arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Harður, harðari, linastur

Það er sérstakt þegar átök innan Framsóknarflokksins eru farin að snúast um hver er linur og hver er harður í flugvallarmálinu. Nú er það flokksformaðurinn sjálfur sem er ásakaður um linkind af þingmanni úr sama kjördæmi og hann, kjördæminu þar sem flugvallarmálið vekur heitastar tilfinningar. Slíkt þykir algjör goðgá núorðið innan Framsóknar. Höskuldur má eiga að hann hefur aldre sýnt neitt annað en ítrustu hörku í flugvallardeilunum – hann beinir athyglinni að því, nú þegar eru aðeins tíu dagar í að valið verður á framboðslista flokksins í Norðausturkjördæmi.

Þetta er náttúrlega klassískt rifrildismál. Það hefur ekki mátt nefna flugvöllinn án þess að menn fari að rífast eins og hundar og kettir. En afstaðan til þess hefur yfirleitt gengið þvert á flokkslínur. Sjálfstæðismaður á höfuðborgarsvæðinu kvartaði undan því um daginn að allt í einu væri komin upp sterk krafa innan flokksins um að taka afstöðu með flugvellinum. Staðreyndin væri sú að þar væru skoðanir skiptar og hefðu alltaf verið – og svo væri sumum alveg sama, teldu að önnur mál væru mikilvægari.

En Höskuldur Þórhallsson snertir náttúrlega viðkvæman blett, hann fer í Sigmund Davíð í því sem virðist eiga að vera eitt helsta kosningamál Framsóknar, ásakar hann um tvískinnung og verkleysi, og veikir auðvitað í leiðinni stöðu flokksins sjálfs gagnvart málinu.

Annars er mjög erfitt að henda reiður á því sem er að gerast innan Framsóknarflokksins. Höskuldur virðist ekki sérlega líklegur til að fella Sigmund Davíð í kjördæminu, þótt hann geri svo harða hríð að honum nú. Þetta ræðst 17. september, en nokkuð óvænt sækjast þingkonurnar Þórunn Egilsdóttir og Líneik Anna Sævarsdóttir líka eftir efsta sætinu á listanum. Atkvæðin munu semsagt dreifast á fjóra staði. En falli Sigmundur Davíð mun hann varla þurfa að kemba hærurnar sem formaður flokksins.

Eins og staðan er núna er sennilegra að hann mæti á flokksþing – sem verður líklega haldið 24. september – með tryggt efsta sætið í stærsta kjördæmi landsins. Sigmundur lætur ekki formannssætið eftir baráttulaust. Sigurður Ingi Jóhannsson hefur vaxið í áliti á tíma sínum í forsætisráðuneytinu, en hann er hikandi, rétt eins og allur flokkurinn. Til að skipta um formann þarf náttúrlega einhver að finna hvöt hjá sér til að bjóða sig fram eða áræða að gera það – og það þegar einungis rúmur mánuður er til kosninga.
Brian í Hörpu

Í stórmerkilegri heimildarmynd sem nefnist The Wrecking Crew, segir frá hópi hljóðfæraleikara í Kaliforníu sem spiluðu með mörgum af helstu popp- og rokkstjörnum á árunum í kringum og upp úr 1960. Margar hljómsveitir sem voru vinsælar á þeim tíma kunnu lítið á hljóðfæri, og þegar farið var í stúdíó til að hjóðrita voru fengnir atvinnumenn til að spila inn á plöturnar.

Meðlimir þessa óformlega félagsskapar gátu afgreitt plötu sem síðar náði metsölu á fáum klukkutímum, þetta voru, eins og það heitir, hreinræktaðir proffar. Þeir spiluðu fyrir Sinatra, Bacharach, Phil Spector, Simon & Garfunkel, en sáu um hljóðfæraleik á plötum hljómsveita eins og The Byrds, The Monkees, Mamas & Papas. Þess var þó yfirleitt ekki getið á plötuumslögum.

Það er eftirminnilegt að í myndinni töluðu þessir þrautreyndu hjóðfæraleikarar af gríðarlegri virðingu um einn tónlistarmann – Brian Wilson. Þau sögðu frá því, hvernig þessi kornungi maður, heilinn og sköpunarkrafturinn bak við Beach Boys, kom í hljóðverið með hugmyndir sem þau höfðu aldrei heyrt áður, hluti sem þau óraði ekki fyrir að væri hægt að gera. Hann fór gegn öllum viðteknum viðmiðum um hvernig ætti að semja og hjóðrita popptónlist.

Hann var, í einu orði sagt, snillingur.

Tónlistin sem Brian Wilson samdi á þessum árum lifir. Hann lenti síðar í miklum raunum, fíkniefnaneyslu og geðsjúkdómi, slapp naumlega á lífi. Yngri bræður hans, sem virtust alltaf hraustari bæði andlega og líkamlega, eru dánir. Brian tókst aldrei aftur að semja tónlist eins og hann gerði á sjöunda áratugnum, þótt miklu seinna lyki hann við plötuna sem átti að toppa allt sem áður hafði heyrst – Smile. Þá var Brian heltekinn af því að hann væri í samkeppni við Bítlana, en þeir voru tveir Lennon & McCartney í tilraunastarfsemi sinni, það voru fáir í umhverfi Brians sem skildu hvað hann var að fara eða voru til í að styðja hann. Á Pet Sounds toppaði hann líklega það sem Bítlarnir voru að gera, en eftir það urðu afköstin minni. Svo kom Good Vibrations, snilldarverk, en á þeirra tíma mælikvarða tók ótrúlega langan tíma að hjóðrita það. Þetta er í raun mjög margbrotin tónsmíð, annað eins hafði varla heyrst í poppinu, eins og lesa má hér.

Ég sá Brian Wilson flytja Smile í heild sinni í London fyrir svona tíu árum. Þá spilaði hann líka ýmis önnur lög frá ferli Beach Boys. Röddin er ekki eins björt og í eina tíð og hann er einkennilega stirður í hreyfingum. Þetta er maður sem hefur verið snortinn af snilligáfu, en ætti í raun ekki að vera meðal okkar miðað við það sem hefur gengið á í lífi hans – um þetta var nýskeð gerð kvikmynd sem heitir Love & Mercy. Það sem er ekki síst eftirminnilegt frá þessum tónleikum er hvernig Wilson geislaði af þörf til að miðla því sem mér dettur helst í hug að kalla tónafegurð. Það var eins og þetta væri eina tungumálið sem honum liði vel með.

Ég leyfi mér að endurbirta þennan pistil dálítið breyttan vegna tónleika Brians í kvöld.
Alþjóðleg meinsemd

Skattasniðganga alþjóðlegra stórfyrirtækja er stórkostlegt mein í efnahagslífi heimsins. Hér á Íslandi birtist hún í því að álfyrirtæki greiða ekki tekjuskatt vegna þess sem er kallað þunn eiginfjármögnun, þau eru alltaf í skuld við móðurfélag sem er staðsett í skattaskjóli. Og eftir því sem manni skilst eru ákvæði í samningum við álfyrirtæki sem gera það að verkum að ekki er hægt að hrófla við þessu.

Svona var reyndar umgengni Íslendinga við álfyrirtækin lengi vel – við létum eins og þau væru góðgerðastofnanir sem gerðu okkur greiða með því að koma hingað og nota orkuna okkar.

Christian Kern, kanslari Austurríkis, tók sterkt til orða um þetta athæfi stórfyrirtækja í viðtali um daginn. Orð hans urðu fleyg og fóru um alla veröld. Hann sagði:

Hvert einasta kaffihús í Vín, hver einasti pylsuvagn, borgar meiri skatta en alþjóðlegu fyrirtækin. Það á við um Amazon, Starbucks og önnur fyrirtæki.

Kern gagnrýndi Luxemborg, Holland, Írland og Möltu fyrir að grafa undan skattkerfi Evrópu með afar lágum sköttum á stórfyrirtæki. Allir sjá auðvitað að slíkt kapphlaup í átt að botninum er skaðlegt þegar málið er skoðað í heild.

Kern nefndi líka að Facebook og Google soguðu gríðarlegt auglýsingafjármagn úr austurríska hagkerfinu án þessa að borga neina skatta eða gjöld af þessu.

Um daginn lagði framkvæmdastjórn Evrópusambandsins 13 milljarða aukaskatt á Apple á Írlandi. Margir tóku andköf yfir því hversu há þessi upphæð er. En það er hún í rauninni ekki. Skattgreiðslur Apple jafngilda prósentu upp á 0.005 prósent. Talan er svo ekki nema dropi í hafið miðað við þau auðævi sem Apple – fyrirtæki sem er frægt fyrir að reyna sitt ítrasta til að komast hjá því að greiða skatta og gjöld – býr yfir.

En fyrir þessa upphæð myndi vera hægt að reka írska heilbrigðiskerfið í að minnsta kosti ár. Einhverjir aðrir verða að borga þann kostnað.
Næturvörðurinn, vopnaiðnaðurinn og hin himinhrópandi hræsni

Sjónvarpið sýnir þessa dagana þáttaröðina The Night Manager sem er byggð á sögu eftir John Le Carré. Í seinni tíð hefur Le Carré legið mikið á hjarta í bókum sínum, hann er orðinn gagnrýnni og jafnvel róttækari með árunum.

Í The Constant Gardener fjallaði hann um skuggahliðar lyfjaiðnaðarins, í Our Kind of Traitor skrifaði hann um alþjóðlegt peningaþvætti og rússneska ólígarka, en í The Night Manager er það vopnasala sem hann hefur í sigtinu.

Maður skynjar reiðina og vandlætinguna sem kraumar í hinum aldna rithöfundi gagnvart þessum viðfangsefnum, kannski kemst hún ekki alveg til skila í sjónvarpsþáttunum, en það sem honum – og líklega flestum okkar – finnst blöskranlegast er hvernig skuggastarfsemi af þessu tagi fer fram með einhvers konar samþykki stjórnvalda og jafnvel undir verndarhendi þeirra.

Ríkissjórnir eiga hagsmuna að gæta, leynt og ljóst – þeir skulu verndaðir enda þótt það gangi þvert gegn alls kyns pólitískum yfirlýsingum um frið og farsæld.

Það er hin himinhrópandi hræsni sem Le Carré afhjúpar.

The Independent greinir frá því í dag að Bretland sé næst stærsti vopnasali í heiminum. Einungis Bandaríkin flytja út meira af vopnum. Á eftir koma svo Rússland, Kína og Frakkland.

Þessi ábatasömu viðskipti eru samsagt á miklu blómaskeiði. Það kemur ekki sérstaklega á óvart að líka stendur í fréttinni að tveir þriðju vopnanna fari til Miðausturlanda.
Uberheimurinn – alþjóðleg aðför að einkabílnum

Samgöngubylting er í burðarliðnum, segir í leiðara nýjasta heftis tímaritsins The Economist. Þetta mun breyta daglegu lífi, valda ummyndun á borgun og um leið fækka slysum í umferðinni og minnka mengun verulega.

Þessi bylting felst í sjálfkeyrandi bílum sem er hægt að kalla til á stuttum tíma með snjallsímum. Economist nefnir sérstaklega Uber, fyrirtæki sem hefur þegar valdið miklum breytingum á því hvernig fólk ferðast um. Uber starfar nú í að minnsta kosti 425 borgum í heiminum, virði þess er metið á 70 milljarða dollara. En það hefur auga á miklu stærri hlutum, segir í greininni.

En þar eru fleiri stórfyrirtæki komin í spilið og fjárfesta mikið í sjálfakandi bifreiðum. Þar má nefna Apple, Google, Tesla, en einnig bílasmiðjur eins og Ford og Volvo. En Uber, með sitt mikla net, hefur ákveðið forskot. Eins og það er orðað í blaðinu – hvort sem Uber vinnur eða tapar þá erum við öll á leiðinni í Uberheiminn.

Economist segir að í framtíðinni, þegar þjónusta af þessu tagi breiðist út, muni æ fleira fólk velja að eiga ekki bíl. Meðfram því að bílaeign minnkar muni losna mikið pláss í borgum, gríðarleg flæmi sem eru notuð undir bílastæði. Þar verður hægt að byggja hús eða koma upp görðum.

En ef við þýðum þetta yfir á íslenska umræðuhefð má segja að þarna sé á ferðinni gríðarmikil og alþjóðleg aðför að einkabílnum.
Lögfræðingar og Sjálfstæðisflokkurinn

Það er svosem ekki nýtt að offramboð hafi verið á lögfræðingum á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. Leiðin var svona hjá mörgum: Þeir fóru í MR, Heimdall, í lögfræðina, aðeins í stúdentapólitíkina og svo á lista hjá flokknum.

Bjarni Benediktsson, Jóhann Hafstein, Geir Hallgrímsson, Auður Auðuns, Gunnar Thoroddsen, Ragnhildur Helgadóttir Þorsteinn Pálsson, Friðrik Sophusson, Davíð Oddsson, Sólveig Pétursdóttir, Björn Bjarnason – þetta eru allt lögfræðingar og svo má telja áfram.

Stundum höfðu sjálfstæðismenn áhyggjur af því hvað framboðið af lögfræðingum var mikið. 1979 fór til dæmis fram mjög stórt prófkjör hjá flokknum. Ein niðurstaða þess var að Pétur Sigurðsson, kallaður sjómaður, datt niður fyrir það sem gat talist öruggt þingsæti. Þá var regla hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík að hafa ávallt einn fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar á lista.

Það varð úr að Ellert B. Schram, einn lögfræðingurinn, vék úr sæti sínu til að Pétur gæti komist að. Fyrir þetta var Ellert mærður í leiðara í Morgunblaðinu. Hann komst ekki inn á þing í það skiptið.

Guðmundur Magnússon, sagnfræðingur og blaðamaður, tók eitt sinn þátt í prófkjöri hjá Sjálfstæðisflokknum. Hann skrifar á Facebook-síðu sína:

Þegar ég tók þátt í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir um aldarfjórðungi, haustið 1990, kusu 8480. Síðan hefur orðið mikil fólksfjölgun. En kjósendur í prófkjöri flokksins í gær voru þó ekki nema 3329. Sjálfstæðisflokkurinn er ekki lengur það stórveldi í íslenskum stjórnmálum sem hann var.

Ég fékk samtals 3100 atkvæði árið 1990. Það dugði mér í 13 sætið! Ólöf Nordal fékk núna samtals 2944 atkvæði. Það dugir henni í fyrsta sætið!

Eftir prófkjörið í gær skipa lögfræðingar 7 af 8 efstu sætunum hjá sjálfstæðismönnum. Oft hefur verið kvartað yfir offramboði lögfræðinga á framboðslistum Sjálfstæðisflokksins – með fullri virðingu fyrir þeirri ágætu stétt – en hér er slegið met sem ég held að muni skapa flokknum mótbyr í komandi kosningum.
Hrun í þátttöku í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins

Það sem vekur mesta athygli í prófkjöri Sjálfstæðismanna sem fór fram í dag er hin óvenjulega slaka kosningaþáttaka. Annað eins hefur varla sést hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík. Það er liðin tíð að hátt í tíu þúsund manns greiddu atkvæði í prófkjörum hjá flokknum, eitt sinn fór talan reyndar upp í næstum tólf þúsund.

Samkvæmt fréttum greiddu einungis 3340 atkvæði í prófkjörinu. Til smanburðar má nefna að í síðasta prófkjöri sem fram fór 2012 greiddu 7546 atkvæði. Þetta er semsagt fækkun upp á meira en 4000 manns. Þá voru 5438 atkvæði bak við efsta mann.

Samt hefur verið heilmikil smölun fyrir prófkjörið – og það hefur auðvitað verið fyrirferðarmikið á samskiptamiðlum. Það verður auðvitað að segjast eins og er að það eru breyttir tímar í pólitík – fjöldaþáttaka í flokksstarfi er liðin tíð – en þetta er ekki nema svipur hjá sjón hjá Sjálfstæðisflokknum.

Annað sem vekur athygli er hversu einsleitur listinn er. Af átta efstu mönnum, þeim sem eiga einhverja von í þingsæti, eru sjö lögfræðingar eða laganemar. Einungis Guðlaugur Þór Þórðarson hefur ekki verið í laganámi – hann stundaði nám í stjórnmálafræði.
Smávegis um fitu og fjölmiðlafár

Arnar Páll Hauksson er dugmikill fréttamaður, fylginn sér og afar reynslumikill, það er ekki lítils virði á tíma þegar fólk endist stutt í starfi á fjölmiðlum. Hann á það til að vera dálítill orðhákur og hafði orð á sér fyrir það í eina tíð að vera meinhorn. Vinnufélagar hans telja þó að hann hafi mildast mjög með árunum.

En eitt það versta sem starfsmenn á ljósvakamiðlum lenda í er að hafa opinn mikrafón þegar þeir vita ekki af því. Það verður að segjast eins og er, við högum öll tali okkar aðeins öðruvísi þegar alþjóð heyrir en þegar við erum að tala við þá sem standa nær okkur, hvort sem það eru vinnufélagar, vinir eða fjölskylda.

Þannig er lífið einfaldlega. En svo missum við líka hluti inn á netið sem við hefðum kannski átt að sleppa og það fer víðar en við vildum sjálf.

Í einhverju bíaríi skrifaði ég að netið í gærkvöldi að Arnar Páll hefði verið að atast í mér út af holdafarinu. Ég setti þetta eiginlega fram í gríni – til að sýna að fleiri eru skotspónar í þessu efni en Framsóknarmenn. En maður skyldi passa sig á gamansemi á internetinu, hún getur misskilist. Það sem fór okkar á milli var afar saklaust og alls ekki í frásögur færandi.

En við þessi feitu erum auðvitað viðkvæm, við vitum að við gætum kannski gert betur, taka okkur taki, það fylgir þessu hugarangur hjá flestum.

Það sem er hvimleitt í þessu eru viðbrögðin sem gusast út um allt. Þarna verður einum starfsmanni á í messunni, orð hans voru auðvitað óviðurkvæmileg, en hann biðst afsökunar. En svo fær maður alla rulluna um að RÚV sé nú svona eða hinsegin. Alhæfingarnar eru hvimleiðar og ósanngjarnar. Starfsmenn RÚV eru upp til hópa prútt fólk sem starfar af mikilli samviskusemi, vill gera sitt besta, einatt við býsna þröngar aðstæður. Laun eru heldur léleg og vinnudagar langir. En árangurinn er oft alveg prýðilegur.

Í þessari viku höfum við til dæmis fengið að sjá glæsilega sinfóníutónleika í beinni útsendingu frá Hörpu, Kastljós hefur tekið vel á umdeildum bankabónusum og afhjúpað hræðileg læknamistök sem voru í þagnargildi, ný röð af hinu frábæra Orðbragði fer í loftið á sunnudag og sjálfur er ég pínu montinn af Steinsteypuöldinni – fyrir utan allt það fína efni sem er í útvarpinu og fær kannski ekki jafn mikla athygli.
Afglapavæðing

Undanfarið hefur talsvert verið fjallað um afglæpavæðingu. En ég mislas og skildi þetta sem afglapavæðingu.

Það væri þá hugsanlega íslenskun á því sem heitir á ensku dumbing down.

Við erum að sjá talsvert af slíku allt í kringum okkur þessa dagana.
Öflugar konur í framboð hjá Viðreisn

Það verður að segjast eins og er að framboð Viðreisnar er að verða býsna öflugt – öflugara en maður ætlaði fyrirfram. Þær gera talsverðan gæfumun konurnar tvær sem hafa bæst við síðasta sólarhringinn, Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir og Hanna Katrín Friðriksdóttir.

Hanna Katrín er sögð stefna á eitt af efstu sætunum í Reykjavík og sömuleiðis Þorbjörg.

Hanna Katrín var um tíma framkvæmdastjóri Háskólans í Reykjavík, aðstoðarmaður heilbrigðisráðherra á tíma Guðlaugs Þórs Þórðarsonar en síðustu árin framkvæmdastjóri heilbrigðissviðs Icepharma.

Þorbjörg er deildarforseti lagadeildar Háskólans á Bifröst, hún er með framhaldspróf í lögfræði frá Columbia-háskólanum í New York, en starfaði áður hjá embætti ríkissaksóknara.

Báðar voru þær á sinni tíð taldar hallar undir Sjálfstæðisflokkinn, en nú eru þær í fremstu víglínu hjá Viðreisn. Verður að segjast eins og er að miðað við mannvalið í prófkjörum hjá Sjálfstæðisflokknum getur hann dauðöfundað Viðreisn af þessum tveimur frambjóðendum.

En það er athyglisvert að upphafsmaður Viðreisnar og formaður flokksins, Benedikt Jóhannesson, skuli sjálfur ætla í framboð í Norðausturkjördæmi. Þar mætir hann að líkindum Kristjáni Þór Júlíussyni, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni og Steingrími J. Sigfússyni. Þetta er mikið karlaveldi.

Það er alls ekki á vísan að róa með þingsæti fyrir Reykvíkinginn Benedikt í þessu mikla dreifbýliskjördæmi. Hann tekur áhættu með þessu. Benedikt er stærðfræðingur og hlýtur að hafa greint líkurnar. Kannski getur hann komist inn sem uppbótaþingmaður?

En það má Bensi eiga, honum gengur nokkuð vel að manna listana hjá sér.
Gunni Þórðar í framboð fyrir VG

Gunnar Þórðarson tónlistarmaður ætlar í framboð fyrir þingkosningarnar í haust. Hann verður í framboði fyrir Vinstri græn, líklega í 8. sæti í Suðurkjördæmi.

Gunnar hefur ekki haft mikil afskipti af pólitík, en hefur þó vakið athygli fyrir nokkrar pólitískar yfirlýsingar og þátttöku í mótmælum hin síðari ár. Menn hafa þá lagt við hlustir, enda áhrifamikið þegar svo vinsæll og virtur listamaður tekur afstöðu.

Sjálfur segir hann:

Ég er 71 árs og hef engu að tapa. Ég hef yfirleitt kosið VG síðan sá flokkur varð til.
Fyrsti þáttur Steinsteypualdarinnar

Hér er fyrsti þáttur Steinsteypualdarinnar sem sýndur var á RÚV í gærkvöldi. Þessi þáttur fjallaði um Reykjavíkurbrunann 1915 og afleiðingar hans. Þá hófst tími svokallaðrar steinsteypuklassíkur í Reykjavík.

Smellið hér og sjáið þáttinn á vef Rúv.

Þáttur númer tvö er sýndur næsta fimmtudag, hann fjallar um leit að byggingastíl sem myndi hæfa hinu nýfrjálsa Íslandi. Þar voru fremstir í flokki arkitektinn Guðjón Samúelsson og stjórnmálamaðurinn Jónas frá Hriflu. Frá þessum tíma eru opinberar byggingar og stórhýsi eftir Guðjón, en líka steinsteypt burstahús í sveitum.

En á sama tíma var módernisminn farinn að láta á sér kræla og arkitektinn Sigurður Guðmundsson teiknaði nútímalegt einbýlishús fyrir Ólaf Thors í Garðastræti.
Steinsteypuborg á rústum timburhúsaþorps

Í fyrsta þætti Steinsteypualdarinnar, sem er sýndur í sjónvarpinu í kvöld, er útgangspunkturinn árið 1915. Þá um vorið fór að rísa hér „Steinsteypuborg á rústum timburhúsaþorps“, eins og Pétur H. Ármannsson orðar það. Pétur er meðhöfundur okkar Ragnheiðar Thorsteinsson að þáttunum.

Þá um vorið varð Reykjavíkurbruninn mikli sem geyddi timburhúsum í Miðbænum, sum þeirra voru vegleg stórhýsi. Að honum loknum þurfti nánast að byggja Miðbæinn upp á nýtt, þá var timbrinu úthýst, en menn fóru að reisa hús úr steinsteypu. Sum þeirra voru stór og glæsileg, eins og til dæmis hús Natans & Olsen, sem seinna var nefnt Reykjavíkurapótek.

Þarna hefst líka tímabil svokallaðrar steinsteypuklassíkur. Steinsteypuhús rísa í Kvosinni, en líka í hæðunum fyrir ofan hana. Hannes Hafstein byggir hús á Grundarstíg, Einar Benediktsson flytur inn í steinsteypuhús við Laufásveg, en merkasta húsið er þó Hnitbjörg, hús Einars Jónssonar myndhöggvara á Skólavörðuholti. Það er einstakt verk – í raun stærsta höggmynd listamannsins.

Í þættinum í kvöld skoðum við meðal annars Gnitbjörg, sem reis eins og gnæfur hamar, á Skólavörðuholtinu og stórbrotnar hugmyndir Einars Jónssonar um húsið. Við förum líka mjög sérstæða íbúð hans sem er á efstu hæð hússins.

Steinsteypuöldin er á dagskrá RÚV klukkan 20.10 í kvöld.
Sjónvarpsstöðvar í eigu símafyrirtækja

Við blasir nýr veruleiki í fjölmiðlum á Íslandi. Sjónvarpsstöðvar verða undirdeildir, maður hikar við að nota orðið „skúffur“, í stórum síma- og netfyrirtækjum.

Sú starfsemi verður eftir sem áður aðalviðfangsefni þessara fyrirtækja, en sjónvarpsreksturinn verður aldrei annað en aukabúgrein. Það er af sem áður var þegar fyrst Stöð 2 og síðar Skjár einn voru sérstök félög sem höfðu það eitt að markmiði að reka fjölmiðil – bæði fyrirtækin áttu sín glæstu blómaskeið og það er hryggilegt að fylgjast með því hvernig þau hafa skroppið saman. Sjálfur átti ég minn tíma bæði á Stöð 2 og Skjá einum – það er afleitt að sjá íslenska fjölmiðla veikjast jafn mikið og raun ber vitni, nánast alla með tölu. Dreifðir og smáir netmiðlar koma ekki í staðinn fyrir þá.

Skjár einn er nú deild í Símanum og Vodafone er að taka yfir Stöð 2. Í auknum mæli verða þetta veitur með bandarísku efni, það er rætt um að grundvöllurinn undir áskriftasjónvarpi eins og Stöð 2 hefur verið sé við það að bresta endanlega.

Síma- og netfyrirtæki eru í gríðarlega sterkri stöðu á fjömiðlamarkaði. Þau dreifa efni í hverja einustu tölvu, hvern einasta síma, til barna og fullorðinna, alþjóðlega eru þau í meiri mæli farin að geta ráðið lögum og lofum gagnvart listamönnum og framleiðendum efnis, þeim sem í raun skapa. Síminn á Íslandi auglýsti um tíma tilboð þar sem áskrifendur fengu tónlistarveituna Spotify ókeypis í kaupbæti. Það er í raun miðlunin sem er aðalatriðið, ekki innihaldið eða sköpunin.

Þess má geta í framhjáhlaupi að hinn væntanlegi eigandi Stöðvar 2, Vodafone, sér um dreifingu fyrir Ríkisútvarpið samkvæmt samningi sem gerður var 2013 og gildir lengi enn.

Nú er í gangi mikil herferð til að fá Ríkisútvarpið af auglýsingamarkaði. Þar hefur sjónvarpið verið frá upphafi. Það hefur semsagt alltaf verið gert ráð fyrir að hluti af tekjum þess kæmi frá auglýsingum. Hugsanlega var það vond stefna en í langan tíma var ekki annarri sjónvapsstöð til að dreifa. Þetta kerfi hefur svo fengið að lifa af öll 50 starfsár sjónvarpsins. Ef auglýsingatekjurnar yrðu teknar út yrði til stórt gat sem þyrfti að fjármagna með öðrum hætti ellegar skera verulega niður – ofan á niðurskurð síðustu ára.

Æ meira af íslensku auglýsingafé rennur núorðið til erlendra veffyrirtækja í gegnum miðla eins og Google og Facebook. Enginn veit nákvæmlega hvaða upphæðir þar er um að ræða, menn skyldu athuga að mesta samkeppnin sem íslenskir fjölmiðlar eiga í núorðið er við miðla sem eru starfræktir í útlöndum. En það er athyglisvert að nú eru það tvö stærstu símafyrirtæki Íslands sem sækja í að komast í meira af auglýsingapeningum og vilja taka þá frá fjölmiðli sem er skylt að sinna íslenskri dagskrárgerð, íslenskri tungu og íslenskum veruleika.
Marklaus tillaga um þjóðarakvæðagreiðslu

Tillaga þingmanna um að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um Reykjavíkurflugvöll er fyrst og fremst tilraun til að rugla hlutina þegar innan við tveir mánuðir eru til kosninga.

Allir vita að ekki verður hægt að halda svona atkvæðagreiðslu meðfram kosningunum, það er of seint og það er líka ljóst að hún myndi taka of mikla athygli frá þingkosningum.

Í lok október verður kosið nýtt þing sem mun væntanlega geta fjallað um þetta. Þingið sem nú situr er á leiðinni heim. Umboð þess er nokkuð takmarkað.

Sá hængur er líka á að erfitt gæti reynst að boða til kosningar á landsvísu um skipulagsmál innan bæjarfélags. Kannski er það hægt, en það þarf örugglega að kanna hvort lagagrundvöllurinn er fyrir hendi.

Svona kosning gæti ekki verið nema „ráðgefandi“. Síðast var haldin „ráðgefandi“ þjóðaratkvæðagreiðsla á Íslandi 20. október 2012, það var um tillögur stjórnlagaráðs. Ekki var farið eftir úrslitum atkvæðagreiðslunnar, stjórnvöld hafa beinlínis látið eins og hún hafi aldrei farið fram.

Meðan svo er geta aðrar þjóðaratkvæðagreiðslur sem er boðað til með svipuðum hætti ekki verið neitt annað en ómark. Gildi þeirra er ekkert. Fordæmið fyrir því hunsa þær gæti ekki verið skýrara.

Þannig að í raun er þetta markleysa. En þetta getur skapað uppnám og rugling í aðdraganda kosninganna – þegar við getum ímyndað okkur að sé nóg annað að ræða og rífast um.