arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Um tímabæra ákvörðun

Leiðari Morgunblaðsins hittir naglann beint á höfuðið varðandi fall SPRON og Sparisjóðabankans. Og það er rétt – til hvers að henda fé í stofnanir sem standa tæpt, eru nánast gjaldþrota, þegar ríkið á heila þrjá banka?

- - -

Tímabær ákvörðun

Ákvörðun Fjármálaeftirlitsins að taka yfir rekstur SPRON og Sparisjóðabankans um helgina var tímabær. Gjaldþrot þessara fjármálastofnana hefur legið of lengi í loftinu. Frá degi til dags voru þær reknar á undanþágu frá stjórnvöldum. Kröfur um eiginfjárhlutfall voru ekki uppfylltar og lausafjárskortur var alvarlegur.

Viðræður við lánardrottna byggðust á þeirri forsendu að ríkið legði þeim til eigið fé. Það var ekki réttlætanlegt að hætta meiri opinberum fjármunum. Í raun gefur það tilefni til sérstakrar skoðunar hvernig það kemur til að ríkið þurfi af afskrifa vel á annað hundrað milljarða vegna lánastarfsemi Sparisjóðabankans.

Það er vissulega sorglegt að sjá á bak fyrirtækjum, eins og SPRON, sem hafa notið mikillar velvildar viðskiptamanna og eru þekkt að góðu starfsfólki. Þeir sem missa vinnuna bætast nú í stóran hóps fólks sem efnahagskreppan bitnar harkalega á. Að sumu leyti er það stjórnendum þessara fyrirtækja að kenna og að öðru leyti alþjóðlegri kreppu sem geisar í heiminum.

Til að tryggja undirstöður íslensks fjármálakerfis til framtíðar er nauðsynlegt að fjarlægja fúaspýturnar. Að öðrum kosti gæti þurft að hætta of miklum skattpeningum til að halda kerfinu uppi. Það er óásættanlegt.

Í því ljósi verður ríkisstjórnin að íhuga vel hvernig hún kemur að björgun þeirra sparisjóða sem eftir standa. Það er tilgangslaust að henda peningum fólksins í landinu í gjaldþrota stofnanir með lítinn rekstrargrundvöll. Ríkið rekur nú þegar þrjá viðskiptabanka. Lítið land með takmörkuð fjárráð stendur ekki undir rekstri margra ríkisbanka.

Því á það að vera krafa stjórnvalda að sparisjóðirnir sameinist og útibúum fækki eigi að leggja þeim til fé skattgreiðenda. Einnig þarf að gæta jafnræðis og sanngirni. Spyrja má hvort réttlætanlegt sé að stofnfjáreigendur haldi einhverju eftir af sínum hlut komi ríkið sparisjóðunum til bjargar.

Allt verður þetta að vera uppi á borðum. Líka á hvaða kjörum fimmtán milljarða fyrirgreiðsla til Saga Capital, sem sagt var frá fyrir helgi, var. Óskiljanlegt er af hverju það er ekki upplýst.

Jákvætt er að það sér fyrir endann á endurskipulagningu fjármálakerfisins.
Mogginn birtir gögn einkavæðinganefndar

Morgunblaðið er að birta mikla úttekt á einkavæðingu Búnaðarbanka og Landsbanka.

Það kemur fram að blaðið hafi fengið aðgang að gögnum einkavæðingarnefndarinnar í forsætisráðuneytinu. Slíkum aðgangi hefur verið neitað þar til nú.

Úttektin sannar annars hinar illu grunsemdir sem maður hefur haft um einkavæðinguna.

Bönkunum var handstýrt í hendur einkavina stjórnmálaflokkanna í afar ógegnsæju og ótrúverðugu ferli.

Þessa einkavini kallaði Davíð Oddsson óreiðumenn þegar hrunið var orðið að veruleika.

Í þessari atburðarás er að finna eina helstu orsök hrunsins sem varð hálfum áratug síðar.

Þess vegna er afar gott að fá þessar upplýsingar „upp á borðið“.
Öðruvísi formannsefni

Það má alveg til sanns vegar færa þegar Kristján Þór Júlíusson segist ekki hafa fengið frama eða völd á silfurfati.

Ekki er erfitt að skilja sneiðina til hins keppinautar hans, Bjarna Benediktssonar, sem kemur af mikilli valda- og peningaætt.

Kristján var stýrimaður og skipstjóri á Dalvík, þar sem hann er fæddur, en líka kennari, með menntun í íslensku, þegar hann varð bæjarstjóri í heimabyggð sinni.

Þvínæst var hann bæjarstjóri á Ísafirði og loks á Akureyri áður en hann settist á þing.

Formenn í Sjálfstæðisflokknum hafa yfirleitt ekki verið utan af landi.

Jón Þorláksson, Bjarni Benediktsson, Jóhann Hafstein, Geir Hallgrímsson, Davíð Oddsson og Geir H. Haarde voru þingmenn Reykjavíkur.

Ólafur Thors var þingmaður Gullbringu- og Kjósarsýslu og síðar Reykjaness, en hann bjó alla sína tíð í Reykjavík. Þorsteinn Pálsson var þingmaður Suðurlands, en var í raun handvalinn af þeim sem höfðu völdin í flokknum.

Kristján er óneitanlega dálítið öðruvísi maður. Maður úr litlu sjávarplássi, sveitarstjórnarmaður af landsbyggðinni. Það er spurning hvernig það vegarnesti reynist honum.
Dapurleg endalok SPRON

Endalok Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis eru dapurleg.

Þetta var fyrrum stolt félag, ein af burðarstoðum bæjarlífsins í Reykjavík. Rómað fyrir gott starfsfólk og góða þjónustu. Nú blasir atvinnumissir við þessu góða fólki.

Menn gerðu þá merku uppgötvun að ekki mætti neins staðar vera „fé án hirðis“. Það fór fram hatrömm barátta um þennan sparisjóð – enda var mottóið að engin vermæti mætti láta í friði. Allt skyldi ryksugað upp.

Það var sagt að stofnanir eins og SPRON væru svo óhagkvæmar vegna smæðar sinnar. Seinna kom í ljós að það voru stóru bankarnir sem voru óhagkvæmastir.

Seinast var farið í hlutafjárútboð hjá SPRON árið 2007. Um það leyti seldu stjórnarmenn í SPRON hluti sína á laun. Trú þeirra á fyrirtækinu var ekki meiri en svo.

Nú er bankinn kominn inn í Kaupþing. Þangað hafði honum reyndar verið stefnt í langan tíma af Guðmundi Hauksssyni sparisjóðsstjóra sem áður vann hjá Kaupþingi og var alltaf í klíkunni í þeim banka.

Guðmundur var stjórnarmaður í Exista og Erlendur Hjaltason sem er forstjóri Exista var stjórnarformaður SPRON eins og lesa má hér.

Gengi SPRON eins og fleiri sparisjóða féll með Existabréfunum sem höfðu verið keypt.
Geno

Ég hef alltaf verið veikur fyrir hljómsveitum sem hafa hornaflokk með sér.

Hér er ein góð – varð reyndar aldrei jafn fræg og hún hefði verðskuldað.

Dexy's Midnight Runners frá 1980. Geno. Krafturinn í lúðrunum er ósvikinn. Þetta er af plötunni Searching for the Young Soul Rebels – snilldarpoppplötu með sálarívafi.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=__WJJgIXk6U&feature=related]
Stórkostleg matvörubúð

Ég skrifaði þennan pistil eftir að hafa farið í Whole Foods Market í New York í apríl í fyrra. Nú segir að þessi verslanakeðja ætli að hætta að „kynna“ íslenskar vörur vegna hvalveiða. Það er raunar nokkuð óljóst hvað felst í þessari hótun.

- - -

Whole Foods Market hér niðurfrá í Chelsea er flottasta matvörubúð sem ég hef komið í.

Allt ferskt, lífrænt og frábært. Mann langar að kaupa í stóra körfu og fara með heim.

Grænmetið og ávextirnir ilma af ferskleika. Við kjötborðið eru eftirfarandi reglur:

Allt sláturfé skal meðhöndlað á mannúðlegan hátt. Ekkert frosið, engin aukaefni. Hænsnfé á að hafa hlaupið um frjálst og hafa verið alið á kornmeti.

Í búðinni er líka að finna íslenskar landbúnaðarvörur.

Hið góða íslenska smjör. Samt ekki á alveg nógu áberandi stað.

Og skyr frá Mjólkursamsölunni (með nokkuð miklum sykri) og frá Sigga sem er ungur íslenskur athafnamaður, búsettur í New York.
Um einkavæðingu bankanna, október 2004

Mér var bent á tvo ræðubúta á vef Jóns Baldurs Lorange.

Þetta er mjög forvitnilegt. Þetta er 7. október 2004. Það eru umræður í þinginu um einkavæðingu bankanna.

Í fyrri ræðunni talar Sigurður Kári Kristjánsson.

Í þeirri seinni Ögmundur Jónasson.

Svo geta menn vegið og metið hvor ræðan eldist betur?
Hafa þeir ekkert lært?

Viðskiptaráð er bandalag stóru samsteypanna og eignarhaldsfélaganna sem hafa eyðilagt íslenskt efnahagslíf.

Með græðgi sinni og ófyrirleitni.

Nú stígur fram framkvæmdastjóri ráðsins og varar við stöðnun hér – vegna þess að fólk dirfist að setja út á arðgreiðslur í fyrirtækjum.

Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins hefur haft uppi sama málflutning.

Það er ekki nema vika síðan formaður Viðskiptaráðs, framkvæmdastjóri Exista, steig fram og sagði að auðugt fólk myndi flytja peningana sína úr landi.

Hafa þessir menn ekkert lært?
Landsbankafélag leyst upp í Lúx án umboðs skilanefndarinnar?

Sigrún Davíðsdóttir flutti þennan pistil í Speglinum á RÚV í gær.

- - -

Landsbankinn stofnaði dótturfélög í Lúxemborg sem ekki koma fram í ársskýrslu bankans. Eitt þessara félaga var leyst upp í nóvember af lögfræðingi sem ekki var fulltrúi skilanefndar bankans.

Nereiður er vættur úr grískri goðafræði – en þetta er einnig nafn á félagi sem Landsbankinn átti í Lúxemborg. Af einhverjum ástæðum var félagið ekki skráð sem eign bankans í ársskýrslum hans. Félagið var leyst upp nú í nóvember af lögfræðingi sem vann áður hjá Landsbankanum í Lúxemborg en var ekki á vegum skilanefndar bankans. Það er óljóst hvert féð rann – í þessu félagi höfðu verið verðmæti sem metin voru á 36,7 milljarða króna.
Ofgreiddi arð

Eigandi Söluturns Simma greiddi sjálfum sér arð af rekstri félagsins á síðasta ári, 10 milljarða króna, þrátt fyrir að söluturninn hafi ekki skilað nema 5.000 króna hagnaði.
Obama hjá Jay Leno

Umtalað viðtal, Obama forseti hjá Jay Leno.

Smellið hér.
Mogginn um mál sem gæti þurft að rannsaka

Morgunblaðið birti í síðasta mánuði mjög greinargóða úttekt á málum sem bíða sérstaka saksóknarans, Ólafs Þ. Haukssonar.

Hana má sjá með því að smella hér.

Ágætt að rifja þetta upp á þessum tímapunkti.

Síðan hefur líklega eitthvað bæst við.
Sláum skjaldborg um saksóknarann

Maður finnur að farið er að gæta vaxandi óþreyju með sérstaka saksóknarann. Þetta hefur brotist fram eftir viðtal sem birtist við hann fyrr í vikunni.

Viðtalið var ekki mjög heppilegt og maður veit ekki alveg hvað vakti fyrir Ólafi Haukssyni. Var þetta aðferð hans til að segja að hann þyrfti að fá fleiri starfsmenn, meira fjármagn, betri aðstöðu?

Því það þarf embætti hans vissulega.

En það er mjög mikilvægt að við stöndum með embættinu – eins og sakir standa höfum við vart úr öðru að moða en saksóknaranum og rannsóknarnefnd Alþingis í leitinni að réttlæti.

Fjármálaeftirlitið og efnahagsbrotadeild lögreglunnar virðast eiginlega vera úr leik.

Það er afar mikilvægt að þeir sem telja sig hafa upplýsingar um saknæmt athæfi komi þeim til saksóknarans eða rannsóknarnefndarinnar – og að við sláum skjaldborg um þessa aðila.

Þeir munu þurfa á vernd almenningsálitsins að halda; það er verra ef það snýst alltof fljótt gegn þeim.

Ég hef ekki trú á öðru en að þeir ætli að gera sitt besta. Og vonandi hafa þeir líka vit á að nýta þá krafta sem Eva Joly býður fram.
Hvað gera ímyndarfræðingarnir?

Ein af mestu ráðgátunum fyrir kosningarnar eftir mánuð er hvernig flokkarnir ætla að kynna sig.

Hvað ímyndarfræðingar flokkanna ætla til bragðs að taka?

Ekki vildi ég vera í þeirra sporum.

Þetta er kannski tiltölulega einfalt fyrir Vinstri græn. Þau geta slegið upp slagorðinu:

„Við erum saklaus! Við gerðum þetta ekki!“

En hvað með hina flokkana, Sjálfstæðisflokk, Samfylkingu og Framsókn?

Hver verður orðræða þeirra? Hvað ætla þeir að reyna að segja kjósendum?
Galbraith yngri um stóra banka og forstjóraveldið

Hér er merkilegt viðtal við hagfræðinginn John Galbraith, son hins goðsagnakennda Johns Kenneth Galbraith.

Galbraith yngri telur að ekki sé nóg að gert til að mæta fjármálakreppunni og vill að stórir bankar verði yfirteknir og brotnir upp í minni einingar. Hann varar við því að gömlu yfirstjórnirnar sitji áfram.

Hann segir ennfremur um það sem hann kallar culture of complicity:

„ Manager Magazin: So in your view, the talk about systemic failures is aiming to hide the real crimes that are actually involved?

Galbraith: There was clearly a systemic failure. But that does not mean there was no criminal energy around. The language one uses to describe these things is very important. I tend to stay away from neutral terms like „systemic failure“ or „bubble,“ because these terms imply the innocence of the people involved - and I cant see that.

Manager Magazin: What was it, then?

Galbraith: The reality of the financial crisis is that it was caused by a culture of complicity. That makes it so difficult for people to come to grips with it, especially for people who were involved, who were denying it themselves and who were partially aware of the extent of the damage. Probably many of them thought they would get away with it and now they realize that they have created an enormous slump.„
Hvernig kemst upp um hvítflibbabrot

Myndin sem fylgir hérna með er merkileg í ljósi umræðunnar um bankaleynd og leka úr bönkunum. Sumir telja að það sé afar slæmt að upplýsingar leki úr kerfinu, álíta það alvarlega misnotkun.

Þetta er súlurit sem er komið frá ACFE, Association of Certified Fraud Examiners í Bandaríkjunum, samtökum þeirra sem rannsaka fjármálamisferli.

Súluritið sýnir hvernig kemst upp um misferli. Í flestum tilvikum, eða 34,2 prósent, er það vegna ábendinga.

En í aðeins 20,2 prósent tilfella er það vegna innri endurskoðunar.

Þetta sýnir hversu mikilvægt er að vernda þá sem gera uppvíst um svik – í því sambandi má nefna að þrjár konur sem voru „uppljóstrarar“ ( whistleblowers) í Enron málinu voru kjörnar menn ársins í Time árið 2002.

Hér er súluritið:

tv_24_fraud_statistic.pdf
Jóhanna sagði já

Jóhanna þráaðist lengi við, enda sögð vera einhver þrjóskasta kona á Íslandi, en þau fengu hana loks til að draga vagninn.

Voru búin að biðja hana mikið og lengi, og segja henni að hún þyrfti ekki að vera formaður nema að nafninu til. Þau mundu sjá um allt hitt fyrir hana.

Jóhanna vill einbeita sér að því að vera forsætisráðherra. Miðað við skoðanakannanir verður hún það áfram eftir kosningar.

Það er spurning hvað hún á mikið í 31 prósents fylgi Samfylkingarinnar í nýjustu skoðanakönnun.

Sjálfstæðisflokkurinn fær útreið þrátt fyrir prófkjör helgarinnar – eða kannski vegna hennar.

Það er spurning hvernig Bjarni Benediktsson mun virka gegn heilagri Jóhönnu. Hann er alls ekki óumdeildur innan Sjálfstæðisflokksins – og spurning hvernig hann höfðar til óákveðinna kjósenda.
Furðulegir viðskiptahættir

Hér er lýsing Morgunblaðsins á stórkostlega merkilegum viðskiptum.

Maður er eiginlega gáttaður yfir hugmyndafluginu.

Annars er á mörkum þess að hægt sé að kalla þetta lán – er ekki nær að tala um gjöf.

„ Félag í eigu tólf stjórnenda og starfsmanna Baugs Group, BGE eignarhaldsfélag, hafði lánað starfsmönnunum 3,4 milljarða króna til þess að kaupa hlutabréf í Baugi í árslok 2007. Lánin voru fjármögnuð með lánum frá Kaupþingi og veitt gegn veðum í bréfunum sem keypt voru í Baugi. Baugur hefur óskað eftir gjaldþrotaskiptum og því eru hlutabréfin verðlaus. Kaupþing getur því ekki innheimt lánveitingarnar.

Samtals námu eignir BGE 5,3 milljörðum króna í lok árs 2007 og höfðu þá tvöfaldast frá árinu áður. Eignir félagsins voru tvær; annars vegar lánveitingarnar til starfsmanna Baugs og hins vegar 2,35 prósent eignarhlutur í Baugi sem var bókfærður á 1,9 milljarða króna.

Stefán Hilmarsson, fyrrum aðstoðarforstjóri Baugs, segir að BGE hafi haldið utan um kaupréttarsamninga starfsmanna félagsins. „Félagið tók lán hjá Kaupþingi banka til að fjármagna sig og lánaði síðan áfram til starfsmanna Baugs. Veðin voru í bréfunum sjálfum.“
Leiðbeiningar um skattsvik?

Leyniþjónustan bendir á merkilegt plagg úr Landsbankanum frá árinu 1999. Þar eru leiðbeiningar um hvernig eigi að stofna fyrirtæki á aflandseyjum.

Leiðbeiningar um hvernig á að svíkja undan skatti?

Höfundur er Halldór J. Kristjánsson, bankastjóri Landsbankans.
Betra Ísland

Menn tala um kreppuklám. Nú síðast ágætur kunningi minn, Árni Matthíasson í pistli í Morgunblaðinu.

Ég ætla að halda því fram að þetta sé frekar vanhugsað – enda er orðið fundið upp af einum af varðmönnum gamla kerfisins sem hrundi í október.

Ég hef nefnilega þá kenningu að við stefnum inn í betra samfélag en áður – og að það sé nú þegar betra að mörgu leyti.

Við eigum í vandræðum með skuldir og atvinnuleysi, og við finnum til reiði og hneykslunar vegna þess að Ísland reyndist vera spillt þjóðfélag.

Hrunið er sameiginleg reynsla okkar allra. Það hefur fært okkur nær hvort öðru. Fólk talar meira saman, það er innilegra, það er forvitnara, það lætur síður mata sig á lygum og röngum upplýsingum, það er tilbúið til að leita nýrra leiða.

Það er minna um hroka, frekju og sjálfsánægju sem einkenndi Ísland útrásarinnar – og gerði það að frekar leiðinlegum stað.

Í þessu felast líka mikil tækifæri. Ég hef verið óþreytandi að segja við erlenda fjölmiðlamenn sem ég hef rætt við að Ísland hafi skánað við hrunið.

Við Íslendingar fórum úr frekar stöðnuðu klíkusamfélagi (kolkrabbi/smokkfiskur) yfir í nánast hreinræktað ólígarkí á stuttum tíma. Undir lokin virðist óligarkíið hafa breyst í þjófræði, kleptókratí.

Þetta er tími sem er algjörlega nauðsynlegt að gera upp. Við þurfum að fá að vita allan sannleikann um það sem gerðist – algjörlega refjalaust. Þeir eru margir, og sumir eru býsna mjúkmálir og sannfærandi, sem hafa engan áhuga á því. En það verður að gerast – annars er hætta á að við förum inn í framtíðina með óuppgerð mál, reiði og svikabrigsl, graftarkýli sem heldur áfram að vella úr.

Við eigum tækifæri til að byggja upp samfélag með gagnsæi, sanngirni og hugvit að leiðarljósi – opið samfélag og réttlátt. Við erum vel menntuð þjóð, ágætlega upplýst og kraftmikil – það er ekki síst mikilvægt að frjó pólitísk umræða fái að dafna hér, það sem á ensku er kallað civil society. Við höfum alla burði til þess ef við látum ekki úrtölumenn draga úr okkur kjark, þá sem sífellt sjá tormerki á öllu.

Gylfi Magnússon viðskiptaráðherra orðaði þetta vel í ræðu sem hann hélt áður en hann tók við sínu háa embætti:

„Einkageirinn  skapar  verðmæti  og  skatttekjur.   Hann  þarf  að  losna  við  meinsemdir  útrásarvíkinga,  með  öll  sín  eignarhaldsfélög,  „Group“,  bókhaldsbrellur,  vogaðar  stöður,  skattaskjól,  eigna  og- stjórnunartengsl,  pólitísk  tengsl  og  hvað  þetta  nú  allt  saman  heitir.  Þetta  er  hluti  af  því  sem  fara  þarf  á  öskuhauga  sögunnar.  Ekkert  af  þessu  skapaði  nein  raunveruleg  verðmæti.

Í  stað  þess  getur  komið  blómlegt  atvinnulíf  með  fleiri  og  smærri  fyrirtækjum,  dreifðara  en  einfaldara  eignarhaldi,  meiri  valddreifingu,  meira  gagnsæi,  hraustlegri  samkeppni,  meiri  nýsköpun,  fleiri  tækifærum  fyrir  alla.  Opið,  sanngjarnt og  heilbrigt efnahagslíf.„
Lítil saga út bankakerfinu

Fyrir nokkru hafði samband við mig starfsmaður úr einum af gömu bönkunum.

Hann sagðist hafa starfað í útlánadeildum bankans. Þar hafði hann farið að veita því athygli hversu miklar fjárhæðir var verið að lána gegn litlum eða engum veðum.

Hann skoðaði útlán sem tengdust einu stærsta eignarhaldsfélaginu og komst að því að stöðugt var verið að lána því peninga út á sama og engin veð.

Starfsmanninum fannst þetta svo alvarlegt að hann ákvað að gera viðvart. Hann lét semsagt yfirboðara sína vita að það væri ekki allt með felldu.

Viðbrögðin voru einkennileg.

Starfsmaðurinn var tekinn úr útlánadeildinni. Fluttur í aðra deild – á svið sem hann hafði sáralítið vit á. Um leið var honum skammtað nýtt tölvupóstfang – þannig að hann hafði ekki aðgang að gamla pósthólfinu sínu.

Hér má sjá dæmi um svonalagað.

Glórulausa lánastarfsemi – og alltaf til sömu vildarvinanna.
!5.685 milljarða skuldir

Tölurnar sem birtast á forsíðu Morgunblaðsins um skuldir Íslenskra fyrirtækja eru ógnvænlegar.

Og eins hvað sumir einstaklingar virðast hafa náð að skuldsetja sig mikið.
Hljóðberg, lausavísur, Hákon Aðalsteins og fermingarbækur

Í Kiljunni í kvöld verðuð heiðruð minning frægs útvarpsþáttar sem nefndist Á hljóðbergi. Stjórnandi þáttarins var Björn Th. Björnsson en þar spilaði hann meðal annars upptökum með frægum erlendum skáldum og rithöfundum. Við heyrum meðal annars í T.S. Eliot, Dylan Thomas og Albert Camus.

Við fjöllum um þá merku íslensku bókmenntagrein lausavísuna – í tengslum við andlát hins ástsæla hagyrðings Hákons Aðalsteinssonar.

Umdeildur Íslendingur velur uppáhaldsbókina sína.

Páll og Kolbrún fjalla um bækur sem eru góðar til fermingargjafa, uppbyggilegar bækur, þó ekki bara Passíusálmana.

En Bragi segir frá bókum eftir og um merkilegar konur.
Írar gegn krosseignarhaldi, einkavinakapítalisma og ofurlánum

Írar eru að upplifa mörg sömu vandamál og Íslendingar.Samkvæmt þessari frétt úr Financial Times ætla þeir að skera upp herör gegn krosseignarhaldi, einkavinakapítalisma og óeðlilegum lánveitingum – auk þess sem fjármálaeftirlit verður endurskipulagt. Takið eftir að í greininni er talað um „incestuous relationships“ – blóðskömm eða sifjaspell í viðskiptalifinu – þetta eru hugtök sem ég hef oft gripið til vegna fjármálahrunsins á Íslandi

- - -

Ireland plans crackdown on crony capitalism

By Quentin Peel and Lionel Barber

Published: March 17 2009 00:40 | Last updated: March 17 2009 09:09

Ireland is planning to introduce tough legislation to clamp down on

crony capitalism and excess bank lending in the wake of the property

bubble that has hammered its leading banks, Brian Lenihan, finance

minister, told the Financial Times on Monday night.

The measures will include a ban on cross-directorships and on chief

executives becoming chairmen, as well as the creation of a central bank

commission to incorporate the regulation of banking, to replace the

present autonomous regulator.

“There is a problem in all small countries with too many incestuous

relationships,” Mr Lenihan said. “We have decided to establish a central

bank commission which will have comprehensive regulatory as well as

monitoring powers, and will have the power to direct restrictions on

lending.”

He said he would submit a memorandum to the Irish cabinet next week on

the measures, and advertise for a bank regulator in the near future.

The planned Irish move is a response to the damaging scandal that hit

Anglo Irish Bank, when it was revealed in December that Sean

FitzPatrick, a long-time chief executive who moved to become chairman in

2005, had hidden €87m (£80m, $112m) of personal loans from the banks

auditors by temporarily transferring the amounts to an Irish building

society just before the year-end. Mr FitzPatrick resigned along with

other board members.

The bank was nationalised in January and is now the subject of

investigations by the director of corporate enforcement, the regulator

and the Irish central bank. With bad loan losses set to increase across

the industry, Mr Lenihan was keen to reject any suggestion that deposits

in Irish banks are not safe, insisting that “we have [the European

Central Bank in] Frankfurt behind us rather than the Bank of England,

which makes them super-safe”.

Membership of the eurozone “has the great benefit of ensuring the

stability of the monetary, financial and banking system”, he said. “But

the price is the higher exchange rate against sterling. The damage is

coming through the real economy.”

Mr Lenihan, who was appointed finance minister last year to succeed

Brian Cowen when he became prime minister, said the Irish economy had

“fallen off a cliff” because of the “classic property bubble”, with

growth dropping from 6 per cent in 2007 to minus 1 per cent last year,

and a forecast minus 6.5 per cent in 2009.