arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Aðildarviðræður fjara út

Aðildarviðræðurnar við ESB eru byrjaðar að fjara út. Það bendir til þess að Samfylkingin hafi áttað sig á því hver er hinn pólitíski veruleiki á Íslandi.

Fram að alþingiskosningunum í apríl verða ekki opnaðir neinir nýir samningskaflar og farið verður hægt í vinnu við þá sem þegar hafa verið opnaðir.

Þetta er gert til að koma til móts við Vinstri græna sem eiga afar erfitt með að fara með ESB-málið inn í kosningar.

En þetta hefur líka aðra hlið. Þegar samningaviðræðurnar eru kominar á ís er auðvelt að láta þær einfaldlega fjara út og enda – eins og allt stefnir í að verði eftir kosningar.

Það myndi bíða nýrrar ríkisstjórnar að setja aftur kraft í viðræðurnar – er líklegt að stjórn til dæmis Sjálfstæðisflokks og Framsóknar myndi gera það?

Þannig endar líklega þetta ESB-ferðalag, ekki með hvelli heldur snökti, eins og segir í kvæði T.S. Eliot.
Frá dónaköllum til barnaníðinga

Núorðið vekur fátt meiri hrylling með okkur en barnagirnd. Það hefur ekki alltaf verið svoleiðis. Þeir sem eitt sinn nefndust „dónakallar“ og flest börn vissu að væru til – og kunnu sum að varast – heita nú barnaníðingar. Það er ekki svo langt síðan þetta orð fór að heyrast í almennri umræðu – alþjóðlega orðið er pedófíl.

Þegar barnaníðingar eiga í hlut tölum við frjálslega um alls kyns refsingar – það eigi að skera undan þeim, gelda þá, loka þá inni fyrir lífstíð, jafnvel taka þá af lífi.

En við verðum líka að reyna að skilja við hvað er að eiga. Það er ólíklegt að menn velji sér það hlutskipti að gerast barnaníðingar af fúsum og frjálsum vilja – eða hverjir vilja vera úrhrök samfélagsins?

Í Bretlandi hefur að undanförnu verið mikið fjallað um mál sjónvarpsmannsins Jimmy Savile. Hann virðist hafa verið óargadýr í mannsmynd. Í framhaldi af því skrifar Jon Henley forvitnilega grein í Guardian þar sem hann veltir fyrir sér orsökum barnagirndar og viðhorfum til hennar.

Er þetta geðtruflun – og er hún þá meðfædd eða áunnin? Er þetta ákveðin tegund af kynhneigð? Siðvilla, jú vissulega – en hvernig þá? Það virðist til dæmis vera að barnaníðingar séu ekkert endilega ofbeldisfullir.
Lífeyrissjóðir og kaup á Landsvirkjun

Hún er ekki alveg ný af nálinni sú hugmynd Bjarna Benediktssonar að selja Landsvirkjun – eða hluta hennar – til íslenskra lífeyrissjóða. Og að ýmsu leyti virðist hún álitleg.

Lífeyrissjóði bráðvantar hluti til að fjárfesta í. Það eru takmarkanir á því hvað þeir mega fjárfesta í útlöndum, þeir kaupa nú í stórum stíl íslensk ríkisskuldabréf – það er ekki svo margt annað í boði. Og þeir geta fjárfest á íslenskum hlutabréfamarkaði, en hætt er við því að það geti skapað verðbólur – eins og oft áður eru lífeyrissjóðirnir eins og fíll í stofu vegna stærðar sinnar.

Helgi Magnússon, stjórnarformaður Lífeyrissjóðs verslunarmanna, segir á vef Viðskiptablaðsins að til greina gæti komið að lífeyrissjóðir fengju að kaupa helmingshlut í Landsvirkjun – Bjarni talaði um þriðjungshlut. Helgi segir að ríkið þurfi ekki að eiga Landsvirkjun.

En það eru líka annmarkar á þessari hugmynd. Það er til dæmis talað um að salan gæti verið háð þeim skilyrðum að lífeyrissjóðirnir fengju ekki að selja hlutina áfram til annarra en ríkisins – ríkið myndi þá eiga forkaupsrétt.

Svo er það núverandi lágmarksávöxtunarkrafa lífeyrissjóða samkvæmt lögum. Hún er 3,5 prósent, eins óraunhæft og það kann að virðast. Getur Landsvirkjun staðið undir slíkri ávöxtun á fé lífeyrissjóða til langframa? Og ef ekki, myndi ríkið þá hafa bolmagn til að kaupa hlutina aftur – eða yrði þetta upptakturinn að almennri einkavæðingu fyrirtækisins?
Ráðgátan um lok byggðarinnar á Grænlandi

Ein áhugaverðasta ráðgátan í sögu norðurhvels er hvað varð um norrænu mennina sem byggðu Grænland frá því fyrir 1000, en hurfu svo um miðja 15du öld.

Það var ýmislegt sem hrjáði þetta fólk, veðrátta versnaði þegar árin liðu – í grein á vef ABC sjónvarpsstöðvarinnar er vitnað í rannsóknir danskra og kanadískra vísindamanna sem sem segja að norræna fólkið hafi farið að éta meiri sel og fiskmeti eftir því sem harðnaði í ári. Hlutur búfjár í mataræðinu minnkaði mikið – svín virðast hafa horfið algjörlega.

Vísindamennirnir, sem hafa rannsakað bein norrænu íbúanna, sjá ekki merki þess að farsóttir hafi eytt byggðinni – og ekki hungrið heldur. Hins vegar jókst einangrunin mjög. Skipaferðir lögðust af, það var engin eftirspurn lengur eftir aðalútflutningsvöru norrænu byggðarinnar sem var tannfé og skinn. Það var ekkert timbur til að byggja úr og varla nein verkfæri heldur.

Í fréttinni segir að íbúarnir hafi á endanum yfirgefið byggðina. Á síðari árum er áberandi lítið af beinum ungs fólks – af því ráða þeir að yngra fólkið hafi farið burt. Einnig má greina að þeir skildu eftir lítið af verðmætum, sem gæti bent til þess að undanhaldið hafi verið skipulagt.

Þó er í fréttinni ekki svarað þeirri spurningu hvernig þeir komust burt eða hvert þeir fóru – skipaferðir voru jú afar stopular á þessum tíma.

En þeir hefðu kannski átt að þrauka í sex hundruð ár í viðbót – þá hefðu þeir getað orðið eitthvert ríkasta fólk í heimi, líkt og stefnir í að nútíma íbúar Grænlands verði…

Norrænir menn bjuggu í tveimur byggðarlögum á vesturströnd Grænlands, gegnt Ameríku. Þær nefndust Eystribyggð og Vestribyggð, hér er yfirlitsmynd af þeirri stærri, Eystribyggð. Mynd af Vísindavef Háskólans.
Silfrið á sunnudag

Guðbjartur Hannesson, velferðarráðherra og formannsframbjóðandi í Samfylkingunni verður gestur í Silfri Egils á morgun.

Við ræðum líka um Ísland sem olíuríki – og um pólitíkina almennt – gestir í fyrsta hluta þáttarins eru Kristín Vala Ragnarsdóttir prófessor, Ketill Sigurjónsson sem heldur úti hinu gagnmerka Orkubloggi, Ómar Ragnarsson fréttamaður og Jón Gunnarsson alþingismaður.

Í þáttinn kemur einnig jarðvísindamaðurinn Sigurður Reynir Gíslason, en hann hefur nýskeð gefið út bók um loftslagsmál sem nefnist Kolefnishringrásin. Þar eru meðal annars rakin áhrif loftslagsbreytinga og hvers vegna gengur svo illa að hemja þær.
Stöðumælastríðin

Ég hef verið að ferðast í Bandaríkjunum.

Maður kveikir á sjónvarpinu – í landi sjónvarpsins.

Það er of mikið af auglýsingum – líklega þarf maður að vera með cable. Þættir vilja dragast mjög á langinn vegna þessa.

En svo koma þættir sem eru ansi góðir.

Eins og til dæmis Mob Wives. Raunveruleikaþáttur um konur sem eru giftar mafíósum.

Uppáhaldsþátturinn minn er samt Parking Wars.

Hann fjallar um stríð sem geisar um allan heim milli ökumanna og stöðumælavarða. Það er alls staðar eins. Búandi í miðbæ þekki ég þetta stríð nokkuð vel.

Þetta eru líka raunveruleikaþættir, teknir í stórborgum Ameríku. Maður veltir aðeins fyrir sér hvort stöðumælaverðir vestra þurfi ekki að fá skammbyssur.
Hörmungarnar í Ástralíu

Það er rætt um að þessi ljósmynd frá Tasmaníu verði táknræn fyrir hörmungarnar sem nú ganga yfir Ástralíu. Börn með ömmu sinni leita skjóls undir brú – eldurinn er að brenna upp allt í kring. Vandinn er ekki bara hitinn, heldur líka sterkir vindar sem magna hann upp.

Sumir myndu jafnvel segja að myndin gæti orðið sterkt tákn fyrir loftslagsbreytingar af mannavöldum.
Heit ár og hitabylgjur

Erum við að upplifa tímann þegar við fáum endanlega heim sanninn um loftslagsvána.

2012 var heitasta ár í sögu Bandaríkjanna – það er fullyrt að þetta sé vegna loftslagsbreytinga af mannavöldum.

Hitabylgjan sem nú gengur yfir Ástralíu er slík að veðurfræðingar hafa bætt við nýjum litum á kort sín til að tjá hita sem er meiri en 50 gráður á celsíus – hann er fjólublár eins og sjá má á meðfylgjandi korti.

Loftslagsmálin verða meðal efnis í Silfri Egils á sunnudag.
Framsókn stendur í stað

Í síðustu skoðanakönnunum á fylgi flokkanna hefur Framsóknarflokkurinn verið nokkuð stöðugur. Hann er með fylgi í kringum 12 prósent. Það er svipað og flokkurinn fékk í síðustu kosningum og þýðir að flokkurinn verður flokkur af millistærð sem getur sloppið inn í ríkisstjórn – en það er þó alls ekki víst. Eins og staðan er núna gætu orðið þrír flokkar af svipaðri stærð á þingi, Framsókn, Björt framtíð og Vinstri grænir. Samfylkingin gæti orðið næstum tvöfalt stærri og Sjálfstæðisflokkur langstærstur.

Þetta er ekki alveg í samræmi við metnað Framsóknarflokksins sem áður fyrr var eitt af leiðandi öflunum í samfélaginu. Þrátt fyrir ákafa stjórnarandstöðu og tilfæringar eins og flutning formanns flokksins í Norðausturkjördæmi, skilar þetta sér ekki í auknu fylgi. Framsókn er eini fjórflokkurinn sem lofar því að gera eitthvað róttækt fyrir skuldara – Bjarni Ben sagði síðast nú um áramótin að taka yrði af þeim málum af „ábyrgð“ – en það virðist ekki heldur skila sér í fylgisaukningu.

Það er Sjálfstæðisflokkurinn sem virðist græða á vandræðum ríkisstjórnarinnar – ekki Framsókn.

Framsókn hefur reyndar stundum bjargað sér með bröttum loforðum stuttu fyrir kosningar – eins og 90 prósenta lánunum árið 2003. Nú er langt um liðið að flokkurinn hefur verið í ríkisstjórn og slík loforð gætu haft holan hljóm. Yfirboð varðandi skuldaúrræði gætu eins flæmt frá kjósendur og laðað þá til flokksins.

Og svo er það spurningin í hvaða átt Framsókn eigi að horfa. Eitt sinn var sagt að hún væri opin í báða enda. Menn hafa nánast tekið því sem gefnu að Framsókn færi í stjórn með Sjálfstæðisflokknum ef þessir flokkar ná meirihluta. Það er öruggt að sterkir bakhjarlar flokksins eins og Þórólfur Gíslason myndu vilja það. Hinn kosturinn er að lægja aðeins öldurnar milli Framsóknar og vinstri vængsins. Það hefur ríkt nánast hatursástand milli Sigmundar Davíðs og Jóhönnu. En eins og staðan er væri ekki einu sinni nóg að Framsókn gengi til liðs við Samfylkingu og Vinstri græn – það myndi þurfa fjórða flokkinn til að slík stjórn næði meirihluta.
Tæknin og við

Ef einver frá sjötta áratugnum birtist skyndilega í dag, hvað væri þá erfiðast að skýra út fyrir honum varðandi nútímann?
Sverrir Þórðarson

Fáein orð um Sverri Þórðarsson blaðamann sem er látinn, níræður að aldri.

Sverrir var einn af þeim mönnum sem settu svip á miðbæinn í Reykjavík. Hann bjó í Suðurgötu, en líka um árabil á Þórsgötu, og fór ferða sinna gangandi. Afar léttur í spori, kvikur, brosmildur og viðræðugóður.

Hann var sonur Þórðar Sveinssonar, læknis á Kleppi, og Ellenar konu hans – þeir voru afar litríkir og skemmtilegir bræður hans, ég kynntist Gunnlaugi og Agnari. Hann var alinn upp á merkilegu heimili, fræg er lýsingin þegar Þórður læknir talar latínu við bresku skáldin W.H. Auden og Louis McNeice sem voru þá í Íslandsheimsókn, en bréf hinnar dönsku móður Sverris, Ellenar, voru gefin út á bók fyrir nokkrum árum og eru merkileg lesning.

Sverrir starfaði í fimmtíu ár sem blaðamaður á Morgunblaðinu, hann lét af störfum fyrir aldurs sakir 1992.

Sjálfur sá ég Sverri á ferli í bænum frá því ég var strákur. Ég kynntist honum eftir að Ásgeir sonur hans varð vinur minn – og síðar félagi í hljómsveit. Við Sverrir tókum alltaf tal þegar við hittumst – sem var æði oft eftir hann flutti aftur í Suðurgötuna. Einhvern veginn var maður alltaf glaðari eftir að hafa hitt Sverri en áður.

Ég þakka Sverri sérlega ánægjulega samfylgd í borginni okkar – Reykjavík.
Var það þess virði fyrir VG?

Það er ekki nýtt að flokkar sem eru minni aðilinn í ríkisstjórnum lendi í hremmingum.

Framsókn þjáðist ákaflega í stjórninni með Sjálfstæðisflokknum undir það síðasta. Alþýðuflokkurinn þurrkaðist næstum út í viðreisn.

En maður hefur sjaldan séð flokk lenda jafn illa í því og Vinstri græna.

Flokkurinn vann mikinn kosningasigur 2009, það var ekki óvænt – VG var eini stjórnmálaflokkurinn sem bar ekki ábyrgð á hrunstjórnmálunum.

En síðan hefur helmingur þingflokksins horfið á braut. Atli Gíslason gekk úr flokknum og er að hætta, Ásmundur Einar Daðason gekk í Framsókn, Lilja Mósesdóttir gekk úr flokknum og stofnaði Samstöðu – en ákvað síðan að hætta í pólitík –, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir er hætt og nú lýsir Jón Bjarnason því yfir að hann ætli ekki að bjóða sig aftur fram fyrir VG.

Það er eiginlega bara harði kjarninn í kringum Steingrím J. Sigfússon sem er eftir og býr sig nú undir að tapa öllu fylginu sem vannst síðast og meiru til. Dyggasti lautinant Steingríms, Björn Valur Gíslasson, er svo gott sem dottinn út af þingi.

En það er hins vegar kaldhæðnislegt að sá sem var helsti leiðtogi uppreisnarinnar gegn Steingrími lengi vel, Ögmundur Jónasson, skuli enn vera í flokknum – þegar nær allir stuðningsmenn hans eru farnir – og sé í nokkuð öruggu sæti í Suðvesturkjördæmi. Það sem hélt í Ögmund var náttúrlega að hann var gerður að innanríkisráðherra.

VG lagði mikið á sig til að mynda stjórnina með Samfylkingu árið 2009. Það var VG sem færði þar stóru fórnina með því að fallast á aðildarumsókn að ESB. Þetta hefur tætt flokkinn í sundur og líklegt að flokksmenn spyrji sig hvort það hafi verið þess virði.

Það er svo önnur kaldhæðni örlaganna að nú á síðustu mánuðum þessa ríkisstjórnarsamstarfs er umsóknin að ESB svo gott sem dauð. Þannig að líklega var þetta ferð án fyrirheits. Líf stjórnarinnar – og VG – hefði verið þægilegra án þessa ferðalags.
Listabókstafurinn A

Björt framtíð fær listabókstafinn A.

B-ið er náttúrlega upptekið.

Sumir segja að þetta sé ísmeygilegt – A var stafur Alþýðuflokksins. Björt framtíð gæti höfðað til kjósenda hans.

Og A er fyrsti stafurinn í stafrófinu.
Langstærsta fiskihöfnin

Líklega verður að endurskoða fullyrðingar um að í Reykjavík sé lattelepjandi kaffihúsalið sem leggur ekkert til þjóðarbúsins.

Samkvæmt þessari frétt á vef Fiskistofu var 90 þúsund tonnum af botnfiski landað í Reykjavík í fyrra – það er aðeins minna en tveimur árum áður. Grindavík kemur næst með 40 þúsund tonn.

Það er einnig merkilegt að sjá hversu lítil löndun er á Vestfjörðum – það sýnir hversu kvótinn hefur leitað þaðan þrátt fyrir einstæða legu við mið – hún hefur þó aukist ögn síðasta árið eins og sjá má á þessu stöplariti.
Hvernig evran bjargaðist

Evrópuritstjóri The Economist, John Peet, útskýrir hvernig evran bjargaðist á síðasta ári. Hann nefnir þrjá hluti – og segir að útlitið sé mun bjartara en á horfðist um mitt árið.

Í fyrsta lagi er það aðeins meiri stöðugleiki í Grikklandi og sú staðreynd að Grikkir vilja halda í evruna, eins og birtist í síðustu kosningunum þar í landi.

Í öðru lagi er það viðhorfsbreyting í Þýskalandi. Þjóðverjar vilja ekki að evran hrynji og þeir vilja ekki að ríki gangi úr evrusamstarfinu, því eru þeir viljugir til að gera meira til að bjarga gjaldmiðlinum en áður, líkt og að endursemja um skuldbindingar Grikklands.

Í þriðja lagi er það framganga Evrópska seðlabankans undir stjórn hins nýja bankastjóra, Mario Draghi. Hann lýsti því yfir að ef þyrfti væri rétt að prenta peninga til að berjast gegn kreppunni og kaupa skuldabréf ríkja sem eiga í vandræðum. Þetta hafði meðal annars þau áhrif að skuldaálag Spánverja og Ítala lækkaði verulega.

Smellið hér til að horfa.
Við háborðið

Einar Kárason rithöfundur setti þessa færslu inn á Facebook-síðu sína, hann fullyrðir að sagan sé sönn:

„Ég heyrði þessa sögu frá manni sem var viðstaddur smóking-síðkjóla-áramótaboð með öllum helstu auðmönnum landsins nú fyrir fáum dögum; 2012/13. ÓRG var að sjálfsögðu við háborðið, en líka einn flokksleiðtogi: Bjarni Ben. Óli er kynntur inn við standandi fögnuð sem heiðursgestur og ræðumaður kvöldsins. Hann fer í pontu og býður BB sérstaklega velkominn, og „gott fyrir hann að fá að prófa að sitja við sama borð og forsetinn!“ Salurinn stóð upp og æpti af fögnuði. ÓRG gerði kúnstpásu og bætti svo við: „Ég vona að Jóhanna heyri ekki til mín!“ Þá varð fögnuðurinn svo mikill að sumir urðu að bregða sér afsíðis vegna iðrakrampa.

Þetta er ekki skaupið. Þetta er sönn, glæný saga.“
Iðnskólabíó sem aldrei varð

Björn Jón Bragason, sem hefur umsjón með síðunni 101Reykjavík, sendi mér upplýsingarnar sem þessi pistill er byggður á eftir að ég birti greinarkorn þar sem minnst var á Trípolíbíó.

Bíóið opnaði 1947 í bragga sem hafði verið notaður undir leik- og kvikmyndasýningar á stríðsárunum. Það var Tónlistarfélagið í Reykjavík sem sá um bíóreksturinn og fékk ágóðann, það er sagt að bíóið hafi malað gull fyrir félagið, en á þessum árum var rekstur kvikmyndahúsa háður ströngum leyfum. Félagið gerði samkomulag við stjórnvöld sem tryggðu að það fékk líka skemmtanaskattinn af kvikmyndasýningum.

Síðar réðist félagið í að byggja Tónabíó í Skipholti, en það opnaði 1962. Það var sérlega fallegt kvikmyndahús, þægilegur en ekki of stór salur sem samsvaraði sér vel. Þarna sá maður fjölda góðra mynda, spaghettivestra, Bond, Woody Allen og kvikmyndir Bítlanna. Á efri hæðum hússins starfaði Tónlistarskólinn í Reykjavík og gerir enn.

Á þessum árum var það útbreidd hugmynd að bíósýningar skyldu standa undir verðugri starfsemi. Háskólabíó átti að leggja fé til Háskólans, Laugarásbíó var rekið af Sjómannadagsráði í tengslum við Hrafnistu, Tónabíó lagði sitt af mörkum til tónlistarinnar, en einnig stóð til að á Skólavörðuholti risi Iðnskólabíó, mun hafa verið komið vilyrði fyrir byggingu þess.

Hér er mynd af Iðnskólanum og Iðnskólabíóinu eins og það átti að líta út. Það var Þór Sandholt, skólastjóri Iðnskólans, sem gerði myndina.
Gömlu bíóin

Þegar ég var að alast upp voru sjö kvikmyndahús í mið- og vesturborginni, Nýja bíó, Gamla bíó, Stjörnubíó, Háskólabíó, Austurbæjarbíó og Hafnarbíó en nokkuð seinna opnaði Regnboginn. Það voru ennþá kvikmyndasýningar annað veifið í Tjarnarbíói, en Trípolíbíó var búið að rífa. Ég man ekki eftir því.

Nú eru aðeins tvö bíó á þessu svæði, Bíó Paradís sem starfar í húsi Regnbogans, og Háskólabíó – sem er þó ekki nema svipur hjá sjón að því leyti að stóri og glæsilegi salurinn þar er ekki lengur notaður undir kvikmyndasýningar nema við sérstök tækifæri.

Bíóin eru komin í úthverfin – ég hef alloft farið alla leið upp í Egilshöll og inni í Smáralind til að sjá kvikmyndir. Þar eru flottustu bíóin núorðið, þótt reyndar verði að geta þess að kvikmyndahús nútímans hafa ekki sama karakter og bíóhallirnar í gamla daga, hvað arkítektúr varðar eru þau öll eins. Notagildið ræður.

Hér eru tvær ljósmyndir sem birtast á vefnum 101Reykjavík – lesendur þessarar síðu hafa kannski orðið varir við að ég hef mikið dálæti á honum.

Annars vegar er hér Stjörnubíó sem var á Laugavegi, upp við Snorrabraut. Fyrst þegar ég kom þangað var salurinn með glæsilegum svölum. Manni var sagt af öðrum krökkum að sitja aldrei í sætunum niðri á gólfinu, því Grettisgötugengið svokallað gerði sér það að leik að skyrpa ofan á gesti þar eða jafnvel láta detta kókflöskur í hausinn á þeim.

Svo brann Stjörnubíó og var endurreist í nútímalegri mynd. Þótti mjög flott um tíma. Þarna sá maður ýmsar myndir eins og Byssurnar í Navarone, síðar Groundhog Day – jú, og Emmanuelle!

Hin myndin er af Trípolíbíó. Eins og áður segir man ég ekki eftir því. Einhverjir lesendur geta kannski bætt úr því. Það var í bragga frá því í stríðinu – rétt eins og Hafnarbíó sem lifði lengur. Þarna reis síðan Árnagarður.
Depardieu og deilurnar um ofurskattana í Frakklandi

Skatturinn sem deilt er um í Frakklandi átti að leggjast á tekjur umfram eina milljón evrur á ári – þ..e. um 170 milljón íslenskar krónur.

Nú hefur stjórnlagadómstóll ákvarðað að þessar fyrirætlanir standist ekki lög.

Um þetta hefur verið fjallað frá ýmsum hliðum, sumir segja að þarna sé á ferðinni ríkisstjórn sem sé haldin einhvers konar skattabrjálæði. Aðrir myndu segja að þeir sem hafa svo mikið milli handanna muni ekki um að borga þetta – meirihluti Frakka er hlynntur þessum skatti. Ein ástæða þess að Sarkozy, fyrrverandi forseti, var svo óvinsæll er sú hvað hann gerði sér dælt við ofurríkt fólk.

En svo er það auðvitað raunveruleikinn sem felst í því að þeir sem þéna slík auðævi geta flutt sig milli landa. Það hefur leikarinn Gérard Depardieu gert – hann er á leiðinni að verða rússneskur ríkisborgari, ef maður skilur rétt.

Forsætisráðherra Frakklands segir að þetta sé subbulegt hjá Depardieu, hann svarar því að Rússland sé merkilegt lýðræðisríki og að honum sé misboðið vegna ills umtals um sig.

Þetta hefur líka ákveðna mannlega hlið. Frakkar hafa haft mikið dálæti á gallagripnum Depardieu sem hefur verið frægasti leikari landsins í marga áratugi. Hann er ógurlegur lífsnautnamaður, drekkur og borðar mikið, á sjálfur vínekrur. Hann hefur stöðugt blásið út síðan hann varð fyrst frægur á áttunda áratugnum, nú er eitt frægasta hlutverk hans gaulverjinn Steinríkur.

Depardieu hefur áhuga á mótorhjólum – sem fer ekki sérlega vel saman við hin áhugamálin. Þeir hafa fyrirgefið honum margt, ölvun á ökutækjum, slagsmál, fyllerí og kjafthátt. En nú snýst málið um pólitík og þá horfir öðruvísi við.

Kannski ættu þeir sem mislíkar við hann að fagna því að hann flytji til Rússlands? Þar er jú einhver versti matur í heimi.

Svo ein lítil saga af því þegar ég hitti Depardieu:

Það var árið 2006, minnir mig. Ég stóð næstur honum í röð á flugvellinum í Istanbul. Röðin gekk hægt fyrir sig og við töluðum svolítið saman, vorum aðallega að tuða yfir þessu. Svo kom röðin að honum og konu sem hann var með – það var ekki hin undurfagra heitkona hans Carole Boquet – en þá var eitthvað vesen með passana hjá þeim og þau voru leidd bakvið af lögreglu.

Depardieu sem Steinríkur eða Obelix eins og hann nefnist á frönsku. Þetta er hans þekktasta framlag til leiklistarinnar núorðið, en hann á að baki glæsilegan feril, myndir eins og Jean de Florette, Cyrano de Bergerac, Les valseuses, Germinal og Novocento. Hann kemur líka fram sem mjög afdrifarík persóna í myndinni Life of Pi, sem er talin líkleg til Óskarsverðlauna.
Flugdólgurinn og fjölmiðlaveruleikinn

Hinir nýju samskiptamiðlar breyta ýmsu í fjölmiðlun.

Maður missir stjórn á sér í flugvél, hann er bundinn og keflaður. Aðrir farþegar taka mynd af honum og setja á Facebook. Myndin berst loks út um allan heim, kemur í erlend stórblöð.

Maðurinn er nafngreindur – hann verður upp frá þessu flugdólgurninn með stóru F-i.

Fyrir fáum árum hefði þetta ekki verið staðan. Fréttin hefði sjálfsagt birst, en maðurinn hefði verið nafnlaus. Aðeins fáir hefðu vitað um athæfi hans.

Þetta er að sumu leyti skuggalegt. Maðurinn virðist hafa verið í skelfilegu drykkjukasti, nánast með deleríum tremens. Það er er eitt hæsta stig alkóhólisma, lýsir sér meðal annars í ofskynjunum. Það er mjög slysalegt ef maður í slíku ástandi nær að komast um borð í flugvél. Ef marka má hegðun hans er hann fársjúkur alkóhólisti. Enda var honum komið undir læknishendur í New York.

Það afsakar ekki það sem hann gerði – en það er glöggt dæmi um hinn nýja fjölmiðlaveruleika að mynd hans og nafn skuli hafa borist út um allan heim á fáum dögum.
Perlugarnið bláa

Vilhjálmur Þorsteinsson skrifar grein hér á Eyjuna þar sem hann útskýrir eðli og störf ríkissráðs og reglur þar um.

Meðal annars að ráðherrar skuli bera fram tillögur sínar allravirðingarfyllst – saumaðar í blátt perlugarn.
Uppákomur um áramót

Það verða ýmsar merkilegar uppákomur á Íslandi um áramót.

Ein er sú að eftir að margar ríkisstjórnir hafa trassað að leggja fé til tækjakaupa á Landspítalanum, ætla menn að fara að útvista verkefninu til þjóðkirkjunnar.

Önnur var á ríkisráðsfundi um áramótin. Það er löng hefð að halda þessa ríkisráðsfundi, einungis formsins vegna.

En Ólafur Ragnar Grímsson er sífellt að leita leiða til að auka vald sitt – og dúkkar allt í einu upp með bókun um stjórnarskrármál á fundinum. Þetta mun vera alveg gegn hefð, en Ólafur hefur nátturlega verið ansi duglegur við að endurmóta hefðirnar í kringum embættið. Menn höfðu reyndar lengi beðið eftir því að hann léti stjórnarskrármálin til sín taka, og það gerði hann líka í áramótaávarpinu. Það er meira að segja spurning hvort hann hafi ekki farið langleiðina með að skjóta ferlið í kaf.

Það mætti kannski líka segja að þetta sýni hvað stjórnskipunin hér er sveigjanleg – eða jafnvel losaraleg.

En Ólafur fer létt með þetta – hann er fullur sjálfstrausts eftir þann stuðning sem hann fékk í forsetakosningunum. Ríkisstjórnin sem nú situr er í eilífum brösum með hann. Forsetinn er jú líka yfirlýstur anstæðingur ESB. Það gæti orðið forvitnilegt að sjá hvernig næstu ríkisstjórn gengur að eiga við hann.