arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
50 ár frá KR-Liverpool, fyrsta Evrópuleik íslensks liðs

Hér á þessari bloggsíðu sem nefnist Boltabullur er sagt frá fyrsta Evrópuleik íslensks fótboltaliðs – það var fyrir nákvæmlega fimmtíu árum.

Þá ákvað KR að senda lið í Evrópukeppni og dróst á móti engu smáliði, Liverpool frá Englandi.

Á síðunni birtast ýmis gögn frá leiknum, miðar, ljósmyndir og leikskrár, og líka frá seinni leiknum sem var í september á hinum fræga leikvangi Arnfield.

Margar sögur eru sagðar af þessum leikjum í röðum KR-inga og hafa sumar á sér þjóðsagnablæ. Hér er ein sem birtist á áðurnefndu bloggi.

Þegar KR-ingarnir voru í Liverpool gistu þeir á sama hóteli, og reyndar á sömu hæð, og stórhljómsveitin Rolling Stones. Fylgdi hljómsveitinni mikill skari áhorfenda sem hafðist við fyrir utan hótelið í þeirri von að berja goðin augum.

Það var einmitt þá sem einum KR-ingnum, Heimi markverði Guðjónssyni, datt í hug að leika eilítið á þessa æstu aðdáendur. Brá hann fingrum í gegnum hár sitt, labbaði því næst vel úfinn út á svalir og rak upp þetta feikna öskur. Trylltist þá lýðurinn fyrir neðan svo um munaði, enda var í fyrstu talið að þarna væri enginn annar en Mick Jagger, aðalmaðurinn í Rolling Stones, á ferð. Á hæla Heimis kom hins vegar Bjarni nokkur Felixson, lítt stórhljómsveitarlegur á að líta, og sló þá algjörri þögn á mannskapinn, en síðan heyrðist frá einni stúlkunni:

„Oj, Its the footballers!“
„Gamla fólkið“

Ég þekki gamalt fólk sem fer í leikhús og missir ekki af Sinfóníutónleikum.

Ég þekki gamalt fólk sem hlustar á Bylgjuna.

Ég þekki gamalt fólk sem er sífellt að ferðast til útlanda.

Ég þekki gamalt fólk sem fer á skíði og í gönguferðir.

Ég þekki gamalt fólk sem fer oft á kaffihús.

Ég þekki gamalt fólk sem er ennþá að vinna á fullu.

Ég þekki gamalt fólk sem hlustar á útvarp Sögu og fær hugmyndir sínar þaðan.

Ég þekki gamalt fólk sem missir ekki af Kiljunni.

Ég þekki gamalt fólk sem lifir í bókum.

Ég þekki gamalt fólk sem gerir eiginlega ekkert annað en að horfa á sjónvarpið.

Ég þekki líka gamalt fólk sem er mjög tölvuvætt.

Sá sem nú er sjötugur var tíu ára þegar Elvis Presley söng That's All Right – hann var nítján ára þegar Bítlarnir slógu í gegn.

Hann var eins árs þegar fyrsta kjarnorkusprengjan var notuð á menn – módernismi í listum var orðið gamalt fyrirbæri þegar hann fæddist.

Gamalt fólk er alls konar.

Þegar maður verður gamall breytast ekki áhugamál manns. Maður fer ekki allt í einu að hafa gaman af bænum eða harmonikkutónist hafi maður ekki haft það áður.

Þorgerður E. Sigurðardóttir orðar þetta ágætlega á Facebook:

Af hverju er í umræðu oft reiknað með því að allt gamalt fólk hafi sömu áhugamál og lífssýn? Þá á ég ekki við hagsmunamál sem þessi hópur á auðvitað einhver sameiginleg. Mér finnst þetta niðurlægjandi.

Elvis Presley væri sjötíu og níu ára hefði hann lifað, en þeir sem nú eru sjötugir hefðu fyrst getað heyrt hann syngja That's All Right, Mama þegar þeir voru níu ára.
Trú, pólitík, miðpunktur og jaðar

Þegar Kalda stríðinu lauk vonuðu margir að biði okkar skynsöm heimsskipan. Kjarnorkuógn yrði á bak og burt. Þjóðir myndu frekar kjósa viðskipti í friði og spekt en átök og styrjaldir. Ýmislegt hefur svosem breyst í betri átt, gríðarlegur mannfjöldi hefur hafist upp úr fátækt síðan í lok Kalda stríðsins. Velmegun er almennari. Sums staðar hefur frelsi og lýðræði orðið ofan á, eins og í Suður-Ameríku og víðast í Austur-Evrópu. Þar voru áður bakgarðar stórvelda sem fóru sínu fram að vild.

En trú reyndist vera breytan sem menn sáu ekki fyrir. Einn þýðingarmesti atburður 20. aldarinnar var valdtaka klerkanna í Íran. Áður höfðu Mið-Austurlönd og ríki íslams stefnt í veraldlega átt. Þetta var reyndar undir stjórn harðstjóra eins og Nassers, Sadats og Mubaraks í Egyptalandi, Palhavis í Íran, Assads í Sýrlandi, Saddams Hussein í Írak og Daoud Khan í Afganistan. Þjóðirnar fengu veraldlega menntun, konur ákveðið frelsi.

En við fall þessara harðstjóra liggur leiðin ekki áfram eftir hinni veraldlegu braut, heldur eru það trúmenn sem ná völdum – og oft þeir öfgafyllstu.

Á sama tíma gerðist það í Bandaríkunum að trú fór að hafa meiri áhrif á pólitíkina í gegnum stjórnmálamenn eins og George W. Bush og Sarah Palin. Bush missti meira að segja út úr sér að hann ætlaði að fara í krossferð í Mið-Austurlöndum. Þetta er þveröfugt við það sem hefur gerst í Evrópu þar sem trúin er stöðugt að missa vægi og kemur eiginlega hvergi nálægt landstjórninni lengur.

En viti menn, í Rússlandi er Pútín forseti sífellt að færa sig nær hinni afturhaldssömu rétttrúnaðarkirkju. En þar eru mannréttindi og lýðfrelsi á undanhaldi.

Nú er talað um að trú sé jaðarsett vegna þess að hugsanlega verða bænir lagðar niður á Rás 1. Menn verða nokkuð stóryrtir af litlu tilefni. Trú er ekki jaðarsett í Bandaríkjum nútímans, í Rússlandi og í Mið-Austurlöndum. Þar er hún nálægt því að vera í miðdepli. Það hefur hins vegar ekki verið til sérstakrar farsældar, hvorki fyrir umrædd ríki né heimsbyggðina.

Þýskaland er það stóra ríki í heiminum þar sem stjórnmálin eru hvað skynsamlegust. Þar ríkir almenn velferð, mannréttindi og tjáningarfrelsi. Hvergi er siðferðisleg umræða jafn samofin pólitíkinni – siðferðisleg álitamál eru rædd meðfram stjórnmálunum.

En Þýskaland er eitt trúlausasta land í heimi.
Klerkarnir, meintir andstæðingar kirkjunnar, bænir og ofsóknir

Hún er fremur nöturleg sýnin sem birtist inn í hugarheim prestanna Hjámars Jónssonar og Ólafs Jóhanns Borgþórssonar.

Báðir hafa þeir undanfarna daga talað um „andstæðinga kirkjunnar“.

Hverjir eru andstæðingar kirkjunnar – á kirkja yfirleitt andstæðinga? Hvað þá þjóðkirkja sem er haldið upp af skattfé, sem skírir, fermir og giftir stóran hluta landsmanna og hjálpar til að koma langflestum í gröfina?

Eru það andstæðingar kirkjunnar sem vilja skilja á milli ríkis og kirkju? Eða þeir sem ekki eru í þjóðkirkjunni – eru þeir andstæðingarnir?

Nei – það þarf alls ekki að vera. Margir myndu einmitt halda að samkrull ríkisvalds og trúar sé ekki heppilegt, hvorki fyrir ríkið né trúna. Það er er jafnvel líklegt að sumir sem eru þeirrar skoðunar séu velviljaðir kirkjunni.

Prestarnir leggja þetta upp sem einhvers konar stríð. Annar þeirra, Hjálmar, gekk reyndar svo langt í stólræðu í Dómkirkjunni að tala þannig að það er eins og hann leggi að jöfnu að hætt sé að fara með morgunbænir í útvarpi á Íslandi og ofsóknir gegn kristnum mönnum í Miðausturlöndum.
Fjallabaksleið

Innanríkisráðherra segir sig frá dómsmálum vegna tengsla við sakamál, en dómsmálin hafa heyrt undir innanríkisráðuneytið frá breytingu á stjórnarráðinu fyrir fáum árum.

Þá dettur mönnum allt í einu í hug að fara mikla fjallabaksleið.

Að skipta innanríkisráðuneytinu upp og stofna aftur sérstakt dómsmálaráðuneyti – sem þó hefur ekkert verið rætt fyrr en þessi vandræði ráðherrans komu upp.

Þá yrði Hanna Birna Kristjánsdóttir með samgöngumál og sitthvað annað, en einhver annar gæti orðið dómsmálaráðherra.

Væri jafnvel hægt að fjölga ráðherrum enn.

En er mönnum virkilega alvara með þessu – að láta vandamál eins ráðherra verða tilefni til uppstokkunar á stjórnarráðinu?
Bestu veitingastaðir Íslands eru ekki í Reykjavík

Tímar hafa breyst.

Þegar ég var strákur að vinna í Vestmannaeyjum var ekki hægt að fá mat nema í heimahúsum eða í mötuneytum frystihúsa.

Nú er fjöldi góðra veitingastaða í Eyjum.

Hér er horft út um glugga á Slippnum í gærkvöldi.

Slippurinn er í húsi þar sem áður var vélsmiðjan Magni. Hráleika húsnæðisins hefur verið haldið , hönnun staðarins er einfaldlega frábær, passar fullkomlega inn í bygginguna og rímar við höfnina.

Maturinn er lókal – fiskur og aftur fiskur – og verðið er sanngjarnt. Eitthvað annað en hið fráleita verð sem tíðkast á snobbuðustu stöðunum í bænum.

Mikið er skemmtilegt þegar bestu veitingastaðir Íslands eru ekki lengur í Reykjavík – nei, í rauninni langt frá borginni.

Slippurinn er í hópi minna uppáhaldveitingastaða á Íslandi – ásamt með Tjöruhúsinu á Ísafirði. Það er full ástæða til að gera sér sérferð til Eyja til að borða á Slippnum – bara muna að panta borð.

Ljósmyndin hér að neðan vinnur seint verðlaun, en hérna er horft út um glugga á Slippnum í átt að Heimakletti og Eyjafjallajökull er í fjarska.
Morrison syngur og trommar

Van Morrison hefur verið einn minn uppáhaldssöngvari og tónlistarmaður síðan ég var unglingur. Þá grínaðist ég með að væru til tvö Morrison félög í vinahópi mínum – Jim Morrison félagið og Van Morrison félagið. Jim-félagið var mjög fjölmennt, en ég var einn í Van-félaginu.

Síðan held ég að hafi fjögað í Van-félaginu, enda er lífstarf þessa Íra, sem verður sjötugur á næsta ári, ótrúlega merkilegt. Hann hefur alltaf verið leitandi, samið tónlist sem er á mörgum rokks, búss, djass og með ívafi írskrar þjóðlagatónlistar. Hann er ekki einn af þeim sem spilar gömlu lögin sín í sífellu.

Hér er sérlega skemmtileg upptaka með Van Morrison og þjóðlagahljómsveitinni frægu, The Chieftains. Lagið er Raglan Road, þetta er dásamlega fallegt kvæði eftir Patrick Kavanagh – það er merkilegt að sjá að Morrison sest við trommusettið og trommar lagið um leið og hann syngur. Lagið er af frábærri plötu sem nefnist Irish Heartbeat.
Lekamálið: Plottið þéttist

Eins og segir á ensku: The plot thickens.

Gísli Freyr Valdórsson, aðstoðarmaður Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, er ákærður fyrir að leka trúnaðargögnum úr innanríkisráðuneytinu.

Áður hafa birst upplýsingar í fjölmiðlum sem benda eindregið til þess að hann sé sekur.

En Gísli segist vera saklaus og er sannfærður um að hann verði sýknaður.

Sigurjón M. Egilsson rifjar upp þau orð Hönnu Birnu að hafi einhver úr ráðuneytinu sent gagnið frá sér, þá hafi hinn sami algjörlega brotið trúnað gegn henni.

Hanna Birna segir í yfirlýsingu sinni frá því í dag:

„Þrátt fyrir að Gísli Freyr hafi ávallt haldið því fram gagnvart mér að hann sé með öllu saklaus af málinu og geri það enn, hef ég tekið þá ákvörðun að leysa hann nú þegar frá störfum á meðan málið er til meðferðar fyrir dómsstólum.“

Gísli er semsagt leystur frá störfum – hafandi væntanlega margoft sagt við ráðherrann að hann sé saklaus.

En Hanna Birna er í raun bara hluti af ráðherra, því hún hefur afsalað sér í bili þeim málefnum sem hafa með dómsmál og ákæruvald að gera, líkt og segir í yfirlýsingu hennar.

Fyrr í dag höfðu bæði Hanna Birna og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson svarað fyrirspurnum frá umboðsmanni Alþingis. Svör Hönnu Birnu skýrðu ekki margt, en Sigmundur spurði umboðsmann á móti hvort hann hefði siðareglur.

Takið eftir að allt þetta gerist rétt fyrir helgarfrí, síðdegis á föstudegi. Samkvæmt almannatengslafræðum er það góður tími til að flytja vondar fréttir.
Forsíða ársins

Þetta held ég að hljóti að vera forsíða ársins. Huldufólk. The Hidden People.

Myndin er gerð af málaranum Þrándi Þórarinssyni fyrir Grapevine, tengist umfjöllun blaðsins um fyrirbærið. Huldufólk. Hver eru það? Hvað vilja þau? Og hvers vegna fela þau sig?

Minnir á vin minn sem hélt því fram þegar Íslendingar voru á einu af sínum mestu neyslufylleríum að huldufólkið væri líka komið með kreditkort.
Már endurráðinn – skiljanlega

Eftir mikið japl, jaml og fuður – og endalausar vangaveltur – kemur á daginn að Már Guðmundsson verður seðlabankastjóri næstu fimm árin.

Fimm ára ráðningartími Más var úti – en það hefði verið afar sérkennileg ráðstöfun að setja annað hvort Ragnar Árnason eða Friðrik Má Baldursson í starfið á þessum tímapunkti. En Bjarni Benediktsson var undir þrýstingi frá ákveðnum öflum að ráða ekki Má.

Nú er spurning hvort ríkisstjórnin ætlar að fara út í lagabreytingar til að fjölga seðlabankastjórum. Víst er að það yrði afar óvinsælt – enda erfitt að skýra út að Ísland þurfi marga seðlabankastjóra meðan miklu stærri ríki þurfa bara einn.
Geimverufræði Sigmundar – óhjákvæmilegur innflutningur á kjöti

Það var heldur slysalegt hjá forsætisráðherra þjóðarinnar að fara að tala um „veiru“ í sambandi við neyslu á erlendu kjöti í útvarpsviðtali í gær.

Þetta hljómaði eins og einhvers konar geimverufræði – vandinn var að fjöldi hlustenda vissi miklu gerr en forsætisráðherrann. Það sem hann talaði um er alþekkt, sníkill sem er til á Íslandi eins og annars staðar, berst með köttum – þungaðar konur eru vegna þessa varaðar við miklu samneyti við ketti. Og vissulega er rétt að þetta getur borist með hráu kjöti.

En Íslendingar eru þegar að flytja inn mikið magn af kjöti. Landbúnaðurinn hérna annar ekki eftirspurn eftir kjötmeti. Það var dálítið merkilegt að lesa í blaði um daginn að ein af ástæðunum fyrir skorti á hakki væri sú að mjólkurkúm væri ekki slátrað vegna eftirspurnar eftir mjólk. Eru það þá aflóga mjólkurkýr sem fara í hakkið?

Hvað er til ráða í þessari stöðu?

Það má náttúrlega auka kjötframleiðsluna í landinu. Við erum með nautgripastofn sem þykir heldur rýr, en ekki hefur verið við það komandi að gera á honum kynbætur. Við getum flutt inn meira kjöt – en þá á auðvitað að gera það með þeim hætti að uppruni kjötsins sé rækilega merktur. Þessi feluleikur með kjöt er bara hlægilegur.

Þriðja ráðið gæti auðvitað verið að minnka kjötneysluna. Þá mun ekki þykja sjálfgefið að gestir veitingahúsa geti fengið nautakjöt eða ferðamenn fái beikon í morgunmatinn.

Það er náttúrlega hægt að bjóða upp á ýmislegt í staðinn, en eins og staðan er verður að segjast að beikon er vinsælla en lifrarpylsa.

Í viðtalinu talaði Sigmundur Davíð einnig um sóknarfæri íslensks landbúnaðar – að hann ætti að sækja fram og selja meira út. Það er eftirspurn erlendis eftir íslensku skyri og lambakjöti. En eins og stendur er á mörkunum að íslenski landbúnaðurinn geti annað markaðnum hér – með innfæddum og ferðamönnum. Aukist útflutningurinn er einsýnt að innflutningurinn muni aukast á móti.
Þegiði, sumarið er ekki næstum búið!

Sumrin eru ekki sérlega löng á Íslandi, en þau hafa reyndar verið að lengjast með hnattrænni hlýnun. Fátt er meira óþolandi en þegar menn fara að tala um að komið sé haust þegar enn er sumar.

Sigurður Þór Guðjónsson er mikill áhugamaður um veður og tjáir sig oft skemmtilega um veðurefni. Hann skrifar á Facebook:

Það gerist á hverju ári að menn fari að tala um það á netinu að sumarið sé búið eftir verslunarmannahelgi. Og í ár voru raddir um það áður en júlí lauk að haust væri i loftinu! Það má svo alveg taka fram að síðasti dagur ágúst er að langtímameðaltali á landinu hlýrri en nokkur júnídagur fram að sólstöðum. Og ef við segjum að júní sé sumarmánuður er það ekki fyrr en um 10. september sem hitameðaltalið fer niður fyrir 1. júni. En auðvitað er þetta allt breytilegt eftir árum.

Sigurður vitnar í þessa frétt Ríkisútvarpsins þar sem Trausti Jónsson veðurfræðingur segir að það að halda því fram að sumarið sé búið eftir verslunarmannahelgi sé eins og að segja að „dagurinn sé búinn eftir kaffi“.
Icesave-lurkurinn

Í íslenskri pólitík er Icesave eins og spýta – eða kannski bara lurkur – sem hægt er að nota til að lemja þá í hausinn sem eru ekki sammála manni. Eða þannig er Icesave allavega í meðförum sumra – það er dregið fram á hentugum augnablikum. Og það skiptir engu hvort Icesave kemur málinu við eða ekki.

Elín Björg Jónsdóttir, formaður BSRB, gagnrýnir þingmenn fyrir málflutning þeirra gagnvart ríkisstofnunum og ríkisforstjórum sem fara fram úr fjárlögum.

Vigdís Hauksdóttir bregst snögglega við á Facebook, sveiflar lurknum, og minnir á að Elín hafi viljað samþykkja Icesave.
Haturspóstar

Það virðist vera lenska að segja frá því að maður hafi fengið „haturspósta“.

Þetta getur verið allt frá ummælum í athugasemdakerfum yfir í eitthvað sem manni er sent heim, í tölvupósti eða bréfleiðis.

Ég ætla að upplýsa í þessu sambandi að ég hef í gegnum tíðina fengið ótal „haturspósta“ – af ýmsu tagi. Mér hefur verið hótað ýmsu, ég nenni ekki að fara út í það. En þar á meðal er líflát og barsmíðar. Og einatt fæ ég það óþvegið í kommentakerfum.

Ég hef hins vegar aldrei talið ástæðu til að gera neitt veður úr þessu.
Pólitíkin í Rússlandi færist nær frægum rugludalli

Eitt af því sem sýnir best óhugnaðinn sem er á seyði í rússneskum stjórnmálum er að Vladimir Zhirinovskíj skuli vera í fullu fjöri – sem varaforseti Dúmunnar, rússneska þingsins.

Þegar Zhirinovskíj kom fyrst fram var hlegið af honum – maðurinn var álitinn rugludallur.

Ein af tillögum hans var að breyta Íslandi í fanganýlendu.

En nú er Zhirinovskíj í vinfengi við þá sem ráða í Kreml, málflutningurinn er alltaf jafn ruglaður og öfgafullur – en núorðið er hann með samþykki valdhafanna. Þeim finnst ágætt að láta hann derra sig – við hlið hans virka þeir næstu hófsamir.

Nýjasta uppákoman er þegar Zhirinovskíj kom fram á sjónvarpsstöðinni Rossiya 24 í gær og hótaði því að Pólland og Eystrasaltsríkin yrðu þurrkuð út.

Pólska utanríkisráðuneytið mun hafa kallað sendiherra Rússa í Varsjá á fund til að mótmæla þessu – en slíkt stekkur eins og vatn af gæs af mönnum eins og Zhirinovskíj.
Sniðgöngum þá sem arðræna starfsfólk!

Það er bara eitt að gera við veitingastaði sem eru að svindla á starfsfólki með því að borga svonefnt jafnaðarkaup – að koma ekki þangað inn fyrir dyr.

Maður þarf að vita hvaða staðir þetta eru, í raun þyrfti að reyna að merkja þá með einhverjum hætti.

Það er eina leiðin til að fá þá til að láta af þessari iðju – sem er ekkert annað en kaldrifjað arðrán.

Þetta bitnar fyrst og fremst á ungu fólki sem er að byrja á vinnumarkaðnum – og svo spyr maður hvort innflytjendur, sem eiga erfitt með að bera hönd fyrir höfuð sér, séu ekki í veikri stöðu gagnvart slíku athæfi.

En hann er ágætur þessi veitingamaður sem beinlínis auglýsir eftir fólki sem vill fá greitt eftir löglegum taxta en hefur „minni áhuga á lélegu jafnaðarkaupi“.
Bacall og Bogart

Eitt magnaðasta augnablik Hollywoodkvikmynda. Úr To Have And Have Not. Lauren Bacall og Humprey Bogart hittast í fyrsta sinn á hvíta tjaldinu. Það gneistar milli þeirra. Þau giftust síðar. Bogart dó 1957 en hún í gær, 89 ára að aldri.
Meiri framsýni og fjárfestingu – minni græðgi

Í þessari frétt á Vísi kemur fram að Framkvæmdasjóður ferðamannastaða hafi ekki eytt of miklu þrátt fyrir fréttir þar um. En ef upphæðirnar í fréttinni eru skoðaðar kemur í ljós að það eru smápeningar sem þessi sjóður hefur til umráða miðað við umfang ferðamennskunnar á Íslandi.

Túrisminn er almennt ekkert sérstakt vandamál þrátt fyrir fjarskalega neikvæða umræðu sem virðist koma innan úr dekkri hluta þjóðarsálarinnar, þörfinni til að finnast allt ómögulegt.

Dr. Gunni orðar þetta vel í pistli hér á Eyjunni. Túristarnir eru eitt meðalið gegn fámenninu sem stundum gerir lífið hér heldur litlaust:

Margir væla nú undan túristaflóði. Hreinræktaðir Íslendingar þurfa jafnvel að standa í röðum á eftir skítugum túristum. Þetta vomir á öllum gatnamótum húkkandi far og eyðir ekki krónu í annað en fáránlega ferð í Bláa lónið, aka Drullupytt Satans.

Við þessa vælverja segi ég: Farið til Þorklákshafnar ef þið viljið endilega vera þar sem ekki sést sála á götunum. Ég man alveg þegar Reykjavík var eins og Þorlákshöfn. Maður fór kannski á einhverja drepleiðinlega mynd í MÍR klukkan 14 á sunnudegi, kom svo út og gekk um göturnar þar sem ekki hræða var á ferð; í mesta lagi nokkrir að rúnta niður Laugarveginn inn í bílum. Það var fjúk og doði. Það er engin eftirsjá í Íslandi fyrir túristaflóð. Alls engin. En það má náttúrlega reyna að koma böndum á átroðning í viðkvæmri náttúru og ótrúlegt að það sé ekki búið að koma einhverju skikki á það allt saman.

Ég fagna túristagerinu. Þar sem er fólk þar er líf. Maður er manns gaman. Og svo er þetta flest stórskrýtið fólk því það þarf að vera smá klikk til að nenna að koma hingað. Skrýtið er gott.

Vandamálið er hins vegar mikill átroðningur á fáum stöðum, eins og til dæmis við Gullfoss. Ég talaði í gær við leiðsögumann sem fer þangað reglulega. Hann sagði að ástandið þar væri „rugl“. Trépallar eru að kikna undan ágangi, allt er troðið niður, það sárvantar klósett.

Þetta eru vandamál sem má laga auðveldlega, ef við værum ekki svona nísk og ætluðum ekki að græða heil ósköp án þess að leggja neitt á móti. Það þarf einfaldlega að leggja miklu meira fé í uppbyggingu í kringum helstu ferðamannastaðina og það þarf líka að dreifa ferðamannastraumnum betur, fara á staði sem eru síst síðri en til dæmis Gullfoss, en miklu fáfarnari.

Eitt hið óskiljanlegasta í þessu sambandi er þegar ekki mátti leggja aukna skatta á ferðaþjónustuna. Alls staðar þar sem maður fer sjálfur sem ferðamaður borgar maður skatt og skilur það mæta vel. Ferðamennska er lúxus. Nú þegar þetta er að verða langstærsta atvinnugrein landsins verður að búa henni almennilegt umhverfi sem einkennist af festu og skynsemi, en ekki upphlaupum, skammsýni og gróðafíkn.
LP-platan – minning

LP-hljómplatan var eitt merkilegasta listform tuttugustu aldarinnar.

Þegar hún kemur fram með sínum góða hljómi fá tónlistarmenn tækifæri til að opna gáttir sköpunar og hugmynda. Og þeir heyra líka hvað aðrir tónlistarmenn eru að fást við. Þannig skapar LP-platan blómaskeið í alls konar tónlist og ekki síst í bræðingi milli tónlistartegunda.

LP-platan rúmaði um það bil 40 mínútur af músík. Oft var hún hugsuð sem heild – lög mynduðu lagaflokka, stundum var nánast ómögulegt að taka þá í sundur og hugsa um eitt lag án annars.

Og hönnun plötuumslaganna varð nánast sérstök listgrein. Þegar vel tókst til urðu þau órjúfanlegur hluti af verkinu.

Við getum tekið nokkur dæmi um LP-plötur sem skiptu sköpum, á heimsvísu og hér á Íslandi, plötur sem eru svo stórar að þær rúma heilan hugmyndaheim.

Kind of Blue, Miles Davis, 1959. Vinsælasta djassplata allra tíma, ótrúleg hljómsveit, einstakur tónn, sígildar lagasmíðar.

The Freewhelin Bob Dylan, Bob Dylan, 1963. Tónlist og textar sem breyttu öllum viðmiðum, íkonísk ljósmynd úr vetrarslabbinu í New York.

Beethoven, 8. & 9. sinfónía, Berliner Philharmoniker, Herbert von Karajan. Deutsche Grammophon merkið var tákn um gæði í klassískri tónlist. Plötur þar sem Karajan stjórnar hafa selst í 200 milljón eintökum.

Sgt. Pepper's Lonely Heart's Club Band, The Beatles, 1967. Sprúðlandi sköpunarkraftur, bæði í tónlist og hönnun.

Wish You Were Here, Pink Floyd, 1975. Pælingarnar hjá Pink Floyd þóttu býsna heavy, en metsala var tryggð.

Sumar á Sýrlandi, Stuðmenn, 1975. Umslagið gefur fyrirheit um hvað allt konseptið er snjallt.

Never Mind the Bollocks, Heres the Sex Pistols, Sex Pistols, 1977. Stórborgarreiði sem reyndist vera smitandi.

Geislavirkir, Utangarðsmenn, 1980. Plata sem hafði ótrúleg áhrif á æskufólk.

Debut, Björk, 1993. Hjá Björk voru öll smáatriðin í lagi, bæði í tónsköpun og hönnun. Frábært pródúkt.

Haglél, Mugison, 2011. Ein síðasta metsöluplatan á Íslandi.

- - -

Flestir hafa líklega eignast síðustu tvær plöturnar á geisladiskum. En diskarnir eru í raun beint framhald af LP-plötunni, innihalda kannski eilítið meiri tónlist (sem gat verið vandmál) og hönnunin er af sama toga þótt hún sé ekki eins falleg í hinu smækkaða formi.

Nú erum við komin á tíma Spotify. Fólk kaupir lög og lög og hlustar á þau í tölvunni. Tónlistin er eins og bakgrunnur fyrir tölvunotkun. LP-platan heyrir að mestu sögunni til. Þekktur tónlistarmaður sagði við mig um daginn að ef hann ætlaði að selja geisladiska þyrfti hann að ganga í hús sjálfur.

Ný tækni leysir gamla af hólmi og við því verður ekkert gert. En þróunin þarf ekki alltaf að vera góð. Það er sjálfsagt nostalgía, en ég rifja upp þegar ég var 15 ára og fékk í hendurnar Wish You Were Here með Pink Floyd. Þetta var alveg fullkomið. Að taka plötuna úr plastinu, skoða hina frábæru hönnun, finna lyktina, setja plötuna á fóninn og hlusta, fyrst einn, svo með vinum sínum, með stelpum, í partíum – fara til útlanda og heyra plötuna spilaða. Þetta var eins og sameiginleg tjáning og upplifun kynslóðar – í gegnum LP-plötu.