arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Dilkadráttur

Ég tel að Eríkur Bergmann Einarsson hafi gengið of langt þegar nefndi Framsóknarflokkinn í tengslum við þjóðernissinnaða öfgaflokka í Evrópu.

Ég get ekki séð fasísk minni í nýjum merkjum flokksins – það er frekar að maður sjái tilvísun í gömlu ungmennafélögin – og íslensk glíma er ekki ólýðræðisleg að mínu viti. Eiríkur tók reyndar fram að óvíst væri hvort Framsókn ætlaði að fara lengra út á svið þjóðernishyggjunnar, en þetta var samt misheppnað hjá honum.

En – að alþingismenn séu að heimta að Eiríki sé vikið úr starfi við Háskólann á Bifröst vegna þessa er fráleitt og minnir helst á Berufsverbot eins og það var kallað í Þýskalandi í eina tíð.

Það er reyndar ekki von á góðu frá alþingismanninum sem æpir upp að Eríkur sé „Evrópusambandssinni“ eins og það sé ógurlegt skammarorð.

Eiríkur er einn þeirra manna sem hefur lagt sig eftir því að rannsaka Evrópumálin hérna, meðal þess sem hann hefur lagt til málanna að undanförnu er hörð gagnrýni á það hvernig staðið er að björgun fjármálastofnana og einnig hefur hann staðhæft að óhugsandi sé að ljúka aðildarviðræðum við ESB fyrir kosningar vorið 2013 – ólíkt því sem Jóhanna Sigurðardóttir hefur haldið fram.

Allir þessir stimplar og þessi dilkadráttur gera pólitíska umræðu á Íslandi nánast óbærilega.

Sigurður G. Tómasson útvarpsmaður skrifaði umhugsunarverða málsgrein á Facebooksíðu sína í gær:

„Ólst upp við pólitískt umburðarlyndi og var innrætt að það væri ósiðlegt að meta fólk á pólitískum forsendum. Bjó svo í samfélagi, þar sem fólk var dregið í dilka og pólitískri mismunun beitt svo úr varð mesta spillingardíki sem um getur. Þessu verður að gera skil, þetta er að verulegu leyti óuppgert.“
Með orma í eyrum

Morgunblaðið segir frá því að Ólafur Ragnar Grímsson forseti hafi heimsótt Grasrótarmiðstöðina í Brautarholti 4.

En hver var það aftur sem sagði að ef maður hlustaði á grasrótina fengi maður orma í eyrun?
Áhugi Kanadamanna?

Á Íslandi horfa menn nokkuð til Kanada sem fyrirheitins lands.

Það er almennt talið að Kanadamenn hafi haldið skynsamlega á sínum málum, kreppan hefur ekki leikið þá sérlega grátt, landið er ríkt af auðlindum. Kanadamenn hafa líka velferðarkerfi að evrópskri fyrirmynd – þar er meiri jöfnuður en í Bandaríkjunum – og það er athyglisvert að lífslíkur íbúa Kanada eru mun betri en þeirra sem búa sunnan landamæranna.

Heiðar Már Guðjónsson fjárfestir er einn þerra sem hefur fjallað talsvert um Kanada í ræðu og riti. Í grein sem birtist eftir hann í Fréttablaðinu í dag fullyrðir hann meira að segja að Kanadamenn hafi áhuga á að leyfa Íslendingum að taka upp gjaldmiðil sinn. Sumir hafa reyndar sagt, til dæmis Jón Daníelsson hagfræðingur, að fráleitt sé að taka upp mynt ríkis sem við verslum lítið við. Það hlýtur að þurfa að vega og meta, en fyrst þyrfti að reyna að komast til botns í því hversu raunverulegur þessi áhugi Kanadamanna er.

Heiðar Már skrifar:

„Það land sem líkist mest Íslandi hvað varðar útflutning er Kanada. Kanadamenn eiga næga orku, vatn og matvæli. Stærsta viðskiptaland Kanada eru Bandaríkin. Er þá firra fyrir Kanada að hafa sinn eigin gjaldmiðil, sem í dag er talinn sá traustasti í heimi, vegna þess að þeir versla mest í Bandaríkjadollar? Nei alls ekki, því Kanada má helst líkja við nágranna sinn fyrir rúmri öld síðan, þegar auðæfi Bandaríkjanna voru að mestu ósnortin og landið var að hefja gríðarlega uppbyggingu. Kanada er ung þjóð með framtíðina fyrir sér, líkt og Ísland. Kanada skuldar lítið, hefur traust fjármálakerfi og frábæran seðlabanka. Kanada og Ísland framleiða hrávörur, sem hafa alþjóðlegt verðgildi, en ekki bara í einni mynt. Íslendingar hafa sára reynslu af notkun myntar sem stöðugt rýrnar í verðgildi. Sú mynt sem flestir telja að haldi verðgildi sínu næstu áratugi er Kanadadollar. Og það sem meira er, Kanadamenn vilja gjarnan að við notum þeirra mynt.“
Marion

Aðalpersónan í Einvíginu, nýjustu skáldsögu Arnalds Indriðasonar, heitir Marion Briem.

Það kemur ekki almennilega fram í bókinni hvort Marion er karlkyns eða kvenkyns. Nafnið lætur það ekki uppi – og Arnaldur skrifar sig framhjá því.

Þetta er skemmtilegur leikur af hálfu höfundarins – við ræðum hann aðeins í Kiljunni í kvöld.

Arnaldur er gamall kvikmyndaskríbent og hann hefur ekki þurft að leita langt yfir skammt að nafninu Marion.

Marion Morrison var nefnilega hið raunverulega nafn Johns Wayne, þess erkikarlmennis.

Fræg er sagan af því þegar Wayne var að leika í kvikmyndinni The Alamo ásamt breska leikaranum Laurence Harvey,

Wayne sagði eitthvað á þessa leið:

„Þú labbar eins og stelpa, Larry.“ (You walk like a girl, Larry.)

En Harvey mun hafa svarað að bragði:

„Truflar það þig eitthvað, Marion?“ (Do you have a problem with that, Marion?)

Annars er eitt karlmannsnafn í íslensku sem gæti líka verið kvenkynsnafn ef út í það er farið. Það er nafnið Sturla – sem er nokkuð algengt – og svo er það líka nafnið Órækja sem er ekki notað lengur.
Eitt kjördæmi

Líklega eru fáir ráðherrar sem þurfa að verjast fleiri beiðnum um alls konar framkvæmdir og fyrirgreiðslu en innanríkisráðherrann. Hann fer með samgöngumál og einnig málefni sveitarfélaga.

Þess vegna er það merkileg yfirlýsing þegar Ögmundur Jónasson, sá sem gegnir embætti innanríkisráðherra, segir í umræðum i þinginu – eftir að einn harðasti byggðaþingmaðurinn gerir harða hríð að honum:

„Um eitt hef ég sannfærst, það er það að brýnt er að gera Ísland að einu kjördæmi, að við horfum heildstætt á málin, en ekki út frá einu og einu kjördæmi.“
Varað við Berlusconi

Nú þegar stjórnmálaferli Silvios Berlusconi er að ljúka – með skömm – má minna á tvær frægar forsíður The Economist.

Blaðið má eiga það að það sá alltaf í gegnum þennan hrapp.

Fyrri forsíðan birtist í apríl 2001, fyrirsögnin var – Hvers vegna Berlusconi er óhæfur til að leiða Ítalíu?

Seinni forsíðan birtist þegara síðara valdaskeið Berlusconis hófst í apríl 2008, fyrirsögnin var tilvitnun í lag eftir Abba – Mamma Mia, nú byrjar það aftur.
Ólafur Jóhann, Steinunn og gleraugu Torfhildar

Í Kiljunni í kvöld fjöllum við um nýútkomna bók eftir Ólaf Jóhann Ólafsson sem nefnist Málverkið. Bókin gerist á Ítalíu í lok síðari heimstyrjaldarinnar og segir frá flækjum kringum málverk sem hugsanlega er eftir hinn fræga málara Caravaggio. Ólafur Jóhann er í viðtali í þættinum frá New York.

Steinunn Sigurðardóttir segir frá skáldsögu sinni Jójó, en einnig frá ljóðahátíð sem haldin var í Kína fyrir stuttu á vegum hins margumtalaða Huangs Nobu.

Við lítum inn í bókabúð Máls & menningar við Laugaveg í tilefni af því að fimmtíu ár eru síðan rekstur bókaverslunar hófst í húsinu. Þar koma ýmsir við sögu, Anna Einarsdóttir, Ester Benediktsdóttir, Sigfús Daðason, Jóhannes úr Kötlum, Kristinn E. Andrésson og bróðir hans Einar.

Páll Baldvin og Kolbrún fjalla um þrjár spennusögur: Einvígið eftir Arnald Indriðason, Lygarann eftir Óttar M. Norðfjörð og Ómynd eftir Eyrúnu Ýri Tryggvadóttur.

En Bragi sýnir okkur gleraugu Torfhildar Hólm.
Hvernig nýtist orkan?

Hér kemur fram að minnsta álverið á Íslandi noti helmingi meiri raforku en öll heimili í landinu og öll fyrirtæki (utan álver) samanlagt.

Það er ansi mikið.

En hvernig er þessi orka að nýtast okkur?

Í nýlegri skýrslu um rekstur og arðsemi Landsvirkjunar eru settar fram miklar efasemdir um efnahagslegan ávinning af stóriðjunni, áhrifin hafa aðallega verið á framkvæmdatímanum. Þar stendur meðal annars:

,,Enn sem komið er hafa Íslendingar ekki náð að skapa raunverulega rentu af sinni auðlind.“

,,Þetta sýnir vel að þrátt fyrir stærð fyrirtækjanna sjálfra eru rekstraráhrif stóriðju á innlent hagkerfi fremur takmörkuð ef orkusalan er undanskilin, eða sem nemur um 0,2% að meðaltali á ári til hækkunar á hagvexti til ársins 2035.“

,,Ein og sér leggur framleiðsla málma, þ.e. stóriðjan, aðeins um 1,7% til landsframleiðslunnar við núverandi aðstæður, sem endurspeglar fyrst og fremst þá staðreynd að innlend framleiðsluþáttanotkun þessara fyrirtækja fyrir utan raforku er mjög takmörkuð.“

,,Og þar sem sú stefna hefur lengi verið ríkjandi hérlendis að selja raforku mjög nærri kostnaðarverði, sem m.a. endurspeglast í sögulegri lágri arðsemi Landsvirkjunar. … Séu þessar náttúruauðlindir raunverulegar auðlindir fyrir landið ætti það að endurspeglast í hárri arðsemi fyrirtækisins og arðgreiðslum. Ef arðsemin er í lægri kanti þess sem þekkist í almennum atvinnurekstri bendir það til þess að auðlindarenta sé annað hvort ekki til staðar eða renni til orkukaupans með lágu orkuverði.“
Lygarinn Netanyahu

Nicolas Sarkozy og Barak Obama virðast vera góðir vinir.

Þeir voru að tala saman á G20 fundinum um daginn og áttuðu sig ekki á því að hljóðnemarnir sem þeir báru væru opnir.

Sarkozy sagði um Benjamin Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels.

„Ég þoli hann ekki, hann er lygari.“

Og Bandaríkjaforsetinn svaraði:

„Ert þú búinn að fá nóg af honum? Ég þarf að eiga við hann á hverjum degi!“
Grikkland á valdi ólígarka

Sagnfræðingurinn Misha Glenny skrifar í Financial Times um það sem hann nefnir hinn raunverulega gríska harmleik.

Það eru ólígarkarnir í Grikklandi, auðmenn sem stjórna viðskipta- og atvinnulífinu.

Glenny segir að þeir hafi brugðist við kreppunni með tvennum hætti, annars vegar með því að flytja peninga úr landi (á fasteignamarkaði í Lundúnum hefur orðið vart við aukið flæði peninga frá Grikklandi) og hins vegar með því að grafa undan Papandreou forsætisráðherra.

Glenny segir að Papandreou sé sá grískur stjórnmálamaður sem hafi einna helst staðið uppi í hárinu á auðræðinu. Auðmennirnir eiga fjölmiðla sem þeir beita miskunnarlaust gegn honum.

Svo segir Glenny – sem er höfundur mikillar bókar um sögu Balkanskaga – að olígarkarnir bíði þess að kaupa grískar ríkiseignir á brunaútsölu.

Hann nefnir einnig að Evrópusambandið hafi verið alltof lint gagnvart útbreiddri spillingu í Grikklandi og á Ítalíu. Það hafi til dæmis liðið algjör yfirráð Berlusconis á ítölsku sjónvarpi og hinn skelfilega klíkuskap sem einkennir grískt atvinnulíf.
Alþjóðlegur Samherji

Ég hitti mann um daginn, stórfróðan um sjávarútveg. Meðal þess sem hann benti mér á var að Samherji, það mikla útgerðarveldi, væri nánast orðið erlent félag með starfsemi á Íslandi. Mestur partur umsvifa þess væri erlendis. Og ef maður skoðar heimasíðu Samherja má sjá að fyrirtækið er að sönnu alþjóðlegt – þar segir að sjötíu prósent veltunnar komi vegna erlendra umsvifa og eignarhalds í fyrirtækjum í útlöndum. Kortið er af heimasíðunni, þið getið smellt til að sjá það betur.
Fjölgun heimila sem eiga ekki fyrir skuldum

Þorvaldur Gylfason birtir þessa mynd á Facebook síðu sinni. Hún kemur úr Tíund, tímariti ríkisskattstjóra. Sýnir ágætlega skuldanna sem hvíla á heimilum landsins.
Ingólfstorg

Ingólfstorg er sennilega ljótasta torg í Reykjavík – jæja, Hlemmtorg er ekki fallegt heldur en Lækjartorg hefur skánað nokkuð.

Sjálft torgið er eins og fjandsamleg steinsteypumartröð – þar halda aðallega til rónar, brettastrákar og mótorhljólafólk – en húsin í kring eru einkennilega sundurlaus. Mér finnst alltaf eins og dragi fyrir sólu og kólni nokkrar gráður þegar ég nálgast torgið.

Mörg hús þarna urðu eldi eða jarðýtum að bráð – Fjalakötturinn var rifinn, á unglingsárum horfði ég á tvo bruna þarna – í staðinn reis einkennilega ljótt hús Tryggingamiðstöðvarinnar og hótel sem kallast Plaza. Það er stórt orð Hákot…

Svonefndur Miðbæjarmarkaður var reistur þarna á grunni timburhúss sem var rifið – á milli Ingólfstorgs (sem þá var reyndar almennt kallað Hallærisplanið) og Fógetagarðsins. Svo þótti mönnum ekki nóg að gert heldur stækkuðu húsið þannig að það varð margra hæða ferlíki.

Allt ber að sama brunni, heildarmynd torgsins er óvenju tætingsleg og óaðlaðandi, þótt þarna sé einstaka gamalt og fallegt hús, Fálkahúsið, Hótel Vik og gamla Ísafoldarhúsið sem var flutt úr Austurstræti til að rýma fyrir nýrri skrifstofubyggingu.

Þess vegna er ég ekki alveg viss um að ég eigi að vera á móti samkeppni um hótelbyggingu við suðurhlið torgsins. Í tilefni af því hefur verið rætt um að flytja tvö timburhús sem standa þar framar á torgið – hljómleikasalinn á veitingastaðnum sem kallast NASA átti svo að grafa ofan í jörð. Þannig voru plönin altént þegar deilt var um málið fyrir nokkrum misserum.

En það mætti auðvitað hugsa sér að menn yrðu aðeins stórtækari, þá mætti jafnvel rífa Moggahöllina, Miðbæjarmarkaðinn og nokkur fleiri af nýlegri húsum við Ingólfstorg. Svo væri ráð að taka aðeins af grárri steinsteypunni í torginu sjálfu – og hanna aðeins hlýlegra umhverfi.
Úr Silfri gærdagsins

Hér eru tvö viðtöl úr Silfri gærdagsins.

Viðtal við Lilju Mósesdóttur um stofnun nýs stjórnmálaflokks:

Viðtal við franska alþjóðastjórnmálfræðinginn og sjónvarpsmanninn Jean-Christophe Victor, meðal annars um málefni Norðurskautsins, Evrópusambandið, arabíska vorið, Kína og heim með mörgum miðjum:

Ég þakka Láru Hönnu fyrir.
Að slíta viðræðum

Flestum ber saman um að samningur við Evrópusambandið verði ekki tilbúinn fyrir kosningar sem á að halda snemma vors 2013.

Þetta gæti leitt af sér dálítið pínlega stöðu.

Ef núverandi ríkisstjórn situr áfram er ljóst að viðræðunum verður fram haldið. Þær gætu verið að komast á lokastig í kringum kosningarnar.

Forystumenn Sjálfstæðisflokksins hafa sagst ætla að slíta viðræðum við Evrópusambandið komist flokkurinn til valda.

Þeir gætu fengið tækifæri til þess þegar samningur er nánast fullkláraður – eftir næstu kosningar.

En þá gæti orðið dálítið erfitt að standa við loforðið.
Arnaldur og árið 1972

Ég er að lesa nýju bókina hans Arnalds sem nefnist Einvígið. Við tölum um hana í næstu Kilju.

Við Arnaldur erum á líku reki, bókin á að gerast 1972, ég kannast afskaplega vel við mig í tímanum sem hann lýsir.

Hann segir frá bíóferðum þessa tíma, fimmsýningunum, ég var einmitt drengur sem fannst gaman að fara einn í bíó klukkan fimm.

Baksvið sögunnar er heimsmeistaraeinvígið í skák milli Fischers og Spasskýs. Arnaldur lýsir því hvílíkur stóratburður þetta var og nær að skila andrúmsloftinu býsna vel.

Sjálfur var ég tólf ára og fór nokkrum sinnum í Laugardalshöllina til að fylgjast með. Þetta var mikill karlaheimur, maður sá allt frá leigubílsstjórum til ráðherra leggja kollhúfur yfir skákunum.

Þetta er svolítið annað Ísland en það sem við þekkjum nú, afskekktari staður, sveitalegri liggur manni við að segja. Hann kemur víst aldrei aftur tíminn þegar allt var undirlagt af skák.

Aftar í bókinni er svo enn eldri tími, tíminn þegar berklaveiki var landlæg og lagðist ekki síst á ungt fólk. Lýsingar Arnaldar á börnum sem stríða við berkla eru sorglegar, en líka sérlega fallegar.
Brosandi Berlusconi

Í myndatexta á Vísi segir að ekki sé létt yfir Silvio Berlusconi þessa dagana.

En þetta er ekki rétt – Berlusconi hefur sjaldan verið kátari.

Á leiðtogafundum má greina að kreppuástandið er farið að taka sinn toll af Angelu Merkel og Nicolas Sarkozy.

Berlusconi hefur hins vegar sjaldan litið eins vel út – hann er búinn að fara í hárígræðslu, brosir og gerir að gamni sínu, mænir á bakhlutann á Helle Thorning-Schmidt.

Hann er að gefa út plötu með ástarlögum – lætur ekki að sér hæða þótt fjórar málsóknir séu gegn honum fyrir ítölskum dómstólum og ekki heldur þótt Ítalía sé gjörsamlega á hausnum og gæti verið næst til að sökkva eins og Grikkland.

Martina Hyde skrifar í Guardian og vill meina að brosið á Berlusconi sé eins konar öfugsnúið tákn fyrir tímana sem við erum að lifa.
Nýja lýðræðið – eða hitt þó heldur

Hagfræðingurinn frægi Nouriel Roubini skrifar á Twitters:

„The Greek fox (New Democracy party) that raided the chicken coop now claims it wants to guard it again. „Their credibility is dirtier than mud“.

Roubini er að vísa í stjórnmálaflokkinn sem heitir Nea Demokratia á grísku. Flokkurinn vann það afrek að fjölga ríkisstarfsmönnum um 100 þúsund í síðustu valdatíð sinni (það voru mikið til flokksmenn, innvígðir og vildarvinir), falsa gríska ríkisbókhaldið og auka útgjöld ríkisins um 60 prósent.

Kostas Karamanlis, formaður flokksins var settur af í síðustu kosningum, þá tók við Antonis Samaras – en flokkurinn hefur ekkert batnað. Hann þvælist fyrir björgunaraðgerðum, vill ekki taka neina ábyrgð og hugsar um það eitt að komast til valda aftur – setjast aftur við jötuna.
Bankamaður þarf að borga

Og það ríkir örvænting.

En Hæstiréttur kippir því kannski í liðinn?
Stefnt gegn Hönnu Birnu?

Það er frekar erfitt að skoða þingsályktunartillögu hóps þingmanna úr Sjálfstæðisflokknum um flugvöllinn sem annað en tilraun til að setja Hönnu Birnu Kristjánsdóttur í vandræðalega stöðu.

Flugvöllurinn er ekki beinlínis á leiðinni úr Vatnsmýrinni, málið er sérlega óaktúelt núna.

En þingmennirnir skella fram þessari tillögu þegar fáir dagar eru í landsfund – og fá nokkra framsóknarmenn með sér.

Á meðal þeirra sem leggja fram tillöguna eru Jón Gunnarsson, Árni Johnsen, Illugi Gunnarsson, Tryggvi Þór Herbertsson og Ólöf Nordal.

Hanna Birna er oddviti Sjálfstæðisflokksins í borginni og hefur verið efins um flugvöllinn. Með þessu sýnist manni að sé gerð tilraun til að reka fleyg milli hennar og landsbyggðarinnar.
Hrísgrjónarækt í Eyjafirði

Ólafur Arnarson skrifar að Hanna Birna Kristjánsdóttir sé enginn Davíð Oddsson.

Líklega má þakka fyrir það – og jafnvel telja það meðmæli.

Davíð var afar breyskur stjórnmálamaður, sem stjórnaði landinu að miklu leyti í gegnum gamla skólaklíku – nú stundar hann mjög beiskjublandin stjórnmálaskrif á Morgunblaðinu. Í dag birtist til dæmis eftir hann grein um Grikkland sem má einna helst segja að einkennist af freyðandi vanþekkingu.

Að því leyti minnir hann ansi mikið á Jónas frá Hriflu – mjög brogaðan stjórnmálamann, sérlega einráðan, sem endaði feril sinn í beiskju og sárindum. Greinaskrif Jónasar einkenndust af flestu öðru en stillingu.

En reyndar má segja að Davíð sé slegið út á leiðarasíðunni – af sjálfum Guðna Ágústssyni.

Guðni skrifar grein um landakaup Huangs Nobu á Fjöllum.

Eitt af því sem Guðni varar við í greininni er að fjöldi Kínverja muni setjast að norðanlands – jafnvel í Eyjafirði – og hefja þar hrísgrjónarækt.
Nýja yfir- og eignastéttin – kannski ekki svo ný

DV er með stóra úttekt á því hverjir séu að eignast Ísland nú eftir hrun.

Á forsíðu blasa við myndir af Guðbjörgu Matthíasdóttur, Hallbirni Karlssyni, Skúla Mogensen, Þorsteini Má Baldvinssyni – og Ólafi Ólafssyni.

Ólafur virðist þeim hæfileikum gæddur að fljóta alltaf ofan á.

Það er ljóst að það eru mikil tækifæri hér fyrir þá sem eiga einhverja peninga – eða til dæmis kvóta – eða eru innundir hjá bönkum eða lífeyrissjóðaveldinu.

En eins og var varað við á fyrstu misserunum eftir hrun eru líka miklir möguleikar á spillingu – það er ekki beinlínis verið að gera hlutina fyrir opnum tjöldum, þrátt fyrir að eitt sinn hafi menn haft heitstrengingar þar um.

Svo eru aðrir sem virðast ekki hafa gleymt neinu.

Þar má til dæmis nefna forsíðufrétt Fréttablaðsins, Ágúst Guðmundsson, annan af bræðrunum sem stýrðu Exista. Bræðurnir fengu að halda fyrirtæki sínu Bakkavör, þó með því fororði að reksturinn stæðist ákveðnar áætlanir sem kveðið var á um í nauðasamningum. Þetta hefur ekkki tekist og líklega missa bræðurnir fyrirtækið. En það breytir því ekki að Ágúst tók sér 112 milljónir í laun í fyrra.
Hvernig datt ykkur þetta í hug?

Það er náttúrlega hægt að keyra laun á Íslandi alveg niður í skítinn. Þau eru þegar orðin miklu lægri en í nágrannalöndunum.

Meðan skuldirnar á almenning fá að standa nokkurn veginn óhaggaðar – þenjast reyndar jafnt og þétt út með verðtryggingunni.

Í sumar voru gerðir kjarasamningar þar sem aðeins var reynt að rétta hlut launþega.

Aðalhagfræðingur Seðlabankans er mjög hneykslaður á þessu – hann spyr samtök atvinnurekenda hvernig þeim hafi dottið í hug að gera þetta?

Og útskýrir fyrir okkur að Seðlabankinn hafi neyðst til að hækka vextina til að taka kjarabæturnar af launafólkinu.
Engin þjóðaratkvæðagreiðsla, endalok Papandreou-veldisins?

Papandreou, forsætisráðherra Grikklands, hefur dregið tillögu sína um þjóðaratkvæðagreiðslu til banka.

Það var ekki þrýstingur frá Evrópusambandinu sem olli þessu, heldur líka algjört upplausnarástand sem greip um sig í grískum stjórnmálum.

Pasok, flokkur Papandreous, gerði uppreisn gegn honum. Fremstur þar var fjármálaraðherrann Evangelos Venizelos – sem margir telja klókasta stjórnmálamann Grikklands um þessar mundir.

Það gerðist líka að hinn nokkuð tækifærissinnaði hægri flokkur, Nea Demokratia, sneri við blaðinu. Flokkurinn – sem var við stjórn þegar gríska krísan hófst – hafði búið sig undir að vera á móti björgunarpakka ESB, en eftir að Papandreou tilkynnti um þjóðaratkvæðagreiðsluna breyttist afstaða Antonis Samaras, leiðtoga flokksins. Papandreou má þá eiga að honum hefur næstum tekist að fá stærsta stjórnarandstöðuflokkinn til að leggjast á árar með björgunaraðgerðunum.

Líklegast er – og kannski er það líka heppilegast – að taki við þjóðstjórn þar sem Pasok og Nea Demokratia starfa saman. Þessir flokkar hafa hingað til verið höfuðandstæðurnar í grískum stjórnmálum, en báðir bera þeir ábyrgð á hinni landlægu spillingu.

Venizelos þykir ekki ólíklegur forsætisráðherra eða þá Samaras, en einnig hefur verið rætt um að fá tæknikrata til að setjast í embættið og þá er helst nefndur Lukas Papademos, fyrrverandi varaforseti Evrópska seðlabankans. Það er erfitt verkefni sem bíður, stórir gjalddagar á skuldum strax í desember og ef björgunarpakkinn fer ekki í gegn er ljóst að gríska ríkið fer í þrot – það líður ekki á löngu áður en það hættir að geta veitt þjónustu sem þykir sjálfsögð eða staðið skil á launagreiðslum.

Um leið yrði máski endanlega lokið tíma Papandreou fjölskyldunnar í grískum stjórnmálum, en faðir og afi Georgs Papapandreou voru báðir forsætisráðherrar.

Afinn sem líka hét Georg dó í stofufangelsi hjá herforingjastjórninni sem tók völdin 1967, faðirinn Andreas átti öðrum fremur þátt í að móta það Grikkland sem nú er í alvarlegri kreppu, hann var hæfileikaríkur stjórnmálamaður, en í aðra röndina skelfilegur lýðskrumari.
Hvor er líklegri til að fiska?

Einu sinni var sagt í formannskjöri í flokki sem nú heyrir sögunni til að þegar formaðurinn væri hættur að fiska ætti að skipta um karlinn í brúnni.

Það er óvíst hvað núverandi formaður Sjálfstæðisflokksins fiskar, persónulegt fylgi hans er ekki mikið, en flokknum hefur vegnað nokkuð vel í skoðanakönnunum að undanförnu.

Slíkt gæti verið breytingum undirorpið í kosningum – margt bendir til þess að hefðbundnu flokkarnir gætu fengið slæma útreið í kosningum.

Hanna Birna Kristjánsdóttir ákveður að láta slag standa og fer gegn Bjarna Benediktssyni. Það er nákvæmlega enginn málefnamunur á milli þeirra.

Þannig að kosningarnar snúast einungis um persónu formannsins – og hvor er líklegri til að fiska fyrir flokkinn.
Wow

Maður hlýtur að fagna samkeppni í flugi. Flugfargjöld til og frá landinu eru óskaplega há – samkeppnin milli Icelandair og Iceland Express er ekki sérlega virk.

Reyndar hefur maður helst óttast að Iceland Express væri að leggja upp laupana. Í gær birtust fréttir um að Pálmi Haraldsson hefði boðið flugfélagið til kaups, en í dag stendur í Fréttablaðinu að félagið ætli loks að koma sér upp flugvélaflota. Hins vegar stendur til að fækka áfangastöðum.

Maður tekur þó fréttum úr þessari átt með miklum fyrirvara. Það verður líka að segjast eins og er að maður hefur verið hikandi að fljúga með Iceland Express, bæði vegna tíðra seinkana og eignarhaldsins.

Nýtt flugfélag sem Skúli Mogensen og fleiri eru að stofna er sagt eiga að heita „Wow“.

Fínt að fá nýtt flugfélag, en nafnið er ekki gott. Íslendingar eiga ekki gott með að segja „wow“ – þegar við tölum ensku er erfitt fyrir okkur að gera greinarmun á v og w.

Gott væri ef nýtt flugfélag byði upp á lág fargjöld til annarra staða en Lundúna og Kaupmannahafnar – Icelandair og Iceland Express hafa einblínt á þessa staði.

Það mætti til dæmis benda á Osló eða Berlín – síðarnefnda borgin er ein sú skemmtilegasta í Evrópu, hún er ekki sérlega dýr, og þaðan er auðvelt að fara í tengiflug víða um lönd.