arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fölur blár depill

Í framhaldi af síðustu færslu var mér bent á þessa mynd sem stjörnufræðingurinn Carl Sagan lét taka úr Voyager-geimfarinu árið 1990. Hún sýnir fölan bláan depil langt langt í fjarska, úti í óravíddum alheimsins,

Þetta er jörðin séð frá endimörkum sólkerfis okkar, úr 6,054,558,968 kílómetra fjarlægð.

Myndin varð Carl Sagan tilefni eftirfarandi hugleiðinga:

„From this distant vantage point, the Earth might not seem of particular interest. But for us, its different. Look again at that dot. Thats here, thats home, thats us. On it everyone you love, everyone you know, everyone you ever heard of, every human being who ever was, lived out their lives. The aggregate of our joy and suffering, thousands of confident religions, ideologies, and economic doctrines, every hunter and forager, every hero and coward, every creator and destroyer of civilization, every king and peasant, every young couple in love, every mother and father, hopeful child, inventor and explorer, every teacher of morals, every corrupt politician, every „superstar,“ every „supreme leader,“ every saint and sinner in the history of our species lived there – on a mote of dust suspended in a sunbeam.

The Earth is a very small stage in a vast cosmic arena. Think of the rivers of blood spilled by all those generals and emperors so that, in glory and triumph, they could become the momentary masters of a fraction of a dot. Think of the endless cruelties visited by the inhabitants of one corner of this pixel on the scarcely distinguishable inhabitants of some other corner, how frequent their misunderstandings, how eager they are to kill one another, how fervent their hatreds.

Our posturings, our imagined self-importance, the delusion that we have some privileged position in the Universe, are challenged by this point of pale light. Our planet is a lonely speck in the great enveloping cosmic dark. In our obscurity, in all this vastness, there is no hint that help will come from elsewhere to save us from ourselves.

The Earth is the only world known so far to harbor life. There is nowhere else, at least in the near future, to which our species could migrate. Visit, yes. Settle, not yet. Like it or not, for the moment the Earth is where we make our stand.

It has been said that astronomy is a humbling and character-building experience. There is perhaps no better demonstration of the folly of human conceits than this distant image of our tiny world. To me, it underscores our responsibility to deal more kindly with one another, and to preserve and cherish the pale blue dot, the only home weve ever known.“
Alheimurinn

Ég fékk stóra bók í jólagjöf og datt ofan í hana.

Hún nefnist Alheimurinn og er í ritstjórn Martin Rees sem er konunglegur stjörnufræðingur í Bretlandi og rektor Trinity College í Cambridge.

Einhvern veginn hef ég ekki velt alheiminum mikið fyrir mér síðan ég var strákur. Og hugmyndir manna um hann hafa líka talsvert breyst síðan þá.

Nú les maður að alheimurinn sé talinn vera 13,7 milljarða ára gamall og að á milli sumra hluta hans séu milljarðar ljósára.

Tunglið er aðeins 1,3 ljóssekúndur frá okkur – svo menn geri sér hugmynd um stærðina.

Alheimurinn gæti reyndar verið óendanlegur, en við getum einungis skoðað það svæði þaðan sem ljós hefur náð til jarðarinnar síðan alheimurinn varð til.

Við búum i stjörnuþokunni Vetrarbrautinni, erum örlítill hluti af henni, en í henni eru sagðar vera 200 milljarðar stjarna – Vetrarbrautin er meira en 100.000 ljósár að þvermáli. Í miðju hennar er gríðarstórt svarthol.

Eitt sinn var talið að Vetrarbrautin væri allur alheimurinn. Nú er því haldið fram að mælanlegur hluti alheimsins geymi meira en hundrað milljarða stjörnuþoka.

Þetta er semsagt ógnarstór heimur, miklu stærri en maður getur skynjað eða gert sér í hugarlund – og hugmyndir um miðlæga stöðu mannsins, trú og heimspeki, allt það getur orðið dálítið hjárænulegt í þessu samhengi.

Það rifjast upp fyrir manni kvæði Hannesar Péturssonar um stjörnufræðingin Kóperníkus sem

hjó þessa jörð af feyskinni rót og henti

sem litlum steini langt út í myrkur og tóm.
Gleðileg jól

Ég óska lesendum síðunnar gleðilegra jóla.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=3Mn1ibFdXDU&feature=related]
Úti er alltaf að snjóa

Deleríum búbónis er eitt af fáum skáldverkum íslenskum sem fæst við tíma skömmtunar og hafta og spillinguna sem fylgdi þessu.

Þetta er alveg furðulegt. Miðað við sögur sem maður hefur heyrt af þessum tíma finnst manni eins og þarna ætti að vera ærinn efniviður í skáldskap.

En þessi tími er í rauninni alveg gleymdur. Stundum erum við minnt á hvernig hann var, eins og í bók Jakobs F. Ásgeirssonar sem nefndist Þjóð í hafti og nú síðast í ævisögu Gunnars Thoroddsen.

En manni finnst sárvanta heillega sögu þessa tímabils – ég er ekki frá því að í þeim sögubókum sem þó eru til falli þetta ástand sem einkenndi samfélagið upp úr og niður úr – flokksræðið, frændhyglin, helmingaskiptin, klíkuráðningarnar – alveg í skuggann á lýsingum á baráttunni um herstöðina í Keflavík.

En þeir Jón Múli og Jónas Árnasynir tóku semsagt á þessu í söngleiknum Deleríum búbónis. Og ekki sakar að þetta er líka eins konar jólaleikrit, gerist á heimili Ægis Ó. Ægis stórkaupmanns í Reykjavík á aðventunni snemma á sjötta áratugnum.

Jólavarningurinn sem er fluttur til landsins er seinn á leiðinni og því vill heildsalinn fresta jólunum.

Í leikritinu er flutt ágætt jólalag – sem menn tengja kannski ekki alltaf við jólin. Lagið er svona, en textinn lýsir ágætlega tíðarandanum á þessum árum:

Úti er alltaf að snjóa,

því komið er að jólunum,

og kólna fer í Pólunum.

En sussum og sussum og róa,

ekki gráta elskan mín,

þó þig vanti vítamín.

Ávexti eigum við nóga, –

handa litlu krökkunum,

sem kúra sig í bröggunum.

Þú færð í magann þinn mjóa

melónur og vínber fín.

Þótt kinnin þín litla sé kannski soldið

köld og blá,

áttu samt vini sem aldrei bregðast:

Af ávöxtunum skuluð þér nú þekkja þá.

Sussum og sussum og róa, –

ekki gráta elskan mín,

þó þig vanti vítamín.

Þú færð í magann þinn mjóa

melónur og vínber fín.
Drepur Facebook jólakortin?

Eru jólakortin alveg búin að vera – og er það kannski Facebook sem endanlega gekk frá þeim?

Þeim hefur farið fækkandi ár frá ári.

Nú hafa einungis borist hingað í húsið tvö jólakort, annað til mín frá Skandinavíu, hitt til konunnar minnar frá Grikkjum sem við munum ekki hvar við höfum hitt.

Tek reyndar fram að ég sendi aldrei jólakort, hef stundum sent kveðjur í tölvupósti en ætla að láta það vera þetta árið. Æ það er ekkert sérstök stemming að fá jólakort í rafrænu formi.

Krúttlegt gamalt jólakort með mynd af Dómkirkjunni í Reykjavík. Það er fengið af vef Borgarskjalasafns.
Óvenjuleg blaðamennska

Skrítin „frétt“ á forsíðu Séðs & heyrðs.

Þar segir að Steingrímur J. sverji af sér sögur um framhjáhald.

Ég hef verið að spyrja fólk í kringum mig hvort það hafi heyrt svona sögur – fæstir kannast við það.

En þetta er óvenjuleg blaðamennska.

Maður spyr sig hvort einhver sjái sér hag í því að koma slíku á flot.

En almennt séð kemur einkalíf fólks fjölmiðlum ekkert við, jafnvel þótt stjórnmálamenn eigi í hlut.
Hagstofukanínan

Hún er sérstök þessi Hagstofukanína sem talað er um.

Hagstofukanínan er ástæða þess að verðbólgumarkmið Seðlabankans hefur loksins náðst.

Kanínan, sem dregin er upp úr hatti Hagstofunnar, felur í sér að útvarpsgjald telst nú vera beinn skattur og er því ekki reiknað inn í vísitölu.

Þannig að þótt útvarpsgjaldið hækki, þá telst það ekki lengur með.

Ástæðan er sú að ríkið er farið að sölsa undir sig stóran hluta af þessum tekjustofni sem var ætlaður Ríkisútvarpinu.

Sem sýnir máski að þeir höfðu rétt fyrir sér sem vöruðu við þessari aðferð.
Dagur fyrir flugelda

Það ætti kannski að skjóta upp flugeldum í dag.

Hinu fjarlæga verðbólgumarkmiði Seðlabankans hefur loks verið náð – í fyrsta sinn síðan 2004.

Það er aðalhlutverk Seðlabankans að reyna að sjá til þess að verðbólgan sé innan þessara marka.

En það hefur auðvitað mistekist hrapallega.

Hvað á svo að gera þegar þessi áfangi hefur náðst?

Ja, einn möguleikinn er að keyra vextina hressilega niður og opna bankana svo þeir fari að lána út fé á kjörum sem hæfa í kreppuástandi.
Flokksagi

Það er talað um flokksaga í sambandi við mál Lilju Mósesdóttur og félaga hennar í VG.

Við lifðum tima mikils flokksaga á stjórnarárum Davíðs Oddssonar, þá laut Sjálfstæðisflokkurinn vilja hans í einu og öllu – og vei þeim sem múðruðu.

Flokksaginn í VG virðist ekki vera mikill. Flokkurinn logar í deilum, það er alls ekki víst að hann hangi saman út þetta kjörtímabil – hjáseta þremenninganna við afgreiðslu fjárlaga virðist hafa verið endanlega ákveðin á fundi þar sem sátu tveir ráðherrar flokksins.

Breskir fjölmiðlar hafa mikið fjallað um litið upphlaup síðustu daga.

Viðskiptaráðherrann Vince Cable gerði sig breiðan við tvær ungar konur sem síðar kom í ljós að voru útsendarar Daily Telegraph.

Hann talaði frjálslega um samstarf Frjálslyndra demókrata og Íhaldsflokksins í ríkisstjórn, um leyfisveitingar til Ruperts Murdoch og um ofurlaun bankamanna.

Stax daginn eftir að þetta birtist er Cable kallaður fyrir Cameron forsætirsráðherra og Nick Clegg, formann Frjálslyndra demókrata.

Þeir setja ofan í við gamla manninn, honum er hótað brottvikningu úr ríkisstjórn og völd hans eru minnkuð.

Hann fær einkennilega vonda umfjöllun í fjölmiðlum – sem minnir mann á hversu stutt er oft milli stjórnmálamanna og blaðamanna – í leiðara Guardan, sem hallast fremur að því að vera í stjórnarandstöðu, er talað um að Cable hafi breyst úr Heilögum Vince í Herra Bean.

Blaðið segir líka að ef ráðherra Íhaldsflokksins hefði orðið uppvís að þessu hefði honum umsvifalaust verið vikið úr stjórninni.

Því fer fjarri að þetta sé einhver fyrirmynd fyrir íslensk stjórnmál – pólitíkin í Bretlandi er að mörgu leyti afar ógeðfelld – en þarna erum við að tala um flokksaga sem varla þekkist á Íslandi.
Sovét-Ísland, Hallgrímur P, Jón lögga og Lér konungur

Síðasta Kiljan fyrir jól er á dagskrá annað kvöld.

Við förum á gömlu lögreglustöðina við Pósthússtræti með Jóni Péturssyni. Jón var lögreglumaður í Reykjavík um langt árabil, auk þess að vera þekktur íþróttamaður. Hann hefur skrifað ævisögu sína undir nafninu Jón lögga, en þar rifjar hann meðal annars upp árin á gömlu löggustöðinni, tíma Hafnarstrætisrónanna og bæjarbraginn upp úr miðri síðustu öld.

Steinunn Jóhannesdóttir segir frá bók sinni Heimanfylgju. Það er skáldsaga um uppvöxt Hallgríms Péturssonar skálds, og segir meðal annars frá tímanum þegar hann dvaldi á Hólum ásamt föður sínum. Pétri hringjara, en þeir voru bræðrasynir hann og sjálfur Guðbrandur biskup Þorláksson.

Þórarinn Eldjárn gerir grein fyrir nýrri þýðingu sinni á einu höfuðverki Shakespeares, Lé konungi. Það er jólaleikrit Þjóðleikhússins, en áður hafa Steingrímur Thorsteinsson og Helgi Hálfdanarson þýtt verkið.

Kolbrún og Páll Baldvin fjalla um Sovét-Ísland eftir Þór Whitehead, Útlaga eftir Sigurjón Magnússon og Tregðulögmálið eftir Yrsu Þöll Gylfadóttur.

En Bragi fjallar um merka menn sem höfðu aðsetur á Holdsveikraspítalanum í Laugarnesi.
Cable hótar að ganga út

Vince Cable varð vinsæll og dáður meðal Breta þegar hann sagði fyrir um yfirvofandi fjármálakreppu. Hann hefur heldur ekki vandað fjármálastofnunum kveðjurnar í gegnum tíðina.

Nú er hann í þeirri lítt öfundsverðu stöðu að vera viðskiptaráðherra úr flokki Frjálslyndra demókrata í samsteypustjórn þar sem Íhaldsflokkurinn ræður hérumbil öllu.

Cable missti það út úr sér í gær að hann gæti fellt ríkisstjórnina með því að ganga út ef hann fengi ekki að birta upplýsingar um laun bankamanna.

Bónusar og launagreiðslur til bankamanna hafa lengi verið tilefni til hneykslunar í Bretlandi. Þetta er eitt af þeim málum sem ekki virðist eiga að taka á, á sama tíma og boðaður er stórfelldur niðurskurður sem mun hafa í för með sér atvinnuleysi og alls kyns hremmingar.

Verkalýðsforingjar í Bretlandi segja að aftur muni renna upp tíma verkfalla og vinnu deilna.

En fjármálalífið í City er sem fyrr heilög kýr í Bretlandi. Og Frjálslyndir demókratar engjast í ríkisstjórninni – Cable sjálfur lýsir stjórnarsamstarfinu við að „eiga í styrjöld“.
Framtíðarsýn Orwells og Huxleys

Hér er að finna frábæra útlinstun, í formi teiknimyndasögu, á framtíðarsýn tveggja merkra rithöfundar, Georges Orwell og Aldous Huxley.

Í bókinni 1984 dró Orwell upp mynd af framtíðarsamfélagi þar sem ríkið, Stóri bróðir, fylgdist með athöfnum og hugsunum fólks.

Í Brave New World skrifaði Huxley um annars konar dystópíu, heim þar sem ríkir sinnuleysi.

Í umræddri teiknimyndasögu, sem er eftir Stuart McMillen, er því haldið fram að Huxley hafi spáð réttar en Orwell.

Smellið hér til að skoða.
Dellukenning að norðan

Stundum eru settar á flot kenningar sem eru svo mikið rugl að maður nennir varla að svara þeim. En svo getur maður ekki alveg látið vera.

Einni þeirra var varpað fram af háskólakennaranum Birgi Guðmundssyni á Akureyri eftir stjórnlagaþingskosningarnar í vetur.

Hún er sú að ég sé einhvers konar „konungur“ stjórnlagaþingsins, enda séu fulltrúarnir þar upp til hópa fólk sem hefur komið fram i Silfri Egils.

Ég sé að sjálfur Björn Bjarnason hefur tekið upp þessa kenningu – Björn er einatt á hnotskóg eftir svonalöguðu.

Kannski myndi það kitla hégómagirnd mína ef svo væri, en þó ekki.

Þetta á nefnilega ekki við nein rök að styðjast.

Af 25 þingfulltrúum telst mér til að 5 hafi komið fram í Silfri Egils árið fyrir þingið – semsagt frá þvi snemma vetrar 2009 og fram í nóvember 2010.

Á hverjum vetri koma þetta 250 til 300 gestir í Silfrið.

Meðal þessara fimm eru Ómar Ragnarsson, Þorvaldur Gylfason og Þórhildur Þorleifsdóttir.

Það væri nú met ef ég færi að eigna mér þetta fólk – sem allt var þjóðþekkt löngu áður en ég fór að fjalla um pólitík og er áberandi víðs vegar í þjóðlífinu.
Síðasta einræðisríkið í Evrópu

Lýðræðið er sums staðar brokkgengt í Austur-Evrópu, en einræðisfyrirkomulag er þó hvergi við lýði nema í Hvíta-Rússlandi þar sem Alexander Lúkashenko stjórnar með harðri hendi.

Eftir málamyndakosningar sem voru haldnar þar í blandi brutust út uppþot gegn Lúkashenko. Þeim var mætt með lögreglu- og hervaldi. Þessi ljósmynd sýnir ágætlega andrúmsloftið í landinu, lögregla stendur grá fyrir járnum framan við stjórnarbyggingar í Minsk en á stalli trónir sjálfur Lenín.
Merkileg yfirlýsing Ólafs Ragnars

Yfirlýsing Ólafs Ragnars um að hann muni ákveða hvort hann skrifar undir Icesavelögin í lok janúar er nýmæli.

Aldrei áður hefur forseti gefið í skyn að hann muni hugsanlega ekki samþykkja lög áður en Alþingi hefur svo mikið sem byrjað umræður um þau.

Í framhaldi af þessu getur maður spurt hvort ekki sé einfaldast fyrir Jóhönnu og Steingrím að fara á Bessastaði, ræða við Ólaf og spyrja hvað þurfi til að hann gefi samþykki sitt – eða hvaða líkur séu á því?

Hvað sem mönnum finnst, þá er ljóst að þetta er ný staða í íslenskri stjórnskipan. Ólafur höndlar embætti sitt með allt öðrum hætti en forverar hans. Þingræðið sem hefur verið meginreglan í stjornskipuninni fer minnkandi – en að sama skapi aukast völd þjóðhöfðingjans. Þetta hefur gerst fyrir rammleik Ólafs Ragnars sjálfs – og það er greinilegt að hann telur sig eiga að halda áfram á þeirri braut.

Það verður forvitnilegt að sjá hvernig stjórnlagaþing tekur á þessu, því þarna eru mál sem vissulega þarf að skýra.
Jóhanna og fjárlögin

Það er verið að rifja upp þegar Jóhanna Sigurðardóttir gekk út af ríkisstjórnarfundi árið 1993 og sagðist vera óbundin af fjárlögum sem þá var unnið að.

Jóhanna var á þessum tíma félagsmálaráðherra í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks.

En þetta var í raun partur af lengri atburðarás. Á þessum tíma var samband Jóhönnu og Jóns Baldvins, formanns Alþýðuflokksins, í algjöru frosti.

Stuttu síðar bauð Jóhanna sig fram sem formaður gegn Jóni. Hún tapaði og sagði þá hin fleygu orð: „Minn tími mun koma.“

Svo klauf Jóhanna Alþýðuflokkinn og stofnaði Þjóðvaka.

Það er spurning hvort Lilja Mósesdóttir og félagar fari svipaða leið?
Biden um Assange

Ummæli Joe Biden, varaforseta Bandarikjanna, um Julian Assange eru skelfileg.

Hann segir að Assange sé „hátæknihryðjuverkamaður“.

Þegar farið er að tala um menn sem hryðjuverkamenn er ekki langt í að þeir teljist réttdræpir.
Gamlar og sumpart gleymdar bókmenntagreinar

Þegar ég ungur drengur voru iðkaðar nokkrar bókmenntagreinar sem nú sést ekki mikið af.

Það var þjóðlegur fróðleikur, á hverju ári kom út fjöldi bóka sem innihélt svonefnda þjóðlegan fróðleik. Ýmsir mætir höfundar lögðu þetta fyrir sig, svo sem Tómas Guðmundsson, Sverrir Kristjánsson, Hannes Pétursson, en ókrýndur konungur þessarar bókmenntagreinar var um langt árabil Jón Helgason, sem einnig var ritstjóri Tímans.

Á hverju ári kom líka út fjöldi þýddra spennusagna eftir Alistair McLean, Desmond Bagley, Hammond Innes og Sven Hassel. Mikið af þessum bókum gerðust í stríðinum – það var í raun ekki svo langt frá stríðslokum – og svo var heil bókmenntagrein bækur sem fjölluðu um afrek Norðmanna í stríðinu. Þær voru þýddar í stríðum straumum. Íslendingar fengu að vita allt um baráttu norsku andspyrnuhreyfinguna, þunga vatnið og verksmiðjuna í Rjukan.

Svo var það vinsælasta bókmenntagreinin en það voru bækur um dulræn efni. Bækur sem fjölluðu um þennan málaflokk skiptu tugum á hverju ári, allt frá bókum um Hafstein miðil til bóka Erichs Von Däniken um guðina sem komu utan úr geimnum.

En þá var eins og hendi væri veifað – dulrænu bækurnar hurfu af markaðnum.

Eftirspurnin virðist samt vera ennþá fyrir hendi.

Óvæntur smellur í jólabókaflóðinu er bókin Sumarlandið eftir Guðmund Karlsson. Þar eru birt „viðtöl“ við fjölda framliðinna Íslendinga.

Þessi bók selst grimmt, og fjöldi fólks flettir henni í bókabúðum.

Ég leit sjálfur í hana um daginn. Sá meðal annars „viðtal“ við Séra Bjarna Jónsson dómkirkjuprest.

Bjarni var andsnúinn spírítismanum meðan hann lifði. En í bókinni dregur hann það allt til baka og segir það hafa verið misskilning.
Rokland

Rokland er ein besta bók Hallgríms Helgasonar, tour de force, háðsádeila þar sem skeytin fljúga ótt og títt.

Nú er væntanleg kvikmynd eftir Roklandinu, í leikstjórn Marteins Þórssonar, og með Ólaf Darra Ólafsson í hlutverki Bödda. Ólafur Darri er einn besti leikari þjóðarinnar, svo það verður gaman að sjá hann takast á við þennan furðulega karakter.

Hér eru brot úr myndinni:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=SrUvpFoMXrg]
Jólalag

Á ensku er talað um guilty pleasures – það er eitthvað sem maður vill helst ekki kannast við að njóta.

Til dæmis tónlist – lög sem maður getur tæplega viðurkennt að maður hafi gaman af.

Ég játa til dæmis að þetta er eiginlega uppáhaldsjólalagið mitt.

Það má samt horfa framhjá myndbandinu, blásna hárinu, herðapúðunum og tilraunum George Michaels til að sýnast gagnkynheigður.

Vissuð þið annars að George Michael er af grísku bergi brotinn og heitir réttu nafni Georgios Kyriakos Panagiotou?

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=E8gmARGvPlI]
Kóklestin

Kóklestin svokölluð ók niður Skólavörðustíg og Bankastræti áðan.

Með tiheyrandi hávaða – og auðvitað var það lagið Jólahjól sem hljómaði.

Er kók jólalegt?

Nei, ætli það. En kók hefur slegið eign sinni á jólasveininn.

Á undan kóklestinni gekk hópur mótmælenda með spjöld þar sem stóð á:

„Kók er kúkur kapítalismans“.

Kári sonur minn var móðgaður vegna þessa, ekki fyrir hönd kóksins, heldur vegna þess að honum fannst þetta ákveðin vanvirðing við kókbílstjórana.

Upp úr þessu spunnust umræður þar sem ég skýrði út að þótt kók væri ágætur dykkur, þá væri hann líka tákn fyrir kapítalismann.

Og að kapítalisminn sé að mörgu leyti óréttlátur, en að önnur þjóðfélagskerfi sem hafa verið við lýði séu talsvert verri.
Uppreisn

Það að samþykkja ekki fjárlagafrumvarp er ekki smá upphlaup hjá stjórnarþingmanni heldur meiriháttar uppreisn.

Því fjárlagafrumvarpið er grundvöllurinn sem allt hitt byggir á.

Það er alvarlegra mál fyrir ríkisstjórnina að þau Lilja, Atli og Ásmundur séu á móti fjárlagafrumvarpinu en að þau séu andsnúin Icesave-samningum eða ESB.

Er nema von að menn velti fyrir sér hvort Framsókn verði boðið í ríkisstjórnina á nýju ári?
Stjörnuflóð

Það er mikið talað um stjörnugjöf í gagnrýni og mikið örlæti á því sviði.

Bókin um Jesú eftir Ratzinger kardínála – nú Benedikt páfa – fékk til dæmis fimm stjörnur í Mogganum.

Hvað ætli ritningin sjálf myndi fá?
Rólegt

Það líður að jólum – það verður rólegt hér á vefnum á næstunni.
Nauðbeygður ráðherra

Þetta er skrýtið viðhorf.

Það er verið að útiloka aukaefni sem er sett í matvæli til að þau líti betur út.

Sem hlýtur að vera til hagsbóta fyrir neytendur.

Og þá væla menn yfir því að geta ekki staðið uppi í hárinu á Evrópusambandinu.

Betur að tekið væri harðar á svona háttarlagi.
Sigrún: Dekurrófur bankakerfisins

Sigrún Davíðsdóttir flutti pistil í Speglinum í gær um Icelandic Group, glórulaust tap þess fyrirtækis á tíma Björgólfs Guðmundssonar, fyrirgreiðslu úr Landsbankanum, lífeyrissjóði og Existu – og dekurrófur bankakerfisins eins og Sigrún nefnir það. Í pistlinum segir meðal annars:

- - -

„Nýlega var Brynjólfur Bjarnason gerður að stjórnarformanni Icelandic. Eins og kunnugt er lét Brynjólfur nýlega af störfum sem forstjóri Skipta, lykilfyrirtækis í Existuveldinu. Í nauðasamningum Existu var Skipti talið einskis virði, félagið er þó enn til en skuldirnar námu í ársbyrjun 95 milljörðum króna.

Skipti komu við sögu í einni athyglisverðustu lánafléttunni rétt fyrir hrun þegar Landsbankinn lagfærði stöðu Fons með láni upp á 50 milljarða í Styttu, eignalausu skúffufélagi sem var stofnað sumarið 2008 til að taka við skuldum sem var ekki lengur hægt að hlaða á Fons. Skipti var eitt fimm félaga, öll tengd stærstu umsvifaaðlinum, sem Glitnir gekk frá ábyrgðaryfirlýsingum við í tengslum við Styttu-lán Landsbankans. Margir lífeyrissjóðir voru í miklu viðskiptum við Existu og tengd félög og þau viðskipti eiga þátt í tapi lífeyrissjóðanna.

Því heyrist stundum fleygt að það eigi ekki að dvelja við fornsögur úr viðskiptalífinu sem var heldur horfa fram á veginn. En það er ekki alveg svona einfalt. Fortíðin býr í félögum eins og Icelandic og enn frekar með nýja stjórnarformanninum. Með eign sinni í Icelandic eru lífeyrissjóðirnir sem eiga Framtakssjóðinn orðnir nátengdir fornsögunni um Icelandic. En sjálfir lífeyrissjóðsþegarnir eru þó ekki svo nátengdir Framtakssjóðnum að þeir geti auðveldlega haft þar áhrif.“
Eðlileg bankaviðskipti

Jón Ásgeir og félagar telja sig ekki hafa getað stundað „eðlileg bankaviðskipti“ síðan málshöfðun slitastjórnar Glitnis gegn þeim hófst.

Þessir menn vita náttúrlega allt um hvað teljast eðlileg bankaviðskipti.
Andlit, Poppkorn, Sveppabókin og fyrstu bækur ungra kvenna

Í Kiljunni annað kvöld verður meðal annars fjallað um ljósmyndabækur sem eru að koma út nú fyrir jólin. Þetta eru bækurnar Andlit eftir Jónatan Grétarsson, Poppkorn eftir Sigurgeir Sigurjónsson, en einnig verður stuttlega fjallað um hina marglofuðu bók Ragnars Axelssonar, Veiðimenn norðursins.

Í bók Jónatans eru myndir sem hann hefur tekið af íslenskum listamönnum, hann hyggst halda þeirri skrásetningu áfram. Í bók Sigurgeirs eru aðallega myndir sem hann tók af hljómsveitum og ungu fólki á bítlatímanum.

Tveir ungir höfundar koma í þáttinn, það eru þær Yrsa Þöll Gylfadóttir og Hugrún Hrönn Kristjánsdóttir sem eru að senda frá sér fyrstu skáldsögur sínar. Bók Yrsu nefnist Tregðulögmálið en bók Hugrúnar heitir Stolnar raddir.

Við fjöllum einnig um stórvirki Helga Hallgrímssonar, Sveppabókina, sem er tilnefnd til íslensku bókmenntaverðlaunanna.

Illugi Jökulsson og Þorgerður E. Sigurðardóttir ræða um fjórar bækur: Jón eftir Ófeig Sigurðsson. Önnur líf eftir Ævar Örn Jósefsson, Hið dökka man eftir Þórarin Þórarinsson og Jakob Bjarnar Grétarsson og Kjarna málsins, en það eru fleyg orð í samantekt Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar.

En Bragi segir frá Þorsteini Kjarval sem var stór hluthafi í Eimskipafélagi Íslands og bróðir Jóhannesar listamanns.
Hraðbraut

Stundum verður maður steinhissa á hugmyndaflugi fólks.

Hvað það er til í að teygja sig langt til að verða sér úti um aur.

Til dæmis að gera menntun ungmenna að fjárplógsstarfsemi – það er einhvern veginn fyrir utan og ofan allt sem maður skilur.

En þetta er kannski í samræmi við annað sem hefur gengið á í þessu samfélagi þar sem menn skyldu græða á daginn og grilla á kvöldin – og reynt var að fara inn í alla sjóði og tæma þá.