arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Örsamfélagið og brottflutningurinn

Það virðist vera að hin mikla umræða um stórfelldan landflótta frá Íslandi sem braust út í dag hafi ekki verið alveg tímabær. Skýringin á tölum um brottflutta Íslendinga liggur í breytingu á lögheimilisskráningu vegna skatta – eða hvað?

Ekki það að megi ekki alltaf ræða brottflutning úr samfélagi okkar – hann hefur verið talsverður síðan í hruninu 2008, ekki bara vegna þess að kjörum Íslendinga hrakaði heldur líka vegna þess að við hliðina á okkur, aðeins tveimur klukkutímum í burtu, er ríkasta land heims, Noregur. Ástæðan fyrir ríkidæminu þar er gróði af olíu – sem reyndar hefur minnkað aðeins – ekki að Norðmenn séu svo miklu snjallari en aðrar þjóðir.

Það eru reyndar ekki bara Íslendingar sem hafa flutt til Noregs – þangað hafa líka farið stórir hópar frá öðrum löndum, til dæmis Svíþjóð. Samkvæmt nýjum tölum OECD hefur engin þjóð jafn marga aðflutta starfsmenn í heilbrigðisþjónustu og Norðmenn.

Þegar svona umræða brýst út hér er stutt í barlóminn sem hefur mikið heyrst síðustu ár, nefnilega að allt sé svo lélegt á Íslandi að fólk hljóti að flytja burt – Ísland er ónýtt er frasi sem hefur hljómað. Við sjáum þetta til dæmis í Facebookfærslu sem hefur verið deilt í svo til öllum fjölmiðlum í dag. Hún er eftir dagskrárgerðarmann sem býr á Englandi. Þar segir annars vegar að ekki sé hægt að búa á Íslandi vegna þess að jöfnuðurinn sé svo mikill og laun þeirra sem skara fram úr því afar léleg, en hins vegar segir að landið sé óþolandi vegna þess að þjóðin sé með mikilmennskubrjálæði og telji sig fremri öðrum.

Þarna má greina ákveðna þversögn.

Ísland er örsamfélag. Ég hef stundum bent á að það sé á stærð við borgina Stoke í Englandi. Ég fletti þessu upp áðan, það er víst vitlaust. Í Stoke býr miklu fleira fólk en á Íslandi. Þau laun sem teljast há á Íslandi verða líklega alltaf fremur lág í alþjóðlegum samanburði, líka hjá þeim sem skara framúr. Það mun eiga við um laun forstjóra, lækna, listamanna, vísindamanna – já, og fjölmiðlamanna. Þetta er ekki einungis vegna þess að svo smátt samfélag þolir ekki mikinn ójöfnuð, heldur líka vegna þess að mengið er smátt. Við reynum að stækka það með því að vera með á alþjóðavettvangi – EES samningurinn er til dæmis eins konar þjóðbraut fyrir okkur.

En það er stundum spurning hvert brautin liggur – það er einmitt í gegnum samninga eins og EES að Íslendingar geta flutt burt og sest að þar sem tækifærin eru miklu fleiri og umbunin miklu meiri ef vel gengur.
Við þurfum gagnbyltingu gegn pólitík ótta og haturs

Lars Christiansen er danskur hagfræðingur sem löngu orðinn Íslandsvinur, og gott betur, því hann segir okkur oft til syndanna. Hann var einn af þeim sem spáðu fyrir um íslenska efnahagshrunið og þá var hann reyndar úthrópaður sem óvinur þjóðarinnar, einn af þeim sem skildi ekki undrið, einn af þeim sem þurfti að fara í endurmenntun.

Lars skrifar pistla í Markaðinn, viðskiptarit Fréttablaðsins. Pistillinn sem hann skrifar í dag er afskaplega tímabær, hann varar við því að við horfum nú upp á stjórnmál í anda fjórða áratugarins þegar slökknuðu ljós frelsis og lýðræðis. Nú höfum við menn jakkafötum en ekki nasistabúningum, Lars nefnir Svíþjóðardemókratana.

Líkt og þá höfum við ráðalausa hefðbundna stjórnmálamenn sem tekst ekki að koma okkur út úr kreppu – og því leiti fólk til afla eins og Jobbik og Syriza, Trumps og Corbyns.

Orðrétt skrifar Lars Christensen:

Það er því miður margt líkt með Samdrættinum mikla og Kreppunni miklu. Það á einnig við um stjórnmál og alþjóðasamskipti þessara tíma: Lýðskrum, ofstæki, útlendingahatur, verndarstefna og stríð. Það sem við þurfum í staðinn er boðskapur vonar og bjartsýni. Það er kominn tími á gagnbyltingu gegn pólitík ótta og haturs. Það er kominn tími til að frjálslyndir vinstri- og hægrimenn tali opinskátt gegn þeim sem vilja loka landamærum fyrir vörum, fjármagni og fólki.
Stjórnmálamaður sem varð vinsælli eftir að hann hætti

Nú mæra menn Helmut Schmidt, fyrrverandi kanslara Vestur-Þýskalands, sem er látinn í hárri elli. Stundum er reyndar eins og hans sé aðallega minnst fyrir að reykja í sjónvarpi – meira að segja sumum sem reykja ekki finnst það dálítið töff.

En þetta var ekki alltaf svona. Schmidt tók við embætti af Willy Brandt sem varð að hætta vegna njósnahneykslis. Brandt var rómantísk hetja, tilfinninganæmur, skáldlegur, maður hugmynda – miðað við hann var Schmidt eins og lítt aðlaðandi raunsæispólitíkus sem tilheyrði hægri væng SDP, þýska jafnaðarmannaflokksins sem þá var einn mesti fjöldaflokkur í Evópu.

Hann stjórnaði líka þannig, iðkaði jafnvægislist milli stórveldanna, en hallaðist svo skart til Bandaríkjanna þegar hann gerðist talsmaður þess að meðaldrægar kjarnorkuflaugar yrðu settar niður í Evrópu og beint að Sovétríkjunum. Stór hluti flokks Sósíaldemókrata var á móti þessu – þegar Schmidt hætti var flokkurinn í molum, Græningjar stálu fylginu í stórum stíl, eftir átta ár Schmidts í embætti ríkti kristilegi demókratinn Helmut Kohl í sextán ár.

En það sem kemur fyrst í hugann þegar litið er yfir feril Schmidts er hvernig hann braut á bak aftur borgarskæruliðana í Rote Armee Fraktion, öðru nafni Baader-Meinhof, borgarabörn upp til hópa sem hugðust með ofbeldi afhjúpa fasískt eðli sambandslýðveldisins. Eftir smá hik í fyrstu tók hann upp stefnu þar sem ekki var samið við hryðjuverkamenn og þeir voru miskunnarlaust eltir uppi. Schmidt var harður andkommúnisti – en undir lok ævinnar fór hann að bera í bætifláka fyrir Vladimir Putin.

Á einum stað les ég að Helmut Schmidt hafi verið vinsælli sem gamall stjórnmálamaður sem birtist í sjónvarpi en þegar hann hafði völd sem kanslari. Það má til sanns vegar færa.

„Stjórnmálamenn og blaðamenn eiga þau dapurlegu örlög sameiginleg að þurfa að að ræða um málefni í dag sem þeir skilja ekki till fulls fyrr en á morgun,“ eru ummæli sem Halldór Guðmundsson, vinur minn á Facebook, hefur eftir Helmut Schmidt. Þetta má heimfæra upp á stjórnmálaástandið í Evrópu í dag, en síðustu árin gagnrýndi Schmidt, sem var sannur evrópusinni, ESB fyrir skort á frumkvæði og forystu.
Vinur minn, austur-þýska íþróttastjarnan

Vinur minn afar góður var ungur afreksmaður í íþróttum – í sjálfu ríkinu þar sem sportidjótismi hefur risið hæst í sögunni, Austur-Þýskalandi.

Hann keppti í einni grein frjálsra íþrótta og var valinn til að fara í sérstakan afreksskóla þar sem unglingar voru þjálfaðir. Margir félagar hans kepptu á Ólympíuleikum, sumir unnu verðlaun, jafnvel gull. Sjálfur sá hann í gegnum bixið og hætti. Þá var hann kominn í ónáð hjá ríkinu, fékk ekki að mennta sig – það endaði með því að hann komst vestur 1985.

Hann er næstum nákvæmlega jafngamall og ég – ég spegla mig dálítið í honum. Hvernig hefði ævi mín orðið ef ég hefði alist upp undir alræðisstjórn þar sem maður er settur út í kuldann ef maður lýtur ekki valdboðinu? Vinur minn getur ekki leynt beiskju sinni þegar hann minnist æskuáranna.

Hann slapp þó við eitt, í akademíunni sem átti að gera hann að íþróttastjörnu voru ungmennin sett á lyf sem áttu koma þeim í fremstu röð. Það tókst, Þýska alþýðulýðveldið átti fleiri afreksíþróttamenn en nokkurt annað ríki í sögunni. Íþróttafrægðin var sjálft ídentítet ríkisins – það var varla neitt annað eftir.

Samfélagið var alveg staðnað, listir og menning þrifust lítt, en það var hægt að þjálfa fólk upp í að hlaupa hratt og hoppa hátt, eða gera það með sviksemi.

Vinur minn hætti í tæka tíð – hann komst undan lyfjasukkinu sem á endanum eyðilagði heilsu austur-þýska íþróttafólksins af kynslóð hans. Margir af félögum hans frá þessum tíma eru dánir – sumir af þeim Ólympíuverðlaunahafar. Þetta var ansi hár fórnarkostnaður.

Ég fór að hugsa um þetta þegar ég sá fréttir af því að í Rússlandi halda þeir enn uppteknum hætti frá gömlum tíma – það kemur á daginn sem marga grunaði að í kringum íþróttirnar þar er stunduð stórfelld lyfjaneysla, svo mjög að til tals kemur að banna Rússa frá alþjóðlegum keppnum. Rússar þræta auðvitað fyrir og telja þetta vera lið í alheimssamsæri gegn sér.

Líkt og í Þýska alþýðulýðveldinu er þetta auðvitað sjúkleikamerki á samfélaginu, það er eitthvað mikið að í ríkjum þar sem svona hegðun þykir sjálfsögð og eðlileg. Það er fokið í flest skjól þegar ríki sýna mátt sinn og megin með slíkum hætti.

Íþróttir voru aðalmálið í DDR undir lokin. Íþróttamönnum voru gefin lyf svo þeir næðu árangri.
Var stöðugleikaskatturinn sjónarspil?

Voru hugmyndir um svonefndan stöðugleikaskatt í tengslum við uppgjör þrotabúa föllnu bankanna einungis sjónarspil?

Það virðist vera grunntónninn í pistli sem Sigrún Davíðsdóttir flutti í Spegli Ríkisútvarpsins. Sigrún hefur sett sig manna best inn málefni bankanna og talar um sjónarspil í sambandi við stöðugleikaskattinn, niðurstaðan hafi í raun verið leið „sem þá var aðeins nefnd í aukasetningu, stöðugleikaframlag og nauðasamningar stóru bankabúanna.“

Í pistli Sigrúnar kemur fram að á blaðamannafundi í júní hafi ríkisstjórnin lagt áherslu á að stöðugleikaskattur myndi skila 850 milljörðum króna, líkt og þetta hafi verið sú útkoma sem stjórnin sóttist eftir. Svo hafi hins vegar ekki verið, fjármálaráðherra hafi aldrei viljað fara þessa skattaleið.

Í viðtali við Spegillinn eftir nýlega kynningu á úttekt Seðlabankans á stöðugleikaframlagi hafnaði fjármálaráðherra því að skattinum hefði verið veifað til að hræða kröfuhafa til samninga. Aðrir hafa getið sér þess til að eftir miklar yfirlýsingar Framsóknarflokksins um hvað fengist gæti út úr uppgjörum búanna hafi verið erfitt að bakka með stóru tölurnar.

Menn geta haft sínar skoðanir á af hverju júní-tillögurnar eru svo eðlisólíkar útkomunni nú. En niðurstaðan er alla vega að eftir ofuráherslu á stöðugleikaskatt er útkoman stöðugleikaframlag sem aðeins var nefnt í aukasetningu í júní og er innan við helmingur þess sem skattur var sagður skila.

Í pistlinum segir Sigrún að bæði Bjarni Benediktsson og Már Guðmundsson hafi margítrekað að uppgjör búanna ætti ekki að vera fjáröflunarleið fyrir ríkið, ólíkt því sem Framsóknarflokkurinn hamraði á í kosningabaráttunni síðustu. Þessi ólíki skilningur á eðli aðgerðanna sé ein aðalástæða þess að niðurstaðan nú er svo gerólík skilaboðunum frá því í júní.

Sigrún efast ekki um að ávinningur sé að því að losna við gjaldeyrishöftin sem nú eru við lýði. Kostnaðurinn við þau sé mikill. En fjárhæðirnar sem um er að ræða með stöðugleikaskatti og stöðugleikaframlagi séu ósambærilegar. Skatturinn hefði getið af sér dómsmál og óvissa útkomu og tafið afléttingu haftanna. Engu að síður vakni spurningar um framsetningu málsins:

Úr röðum Alþingismanna heyrir Spegillinn ergelsisraddir um að í stað skýrra skilaboða hafi stjórnin frá því í sumar kosið blekkingu og sjónhverfingar og þá efasemdir um að þetta hafi verið besta leiðin til að afla stuðnings við tillögurnar sem í raun skila góðri útkomu fyrir þjóðarbúið.

Pistil Sigrúnar Davíðsdóttur má lesa í heild sinni hér.
Lögreglan tapar trausti – en hvernig stendur á frétt Fréttablaðsins?

Það er náttúrlega eitthvað hræðilega vont við að sama dag og maður er dæmdur í gæsluvarðhald næstu vikuna fyrir að stela smávegis af fötum úr búðum, skuli tveir menn sem eru grunaðir um alvarleg kynferðisbrot komast af landi brott vegna þess að þeir voru ekki dæmdir í gæsluvarðhald. Þar fór lögreglan ekki einu sinni fram á gæsluvarðhald.

Jú, þetta er í raun blöskranlegt – maður man varla til þess að íslensk lögregla hafi náð að fyrirgera trausti sínu jafn hrikalega og á jafn skömmum tíma. Þetta er á tíma þegar sú tilfinning er mjög sterk í samfélaginu að slælega sé tekið á kynferðis- og ofbeldisbrotum.

Að hluta til virðist vandinn líka liggja í lélegum samskiptum lögreglunnar við borgarana og fjölmiðla – þau hafa farið hríðversnandi síðan nýr lögreglustjóri tók við í Reykjavík. Þar virðist skorturinn á fagmennsku og skilningi á eðli nútímafjölmiðlunar vera algjör. Það er betra fyrir lögregluna að svara spurningum, en að eiga á hættu að breiðist út alls kyns sögusagnir. Stundum þarf ekki annað en að segja já eða nei, að eitthvað sé satt eða ósatt. Það er ekki nóg að tjá sig bara í huggulegum statusum á Facebook.

Að því sögðu þarf líka að brýna fyrir fjölmiðlum að fara ekki fram með óstaðfestar fréttir eða fréttir sem gætu verið sannar – en gætu kannski fallið ef upplýsingarnar væru betri. Freistnin til þess er mun meiri nú þegar keppt er um smellina á internetinu og hægt að birta fréttir á augabragði – sem aðrir gætu kannski náð. En þetta er veruleiki sem lögreglan verður líka að skilja og kunna á.

Yfirmaður á lögfræðiskrifstofu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu segir að þessi frétt sem birtist í Fréttablaðinu í morgun sé „orðum aukin“. Íbúðin hafi ekki verið „sérútbúin“. Hvernig er fréttin tilkomin og hefði verið hægt að nálgast upplýsingar hjá lögreglunni sem hefðu komið í veg fyrir birtingu hennar?
Stórleikur Bjarkar og Andra Snæs

Frá sjónarhóli PR-fræða áttu Björk og Andri Snær stórleik þegar þau héldu blaðamannafund á miðri Airwaves hátíðinni. Skilaboð þeirra bárust til erlendu pressunnar og þaðan aftur hingað heim. Þetta var mjög áhrifamikið. Þau kalla á heiminn að styðja sig gegn ríkisstjórn Íslands.

En eins og oft áður eru upplýsingarnar sem við höfum til að móta viðhorf okkar mjög ófullnægjandi. Þau tala um að uppi séu 54 áform um virkjanir á næstu mánuðum – það er kannski ekki alveg nákvæmt.

Átaki þeirra er ekki síst beint gegn hugmyndum um að leggja sæstreng fyrir raforku til Bretlands. Landsvirkjun hefur haldið því fram að ekki þurfi stórfelldar virkjanir fyrir slíka framkvæmd, heldur sé að talsverðu leyti um það að ræða að bæta nýtinguna í kerfinu.

Inn í þetta spila náttúrlega ýmsir þættir. Þarf þjóð sem er að ganga í gegnum brjálæðislegan uppgang í atvinnugrein eins ferðamennsku á svona framkvæmdum að halda – það er náttúrlega alveg ljóst að það sem ferðamenn sækjast eftir er hin ósnortna náttúrla landsins – eða á hér við eins og stundum er sagt að þurfi að skjóta fleiri stoðum undir þjóðarbúskapinn?

Og svo er annað sem gæti verið breyta í málinu, hugsanleg lokun álvera á Íslandi á næstu árum vegna verðhruns á álmörkuðum, offramleiðslu eða vegna þess að þau geta ekki borgað verðið sem Landsvirkjun vill fá fyrir orkuna.

En eins og áður segir stigu Björk og Andri Snær fram með þeim hætti að þau fylkja um sig náttúruverndarsinnum bæði hér heima og erlendis. Eftir fundinn var jafnvel farið að skora á Andra að bjóða sig fram til forseta Íslands.
Gamalkunn andlit í hópi þeirra sem vilja eignast banka – hverjir ná að ganga í augun á lífeyrissjóðunum?

Við erum að koma að tímanum þegar stóra útsalan hefst í íslensku samfélagi – brunaútsalan myndu einhverjir kalla það.

Og hverjir verða kaupendurnir? Hverjir hafa áhuga?

Það virðist vera að að aðferðin til að eignast banka sé að stofna fjárfestahóp og reyna síðan að ná lífeyrissjóðum til liðs við sig. Þeir eru lykillinn að þessu.

Hér er til dæmis merkileg frétt á Hringbraut sem segir frá því að gamlir starfsmenn úr Kaupþingi, menn sem flugu hátt fyrir hrun, séu komnir saman í hóp um að reyna að ná Arionbanka ásamt nokkrum öðrum sem eru vel þekktir. Má jafnvel segja að þetta séu það sem á ensku kallast the usual suspects. Það er nákvæmlega ekkert óvænt í þessu – og það er máski vandinn.

Getur verið að sporin hræði? Hvernig munu lífeyrissjóðir meta framtíðar viðskiptafélaga sína? Svo hlýtur maður að spyrja, hverjir í okkar litla klíku- og hagsmunasamfélagi eru hæfir til að eiga banka?

Andri Geir Arinbjarnarson skrifar pistil um þetta hér á Eyjuna og segir:

Það verður spennandi að sjá hvor hópurinn nær völdum yfir Arion banka. Það virðist vera í höndum lífeyrissjóðanna að ákveða það? Ætli stjórnir þeirra munu spyrja eigendur sína ráða? Varla. Hver verður aðferðafræði lífeyrissjóðanna í þessu vali? Það væri fróðlegt að vita.

Það sem er sorglegt við þetta allt saman er að enn eina ferðina eru það verðbréfafyrirtæki sem ráða ferð. Hvar er hópurinn sem samanstendur af fólki með yfirgripsmikla reynslu af viðskiptabankaþjónustu – fólk sem setur heimilin og lítil fyrirtæki í fyrirrúm?

Það eru því miður litlar líkur á að íslenskum bönkum verði stjórnað að fólki með alvöru bankareynslu. Þetta verða fyrst og fremst vildarvinir lífeyrissjóðanna og stjórnmálastéttarinnar. Rannsóknarskýrsla Alþingis gæti allt eins hafa verði skrifuð á 18. öld og komin í örugga geymslu á virðulegu safni.
Nútíminn er mun skárri

Merkilegir þessir karlar, aðallega eldri karlar, sem hneykslast á játningum í bókum og fjölmiðlum. Jú, ókei, forsíðurnar geta stundum orðið aðeins of margar, en sama samt.

Við sem erum komin á miðjan aldur munum líka gamla samfélagið, þögnina, leyndarmálin.

Þegar ekkert var látið uppi um samkynhneigð, þegar heimilisofbeldi, kynferðisofbeldi, barnaníð og áfengissýki lá í þagnargildi og eitraði líf einstaklinga og fjölskylda – allt skyldi vera kirfilega lokað bakvið veggi. Skömmina og sálarmeinin áttu menn að bera í hljóði.

Nei, það var ekki betra. Hinn opinskái nútími er mun skárri.
James Bond, enn einu sinni

Nú er tími til að tygja sig á James Bond. Maður verður víst í hópnum sem hleypur til strax í kvöld og fer á nýju myndina, Spectre.

Kannski ætti maður að vera búinn að fá nóg af Bond? Við fjölskyldan höfum verið að horfa á gamlar Bondmyndir undanfarið – þær eru flestar frámunalega hallærislegar.

Fyrst og fremst eru þær skemmtilegar sem ákveðin heimild um tíðaranda og hvað menn gátu leyft sér – karlremba gömlu Bonadanna er ekki bara pínleg og ófyndin, heldur er Bond líka með ólíkindum hallærislegur þegar hann fer að romsa upp úr sér árgöngum af víni sem honum er boðið.

Núorðið yrði svona manni vísað út úr öllum partíum. Hann væri bara einn úti á götu mænandi upp í glugga.

Stóru atriðin undir lok myndanna eru líka fjarskalega úrelt. Hver hefur gaman af að horfa á óralangt atriði þar sem kafarar eru að berjast – af einhverjum ástæðum eru kafarar mjög áberandi í eldri Bondmyndum. Þótti köfun svona smart á þeim tíma? Langdregnar skíðasenur eru ekki miklu skárri, en það má svosem hafa gaman af illmennum sem henda fólki, aðallega samstarfsmönnum sínum, fyrir hákarla- eða píranafiska.

Vondu karlarnir í Bondmyndunum eiga það sameiginlegt að vera í skrítnum og púkalegum búningum, þeim er mjög illa við kraga, þeir er lélegar skyttur, þeir þurfa of mikið að tala þegar þeir ættu að framkvæma, þeir eru haldnir sýndarmennsku sem kemur þeim í koll og plönin þeirra eru svo flókin að þau misheppnast alltaf.

Það vottar ekki fyrir spennu í gömlum Bondmyndum.

Daniel Craig er ekki alveg á þessari línu. Hann er Bond sem er haldinn efasemdum, virkar stundum svo þunglyndur að manni finnst að hann þyrfti að fá sálgæslu eða áfallahjálp. Það var ekki hægt að segja um ábyrgðarlausu flagaratýpuna sem Sean Connery og Roger Moore gengust upp í. Það er meira að segja sagt að Craig sjálfur sé femínisti og utan tjalds hefur hann lýst Bond sem kvenhatara. Mér hefur aðallega þótt há honum í hlutverkinu að hann er pínu leiðinlegur – boring eins og það heitir á ensku.

Samt fer maður á þessar myndir og horfir á þær aftur og aftur – ég hef reyndar komist að því í seinni tíð að sumar þeirra er ágætis svefnmeðal. Ég hef bæði sofnað yfir Bond í bíó og sjónvarpinu, en kannski er það líka ellimerki.
Stórfelldar samfélagsbreytingar vinna með Demókrötum en Repúblikanar eiga varla séns

Breytingar á íbúasamsetningu Bandaríkjanna og lífsviðhorfum valda því að frambjóðendur Repúblikana eiga varla neina von í forsetakosningum. Þetta skrifar kosningasérfræðingurinn Stan Greenberg í mjög áhugaverðri grein sem birtist í Guardian.

Hann byrjar á að lýsa furðufuglunum sem eru í framboði fyrir Repúblikanaflokkinn. Ben Carson sem segir að umbætur Obamas í heilbrigðismálum séu það versta sem hefur komið fyrir Bandaríkin síðan þrælahald. Hann sagði líka að Hitler hefði drepið færri gyðinga í helförinni ef þeir hefðu verið vopnaðir. Donald Trump sem segist ætla að reka burt 12 milljón skilríkjalausa innflytjendur af því meðal þeirra séu svo margir „glæpamenn, morðingjar og nauðgarar“. Og svo Carly Fiorina sem segir að hvert einasta stefnumál sem Hillary Clinton aðhyllist, þar á meðal launað fæðingarorlof og jöfn laun fyrir konur sé „sannanlega slæmt fyrir konur“.

Greenberg segir að bandaríska þjóðin sé að þróast burt frá svona viðhorfum. Minnihlutahópar, blökkumenn og fólk af suður-amerískum uppruna, einstæðar konur, þúsaldarkynslóðin (fólk fætt milli 1982 og 2000) og fólk sem er ekki trúað, hafi verið 51 prósent af kjósendum árið 2012 en verði 63 prósent á næsta ári.

Í öllum þessum hópum hafi Demókratar meirihluta sem Greenberg segir að sé að minnsta kosti tveir á móti einum.

Þarna séu í raun að verða stórkostlegar samfélagsbreytingar. Borgir séu að ganga í gegnum mikla endurnýjun með atvinnugreinum sem spretta af upplýsingatækninni og nýjum orkugjöfum. Á sama tíma eru að verða miklar breytingar á viðhorfum til kynjahlutverka, innflytjenda, fjölskyldunnar og trúarbragða. Við blasir nýr samfélagslegur, efnahagslegur og pólitískur veruleiki sem Repúblíkanar streitast á móti – sú barátta verður æ vonlausari. Þeir sitja uppi með gamla kjósendur sem eru trúaðir, hvítir á hörund, líklega í hjónabandi og búa á dreifbýlli stöðum. Með slíkan kjósendahóp er æ ólíklegra að þeir geti náð forsetaembættinu.
Sprengjum skalann í þunglyndislyfjum

Það kennir ýmissa grasa í skýrslu OECD um heilsufar í ríkjum víðsvegar um heim sem kemur út undir heitinu Health at a Glance. Ísland kemur á flestum sviðum þokkalega út og það er náttúrlega alltaf gott að vita að hér er minnstur barnadauði í heimi. Svo er alltaf merkilegt að sjá hversu dýr og óhagkvæm hin einkarekna heilbrigðisþjónusta í Bandaríkjunum er.

Hér er smá tölfræði sem er áhugaverð. Íslendingar eyða ekki sérlega miklu í lyf á heimsmælikvarða, við erum undir meðaltali OECD. Bandaríkjamenn eru þar langhæstir af löndunum sem fjallað er um en Danir neðstir.

Svo er hér tafla um notkun þunglyndislyfja. Þar eru Íslendingar langhæstir, við eiginlega sprengjum skalann.
Of stórt mál til að menn ræði það – þægilegra að tala um eitthvað smærra sem við erum vön að rífast um

Ágætur vinur minn hafði skotið á það þegar við hittumst í morgun að fjölmiðlarnir hefðu fjallað 4-6 sinnum meira um Ríkisútvarpið síðustu dagana en sjálft mál málanna – uppgjör föllnu bankanna.

Um Ríkisútvarpið er rifist fram og til baka, það er orðinn meira en árviss viðburður, fremur að deilurnar blossi upp tvisvar á ári og þá eru flestir í kunnuglegum stellingum og fátt nýtt sem kemur fram.

En satt að segja er maður engu nær um stöðugleikaframlagið. Þetta er sennilega of stórt mál, það er betra að halda sig við eitthvað smærra sem fer fram eftir þekktu mynstri.

Fyrir fjölmiðlana er það auðvitað miklu þægilegra. Það þarf ekki að vinna neina sjálfstæða vinnu, bara hafa samband við þekktar persónur og leikendur og láta gjósa.

Staðreyndin er sú að hið mikla uppgjör hefur ekki verið útskýrt á þann hátt að nokkur leikmaður skilji. Og það vantar algjörlega óháða aðila til að leggja mat á það, eins og er raunar algilt í íslensku efnahagslífi. En þeir mega þó eiga það í InDefence að þeir eru að reyna – og hér er líka Vilhjálmur Þorsteinsson með sitt innlegg.

Málið var til umræðu á Alþingi í dag og var samþykkt í kvöld. Frekar lítið hefur frést af því sem þar var sagt, en eftir því sem ég kemst næst er málið nú alveg úr höndum þingsins.