur sína vél í gang með nokkurn veginn óbreyttum listum frá því síðast. Vinstri græn eru til í kosningar, þau telja að þau geti bætt hressilega við sig. Framsóknarflokkurinn hefur verið í hálfgerðu reiðileysi á þessu kjörtímabili en gæti bætt við sig fylgi og styrkt stöðu sína aðeins.

Aðrir flokkar segjast vilja kosningar, en manni finnst hljóðin frá þeim ekki mjög sannfærandi. Píratar eru undanskildir, þeir lýsa opinberlega yfir efasemdum um að kjósa aftur. Björt framtíð sprengdi ríkisstjórnina og flokksmenn vona sjálfsagt að þeir njóti þess. Viðreisn þarf að reyna að marka sér sérstöðu frá Sjálfstæðisflokknum eftir ríkisstjórnartímann. Sjálfstæðismenn munu hamast á því að þetta séu smáflokkar sem ekki eru traustsins verðir.

Nánast öll forysta Samfylkingarinnar heltist úr lestinni í síðustu kosningum. Það er varla vænlegt til árangurs að reyna aftur með sama fólk. En hverjir koma þá í staðinn?

Munu kosningar breyta einhverju? Bjarni Benediktsson segist vilja tveggja flokka stjórn eftir kosningar. Ekki er sérlega líklegt er að það gangi eftir. Sennilegast er er að aftur þurfi að mynda a.m.k. þriggja flokka stjórn. Flokkur fólksins gæti skipt sköpum. Og svo mega flokkarnir á vinstri vængnum kannski ekki við því að styggja Framsóknarflokkinn ef þeir ætla að eiga möguleika á að komast í ríkisstjórn.

Gunnar Smári Egilsson veltir því fyrir sér á Facebook hvaða flokkar séu í stuði (ætlar Sósíalistaflokkur hans að bjóða fram?) En er þjóðin í stuði fyrir kosningar?
Siddi, Siggi, Pálsson – Sigurður Pálsson

Elsku Siggi Páls. Ég kynntist honum fyrst þegar ég var 18 ára strákur í París. Ég hafði varla hitt mikilsverðari mann – og enn er ég á því að ég hafi tæpast kynnst mikilsverðari manni á ævinni. Manni fannst alltaf eins og hann sæi dýpra en aðrir, hugsaði betur og skýrar og frumlegar, það voru alltaf nýir vinklar hjá Sigurði.

Hann var gagnmenntaður og með alþjóðlega sýn, með tilvísanir í franskar bókmenntir og leikhúsið, heimspeki og klassík, en hann kunni líka Rolling Stones. Einu sinni sátum við heila nótt yfir nýrri Rolling Stones plötu og Siggi útskýrði snilldina.

Hann skrifaði minningar frá því hann var barn, unglingur og ungur maður. Þær komu út í ekkert alveg réttri röð. Þarna var ungi maðurinn nýkominn til Parísar, pilturinn sem flutti í bæinn úr sveit og leigði herbergi til að ganga í Hagaskóla, barnið sem ólst upp í sveitinni í Öxarfirði. Mér fannst það ótrúlega skemmtilegt að heyra að þá hefði hann verið kallaður Siddi, ekki Siggi Páls. Í París var hann frekar einfaldlega Pálsson.

Sigurður hafði einstaka nærveru. Yfirbragð visku, rólegt á yfirborðinu, en undir niðri var merkilegur kraftur í þessum netta manni. Talsmátinn var einstakur, ekki bara orðin, heldur líka þagnirnar, hvernig hann sagði hlutina– eftir fund með Sigga fann maður stundum að maður var ósjálfrátt farinn að herma eftir honum, ekki bara því sem hann sagði, heldur hvernig manni fannst hann hugsa. Auðvitað tókst það sjaldnast vel

Siggi var ljóðskáld út í gegn. Með einstakt næmi fyrir hinu skáldlega í tilverunni. Hann trúði líka á gildi skáldskaps og lista fyrir veröldina. Það er rauður þráður hjá honum. Því miður er það ekki svo algengt lengur.

Síðasta ljóðabókin hans, Ljóð muna rödd, var meistaraverk. Þar tókst hann á við dauðann og dauðleikann með ótrúlegri … göfgi liggur mér við að segja. Hann var líka atgervismaður hann Sigurður. Ljóðið heitir Hvít nótt:

Ekki var hún svefnlaus

þessi nótt

Samt var hún hvít

alveg snjakahvít

Að morgni er blað

á borðinu

með bókstöfum

Sá sem sat við borðið

er horfinn

Sigurður Pásson. Þessar myndir eru rammar úr skólakvikmynd eftir Viðar Víkingsson. Árið er 1979.
Lágfóta á bílastæði við ferðamannastað

Tveir yrðlingar voru að þvælast við bílastæðin við Djúpalón á Snæfellsnesi nú þegar hallaði undir kvöld. Fyrst kom annar, það er spurning hvort hann venji komur sínar þarna til að sníkja mat af túristum. Erlendis eru refir víða farnir að leita inn í þéttbýli. Ég átti ekkert að gefa honum. Það kannski heldur ekki gott að venja þessi villtu dýr á slíkar matargjafir.

Svo koma annar yrðlingur og þeir fóru að hlaupa um allt og leika sér eins ungviði gerir. Merkilegt að sjá þá skottast um með mikilli snerpu og hraða. Þeir komu alveg upp að fótum manns, það er ekki oft að maður sér refi sem eru svo gæfir.

Ég er ekki mikill náttúrufræðingur, en mér finnst alltaf jafngaman að segja útlendingum frá því að rebbi hafi verið eina spendýrið á Íslandi þegar maðurinn nam land þar, konungur í sínu ríki. Enda er þekkt hversu mörg nöfn þessi skepna hefur á íslensku, eins og t.d.:

Djangi, djanki, dratthali, dýr, fjallarefur, fjallrefur, gráfóta, heimskautarefur, holtaþór, lágfóta, melrakki, rebbali, rebbi, refur, skaufhali, skolli, tóa, tæfa, vargur, vembla

Þetta er innan þjóðgarðs svo líklega eru refirnir óhultir þarna.
Þegar ég þóttist sjá fljúgandi furðuhlut

Hér er stórkostleg loftmynd af Reykjavík eins og hún var 1977. Takið eftir því að þarna er trjágróðurinn enn ekki farinn að ná sér almennilega á strik. Það er skrítið hversu trjábyltingin gerðist hratt. Þetta er Hagatorg, Háskólabíó, Hótel Saga/Bændahöllin, Þjóðminjasafnið og horft yfir gamla kirkjugarðinn – nei, ekki Hólavallakirkjugarð, það nafn kann ég ekki að nota verandi alinn upp í hverfinu.

Bensínstöðin á Birkimelnum er ekki orðin það ferlíki sem hún varð síðar og Þjóðarbókhlaðan er ekki risin. Sjálfum hefur mér alltaf fundist það fremur ljót bygging, klunnaleg og undarlega breið – enda er einn helsti gallinn við hana að þangað inn berst aldrei frískt loft heldur andar fólk að sér í gegnum loftræstingakerfi sem ég held að geti ekki verðið hollt til lengdar.

Þarna eru nokkrir af fótboltavöllum æsku minnar. Þeir eru flestir horfnir. Við spiluðum á túninu við hliðina á Melavellinum, stundum inni á Melavellinum sjálfum og oft á túninu milli Þjóðminjasafnsins og Háskólans. Það eru ekki margir staðir í Vesturbænum lengur þar sem er hægt að sparka bolta.

Myndin er tekin rétt áður en Melavöllurinn var fjarlægður. Það þurfti svosem ekki meira en að rífa girðinguna í kringum hann, stúkuna sem var orðin hrörleg og smáhýsið þar sem búningsklefarnir voru. Mér sýnist að flóðljósin sem voru á Melavellinum séu á bak og burt þarna.

Einu sinni var ég að labba meðfram Melavellinum í myrkri og þóttist viss um að ég sæi fljúgandi furðuhlut. Ég var mjög spenntur, eiginlega fyr og flamme, en á endanum reyndist þetta bara vera glampi efst í flóðljósinu sem var færst.

Ég var skotinn í stelpu sem bjó á Dunhaganum. Bjó á Ásvallagötu og labbaði oft þessa leið. Það var einmitt árið 1977. Svo ef ártal myndarinnar er rétt gæti vel verið að ég sé einhvers staðar á henni.

Myndin var sett inn á vefinn Gamlar ljósmyndir og sagt að hún væri úr tímaritinu Samvinnunni.
Enn einu sinni óbundnir til kosninga – og líka óbundnir af kosningaloforðum

Mér dettur ekki margt í hug að skrifa um kosningarnar 28. október. Þó þetta:

Stjórnmálamennirnir (flokkarnir) fara í kosningar án þess að hafa hugmynd um hvað þeir ætla að gera eftir þær.

Þess vegna nægir að setja upp óljósa og loðna stefnu. Það er jafnvel hægt að nota aftur stefnumálin frá því síðast eða þarsíðast. Það varð hvort sem er ekkert úr þeim.

Þetta heitir að ganga óbundinn til kosninga. Menn reynast líka óbundnir af kosningaloforðum. Og þess vegna gengur kosningabaráttan mikið út á getsakir um hver muni vinna með hverjum eftir að atkvæðin hafa verið talin.

Eða hver muni lenda með hverjum að endingu? Það er hægt að gera því skóna að Sjálfstæðisflokkurinn og VG muni vinna saman – eða bara eitthvað…

Þetta er ótrúlega ófrjótt kerfi. Og tilfinningin sem maður hefur er að landsmenn langi lítið í kosningar.
Uber gengur of langt

Í fyrra var mikil umræða um það hvernig kjör ungs fólks og þeirra sem nú eru að komast á fullorðinsár eru verri en foreldra þeirra – og að ólíklegt sé að það breytist. Þetta unga fólk fær lélegri laun, nýtur minna atvinnuöryggis, minni réttinda, og þegar það eldist verður lífeyrir þess lægri en foreldrarnir eiga að venjast.

Partur af þessu er það sem er kallað á ensku the gig economy. Þetta er stundað af fyrirtækjum eins og Uber – það er ekki viðurkennt ekki að bílstjórar sem aka fyrir þetta alþjóðlega fyrirtæki séu starfsmenn, heldur eru þeir sjálfstætt starfandi, og réttleysið er algjört.

Hins vegar komast slík stórfyrirtæki upp með þetta vegna þess að þau hafa þá ímynd að þau séu í framlínu tækninnar, teljist semsagt vera partur af framförum. Þeir sem andmæla eru þá afturhaldsmenn. En hvað varðar verkafók er þetta auðvitað hrein afturför.

Ímyndið ykkur hvernig hefði orðið uppi fótur og fit ef gömlu auðhringarnir hefðu ætlað að bjóða íbúum Vesturlanda upp á slíkar trakteringar á síðustu áratugum tuttugustu aldar. Engin lífeyrisréttindi, ekkert orlof, engar tryggingar, ekkert starfsöryggi – ofan á léleg og ótrygg laun. Það hefði ekki verið tekið í mál.

En þetta er staðan í dag og furðulegt að margir séu til í að verja rétt stórfyrirtækja til að grafa með þessum hætti undan vinnumarkaðnum. Nú þykir yfirvöldum í Lundúnum að Uber hafi gengið of langt, starfsemi fyrirtækisins er bönnuð. En þá skrifa 500 þúsund Lundúnabúar undir yfirlýsingu þar sem þeir vilja að Uber verði leyft að starfa áfram.

Væri kannski nær að leyfa einhverju nýju að spretta fram sem kemur ekki jafn svívirðilega fram við verkafólk? En Uber hyggur á heimsyfirráð, þess vegna halda þeir fargjöldum sínum nógu lágum til að grafa undan öðrum akstursfyrirtækjum sem fylgja eðlilegum og siðlegum reglum. Um þetta má lesa í ágætri grein í Guardian eftir bílstjóra hjá Uber í London sem fagnar banninu.

Þetta er svo partur af stóru vandamáli. Fyrirtæki sem starfa alþjóðlega á netinu reyna allt hvað þau geta til að borga ekki skatta. Þetta á við um Uber, en líka Facebook, Google og Amazon. Þau starfa en taka ekki þátt í að standa undir þeirri samfélagsþjónustu sem borgararnir ætlast til að sé veitt. Það lendir á öðrum að halda henni uppi og greiða fyrir hana.

Þetta er líka gríðarlega óréttlátt gagnvart öðrum fyrirtækjum, þeim sem vilja stofna ný fyrirtæki og þeim sem starfa á heimamarkaði. Það er helst að Evrópusambandið sé að reyna að bregðast við þessum skattaundanskotum hinna gráðugu einokunarrisa.

Fyrirtæki sem stefna á einokun, grafa undan vinnumarkaðnum og vilja ekki borga skatta. Mjög kunnuglegt, en af því þetta er í nafni nútímalegrar tækni er eins og þetta megi.
Konur kjósa VG – og það gerir gæfumuninn

Það eru áhugaverðar niðurstöður í skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar fyrir Morgunblaðið. Vinstri græn eru á mikilli siglingu og mælast með 30 prósenta fylgi.

En það sem er ekki síst eftirtektarvert er hversu mikið af þessu fylgi VG kemur frá konum. Hvorki meira né minna en 40 prósent kvenna segjast styðja flokkinn í skoðanakönnuninni, fylgið meðal karla er mun lægra, eða 20 prósent.

Kristrún Heimisdóttir sem eitt sinn starfaði í Samfylkingunni segir á Facebook að áður hafi sá flokkur haft þetta mikla kvennafylgi:

40% fylgi meðal kvenna á landsvísu er það sem Samfylkingin hafði lengi en VG fær nú og tryggir þeim þessa yfirburði í þessari könnun. Saga þessarar kynjuðu sveiflu er illa vanmetin í pólitískri umræðu á Islandi. T.d. tók enginn eftir því þegar Samfylkingin tapaði þessu forskoti – ég man hvenær en fer ekki nánar út í það.

Líklega þurfa nú aðrir flokkar að huga að því hvernig þeir nái til kvenna.
Merkel heldur velli – næst er Austurríki

Skuggaleg eru þau tíðindi að hægriöfgaflokkurinn AfD eða Valkostur fyrir Þýskaland skuli fá 13 prósenta fylgi í kosningum í Þýskalandi. Í gamla Austur-Þýskalandi fær hann ennþá meira, þar fer fylgið upp í 23 prósent. Maður hlýtur reyndar að spyrja hvers vegna stjórnmálakúltúrinn er með þessum hætti í gömlu ríkjum Austurblokkarinnar, þar eiga hægriöfgar greiða leið til kjósenda – í Ungverjalandi, Póllandi, Slóveníu og víðar. Varð eitthvert sálrænt tjón þarna á tíma kommúnismans sem ekki hefur enn verið bætt?

AfD fær 86 sæti á þýska þinginu og verður þriðji stærsti flokkurinn. Þetta er ekki geðslegur söfnuður. Alexander Gauland, einn helsti leiðtogi flokksins, sagði um daginn að Þjóðverjar ættu að vera stoltir af framgöngu hermanna sinna í heimsstyrjöldunum tveimur.

Þjóðverjar, aðallega þó Vestur-Þjóðverjar, hafa löngum getað haldið í lexíur stríðsins – sem eru þær að hermenn undir merkjum Þýskalands réðust inn i hvert ríkið á fætur öðru í grimmilegu morðæði, þar sem helstu fórnarlömbin voru gyðingar, sígaunar og slavar – og svo ótalmargt annað fólk.

Merkel og Kristilegir demókratar sigra ekki í kosningunum, það er frekar hægt að segja að þau haldi velli. Flokkurinn tapar fylgi en áfram stærstur. Sósíaldemókratar tapa stórt og vilja ekki halda áfram í ríkisstjórn. Merkel bíður þess að mynda ríkisstjórn með Frjálsum demókrötum og Græningjum. Slíkt stjórnarmynstur hefur ekki verið reynt áður. Það má kannski vona að einhver breyting verði á efnahagsstefnu Merkel sem hefur gengið út á að Þýskaland hafi gríðarlega hagstæðan viðskiptajöfnuð, mikinn afgang af fjárlögum – eyði helst eins litlu og hægt er. Þetta veldur margháttuðum erfiðleikum fyrir Evrusvæðið, sérstaklega ríkin í Suður-Evrópu, og er farið að bitna mikið á innviðum í Þýskalandi sjálfu.

Næst mun Evrópa horfa til kosninga í Austurríki. Þær fara fram 15. október. Samkvæmt síðustu skoðanakönnunum er Frelsisflokknum (FPÖ) svokallaða spáð hátt í 25 prósenta fylgi. Naumlega tókst að afstýra því að frambjóðandi Frelsisflokksins yrði forseti Austurríkis. Í Austurríki er líkt og hefur verið í Þýskalandi stór samsteypustjórn Sósíaldemókrata og hægri manna (SPÖ og ÖVP), en þar kemur kanslarinn Christian Kern úr flokki krata.

Þótt fylgi FPÖ sé mikið hefur það dregist nokkuð saman síðan 2016 en þá fór flokkurinn vel yfir 30 prósentin í skoðanakönnunum. Nú er það hægri flokkurinn ÖVP sem er efstur í könnununum með 33 prósent.
Flokkakraðak

Ég tek skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar þar sem Vinstri græn höfðu meira fylgi en Sjálfstæðisflokkurinn með ákveðnum fyrirvara. Fylgi hefur tilhneigingu til að rata heim til Sjálfstæðisflokksins. Á sinn hátt var ekki síst merkilegt hvernig Morgunblaðið sló upp skoðanakönnuninni með fimm dálka stríðsfyrirsögn og þriggja dálka mynd, nánast plakati, af Katrínu Jakobsdóttur.

Hver eru skilaboðin í því?

Það hefur aðeins einu sinni gerst í lýðveldissögunni að Sjálfstæðisflokkurinn er ekki stærsti flokkurinn, það var í kosningunum 2009, eftir hrunið, þá var Samfylkingin talsvert stærri en hann.

En vissulega er allt upp í loft nú fyrir kosningarnar. Flokkur fólksins ryðst fram með Ingu Sæland og svo er tilkynnt um framboð með Sigmund Davíð Gunnlaugsson í forystu.

Það gæti farið að heilir níu flokkar næðu manni inn á þing. Þá erum við að tala um að fylgið dreifist mjög. Einhver af flokkunum ekki náð tilskildum atkvæðafjölda, en ef svo fer að þeir ná allir inn er möguleiki á að verði 6-7 flokkar sem hafa örfáa þingmenn. Það yrði meira flokkakraðak á þingi en hefur nokkurn tíma sést áður.

Þetta veltur náttúrlega á ýmsu. Það er ákveðin hætta á því að annað hvort Björt framtíð eða Viðreisn detti af þingi. Samfylkingin er ekki örugg. Við vitum ekki hvaða hljómgrunn framboð Sigmundar fær – hversu mikið tekur hann frá Framsókn og snúa kannski einhverjir hugsanlegir kjósendur Flokks fólksins sér að Sigmundi?

Stjórnarmyndun gæti orðið býsna snúin við þessar aðstæður. Ein kenningin er sú að nú þegar Sigmundur er á braut standi Framsóknarflokknum allar dyr opnar, bæði til vinstri og hægri. Þannig var Framsóknarflokkurinn í eina tíð, opinn í báða enda. Bjarni Benediktsson segist bara vilja vinna með öflugum stjórnmálaflokkum með góðar rætur og sögu – þá koma varla aðrir til greina en Vinstri græn og Framsókn (varla á hann við Samfylkingu?).

Fyrir Vinstri græn er það sumpart hið vandræðalegasta mál hvað flokkurinn á að gera eftir kosningar. Sjálfstæðisflokkurinn vill stjórn með VG – fer ekki leynt með það. VG þorir ekki að gefa í skyn að slíkt sé á dagskrá, en útilokar heldur ekki neitt. En flokkafjöldinn á þingi verður eins og segir hér að ofan getur farið svo að fátt annað komi til greina.

VG hefur verið mjög hikandi gagnvart Pírötum, samstarf við Flokk fólksins eða Sigmund kemur varla til greina. Viðreisn og VG virka eins og pólitískar andstæður. Hinir eðlilegu samstarfsflokkar Katrínar og VG eru í raun Samfylking og Framsókn – líkt og var forðum tíð þegar kommar, kratar og Framsókn unnu saman í stjórnum. Það er hins vegar afar ólíklegt að þessir flokkar fái nægt fylgi til að mynda meirihluta.
Ekki nema tvær vikur þar til skila þarf framboðslistum

Ég segi eins og Vilhjálmur Birgisson, hinn skeleggi verkalýðsforingi á Akranesi, ég er í góðu djobbi og hyggst ekki fara í framboð.

En það hljóta margir að vera að íhuga, það eru mörg sæti á listum sem þarf að fylla. Eiginlega ættu þeir að vera móðgaðir sem eru ekki beðnir.

Flokkur fólksins þarf að koma saman framboðum um allt land, flokkur Sigmundar líka, hvort sem hann nefnist Samvinnuflokkurinn, Miðflokkurinn eða Framfaraflokkurinn.

Þá eru enn ófyllt sæti hjá Samfylkingunni og kannski ekkert brjálæðisleg eftirspurn eftir þeim. Sæti hjá VG gætu hins vegar gefið þingmennsku, þótt þau séu neðarlega á listanum.

Maður gerir ráð fyrir því að Sjálfstæðisflokkurinn verði að mestu leyti með óbreytta lista frá því síðast, þó er til dæmis spurning með Reykjavík suður þar sem Brynjar Níelsson og Sigríður Á. Andersen yrðu í efstu tveimur sætunum að öllu óbreyttu. Einhverjum kynni að þykja það frekar veikt. Og Suðurkjördæmi þar sem Unnur Brá Konráðsdóttir, forseti Alþingis, var í fjórða sæti síðast og rétt náði inn á þing. Flokkurinn má varla við því að missa hana útbyrðis.

Framsókn er ekki með þingmann í Reykjavík norður, en Lilja D. Alfreðsdóttir er þingmaður Reykjavíkur suður. Þetta sæti þarf að fylla, þar sat Karl Garðarsson síðast og datt út. Eygló Harðardóttir hefur tilkynnt að hún sé að hætta, það þarf að manna fyrsta sætið í Kraganum. Í öðru sæti var síðast Willum Þór Þórsson. Og svo er það barátta Gunnars Braga Sveinssonar og Ásmundar Einars Daðasonar um fyrsta sætið í Norðurlandskjördæmi vestra. Þar er spurning hvort Gunnar Bragi fer með Sigmundi ef hann tapar? Kannski væri sniðugt hjá Framsóknarmönnum að kjósa Gunnar Braga til að þétta raðirnar?

Og svo er það spurningin hverja Sigmundur Davíð fær í framboð með sér. Þorsteinn Sæmundsson hefur gefið sig fram og er þá ekki líklegt að Vigdís Hauksdóttir, áköf stuðningskona Sigmundar, verði líka á lista?

Flokkur fólksins er kominn með Ólaf Ísleifsson, innan Viðreisnar er ákveðin hreyfing í þá átt að tefla fremur Þorsteini Víglundssyni eða Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur fremst í kosningabaráttuna en Benedikt Jóhannessyni. Hjá Bjartri framtíð eru líklega nokkuð mörg sæti í boði, enda óvissan talsverð um árangur í kosningunum. Þar má nefna Kragann en þingkonan Theodóra S. Þorsteinsdóttir er búin að lýsa því yfir að hún ætli að hætta.

Framboðsfrestur rennur út á hádegi 10. október svo flokkarnir hafa ekki nema tvær vikur til að klára þetta. Það er ansi naumt. Og auðvitað þarf að safna meðmælendum líka.
Kiljan í kvöld – Kristín Ómars, Bubbi, Tapio, Sölvi, Dritvík

Fyrsta Kilja vetrarins er á dagskrá Rúv í kvöld klukkan 20.30.

Við fjöllum um nýja ljóðabók eftir Kristínu Ómarsdóttur sem hefur vakið mikla athygli, Köngulær í sýningagluggum heitir hún. Sýnum bráðskemmtilegt viðtal við Kristínu.

Finnski höfundurinn Tapio Koivukari – sem er almæltur á íslensku, enda fyrrverandi smíðakennari á Ísafirði – segir frá skáldsögu sinni Prédíkarastelpunni en hún hlaut ein virtustu bókmenntaverðlaun Finnlands, Runeberg verðlaunin. Bókin gerist á tíma Kalda stríðsins og segir frá því þegar guðsorð fer að renna upp úr stelpunni Tuulikki í svefndái. Tapio er menntaður guðfræðingur og hann segir að þetta byggi að að dálitlu leyti á sinni eigin reynslu.

Bubbi Morthens er í viðtali um Hreistur, ljóðabókina sem hann yrkir um ár sín í verbúðum en þar mótaðist Bubbi sem listamaður. Má kannski segja að þar séu háskólar hans.

Sölvi Sveinsson segir frá bók sinni Gleymdur og geymdur orðaforði. Þetta er afar fróðlegt uppsláttarrit um orð sem koma fyrir í fornmáli og afdrif þeirra – og hvernig merking sumra þeirra hefur breyst.

Við tölum um Sigurð Pálsson en hans minntist ég í pistli um daginn. Við sínum brot úr nýrri heimildamynd um Sigurð. Ekki má gleyma Vladimir Nabokov, höfundi skáldsögunnar Pnin sem er komin út á íslensku. Nabokov var furðumaður, landflótta Rússi sem fór að skrifa á ensku, rithöfundur en líka fiðrildasafnari og höfundur skákþrauta.

Í lok þáttar förum við á bókmenntaslóðir á Snæfellsnesi, nánar tiltekið í Dritvík.
Kosningarnar og skoðanakannanirnar frá því í fyrra

Nú eru farnar að birtast skoðanakannanir vegna kosninganna sem verða eftir mánuð. En það er aðeins eitt ár síðan var kosið síðast. Eftir kosningarnar þá spannst nokkur umræða um skoðanakannanir, hversu marktækar þær væru, þá var líka rætt um misjafnt gildi skoðanakannana sem byggja á símhringingum og þeirra sem notast við netpanela svokallaða.

Hér eru tölur af fróðlegri Wikipediasíðu um kosningarnar 2016. Hún er á ensku, svona síður eru birtar um kosningar í fleiri löndum og eru mjög gagnlegar. Þarna eru teknar saman helstu skoðanakannanir. Listinn er mun lengri, en ég birti yfirlitið um skoðanakannanir sem gerðar voru mánuðinn fyrir kosningarnar.

Hér eru svo til samanburðar úrslit kosninganna 29. október 2016 í prósentum. Það sem vekur mesta athylgi er að Sjálfstæðisflokkurinn var mjög vanmældur, það er líka forvitnilegt að skoða muninn milli einstakra könnunarfyrirtækja, kíkjum til dæmis á MMR og Félagsvísindastofnun Háskólans. Píratar voru stöðugt ofmældir miðað við úrslit kosninganna og svo var það alveg fram á kjördag. Framsóknarflokkurinn var með ívið meira en skoðanakannanirnar gerðu ráð fyrir en VG aðeins minna, en munurinn er ekki ýkja mikill.

Nú höfum við fengið þrjár skoðanakannanir í röð þar sem Sjálfstæðisflokkurinn er mældur með um 23 prósent. En gæti verið að eitthvað svipað yrði uppi á teningnum og í kosningunum í fyrra? Svo má alltaf taka umræðuna um í hve miklum mæli skoðanakannanir eru skoðanamótandi.