arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingrofshótunin

Þingrof felur í sér að boða verður til kosninga innan 45 daga.

Nú er sagt að Sigmundur Davíð hóti Sjálfstæðismönnum þingrofi ef þeir styðja hann ekki. Það er ansi stór og dramatískur leikur.

Það myndi þýða að kjósa yrði seinnipartinn í maí, þegar mánuður er til forsetakosninga.

Þetta yrði ávísun á stjórnmálaátök þar sem allt er undir. Forsetakosningar og þingkosningar myndu tengjast eins og þær hafa aldrei gert áður í sögu lýðveldisins.

Ef Sigmundi er alvara með þessari hótun sinni er greinilegt að hann er ekki á útleið úr stjórnmálum sjálfviljugur, hann myndi ætlast til að leiða Framsóknarflokkinn í kosningum – nema þá þeir setji hann sjálfir af. Og kosningarnar myndu algjörlega snúast um hann.

Eins og áður hefur komið fram rauf Ólafur Jóhannesson þing við fall vinstri stjórnarinnar 1974.

Í stjórnmálasögunni eru dæmi um að farin hafi verið leið minnihlutastjórna. Við fall stjórnarinnar 1958 tók við minnihlutastjórn Alþýðuflokksins og sat í nær ár, gekk undir nafninu Emilía eftir Emil Jónssyni forsætisráðherra.

Og við fall stjórnarinnar 1979 tók við önnur minnihlutastjórn Alþýðuflokksins, þá undir forystu Benedikts Gröndal og sat í fimm mánuði fram að kosningum.

Nú standa spjótin á Bjarna Benediktssyni og Ólafi Ragnari Grímssyni.

Lætur Bjarni undan hótun Sigmundar? Og Ólafur Ragnar – finnur hann stjórnskipulega leið út úr þessari kreppu?

Viðbót kl. 12.50. Ólafur Ragnar veitir Sigmundi ekki heimild til þingrofs.
Möguleikar í stöðunni

Sigmundur Davíð situr áfram. Erfitt, kannski ómögulegt.

Sigmundur Davíð segir af sér, annar Framsóknarmaður tekur við forsætisráðuneytinu. Ekki sérlega líklegt.

Bjarni Benediktsson heldur tekur við sem forsætisráðherra, en ríkisstjórnin situr áfram. Sætta Framsóknarmenn sig við það, líka erfitt vegna tengsla Bjarna við aflandsfélög.

Annar Sjálfstæðismaður en Bjarni verður forsætisráðherra í ríkisstjórninni sem annars heldur áfram. Ólíklegt.

Sigmundur Davíð rýfur þing upp á sitt eindæmi og það verður að kjósa eftir 45 daga. Hugsanlegt. Ávísun á mikil átök, enginn flokkur er í raun tilbúinn í kosningar.

Bjarni Benediktsson segir af sér og stillir þannig Sigmundi upp við vegg. Þá er það Sjálfstæðisflokkurinn sem virðist sýna ábyrgð. Ekki sennilegt.

Stjórnarslit. Minnihlutastjórn Sjálfstæðisflokksins tekur við og situr fram á haust og þá verður kosið. Ekki svo fjarlægur möguleiki.

Sjálfstæðisflokkurinn myndar ríkisstjórn með stjórnarandstöðuflokkum. Eiginlega alveg óhugsandi.

Utanþingsstjórn, fyrir atbeina forseta Íslands. Gerist varla.

Ólafur Ragnar Grímsson, klókasti stjórnmálamaður Íslands, grípur inn í atburðarásina. Raunveruleg tæki hans til þess eru þó takmörkuð, hann hefur meira áhrifavald en aðrir íslenskir stjórnmálamenn, en getur þó ekki rofið þing upp á sitt eindæmi.

Þarna myndi reyna á ríkulega pólitíska sköpunargáfu forsetans.

Meira að segja DV sem hefur verið hallara undir Sigmund Davíð en flestir fjölmiðlar segir að þetta sé „Búið“.
Þingið í dag

Það var sérstakt að fylgjast með umræðunum í þinginu í dag.

Sigmundur Davíð sat á sínum bás og teiknaði. Ég verð að viðurkenna að mér finnst það dálítið sjarmerandi.

Það var mun áhugaverðara að fylgjast með líkamstjáningu hans en ræðunum sem þarna voru fluttar.

Ekki er hægt að segja að mikið sé af góðu ræðufólki á þingi núna. Þarna kom upp hver stjórnarandstöðuþingmaðurinn á fætur öðrum, sumir margoft, og margt af því sem var sagt var ansi mikil vella.

Blaðamaðurinn Þóra Kristín Ásgeirsdóttir orðar það svo á Facebook:

Það er örugglega ekki sérlega vinsælt en ég er svolítið hissa á því að stjórnarandstaðan leggi svona mikla áherslu á, hvað henni sé illt í hjartanu, hvað hún sé niðurbrotin og hvað henni líði illa með þá stöðu sem forsætisráðherra er búinn að koma sér í? Afhverju segist hún ekki bara vera stórhrifin? Nú eru aðrir búnir að benda á allt það sem hún hefði sjálf átt að vera búin að draga fram fyrir löngu. Afhverju segir hún ekki bara satt?

Birgitta Jónsdóttir sagðist ekki lengur geta kallað Sigmund Davíð „hæstvirtan“ og kom svo með þetta. Birgitta gæti jafnvel verið forsætisráðherraefni ef stjórnin fellur og boðað verður til kosninga.

Stór hluti þingmanna stjórnarandstöðunnar lét til sín taka. Ekkert sást þó til mælskasta mannsins úr röðum hennar, Össurar Skarphéðinsonar, sem verður að teljast einn af fáum þingmönnum sem getur verið gaman að hlusta á. Hann hefur fremur forðast umdeild mál að undanförnu. Kannski er hann enn að hugleiða forsetaframboð?

Í raun var umræðan í þinginu ekki sérlega fréttnæm. Þessi mál ráðast ekki þar. Fréttnæmara var þegar Heimdallur lýsir því yfir að hann muni ekki styðja stjórn undir forystu Sigmundar Davíðs, Björn Bjarnason segir að Sigmundur geti ekki látið eins og ekkert hafi í skorist, þegar einn aðalmaðurinn í InDefence, Ólafur Elíasson, sagði að forsætisráðherrann ætti að víkja og nú í kvöld þegar bæjarfulltrúar Framsóknarflokksins og frammámenn í flokknum á Akureyri, í kjördæmi ráðherrans, álykta að hann eigi að hætta.

Stuðningurinn innanífrá er semsagt að hverfa.
Langfjölmennustu mótmælin

Hafandi búið nálægt Miðbænum eða í honum alla mína tíð eru þau orðin býsna mörg mótmælin sem ég hef fylgst með, alveg frá tíma Viðreisnarstjórnarinnar. Þá var oft mjög heitt í kolunum. Eitt sinn þegar ég var drengur sá ég Bjarna Benediktsson forsætisráðherra forða sér inn í bifreið sem síðan var hrist af mótmælendum.

Ég horfði á búsáhaldamótmælin dag eftir dag, þau voru misjafnlega fjölmenn.

Fjölmennustu mótmælin eftir hrun voru samt ekki þá, heldur síðar, 4. október 2010, og þá beindust þau gegn stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur en það kvöld flutti hún stefnuræðu sína.

En mótmælin í dag sprengja skalann. Fjöldinn var miklu meiri en þá. Ekki aðeins var stóð fólkið mjög þétt á Austurvelli, heldur var líka mannfjöldi í nálægum götum, allt út í Austurstrætið, Vallarstræti og Kirkjustræti. Fólk var líka að koma og fara og það verður að segjast eins og er að troðningurinn á Austurvelli jaðraði við að vera óþægilegur.

Það er líka langt í frá að þetta sé fólk sem er að mótmæla alla daga – þarna var, ef maður má taka svoleiðis til orða, fullt af venjulegu fólki. Líklega var það óheppilega orðað hjá Sigmundi Davíð þegar hann sagði að ekki yrðu allir á Austurvelli.

Mótmælin hafa farið mjög friðsamlega fram til þessa. Vonandi verður það svo áfram. Það er leitt ef óeirðaseggir ná yfirhöndinni í kvöld. Skipuleggjendur mótmælanna þurfa að reyna koma í veg fyrir það og lögreglan á ekki að þurfa að verða fyrir árásum.

(Tveir útifundir koma upp í hugann sem hafa líklega verið fjölmennari, en þeir voru talsvert annars eðlis. Annars vegar á Kvennafrídeginum 1975 og svo útifundur sem var haldinn í miðri landhelgisdeilunni 1973 til að mótmæla yfirgangi Breta.)

Myndina tók Heiða Kristín yfir Austurvöll í dag.
Enginn við í grasrótinni

Eitt sem maður getur velt fyrir sér í tengslum við umræðu síðustu daga er hvernig stjórnmálaflokkarnir geta tekið á málum í sínum eigin röðum.

Stjórnmálaflokkar eru nauðsynlegir í lýðræðissamfélögum en virkni í þeim hefur snarminnkað. Það er innan úr þeim sem á að koma aðhald, stefnan mótast þar og þar er vettvangur hugsjónanna.

Þegar ekkert er eftir nema atvinnustjórnmálamenn, hjálparkokkar þeirra, kommissarar og hagsmunagæsluöfl, eru flokkarnir ekki nema skel.

Manni sýnist þetta vera að opinberast með mjög skýrum hætti þessa dagana. Það er enginn við í því sem nefnist grasrótin. Flokksstofnanir sem voru eitt sinn til eru ekki svipur hjá sjón.

Þetta er sorgleg þróun og hættuleg lýðræðinu.

Í rauninni virðast Píratar vera eina stjórnmálaafl á Íslandi sem getur talist einhvers konar fjöldahreyfing – með virkni meðlima. Þar er í gangi bullandi umræða, jafnvel átök, um eitthvað annað en nakta valdapólitík.
Hvað gerir Ólafur Ragnar?

Greint er frá því að Ólafur Ragnar Grímsson forseti flýti nú heimför sinni frá útlöndum.

Það virðist óhugsandi annað en að hann stígi fram með einhverjum hætti í Wintris-málinu. Ólafur Ragnar gerði Sigmund Davíð að forsætisráðherra 2013, valdi hann umfram formann Sjálfstæðisflokksins.

Í því upplausnarástandi sem nú ríkir er þess að gæta að Ólafur nýtur meira trausts en almennt er um stjórnmálamenn á Íslandi. Eitt orð frá honum getur haft gríðarleg áhrif. Eins myndi þögn hans vera æpandi.

Það náttúrlega flækir myndina nokkuð að framundan eru forsetakosningar sem fara fram í miklu þjóðfélagslegu róti. Athyglisverður er skortur á frambjóðendum sem geta talist hæfir eða hafa skírskotun til kjósenda.

Stjórnmálaskýrandi sem þekkir vel til Ólafs Ragnars orðaði það svo:

„Hann mun gera skyldu sína en gæta þess í leiðinni að hann komi sjálfur vel út.“
Ef Sigmundur segir af sér – kosningar eða uppstokkun í ríkisstjórn?

Það er ljóst að mjög syrtir í álinn fyrir Sigmund Davíð Gunnlaugsson eftir alþjóðlega birtingu Panamaskjalanna. Viðbrögð hans og sveitarinnar í kringum hann síðustu vikurnar virka ankanaleg – þetta þykir stórfrétt í virtum fjölmiðlum úti í heimi og þá er sú málsvörn að um herferð Ríkisútvarpsins sé að ræða auðvitað fallin. Spuninn hefur ekki gengið upp og að sumu leyti gert málið verra.

Ríkisútvarpið stjórnar ekki sænska og danska sjónvarpinu, ekki Guardian, BBC eða Süddeutsche Zeitung.

Möguleikinn á að Sigmundur Davíð segi af sér virkar býsna nálægur. Það verða mótmæli á Austurvelli og stjórnarandstaðan heimtar líklega kosningar. Slíkt getur náttúrlega haft þau áhrif að þétta raðir stjórnarinnar, en þar ríkir þó greinilega ákveðin upplausn.

Ef kæmi til kosninga eru Píratar sjálfsagt nokkuð reiðubúnir – þeir myndu stefna í stóran sigur. Hinir stjórnarandstöðuflokkarnir eru hins vegar algjörlega vanbúnir undir kosningar.

Það eru þó til aðrir möguleikar en að rjúfa þing og kjósa. Stjórnarflokkarnir hafa góðan meirhluta á þingi og geta haldið áfram að vinna sama þótt Sigmundur Davíð sé ekki forsætisráðherra. Það er hægt að stokka upp ríkisstjórnina – stjórnarliðar geta vart annað en íhugað það.

Auðvitað hjálpar ekki að Bjarni Benediktsson og Ólöf Nordal séu viðriðin aflandsmál – þótt þau séu smávægilegri en í tilfelli Sigmundar Davíðs er staða þeirra veik. Það minnkar aðeins möguleikana á að þessi leið sé fær.

En það er semsagt spurning hvort einhver myndi geta tekið við af Sigmundi sem forsætisráðherra? Kemur einhver úr Framsóknarflokknum til greina – eða er væri möguleiki að flokkarnir hefur skipti, að Sjálfstæðismaður taki við forsætisráðuneytinu?

Það er að segja ef til þess kemur að Sigmundur segi af sér. Hann virðist samt líklegur til að reyna að sitja áfram, en eins og stendur er er alls ekki víst að það takist. Eitt er altént víst, Framsóknarmenn, að minnsta kosti þeir sem sitja á þingi, eru afskaplega trúir foringja sínum.
Panamaskjölin – birting um allan heim

Svona er málið kynnt á vef Süddeutsche Zeitung, eins helsta dagblaðs Þýskalands. Leyniviðskipti mörghundruð stjórnmálamanna og frægðarfólks í skattaskjólum.
Minningar af gamla Skólavörðustíg

Hér eru tvær ljósmyndir, teknar efst á Skólavörðustíg, frá því löngu áður en gatan varð túrismanum að bráð. Leiðin upp að kirkjunni er líklega mesta túristaslóð Íslands núorðið.

En þarna eru aðrir tímar. Myndin hér að neðan er tekin árið 1970. Nokkur húsanna vinstra megin eru horfin, en húsalengjan hægra megin stendur enn. Mér finnst skrítið til þess að hugsa að þetta ár var ég einmitt á myndlistarnámskeiði fyrir börn í Myndlistarskólanum í Reykjavík sem þá var til húsa í Ásmundarsal á Skólavörðuholti. Gekk þarna vestan úr bæ með vini mínum Sigga Pálma. Hæfileikaleysi mitt í myndlistinni reyndist vera algjört.

Það er Karl Gustaf Smith sem setti myndirnar á vefinn. Í húsinu hægra megin var um tíma veitingastaðurinn Hábær, en önnur starfsemi hafði líka verið í húsinu og lýsir Karl henni með þessum orðum:

Í hornhúsinu til hægri á efri hæð var Hjálmar Jónsson o.fl. með heildverslunina „Baltic Trading & Co“ og fluttu inn vörur frá Póllandi. Á neðri hæðinni var svo um tíma Tékkneska bifreiðaumboðið.

Hér er svo mynd sem mun vera frá 1956. Hún sýnir betur Gleriðjuna sem var efst á horninu vinstra megin. Um hana segir Karl:

Gleriðjan s/f, glerslípun og speglagerð, sími 1386, man enn símanúmerið. Stórir kassar utan af glerinu fylgdu starfsemi

þessari bæði úti á götu og í portinu á bakvið. Karlarnir stóðu svo allan liðlangan daginn með svartar gúmmísvuntur, slípuðu og skáru glerið. Þá var nú lifandi starfsemi í hverfinu!

Hér er loks mynd sem Karl gerði eftir þessari ljósmynd. Þarna er þetta ljóslifandi. Hann gaf mér góðfúslegt leyfi til að nota myndefnið.

Í umræðum á vefnum kemur fram að á stríðsárunum hafi þarna verið sjoppa sem nefndist Portland. Þá var hernám og borgin full af erlendum dátum. Fleiri sjoppur hétu bandarískum staðarnöfnum, til dæmis var Florida-sjoppa á Hverfisgötunni.
Að vera fyrri til

Það var eiginkona forsætisráðherra sem skýrði frá hinum umdeildu fjármunum sem geymdir eru í skattaskjóli. Sveitin í kringum Sigmund Davíð vildi vera fyrri til. Þá strax var farið að tala um „Gróu á Leiti“ og „ógæfumenn“ sem væru að fiska eftir svona upplýsingum.

Þetta heitir að vera fyrri til, á ensku er notað hugtakið pre empt – er alþekkt í almannatengslafræðum, ekki síst þegar reynt er að lágmarka skaða vegna óþægilegra upplýsinga.

Dagana síðan hafa birst skammir um Ríkisútvarpið og þangað fer forsætisráðherrann ekki í viðtal. Þingmaður úr Framsóknarflokknum skrifar grein um hvað RÚV sé ómögulegt, nokkru síðar birtist grein eftir annan þingmann Framsóknar og þar er ekki bara notað sama orðalag heldur eru beinlínis heilu efnisgreinarnar orðréttar.

Seint myndi maður telja ástæðu til að bera saman Ísland og Rússland. En nú vill svo til svipaður leikur er leikinn í Rússlandi þessa dagana.

Talsmaður Pútíns í Kreml lýsir því yfir að hópur blaðamanna sér að undirbúa árás á Rússlandsforseta. Þarna eru einmitt nefnd rannsóknarblaðamannasamtökin ICIJ, en greint hefur verið frá því að íslenski aflandseyjalekinn sé einmitt tilkominn í samstarfi við þau. Sveitin í kringum Pútín segir að ekkert sé að marka þetta, en upplýsingarnar frá ICIJ hafa þó ekki ennþá birst.

Á morgun er sérstakur Kastljósþáttur í sjónvarpinu klukkan 18. Þessa þáttar er beðið með ofvæni. Þar verða væntanlega frekari upplýsingar um aflandseyjar og eignum í skattaskjólum. Það kann að vera einhvers konar herkænska að gera lítið úr fjölmiðilinum áður en fréttin birtist – það er stundum kallað að skjóta sendiboðann – en kannski er best að bíða og sjá hvað kemur fram í þessum þætti.
Fjárhagslegt óhæði – eða hvað?

Eitt af því sem hver lepur nú upp eftir öðrum hér á Íslandi og heyrist líka í erlendum stjórnmálum, til að mynda í tengslum við framboð Donalds Trump, hljómar svona.

Það getur verið kostur að stjórnmálamenn séu efnaðir því þá eru minni líkur á því að hægt sé að hafa áhrif á þá… Fjársterkur einstaklingur sem fer í stjórnmál er ekki fjárhagslega háður öðrum. Minni líkur eru á því að hægt sé að hafa áhrif á viðkomandi með styrkjum eða gjöfum.

Þetta er úr leiðara Fréttablaðsins í dag.

Kenningin er semsagt sú að þeir sem eru ríkir eigi að vera sterkari á siðferðissvellinu en aðrir. Þeir sem eru blankir muni eiga erfiðara með siðferðið – þá sé auðveldlega hægt að leiða í freistni.

Þarna er komin réttlæting fyrir auðræði, því sem alþjóðlega heitir oligarkí. Eitt af því sem gleymist reyndar eru stéttarhagsmunir – í Bandaríkjunum þar sem stjórnmálin eru gegnsýrð af peningum virðist ómögulegt að snúa við þeirri þróun að smár hópur auðmanna verði stöðugt ríkari.

Og hér á Íslandi bukta stjórnmálamenn sig og beygja fyrir til dæmis kvótahöfum, þeim sem í raun sitja að mestum auði á Íslandi – nýverandi ríkisstjórn, hvers forystumenn eru ekki „fjárhagslega háðir öðrum“, virðist sérstaklega liðleg í þeirra garð.
Sundlaugar og stórbyggingar

Smávegis um sundlaugar og stórhýsi í tveimur höfuðborgum.

Á 19. öld byggðu Rússar stærstu dómkirkju í ríkinu á bökkum Moskvufljóts. Kirkjan var reist til að fagna sigrinum í Napóleonsstríðinu, en byggingin tók svo langan tíma að kirkjan var ekki vígð fyrr en 1883, við krýningu Alexanders III keisara.

Hún var mjög glæsileg, en sumum þótti íburðurinn svo mikill að kirkjan væri beinlínis ósmekkleg.

Bolsévíkar voru ekki auðvitað ekki par hrifnir af þessu guðshúsi sem gnæfði yfir Moskvuborg, höfuðborg heimskommúnismans. 1931 var hún sprengd til grunna; það tók ár að hreinsa burt rústirnar.

Hugmyndin var að byggja þarna hæsta hús í heimi, Höll Sovétanna, með risastóra styttu af Lenín á toppnum.

Byggingin átti að líta svona út, hún var náttúrlega í lagkökustíl Stalínstímans.

En Höll Sovétanna reis aldrei. Það var aðeins byrjað á verkinu 1937 en svo var því hætt.

Ástæðurnar voru tvær: Annars vegar voru ófriðartímar og Sovétmenn höfðu annað að hugsa en að byggja slíkt stórhýsi. Það þurfti líka að senda stóran hluta þjóðarinnar í Gúlagið.

Hins vegar kom í ljós að byggingin myndi vera of stór og þung til að jarðvegurinn gæti borið hana. Hún hefði einfaldlega runnið út í fljótið fyrir neðan.

Þarna var svo auð byggingalóð fram til 1958 þegar Krútsjof lét opna stærstu sundlaug í heimi í grunninum. Hún var einfaldlega kölluð Moskvulaugin og var mjög vinsæl meðal alþýðu manna.

.

Dómkirkjan var svo endurbyggð þarna á sama stað á tíma Jeltsíns, hún er stór sem fyrr, en líka dálítið ósmekkleg. Þeir sem þrá að fá keisaradæmið aftur eiga þarna samastað; þarna eru styttur af keisurunum Alexander II og Nikulási II og þarna hafa farið fram hyllingar á síðarnefnda keisaranum, þeim mikla ólánsmanni sem var myrtur ásamt fjölskyldu sinni austur í Síberíu.

Svona leit kirkjan út þegar ég kom til Moskvu fyrir nokkrum árum. Hún er dálítið eins og rjómaterta. Það læðist að manni sá grunur að sundlaugin hafi þrátt fyrir allt verið skárri en bæði kirkjan og kommahöllin.

En hvers vegna er ég að skrifa þetta, jú, ég hef einstaka sinnum lagt til að sett verði upp sundlaug í miðbænum í Reykjavík í stað þess að byggja enn einn steinsteypuklumpinn. Útisundlaugar eru jú eitt höfuðeinkenni Reykjavíkur og -prýði. Sundlaugin gæti verið allavegana. Hún gæti til dæmis verið á stöllum þannig að vatn renni niður eða með gervi-náttúrulegum svip eins og Bláa lónið. Það er allt hægt með smá hugviti.

Á köldum vetrardögum myndi gufuna leggja yfir bæinn og þetta yrði allt mjög ævintýralegt.

Vinur minn Árni Sveins birtir þessa mynd á Facebook í dag. Þarna er óvænt komin laug.

Þar sem þessi óskapnaður á að rísa. Nema Sigmundi Davíð takist að fá þá til breyta.
Stjórnin stendur af sér tillögu um þingrof – en vantraustið magnast

Eins og stendur eru engar líkur á öðru en að ríkisstjórnin standi af sér tillögu um þingrof og nýjar kosningar. Stjórnarliðið mun standa saman um að hafna því – líklega hver einasti þingmaður. Svoleiðis eru stjórnmálin á Íslandi.

Aflandseyjamálin hafa flækst nokkuð eftir að komu fram upplýsingar um fleiri stjórnmálmenn en forsætisráðherra sem tengjast slíkum stöðum.

Það verður samt að segjast eins og er að ef rýnt er í hinn pólitíska drullupoll er mál hans af annarri gráðu en hinna, eins og þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins sagði reyndar í fréttum í gærkvöldi. Það er ekki sambærileg staða að vera gjaldkeri í stjórnmálaflokki og forsætisráðherra – og nú er gjaldkerinn reyndar búinn að segja af sér, fyrstur manna vegna þessa hneykslis.

Umræður um þingrof gætu orðið forvitnilegar – en líklegt er samt að þær fari út og suður. Sigmundur Davíð segir beinlínis að sig langi í svona umræður – til að geta rætt þann árangur sem hefur náðst. Þá erum við semsagt komin út í hefðbundinn meting stjórnar og stjórnarandstöðu – semsagt langt frá efnisatriðum málsins sem setur þetta allt af stað. Sú umræða gæti orðið býsna skrítin.

Þegar litið er til sögu íslenskra stjórnmála er staðan reyndar dálítið óvenjuleg. Ef ríkisstjórnin fer frá er eiginlega ekkert annað í boði en hrein stjórnarskipti, að kosið verði milli stjórnarinnar og stjórnarandstöðunnar. Maður sér varla að Framsókn eða Sjálfstæðisflokkur séu að fara að vinna með Pírötum. Hrein stjórnarskipti eru fágæt í íslenskum stjórnmálum, en þau urðu þó í síðustu kosningum. Síðustu hreinu stjórnarskiptin á undan því eru þegar vinstri stjórnin tók við 1971 (að undanskildum skammlífum minnihlutastjórnum).

Uppljóstranir sem væntanlegar eru um aflandsfélög geta hins vegar magnað upp gríðarlega óánægju í samfélaginu og aukið enn á hið almenna vantraust sem hefur varla verið meira í aðra tíð.

Gunnar Tómasson hagfræðingur orðar þetta skilmerkilega í orðsendingu til alþingismanna:

Ef boðaðar upplýsingar um aflandsreikninga innlendra aðila sýna að viðkomandi eru m.a.

(a) handhafar kvóta til nýtingar á sameiginlegri auðlind þjóðarinnar;

(b) aðilar sem hafa notið afskrifta af viðskiptalánum sínum í kjölfar hrunsins; eða/og

(c) opinberir aðilar,

þá er ykkur vandi á herðar lagður af skyldum gagnvart almenningi og eigin samvizku.
Ofurlundabúð

Þetta sprengir skalann. Loks leigist út húsnæði Sautján við Laugaveg sem hefur staðið autt og yfirgefið í langan tíma.

Þarna verður ofurlundabúð sem setur ný viðmið.

Lundar á 2000 fermetrum. Að sjálfsögðu í boði Icewear.

Þarna verður reyndar útivistarfatnaður líka. Það er raunar svo einkennilegt að þegar maður fer í miðbæinn í Reykjavík eru allir í útivistarfötum, jafnt túristar sem heimamenn.
Af hverju eru skattaskjól slæm?

Andrés Jónsson almannatengill setti á vefinn þessa hugleiðingu um skattaskjól. Þetta er greinargott – og þess virði að lesa:

Afhverju eru skattaskjól slæm?

- Þau byggjast á svindli. Þau taka arð sem verður til í einu landi og byggist á vinnuafli, velferðar- og menntakerfi og öðrum auðlindum þess lands og færa hann til annars (oftast lítilla eyja með nokkur þúsund íbúum) sem kom hvergi nærri því að skapa tekjurnar og á því enga kröfu á að skattleggja þær og gerir það líka ekki.

- Notendur þeirra nýta frjálst flæði fjármagns, sem er í grunninn jákvætt skipulag, til að láta sem að eignarhaldsfélög í Lúxemburg, Tortóla og Panama séu að fjárfesta í okkar löndum. En í rauninni er þetta sumt okkar ríkasta fólk sem búið er að færa peninga sem urðu til hér og halda svo áfram að nota þá hér. Ekkert af þessum fyrirtækjum fjárfestir sínum peningum í verkefnum í Panama eða á Tortóla. Fólkið sem á þau vill búa hér, fjárfesta hér og njóta virðingar hér. Þau vilja bara ekki borga skatta hér – svona eins og við öll hin.

- Þau eru mismunun á milli þeirra stóru og smáu í landinu. Þeir stóru hafa efni á lögfræðingum og endurskoðendum sem koma hagnaðinum undan en þeir litlu skila sköttunum sínum til samrekstrarins; í rekstur Landspítalans, skólakerfisins, vegagerð, fæðingarorlofsgreiðslur og fleira sem við teljum gott og erum stolt af. Sama efnahagslega starfsemin býr undir en eigendurnir búa í sitt hvorum veruleikanum. Sá litli býr á Íslandi. Sá stóri býr þar líka en hans fé ávaxtast margfalt hraðar og það er ekki af því að hann sé duglegri heldur af því að hann færði lögheimili peninganna sinna. Hann vill ekki viðurkenna að hann búi á sama heimili og þeir. Svona eins og sambýlisfólk sem skráir sig í sundur til að fá meiri bætur.

- Hver eru áhrifin af tilvist skattaskjóla og hverjir eru að njóta þeirra? Það eru mjög fáir. Skattaskjól eru ein stærsta ástæða þess afhverju hinir ríku verða ríkari (í fyrra, árið 2015, áttu 65 ríkustu einstaklingarnir jafn mikið og helmingur jarðarbúa samanlagt. Árið 2010 þurfti 388 ríkustu í heimi til).
Nöfn

Wintris, Falson og Dooley.

Hvað er með þessi nöfn? Þetta eru félög sem eru í eigu Íslendinga.

En veita innsýn inn í heim sem er öllum almenningi hulinn og þangað sem honum er ekki boðið.