arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Staðurinn sem gerir okkur ríkari, klárari, hraustari og hamingjusamari

Triumph of the City er stórmerkileg bók eftir bandarískan hagfræðing sem nefnist Edward Glaeser og er prófessor við Harvardháskóla. Höfundurinn er mikill aðdáandi borga – hann segir að borgir séu staðirnir þar sem eigi sér stað hugmyndaleg gerjun, þar sem skapandi og drífandi fólk er að verki, þar sem kostir nábýlis njóti sín, þar sem verða til góð lífskjör og framfarir.

Það er svosem ekki sama hvernig borgir það eru. Höfundurinn veltir fyrir sér hnignun borgar eins og Detroit og uppgangi borga eins og til dæmis New York. Sú síðarnefnda virtist vera á heljarþröm á árunum milli 1970 og 1990, en svo breyttist eitthvað og New York þykir nú frábærlega eftirsóttur staður til að búa á og heimsækja. Lífskjör þar eru betri en víðast hvar í Bandaríkjunum – og heilsufar íbúanna er gott, menningin blómstrar. En Detroit, sem var ein ríkasta borg Bandaríkjanna á eftirstríðsárunum, er rjúkandi rúst. Ástæðan telur Glaeser vera sá að fólkið í Detroit bjó við góð kjör í bílaverksmiðjunum og hélt að það gæti varað að eilífu. Það sótti sér ekki menntun og þegar bílaiðnaðurinn varð fyrir skakkaföllum hafði það ekki í önnur hús að venda.

Lykillinn að velsæld borga er fólk, hugmyndir, menntun – ekki hús eða stórfyrirtæki. General Motors gat ekki haldið Detroit uppi til eilífðar. Glaser segir að yfirleitt séu það borgir sem byggja á hugviti sem vegnar best. Það eru þær sem geta náð að endurskapa sig.

Margt í bókinni er býsna sannfærandi. Fólk leitar í borgir að tækifærum, betra lífi, framtíð – í þriðja heiminum stækka borgirnar óskaplega. Það þarf að gera mikið átak til að borgir eins og Mumbai verði mannvænir staðir. Lykillinn er að bæta samgöngurnar, koma hreinu vatni til íbúanna og tryggja öryggi þeirra.. Þetta eru vandamál sem allar borgir hafa þurft að glíma við. En Glaeser segir að það sé ekki að ástæðulausu að fólkið leiti í borgirnar – þrátt fyrir fátækt séu kjörin þar yfirleitt betri en í sveitunum og tækifærin ólíkt fleiri.

Glaeser fullyrðir líka að borgir séu vistvænni en sveitir og dreifð úthverfi. Þar safnast fólk saman á lítinn blett. Það þarf ekki að hafa eins mikið fyrir því að komast á milli staða – mikill fjöldi fólks samnýtir orkuna, vatnið, samgöngurnar. Hann er líka formælandi þessa að byggð séu háhýsi – telur að borgir njóti sín best og séu hagkvæmastar þar sem margt fólk safnast saman í þéttri byggð. Vandi borgar eins og Parísar er að hún er nánast fullbyggð og miklar takmarkanir á því hvað og hvernig má byggja innan borgarmarkanna. Það þýðir að húsnæðisverð borginni, sem er einn af eftirsóttustu stöðum í heiminum að búa á, verður óheyrilega hátt. Við það getur orðið hætta á stöðnun þegar millistéttarfólk hefur ekki lengur efni á að setjast að í borginni.

Í bókinni er fléttað saman hagfræði, skipulagsfræði og sögu – þarna er leitað skýringa á velgengni borga, og hvers vegna sumum borgum tekst betur en öðrum. Á kápunni segir að borgin sé merkasta uppfinning mannsins og að hún geri okkur ríkari, klárari, grænni, hraustari og hamingjusamari. Einhverjir kunna að vera ósammála því, en þetta er rit sem vekur mann til umhugsunar.
Hnignun millistéttarinnar grefur undan lýðræðinu

Susanne Moore skrifar athyglisverða grein um dauða millistéttarinnar í Guardian.

Hún rekur þar hvernig hefur verið þrengt að millistéttinni bæði austanhafs og vestan. „Nú erum við öll millistétt,“ sagði breskur stjórnmálamaður á tíma Blairs. Það reyndist vera rangt.

En nú eru menn farnir að vitna í Karl Marx, líka í ritum hægri manna eins og Daily Mail og The Spectator. Hann spáði þvi, segir Moore, að millistéttin myndi kremjast undir framrás síð-kapítalismans. Eftir yrði fámenn stétt ofurríkra og svo fjölmenn öreigastétt.

Hinir ríku verða ríkari, það hefur verið þróun undanfarinna áratuga. Og þeir eru ekkert á þeim buxunum að skila áunnum auði. Þeir gera allt sem þeir geta til að forðast að borga skatta, það þykir sjálfsagt. Þær byrðar lenda á millistéttinni.

Nú horfir hún upp á slæmar framtíðarhorfur fyrir börnin sín. Það kostar meira að mennta þau, það er engin trygging fyrir því að þau fái skikkanlega atvinnu, í mörgum tilvikum er mjög erfitt að eignast húsnæði. Hreyfanleiki milli stétta hefur farið minnkandi í Bretlandi og Bandaríkjunum.

En það er á gildum millistéttarinnar sem vestræn samfélög byggja, eða áttu að byggja: Reglusemi, sjálfsaga, sparnaði, hófsemi, vinnusemi. Gildi hinna ofurríku eru alt önnur: Græðgi, ágirnd, hroki, eyðslusemi, óheiðarleiki.

Eins og Susanne Moore segir hefur verið álíka auðvelt að taka fé frá millistéttinni og að taka sælgæti frá sofandi barni. En hún er sá grunnur sem vestræn lýðræðissamfélög byggja á. Hversu lengi sættir hún sig við þetta ástand? Situr hún heima í hljóðri örvæntingu, fer hún út á göturnar og mótmælir eða fer hún í snyrtilega röð til að ræna og rupla í Debenhams?
Ekki fylgni milli flugvalla og sjúkrahúsa

Áróðursherferðin sem er farin fyrir Reykjavíkurflugvelli undir því fororði að mannslífum sé teflt í hættu er á mörkum hins smekklega.

Reykjavíkurflugvöllur hefur bæði kosti og galla – sem má vega og meta. Ef sjúkraflug lenti ekki í Vatnsmýri, þyrftu menn að finna aðra leið til að láta það ganga upp. Í samfélagi sem vill halda uppi almennilegri heilbrigðisþjónustu yrði það auðvitað gert.

Í bráðatilvikum eru þyrlur, mannaðar læknum, náttúrlega miklu betri kostur en flugvélar sem hafa takmarkaða kosti bæði til flugtaks og lendingar.

Ragnar Gunnarsson, læknir við Háskólasjúkrahúsið í Osló, skrifar í athugasemd við grein hér á vefnum og fjallar um hvernig þessum málum er háttað í Noregi:

„Það er engin læknisfræðilega viðurkennd staðreynd að sjúkrahús eigi að vera á flugvallarenda og alþjóðlega séð er það sjaldgæf undantekning.

Bendi td. á nágrannaríkið Noreg. Þeir hafa markvisst sameinað innanlandsflug og utanlandsflug til að spara fé og samþjappa viðbragðsáætlun við flugslysum, brunavörnum, öryggisgæslu og eftirlit. Flugfélögin vilja hafa það svo til að einfalda ferðir frá innanlandsflugi í utanlandsflug og öfugt enda mikið óhagræði að dröslast af flugvellinum í rútu til Reykjavíkur þegar fólk ætlar beint til Akureyrar, Ísafjarðar eða annað.

Í Noregi þá eru um 50-60 km frá sjúkrahúsunum í Ósló (Ullevål, Rikshospitalet og Radiumhospitalet) til aðalflugvallarins við Gardemoen (Oslo Flyplass). Næst stærsta borgin i Noregi, Bergen það eru tæpir 20 km frá flugvellinum (Flesland) að Haukeland universitetssykehus. Þriðja stærsta borgin Þrándheimur. Þar eru um 35 km frá flugvellinum (Værnes) að St. Olavs universitetssykehus.

Það eru um 48km frá Keflavíkurvelli inn á Landspítalann og aðeins styttra á Landspítalann í Fosvogi (gamla Borgarspítalann). Það er hraðlest frá Gardemoen til Óslo en hef aldrei heyrt að það sé notað við sjúkraflutninga. Það tekur vart meira en 25 mín að keyra með sírenum með sjúkrabíl frá Keflavík og enn styttri tíma með þyrlu.

Ef við ímyndum okkur bílslys á afskektum vegi. Héraðslækninn er kallaður út, keyrir að slysinu ásamt sjúkrabíl, þarf að fá út sjúklinginn/ana og flytja út á flugvöllinn sem getur verið langt frá slysstað. Ryðja flugvöllinn (ef snjór), kalla út sjúkraflug sem þarf að fljúga að flugvellinum og fljúga til Reykjavíkur og lenda. Miðað við það að senda fullbúna þyrlu með vönum bráðalækni/svæfingarlækni og æfðri áhöfn sem getur lent á slysstað og síðan beint á Landspítalanum (eða FSA). Hér í Noregi eru menn með stand-by þyrlur með fullri áhöfn og sameina og fækka flugvöllum í sparnaðarskyni meðan á Íslandi vilja menn hafa marga flugvelli og spara í þyrlurekstri. Virkar svolítið undarlegt í mínum eyrum.“
Landsbyggðarmaður í oddvitasætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík?

Einn Facebook-vinur minn orðaði það svo að stóra Hofsvallagötumálið væri þeirrar gerðar að það gæti fellt meirhluta.

Það held ég samt ekki, við lifum á tíma stöðugra upphlaupa sem gleymast jafnskjótt. Þannig virkar internetið.

En það er annað mál sem gæti haft mikil áhrif, nefnilega Reykjavíkurflugvöllur.

Gríðarlegur fjöldi undirskrifta hefur safnast saman þar sem skorað er á borgarstjórn að hafa flugvöllinn áfram í Vatnsmýri.

Innan Sjálfstæðisflokksins eru menn farnir að hugleiða að þetta geti verið aðalkosningamálið í vor.

Svo rammt kveður að þessu að jafnvel eru uppi vangaveltur um að kalla til landsbyggðarmann til að leiða lista flokksins í borginni í vor.

Sá sem er nefndur í þessu sambandi er Halldór Halldórsson, fyrrverandi bæjarstjóri á Ísafirði og formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga.

Ef af þessu yrði er líklegt að hart yrði sótt að þeim borgarfulltrúum Sjálfstæðisflokksins sem samþykktu nýtt aðalskipulag og hafa viljað flugvöllinn burt. Þau þyrftu þá kannski ekki að kemba hærurnar Gísli Marteinn Baldursson og Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir.

Halldór hefur reyndar verið hlynntur aðild að Evrópusambandinu. Slíkt er ekki til vinsælda fallið sums staðar í Sjálfstæðisflokknum og örugglega ekki á Morgunblaðinu.
Vandinn á Hofsvallagötu er að þetta er púkalegt, ekki að þrengt sé að einkabílnum

Alveg er með ólíkindum þegar fólk fer að óttast um að „þrengt sé að einkabílnum“ í Reykjavík.

Einkabíllinn drottnar algjörlega í borginni. Hún er dreifð út um holt og hæðir og út með ströndinni og varla hægt að komast nema í einkabílnum. Hugumstórt fólk og hraust hefur þó farið að hjóla í auknum mæli síðustu ár, við heldur óbeysin skilyrði.

Það er tæpast hægt að reka almenningssamgöngur af viti í svona dreifðri borg.

Umferðarmannvirki taka upp óhemju stóran hluta af borgarlandinu og svonefnd helgunarsvæði kringum þau taka líka mikið pláss. Og bílastæðin eru ekki smá flæmi.

En þegar reynt er að gera för hjólreiðafólks og gangandi vegfarenda aðeins greiðari, ja, þá er verið að þrengja að einkabílnum.

Og fólk getur orðið alveg brjálað. Það lætur eins og standi yfir stórfelldar ofsóknir gegn bílandi fólki.

Mér skilst að fundur um breytingar á Hofsvallagötu hafi verið það sem nefnist „hitafundur“. Það þýðir að margir hafa orðið ákaflega æstir.

Samt er það eina sem er að breytingunum á Hofsvallagötu að nýju umferðareyjarnar sem hafa verið settar þar niður eru illa hannaðar. Jú, þær eru ljótar og púkalegar. Og það er líka ljótt að mála svona mikið á gangstéttina. Það þarf augljóslega að hanna þetta upp á nýtt.

Hefðu verið settir þarna niður runnar og smá gras, hefði líklega enginn kvartað.

Að öðru leyti er ágætt vit í að gera þetta svona. Þarna koma hjólastígar. Það hægir á umferðinni – mér líður vel að vita af því sökum þess að sonur minn þarf oft að fara um Hofsvallagötuna á leið út í KR-hús.

Og nei, það er ekki verið að þrengja að einkabílnum. Bílar munu áfram komast greiðlega leiðar sinnar um þetta svæði. Það er líka hægt að komast ýmsar aðrar leiðir um Vesturbæinn og alla alla leið út á Seltjarnarnes. Þar má nefna Suðurgötuna, Birkimelinn, Kaplaskjólsveginn og Eiðsgrandann.

Myndband sem sýnir Hofsvallagötuna eftir breytingar, séða með augum hjólreiðamanns. Ef hefðu verið sett niður tré, runnar og gras í stað hinna forljótu fuglakassa og fánaveifa, er næsta öruggt að miklu færri hefðu kvartað.
Óbeysinn sæðisbúskapur

Lesendabréf í blöðum gátu verið hugsvölun og uppspretta skemmtunar á árum áður. Nú eru flestir þeir sem hefðu í gamla daga skrifað lesendabréf komnir á Facebook og eru yfirleitt ekki eins skemmtilegir. Menn urðu þó aðeins að vanda málfar og framsetningu í lesendabréfunum. Margir sakna Húsmóður í Vesturbænum sem oft skrifaði í Velvakanda Morgunblaðsins, Húsmóðirin var eins og fastur dálkahöfundur.

Svo birtust einstaka sinnum bréf sem toppuðu allt, eins og til dæmis þetta hérna sem er frá 1983. Bréfið er birt í tilefni fréttar sem sjá má á vef RÚV. Þar er sagt frá „svörtum getnaðarmarkaði“. Í fréttinni kemur fram að Danir eru enn „stórir“ í sæðisbúskapnum, reyndar stærstir í heimi, þannig að það hefur ekki breyst á þrjátíu árunum sem eru liðin síðan þetta góða bréf var skrifað.
Plastpokar eru óþverri – það er auðvelt að nota annars konar poka

Það er rétt, plastpokar eru andstyggilegir.

Þeim fylgir sóun og mengun. Til dæmis eru úthöfin full af plasti sem eyðist ekki.

Plastflöskur eru ekki betri. Í raun er skömm að því að nær allir drykkir skuli vera komnir í plastflöskur.

Víða erlendis eru plastpokar bannaðir – og reyndar var samþykkt á íbúaþingi á Akureyri síðastliðinn vetur að stefnt skyldi að Akureyri yrði plastpokalaus bær.

Og nú er farið að boða daga án plastpoka. Það fylgir sögunni að Íslendingar noti um 50 milljón burðarpoka úr plasti á hverju ári.

Málið eru pokar eins og Baggu. Þetta eru níðsterkir, nánast óslítanlegir pokar, úr nælonefni. Það er hægt að brjóta þá saman þannig að ekkert fer fyrir þeim. Þeir eru fisléttir. Það er hægt að henda þeim í þvottavél.

Það er í raun ekkert mál að taka þá með út í búð. Þeir rúma meira en plastpokar og það er auðveldara að bera þá. Það er líka hægt að nota þá undir íþróttaföt og sundföt, eða taka þá með upp í sveit eða á ströndina.

Baggu burðarpokar. Þeir fást meðal annars í Heilsuhúsinu.
Loftárásir á Sýrland?

Loftárásir Bandaríkjanna á Sýrland virðast vera yfirvofandi ef marka má yfirlýsingar ráðamanna í Washington.

En það er spurning hvort þær bæti ástandið?

Er hægt að gera loftárásir þannig að þær dragi úr hernaðarmætti stríðsaðilanna.

Tony Blair segir að vernda þurfi sýrlensku þjóðina bæði fyrir Assad forseta og Al-Kaida sem vilji notfæra sér glundroðann í landinu.

Eru loftárásir leið til þess?

Varla eru menn að tala um beina hernaðaríhlutun í Sýrlandi, þar sem herlið frá Bandaríkjunum yrði sent á stríðsvettvang? Fyrir því er varla neinn pólitískur vilji.

Þá er líka spurning hver tekur við völdum í Sýrlandi ef Assad fellur. Sporin frá Írak hræða. Þar myndaðist valdatómarúm sem opnaði leiðina fyrir áhrif frá Íran og endalaus átök milli trúarhópa.
Manngrúi í Miðbænum

Sumir virðast halda að mannfjöldi í Miðbænum sé eitthvað nýtt og bundið við Menningarnótt. Svo er þó alls ekki.

Fólk hefur lengi safnast saman í Miðbænum, en áður voru tilefnin önnur en Menningarnóttin og Gay Pride.

Hér er til dæmis mynd frá því 17. júní var og hét. Þetta er á sjöunda áratugnum, í kringum 1965. Þarna er hið feikivinsæla Savanna tríó að spila á Arnarhóli. Manngrúinn er ótrúlegur – þá bjó auðvitað mun færra fólk í bænum en nú.

Hér eru svo enn eldri myndir, í texta segir að þær séu frá sumardeginum fyrsta 1937. Við sjáum að manngrúinn fyllir Austurstræti og nær langt upp Bankastrætið og Laugaveginn.
Orkubloggið: Hvaða álver á Íslandi lokar fyrst?

Ketill Sigurjónsson skrifar á Orkubloggið undir yfirskriftinni „Hvaða álver á Íslandi lokar fyrst?“

Ketill boðar greinarflokk um áliðnaðinn. Í þessari fyrstu grein rekur hann svartar horfur í honum, stórkoslega offramleiðslu og lækkandi verð. Hann segir að ekki sjái fyrir endann á þessari þróun. Eina ráðið virðist vera að draga úr framleiðslu, fresta nýjum verkefnum og loka álverum.

Ketill byrjar grein sína með svofelldum orðum:

„Í kosningabaráttunni fyrir Alþingiskosningarnar nú í vor virtist sem sumir þingframbjóðendur teldu það nánast formsatriði að koma framkvæmdum á fullt við byggingu nýs álvers í Helguvík. Þetta viðhorf var sérstaklega áberandi hjá frambjóðendum í Suðurkjördæmi, en innan kjördæmisins eru bæði Helguvík og margir virkjunarkostir.

Umrætt viðhorf stjórnmálamannanna bar ekki vott um mikið raunsæi eða skynsemi. Því hinn kaldi raunveruleiki er sá að áliðnaðurinn er í miklum vandræðum. Þess vegna er í reynd ólíklegt að nokkurt álfyrirtæki leggi í stórar fjárfestingar í nýju álveri hér á Íslandi á næstu árum.“

Stundum hefur verið varað við því í tengslum við uppbyggingu álvera að Íslendingar megi ekki „setja öll eggin í sömu körfuna“. Það er spurning hvort sá dagur renni upp að þau varnaðarorð reynist sönn. En það er ljóst að raforkuverðið sem álverin greiða á Íslandi er lágt og fylgir álverði. Það er sögð vera skýringin á tapi Landsvirkjunar.

Ketill endar grein sína með þessum orðum:

„Á komandi vikum mun ég fjalla nánar um horfurnar í áliðnaðinum. Þar verður m.a. sagt ítarlegar frá umræddri skýrslu BCG, sem dregur upp all hrikalega sýn á vestræna áliðnaðinn. Einnig verður fjallað um það hvernig Kína getur nánast leikið sér að því að ráða þróuninni í áliðnaðinum á næstu árum. Í þessari umfjöllun um áliðnaðinn kann líka að vera tilefni til að fjalla um ótrúlegan klaufaskap þáverandi stjórnenda og stjórnarmanna Orkuveitu Reykjavíkur og HS Orku þegar fyrirtækin gerðu orkusamninga við Norðurál vegna fyrirhugaðs álvers Century Aluminum í Helguvík. Auk þess verður sagt frá því hvernig álver Century Aluminum í Bandaríkjunum skila hagnaði þó svo raforkuverð sé um 33-35 USD/MWst. Á sama tíma greiðir álver fyrirtækisins í Hvalfirði líklega nálægt 25 USD/MWst. Sem er sennilega helsta ástæða þess hversu mjög Michael Bless, forstjóri Century, og aðrir stjórnendur þar á bæ eru duglegir að mæra álver fyrirtækisins í Hvalfirði. Loks verður spurningunni svarað; spurningunni sem sett var fram hér í titli greinarinnar: Hvaða álver á Íslandi lokar fyrst?“

Ketill Sigurjónsson.
Bjarni Ben og afnám málskotsréttar forsetans

Margt athyglisvert kom fram í viðtali Helga Seljan við Bjarna Benediktsson, fjármálaráðherra og formann Sjálfstæðisflokksins, í Vikulokunum á Rás eitt á laugardaginn.

Eitt af því sem þeir ræddu voru þjóðaratkvæðagreiðslur og synjunarvald forsetans. Þetta eru mál sem voru mikið rædd á síðasta kjörtímabili, í tengslum við Icesave og samningu nýrrar stjórnarskrár.

En það er vitað að Sjálfstæðismenn hafa alltaf verið lítt hrifnir af synjunarvaldinu og þjóðaratkvæðagreiðslur hafa ekki verið þeim að skapi, þótt kannski hafi hentað þeim að tala aðeins öðruvísi á síðasta kjörtímabili.

Í þættinum sagði Bjarni að ekki væri mikið lengur hægt að búa við núverandi ástand, þ.e. eilífar kröfur til forsetans um að senda hitt eða þetta málið í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Bjarni sagðist vilja að gerðar yrðu breytingar á stjórnarskrá þannig að þar væri þröngt ákvæði um hvernig væri hægt að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu.

Helgi spurði hvort slíkt ákvæði myndi taka yfir 26. grein stjórnarskrárinnar þar sem er kveðið á um synjunarvald forsetans.

Bjarni svaraði að hann sæi fyrir sér að slíkt ákvæði hefði í för með sér að forseti myndi ekki blanda sér í mál.

„Það ákvæði yrði annað hvort óvirkt eða fellt út,“ sagði Bjarni í viðtalinu.

Vart er hægt að skilja þetta öðruvísi en að formaður Sjálfstæðisflokksins vilji afnema málskotsrétt forsetans. Heldur er ólíklegt að vinir forsetans í Framsóknarflokknum vilji fara í slíkan leiðangur með honum, að minnsta kosti ekki meðan Ólafur Ragnar Grímsson situr á forsetastóli.
Vinstrið og sameiningin

Nú er enn rætt um sameiningu vinstri manna. Það er reyndar merkilegt að frumkvæðið kemur úr herbúðum Vinstri grænna. Í þann flokk fór fólkið sem vildi ekki vera með í Samfylkingunni á sínum tíma.

Forsendur fyrir þessu eru tvíþættar.

Annars vegar er að í síðustu kosningum fór fram mikil hreinsun í VG. Flokksmenn sem höfðu verið óþægur ljár í þúfu ríkisstjórnarinnar forðuðu sér hver sem betur gat, flokkurinn sá á bak Lilju Mósesdóttur, Jóni Bjarnasyni, Hjörleifi Guttormssyni og mörgum fleirum.

Hitt er að innan raða VG er kominn fram leiðtogi sem virkar eins og sameiningarafl. Þetta er Katrín Jakobsdóttir. Henni tókst að sitja í óvinsælli ríkisstjórn og halda vinsældum sínum. Hún nýtur virðingar langt út fyrir raðir flokksmanna. Líklegt er að Samfylkingarfólk gæti upp til hópa sætt sig við að hafa hana í forystu – líklega fremur en núverandi formann, Árna Pál Árnason.

En svo er annað sem mælir á móti þessu fyrir vinstri flokkana.

Undireins og svona flokkur eða kosningabandalag yrði til er líklegt að öflin til vinstri við hann myndu hugsa sér til hreyfings. Þetta er ákveðinn hluti hins pólitíska litrófs – og getur talið upp í tíu prósent eða jafnvel meira. Alls staðar á Norðurlöndunum starfa flokkar til vinstri við stóru jafnaðarmannaflokkana.

Og svo er hitt að nær miðjunni er komið upp stjórnmálaafl sem er að gera það gott. Þetta er Björt framtíð/Besti flokkurinn. Það kennir sig við frjálslynda miðjustefnu og er farið að starfa á Evrópuvettvangi með slíkum flokkum. Drjúgur hluti af vinstra fylginu leitaði þangað í síðustu kosningum – að maður tali ekki um síðustu sveitarstjórnarkosningar – og virðist ekkert vera á leiðinni til baka.
Stutt samantekt um ástandið í Miðausturlöndum

Hér er stutt lesendabréf sem birtist í Financial Times og hefur farið víða. Þarna er reynt að skýra stöðuna í Miðausturlöndum – en maður er þó litlu nær eftir lesturinn.
Að vernda gamla byggð – eða bílastæði

Ég er algjörlega sammála Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni um að það sé út í hött að Landsbankinn byggi nýjar höfuðstöðvar meðan staða hans er svo óviss.

En ég er ekki endilega sammála honum um að ekki megi byggja ný hús út við Tryggvagötu þar sem nú er hraðbraut, stórt bílastæði og ljótur gafl á Tollstöðvarbyggingunni.

Harpa reis þarna og er til mikillar prýði. Þetta er bygging sem er gaman að horfa á úr ýmsum áttum. Væntanlega verður byggt þarna lúxushótel – það vær ætíð forsenda þess að Harpa nyti sín sem ráðstefnuhús.

Og svo bætast jafnvel fleiri byggingar við. Það er varla svo að við ætlum að ekki að leyfa nýbyggingar í Miðborginni þótt við kappkostum að vernda gömlu byggðina á Laugavegi, í Kvosinni og í Þingholtunum. Mestu spjöll sem hafa verið unnin á gamalli byggð eru reyndar í Skuggahverfinu – þar er ennþá verið að framkvæma.

En þarna út við höfnina er ekki neitt. Einstöku sinnum koma skemmtiferðaskip og leggja þar að. Hin eiginlega hafnarstarfsemi er komin miklu vestar, þegar nær dregur Grandanum. Hún er ómetanleg fyrir Reykjavík, sem er stærsta fiskihöfn landsins.

Það er talað um útsýnið til Esjunnar. Nú er ég einn af fremur fáum sem búa í hinni eiginlegu Miðborg. Ég er með þetta allt fyrir augunum á hverjum degi. Það er nóg framboð af útsýni til Esjunnar. Raunar lokaði Harpa útsýninu til fjallsins af útitröppunum hjá mér.

En ég sakna þess ekkert sérstaklega. Mér finnst upplýst Harpa afskaplega notarleg að sjá.
Nokkrar áhugaverðar tölur

Íslenskt sjónvarp er stundum borið saman við það sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum.

Það er þó svolítið villandi, enda eru Danir 17 sinnum fjölmennari en við, en Norðmenn 16 sinnum fjölmennari.

Ég gerði lauslega skoðun útvarpsgjöldum með því að gúgla smá.

Í fyrra var útvarpsgjaldið í Noregi 2680,50 norskar krónur á ári. Það gera um 53 þúsund íslenskar krónur.

Árið 2011 sé ég að 4,5 milljarðar norskra króna runnu til NRK, norska ríkisútvarpsins. Það eru 90 milljarðar íslenskra króna.

Mér sýnist að Danmarks radio hafi fengið 3,9 milljarða danskra króna 2011 eða sem nemur 86 milljörðum íslenskra króna.

Útvarpsgjaldið í Danmörku er svipað og í Noregi eða jafnvirði 53 þúsund íslenskra króna á ári.

Danmarks Radio fór þó heldur illa að ráði sínu því það hefur eytt 4,7 milljörðum danskra króna eða sem nemur 103 milljörðum íslenskra króna í nýjar höfuðstöðvar. Það hefur verið umdeilt.

Útvarpsgjaldið á Íslandi er 18.800 krónur á ári. Það sem hefur gerst hér er að stjórnmálamenn hafa tekið hluta útvarpsgjaldsins, semsagt ekki skilað því öllu til Ríkisútvarpsins. Samkvæmt fjárlögum er gert ráð fyrir því að Rúv fái 3,1 milljarð króna í sinn hlut árið 2013. Við það bætast nokkrar auglýsingatekjur, en eins og vitað er standa deilur um hvort Rúv skuli vera á auglýsingamarkaði.

Það er dálítið merkilegt að skoða þetta í ljósi höfðatölureglunnar. Við sjáum að bæði NRK og DR hafa næstum 30 sinnum hærri fjárveitingu en Ríkisútvarpið íslenska. En eins og áður segir eru þessar þjóðir 16-17 sinnum fjölmennari en við. Stofnanirnar fá semsagt meiri peninga á hvern haus.
Albanía: Ruglað með kynhlutverk

Hér er einstaklega stórmerkilegur pistill um furðulegt fyrirbæri.

Konur í Albaníu sem sögðu skilið við kynferði sitt – og kynlíf – til að lifa sem karlmenn. Og gerðu það upp frá því.

Klæðast sem karlmenn, lifa sem karlmenn.

Fyrirbærið kallast burneshas – og sakmvæmt þessum sið áttu þær að njóta sömu réttinda og karlmenn.

Með fylgja stórmerkilegar ljósmyndir eftir ljósmyndarann Jill Peters.
Skelfilegar myndir frá Sýrlandi

Hér eru skelfilegar myndir frá borgarastríðinu í Sýrlandi. Stjónrvöld eru sökuð um að hafa beitt efnavopnum í austurhverfum Damaskusborgar. Mannfallið er skiptir hundruðum. Stjórnarliðar neita – atburðirnir kalla á alþjóðlega rannsókn. Hér virðist vera um að ræða hroðalegan stríðsglæp.

Myndirnar sem birtast á vef Boston Globe eru hryllilegar og sorglegar. Viðkvæmir eru varaðir við sumum þeirra.