arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sigur forsetans – og beina lýðræðisins

Það er gleðidagur að Icesave-málið skuli vera úr sögunni – eða það sýnist manni. Íslendingar hrósa sigri í þessari langvinnu, slítandi og leiðinlegu deilu.

En menn eru náttúrlega misjafnlega miklir sigurvegarar á þessum degi.

Ólafur Ragnar Grímsson er kannski stærsti sigurvegarinn. Hann sendi Icesave í tvær þjóðaratkvæðagreiðslur, „stóð með þjóðinni“ eins og var sagt. Ólafur Ragnar var endurkjörinn sem forseti út á afstöðu sína í Icesave – dagurinn í dag er kannski hápunkturinn á pólitískum ferli hans. Tvívegis var Alþingi búið að samþykkja Icesave-samninga, tvívegis biðu menn með öndina í hálsinum eftir því að Ólafur skrifaði undir. Í bæði skiptin sagði hann nei.

Hreyfingarnar sem nefndu sig InDefence og Advice geta líka hrósað sigri. Þær voru óþreytandi við að vinna í málinu og halda því fram að málstaður Íslendinga væri sterkur. Þetta sýnir hvaða árangri grasrótarhreyfingar geta náð.

Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon geta varla talist sigurvegarar. Það hefur sjálfsagt verið í góðri trú að þau gerðu samninga við Breta og Hollendinga, en þeir voru felldir í tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum. Niðurstaðan núna er að Íslendingar þurftu ekki að ganga að kröfunum. Daprasti punkturinn í ferlinu er kannski þegar þau bæði hunsuðu þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave. Pólitískt þrengir þessi niðurstaða enn hag þeirra beggja.

Svo er þarna mikill sigur fyrir beint lýðræði. Þjóðin fékk að ráða sjálf hvernig farið væri með stórt og alvarlegt mál. Stjórnmálaflokkarnir voru að stórum hluta á öðru máli en þjóðin. En skoðun þorra kjósenda var mjög eindregin – og hún er staðfest í dómnum sem féll fyrr í dag.

Þetta getur ekki annað en gefið kröfum um meira beint lýðræði byr undir báða vængi.
Icesave – upprifjun

Hér er fyrsti hluti Silfurs Egils frá því í janúarbyrjun 2010. Þar var fjallað um Icesave frá ýmsum hliðum. Þátturinn byrjar á viðtali við konu sem heldur betur reyndist Íslendingum vel í málinu með því að skýra málstað okkar og skrifa um hann í erlenda fjölmiðla, Evu Joly.
Upphaf Icesave – hinir furðulegu íslensku fjársýslumenn

Icesave-dómur hefur verið felldur. Það er ánægjulegt að Ísland vinnur málið, eða svo virðist við fyrstu sýn.

En það er þarft að rifja upp hvert upphaf málsins var – óráðsía íslenskra fjármálamanna sem leiddu yfir okkur þessa skelfingu. Þetta er forsíða Icesave-netbankans.

Í framhaldi af þessu má nefna mál sem DV fjallar um í dag, enn eitt spillingarmálið sem tengist hinu furðulega eignarhaldsfélagi Exista. Í þetta sinn er það meðferðin á tryggingafélaginu VÍS sem eigendur Exista virðast hafa notað eins og hraðbanka.

Þessir íslensku fjársýslumenn virðast hafa verið einhver undarlegustu eintök sem um getur í samanlagðri sögu heimsviðskiptanna. Og stjórnvöld horfðu gapandi á.
Sigurvegarar og taparar í prófkjörum helgarinnar

Kristján Þór Júlíusson og Ragnheiður Elín Árnadóttir styrkja stöðu sína mikið með stórum sigrum í prófkjörum hjá Sjálfstæðisflokknum. Eftir þetta eru þau bæði komin framarlega í röð ráðherraefna flokksins. Hvorugt þeirra hefur verið sérstaklega í náðinni hjá innsta kjarnanum í Valhöll, Ragnheiður Elín var sett af sem þingflokksformaður – hún studdi Hönnu Birnu Kristjánsdóttur í formannskjöri – en Kristján Þór stýrði framtíðarnefnd flokksins, tillögur hennar mættu engum sérstökum skilningi meðal flokksforystunnar.

En eftir þessa sigra verður erfitt að sniðganga þau. Þau eru komin fremst í röðina ef Sjálfstæðisflokkurinn fer í ríkisstjórn ásamt Bjarna Benediktssyni, Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, Illuga Gunnarssyni og máski Einari Kr. Guðfinnssyni.

Afhroð Árna Johnsen og Tryggva Þórs Herbertssonar í prófkjörunum vekur athygli. Hvað Árna varðar er kannski furða að hann skuli hafa þraukað svona lengi á þingi, hann kom fyrst þangað inn 1983, og náði að komast aftur í raðir þingmanna eftir að hafa setið í fangelsi fyrir spillingarmál. Það verður að teljast einsdæmi.

Hvað Tryggva varðar þá tefldi hann djarft að reyna að ná fyrsta sætinu í Norðurlandskjördæmi eystra af Kristjáni Þór. Nú kemur á daginn að það var heldur vonlítil barátta. Tryggvi húrrar niður listann. Hann kveður með þeim orðum að gott verði að losna við „hælbíta og illt umtal sem fylgir þeim“. Það geta kannski flestir sagt sem starfa í stjórnmálum – fólki liggur afskaplega illt orð til stjórnmálamanna núorðið. En Tryggvi var í þeirri furðulegu stöðu að komast inn á þing eftir að hafa veitt föllnu útrásarfyrirtæki forstöðu og eftir að hafa verið efnahagsráðgjafi Geirs Haarde. Það reyndist á endanum of þungur baggi að bera.
Ólafur Ragnar í Davos

Hér eru klippt saman viðtöl við Ólaf Ragnar Grímsson frá ráðstefnunni í Davos. Þarna talar hann um hversu Íslandi gengur vel efnahagslega, um Gordon Brown og um Evrópusambandið.

Viðtölin koma af Bloomberg, AlJazeera og Sky. Það er Lára Hanna sem hefur sett þau á YouTube.
Varúð: Þegar sýklalyfin hætta að virka

Framfarir í læknavísindum eru kannski stærstu tíðindi síðustu alda. Við lifum lengur og betur og erum hraustari. Til eru lyf sem lækna kvilla sem áður drógu fólk til dauða. Nú finnst okkur þetta sjálfsagt mál, við getum tæplega hugsað okkur heim þar sem verður afturför í lækningum. En það er þó möguleiki.

Lífeindafræðingurinn Heather Fairhead skrifar um mikið alvörumál í Guardian, ofnotkun sýklalyfja í lækningum og landbúnaði. Þessi ofnotkun hefur staðið yfir í langan tíma, sýklalyf eru gefin við smávægilegum kvillum sem myndu læknast af sjálfu sér.

Fairhead segir að þetta sé ein helsta ógn sem nú steðji að mannfólki – landlæknir Bretlands, Sally Davis, hefur nýskeð varað við mikilli hættu af sjúkdómum og sýkingum sem svara ekki meðferð með sýklalyfjum.

Þetta leiðir til þróunar baktería sem eru ónæmar fyrir sýklalyfjum. Fyrir vikið geta alls kyns sýkingar orðið mun hættulegri en áður, miklu fleira fólk mun beinlínis deyja af sýkingum, og það verður meiri áhætta að fara inn á sjúkrastofnanir í aðgerðir, hversu litlar sem þær eru. Ógn getur líka stafað af afbrigðum sjúkdóma sem ekki er lengur hægt að lækna með sýklalyfjum, eins og til dæmis berklum og lekanda.

Í raun er aðeins tvennt til ráða, að draga úr notkun sýklalyfja og að halda áfram að þróa ný og betri sýklalyf – sem gætu jafnvel gegn ofurbakteríum. Gallinn sé þó sá að lyfjafyrirtæki hafi ekki endilega mikinn áhuga á sýklalyfjum, enda sé ekki mikið á þeim að græða miðað við sum önnur lyf, til dæmis þau sem eru gefin við lífsstílssjúkdómum svonefndum.

En ef ekkert verði að gert, sé hætta á að mikið af framförum sem hafa orðið í læknavísindum, glatist aftur.

Á það má svo benda að Vilhjálmur Ari Arason læknir hefur talsvert ritað um sýklalyfjaónæmi á stórmerkilegri bloggsíðu sinni hér á Eyjunni, meðal annars má benda á þessa grein frá því í nóvember.
Ótrúlegt auraleysi auðmanna, allt tekið að láni

Sá skarpi samfélagsrýnir, Marinó G. Njálsson, rifjar upp þriggja ára gamla bloggfærslu á v ef sínum. Hann vekur athygli á henni í framhaldi af fréttum um Skipti, móðurfélag Símans, og endalausa fjárhagsörðugleika þess. Í aðfaraorðum að gömlu bloggfærslunni – sem á svo vel við enn – segir Marinó:

„Fyrir nánast þremur árum birti ég færsluna sem hér er endurbirt í tilefni væntanlegs uppgjörs vegna skulda Skipta, móðurfélags Símans. Þeir sem rýna í fréttir um það mál, hafa komið auga á að þegar Exista keypti tæplega helmingshlut í Símanum af ríkinu, þá virðist sem Exista hafi ekki lagt krónu í kaupin. Allt var tekið að láni. Um þetta fjallaði einmitt færslan mín hér fyrir þremur árum, þ.e. ótrúlegt auraleysi meintra auðmanna. Þeir skömmtuðu sér háar upphæðir í arð frá þeim félögum sem þeim tókst að komast yfir, en áhætta þeirra við kaupin voru engin, þar sem búin voru til leppfyrirtæki með lágmarksfjárframlagi og síðan tekin lán fyrir öllum pakkanum. Tekið skal fram að þegar ég skrifaði færsluna, þá var ekki allt komið fram sem núna er vitað og var margt byggt á ágiskunum og innsæi. Því miður þá hafði ég ekki rangt fyrir mér í einu einasta tilviki.“

Lesið meira hér á síðu Marinós.
Silfrið á morgun

Tveir ráðherrar ríkisstjórnarinnar verða gestir í Silfri Egils á morgun, þau Ögmundur Jónasson og Katrín Júlíusdóttir.

Af öðrum gestum þáttarins má nefna Ragnheiði Elínu Árnadóttur, Frosta Sigurjónsson, Guðmund Steingrímsson og Sigurð Gísla Pálmason.
Kannski hefði mátt leiðrétta Jón?

Það held ég að fæstum myndi detta í hug að ganga svo langt að líkja fólki við kvislinga í siðaðri umræðu.

Kvislingar voru fylgismenn Vidkuns Quisling, en hann er einn þekktasti föðurlandssvikari allra tíma. Quisling gerðist ríkisstjóri í Noregi í umboði þýskra nasista á stríðsárunum. Hann var tekinn af lífi eftir stríðið – og þótti flestum að hann hefði fengið makleg málagjöld.

Nú er birtist grein í Financial Times þar sem Jón Ásgeir Jóhannesson líkir hlutskipti sínu og réttarhöldunum gegn sér við kvislinga í Noregi. Það er nú dálítið út í hött, eins og blaðamaðurinn tekur reyndar fram.

Kannski hefði hann alveg mátt leiðrétta Jón í þetta skiptið í staðinn fyrir að prenta þennan örlagamisskilning? Það hefði eiginlega verið betra.
Tarantino í góðu stuði

Tarantino er býsna hress í Django Unchained.

Eins og endranær er hann að leika sér með alls kyns klisjur, já, og minni úr b-kvikmyndum. Hann leitar ekki alltaf fanga í því sem hefur verið talið vandað og viðurkennt. Allt er dregið mjög sterkum dráttum. Áhrif frá spaghettivestrum leyna sér heldur ekki.

Og hann dansar á mörkum hins smekklega. Það hefur hann alltaf gert, síðast í Inglorious Basterds þar sem hann var að leika sér með nasista og illsku þeirra – í Django er það þrælahaldið í suðurríkjum Bandaríkjanna.

Þrælahaldararnir eru ógurlega ógeðslegir og sóðalegir – og það finnst manni alveg ágætt. Einna andstyggilegastur er þó svarti kvislingurinn, sá sem er ómissandi hjálparhella hinna hvítu við að kúga þrælana. Hann er algjörlega fyrirlitlegur, eins og fleiri í þessari mynd.

Þetta endar allt vel og hinir vondu fá makleg málagjöld, maður fagnar því í lokin. Upp úr stendur svo stórleikur austurríska leikarans, Christoph Waltz, en hann er í hlutverki hjartahreins mannaveiðara sem sífellt kemur á óvart. Það er unun að fylgjast með svipbrigðum Waltz og einstakri raddbeitingunni.
Cameron, ESB og nútímavæðingin

Sú ákvörðun Davids Cameron að segjast ætla að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB árið 2017 er að mörgu leyti skringileg.

Forsætisráðherrann kaupir með þessu frið til skamms tíma innan flokks síns. Mestu Evrópuandstæðingarnir þar hefðu þó viljað sjá atkvæðagreiðsluna mun fyrr. En þeir klöppuðu fyrir honum í þinginu í gær – og það gerist ekki á hverjum degi.

Cameron vonast líka til að stöðva framrás Ukip, hins pópúlíska flokks Nigels Farage.

En það er ekki einu sinni víst að hann geti staðið við loforðið – kannski verður Íhaldsflokkurinn ekki í stjórn eftir hálfan áratug, þegar atkvæðagreiðslan á að fara fram. Þannig virkar þetta fremur eins og ódýr pólitísk brella sem getur haft ófyrséðar afleiðingar.

Cameron hefur hingað til verið frekar varkár – þarna sýnir hann á sér nýja hlið. Sjálfur hefur hann heldur ekki sérlega sterkar meiningar um Evrópu. Tilfinningarnar eru hins vegar heitar í hluta Íhaldsflokksins. Annars staðar vekur ræða hans undrun, til dæmis þykir ekki sérlega skynsamlegt að auka á óvissu um framtíðarstöðu Bretlands á tíma þegar efnahagsástandið er mjög lélegt.

En svo er spurning hversu Evrópumálin liggja í raun þungt á kjósendum Íhaldsflokksins. Í gær las ég grein þar sem var haft eftir einum þingmanni flokksins að sér bærust við og við bréf frá kjósendum um ESB, en fyrir hvert slíkt bréf kæmu áttatíu þar sem hjónaböndum samkynhneigðra væri mótmælt.

Cameron er stuðningsmaður þeirra – og telur að það sé partur í því að nútímavæða Íhaldsflokkinn. En innan hans er margt fók, ekki síst það sem eldra er, sem kærir sig ekki sérstaklega um nútímavæðingu.
Ögmundur í Silfrinu

Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra verður gestur í Silfri Egils á sunnudaginn.

Það er ýmislegt að ræða við Ögmund, nú þegar þrír mánuðir eru til kosninga, til dæmis átök innan Vinstri grænna, stöðu ríkisstjórnarinnar, Evrópusambandið, flóttamannamál, jú, og hugmyndir um að takmarka aðgang að klámi á netinu.
Ísland, Noregur og Sviss

Þórður Snær Júlíusson skrifar leiðara í Fréttablaðið í dag. Sumt í honum er samhljóða við grein sem birtist hér á vefnum í gær þar sem sagði að Ísland væri kannski ekki sérstök fyrirmynd í efnahagsmálum og að Ísland væri ekki sérstaklega sambærilegt við Noreg og Sviss. Þetta er náttúrlega í framhaldi af því sem forseti Íslands sagði í viðtali í gær.

Þórður segir um Sviss:

„Í Sviss búa um átta milljónir manna. Landið er, vegna bankaleyndar, eins konar risastór peningaskápur fyrir ríkasta fólk í heimi. Í Sviss eru líka afar lágir skattar. Þess vegna flutti til dæmis Actavis höfuðstöðvar sínar þangað. Fjölmargar, misgeðugar, alþjóðlegar risa-fyrirtækjasamsteypur hafa fengið sömu hugmynd á síðustu áratugum. Á meðal þeirra eru Glencore (stærsti hrávörumiðlari í heimi), Nestlé (eitt stærsta matvælafyrirtæki í heimi) og Hoffmann-La Roche (einn stærsti lyfjaframleiðandi í heimi). Í Sviss er líka mikil iðnaðarframleiðsla. Meira en sjötíu prósent af útflutningi landsins eru efnavörur, vél- og/eða rafvörur og úr, klukkur eða tengdar afurðir. Þessar vörur eru að langmestu leyti framleiddar í stórum verksmiðjum. Allt ofangreint gerir það að verkum að efnahagur Sviss er mjög sterkur og landið getur því haldið úti sterkum eigin gjaldmiðli.“

Og um Noreg:

„Í Noregi búa rúmlega fimm milljónir manna. Í Noregi er nýrík olíuþjóð með vestræna lifnaðarhætti, og sem slík algjörlega einstakt frávik. Norðmenn hafa líka farið ótrúlega skynsamlega með olíuauð sinn í gegnum hinn svokallaða olíusjóð, sem er reyndar orðinn of stór og farinn að ofhita hagkerfi landsins. Því er spáð að stærð sjóðsins verði 717 milljarðar dala í lok árs 2014. Það eru um 92.500 milljarðar íslenskra króna. Þar að auki á norska ríkið meiri fjármunaeignir en það skuldar, sem þýðir í raun að það skuldar minna en ekkert.“

Svo er komið að Íslandi. Ástandið hér er í stuttu máli þetta, samkvæmt Þórði:

„Ísland er hvorki Sviss né Noregur. Hér búa 320 þúsund manns. Íslendingar beittu, fyrstir þjóða í mannkynssögunni, neyðarrétti til að koma í veg fyrir allsherjargjaldþrot eftir hrun bankanna haustið 2008. Síðan þá hefur skuldastaða þjóðarinnar verið, vægast sagt, erfið, gjaldmiðillinn fallið um tæp 50 prósent og gjaldeyrishöft verið við lýði til að hindra að um þúsund milljarðar króna yfirgefi hagkerfið. Fjárfesting er í lágmarki, atvinnuleysi að nokkru leyti falið með sérstökum átaksverkefnum, verðbólga viðvarandi og það eru ágætis líkur á pólitískri kreppu að loknum alþingiskosningum. Hér hefur margt gott verið gert til að halda landinu á floti, og við eigum fína möguleika á því að sigrast á erfiðleikum okkar, en það er fjarstæðukennt að halda því fram að Ísland hafi notið einhverrar sérstakrar velgengni.“
Mátulega gott dæmi

Það er kannski ekki alveg rétt hjá forseta vorum að Ísland sé gott dæmi um hvernig er að standa utan Evrópusambandsins og njóta velgengni. Það getur verið að það henti Íslendingum að vera utan ESB, en við erum varla nein fyrirmynd þótt tekist hafi að rétta aðeins úr efnahagslífinu hér eftir fáránlega óstjórn og hrun.

Ísland er reyndar með aukaaðild að ESB í gegnum EES samninginn. Sjálfur David Cameron, forsætisráðherra Bretlands, hefur talað um að slíkt fyrirkomulag sé ómögulegt. Þannig taki ríki við tilskipunum án þess að ráða nokkuð um þær.

Ríki Evrópu hafa gengið í Evrópusambandið af ýmsum ástæðum, ríki Austur-Evrópu fóru til dæmis þangað inn eftir áratugalanga hörmungasögu. Í aðeins einu Evrópusambandsríki er í alvöru talað um úrsögn.

Það er í Bretlandi – eða nánar tiltekið Englandi – því fylgi við ESB er mun meira í Skotlandi. Bandaríkjamenn vara bresku ríkisstjórnina við að stíga þetta skref – segja að það muni dæma Breta til áhrifaleysis. Það verður forvitnilegt að sjá þessa umræðu í samhengi við fríverslunarsamning ESB og Bandaríkjanna sem er í burðarliðnum.

Sviss er fyrir utan með sína fjármagnsparadís – og Norðmenn hafa sína olíu. Fjármagnsparadísir eitra efnahagslíf heimsins, olían eitrar umhverfið. En Svisslendingar og Norðmenn vita ekki aura sinna tal. Samt eru til dæmis Norðmenn út um allt í Evrópu að gæta hagsmuna sinna. Það geta Íslendingar ekki. En við erum líka örríki sem skiptir fjarskalega litlu máli í hinu stóra samhengi. Þannig gátum við til dæmis hannað útgönguleið úr bankahruninu hér sem hefði varla gengið meðal stærri þjóða.

Og svo má spyrja hvort forsetanum finnist upplausn Evrópusambandsins vera fýsilegur kostur, að Evrópuþjóðir fari aftur að keppa sín á milli eins og áður í stað samvinnu? Hann er alltaf mjög neikvæður í tali gagnvart ESB – en þegar Kína er annars vegar er hann með eindæmum jákvæður. Þeir eru fáir þjóðarleiðtogarnir í Evrópu sem tala með þessum hætti.

Í framhaldi af þessu má benda á viðtal við Einar Benediktsson sendiherra sem birtist í síðasta þætti af Silfri Egils.
Gosið í Eyjum, Stasiland og Ayn Rand

Efni Kiljunnar í kvöld er býsna fjölbreytt.

Við minnumst þess að fjörutíu ár eru liðin frá Vestmannaeyjagosinu, fáum í þáttinn Sigurð Guðmundsson (Sigga frá Háeyri) en hann er höfundur nýútkomnar bókar sem nefnist Undir hraun. Sigurður missti sjálfur húsið sitt undir hraunið. Bókin hefur að geyma frásagnir hans og ljósmyndir sem margar hafa ekki birst áður.

Stasiland er ein besta bók sem hefur verið rituð um kúgunina í kommúnistaríkjum Austur-Evrópu á seinni árum kalda stríðsins. Við ræðum við höfund bókarinnar, Önnu Funder, hún er áströlsk en bók hennar hefur verið þýdd á mörg tungumál og náð metsölu. Hún kom út í kilju á íslensku í fyrra.

Við förum austur á Egilstaði á hrímköldum degi og hittum þar skáldið Svein Snorra Sveinsson.

Spennusagnahöfundurinn Sólveig Pálsdóttir segir okkur frá uppáhaldsbókum sínum, en Bragi spjallar um þann merka mann, rihöfund, hönnuð og Íslandsvin, William Morris.

En gagnrýnendur þáttarins takast á við heldur betur stóra bók, Undirstöðuna eða Atlas Shrugged eftir Ayn Rand.

Hamfarirnar í Eyjum 1973. Myndin birtist í bók Sigga á Háeyri sem nefnist Undir hraun.
Tunglferðir og pitsur

Lemúrinn segir frá því hvers vegna geimferðir í Appoloáætlun Bandaríkjamanna voru ekki settar á svið.

Það er ein af lífsseigari samsæriskenningum seinni tíma að þetta hafi allt verið gert í stúdíói.

Með fréttinni er forsíða Vikunnar frá árinu 1969.

Þar má sjá Neil Armstrong geimfara við iðju sem var nánast eins framandleg á Íslandi þessara ára og tunglferðir.

Hann er að baka pitsu.

Á þessum árum vissi ég meira um geimferðir en pitsur. Smakkaði ekki þessa dásamlegu fæðu fyrr en 1973 – í fyrstu utanlandsferð minni til Kaupmannahafnar og Skánar.

Og fyrsti alvöru pitsustaðurinn á Íslandi opnaði ekki fyrr en 1979, það var Hornið í Hafnarstræti, og markaði algjör tímamót – næstum eins og tunglferðir.
Eldur í Istanbul

Samskiptamiðlar gera heiminn minni. Vinkona mín í Istanbul setti þessar myndir á Facebook rétt áðan. Hún sýnir hvernig reynt er að slökkva mikinn eld sem logar í franska háskólanum í Galatasaray, Evrópumegin í borginni. Til þessa eru notaðir dælubátar úti á Bosporussundi, þeir dæla vatni yfir brennandi byggingarnar. Í bakgrunni má sjá stórar hótelbyggingar. Þetta er nokkuð hrikalegt.

Istanbul er borg sem reglulega brann á árum áður, enda var hún að miklu leyti byggð úr timbri. Enn er makalaust að ganga um gömlu borgarhverfin í Sultanamet, nálægt hinum stóru moskum og höll sóldánsins, og sjá öll timburhúsin.

Eldurinn var sagður vera versti óvinur borgarinnar. Stórhýsið sem nú brennur er höll frá 1871, byggð þegar hirðin í Istanbul var komin með smekk fyrir vestrænum stíl, en það er að miklu leyti úr timbri.

Á neðri myndinni má sjá eldinn og stóru brúna sem liggur yfir Bosporussund milli Evrópu og Asíu. Þetta er mikil borg og voldug, enda er eitt nafn hennar á grísku einfaldlega Polis – Borgin.
Ögmundur og klámið

Fyrir kosningar árið 2007 nefndi Steingrímur J. Sigfússon orðið netlögreglu. Hann þurfti að eyða miklum tíma í kosningabaráttunni til að skýra út hvað hann átti við, hefði sjálfsagt viljað vera laus við það.

Nú eru að renna upp kosningar árið 2013 og boðað er frumvarp Ögmundar Jónassonar innanríkisráðherra gegn klámi á internetinu.

Maður finnur strax að það á eftir að verða mikill hvellur út af þessu.

Þetta þarf samt ekki að vera slæmt fyrir ráðherrann og flokk hans – andúð á klámi og ákveðin tegund af ný-púrítanisma á vinstri væng hefur farið mjög vaxandi síðustu ár.

Einhvers staðar var stungið upp á því að þessar hugmyndir væru bara til heimabrúks í VG, en það er alls ekki víst – þær njóta örugglega fylgis út fyrir raðir flokksins. Og það er spurning hverjir eru til í að tala máli kláms og klámhunda?

En andstaðan verður ábyggilega mikil – ef af verður – og við eigum eftir að heyra ásakanir um ritskoðun. Og svo er líka annað mál – hvort þetta sé yfirleitt framkvæmanlegt?

Og síðan er spurningin um hvar eigi að draga mörkin. Allt klámflóðið á netinu er harla ógeðfellt – en hvaða yfirvald á að ákveða hvað skal banna og hvað ekki?
Davos: Ofurríkir plotta hvernig þeir verða ennþá ríkari

Aditya Chakrabortty skrifar í Guardian um ráðstefnuna World Economic Forum í Davos sem nú er að hefjast. Þar hittast þjóðarleiðtogar, 34 talsins, auk manna eins og Tonys Blair og Gordons Brown, og svo efnahagselíta og milljarðamæringar heimsins.

Greinarhöfundur nefnir að þarna séu sjö fulltrúar frá Citicorp, og sex frá hverjum eftirfarandi, Goldman Sachs, Deutsche Bank og JP Morgan.

Meðan svona ráðstefnur eru haldnar þurfi varla að spyrja hverjir hafi völdin í heiminum.

Chakrabortty segir að fundurinn sé stórkostlegt dæmi um það hvernig stjórnmálamenn og bisnesselítan segist ætla að gera eitthvað út á við, en hafi svo uppi allt aðrar ráðagerðir inn á við. Þarna eru annars vegar fundir þar sem mæta Nóbelsverðlaunahafar og kvikmyndastjörnur, og hins vegar lokaðir fundir þar sem fjármálaelítan getur tekist til óspilltra málanna að lobbíast utan í stjórnmálin.

Þar plotti hinir ofurríku um hvernig þeir geti orðið ennþá ríkari.
Stefnir í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður

Úr þremur flokkum heyrist að rétt sé að efna til þjóðaratvkæðagreiðslu um framhald viðræðna við ESB, þetta er stefna Sjálfstæðisflokks, Sigmundur Davíð Gunnlausson, formaður Framsóknarflokks segist vera þessu sammála – og sömu raddir eru uppi innan Vinstri grænna.

Flokkarnir semsagt hika við að leggja til að viðræðum verði slitið fyrir fullt og allt – fyrir þá er það sumpart þægilegri leið að láta þjóðina ráða þessu. Þá þurfa þeir ekki að ákveða sjálfir hvort eigi að hætta eða halda áfram. Kannski má segja að þetta sé ábyrgðarfælni, en er ekki beint lýðræði mjög vinsælt þessa dagana?

Nú er óvíst hvernig næsta ríkisstjórn verður skipuð, en langlíklegast er að Sjálfstæðisflokkurinn hafi þar forystu. Mjög sennilegt er því að þjóðaraatkvæðagreiðsla verði ofan á. Hún gæti orðið býsna hatrömm, en stuðningsmenn ESB-aðildar ættu að hafa möguleika á sigri. Þetta er kannski besta leiðin sem er í boði fyrir þá.

Þá rifjast upp atburðir sumarið 2009 þegar lagt var til að farið yrði í þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort ætti að sækja um ESB-aðild. Þá var sagt að það væri óþarfi og fordæmalaust. En vitaskuld hefði það styrkt aðildarferlið – þessi umræða væri ekki uppi ef umsóknin hefði þá verið samþykkt af þjóðinni.

Sem hún hefði líklega verið – á þeim tíma. Þetta var máski pólitískt glappaskot í öllu óðagotinu. Og það er náttúrlega alls ekki óhugsandi að áframhaldandi aðildarviðræður yrðu samþykktar í þjóðaratkvæðagreiðslu. Hún gæti þó varla farið fram fyrr en næsta haust – og hætt er við að umræðan í kringum hana gæti orðið heldur niðurdrepandi.