arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Menntun, menning og upphafning fáfræðinnar

Eitt aðalvandamál þjóða í arabalöndum og víða í Afríku er skortur á menntun og menningu. Það vantar upplýsta millistétt sem er undirstaða þess að fjölmiðlun, bókaútgáfa og menningarstofnanir fái að dafna. Í raun er ekki von á að lýðræði eða almennilegt réttarkerfi nái að skjóta rótum í þessum ríkjum fyrr en menntunar- og menningarstigið hækkar.

Ein af ástæðum þess að svo illa fór þegar nýlendutímanum lauk var að hin nýfrjálsu ríki höfðu enga menntastétt. Það voru engir til að taka við þegar nýlenduveldin hurfu snögglega á brott. Það myndaðist tómarúm – í hverju landinu á fætur öðru náðu spilltir harðstjórar völdum, viðspyrnan var eiginlega engin. Það var ekkert borgaralegt samfélag.

Það er merkilegt að heyra menn tala niður til menntunar og menningar á Íslandi árið 2013 – og náttúrlega ekki í neinu samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þar sem er lögð áhersla á eflingu bæði menningar og menntunar. Það má telja meðal helstu mála hennar. Það er menntunin og menningin sem öðru fremur veldur því að Ísland er til sem sjálfstæð þjóð, það sýnir saga okkar glöggt.

Menntun og menning hefur í för með sér að fólk verður víðsýnna, umburðarlyndara, gagnrýnna, siðmenntaðra – og með alvöru menntun fylgja líka efasemdir, það að geta séð mál frá fleiri en einni hlið. Í frægri bók, The Better Angels of our Nature, fjallar Harvardprófessorinn Steven Pinker um það hvernig ofbeldi á Vesturlöndum hefur snarminnkað með aukinni menntun. Þar er ekki bara um að ræða líkamlegt ofbeldi, heldur líka kúgun sem ýmsir hópar hafa mátt sæta.

Maður átti von á ýmsu í heiminum á 21. öldinni, en kannski ekki upphafningu á fáfræði og kreddum. Hana erum við að sjá hér á Íslandi – og auðvitað miklu víðar í veröldinni. Frumstæð árásargirni mannskepnunnar gýs alltaf upp í einhverri mynd. En við höfum menntunina og menninguna til að temja hana – enda var það löngum svo að menntun og sókn eftir menningu var talin helsta dyggð borgaralegs samfélags.
Heimur án býflugna

Óhugnanlegt. Hvað er að drepa býflugurnar í heiminum? Þetta er forsíðugrein í nýjasta hefti Time.

.
Hruninn ferðamannaiðnaður í Egyptalandi

Ein afleiðing átakanna í Egyptalandi er algjört hrun í ferðamannaiðnaði sem hefur verið ein aðalatvinnugreinin í landinu.

2010 var metár í ferðamennsku í Egyptalandi, þá komu 14 milljón ferðamenn til landsins. Þá starfaði 1 af hverjum 7 landsmönnum við ferðaþjónustu.

Vinur minn einn fór um daginn að skoða píramíðana í Giza. Hann var nánast einn á svæðinu. Venjulega er þarna ys og þys og mikill ágangur.

Hótel standa tóm. Í vor var sagt frá því að nýting hótela í Kaíró væri 15 prósent en eingöngu 5 prósent í Luxor.

Nú á ástandið enn eftir að versna. Enn hefur fækkunin ekki orðið jafnmikil í baðstrandabæjunum við Rauðahaf, Hurghada og Sharm el Sheik. En hrun er líka yfirvofandi þar, þrátt fyrir að verð hafi lækkað mikið.

Þetta fátæka og fjölmenna land má illa við þessu.

Fólk hættir samt ekki að ferðast, heldur leitar annað. Í Grikklandi er nú metár í túrisma. Það er ekki síst Kínverjum og Rússum sem fjölgar. Þetta eru ekki mjög ævintýragjarnir ferðamenn, heldur fara gjarnan saman í hópum á sömu staðina.

Kínverjarnir troðast nú um þrönga stíga Santorini svo liggur við að eyjan sé að sökkva – meðan teppasölumenn, úlfaldasmalar og leiðsögumenn við píramíðana eiga dapra daga.
Nauðsyn að hafa öfluga fjölmiðla

Það er furðulegt að heyra því haldið fram að aukin netnotkun valdi því að minni þörf sé á öflugum fjölmiðlum, eins og ríkisfjölmiðlunum sem tíðkast í Evrópu.

Þessu er eiginlega þveröfugt farið. Við sjáum að fjölmiðlamönnum, sem hafa reynslu og þekkingu, fækkar. Það er ódýrara að láta ungt og óreynt fólk vinna störfin. Það er líka meðfærilegra þegar eigendavaldið á í hlut. Internetið er fullt af skoðunum og upphrópunum – það getur verið erfitt að vinsa alvöru upplýsingar úr.

Ég set hér inn bút úr viðtali sem birtist við mig í DV um daginn:

„Egill er virkur bloggari og hefur verið frá árinu 2000 þegar hann byrjaði að blogga og hefur haldið því áfram nánast upp á dag. Hinir hefðbundnu fjölmiðlar, sér í lagi dagblöðin, eiga undir högg að sækja út um allan heim. Ástæðan er auðvitað internetið, þessi upplýsingabylting. Egill hefur fylgst með breytingunum og í raun verið í auga stormsins.

“Við erum að horfa upp á dauða hefðbundinna dagblaða og mikla breytingu á allri hefðbundinni blaðamennsku. Í dag horfa menn á mína þætti á netinu til jafns og í sjónvarpi. Þetta er allt annar veruleiki. Efnið öðlast annað líf á netinu. Það hafa þúsundir horft á brot úr Silfrinu sem voru klippt saman og sett á Youtube. Það er auðvelt að heillast af þessum heimi en mér finnst hann að sama skapi svolítið skelfilegur.”

Nauðsynlegt sé að hafa fjölmiðla með bolmagn til að skrifa fréttir, borga alvöru fólki fyrir rannsóknarvinnu og greiningar. “Ég dýrka fjölmiðla á borð við New York Times og Guardian. Þetta eru miðlar sem byggja á því að borga fólki sem hefur menntun og þekkingu laun fyrir sína vinnu. Fjölmiðill sem getur ekki borgað laun er einskis virði. Það verða að vera til miðlar sem geta borgað fyrir sérfræðiþekkingu og þeir eru ekki á netinu. Þess vegna finnst mér stóru dagblöðin og ríkisfjölmiðlarnir aldrei hafa verið mikilvægari en nú. Glundroðinn á netinu er svo mikill og auðvelt fyrir öskurapana að afvegaleiða umræðuna. Brynjar Níelsson varpar fram einhverri rökleysu og hálf þjóðin er farin í öskurkeppni af þeim sökum.”
Stórviðburður í tónlistarlífi – óperan Ragnheiður

A föstudagskvöld verður frumsýnd ný íslensk ópera í Skálholti. Þetta er stórviðburður í tónlistarlífinu – það er ekki oft að eru samdar íslenskar óperur. Verkið verður svo sýnt áfram laugardag og sunnudag.

Óperan er eftir hið ástsæla tónskáld Gunnar Þórðarson, textinn eftir Friðrik Erlingsson rithöfund. Efnið sækja þeir í sögu sem lengi hefur verið Íslendingum hugstæð – örlög Ragnheiðar, dóttur Brynjólfs, biskups í Skálholti.

Uppfærslan er mjög stórhuga. Þátt taka kór, fimmtíu manna hljómsveit og einsöngvarar – stjórnandinn er Petri Sakari, sem lengi var aðalhljómsveitarstjóri Sinfóníunnar.

Það verður gaman að sjá hvernig til tekst, en um leið veltir maður fyrir sér stöðu óperuflutnings á Íslandi. Íslenska óperan er komin í Hörpu og setur þar á svið kassastykki – í vetur er Carmen á dagskránni. Öðruvísi er líklega ekki talið að Óperan fylli hinn stóra Eldborgarsal. En á meðan setja Gunnar og Friðrik sína óperu upp í einkaframkvæmd og hafa þurft að leggja mikið undir til að ná þessu saman.

Söngvarar í óperunni Ragnheiði eru úr fremstu röð: Bergþór Pálsson, Þóra Einarsdóttir, Viðar Gunnarsson, Jóhann Smári Sævarsson, og Alina Dubik.
Borgarastríð í Egyptalandi?

Borgarastríð í hinu fjölmenna og þéttbýla Egyptalandi er skelfileg tilhugsun.

Efnahagur landsins hrynur, ferðamenn láta ekki sjá sig, landbúnaðarvörur komast ekki á markað. Almennings bíður ekkert annað en þjáningar og sultur.

Það var náttúrlega skuggalegt þegar heimsbyggðin fagnaði því að réttkjörnum stjórnvöldum var steypt af stóli, jafnvel þótt Morsi væri slæmur. Nú hefur herforingjastjórnin í landinu fellt grímuna – það sem gerðist í gær var ekkert annað en blákalt fjöldamorð. Að minnsta kosti 235 féllu, líklega fleiri.

Nú eru vopnuð átök víða í borgum Egyptalands. Borgarastríð virðist nær óumflýjanlegt. Herforingjastjórnin herðir tökin – Mohammed El Baradei varaforseti er búinn að segja af sér. Hann er maður sem nýtur virðingar á Vesturlöndum og var eins og skrautblóm í garði stjórnarinnar. Baradei atti að vera ávísun á lýðræði, vonir um að lýðræðisstjórn komist á í Egyptalandi eru orðnar að engu.

Eftir þessa árás á Múslimska bræðralagið virðist óhjákvæmilegt að Egyptaland dagi til sín íslamista víða að – og verði helsti málstaður þeirra. Hreyfingin hefur þarna eignast píslarvotta. Það þýðir að herforingjastjórnin er ekki á förum – herinn er vel vopnum búinn svo líklega magnast blóðbaðið.

Það er enginn Nasser að spretta upp úr þessum átökum eins og enn dálkahöfundurinn lét sig dreyma um.

Í Sýrlandi geisar borgarastríð – það þýðir að í tveimur helstu arabaríkjunum við Miðjarðarhaf ríkir algjört ófremdarástand. Vesturlönd vita ekki í hvorn fótinn þau eiga að stíga gagnvart Sýrlandi. Assad forseti er slæmur – en það þýðir ekki að þeir sem berjast gegn honum séu einhverjir englar.

Líklegt er að svipað verði uppi á teningnum í Egyptalandi. Sjónir manna beinast að Bandaríkjunum sem veita Egyptum gríðarlega aðstoð í formi styrkja og hergagna. Getur Bandaríkjastjórn setið hjá og horft upp á aðfarir egypska hersins – sem eru í nafni „stríðs gegn hryðjuverkum“.

Það er orðinn kunnuglegur frasi. En að þessu sinni hefur hann holan hljóm.
Nötrandi pirringur

Einhvern veginn finnst mér ekki skipta miklu máli hverjar eru skoðanir Gylfa Ægissonar á samkynhneigðum.

Gylfi er ekki það stór persóna í lífi mínu.

Og ef einhver ætlar að brenna plöturnar hans Gylfa – ja, þá sannast enn einu sinni að netið hefur dregið fram margan vitleysinginn sem áður ríkti þögn um.

Eitthvað svipað má kannski segja um Gylfa – hér áður fyrr hefðu skoðanir hans ekki verið sérstaklega í hámæli.

Fólk virðist frekar dálítið uppstökkt þessa dagana. Það er til dæmis hún Vigdís sem getur látið fólk nötra úr pirringi oft í viku.

Í þetta sinn varð henni reyndar dálítið á í messunni.

Hún fór að rugla saman valdi sínu til að skera niður og því sem henni er pólitískt þóknanlegt.

Það er ekki sérlega góð stjórnsýsla.
Takk ferðamenn

Eitt af því sem Ísland vantar sárlega eru fleiri íbúar. Milljón væri fínt. Þrjár milljónir enn betra. Þá gæti verið fleiri en ein borg á Íslandi.

En þess er langt að bíða að fólksfjöldinn verði slíkur.

Meðan getum við huggað okkur við að hafa þó ferðamenn.

Eða eins og Pawel Bartoszek skrifar á vef Deiglunnar:

„Maður hefur vissulega séð Íslendinga skokkandi eða hjólandi. Stundum má sjá íslenskar mæður og íslenska feður með barnavagna eða íslensk hjón í labbitúr.Einstaka sinnum má sjá Íslendinga með innkaupapoka, en bara niðri í bæ. En fjórir fertugir edrú íslenski karlmenn í Hlíðunum. Það er nýtt.

Þetta fær mann reyndar til að átta sig á því þvílík vítamínssprauta fyrir allt mannlíf ferðamenn geta orðið. Þeir labba í stað þess að keyra. Þeir borða á veitingastöðum. Þeir skoða söfn. Þeir versla mat í allt of dýrum búðum. Og stundum gera þeir kröfur um að eitthvað sé smekklegt. Sem er gott.

Það eru ekki mörg ár síðan þeir sem ferðuðust um Ísland gátu helst valið um það hvort þeir vildu fá kokteilsósu með hamborgaranum eða ekki. Þetta horfir nú allt til batnaðar. Á Ísafirði, þar sem þessi orð vpru skrifuð, taldi ég minnst sex veitingastaði. Svona með staði vínveitingaleyfi og kvöldmatseðil. Það er mjög jákvætt.

Í Reykjavík keyrir djammlífið nú á tveimur vöktum. Margir Íslendingar mæta, líkt og áður, ekki í bæinn í þann fyrr en RÚV spilar útvarpsfréttir í dagskrárlok. En sé Laugavegurinn genginn um sjöfréttaleytið má sjá hóflega drukkið fólk í flís og polýester leitandi að hótelinu sínu eða pítsusneið.

Ég segi: “Takk, ferðamenn”. Og þá meina ég ekki fyrir gjaldeyrinn. Nóg er röflað um þennan fríkings gjaldeyri. Takk fyrir að gera Ísland örlítið meira klassý.“
Peningaþvætti?

Við Íslendingar höfum afskaplega slæma reynslu af því að selja óreiðumönnum banka.

Ein afleiðing einkavæðingarinnar í upphafi aldarinnar var að bankar komust í eigu manna sem höfðu enga kunnáttu til að reka banka, höfðu afskaplega vafasama viðskiptasögu – og ætluðu heldur aldrei að reka banka nema sem peningaveitu fyrir sjálfa sig.

Nú er rætt um að selja Íslandsbanka til Kínverja.

Ríkisútvarpið fjallar um þetta í kvöldfréttum og ræðir við bandarískan hagfræðing, sem þekkir fjármálageirann í Kína. Hann varar við því að

Háttarlagið sem hagfræðingurinn, Robert Bloom, lýsir er reyndar nokkuð í ætt við það sem kvittur er um að hafi verið stundað í íslenska fjármálakerfinu fyrir hrun:

Peningaþvætti.
Er Perlan nothæf sem safnahús?

Það kemur ekki á óvart að sagt sé að Perlan henti ekki undir starfsemi safns. Það stendur til að flytja Náttúruminjasafn Íslands þangað.

Þetta er safn sem á sér langa sögu, en hefur eiginlega alltaf verið á hrakhólum. Það hefur verið heima hjá Benedikt Gröndal, í verslunarhúsinu Glasgow, í gamla Safnahúsinu og svo í sýningarsal við Hlemmtorg. Nú er reddingin að koma því fyrir í Perlunni.

Perlan hefur aldrei hentað undir neitt nema að vera útsýnispallur. Veitingarekstur þar hefur gengið brösulega og eitt sinn var hægt að fá þar góðan ís.

Annas hefur fátt þrifist þar nema stóri myndbandamarkaðurinn og svo bókamarkaður einu sinni á ári.

Kannski er hægt að beita ógurlegu hugviti við að breyta þessu gímaldi í safn – en einhvern veginn er mjög erfitt að sjá það í huganum.

Helst gæti maður séð Perluna fyrir sér sem brautarstöð, í einhverri framtíð þar sem lestir streymdu til og frá Reykjavík. En líklega er langt í það.

Húsið var nefnilega vitlaust byggt í upphafi, þótt það sé ljómandi skemmtilegt á að líta að utan. Það gleymdist að ljá því tilgang fyrir utan derringinn sem felst í því að vera stórt hús upp á hól.
Munurinn á Gísla Marteini og Davíð

Gísli Marteinn Baldursson segist vilja leiða lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. Borgin er mikilvægari en pólitíkin, segir hann.

Þetta er nokkuð merkileg yfirlýsing.

Borgarfulltrúarnir Gísli Marteinn, Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir og Áslaug Friðriksdóttir hafa legið undir ámæli hjá hörðum flokksmönnum fyrir að starfa með borgarstjórnarmeirihlutanum að ýmsum málum sem þau telja að horfi til framfara, til dæmis aðalskipulaginu.

Það þýðir að gamaldags stjórnar/stjórnarandstöðupólitík heyrir nokkuð sögunni til í borginni. Hún á heldur ekki heima þar. Flest mál sem er fjallað um í sveitarstjórnum fylgja ekki flokkspólitískum línum.

Þetta er nokkuð ólíkt því viðhorfi sem birtist í frægri tilvitnun í Davíð Oddsson:

„Ég gerði öll mál tortryggileg og fylgdi þeirri reglu veiðimannsins að maður má ekki einungis kasta flugu sem manni finnst falleg því að maður veit aldrei hvaða flugu laxinn tekur. Ég tók því upp öll mál, jafnvel þó að ég væri í hjarta mínu samþykkur þeim, og hjólaði í þau því að ég leit á stjórnarandstöðu sem stjórnarandstöðu.“

Þarna er lýsing á dæmigerðri valdapólitík – sumir myndu jafnvel kenna hana við sandkassa. Maður gerir allt til að klekkja á andstæðingnum, gera hann tortryggilegan, koma honum frá – jafnvel þótt hann sé ekkert að gera rangt og athæfið geti verið skaðlegt fyrir almenning.
Er krónan þá nothæf?

Cyrus Sanati dregur ekki dul á það í umtalaðri grein á vef CNN/Fortune að vandi Íslands tengist gjaldmiðlinum. Í greininni er íslenska hagkerfinu líkt við tifandi tímasprengju.

Ástæða hrunsins var hvernig fé pumpaðist inn í landið í vaxtamunarviðskiptum sem bankarnir höfðu lifað á – og meðal annars voru Íslendingum sjálfum lánaða gífurlegar fjárhæðir á háum vöxtum á – það voru peningar sem höfðu verið teknir að láni á lágum vöxtum annars staðar. Þetta leiddi til ofsalegrar húsnæðisbólu.

Þannig var Ísland meira í ætt við vogunarsjóð en sjálfstæða þjóð síðustu árin fyrir hrun, segir Sanati.

Svo sprakk þetta.

Ráðið sem var fundið til að íslenska krónan þurrkaðist ekki gjörsamlega út var að setja um hana gjaldeyrishöft.

Það virkaði um tíma – sem neyðarráðstöfun. Annars hefði hún líklega verið endanlega úr sögunni. Með þessu var hægt að bjarga einhverju af sparifé landsmanna.

En Sanati segir að skuldadagar nálgist. Höftin voru skammgóður vermir – og til lengdar eru þau skaðleg.

Ef gjaldeyrishöftin verði áfram muni efnahagur Íslands halda áfram að dragast saman. Verði þeim aflétt muni fé leita úr landinu með þeim afleiðingum að verð á eignum á Íslandi lækkar. Það sé tómt mál að tala um að erlendar fjárfestingar geti vegið upp á móti þessu – erlendir fjárfestar komi ekki inn í slíkt glundroðaástand.

Treysta menn sér þá enn til að fullyrða að krónan eigi að vera framtíðargjaldmiðill á Íslandi?
Skemmd börn

Ég á ellefu ára son.

Ég óttast mjög að hann skemmist vegna þess að hann gæti hafa séð karlmenn kyssast.

Hann gæti líka skemmst vegna þess að tveir af bestu vinum hans eru synir samkynhneigðra karlmanna og hafa alist upp í hjónabandi þeirra.

Þetta eru reyndar ótrúlega klárir og skemmtilegir strákar, fjörmiklir, vel upp aldir og alltaf til í að leika – en samt.

Kannski gæti hann líka beðið skaða af því að koma búa í fjölmenningarlegu samfélagi. Ég meina, hann er í skóla með börnum sem koma alls staðar að úr veröldinni og eiga margvíslega foreldra. Í skóla með honum hafa verið börn múslima.

Reyndar er það svo að skemmtilegustu staðir sem hann kemur á eru fjölmenningarlegar borgir eins og New York, París og London.

Æ, þegar við vorum í París um daginn gistum við í hverfi þar sem er mikið af hommum. Hann gæti jafnvel hafa séð karlmenn kyssast úti á götu.

Eða hvað?

Nei, drengnum er alveg hjartanlega sama. Það er nefnilega með hann og mörg börn af hans kynslóð að þau velta þessu varla fyrir sér.

Fyrir þeim er sjálfsagt að allir séu jafnir – að ekki sé gerður greinarmunur á fólk eftir kynhneigð eða kynþætti.

Þetta er bara ekkert mál.
Hratt og ákaflega

Maður hefur undanfarið frétt af hörmulegum slysum í umferðinni – sum hafa leitt til dauða.

Ég hef síðustu tvo daga keyrt um þjóðvegi landsins. Það er gott veður og landið skartar sínu fegursta.

En maður er hissa yfir ofsaakstrinum sem alltof margir stunda.

Sérstaklega finnst manni ískyggilegt hvað taka mikla áhættu í framúrakstri.

Ein vinsælasta kvikmynd þessa árs heitir Fast and Furious. Hratt og ákaflega.

Það er eins og margir ökumenn séu undir áhrifum frá þessari mynd.
Góður dagur

Gay Pride (það mætti reyndar alveg finna íslenskt nafn sem virkar) birtir margt það sem er best í íslensku samfélagi.

Umburðarlyndi, ákveðið kæruleysi, samkennd.

Við höfðum samkynhneigðan forsætisráðherra – og öllum stóð á sama. Það er einfaldlega ekki nefnt í umræðunni. Svoleiðis er það ekki í öllum löndum.

Íslendingar geta verið þrasgjarnir, fyrirhyggjulausir og sjálfhverfir, en við eigum okkar góðu daga.

Eins og þennan.

Þessi útfærsla á merki lögreglunnar sem birtist á síðu lögreglunnar á höfuðborgasvæðinu er til dæmis ágæt.
Gömul og gagnleg aðferð

Nú er allt í óefni heima fyrir.

Allt vaðandi í spillingu og rugli og enginn vill taka ábyrgð.

Er þá gott að finna handhægan erlendan óvin, beina athyglinni að honum og hafa uppi miklar heitstrengingar.

Líkt og Mariano Rajoy, forsætisráðherra Spánar, um Gíbraltar.
Sonur Billys Graham ekki velkominn – en faðirinn var dálkahöfundur í Mogganum

Það eru sannarlega breyttir tímar.

Um árabil birti Morgunblaðið pistla eftir prédíkarann Billy Graham undir nafninu Svar mitt.

Nú er sonur Billys, Franklin, á leið til landsins og þá upphefst mikil mótmælahreyfing. Það er meira að segja búið að panta öll sætin á samkomu með henni – svo þeir sem gætu viljað hlusta á hann í alvöru komast ekki að.

Kannski verður salurinn fullur af fólki sem baular?

Franklin er andsnúinn samkynhneigðum og telur þá grafa undan bandarísku samfélagi.

Billy Graham er sömu skoðunar, nú í hárri elli.

En aftur að Morgunblaðspistlunum. Þegar þeir voru að birtast var Graham mjög áhrifamikill maður. Hann er sagður hafa verið ráðgjafi sjö Bandaríkjaforseta í „andlegum málefnum“. Prédíkanir hans einkenndust ekki svo mjög af eldi og brennisteini eins og tíðkast oft meðal sjónvarpsprédíkara í Bandaríkjunum, heldur þótti hann alltaf meira „dipló“.

Og þannig var hann húsum hæfur í Mogganum.

Þeir sem muna Morgunblað þessara ára eru sjálfsagt ekki heldur búnir að gleyma öðrum andlegum ráðgjafa sem átti fastan dálk í blaðinu, það var stjörnuspá Jeane Dixon. Bæði Nixon og Reagan fylgdust með spádómum hennar – sem og lesendur Moggans.
Frelsi til að stela?

Sagt er frá því að 5000 manns sé búnar að hlaða niður kvikmyndinni Djúpinu í gegnum skrárskiptasíðuna Deildu.

Það munar um minna á þessum litla markaði.

Leikstjóri myndarinnar, Baltasar Kormákur, spyr eðlilega hvort sé í lagi að stela eigum annarra?

En þá kemur til kasta Helga Hrafns Guðmundssonar, þingmanns Pírata. Hann trúir á frjálst og opið internet:

„Ef þetta þýðir að einhverjir hagsmunaaðilar tapi peningum, þá fyrirgefðu, það verður bara að hafa það.“

Helgi vill ekki meina að það sé þjófnaður að brjóta á höfundarrétti. Hann kemur með dæmi um Game of Thrones og Justin Bieber, sem hafi verið mikið halað niður, en hafi samt grætt mjög mikið.

Merk röksemd kemur svo í lok viðtalsins við Hákon Hrafn – sem birtist í DV.

Þar segir að Pírataflokkurinn hafi enn ekki þurft að skipta sér af málum sem þessum, ástæðan sé að félög rétthafa séu svo áhrifalítil:

„SMÁÍS og STEF eru einfaldlega ekki það sterk samtök.“
Eru Kínverjar æskilegir eigendur íslenskra banka?

Sagt er frá því að kínverskir fjárfestar hafi áhuga á að kaupa Íslandsbanka.

Það er athyglisvert – maður þyrfti að vita betur hvaða fjárfestar þetta eru.

Ýmissa hluta er að gæta í þessu sambandi. Til dæmis þess að í Kína er stunduð sérstök útgáfa af ríkiskapítalisma. Fjármálastofnanir þar eru í ríkiseigu – og þær eru afar ógegnsæjar.

Menn hafa lengi óttast kínverskt bankahrun. Um það er þó erfitt að segja, einmitt vegna þess hversu fjármálakerfið er samslungið ríkinu og kommúnistaflokknum.

Í nýlegu hefti Forbes er að finna grein þar sem er velt vöngum yfir því hversu traustir kínverskir bankar séu.

Svo má auðvitað setja þetta í hnattrænt samhengi við áhuga Kínverja á Íslandi, vegna veru okkar í Norðurskautsráðinu og vegna þess að við stöndum utan ESB – það þarf meiri uppýsingar. En einhver alvara virðist vera að baki, samkvæmt frétt Morgunblaðsins. Þar segir að forsætis- og fjármálaráðherra hafi verið látnir vita um þennan áhuga.

Og meðan ég man, hvað er að frétta af Huang Nobu?
Gjaldeyrishöft í átta ár í viðbót?

Það eru ekki sérlega góð tíðindi í skýrslu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins um íslenska hagkerfið. Stærsti vandinn eru gjaldeyrishöftin og útflæði gjaldeyris ef þeim verður aflétt.

AGS metur það svo að geti tekið átta ár að aflétta gjaldeyrishöftunum:

„Ef árlegt útflæði fjármagns frá íbúum gæti verið takmarkað við 7-8% af landsframleiðslu í átta ár eftir að dregið væri úr höftunum myndi hlutfall gjaldeyrisforða af skammtímaskuldum vera fyrir ofan 100% á sama tíma. Þetta er ályktað út frá núverandi mati á þróun greiðslujafnaðar við útlönd.“

Matið er að 35-170 prósent af landsframleiðslu gætu horfið úr landinu. Þetta samsvarar 600 til 2900 milljörðum króna.

Ólafur Margeirsson hagfræðingur skrifar pistil hér á Eyjuna um þessa stöðu og hvað sé til ráða.
Ennþá ofan í skúffu veðlánarans, undir skuldaoki og með gervigjaldmiðil

Þessi færsla gengur manna á meðal á Facebook, hún er eftir Huga Ólafsson. Þarna eru dregnir saman nokkrir þræðir í skýra heildarmynd:

„Hrunið á bráðum 5 ára afmæli, en uppgjöri er ekki lokið og nýjar upplýsingar og greiningar koma enn fram. Þessi samanburður er með því hnýsilegra sem sést hefur. AGS segir að í engu landi hafi kostnaður við endurreisn banka verið meiri en á Íslandi eða opinberar skuldir aukist meir. Samt voru afskrifaðar kröfur á föllnu bankanna sem nam nokkrum þjóðarframleiðslum. Þessar tvær staðreyndir sýna eitt: Hvergi voru gefin út meiri og ábyrgðarlausari og eftirlitslausari loforð en af íslensku bönkunum. Bólan og hrunið hér var einsdæmi hvað hlutfallslega stærð varðar. Bókhaldstölur í bönkunum voru í alls engu sambandi við raunveruleg verðmæti og allt bendir til kerfisbundinna bókhaldsbrellna, sem hlutfallslega voru miklu ævintýralegri en t.d. undirmálslánasvikamyllan í BNA. Einhverjir myndu vilja nota sterkari orð en „brellur“, en fá lögbrot hafa sannast, sem segir okkur að lögin og kerfið hafi verið alveg vanbúin að takast á við þátttöku Íslands í hákarlasjó alþjóðlegra fjármálaviðskipta. Við vorum tekin í nefið af tuttugu-og-eitthvað bókhaldssnillingum, sem fengu að nota okkur sem veð. Við erum enn ofan í skúffu hjá veðlánaranum, undir skuldaoki og með gervigjaldmiðil. Vonandi verður 5 ára afmælið nýtt til að varpa ljósi á það sem gerðist í raun og til að draga lærdóma af því. Margt bendir í rétta átt, en ekki þó launaskrið í bönkum og endurreisn á hvatakerfum þar. Við þurfum banka sem þjónustustofnanir, ekki sem sníkjudýr á raunefnahagslífinu.“