arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vonda veðrið á morgun

Hér á heimilinu hafa verið miklar vangaveltur nú seinnipartinn um hvort skólahaldi verði frestað á morgun vegna veðurs. Svona hjóðar spáin.

Vaxandi austan átt í nótt. Snemma í fyrramálið má búast við slæmu skyggni vegna skafrennings víða suðvestanlands, þar með talið á höfuðborgarsvæðinu og á Reykjanesbraut. Hvessir enn þegar líður á morguninn og fer að snjóa og búast má við mikilli snjókomu fram eftir degi. Síðdegis milli kl 15. og 18. snýst vindur í hægari vestan átt með éljagangi, fyrst á Reykjanesi. Versnandi veðri er spáð austanlands seint.

Það verður kannski hægt að koma börnunum í skólann, en miðað við þetta gæti verið erfitt að koma þeim heim aftur. Þyrfti jafnvel að kalla út hjálparsveitir til þess.

Það blundar reyndar í mér minning um einhverja bestu daga bernskunnar – dagana þegar skólum var aflýst vegna veðurs. Þetta gerðist örsjaldan en þessir dagar ljóma í minningunni.

Ég man til dæmis einn dag, þá var ég held ég enn í Öldugötuskólanum gamla, það kyngdi niður fönn um nóttina og morguninn. Þegar leið að hádegi lægði og birti til. Þá þustu börnin út. Það var svo mikill snjór að hægt var að grafa löng göng gegnum fannfergið sem hafði safnast í kringum Landakotstúnið.

Ein eins og ég segi, það er óvíst hvort verður skóli á morgun. En það er allavega eitt sem má ekki gera í svo vondu veðri og erfiðri færð: Funda í fjárlaganefnd. Menn geta orðið svo úrillir.
Vond stjórnsýsla

Eitt af því sem nokkuð góð samstaða ríkir um á Íslandi er að það þurfi að efla heilbrigðiskerfið. Í raun er furðulegt hversu stjórnmálamenn starfa lítt eftir þessu – það er ekkert lát á lýsingum á því hversu kerfið er að niðurlotum komið. Og þær eru trúverðugar – ég hef talað við lækna og hjúkrunarfólk sem lýsir því hversu skelfilega erfiður vinnustaður Landspítalinn er, aðstaða léleg og vinnuálag alltof mikið.

Hið sama er uppi á teningnum í heilsugæslunni, sjálfu hliðinu inn í heilbrigðisþjónustuna, þar er starfsfólkið alltof fátt og engin leið að anna eftirspurninni eftir læknishjálp. Þar virðast ráðamenn helst vera komnir að þeirri niðurstöðu að beri að ráða bót á vandanum með einkavæðingu.

Þess vegna er svo skrítið að heyra formann fjárlaganefndar, sem hafði uppi stór orð um eflingu heilbrigðiskerfisins fyrir síðustu kosningar, tala um „andlegt ofbeldi“ þegar forstjóri Landspítalans bendir enn einu sinni á að fjárveitingar hrökkvi ekki til og séu ekki í samræmi við fyrirheit.

Einhvers staðar sá ég að þarna væri formaðurinn að ganga erinda „greiðenda“. Semsagt þeirra sem borga skattana – að þarna væri vörn gagnvart frekum hagsmunahópum. En það verður að segjast eins og er að freku hagsmunahóparnir eru ekki þarna – í raun ríkir þjóðarsátt um að styrkja heilbrigðisþjónustu í landinu og verja til þess fjármunum.

Freku hagsmunahóparnir eru í röðum stórútgerðarinnar og kvótahafa sem komast upp með að greiða ekki sanngjarnan hlut fyrir afnot sín af auðlindum þjóðarinnar – þeim er enn að takast að koma í veg fyrir að sett verði ákvæði um auðlindir í stjórnarskrá með ítökum sínum í stjórnmálaflokkum. Og þeir eru í fjármálakerfinu þar sem hagnaðurinn er óskaplegur – og þar sem er sífellt verið að leita leiða til að plokka meira fé af almenningi. Vilji menn byggja sanngjarnt samfélag á Íslandi þarf að horfa í þessa átt.

Það er ekki bjóðandi að ár eftir ár búi stofnanir samfélagsins við einhvers konar óttastjórnun frá hendi misviturra stjórnmálamanna og þurfi sífellt að lúta duttlungum þeirra. Þetta er einfaldlega hræðilega vond stjórnsýsla, í henni felst sóun á tíma og kröftum – með svona aðferðum er aldrei hægt að skipuleggja neitt fram í tímann heldur rekur menn stjórnlítið, ár frá ári, sem kannski hentar sumum stjórnmálamönnum ágætlega.

Þannig geta þeir sýnt vald sitt – gert sig breiða, líkt og samfélagið sé komið upp á náð og miskunn þeirra sjálfra.
Þunglyndislegasta jólagjöfin

Byggðasafn Hafnafjarðar birtir þessa auglýsingu úr blaðinu Hamri frá 15. desember 1958.

Skiljið ekki fjölskyldu ykkar eftir bjargarlausa þótt þið verðið kallaðir yfir landamæri lífs og dauða

Dálítið þunglyndisleg jólagjöf, satt að segja. Getur þó vissulega verið gagnleg ef svo óheppilega vill til.
Kontrapunktur tribute – já, þetta var dægilegt sjónvarpsefni

Í Berlín er tekinn upp þessa helgi sérstök tribute útgáfa af Kontrapunkti, samnorræna sjónvarpsþættinum sem var sýndur með hléum frá 1964-1998. Kontrapunktur var spurningakeppni um klassíska tónlist, afar fræðandi, mjög menningarleg og furðulega vinsæl.

Íslendingar tóku þátt í Kontrapunkti um hríð, ég man eftir keppendum eins og Valdimar Pálssyni, Gylfa Baldurssyni og Ríkharði Erni Pálssyni, en á þessum árum urðu keppendurnir sumir celeb um Norðurlöndin. Ég man að ég gekk að Finna einum á tónleikum í Háskólabíói fyrir margt löngu og spurði:

„Ert þú Mats Liljeroos?“

Mats var líklega yngsti maðurinn sem nokkurn tíma keppti í Kontrapunkti, hann var í sigurliði Finna 1998, en árin áður höfðu Norðmenn nánast einokað keppni sína, enda höfðu þeir í liði sínu mann sem nefnist Kjell Hillveg, hæglátan náunga sem vissi nánast allt um tónlist.

Stjórnandinn var hinn óviðjafnalegi Sixten Nordström frá Svíþjóð – þetta var norræn samvinna eins og hún gerist best. Spurningarnar voru byggðar upp með aðleiðslu, keppendur færðu sig nær höfundi, verki og ártali, og enduðu jafnvel á ópusnúmeri og tóntegund.

Sjálfur gat maður stundum rétt um höfund og tónverk – en restinni náði maður síður. Ég hef aldrei verið sterkur í ópusnúmerunum. En áhorfendur gátu semsagt tekið þátt á sinn hátt, það var ein snilldin við Kontrapunkt.

En nú er semsagt vitnað í Kontrapunkt í samnorrænni tónlistarspurningakeppni sem haldin er í sendiráði Norðurlandanna í Berlín. Þar er áherslan á nútímatónlist, en í íslenska liðinu eru Daníel Bjarnason, Guðný Guðmundsdóttir og Bjarni Frímann Bjarnason.

Þetta minnir mann á hvað Kontrapunktur var dægilegt sjónvarpsefni, rólegt og gott. Það þarf ekki alltaf að vera með þennan asa í sjónvarpi.

Fyrst var Kontrapunkti stjórnað af sænska tónlistarmanninum Sten Broman, það sáum við aldrei hér á Íslandi, þegar þátturinn barst hingað og við fórum að taka þátt var stjórnandinn Sixten Nordström, einnig Svíi.
Hvaða gagn gera loftárásir á Sýrland?

Vesturlandabúar voru ekki svo ákafir að varpa sprengjum á Sýrland meðan þar geisaði borgarastríð sem litlum fréttum fór af í heimspressunni. Þá fékk harðstjórinn Assad að murka lífið úr þjóð sinni, varpa á hana svokölluðum tunnusprengjum, fangelsa og pynta, en engum datt í hug að fara að kasta sprengjum á hann.

Það er ekki fyrr en áhrifa stríðsins fer að gæta á Vesturlöndum að ríkisstjórnir gerast ákafar í að hefja sprengjuárásir.

Að miklu leyti er þetta spurningin um að „gera eitthvað“ eða sýnast gera það. Vilji menn ráða niðurlögum Isis hratt verður það varla gert nema með landhernaði. En hvorki Vesturlönd né ríki í Arabaheiminum eru til í að fara út í slíkt ævintýri. Á meðan er látið nægja að sprengja Isis í borginni Raqqa þar sem er eitt höfuðvígið.

Meðal afleiðinga þessa er að mikill fjöldi óbreyttra borgara fellur – Isis skýlir sér innan um almenning, þá sem hafa ekki náð að flýja, konur og börn. Hefði einhverjum komið í hug að sprengja almenning í Belfast úr lofti til að ráða niðurlögum Írska lýðveldishersins?

Þetta er afar vafasöm hernaðarlist eins og kemur fram í þessu viðtali við flóttamenn frá Raqqa sem hvetja bresku ríkisstjórnina til að fara varlega í að slást í lið með þeim sem gera loftárásir á borgina. Jeremy Corbyn, formaður Verkamannaflokksins, hefur líka varað við þessu – en í því móðursýkisástandi sem nú ríkir þykir slíkt óþjóðhollt.

En flækjustigið er mjög hátt. Í Sýrlandi er eins og allir séu á móti öllum. Fólkið í Raqqa vill ekki sjá Kúrda sem hafa barist harðast gegn Isis. Þeir segja að tilvera Isis henti Assad forseta í raun mjög vel – hann er allt í einu farinn að líta vel út í augum Vesturlanda þótt hann hafi veri mun stórtækari í morðum í borgarastríðinu. Og Rússar eru á sínu einkaflippi við að sýna mátt sinn og megin, þeir kasta sprengjum á óvini Assads, hvort sem það eru Isis eða ekki. Rússnesku orrustuvélinni sem var skotin niður var beint gegn sveitum Sýrlendinga sem eru af túrkmenskum uppruna – þetta fólk er náskylt Tyrkjum, en Túrkmenarnir berjast bæði gegn Assad og gegn Isis.

Vonirnar um frið eru náttúrlega engar á meðan hver otar sínum tota með þessum hætti.
„Skítugur klaki í staðnaðri kulda og hálkutíð“

Sigurður Þór Guðjónsson rithöfundur er einn mesti áhugamaður um veður á Íslandi. Hann var eitt sinn í sjónvarpsþætti hjá mér að ræða þetta hugðarefni sitt, var bráðfyndinn, eins og hann á að sér – hann hefur sérlega næmt skopskyn eins og þeir vita sem fylgjast með honum á Facebook. En veðrið er líka alvörumál hjá honum, í Mogganum í dag er hann titlaður sem veðursagnfræðingur.

Sigurður hefur skoðanir á veðri – og ég verð að viðurkenna að ég er oftar en ekki sammála honum (eins og hann hata ég þegar fólk er farið að tala um að haustið sé komið í ágúst). Þótt ég sé vaxinn eins og norrænn karlhlunkur kann ég best við mig í hlýju suðrænu loftslagi – helst einhvers staðar við strönd. Vona að ég muni geta eytt ellinni á slíkum stað.

Sigurður Facebookvinur minn skrifar um veðrið í dag:

Nú er næst mesta snjódýpt sem mælst hefur i Reykjavík í nóvember og frostið er 7 stig. Kalt verður áfram. Fljótlega verður þetta skítugur klaki í staðnaðri kulda og hálkutíð. Að nokkur maður skuli fagna þessu og taka það fram yfir mildi og hógværð! Sem ríkt hefur hingað til.
51ta ríkið

Páll Baldvin Baldvinsson sagði í Kiljunni um daginn, í tilefni af útgáfu bókarinnar Stríðsárin, að í Íslendingum hefði síðan í stríðinu búið draumurinn um amerískt allsnægtasamfélag.

Í dag má sjá í Fréttablaðinu á næstum hverri einustu síðu auglýsingu um Black Friday.

Ég er reyndar svo fávís að ég hafði ekki heyrt um fyrirbærið fyrr en í morgun – og fer þó oft til Bandaríkjanna.

Málvöndunarmenn hafa tjáð sig og spurt hvort þetta megi ekki heita Föstudagur til fjár, Föstudagsfár eða einfaldlega Svarti föstudagurinn.

Kannski er hægt að koma því í kring, en þetta er enn Black Friday, rétt eins og talað er um Halloween og Thanksgiving hér á landi.

Síðarnefndi hátíðisdagurinn var í gær og kalkúnn víða á borðum. Hann er étinn í Bandaríkjunum á þessum degi til að minnast landnema sem komu að strönd Massachusetts um 1620.

Við gætum bráðum farið að sækja um að verða 51ta ríkið. Við fengjum okkar eigin stjörnu í bandaríska fánann og værum laus við verðtrygginguna.

Getum haldið upp á þetta með því að horfa á bandarísku jólamyndirnar. Vísir.is birtir dagatal yfir jólamyndirnar sem segir að hljóti að „fara á ískápinn“. Þær eru allar amerískar, nema þar er ein bresk – hún reyndar fjarska ameríkaníseruð.
Tilefnislaus umræða um fólksflutninga?

Nýskeð fór fram angistarfull umræða um brottflutning fólks frá Íslandi – en mátti reyndar sums staðar greina Þórðargleði. Um þetta var skrifað fram og aftur og það rætt í þáttum. En kann að vera að umræðan hafi verið tilefnislaus – út í bláinn?

Sú er að minnsta kosti raunin ef marka má tölur sem Hagstofan birti í dag. Þarna birtist þessi skýringartexti, og er reyndar nokkuð lengri:

Sé hlutfall íslenskra ríkisborgara sem flytja til og frá landinu á mismunandi aldursbili (af heildarfjölda aðfluttra og brottfluttra) árið 2015 borið saman við sambærilegt hlutfall áranna 1986 til 2014 fæst niðurstaðan að engar markverðar breytingar hafi átt sér stað árið 2015. Aukinn fjöldi brottfluttra er ekki umfram það sem telja má eðlilega sveiflu miðað við fyrri ár. Þessi niðurstaða á við hvort sem horft er til búferlaflutninga hjá einstaklingum eða kjarnafjölskyldum.

Og svo þetta línurit:
Hvað ætlast Ólafur Ragnar fyrir?

Ólafur Ragnar Grímsson er ekki náttúruafl eða goðmagn. Hann er bara maður og ekki ómissandi. Það er enginn ómissandi í heiminum, þannig er gangur lífsins.

Honum tekst hins vegar að búa spurningum um framtíð sína á forsetastóli í búning einhvers konar launhelga, eins og þar séu öfl sem eru æðri okkur og honum sjálfum að ráða ráðum sínum. Einhvers konar samtal hans og sjálfrar þjóðarvitundarinnar.

Líkt og þetta sé honum varla í sjálfsvald sett.

Það er reyndar langt síðan Ólafur fór að tala um sjálfan sig í þriðju persónu – svona þegar sá gállinn er á honum.

Hann virðist líka upplifa það þannig að alltaf sé í gangi eitthvert ástand sem útheimti hann og engan annan. Þannig var það bæði fyrir og eftir hrun og nú er það ógn af múslimum sem hann útmálar í viðtali eftir viðtal – maður man varla eftir öðrum eins spretti hjá Ólafi í fjölmiðlum síðan í Icesave.

Ólafur ætti svosem að vera í stakk búinn að skilja þessa ógn, enginn íslenskur stjórnmálamaður hefur dvalið jafn mikið í ofsatrúarmúslimalöndum við Persaflóa og hefur jafnmikil sambönd þar.

Hvað vakir fyrir Ólafi?

Er hann að undirbúa enn eitt framboð sitt – og stefna að 24 ára valdasetu? Maður sér ekki betur. En hann ætlar ekki að tilkynna framboðið fyrr en á áramótunum – sem er í rauninni alveg út í hött. Með framgöngu sinni núna nær hann líka að stugga burt öðrum frambjóðendum – það gerir gerir þeim sem gætu haft löngun í embættið afar erfitt fyrir að vita ekki um áform hans – um leið og hann haslar sér völl og fylkir ákveðnum hluta kjósenda á bak við sig.

Það eru ekki sömu kjósendur og kusu hann í upphafi, árið 1996, nei, þetta er allt annar markhópur. Það má Ólafur eiga að hann er langklókasti stjórnmálamaður Íslands, þar á hann engan sinn líka. Meira að segja gamli fjandmaður hans, Davíð Oddsson, er varla annað núorðið en skósveinn í flokki Ólafs Ragnars sem er einhver öflugasta pólitíska hreyfing Íslands þegar hann ræsir hana út.
Fallegar moskuteikningarnar, fjármögnun og byggingatími

Manni sýnist að teikningar að mosku í Reykjavík séu ljómandi fallegar og smekklegar. Húsið ætti að falla vel að umhverfinu og þarna er meira að segja unnið með hið þjóðlega byggingarefni, torf.

Það getur tekið langan tíma að koma upp tilbeiðsluhúsum og manni heyrist að Salman Tamimi, formaður Félags múslima, sé ekki alveg viss um hvernig fjármögnunin á að vera. Hún má alls ekki vera í gegnum vafasama trúbræður í Saudi-Arabíu eða Persaflóaríkjum. Það er dálítið bjartsýnt að 200 manns í söfnuðinum gefi milljón hver, eins og Salman talaði um í sjónvarpinu í kvöld. En hvað veit maður?

Þolinmæðin getur þó reynst ágæt í þessu efni. Tími guðdómsins er líka langur, þar ríkja ekki nein skammtímasjónarmið. Við þurfum ef til vill ekki ekki að nefna hversu langan tíma það tók að byggja Péturskirkjuna í Róm, nú eða Sagrada Familia Gaudis í Barcelona. Hún hefur verið í byggingu síðan 1882 en nú er stefnt á að klára hana 2026.

Landakotskirkja, tilbeiðsluhús kaþólskra á Íslandi, hefur í raun aldrei verið kláruð. Það vantar toppinn á turninum. Hallgrímskirkja var í byggingu í næstum fjóra áratugi. Á löngu tímabili stóð kirkjubyggingin í stað, það var hrært í eina og eina steinsteypufötu þegar sóknarnefndin hafði efni á. En kirkjan reis með mikilli þrautseigju og þolinmæði og er nú bæjarprýði – eins og moskan í Sogamýri verður væntanlega með tíð og tíma.

Moskubyggingin er teiknuð af arkitektunum Gunnlaugi Stefáni Pálssyni og Piu Bickmann.

Við getum svo borið hana saman við teikninguna að kirkju rétttrúaðra í Reykjavík. Verður að segjast eins og er að samanburðurinn er kirkjunni mjög í óhag. Hún er frekar púkaleg, svona eins og stöðluð teikning sem kemur í pósti einhvers staðar að utan. Maður gæti jafnvel talað um kits í þessu sambandi.
Kalman og Sansal

Jón Kalman Stefánsson fékk í dag verðlaun tímaritsins Lire (Lestur) fyrir bestu erlendu bókina í Frakklandi þetta árið. Þetta er mikill heiður, það verður bara að segjast eins og er að Frakkar eru líklega mesta bókmenntaþjóð í heimi. Þeir eru líka opnir fyrir erlendum bókum, ólíkt því sem tíðkast í Bandaríkjunum og Bretlandi þar sem útlendir höfundar eiga miklu erfiðara uppdráttar. Arnaldur er feiki vinsæll í Frakklandi, þar sló Auður Ava í gegn áður en hún varð vinsæl á Íslandi og nú er Jón Kalman orðinn stórstjarna þar, gefinn út af sjálfu Gallimard, einu virtasta bókaforlagi heims.

Frábær árangur semsagt.

En svo er annar höfundur sem fékk verðlaun Lire fyrir bestu bókina, heilt yfir, eins og sagt er. Bestu bók ársins. Það er Alsírmaðurinn Boualem Sansal fyrir skáldsöguna 2084: Endalok veraldarinnar.

Ég minnist þessa höfundar með miklum hlýhug. Ég hitti hann á bókamessunni í Frankfurt 2011 og tók við hann viðtal fyrir Kiljuna. Þá fannst mér að þessi smávaxni maður, með sítt hár tekið saman í tagl, falleg og lifandi augu, væri einhver hugaðasti náungi sem ég hefði hitt. Hann var þá að veita friðarverðlaunum þýskra bóksala viðurkenningu.

Sansal sagði mér að líf hans væri að sumu leyti óþolandi. Hann býr rétt hjá Algeirsborg. Annars vegar væru íslamistarnir sem vildu drepa hann en hins vegar væri ríkissjórn landsins, þar sem herinn hefur tögl og hagldir, sem þyldi hann ekki. Flestir rithöfundar og menntamenn sem hefðu tök á væru löngu farnir úr landi. En hann væri þarna enn.

Ég spurði Sansal hvort hann vildi kannski koma á Bókmenntahátíðina á Íslandi, þar væri mjög vingjarnlegt andrúmsloft. Jú, hann langaði til þess. En af því hefur ekki enn orðið.
Við sigrum ef við verjum hið opna samfélag

Í móðursýkiskenndu ástandi geta menn tekið ákvarðanir sem byggja á skammsýni, stundarhagsmunum, vondum upplýsingum, hálftrylltri fjölmiðlaumræðu.

Innrásin í Afganistan var til dæmis sérlega vont og vanhugsað viðbragð við árásinni á Tvíburaturnana. Niðurstaðan var sú að vestræn ríki sátu uppi með hernað sem skilar litlu og er erfitt að komast úr.

Innrásin í Írak var ef til vill glæpsamlegt viðbragð við hryðjuverkum, þ.e. hryðjuverk voru ein átyllan fyrir henni. Við erum enn að súpa seyðið af þessum gerræðislega stríðsrekstri sem hleypti öllu í bál og brand og hefur síðan smitast út til nágrannaríkja.

Fátt hefur fóðrað hryðjuverk eins og þessi innrás. Eins og sagði í grein sem birtist hér um daginn, Íraksstríðið var móðir Daesh, faðirinn er Saudi-Arabía.

If you break it, you own it, varð Colin Powell, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, eitt sinn að orði um Íraksstríðið. Þeir sem sprengja þjóðir aftur á steinöld, þurfa að taka þátt í að byggja upp aftur. Þannig var það í Þýskalandi og Japan eftir stríðið og tókst furðu vel – jafnvel þótt þessi ríki hefðu gerst sek um skelfilega stríðsglæpi. Annars er hætt við að átökunum linni aldrei, stríðið gangi stöðugt aftur.

Powell gat því miður ekki lifað eftir þessum orðum sínum, hann var einn af raðlygurunum sem stóðu fyrir Íraksstríðinu.

Það er alið á hysteríu vegna hryðjuverka – og athyglin beinist að flóttamönnum sem eru beinlínis að flýja öflin sem standa fyrir hryðjuverkum. Tónninn í forsetaframbjóðendum Repúblikana er orðinn svo herskár að upp í hugann koma fangabúðir og fasismi. Það er sár vöntun á stjórnmálamönnum af því taginu sem kalla má statesmen.

En það er nóg af pólitískum smámennum sem eru að þjóna skammtímahagsmunum sínum. Pútín sprengir af því hann vill að Assad haldi völdum og til að sýna að Rússar eru menn með mönnum í veröldinni, Hollande sprengir vegna þess að hann er hræddur um að ef hann sýnist ekki nógu harður muni hann falla í kosningum – og Front National jafnvel komast til valda. Obama forseti fer fyrir Bandaríkjum sem eru brennd af Írak og Afganistan, hafa glatað miklu af áhrifavaldi sínu í veröldinni, hann er helst gagnrýndur fyrir að halda að sér höndum, fyrir að skilja eftir valdatóm.

Hryðjuverkaógn er náttúrlega til staðar, en efnislegur skaði sem hryðjuverkamenn geta valdið er þó afar takmarkaður. Það eru fleiri óbreyttir borgarar sem bíða bana vegna loftárása Frakka í Sýrlandi en dóu í hryðjuverkaárásunum í París – það er hollt fyrir okkur að muna það. En hryðjuverk hafa mikil áhrif á sálarlíf einstaklinga og þjóða. Þau koma okkur úr jafnvægi umfram aðra ógn sem kann að vera meiri.

Lykilatriði í að bregðast við er að fara ekki á taugum, heldur halda fast í vestræn gildi frelsis og mannúðar. Hin leiðin, að sprengja, vopnvæðast, loka landamærum, hunsa neyð flóttafólks, orðræða tortryggni og haturs – það er sigur fyrir hryðjuverkamennina og ósigur hins opna samfélags sem við þurfum að verja, jafnt hér á Íslandi og í Evrópu.
Að halda með Rússum en ekki Tyrkjum

Merkilegt er að fylgjast með viðbrögðunum við atburðunum fyrir botni Miðjarðarhafs. Pútín Rússlandsforseti er orðinn feikilega vinsæll á Vesturlöndum, sérstaklega hjá þeim sem eru yst til vinstri og yst til hægri. Vinstrimennirnir fíla hann vegna þess að þeir telja að hann sé að sýna Bandaríkjunum tvo í heimana, það er alltaf vinsælt, en hægrimennirnir eru hrifnir af honum vegna þess að þeim finnst aðdáunarvert að hann sé að sprengja múslima. Rússum er meira að segja fyrirgefið þótt þeir hendi sprengjunum af fádæma ónákvæmni, ekki bara á ISIS, heldur líka á alls kyns aðra hópa sem berjast í Sýrlandi og auðvitað á óbreytta borgara.

Á sama tíma eru vinsældir Tyrkja mjög litlar. Andúð á Tyrkjum er svosem gamalgróin í Evrópu, en nú horfum við upp á Tyrkland sem vegur salt milli austurs og vesturs, þarf að gæta hagsmuna sinna báðum megin og gengur það ekki sérlega vel. Því þótt Tyrkland sé enn í Nató hefur Erdogan fært það lengra inn í hinn íslamska heim – fjær Evrópu. Það speglast meðal annars í miklu harðari afstöðu gegn Ísrael en áður, gríðarlegum viðskiptahagsmunum gagnvart olíuríkjum við Persaflóa og því að Erdogan náði að kveða í kútinn forystu tyrkneska hersins sem löngum stóð vörð um hinar veraldlegu hugsjónir Ataturks, föður nútíma Tyrklands, og greip inn í ef trúarvæðingin gekk of langt. Eitt af því sem Erdogan tókst að gera var að aftengja hættuna á því að herinn tæki völdin, eins og alltaf var möguleiki ef herforingjar töldu ríkja upplausnarástand eða ef hvarflað var frá hugmyndum Ataturks. Enn eru myndir af Ataturk alls staðar í Tyrklandi, en stundum virkar það eins og sýndarmennska, því stjórnvöld umgangast arfleifð hans eins og þeim hentar.

Á sama tíma er Tyrkland sjötti vinsælasti áfangastaður ferðamanna í heiminum, mikið af því eru ofurvenjulegir evrópskir borgarar í sólarlandaferðum. Fjöldi ferðamanna árlega nálgast 40 milljónir. Tyrkir hafa fjárfest gríðarlega í túrismanum, en nú er spurning hvort ferðamenn skynji slíka ógn að þeir kæri sig ekki um að fara til Tyrklands lengur.

Það væri mikið högg fyrir efnahagslíf Tyrklands sem hefur verið í ótrúlegum uppgangi nokkuð lengi. Þeir eru um margt líkir, Erdogan og Pútín – jú, þeir eru báðir frekar ógeðfelldir – en það má sá fyrrnefndi eiga að hann er miklu betri í efnahagsmálum.
Minningargluggi um Kennedy í Lækjargötu 1963

Þessi ljósmynd kom upp úr kassa í tiltekt hér heima. Eins og greina má ef rýnt er í myndina er hún komin úr gleraugnaversluninni Fókus sem var í Lækjargötu í eina tíð. Sigurveig kona mín rak síðar veitingastað í sama húsi, það er sjálfsagt skýringin á því að myndin er hingað komin.

Myndin er augljóslega tekin 1963. Þarna hefur verið settur upp sérstakur minningargluggi um John F. Kennedy, hinn myrta Bandaríkjaforseta. Það eru blóm í glugganum, kerti, mynd af Kennedy, dökk tjöld, allt með miklum virðuleikablæ.

Sýnir hvílíkur harmdauði þessi stjórnmálamaður var heimsbyggðinni, en þess má líka geta að eigendur búðarinnar voru Frank Cassata og kona hans Áslaug Kjartansdóttir. Frank Cassata var Bandaríkjamaður af ítölskum ættum sem kom til Íslands með Bandaríkjaher í heimsstyrjöldinni en settist síðar að hér.
Hinir ömurlegu Svíþjóðardemókratar – rasistar í jakkafötum

Svíþjóðardemókratar eru flokkur sem fæddist af Ný-nasistum. Vel greiddir, í jakkafötum með bindi, konurnar í fallegum kjólum. Þeir eru nú þriðji stærsti flokkur Svíþjóðar.

Hugmyndirnar eru grautur, þau segjast vera „elíta“, eru í jakkafötunum til að ímynd þeirra sé „góð“, tala um „skítuga Rúmena“ og svo þegar er gengið á þau koma þau með einhver rök um að verði alls konar matur í skólaeldhúsum. Svo eru þau eins og þorpsbúar, hafa ekki komið til útlanda og segjast ekki vilja það.

Þessi umfjöllun er úr Guardian frá því fyrir fáum dögum.