arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hakkari og hugarburður hans

Nú er búið að handtaka Sigga hakkara fyrir fjársvik. Hann hefur komið víða við. Ferillinn er býsna skrykkjóttur.

Það var til að hitta hann að FBI menn komu til Íslands á sínum tíma. Þá voru á kreiki furðusögur um að stæði til að hakka tölvur Stjórnarráðins.

Þessar sögur munu hafa verið komnar frá Sigga – sem er ekki sérlega ábyggilegur heimildamaður. Hann sagðist hafa verið starfsmannastjóri WikiLeaks. Það var hugarburður.

En þegar umræða fór í gang um þetta í vetur fóru margir mikinn og héldu því fram að þáverandi innanríkisráðherra hefði verið að leggja stein í götu réttarkerfisins þegar hann stöðvaði FBI.

Ekki var mikil reisn yfir þeirri umræðu.

FBI mennirnir fóru víst með Sigga af landi brott til að heyra sögurnar hans, enda var tilgangurinn alltaf sá einn að njósna um WikiLeaks og þá sem höfðu átt samstarf við Julian Assange á Íslandi.

Og talið um að hakka hafi átt vef Stjórnarráðsins var líka hugarburður, eins og lesa má í þessari grein Birgittu Jónsdóttur.
Að flytja fréttir frá mótmælum

Ríkisútvarpið í Tyrklandi segir lítið frá því þótt fjöldamótmæli séu á götum og torgum í Istanbul.

Það hentar ekki stjórnvöldum.

Ríkisútvarpið á Íslandi flutti ítarlegar fréttir af búsáhaldabyltingunni í Reykjavík.

En miklar skammir hefur það fengið fyrir frá valdhöfum þess tíma, og þá ekki síst í Reykjavíkurbréfum og Staksteinum.

Hefði það kannski átt að þegja eins og í Tyrklandi?
Bowie í Marseille 1978

Ég fór að rifja upp hvaða stóru tónleika ég hef farið á um dagana. Ég hef alltaf haft mikið yndi af því að fara á tónleika, og það er eiginlega sama í hvaða grein tónlistar það er.

Einhverjir bestu tónleikar sem ég hef farið á hafa verið í Hörpu, tónleikar Berlínarfílharmóníunnar með Simon Rattle og Gautaborgarsinfóníunnar undir stjórn Dudamels. Ég hef reyndar náð að vera á fernum tónleikum með Berlínarfílharmóníunni, þrisvar undir stjórn Rattles og einu sinni undir stjórn Abbados.

Þetta kom til vegna þess ég rifjaði upp í ákveðnu samhengi á Facebook að ég hefði séð David Bowie í Marseille 1978. Með hjálp netsins er hægt að finna furðulegustu hluti, nú get ég séð að tónleikarnir voru 27. maí þetta ár og hvaða lög hann spilaði.

Það voru meðal annars Heroes, Fame, Station to Station, TVC15 og Rebel Rebel.

Ég sá Led Zeppelin í Laugardalshöll 1970. Þá var ég ekki nema tíu ára, en fjarska mikill áhugamaður um tónlist. Ég og vinur minn, Siggi Pálmi, fengum að fara með Jóni Ásbergssyni, stóra bróður hans, núverandi forstjóra Íslandsstofu. Ég kann honum ævarandi þökk fyrir.

Sama ár sá ég Kinks spila í Höllinni. Þeir voru nýbúnir að gera Lola að vinsælu lagi, en tónleikarnir þóttu ekki vel heppnaðir.

Ég sá Dylan í París 1978, sá túr kom seinna út á Budokan-plötunni, Neil Young í Barcelona 1987, Frank Zappa á Knebworth-hátíðinni 1978, Van Morrison hef ég séð fjórum sinnum en Paul McCartney tvisvar. Rolling Stones sá ég á Twickenham-leikvanginum fyrir utan London 2006. Þetta er stór og ljótur íþróttavöllur og það var ekki góð stemming á tónleikunum. Almennt held ég að beri að forðast tónleika á slíkum völlum.

'
Kröfur til ríkisstjórnarinnar – engin stjórnarandstaða

Ríkisstjórnin býr við þann lúxus að það er engin stjórnarandstaða.

Fyrri stjórnarflokkar eru í naflaskoðun. Samfylkingin leitar í örvæntingu að skýringum á slæmu gengi, innan Vinstri grænna beinist reiðin ekki síst að Ögmundi Jónassyni sem lengi spilaði eins og hann væri í stjórnarandstöðu við ríkisstjórn sem hann sat sjálfur í.

Björt framtíð virðist fyrst og fremst vera hálf letileg.

Helsta andstaðan kemur frá náttúruverndarsinnum sem óttast stór áform í virkjanamálum.

Svona verður þetta um nokkurt skeið. Það verður talsvert langt í að Samfylkingin og VG nái vopnum sínum í stjórnarandstöðu.

En yfir stjórninni vofir krafan um skuldaleiðréttingar. Hún gleymist ekki og það er lítil þolinmæði gagnvart undanbrögðum í því máli.

Ég gerði þetta að umfjöllunarefni í pistli í gær – og ég sé að Styrmir Gunnarsson er á sömu nótum á vef Evrópuvaktarinnar.

Styrmir skrifar:

„Það skiptir gríðarlegu máli fyrir framtíð þessarar nýju ríkisstjórnar að hún sýni strax á sumarþingi að henni sé full alvara með þeim fyrirheitum, sem stjórnarflokkarnir og þá ekki sizt Framsóknarflokkurinn hafa gefið um úrlausn á skuldavanda heimilanna.

Þótt enginn ætlist til að hún leysi þau mál í einu vetfangi verður hún að sýna á spilin með skýrum hætti.

Annars getur hveitibrauðsdögum hennar lokið með skjótum hætti.“
Sól úr norðvestri

Þetta er skemmtileg mynd af Austurvelli eins og hann á að líta út eftir að hótel hefur verið byggt á Landsímareitnum.

Skuggavarpið er reyndar aðallega frá Landsímahúsinu sem hefur staðið þarna í marga áratugi.

Og skuggarnir eru þannig að sólin skín úr norðvestri.
Hvað tefur?

Hvað er það sem tefur skuldaleiðréttinguna sem sannarlega var lofað fyrir kosningar?

Og hún átti helst að vera strax.

Eru það samningar við kröfuhafa – þeir voru tengdir við skuldaleiðréttinguna í aðdraganda kosninganna. Ef svo er gæti verið langt að bíða – þessir samningar eru ekki að verða að veruleika á næstunni og það er ákveðnum vandkvæðum bundið að nota „svigrúmið“ sem þeir eiga að tryggja til að lækka skuldir heimila.

Er það tregða Sjálfstæðisflokks við að uppfylla þessi kosningaloforð eins og Össur Skarphéðinsson heldur fram í pistli?

Var ekki nógu vel búið um hnútana? Það var meira að segja talað um að ríkið tæki á sig upphæðina sem væri afskrifuð.

Eða eru menn kannski komnir að þeirri niðurstöðu , nú þegar þeir eru sestir í ríkisstjórn, að stóra kosningaloforðið – móðir allra kosningaloforða, eins og það hefur verið kallað – sé óframkvæmanlegt?
Ataturk alls staðar

Fyrir nokkrum árum gisti ég á hóteli í Istanbul við hliðina á herbergi þar sem landsfaðirinn Kemal Ataturk hélt oft til. Það herbergi er eins konar helgiskrín – ég var semsagt býsna nálægt þeim helgidómi sem Ataturk er í Tyrklandi.

Myndir af honum eru út um allt. Á götum, veitingahúsum, búðum, opinberum byggingum. Menn hafa verið dæmdir í fangelsi fyrir að tala illa um hann.

Samt hefur stjórn Erdogans forsætisráðherra verið að grafa undan arfleifð Ataturks. Hann vildi gera Tyrkland að vestrænu ríki þar sem trú og stjórnmál væru aðskilin.

Á ýmsu hefur gengið í þessu efni. Lengi var það herinn sem stóð vörð um hugmyndir Ataturks. Hann var sterkasta mótvægið við trúarhreyfingar. Þetta hefur breyst nokkuð, Erdogan hefur náð að beygja herforingja til meiri auðsveipni en áður hefur þekkst í nútímasögu Tyrklands.

Unga fólkið sem mótmælir á Taksimtorgi og óttast að trúaröfl séu að ná of miklum ítökum í Tyrklandi veifar fánum með myndum af Ataturk. En á sama tíma er hann opinber stafnfígúra tyrkneska ríkisins. Líklega hafa stúdentarnir þó betra tilkall til að vera arftakar stórmennisins.

Mótmælandi í Istanbul veifar fána með mynd Ataturks.
Öllu tjaldað til við varnir landsins

„Þá geti sníkjudýr á borð við fleskorma borist í menn og leitt þá til dauða.“
Hlemmurinn – ekki sérlega aðlaðandi

Líklega eru fáir staðir í Reykjavík ótútlegri en Hlemmtorg.

Þar var fyrir nokkrum áratugum reist biðstöð fyrir strætisvagna – hús í hryllilegum stíl sem eins og hannaður til að framleiða félagsleg vandamál.

Borgarstjórinn okkar hékk á Hlemminum eftir að skýlið var reist og lifði það af. En það hafa ekki allir gert.

Nú eru uppi hugmyndir um að færa skiptistöð strætisvagna niður þar sem Umferðarmiðstöðin er. Ég veit ekki hvort það er skynsamlegt.

En þá mætti kannski laga Hlemminn aðeins – til dæmis með því að rífa áðurnefnda byggingu.

Á gamalli mynd má sjá hvernig Hlemmtorg leit út áður en húsið var reist. Þetta er ekki svo slæmt á þessum tíma. Stórhýsið við vestanverðan Hlemminn hefur á sínum tíma verið reist af miklum myndarskap – ég verð að viðurkenna að ég þekki ekki sögu þess, en þarna var Náttúrugripasafnið til húsa um langt árabil við þröngan kost og þarna var bankaútibú sem lagðist af.

Myndina er að finna á síðunni 101Reykjavík, líklega er hún tekin á sjötta áratugnum.
Áhugaleysi um skattaundanskot

Alveg er það rétt sem Sigrún Davíðsdóttir segir að hér ríkir áhugaleysi gagnvart skattabrellum fyrirtækja og notkun aflandsfélaga til að komast undan skattgreiðslum. Sigrún furðar sig á því hversu lítið er fjallað um þessi mál hér, miðað það sem er að gerast í Evrópu.

En hérna virðist þetta ekki vera neitt mál. Það kemst upp að útgerðarfyrirtæki stunda þetta og líka stóriðjufyrirtæki. En þá leysist allt upp í pólitískt þras og margir hlaupa meira að segja í vörn fyrir hina brotlegu.

Bæði á meginlandi Evrópu og í Bretlandi er hins vegar hávær krafa um að réttlæti ná fram að ganga – að á tíma niðurskurðar sem leggst þungt á almenning geti auðmenn og stórfyrirtæki komið sér hjá því að greiða til samfélagsins.
Efling þjóðlegrar menningar

Það er auðvelt að skopast með það markmið ríkisstjórnarinnar að efla þjóðlega menningu.

Þetta er augljóslega komið frá Framsóknarflokknum.

En það er engin ástæða til að leggja þetta út á versta veg – þetta snýst varla bara um glímu og súrmat.

Í þessu hlýtur að felast fyrirheit um að efla íslensk fræði, fornleifarannsóknir, bókmenntir – jú, og hugsanlega íslenska dagskrárgerð í sjónvarpi.

Sjálfur hef ég undanfarnar vikur verið i Kanada og Bandaríkjunum við að gera þætti um sögu Íslendinga sem þangað fluttu. Við höfum farið til Manitoba, Alberta, Norður-Dakóta og Bresku Kólombíu – þar erum við nú, á leið út á Vancouver-eyju,

Gerð þáttanna var ákveðin löngu áður en ríkisstjórnin tók við, en hlýtur að falla vel undir markmiðið um eflingu þjóðlegrar menningar. Hér höfum við hitt fjölda fólks sem ann henni heitt.
Samræmi á Skólavörðuholti

Ég hef stundum kvartað yfir því hversu Skólavörðuholtið er tætingslegt í útliti. Skólavörðustígurinn og kirkjan laða að sér ferðamenn, en umhverfið í kring er ekki upp á marga fiska.

Nema auðvitað safn Einars Jónssonar sem er mögnuð bygging.

Í gegnum tíðina hafa verið uppi ýmsar hugmyndir um Skólavörðuholtið. Guðjón Samúelsson vildi reisa þar Háborg íslenskrar menningar með alls kyns menningarhúsum, háskóla og stúdentagörðum.

Það voru stórkostleg plön – og ansi flott.

Hugmyndirnar á myndinni hér að neðan eru nýrri eða frá fimmta áratug síðustu aldar.

Mörgum kann að finnast þetta heldur kassalaga, en þarna er þó ákveðin heildarmynd sem heillar. Sumt af þessu minnir á hverfin á Melunum, þar er að finna hvað mest samræmi í byggingarlist á Íslandi.

Takið eftir að þó búið sé að byggja íbúðarblokkir – reyndar frekar lágreistar – umhverfis holtið, er enn haldið í hús við ofanverðan Skólavörðustíg, þar á meðal, að manni sýnist, hús númer 35, en þar bjó Guðjón Samúelsson sjálfur.
Macarons à la française

Ég stenst ekki mátið að birta þessa mynd.

Sigurveig kona mín bakar franskar makkarónur.

Þetta er að verða algjör list hjá henni, litirnir og áferðin.

Stenst samanburð við það flottasta sem maður sér í Frakklandi.
Alcoa í ruslflokk

Það er mikið deilt um hagkvæmni álframleiðslu þessa dagana.

Hér er eitt innlegg í þá umræðu, frétt frá Bloomberg.

Skuldabréf álrisans Alcoa, sem er eigandi álversins í Reyðarfirði, hafa verið færð niður í ruslflokk vegna lágs álverðs.

Með fylgir greining Moody's en þar segir að álverð hafi verið lækkandi síðan 2011. Alcoa hafi verið að skera mikið niður síðan þá.

En offramleiðsla á áli og minnkandi hagvöxtur í Kína veldur því að Moody's segir að ekki sé fyrirsjáanlegt að álverð hækki, það sé ekki á sjóndeildarhringnum.
Olían og skammtímahagsmunirnir

Ari Trausti Guðmundsson, jarðfræðingur og forsetaframbjóðandi, segir að Íslendingar eigi ekki að leita að olíu á Drekasvæðinu – horfa verði á orkumál í hnattrænu samhengi.

En mannkynið stefnir að því að hætta ekki fyrr en búið er að dæla upp síðasta dropanum af olíu.

Allt okkar hagkerfi byggir á olíu – það er nóg fyrir fólk að horfa í kringum sig og spá í allt það sem myndi stöðvast ef ekki væri olían.

Stjórnmálamenn hugsa yfirleitt í kjörtímabilum, það er partur af leiknum – þeir sem reyna að hugsa lengra fram í tímann verða óvinsælir. Það er miklu auðveldara að kaupa skammtímavinsældir en að setja sér erfið langtímamarkmið.

Nú hefur olíuframleiðsla að nokkru leyti færst yfir í olíusanda sem er að finna meðal annars í Kanada, Bandaríkjunum, Rússlandi og Venezúela. Þar er hægt að hafa mikið magn af olíu.

Þess vegna hækkar olían enn ekki meir en raunin er. Það er talsvert af olíu eftir – og mikið af koltvíoxíði sem á eftir að senda upp í andrúmsloftið. Meðan ekki er meiri skortur á olíu er ólíklegt að olíuvinnsla á Drekasvæðinu hefjist. Það gerist varla fyrr en eftir einhverja áratugi.

Jú, kannski eru til þeir Íslendingar sem horfa björtum augum á framtíð Íslands sem olíuríkis.

En eins og Ari Trausti segir er nær að hafa áhyggjur af súrnun hafanna, þiðnun sífrerans og bráðnun íss í norðurhöfum.

Og stefna að því að Ísland verði í fararbroddi í nýtingu og notkun hreinna orkugjafa.
Ekki sérlega langt til hægri

Það verður seint sagt að stjórnarsáttmáli Sjálfstæðisflokks og Framsóknar sé sérlega hægri sinnað plagg.

Í rauninni bíður maður eftir því að raddir fari að heyrast innan úr Sjálfstæðisflokki að þetta sé ekki nógu gott.

Það er lögð áhersla á óbreytt styrkjakerfi í landbúnaði.

Það er ekkert talað um einkarekstur í heilbrigðiskerfinu.

Ekki heldur einkarekstur í menntakerfinu.

Það er ekkert sagt um að selja eigi Landsvirkjun.

Það er lögð áhersla á byggðastefnu og byggðaaðgerðir.

Það á að hækka greiðslur til bótaþega.

Það er helst í fyrirheitum um skattalækkanir að birtist hægri stefna, en hún er tæplega merkjanleg í stóriðjumálum þar sem mjög er treyst á aðkomu ríkisvaldsins.
Ekki séríslenskt

Ég er ekki viss um að Ísland sé meira eineltissamfélag en önnur samfélög.

Opinberar persónur þurfa að búast við býsna harðri og óvæginni umræðu annars staðar en hér.

Maður þarf ekki annað en að fylgjast með erlendum fjölmiðlum til að sjá að svona er það.

Og erlendis er algengara að menn segi af sér ef þeir gera glappaskot – eða jafnvel ef þeir eru ekki sáttir við hvernig mál þróast.

Það er býsna fáheyrt á Ísland.

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir nefnir Jón Bjarnason og Vigdísi Hauksdóttur sem dæmi um stjórnmálamenn sem hafa orðið fyrir einelti.

Þau voru bæði áberandi á síðasta þingi og vönduðu andstæðingum sínum ekki beinlínis kveðjurnar í ræðu og riti.

Og það er ekkert skrítið að þeim sé svarað í sömu mynt.
Landsvirkjun og orka til Helguvíkur

Bjarni Benediktsson, nýr fjármálaráðherra, segir að skoða verði hvort Landsvirkjun geti útvegað orku til álversins í Helguvik ef orkan fæst ekki annars staðar.

En nú er almennt viðurkennt að orka til stóriðju er seld á of lágu verði. Þetta hefur komið fram hjá Landsvirkjun sjálfri.

Og ef Landsvirkjun fær heldur ekki nógu gott verð fyrir orku sem yrði seld til Helguvíkurálvers?

Hvað þá?

Væri hægt að skikka fyrirtækið til að selja hana samt?
Nýr Landspítali – og kreppa heilsugæslunnar

Ríkisstjórnin leggur af stað með háleit markmið, en þau eru að mörgu leyti óljós.

Það verður til dæmis ekki lesið úr stjórnarsáttmálunum hvort standi til að hætta við hinar feiknarstóru nýbyggingar Landspítalans, en það er talað um nauðsyn þess að gera endurbætur á húsnæði spítalans.

Nýi Landspítalinn er mál sem Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur settu á dagskrá á sínum tíma. Davíð Oddsson lagðist á spítala og varð mjög áhugasamur um að byggja nýtt sjúkrahús. Það stóð til að nota „Landsímapeningana“ í þetta. Framsóknarmenn áttu heilbrigðisráðherra sem voru mjög áhugasamir um framkvæmdirnar – sjálfur Alfreð Þorsteinsson var settur yfir þær.

En nú er eins og Framsóknarmönnum hafi snúist hugur – um afstöðu Sjálfstæðisflokksins veit maður eiginlega ekki.

Það er þó ljóst að húsakosturinn er ómögulegur, gamall og úr sér genginn.

Um leið er talað um nauðsyn þess að gera eitthvað í heilsugæslunni sem er í mikilli krísu.

Nýr heilbrigðisráðherra, Kristján Þór Júlíusson, talar um skort á heimilislæknum á Akureyri. Þessi skortur er líka bráður á höfuðborgarsvæðinu.

Í almennilega uppbyggðu heilbrigðiskerfi hlýtur að vera nauðsynlegt að hafa heilsugæsluna í lagi, það er staðurinn þar sem sjúklingar koma fyrst og þar á að vera hægt að taka má móti þeim svo álaginu sé létt af dýrari hluta kerfisins.

En svona virkar þetta ekki hjá okkur. Tugþúsundir manna eru án heimilislæknis og heilsugæslustöðvarnar taka á móti miklum fjölda fólks á svokölluðum vöktum. Það þýðir að fólk hittir sjaldnast sama lækninn og alla eftirfylgni skortir.

Er hægt að gera hvort tveggja, efla heilsugæsluna og byggja nýjan spítala? Það er spurning. En það vekur athygli að lítið er talað um einkarekstur í heilbrigðiskerfinu. Hugmyndir af því tagi virðast ekki eiga upp á pallborðið.
Gamli Skólavörðustígurinn

Þessi ljósmynd sýnir Skólavörðustíginn á níunda áratugnum, áður en gagngerar breytingar voru gerðar á honum. Þessi mynd birtist á vefsíðunni 101Reykjavík.

Þarna er leikfangaverslun sem margir muna eftir, stofa Péturs rakara sem klippti menn með símtól undir vanganum, hann var umboðsmaður hljómsveita og var sífellt að bóka þær út um allt land. Svo var þarna gjafavörubúð lengi sem seldi og einnig var þarna til húsa Bókin – helsta fornbókaverslun bæjarins. Þar kom maður og spjallaði við heiðursmennina Gunnar Valdimarsson og Snæ Jóhannesson.

Bak við var svo Breiðfirðingabúð. Þar hafði verið ýmisleg starfsemi, fyrst átthagafélaga á blómatíma þeirra og svo var þarna um tíma skemmtistaður fyrir unglinga þar sem margar nafntogaðar hjómsveitir tróðu upp. Nokkuð sérkennilegur maður, sem ég man ekki nafnið á, rak síðan Íslenska dýrasafnið í Breiðfirðingabúð. Þar voru nokkur uppstoppuð dýr. Stuðmenn gerðu safnið ódauðlegt í myndinni Með allt á hreinu.

Skólavörðustígur 10, þar sem leikfangabúðin var, nefndist Bergshús. Þar leigði Þorbergur herbergi undir súð eins og frægt er úr Ofvitanum. Húsið var flutt í Árbæjarsafn 1990.Þessu var öllu rutt burt og það var ekki endilega til bóta. Húsin sem komu í staðinn eru ekki sérlega falleg. En Skólavörðustígurinn má þó eiga að hann er ein skemmtilegasta gata bæjarins – og þar sem Berghús var er nú Kaffifélagið, besta kaffihús bæjarins.
Sigmundur, Vigdís og jafnréttið

Sigmundur Davíð var spurður á Sprengisandi um jafnræði kynjanna í ríkisstjórninni, þar eru þrjár konur á móti sex karlmönnum.

Hann svaraði með annarri spurningu sem ábyggilega fellur ekki vel í kramið hjá femínistum:

„Á að refsa öðrum fyrir að ég hafi fæðst karlkyns?“

Svo hélt hann áfram:

„Ef menn eru þeirra skoðunar finnst mér að það eigi að benda á það hverjum þeirra ráðherra sem þingflokkurinn kaus ætti að skipta út og hverjum ætti að skipta inn í staðinn.“

Þá var hann eðlilega spurður hvers vegna Vigdís Hauksdóttir væri ekki í ríkisstjórn. Hún hefur sjálf lýst yfir vonbrigðum með það.

Sigmundur svaraði með því að segja að Vigdís væri öflugur þingmaður.

En innan Framsóknarflokksins er sagt að það hafi verið fyrsta prófið á stjórnkænsku Sigmundar hvort honum tækist að halda Vigdísi utan ríkisstjórnar, þrátt fyrir að hún sjálf hafi sótt fast að fá ráðherraembætti sem og mágur hennar, Guðni Ágústsson, sem barðist hart fyrir því.

Þetta tókst Sigmundi – enda mun hann alls ekki hafa viljað Vigdísi inn í stjórnina.
Þjóðmenning í forsætisráðuneytið

Í stjórnarsáttmálanum er nokkuð rætt um þjóðmenningu – og þar er líka talað um húsafriðun.

Þessar áherslur eru greinilega komnar frá Sigmundi Davíð Gunnlaugssyn, því samkvæmt forsetabréfi um skipan ráðuneyta eiga eftirfarandi mál nú að heyra undir forsætisráðuneytið:

„Þjóðmenning, þar á meðal:

Vernd sögulegrar og menningartengdrar byggðar og umhverfis- og skipulagsmál því tengd.

Vernd þjóðargersema.

Minjasöfn, þ.m.t. Þjóðminjasafn Íslands.

Fornleifar.

Húsafriðun.

Varðveislu menningararfsins, þ.m.t. jarðfastra minja og gripa og flutning menningarverðmæta úr landi og skil þeirra til annarra landa.

Minjastofnun Íslands.

Örnefni.

Bæjanöfn.

Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.

Örnefnanefnd.“

Þetta er nýung, þessi mál hafa heyrt undir mennta- og menningarráðuneytið, en þau eru semsagt tekin af Illuga Gunnarssyni, nýjum menntamálaráðherra. Forsætisráðuneytið er semsagt orðið hálfgert menningarráðuneyti.

Af því tilefni skrifar Sjón á Facebook síðu sína:

„Þránað smér, keytukerald, jarmur í kvæðamanni, bremsufar í ullarnærbrók og lús sem er sprengd milli fingurnagla er með því fyrsta sem mér dettur í hug þegar ég heyri orðið ‘þjóðmenning. Mikið held ég að Illugi Gunnarsson sé glaður yfir því að þessi málaflokkur verður hýstur á skrifstofu Sigmundar Davíðs í gamla svartholinu við Lækjargötu.“
Engin aðlögun

Það hefur verið talað um að við séum í aðlögunarviðræðum við ESB.

Þetta er hugtak sem var fundið upp í áróðursskyni.

Ef við hefði verið um aðlögun að ræða væri líklega margt sem þyrfti að vinda ofan af eftir viðræður sem hafa staðið í næstum fjögur ár.

En svo er ekki.
Áfram í EES – varla miklar breytingar á utanríkisstefnunni

Þrátt fyrir tal um breytingar á utanríkisstefnu í nýjum stjórnarsáttmála er það staðreynd við erum áfram í EES. Og það segir ekki orð í stjórnarsáttmálunum um að sú aðild verði endurskoðuð.

Það þýðir að við erum áfram hluti af evrópskum markaði og ætlum okkur áfram að vera hluti af hinu fjórþætta frelsi innan Evrópu.

Frjálsum vöruviðskiptum, frjálsum þjónustuviðskiptum, frjálsum fjármagnsmarkaði og sameiginlegum vinnumarkaði.

Þetta eru meginreglurnar, þótt undantekningar séu á eins og varðandi landbúnaðarvörur. Og svo höfum við líka fjármagnshöft á Íslandi sem brjóta í bága við EES-samninginn. Stefnt er að því að þeim verði aflétt.

Þessi samningur er lang þýðingarmesti grundvöllur utanríkisstefnu okkar. Ekkert annað kemst í neina líkingu við hann.

Við seljum langmest af okkar fiskafurðum til Evrópu, ekkert bendir til að breyting verði þar á, langflestir ferðamennirnir sem koma til Íslands eru frá Evrópu. Hvað varðar álið, þá höfum við ekkert um það að segja hvert það er selt.

Það er hægt að tala mikið um að breyta áherslunum í utanríkisstefnunni og fara að leita að samstarfi í löndum Asíu. Þar er einkum horft til Kína og Indlands. Jú, þar geta verið ýmis tækifæri fyrir íslensk fyrirtæki. En langmestur hluti utanríkisviðskiptanna verður áfram við Evrópu í gegnum EES samninginn – sem auðvitað er hálfgildings aðild að ESB.

Við tökum jú upp lög og reglur þaðan. Þrátt fyrir andstöðu stjórnarflokkanna við ESB hefur ekkert komið fram um það breytist.

Við sjáum líka tortryggnina sem grípur um sig á Íslandi í hvert sinn sem er talað um Kína. Það virðist vera takmarkaður hluti þjóðarinnar sem deilir hrifningu forsetans á Kína. Viðbrögðin við áformum Huangs Nubo eru dæmi um þetta. Andstöðu við þau var að finna í öllum flokkum. Nýr fríverslunarsamningur við Kína er mjög takmarkaður, við erum ekki að fara að sjá stórkostleg umsvif Kínverja á Íslandi vegna hans.

Þannig að breytingarnar á utanríkisstefnunni verða væntanlega minni en margir telja.

Eins er það varðandi norðurslóðir. Íslendingar eru í ágætri stöðu sem eitt af átta ríkjum sem eiga aðild að Norðurheimskautsráðinu. Margir vilja komast þar inn sem áheyrnarfulltrúar, en Ísland er í innsta kjarnanum. Ísland á hins vegar ekkert tilkall til auðlindanna á Norðurheimskautinu, enda nær landhelgi okkar ekki svo langt.

Siglingar yfir Norðurheimskautið eru enn fjarlægar, og hvað varðar olíuna sem við vonumst til að dæla upp á Drekasvæðinu þá er það ekki að gerast í bráð – og líklega ekki fyrr en gengur meira á olíulindir annars staðar í veröldinni þar sem auðveldara er að sækja olíu.
Ólafur Ragnar styrkir enn stöðu sína

Hvað vakir fyrir Ólafi Ragnari? spyr Björn Bjarnason.

Nú ekki annað en það að honum hefur tekist að láta líta þannig út að forsætisráðherrann nýji sé handgenginn sér – í rauninni sinn maður.

Og því verður ekki hróflað við Ólafi Ragnari, staða hans hefur aldrei verið sterkari. Sjálfstæðisflokkurinn mun ekki ná neinum tökum á honum, enda mun Framsókn slá um hann skjaldborg ef með þarf.

Hann getur auðvitað ákveðið að láta það nægja, en hann gæti líka, í ljósi orða sinna um að hann hafi valið Sigmund Davíð vegna málefna, átt það til að minna ríkisstjórnina á kosningaloforðin. Og þá gæti auðvitað kólnað milli hans og Framsóknar.

Því Ólafur Ragnar lítur fyrst og fremst á sig sem mann þjóðarinnar, eins og hefur margoft komið fram.

Ýmsu fleiru hefur hann líka náð fram, eins og til dæmis varðandi utanríkisstefnuna. Hún virðist algjörlega í anda Ólafs Ragnars, með sérstakri áherslu á samskipti við Asíulönd eins og Kína og Indland.