arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Danski aðallinn í veislu drottningar

Margrét Danadrottning er 75 ára í dag. Það er mikið um dýrðir í Danmörku. Ólafur Ragnar Grímsson mættur í veisluna. Stanslausar beinar útsendingar, prjál, bukk og beygingar. Ekkert til sparað. Ólíkt Svíum og Norðmönnum spara Danir aldrei neitt þegar kóngafólkið er annars vegar.

Hér mæta glæstir fulltrúar danska aðalsins til veislu í höllinni, Illugi vinur minn segir að þetta Ingólfur Kristján Friðrik Knútur Haraldur Gormur Gústav Viggó Valdimar Áki greifi af Rósenborg og frú hans. Hann var eitt sinn Ingólfur af Danmörku og Íslandi og stóð þá nærri ríkiserfðum.

Ættin sem hann tilheyrir er Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. Samkvæmt Wikipedia fær hann 1,4 milljónir danskra króna í árlegan lífeyri.

Ég læt þess getið að ég er lýðveldissinni og hef mikla andúð á kóngum, drottningum og öllu sem slíku tilheyrir.
Að móðga hátign

Sumt fólk er leiðinlegra en annað – þannig er það bara.

Á Norðurlöndunum tíðkast enn fáránlegur hátignarbragur í kringum kóngafólk, mest í Danmörku.

Margrét Danadrottning varð 75 ára um daginn og það var talsverður fögnuður í ríkinu.

Á fréttamannafundi varð einum blaðamanni á að segja „þú“ við drottninguna – þúaði hana semsé eins og almennilegt fólk gerir í samskiptum sínum.

Þéringar má enn heyra í sjónvarpsþættinum Matador sem er nú er endursýndur í sjónvarpi, á Íslandi eru þær alveg aflagðar. Ungt fólk kann ekki að þéra – sem betur fer.

En drottningin brást illa við og sagði við blaðamanninn:

„Afsakið, mér skjátlast kannski, en ég veit ekki til þess að við höfum verið í skóla saman. Ég held ekki að við séum dús.“

Á frönsku er til hugtakið lèse-majesté sem þýðir að móðga hátign. Það virðist eiga við hér.
Lækjartorg eins og það var fyrir löngu

Hér er mynd af vefnum Gamlar ljósmyndir. Margir átta sig kannski ekki á því hvar þetta er, en þetta er norðurhluti Lækjartorgs, séður frá stjórnarráðsblettinum á sjöunda áratugnum.

Í horninu er söluturn sem þarna var, svo ljósmyndaverslun Gevafoto, þá úrsmíðabúð þar sem ljúfmennið Garðar Ólafsson var og svo Aðalbúðin – ekki man ég hvað hún seldi. Þar við hliðina, rétt utan myndrammans, var bókabúð Braga – þó ekki Braga Kristjónssonar.

Í bakgrunni má sjá Eimskipafélagshúsið með hakakrossinum sem nú hefur verið hulinn. Þarna sést líka handriðið efst á Ingólfshvoli, þriggja hæða húsi sem stóð í Hafnarstræti til 1970, en var rifið til að rýma fyrir nýbyggingu Landsbankans.

Fyrir miðjunni er svo hús merkt Helga Magnússyni & co. Það hefur löngum verið kennt við Rammagerðina. Húsið var teiknað af Einari Erlendssyni húsameistara, einum mesta áhrifamanni í byggingarsögu Reykjavíkur. Nú stendur til að rífa það að mestu leyti og fella inn í hótel sem þarna á að rísa.
Kristín Ómars, fangabúðavist Leifs, óbirt viðtal við Grass

Rithöfundurinn Kristín Ómardóttir er í aðallhlutverki í Kiljunni í kvöld. Við ræðum við Kristínu, heyrum í fólki sem þekkir hana vel og sýnum gömul myndbrot. Kristín hefur nýskeð sent frá sér skáldsöguna Flækinginn sem hefur fengið afar góða dóma.

Í þáttinn kemur einnig Sveinn Muller, en hann er sonur Leifs H. Muller, sem á unga aldri var handtekinn í Noregi, svikinn í hendur nasista, og fluttur í hinar illræmdu fangabúðir Sachsenhausen. Nú er verið að endurútgefa minningar Leifs sem komu út strax 1945 undir heitinu Í fangabúðum nasista.

Við sýnum brot úr áður óbirtu viðtal við Günter Grass sem tekið var á heimili hans í Þýskalandi 2012.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur, nýja þýðingu á 1984 eftir George Orwell og spennusöguna Flekklaus eftir Sólveigu Pálsdóttur.
Stærsta fréttin á Íslandi þetta vorið

Þegar ég var ungur maður að byrja í blaðamennsku var tvennt sem einokaði fréttirnar: Sjávarútvegur og kjaramál.

Á fréttastofu sjónvarps á Laugavegi var stór skápur með myndböndum sem voru merkt: Loðna, þorskur, síld o.s.frv. Þetta voru safnmyndirnar sem voru notaðar til að þekja sjávarútvegsfréttirnar.

Kjaramálunum tengdust fréttir af eilífu samningaþófi á vinnumarkaði, verkföllum, jú og verðbólgunni.

Þetta hefur breyst mikið. Nú er til dæmis að hefjast tíð harðra kjaradeilna og verkfalla. Þetta mun hafa gríðarleg áhrif næstu mánuðina – fyrir utan áhrifin á efnahagslífið sem kunna að vera langvarandi.

Nú ber svo við að fjölmiðlar gefa þessu afar lítinn gaum. Upplýsingarnar sem maður fær um þessa stóratburði eru litlar og lélegar. Skýringin er alls ekki sú að fjölmiðlamenn séu lélegri nú en áður var, alls ekki, heldur er eins og þeir séu bara ekki að horfa í þessa átt.

Áður fyrr voru frétta- og blaðamenn sem voru nánast sérhæfðir í fréttum af kjaradeilum. Höfðu mikil tengsl inn í launþegahreyfinguna og samtök atvinnurekenda. Það kannski sakaði ekki að forvígismennirnir voru oft skrautlegir karakterar eins og Gvendur jaki og Einar Oddur. Þeir eru ekki margir blaðamennirnir núorðið sem hafa þessi tengsl eða þekkingu.

En verkföll og kjarasamningar eru stærsta fréttin á Íslandi þetta vorið. Þessu þarf að sinna betur.
Herra Rokk – Hann mun aldrei gleym’ enni

Menn keppast við að minnast Rúnars Júlíussonar. Það er allt gott og maklegt. Rúnar var einstakur maður, rokkhetja, en um leið sérlega vandaður og einlægur. Drengur góður.

Hér er frábært lag með Rúnari sem er ekki mjög haldið á lofti. Hann er þarna með hljómsveitinni Unun sem var samstarfsverkefni dr. Gunna og Þórs Eldon. Þetta var ekki langlíft band, þarna var eitthvað meik í gangi sem heppnaðist ekki, en mestallt sem kom frá Unun er afburðagott, bæði tónlist og textar.
Günter Grass og örlög Þýskalands

Enginn rithöfundur lýsti örlögum Þjóðverja á 20. öld betur en Günter Grass. Það gerði hann í bókum sem spanna allt frá Blikktrommunni (1959) til Krabbadans (2002). Báðar eru til á íslensku.

Grass var alla tíð mjög pólitískur. Þegar kom að því að hann veldi sér stjórnmálaflokk gekk hann í raðir Sósíaldemókrata, SPD.

Það var eiginlega eini flokkurinn í Þýskalandi sem hafði ekki svikið Weimarlýðveldið. Nasistar og kommúnistar lögðust á eitt um að tortíma því.

„Ég dró mínar ályktanir valdi afar leiðinlegan en mjög stöðugan stjórnmálaflokk, Sósíaldemókrata, og þar hef ég verið síðan. Það var ekki eins og ég væri fæddur sósíaldemókrati heldur lærði ég það, smátt og smátt,“ segir Grass í áður óbirtu viðtali við hann sem var tekið á Íslandi og verður væntanlega sýnt í Kiljunni á miðvikudagskvöldið.
Á Hillary möguleika?

Hillary Clinton hefur ýmislegt á móti sér sem forsetaframbjóðandi. Hún er ekkert sérstaklega alþýðleg, mörgum finnst hún reyndar óviðkunnanleg, það er hægt að magna upp efasemdir um heilsufar hennar, hún kemur úr elítu – það er líka hægt að búa til alls konar neikvæðan áróður tengdan því.

Nú segist Hillary ætla að fara fram til að bæta kjör venjulegra Bandaríkjamanna. Slíkt hefði hljómað meira sannfærandi úr munni Elizabeth Warren, en hún fer varla fram, ætti varla möguleika heldur.

Repúblikanar hafa meirihluta í báðum deildum Bandaríkjaþings, sterkur frambjóðandi þeirra ætti að geta sigrað Hillary. Slíkur er hins vegar varla í sjónmáli. Ted Cruz, öldungadeildarþingmaður frá Texas, hefur stigið fram. Hann fer fram undir merkjum Krists – tilkynnti um framboð sitt í skóla sem var stofnaður af prédíkaranum Jerry Falwell.
Jú, Framsókn hallast til vinstri, en eru fréttabréf frá Einari Karli leyniskýrslur?

Eins og ég sagði sýndi Framsókn vinstri vangann á flokksþingi sínu.

Á flokksþinginu voru samþykktar ályktanir um að banna bankabónusa, um að Landsbankinn verði samfélagsbanki í ríkiseigu, um að könnuð verði innleiðing þjóðbankakerfis, að raforka verði ekki seld úr landi með sæstreng, sjóðsfélagar lífeyrissjóða kjósi stjórnir þeirra, að samtök neytenda verði efld, að Landsvirkjun verði ekki seld, að verðtryggð neytendalán verði óheimil.

Hvaða vinstri flokkur sem er ætti að geta tekið undir þetta, en Sjálfstæðisflokkurinn er sennilega á móti flestu.

En á sama tíma lýsir forsætisráðherra yfir stuðningi við hugmyndina um að fjölga Seðlabankastjórum í þrjá – sem þýðir ekki annað en að sérstakir trúnaðarmenn flokkanna verða sendir þangað inn í nafni hagsmunagæslu. Hvað er það sem þarf að passa svona upp á?

Meðfram er í gangi einhver furðulegur annars konar veruleiki þar sem fréttabréf frá Einari Karli Haraldssyni eru orðin að leyniskýrslum. Eins og áður hefur verið sagt á þessari síðu er nauðsynlegt að taka kúfinn af kröfunum sem eru læstar inni í íslenska hagkerfinu – og sjá í leið til þess að haftaafnámsferlið verði sanngjarnt og réttlátt. En það er ekkert sérlega vænlegt að reyna að fylkja fólki á bak við eitthvað sem virkar eins og vænisýki. Það er eins og orðum forsætisráðherra sé sérstaklega beint til hóps sem er móttækilegur fyrir slíku, en hinir eru litlu nær.

Það syrtir enn í álinn þegar upplýsist að orð um það hversu kröfuhafar óttast Framsókn reynast vera komin beint frá Ásmundi Einari Daðasyni, alþingismanni og aðstoðarmanni Sigmundar.

Hann er glöggur bloggarinn sem rifjar upp orð Teddys Roosevelt, en hann gaf stjórnmálamönnum eftirfarandi ráð:

Speak softly and carry a big stick.
Grámygluleg Reykjavík 1966

Mynd frá Reykjavík, um hálfrar aldar gömul. Kemur af vefnum Gamlar ljósmyndir. Segir að myndirnar séu teknar 1966. Þetta er Austurstræti og virkar frekar grámyglulegt. Á þessum árum voru timburhús í bænum að grotna niður vegna viðhaldsleysis, enda töldu flestir að þau myndu hverfa. Ísafoldarhúsið sem þarna er var flutt í Aðalstræti til að rýma fyrir skrifstofubyggingu Alþingis. Í húsinu þar sem áfengisverslunin er var á þessum tíma stórmagasín Sambands íslenskra samvinnufélaga á mörgum hæðum.

Í húsinu fremst sýnist mér vera merki frá tóbaksbúð og þar fyrir aftan er kaffihús sem nefnist Höll – eða ekki sér maður betur. Fjær, á horni Pósthússtræti, er tóbaksbúðin London.
Klofningurinn milli vestur- og austurkirkjunnar, skuldir og syndagjöld

Páskadagur er á Grikklandi á morgun – það er samkvæmt júlíanska tímatalinu sem rétttrúnaðarkirkjan notar enn. Páskarnir eru stærsta hátíðin í Grikklandi – fólk heilsast með kveðjunni Χριστὸς ἀνέστη – Kristur er risinn!

Giles Fraser skrifar ansi glúrna grein í Guardian um það hvernig viðhorf til skuldamála litast af túlkunum á kristinni trú og dauða Krists.

Endanlegur klofningur varð milli rétttrúnaðarkirkjunnar í austri og rómversk-kaþólsku kirkjunnar í vestri 1054, en mismunur í trúarsetningum var til löngu fyrr.

Fraser segir að í vestrinu sé aðalinntak kristninnar krossdauði Krists, hann deyr á krossi til að bæta fyrir syndir mannanna. Hann er í rauninni að borga skuld mannanna.

Viðhorf rétttrúaðra til páskanna er allt annað. Aðalmálið er upprisan. Kristur sigrar dauðann. Hann stekkur upp úr gröfinni. Myndlist réttttrúaðra er ekki full af Jesú á krossinum eins og kirkjur kaþólskra.

Vesturkirkjunni hefur fundist þetta viðhorf rétttrúaðra heldur léttúðugt, segir Fraser. Rétttrúaðir svara á móti og segja að vesturkirkjan upphefji þjáninguna.

Fraser setur þetta svo í samhengi við skuldamálin. Þar er Grikkinn Alexis Tsipras, að vísu trúlaus, en alinn upp í veröld þar sem hugmyndaheimur orþódoxa hefur mikil áhrif. Á móti er Angela Merkel, dóttir lútersks prests, sem trúir á makleg syndagjöld. Hann vill stökkva burt frá nær banvænum skuldunum, hún telur ekki annað koma til greina en allt sé borgað upp í topp, sama hvað það veldur miklum sársauka.
Listamannalaun og lágkúra

Framsóknarflokkurinn leggur til að heiðurslaun listamanna verði lögð niður og féð fremur notað til að styrkja yngri listamenn. Þetta er sjónarmið. Það eru margir öndvegis listamenn sem njóta heiðurslauna, en saga launanna er ekkert sérlega glæsileg. Lengi vildu stjórnmálaflokkarnir skipta útdeilingu þeirra á milli sín.

Í bókinni Viðrini veit ég mig vera sem fjallar um Megas segir Óttar Guðmundsson að það hafi verið Davíð Oddsson sem kom því til leiðar að Megas var settur í heiðurslaunaflokk listamanna á sínum tíma, en Vinstri græn hafi verið á móti.

Þetta kann að hljóma einkennilega, en á þessum árum var styrr um hvort Sigurður A. Magnússon skyldi fá heiðurslaun. Davíð var alveg á móti því, en vinstri menn vildu ekki hleypa neinum inn nema Sigurður kæmist að. Og þannig var allt í járnum.

Heiðurslaunin geta verið ágæt, en þetta var hrein lágkúra eins og gjarnan þegar póltíkusar fara að ráða því hvaða listamenn eru þóknanlegir og hverjir ekki.
Sigmundur hellir sér yfir kröfuhafa

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson gerðist mjög harðorður í garð erlendra kröfuhafa í setningarræðu flokksþings Framsóknarflokksins. Sagði að kröfurnar væru svo háar að erfitt sé að gera sér það í hugarlund. Umsvif kröfuhafa séu óhugnanleg, flestar lögfræðistofur landsins hefðu unnið fyrir þá og leitun væri að almannatengslafyrirtæki sem hefði ekki verið í þjonustu þeirra.

Við vitum að fulltrúar kröfuhafanna hafa tekið saman persónulegar upplýsingar um stjórnmálamenn, blaðamenn og aðra sem hafa tjáð sig um þessi mál eða teljast líklegir til að geta haft áhrif á gang mála.

Nú má vel vera að kröfuhafar og fulltrúar þeirra séu að reyna að hafa áhrif íslenska stjónrmálamenn og aðra sem áhrif hafa í íslensku samfélagi. Ég get samt fullyrt, fyrir mína parta, að ég hef aldrei orðið var við neitt slíkt sjálfur. Enginn kröfuhafi hefur ónáðað mig.

Sigmudur bætti við:

Það mega þeir eiga þessir karlar, þeir eru með helstu staðreyndir á hreinu.

Sigmundur boðar áætlun um afnám hafta fyrir lok þings. Við höfum reyndar heyrt svo oft að nú standi til að afnema höftin að það er farið að virka eins og „úlfur, úlfur“.

Á maður að taka mark á þessu núna fremur en fyrr?

Einn vandinn er að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur hafa verið ósammála um hvernig eiga skuli við kröfuhafana. Málið hefur þróast þannig að það er mestanpart á forræði fjármálaráðuneytisins. Sigmundur fór háðulegum orðum um þá kenningu að auðveldara væri að losna við gjaldeyrishöftin með atbeina evrunnar og Evrópusambandsins.

Í staðinn boðar hann „stöðugleikaskatt“, semsagt fé sem verður klipið af kröfuhöfum svo hagkerfið íslenska fari ekki á hliðina, útgönguskatt öðru nafni. En hversu hár á hann að vera? Margir segja að 30 prósent sé alltof lítið, þetta þyrfti að vera nær 70 prósentum. Íslenski gjaldeyrisforðinn er ekki nema brot af þeim krónum sem synda um í íslenska hagkerfinu og vilja komast út.
Höfði – út við sjávarkambinn

Þessi stórkostlega ljósmynd eftir Pétur Thomsen birtist á vef Ljósmyndasafns Reykjavíkur.

Þarna má sjá hversu uppfyllingarnar við strendur Reykjavíkur eru stórar. Myndin er tekin 1955 og þá er Höfði beinlínis úti við sjávarkambinn. Nú er hraðbraut þar á milli og göngustígur og grænt svæði.

Fremst á myndinni er athafnasvæði Bifreiðaeftirlits ríkisins, þangað fóru ökumenn með bifreiðar sínar í skoðun löngu fyrir tíma einkavæðingar.

Í texta með myndinni á Facebook segir að menn hafi ekið bílnum sem skoða átti kringum skúrinn, svo hafi verið bremsað – og þá fengu þeir yfirleitt skoðun.

Fjær glittir í Höfðaborgina – og hús sem einhverjir lesendur kunna líklega betur að nefna en ég.
Við Eyrarsund, fyrir 75 árum

Í dag eru liðin 75 ár síðan Þjóðverjar hernámu Danmörku í heimsstyrjöldinni síðari. Þetta hafði náttúrlega mikil áhrif á Íslendinga, Ísland var enn í ríkjasambandi við Danmörku og margir Íslendingar bjuggu þar eða stunduðu nám.

Helsti Kaupmannahafnar-Íslendingurinn á þessum árum var Jón Helgason, skáld og prófessor. Mér hefur alltaf þótt kvæðið sem hann orti um hernmám Danmerkur með hinum magnaðri sem til eru á íslensku – og jú, þarna er minnt á gildi frelsisins. Kvæðið nefnist einfaldlega Við Eyrarsund og er ort 1940.

Heim skal nú vitjað til Hadesar bústaða dökkra,

hugur mun særast unz tómlætið gerist hans brynja,

augað mun daprast við umlyking sífelldra rökkra,

eyrað mun sljóvgast er skrímsli í loftinu drynja.

Gustar um þiljur, og særinn á súðunum niðar,

síðustu dofnandi kvöldgeislar leiðina vísa…

Hverfandi frelsi! ó sól þú er sígur til viðar,

sé ég þig aftur úr djúpunum ljómandi rísa?

Stjarnanna þúsundir tindra um himinsins hvelfing,

heilagur eldur í víðáttu geimanna lifir;

engu að síður er ljós þeirra lifandis skelfing

lítið hjá öllu því myrkri sem nóttin býr yfir.
Framsókn sýnir vinstri vangann

Stefán Ólafsson prófessor hefur orðað það svo að Framsóknarflokksins bíði tækifæri sem velferðarflokkur. Hann sýni viðleitni í þá átt, en Sjálfstæðisflokkurinn sé í því að stöðva hann.

Sjálfstæðisflokkurinn lét þó skuldaleiðréttinguna eftir, en síðan virðast sjálfstæðismenn álíta að Framsókn eigi ekkert inni hjá þeim.

Framsókn hefur sirka tíu prósenta fylgi í skoðanakönnunum og er að halda flokksþing um helgina. Sigmundur Davíð verður sjálfsagt klappaður upp sem formaður, það verða varla mikil átök á yfirborðinu, en manni sýnist að flokkurinn ætli að sýna vinstri vangann á þinginu.

Hann ætlar semsagt að aðgreina sig frá Sjálfstæðisflokknum – reyna að minna á sérstöðu sína þrátt fyrir stjórnarsamstarf sem verður sífellt mæðulegra.

Þarna má sjá í drögum ályktanir um að Landsvirkjun verði ekki seld, áfengi verði ekki selt í matvörubúðum, að íbúðalánasjóður starfi áfram, að þróunaraðstoð nái markmiðum SÞ, nokkuð frjálslyndan kafla um innflytjendamál þar sem er farið fram á vandaða umræðu og meiri mannúð.

Maður staldrar við kafla um að auðlindir hafsins séu eign þjóðarinnar og að þetta þurfi að tryggja með skilgreiningu í stjórnarskrá. Eignarréttur ríkisins yfir veiðiheimildum þurfi að vera skýlaus.

Það er svo spurning hvernig útfærslan á þessu gæti verið hjá Framsókn – stundum hefur verið dálítið langt milli orða og veruleika þegar fiskveiðistjórnunun er annars vegar. En þarna er sleginn ákveðinn tónn.

Drög að eftirfarandi ályktun hafa vakið nokkra athygli. Þar segir:

„Með hlýnandi loftslagi skapast ný og spennandi sóknarfæri. Aukin akuryrkja, nytjaskógrækt og fjölbreyttari innlend matvælaframleiðsla er hluti af því að efla íslenskan landbúnað….“

Fjölmiðillinn Stundin, sem hatar Framsóknarflokkinn, segir að þarna sé Framsókn að fagna hlýnun jarðar. Það er þó ansi mikil oftúlkun, það er fremur um það að ræða hvernig eigi að lifa með breyttum veruleika. Drögin þarf kannski að lesa stærra samhengi, fremur en að fiska út einstaka frasa. Á síðustu áratugum höfum við náð að rækta meiri skóg og meira kornmeti en áður á Íslandi. Það er einfaldlega staðreynd og má jafnvel tala um gróðurbyltingu í því sambandi. Landið er miklu betur gróið en fyrir fáum áratugum.

Nú eru reyndar uppi raddir um að þetta kunni að fara á annan veg, Golfstraumurinn gæti hopað og Ísland orðið kaldara. Eins og staðan er vitum við ekkert um það. Við komum til með að þurfa að búa við loftslagsbreytingar hvort sem þær þýða hlýnun, kólnun, meiri vind eða minni vind. Þeir mega eiga það Framsóknarmenn að þeir álykta líka um nauðsyn endurnýjanlegra orkugjafa, kolefnisbindingu og sjálfbærni.
Er ég þessi Óli?

„Já, já, ég geri það alveg. Ég hef bara ekkert verið spurður að því áður,“ segir Ólafur Arinbjörn. Hann tekur þó fram að hann hafi augljóslega ekki verið aðili að þessum símtölum. „En ef Bjarnfreður hefur sagt að hann hafi talað við mig þá er það væntanlega rétt.“

– Ólafur Arinbjörn Sigurðsson, hinn Ólinn, samkvæmt frétt ritaðri af Fanneyju Birnu Jónsdóttur, í Fréttablaðinu, 9. apríl 2015, aðspurður hvort hann hafi kannist við að hafa rætt við Bjarnfreð Ólafsson lögmann.
Túristarnir og framboð á vörum og veitingahúsum

Það er ábyggilega rétt að stundum er erfiðara að fá borð á kaffihúsum og veitingahúsum í Reykjavík eftir að ferðamannastraumurinn jókst, sérstaklega um helgar.

Á móti kemur reyndar að veitinga- og kaffihúsum hefur fjölgað umtalsvert. Sú þróun heldur áfram. Eitt stærsta veitingahúsahverfi Reykjavíkur er nú við gömlu höfnina – flest veitingahúsin þar eru ný eða fárra ára gömul.

Það eru svo athyglisverðar upplýsingar að kjósendur Framsóknarflokksins verða fremur fyrir ónæði af völdum þessa en kjósendur til dæmis Bjartrar framtíðar.

Einnig er spurt um verslunina í umræddri könnun, meðal annars hvort hún sé fjölbreyttari eða einsleitari en áður.

Svarið við þessu er ekki alveg einhlítt. Verslunarsaga Íslands er eilíft tog milli fjölbreytni og einsleitni. Þannig var til dæmis betra vöruúrval í Reykjavík á tíma danskra kaupmanna í kringum aldamótin 1900 en var síðar, þegar íslenskir kaupmenn höfðu að mestu tekið við. Samband íslenskra samvinnufélaga var frægt fyrir annað en fjölbreytni í vöruúrvali.

Nú fjölgar túristabúðunum í Miðbænum en líka litlum sérverslunum sem bera keim af smekk og áhuga eigendanna. Fataverslun í landinu er hins vegar á nástrái sökum þess að allir sem vettlingi geta valdið kaupa föt í útlöndum eða frá útlöndum, en hvað varðar matvöruna þá drottna fáar stórar verslunarkeðjur sem bjóða upp á fjarskalega takmarkað úrval.
Ískyggileg verkfallstíð framundan – hverjar eru hugmyndirnar um lausn?

Verkföllin sem eru framundan í vor vekja áhyggjur. Vísir birtir yfirlit um verkföll næstu vikna – þetta er heldur ískyggilegt. Alls staðar ber líka feikimikið í milli viðsemjenda. Kauphækkanir til lækna og ört hækkandi forstjóralaun gefa tóninn. Launafólk er ekki til í að sætta sig við eitthvað smáræði.

Andri Geir Arinbjarnarson skrifar pistil hér á Eyjuna þar sem segir að hægt væri að borga hærri laun á Íslandi ef peningarnir rynnu ekki til fjármagnseigenda.

Ísland verður að velja hvort það vill borga hæstu fjármagnsgjöld í Evrópu eða hæstu laun. Það er ekki hægt að gera hvoru tveggja, ekkert land getur það og engin dæmi eru um slíkt. Hins vegar er sterk neikvæð fylgni á milli launakostnaðar og fjármagnskostnaðar.

Verkföll geta aldrei komið í staðinn fyrir heilstæða framtíðarstefnu sem byggir á ESB aðild og evru. Er ekki kominn tími til að frelsa það fjármagn sem núverandi krónustefna heldur í gíslingu til að hækka lægstu launin varanlega? Ísland hefur val.

Þarna er auðvitað spurning um langtímaplan – það virðist einfaldlega ekki vera fyrir hendi í íslenskum stjórnmálum.

En hvað vilja menn gera til skamms tíma? Hvert er svarið við öllum verkföllunum – og kaupkröfum sem mörgum virðast sjálfsagðar? Í þeim hópi sýnist manni raunar vera sjálfur forsætisráðherra og flokkur hans. Framsókn heldur flokksþing um næstu helgi og þaðan hljóta að koma hugmyndir um lausn kjaradeilna.

Að endingu er líklegt að ríkið komi að samningum með einhvers konar loforð um stöðugleika og það sem hefur verið kallaður félagsmálapakki. Inni í honum gætu verið úrbætur í húsnæðismálum – eins og oft hefur verið í tengslum við kjarasamninga á Íslandi. Þá þarf Eygló Harðardóttir kannski ekki lengur að senda bænaskrár í fjármálaráðuneytið. En hvort það nægir til að slökkva eldana er alveg óvíst, endalausar fréttir um hversu íslenskir launþegar eru illa staddir miðað við það sem gerist í Skandinavíu hjálpa ekki.
Svíþjóðardemókratar bjóða upp á nótt langra hnífa – „Íslandsvinur“ rekinn úr flokknum

Svíþjóðardemókratinn William Hahne varð þekktur á Íslandi þegar honum var hent út af Ölstofunni árið 2010. Þá hafði hann ráðist með ókvæðisorðum að barþjóni sem var af erlendum uppruna. Aftur komst Hahne í fréttirnar hér í fyrra þegar ungliðar úr íslenskum stjórnmálaflokkum hittu hann.

Nú standa yfir miklar hreinsanir í flokki Svíþjóðardemókrata og er talið víst að William Hahne verði rekinn úr flokknum ásamt nokkrum hópi manna. Hahne hefur verið í forystu ungliðahreyfingar SD sem þykir enn róttækari en móðurflokkurinn. Hahne hefur meðal annars dreift áróðri frá félagsskap sem kallar sig Nordisk Ungdom og telst vera ný-fasískur.

Nú vilja Svíþjóðardemókratarnir reyna að hreinsa orðspor sitt aðeins, svo þeir verði betur húsum hæfir í stjórnmálum. Þá er um að gera að losa sig við náunga eins og Hahne sem aðhyllast stæka kynþáttahyggju eða geta ekki farið leynt með hana.

William Hahne í göngu með sænska fánann. Nú þykir hann of öfgafullur fyrir Svíðþjóðardemókrata.