arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Heimsendir

Ég hef komið tvisvar til Bandaríkjanna síðasta hálfa árið og í bæði skiptin sá ég fólk sem gekk um með spjöld þar sem varað var við yfirvofandi heimsendi – 21. maí.

Maður veltir fyrir sér hvað þetta fólk, sem sjálfsagt er búið að undirbúa sig vel, gerir þegar heimsendirinn kemur ekki.

Flestir gera grín að þessu. En staðreyndin er samt sú að kristin trú boðar heimsendi. Það rennur upp tími dómsins – þegar Kristur kemur af himnum og dæmir lifendur og dauða.

Á fyrstu öldum kristindómsins biðu menn eftir heimsendi. Þeir töldu að hann gæti ekki verið langt undan. Svo lét hann bíða eftir sér – og trúin þurfti að fara að taka tillit til þess. Margir voru svekktir yfir þessu, hugmyndin var sú að þessi heimur væri lítils virði miðað við það sem beið fyrir handan.

Nú eru prestar yfirleitt hættir að boða heimsendi enda eru þeir upp til hópa jafn mengaðir af vísindahyggju og við flest – þeir eru reyndar líka hættir að tala um helvíti og fleira sem þótti sjálfsagður partur af kristindóminum í eina tíð.

Dómsdagur hefur verið vinsælt myndefni í kristinni trú. Þessi mynd er eftir Hans Memling, flæmskan málara sem var uppi 1430 til 1494.
Leikstjóraferill í ræsinu

Venjan með Lars Von Trier er yfirleitt að vorkenna leikurum að vera í myndunum hans.

Í dómi í Guardian þar sem nýjasta mynd hans Melancholia er hökkuð niður fellur þessi vorkunn á Kirsten Dunst.

Áður hefur Björk verið vorkennt fyrir að hafa verið í mynd eftir hann og Nichole Kidman, já og fleirum.

Trier byrjaði kvikmyndaferil sinn mjög vel – hann virkaði nánast eins og undrabarn þegar hann gerði myndirnar Element of a Crime, Europa og sjónvarpsseríuna Ríkið. Hún var snilld, það langbesta sem Trier hefur gert.

Svo hallaði undan fæti. Jú, Breaking the Waves og Dancer in the Dark nutu ákveðinnar hylli, en virkuðu eins og tilraunir í því hversu langt væri hægt að fara með afkáralegt melódrama. Upplifunin var eins og væri verið að hæðast að tilfinningum auðtrúa kvikmyndahússgesta.

Idioterne var langur ósmekklegur brandari – og síðan hefur allt sem Trier kemur nálægt verið drasl. Ég játa að ég gat ekki horft á nema kortér af Andkristi – síðustu tilraun hans til að hneyksla þangað til nú að hann lýsir því yfir að hann sé nasisti.
Fiskveiðistjórnunarfrumvörp á leið í þingið

Það er sagt að frumvarpspakkinn um sjávarútvegsmál eigi að koma í þingið á næstu dögum. Það er ekki vonum seinna, málið átti að vera löngu komið fram en dróst í ráðuneyti Jóns Bjarnasonar.

Hins vegar er þetta býsna flókið dæmi, fáir virðast vera sérlega ánægðir með boðaðar breytingar, bara misjafnlega ánægðir. Þannig að vísast eiga frumvörpin eftir að taka breytingum í meðförum þingsins.

Þing á að klárast eftir fyrstu vikuna í júní, það mun beinlínis vera búið að ráðstafa þinghúsinu vegna hátíðarhalda í tilefni af 100 ára afmæli Háskólans og 200 ára afmæli Jóns Sigurðssonar.

Sem reyndar virðist vera ákaflega lítil stemming fyrir.

En það er vandséð að verði hægt að klára mikið af þessu fyrir sumarfrí, enda munu margir í stjórnmálunum þrá að þetta verði látið bíða fram á haust. Margir eru mjög vígmóðir eftir átök liðinna ára.

Hins vegar er sagt að Jóhanna Sigurðardóttir geti vel hugsað sér að umræðan um kvótakerfið fari á flug. Innan stjórnarliðisins er nefnilega talið að málið geti valdið Sjálfstæðisflokknum verulegum vandræðum, því það muni blasa við að hann gangi erinda hagsmunaaðila.
Heimspekingur til varnar Strauss-Kahn

Heimspekingurinn Bernard Henri-Lévy, kemur Dominique Strauss-Kahn til varnar í grein sem birtist í gær. Henri-Lévy er einn frægasti menningarviti Frakklands, ekki síður frægur fyrir hvítar skyrtur sem hann klæðist en fyrir að hafa skoðanir á flestum málum.

Henri-Lévy segir í greininni, sem er endursögð í Guardian, að Strauss-Kahn sé ekki skrímsli. Hann tekur fram að ásakanirnar á hendur honum hafi ekki verið sannaðar og meðferðin sem hann sæti sé fyrir neðan allar hellur. Strauss-Kahn hafi beinlínis verið kastað fyrir hundana. Guardian þýðir bút úr greininni það sem segir um Strauss-Kahn að hann:

„…bears no resemblance to this monster, this caveman, this insatiable and malevolent beast now being described nearly everywhere. Charming, seductive, yes, certainly; a friend to women and, first of all, to his own woman, naturally, but this brutal and violent individual, this wild animal, this primate, obviously no, its absurd.“

Bernard Henri-Lévy – í Frakklandi þekkja menn hann einfaldlega sem BHL. Hvítu skyrturnar hans eru mjög hreinar.
Lengi í ruslinu

Samkvæmt þessari frétt Bloomberg, sem er skrifuð af Ómari R. Valdimarssyni, verður lánshæfismat Ísland í ruslflokki næstu tvö árin.

Þá verða liðin 4-5 ár frá efnahagshruninu.

Menn fögnuðu því í gær að horfum Íslands var breytt úr neikvæðum í stöðugar.

Við erum samt í ruslinu. Við ætlum að vera ansi lengi að bíta úr nálinni með þessa kreppu.
Bretadrottning hneigir höfuð fyrir írskum lýðveldissinnum

Englendingar beittu Íra hryllilegri kúgun í mörg hundruð ár. Breska heimsveldið var slæmt, en það var sagt að verstir hefðu þeir verið við þjóðir sem voru næst þeim. Íslendingar voru ekki sérlega gæfusöm þjóð – en það var lán að lenda ekki undir Englendingum. Englendingar voru líka ótrúlega hræsnisfullir, því þeir töldu sér trú um að heimsveldisstefna þeirra væri til góðs fyrir þær þjóðir sem lentu undir henni.

Þessi kúgun hefur lengi setið í Írum. Langt fram á tuttugustu öld voru Englendingar í því að drepa baráttumenn fyrir frelsi Írlands. Skipan stjórnmála þar hefur lengi verið með sniði sjálfstæðisbaráttunnar – og andúð á Englendingum hefur verið landlæg. Kúgun þeirra á kaþólska minnihlutanum á Norður-Írlandi gleymist heldur ekki. Það er ekki furða að Írar hölluðu sér mjög að meginlandi Evrópu. Þessi saga er erfið fyrir Íra, minningin um kúgun, arðrán, landrán og landflótta, og að sumu leyti hefur hún virkað mjög hamlandi – jafnvel þótt mörg lögin og kvæðin úr sjálfstæðisbaráttunni séu góð.

Það er merkisatburður þegar Bretadrottning kemur í heimsókn til Írlands og hneigir höfuð við minnisvarða um þá sem börðust fyrir sjálfstæðinu. En hún biður samt ekki afsökunar fyrir hönd Englendinga – eða hvað?
Laun þingmanna

Ég gerði það að leik mínum í framhaldi af orðum Tryggva Þórs Herbertssonar að fletta upp launakjörum á þjóðþingum nágrannalanda.

Það hefur komið fram að grunnlaun þingmanna á Íslandi eru 520 þúsund krónur á mánuði.

Samkvæmt heimasíðu danska þingsins eru grunnlaun þingmanna í Danmörku 49.409 danskar krónur á mánuði. Það er um 1,1 milljón á mánuði í íslenskum krónum.

Að auki fá þingmenn greiddan kostnað sem er 4.769 á mánuði hjá þeim sem búa í Damörku en 6.359 á mánuði hjá þeim sem búa í Færeyjum og á Grænlandi. Þessi framlög eru skattfrjáls.

Fyrri upphæðin er um 110 þúsund íslenskrar krónur, en sú síðari um 150 þúsund.

Ef marka má heimasíðu norska þingsins fá þingmenn 724.100 norskar krónur í árslaun. Við það bætast greiðslur vegna kostnaðar sem eru 81 krónur á dag fyrir þá sem búa innan við fjörutíu kílómetra frá Stórþinginu en 189 á dag fyrir þá sem búa lengra í burtu.

Samkvæmt þessu fá þingmenn í Noregi hátt í 1,3 milljónir í grunnlaun á mánuði – og við bætast svo hinar daglegu greiðslur sem í tilviki þeirra sem búa fyrir utan Osló eru um 128 þúsund íslenskar krónur á mánuði.

Hér eru reglur um ýmsar aukagreiðslur sem þingmenn á Íslandi fá vegna stöðu sinnar í þinginu, búsetu og ferða. Verður að segjast eins og er að þetta er ekki mjög gegnsætt.
Monsanto – illi auðhringurinn

Stórfyrirtækið Monsanto sigrar yfirleitt örugglega þegar valin eru verstu fyrirtæki í Bandaríkjunum. Í augum margra er Monsanto holdgervingur hins illa auðhrings. Víða þar sem maður fer í Bandaríkjunum er fólk að mótmæla og dreifa bæklingum vegna Monsanto.

Monsanto er gamalt efnafyrirtæki sem færði sig yfir í framleiðslu á erfðabreyttu sáðkorni og útsæði. Aðferð fyrirtækisins, sem hefur vaxið stórkostlega hin síðari ár, er að fá höfundarétt á sáðkorni – og ná þannig tangarhaldi á landbúnaðarframleiðslu, ekki bara í Bandaríkjunum heldur út um allan heim.

Fyrirtækið hefur fært sig yfir á fleiri svið landbúnaðar og markaðssetur til dæmis vaxtahormón sem á að auka mjólkurframleiðslu í kúm.

Það er ýmislegt hægt að lesa um Monsanto á vefnum, hér eru tvær greinar:

http://www.walletpop.com/2010/02/04/monsanto-the-evil-corporation-in-your-refrigerator/

http://www.truthistreason.net/vanity-fair-covers-monsantos-evil-deeds-in-6-page-report
Enginn ánægður

Það virðist enginn vera sérlega ánægður með kvótafrumvarp sjávarútvegsráðherra.

Sjálfstæðisflokkurinn er á móti eins og vitað var, afstaða Framsóknar er aðeins óljósari – þau hafa tjáð sig um frumvarpið Gunnar Bragi Sveinsson og Eygló Harðardóttir og það er enginn sérstakur samhljómur í orðum þeirra. Eygló fann ýmislegt sem hún taldi gott í frumvarpinu, Gunnar Bragi var neikvæður.

Þingmenn Samfylkingarinnar óttast pólitískar úthlutanir veiðiheimilda, en Hreyfingin boðar sitt eigið frumvarp. Björn Valur Gíslason, þingmaður VG, hafði líka efasemdir um atriði í frumvarpinu í Silfrinu á sunnudag.

Mogginn hamast gegn öllum breytingum á kvótakerfinu og Fréttablaðið vill líka óbreytt kerfi, en er aðeins hófstilltara í sínum málflutningi. Kvótasinnar hafa nokkra yfirburði í prentmiðlunum. DV er hins vegar andsnúið kvótakerfinu.
Harpa þarf að verða samkomuhús Reykvíkinga

Þröstur Helgason segir að menning sé ekki hús. Það er rétt, að sumu leyti. Það þarf að vera til list til að setja í menningarhúsin.

Bókmenntir þrífast ágætlega án stórra húsa – en þó ekki bókasafna eða bókabúða.

En tónlist þarf hús og leiklist og ópera – já, og það þarf hús undir listasöfn og líka kvikmyndasýningar.

Fólk ferðast um heiminn og fer í fræg menningarhús: Royal Albert Hall í London, Metropolitanóperuna og Moma í New York, Uffizi í Flórens, Beauborg í París, Guggenheim í Bilbao, óperuna í Osló, Lousiana í Kaupmannahöfn, og svo má lengi telja.

En það er alveg rétt hjá Þresti, umræðan um tónlistarhúsið Hörpu má ekki vera eintómt lof. Húsið er ferlega stórt, það er byggt samkvæmt útbólgnum viðmiðum útrásartímans – það hefði ekki orðið svona stórt ef bygging þess væri að hefjast núna. En húsið er orðið að veruleika, eins og það er, það er allt í lagi að skoða aðdragandann að byggingunni og kostnaðinn, en nú stendur upp á okkur að reyna að nýta það eins og hægt er.

Húsið hefur burði til að verða samkomuhús Reykvíkinga. Þarna eru margir salir sem geta nýst við ýmis tækifæri. Það verður að segjast eins og er að húsin sem við höfum eru alveg mátulega aðlaðandi.

En þá verða stjórnendur hússins líka að gæta þess að útiloka ekki fólk, til dæmis með alltof hárri leigu. Það hafa borist fréttir um að kjörin sem bjóðast tónlistarmönnum sem vilja komast í húsið séu mjög fráhrindandi. Það er óþolandi.

Í gærkvöldi hélt lúðrasveitin Svanur tónleika í Hörpu. Ég veit ekki hver aðsóknin var eða hvernig dæmið kemur út fjárhagslega. En mér finnst góð tilhugsun að lúðrasveit haldi tónleika í húsinu. Það er nákvæmlega eins og það á að vera.
Menningarhús og oflátungsháttur

Ein fyrsta gagnrýnin á oflátungshátt útrásarinnar kom frá fólki sem mótmælti því að nýju húsi Listaháskóla Íslands yrði holað niður á þröngu svæði á Laugavegi.

Í samstarfi við Björgólf Guðmundsson.

Svona í því ljósi er það pínu kátlegt að rektor Listaháskólans skuli gagnrýna Hörpu vegna oflátungsháttar.

En það er reyndar rétt að bygging Listaháskólans bíður – og það er líka ljóst að hann mun aldrei rísa á Laugavegi eins og áformað var.
Glæpir á Íslandi

Eitt sinn hafði Ísland þá sérstöðu að hér var samfélag að mestu án glæpa. Við töluðum um það við útlendinga hvað hér væri fjarskalega öruggt umhverfi.

Þetta er liðin tíð.

Fréttir af hroðalegum glæpum eru næstum daglegt brauð á Íslandi. Og nú hefur maður tvisvar á stuttum tíma frétt af börnum sem hafa stungið sig á sprautunálum sem liggja á víðavangi.

Hér er mikið og útbreitt vímuefnavandamál. Uppáhaldsefni sprautufíkla sem eru fjölmennir er nú rítalín – efni sem flæðir út um samfélagið vegna þess að því er ávísað af læknum vegna ofvirkni barna.

Það er mikið af ungu fólki sem er að sprauta sig með þessu – maður sem þekkir vandann sagði mér að það væru ekki bara Jói og Gugga.

Ísland er löngu búið að missa sakleysið varðandi glæpi – við stöndum öðrum þjóðum fyllilega á sporði í þessu efni.
Bielefeld

Í borginni Bielefeld í Þýskalandi eru næstum nákvæmlega jafn margir íbúar og á Íslandi. Þetta er blómleg borg, þar er háskóli og margvíslegur iðnaður. Lífskjör eru góð.

Þetta er reyndar ekki fræg borg. Í Þýskalandi þekkist það sem kallast Bielefeld brandarinn. Hann gengur út á að borgin sé í rauninni ekki til – það sé bara í gangi samsæri um að láta fólk halda svo. Hljómar svona:

1. Þekkirðu einhvern frá Bielefeld?

2. Hefurðu einhvern tíma komið til Bielefeld?

3. Þekkirðu einhvern sem hefur komið til Bielefeld.

Menn svara auðvitað nei við öllum spurningum, en ef þeir segja já, þá eru þeir hluti af samsærinu.

Um daginn skrifaði þingkona Framsóknarflokksins þessa setningu um Evrópusambandið: „Ísland er í raun eina tækifæri Evrópusambandsins til að lifa af.“

En ætli ESB geti lifað án Bielefeld?
Varla mikið leyndarmál

Ólafi Ragnari Grímssyni er líklega ekki stætt á því að birta ekki bréf sem fóru milli hans og forsætisráðherra um hvort forsetinn eigi að setja sér siðareglur. Þetta er varla neitt ríkisleyndarmál og varðar örugglega ekki öryggi ríkisins.

Þannig að pukur með þetta er alveg óþarft. Það ber vott um valdhroka.

Forsætisráðuneytið hefur auðvitað eintak af bréfunum og væri í lófa lagið að birta þau.
Vorkvöld í Reykjavík

Við fórum að hjóla í kvöldblíðunni.

Það var stóreflis regnbogi yfir Vatnsmýrinni og tíma tveir regnbogar. Nú er verið að sýna hasarmynd með norrænu guðunum sem heitir Thor – þar í myndinni kallast regnboginn Bæfrost (Bifröst). Ég sagði Kára að Þórsgata héti eftir sama Thor og er í myndinni – honum fannst gatan fremur lítilfjörleg miðað við það.

Við sáum tjald, lóu, og par af litlum vaðfuglum sem ég bar ekki kennsl á – líktust frekar sanderlu. Svo er fullt af gæsum sem eru búnar að skíta út allt svæðið í kringum Norræna húsið. En ég sá ekki kríu. Einu sinni var sagt að þessir miklu langflugsfuglar kæmu á Tjörnina 14. maí. En kannski er sílamávurinn endanlega búinn að flæma kríuna burt?

Við Tjörnina hefur verið komið fyrir styttu af Tómasi Guðmundssyni þar sem hann situr á bekk. Það er engu líkara en skáldið hafi farið út í krumpuðum jakkafötum og flókainniskóm.

Bæfrost yfir Vatnsmýri í kvöld.
Þjóðfélagsbreytingar

Heiðar Lind Hansson sendi þetta bréf í framhaldi af viðtalinu við franska mannfræðinginn Emilie Mariat sem var sýnt í Silfrinu í dag.

- - -

Sæll Egill,

Vil segja að viðtalið við Emilie, franska mannfræðinginn, var einkar áhugavert. Hún hefur greinilega náð að gera þeim félagslegu umskiptum sem orðið hafa á landsbyggðinni í tengslum við kerfisbreytingar í sjávarútvegi ágætis skil. Kvótakerfið hefur sannarlega verið örlagavaldur í mörgu tilliti félagslegu, efnahagslegu og stjórnmálalegu. Við erum að tala um 27 ár, 1984-2011, og hafa breytingar á íslensku samfélagi í kjölfarið verið hreint út sagt ótrúlega miklar. Setning þessa kerfis, þróun og áhrif, er þörf rannsókn fyrir fræðimenn að rannsaka. Niðurstöður geta hjálpað okkur að meta hvort að kerfið hafi verið okkur til heilla eða óheilla. Sannarlega er umræða um hinar ýmsu hliðar kerfisins nauðsynleg nú þegar breytingar á því eru á dagskrá.

Önnur stór þjóðfélagsbreyting sem í gangi var á sama tíma og í sjávarútvegi var í landbúnaði. Breyta þurfti landbúnaðarkerfinu sökum þess að það framleiddi of mikið – var óhagkvæmt. Mjólkursamlög voru úreld eða sameinuð öðrum. Sláturhúsum var lokað. Kaupfélög fóru á hausin eða drógu úr starfsemi sinni. SÍS hvarf af vettvangi. Félagsleg áhrif þessara breytinga voru gríðarlegar. Félagsleg tengsl í kringum atvinnuna rofnuðu. Fólk flutti annað. Þetta er að gerast frá miðjum níunda áratug og allt til dagsins í dag. Kannski hefur þessi þróun verið mest áberandi í mínu heimahéraði – Borgarfirði. Þar var mjólkursamlagið úrelt 1995, Kaupfélagið dró verulega úr starfsemi sinni, sláturhúsum sem voru þau stærstu í landinu á árum áður var lokað. Ofan á þetta fór bærinn illa út úr „hruninu“ – Loftorka fór á hausinn og sömuleiðis Sparisjóður Mýrasýslu. Talar fólk um „gömlu góðu dagana“ um samfélagið fyrir þessar breytingar allar (það gerir maður sjálfur – kannski eðlilega).

Þróun á sömu nótum hafi orðið víða annarstaðar á Íslandi. Algjörlega. Eflaust væri hægt að rannsaka breytingar í landbúnaðarkerfinu með sömu aðferðum og franski mannfræðingurinn notar á áhrifum kvótakerfisins.

Þó er fólk allt að vilja gert að bjarga sér og hefur gert myndarlega á morgum stöðum með því að leita nýrra leiða í atvinnusköpun. Samt er reiðin og eftirsjá til staðar. Eins og franski mannfræðingurinn réttilega benti á, þá vekur sú tilfinning að hafa ekki „stjórn“ eða „ná ekki tökum“ á hver á hvað eða hvaða öfl ráða örlögum samfélagsins, upp ýmis viðbrögð – reiði og ótta.

Þetta hefur magnast eftir hrun. Eðlilega. Gerir umræðu um hin og þessi mál kannski óbilgjarna – Icesave, ESB, kvótan, virkjanir – og fulla af tortryggni.

Sennilega eru fundir Emilie eilítill gluggi inn í sálartetur þjóðarinnar – þjóðar sem finnur sig hrædda í óstöðugum, óvissum og síbreytilegum heimi þar sem fyrirbæri eins og stjórnmál, tæknibreytingar og hin kalda krafa um hagræðingu ræður för.

Kveðja,

Heiðar Lind Hansson
Er hinn glæsti ferill Strauss-Kahn á enda?

Dominique Strauss-Kahn, forstjóri Alþjóða gjaldeyrissjóðsins sem nú er ákærður fyrir nauðgun í New York, hefur verið efstur í skoðanakönnunum um hver verði næsti forseti Frakklands. Ákæran á hendur honum setur aldeilis strik í reikninginn. Strauss-Kahn er hefur verið talinn sá frambjóðandi sem gæti helst ógnað Sarkozy forseta – sem ekki vinsæll. Strauss-Kahn hefur lengi skipulagt framboð sitt og það var búist við því að hann myndi tilkynna það nú í júní. Kosningarnar eru næsta vor.

Strauss-Kahn sækist eftir því að verða frambjóðandi Sósíalistaflokksins. Flokkurinn hefur verið í tilvistar- og leiðtogakreppu, eiginlega síðan á dögum Mitterrands. Aðrir mögulegir frambjóðendur flokksins eru Ségolene Royal, sem tapaði illa fyrir Sarkozy í síðustu kosningum, og Martine Aubry sem er dóttir Jacques Delors – hins fræga leiðtoga Evrópusambandsins. Það hefur verið talið að Strauss-Kahn ætti auðveldara með að ná til kjósenda á miðjunni en Royal og Aubry.

Af öðrum líklegum frambjóðendum má nefna Evu Joly fyrir græningja og Marinu Le Pen fyrir Þjóðfylkinguna. Ef Sósíalistar bjóða upp á lélegan frambjóðanda er ekki óhugsandi að endurtaki sig atburðirnir frá 2002 þegar Marinu, Jean Marie Le Pen, komst í síðari umferð forsetakosninganna. Það þótti mikil hneisa fyrir Frakkland.

Strauss-Kahn er þrígiftur og hefur ekki verið við eina fjölina felldur í kvennamálum. Hann átti í ástarsambandi við strarfsmann AGS fyrir nokkrum árum, var þá hreinsaður af ásökunum um kynferðislega áreitni en þurfti að biðjast afsökunar.

Strauss-Kahn er af gyðingaættum, fæddur í Marokkó. Það er ekki efast um gáfur hanns, hann átti glæsilegan námsferil og er mjög snjall í tilsvörum. Hann þykir hafa staðið sig vel í starfi sínu hjá AGS og það hefur styrkt stöðu hans í frönskum stjórnmálum. Hann varaði við kreppunni áður en hún kom – og var einna fyrstur valdamanna til að segja að það þyrfti að dæla ógurlegum fjárhæðum inn í efnahagskerfi heimsins ef það ætti ekki að hrynja.

Kona hans er næstum enn frægari en hann í Frakklandi. Hún heitir Anne Sinclair og er mjög vinsæl sjónvarpskona. Þess utan er hún erfingi nokkurra auðæfa.

En útlitið hjá Strauss-Kahn er dökkt. Ásakanirnar á hendur honum virðastbýsna alvarlegar og hann er lentur í myllum bandaríska dómskerfisins – sem sleppir ekki svo glatt. Líkurnar á að hann verði forseti virðast vera fyrir bí – sem og líklega stjórnartíð hans hjá AGS.

Strauss-Kahn: Hann hefur verið talinn einna líklegastur til að verða næsti forseti Frakklands.
Evróvisjón í Bakú

Milljónir manna í Evrópu hafa farið í tölvur sínar í kvöld og gúglað Aserbaidsjan.

Þetta er eitt fjarlægasta og dularfyllsta landið í Evrópu. Á merka sögu vegna olíu – Bakú var alþjóðleg borg seint á 19. öld og snemma á þeirri . Þar voru karlar eins og Alfreð Nóbel, Sidney Reilly, Jósef Stalín og einhverjir úr Rotschild-ættinni.

Frá þessum tíma eru gamlar og glæsilegar byggingar í borginni. Hún er býsna fjölmenn, þar búa tvær milljónir manna. Síðustu ár hafa líka verið byggð stórhýsi þar fyrir olíugróða. En borgin er líka fræg fyrir að vera einn af menguðustu stöðum á jörðinni. Páll Stefánsson ljósmyndari var handtekinn í Aserbaidsjan í fyrra þegar hann var að taka ljósmyndir af umhverfisspjöllum. Landið getur tæplega talist vera lýðræðisríki. Mannréttindi eru ekki virt, kosningasvindl er algengt. Forseti landsins Ilham Alyev er sonur fyrrverandi forseta sem hét Heydar Aliyev. Sá var líka leiðtogi landsins á tíma Sovétríkjanna og fyrrverandi KGB maður.

Lagið frá Aserbaidsjan var hvorki fugl né fiskur eins og er títt í Evróvisjón. Það er erfitt að ímynda sér að lagið verði ýkja vinsælt. Þetta er svona evrósull sem gæti verið frá hvaða landi sem er. En það er skemmtilegt að þessi þjóð sem er á mörkum Austur-Evrópu og Asíu skuli vinna þessa keppni. Það mun útheimta talsverð ferðalög fyrir keppendur frá öðrum löndum á slóðir sem eru framandlegar.

En erkióvinir Azera í Armeníu fagna tæplega.

Myndin er af umtalaðri hótelbyggingu sem er að rísa í Bakú.
Ýktar hugmyndir um norðrið

Össur Skarphéðinsson skrifar grein í Fréttablaðið í dag, nei ekki um Evrópusambandið, heldur Norðurslóðir. Nýlokið er fundi Norðurskautsráðsins í Nuuk á Grænlandi.

Það er talsvert talað um gildi norðurheimskautssvæðisins þessa dagana – líka fyrir okkur Íslendinga. Sumir lifa í þeim draumaheimi að Bandaríkjamenn sjái eftir því að hafa farið frá Íslandi vegna þess að þá hafi þeir misst einhvern aðgang að svæðinu.

Valur Ingimundarson, prófessor og einn okkar helsti sérfræðingur í alþjóðasamskiptum, skrifaði grein um þetta í Skírni í vetur.

Hann komst að þeirri niðurstöðu að mikilvægi norðurslóðanna væri ofmetið.

Staðreyndin er nefnilega sú að það er langt í að siglingaleiðir kunni að opnast um svæðið, og þá verður það bara í stuttan tíma á ári. Aðalmálið í norðrinu núna er auðlindanýtingin og sú umhverfisvá sem hún getur haft í för með sér. Þar sitja Rússar, Kanadamenn, Bandaríkjamenn, Norðmenn og Grænland/Dammörk við borðið – vegna þess að landfræðilega eiga þau lönd sem liggja beint að norðurskautssvæðinu. Einkum gæti stafað mengunarhætta af olíu- og námavinnslu. Þar beinast augu manna ekki síst að Rússum sem eiga ógnarlanga strönd við norðurskautið. Íslendingar eiga ekki tilkall til þessara auðlinda.

Það er hins vegar vinsælt að tala um „norðrið“ núna vegna þess að það hentar í pólitískri baráttu samtíðarinnar.

Í endursögn á grein Vals í Morgunblaðinu skrifaði Karl Blöndal, aðstoðarritstjóri blaðsins:

„Valur telur að orðræðan um norðurslóðir hafi verið ýkt í fjölmiðlum, þótt pólitískur áróður – eins og þegar Rússar komu fyrir fána á botni Norður-Íshafsins – hafi flýtt fyrir norður- slóðastefnu Bandaríkjanna, leitt til harðra þjóðernisviðbragða Kanadamanna og átti þátt í að hleypa af stað hinu svokallaða fimm-ríkja ferli strandríkjanna. Gera verði fyrirvara við gagnrýnislausar hugmyndir um efnisleg gæði á grundvelli nýrra skipaleiða og viðskiptatækifæra vegna bráðnunar íss í Norður-Íshafi. Talið sé að Norður-Íshafið verði þakið ís mikinn hluta ársins þrátt fyrir áhrif loftslagsbreytinga. Auk þess vakni ýmsar spurningar um hvaða áhrif það hefði á umhverfið að Ísland yrði miðstöð alþjóðlegra siglinga.“
Batnandi efnahagur í Evrópu

Samkvæmt nýjum tölum er góður gangur í hagkerfum Evrópuríkja á fyrsta hluta þessa árs. Þýska hagkerfið hefur nú meiri umsvif en fyrir hrunið 2008. Það þykir merkilegt að þetta byggist ekki bara á útflutningi frá landinu – sem hefur aldrei verið meiri – heldur líka á neyslu innanlands. Í Frakklandi hefur líka verið góður vöxtur í hagkerfinu.

Það sem kemur þó mest á óvart samkvæmt Der Spiegel er að gríska hagkerfið er líka að vaxa – um 0,8 prósent fyrsta fjórðung ársins.

Það hefur reyndar ekki verið mikið í fréttum en búist er við góðu ári í ferðamennsku í Grikklandi. Orsökin er fyrst og fremst betri efnahagshorfur í Evrópu – fólk ætlar einfaldlega að ferðast meira en síðustu ár.

Tal um að Grikkland ætli að yfirgefa evruna er úr lausu lofti gripið – enda gæti það þýtt ekki bara efnahagslegt heldur líka þjóðfélagslegt hrun í landinu.