arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Furðuleg framsetning á kennsluefni

Ég hef lítið fjallað um deilurnar milli Vantrúarmanna og guðfræðinga við Háskóla Íslands. Almennt er ég þeirrar skoðunar að þeir sem hafa verið ráðnir til Háskólans eigi að hafa mikið frelsi um hvernig þeir haga kennslu sinni og rannsóknum – það á líka við um hinn umdeilda kennara Bjarna Randver Sigurðsson.

En glærur sem Bjarni Randver notaði við kennslu sína eru ansi hæpnar, því verður ekki neitað. Á vef Vantrúar má sjá hvernig hann afgreiðir til dæmis Níels Dungal, prófessor í læknisfræði, með því að vísa í hrein aukaatriði í bók hans sem nefndist Blekking og þekking. Helgi Hóseason fær sömu útreiðina, það er vísað í furðulegustu kaflana í skrifum hans.

Þetta virkar frekar lágkúrulegt.

Mér sýnist þó að steininn taki úr í glærunni þar sem er fjallað um Richard Dawkins og „fylgismenn“ hans – það má reyndar spyrja hverjir séu fylgismenn Dawkins, hann á milljónir lesenda út um allan heim en hefur ekki stofnað neina hreyfingu eða söfnuð um hugmyndir sínar svo ég viti.

En hér er sagt að Dawkins og menn hans „grafi undan allsherjarreglu samfélagsins og almennu siðferði“ með ýmsum hætti – og jú, gott ef þeir eru ekki gyðingahatarar líka?
Jólin eru ekki bara kristin

Það er undarlegt að sjá páfann í Róm í jólamessu kvarta undan því að jól séu hátíð neyslunnar – þegar hann sjálfur stendur innan um ótrúlegt ríkidæmi Péturskirkjunnar og á líkama hans og allt í kringum hann er gull og gimsteinar. Maður getur eiginlega ekki hugsað sér neitt veraldlegra en einmitt þetta.

Jólin eru hætt að vera einkaeign kristinna manna. Þau snúast um ýmislegt annað en Jesúbarnið. Þau eru haldin víða um heim – og líka meðal fólks sem ekki er kristið. Eins og lesa má í þessari grein í Guardian halda hindúar og múslimar á Bretlandi líka jól.

Og trúleysingjar halda líka jól og geta verið jólabörn. Það er nefnilega líka hægt að finna góða hluti í jólunum þótt trúin sé fjarri – samhug, gjafmildi, samveru með fjölskyldu og vinum, jú ást og kærleika.
Gleðileg jól

Ég óska öllum lesendum gleðilegra jóla – með ósk um frið og kærleika.

Myndin er tekin í New York um jólaleytið í fyrra þegar þar gerði mikla snjóa.
Hvalveiðar og hvalkjötið óseljanlega

Ég verð að segja eins og er að ég hef vissa aðdáun á Kristjáni Loftssyni vegna þrjósku hans við að halda úti hvalveiðum.

Ef hvalastofnar sem sótt er í eru ekki í útrýmingarhættu get ég ekki séð annað en að eðlilegt sé að veiða úr þeim. Við drepum önnur dýr okkur til matar – hvað er það sem gerir hvalina sérstaka fram yfir til dæmis þorsk, svín eða nautgripi?

Hins vegar eru veiðarnar náttúrlega fáránlegar ef ekki er hægt að selja kjötið og það hleðst bara upp í skemmum.

Eins og ég benti á í pistli um daginn hefur hvalkjötsneysla aldrei verið stór partur af íslenskri matarmenningu. Það eru til dæmis engar sérstakar hefðir í kringum hvalkjötið – og það voru aðallega útlendir menn sem stunduðu hvalveiðar frá Íslandi forðum tíð.

Hvalir voru reyndar aðallega veiddir vegna lýsisins sem var fjarska verðmætt fyrir tíma olíu. Lýsið var notað sem ljósmeti og til iðnaðar.

Japan hefur löngum verið talið helsti markaðurinn fyrir hvalkjöt. En þar hefur neysla hvalkjöts líka þurft undan að láta. Hún var mest á árunum eftir stríð þegar var matarskortur í Japan og menn tóku þessari næringu fegins hendi. Hvalkjöt var þá mikið borðað í skólum. Heil kynslóð ólst upp við þetta og hafði smekk fyrir hvalkjöti. Nú er hún að hverfa og yngra fólk kann ekki að borða þennan mat eða kærir sig ekki um það.

Í Japan eins og hér hafa verið þrjóskir menn sem hafa viljað halda úti hvalveiðum – japanskur vinur minn segir mér að raddir þeirra séu orðnar fjarska veikar og hljómgrunnurinn frekar lítill. Þeir eru ekki ungir lengur, en hafa átt nokkurn stuðning í stjórnkerfinu. Hann fer dvínandi. Það er helst ef samtök eins og Greenpeace eða Sea Shepard láta á sér kræla vegna hvalveiða að þær geta orðið þjóðernismál skamma stund.
Litla stúlkan með eldspýturnar og fleiri ævintýri

Í vefritinu Smugunni sem hallast mjög til vinstri birtir ritstjórinn, Þóra Kristín Ásgeirsdóttir, pistil þar sem hún lætur fara í taugarnar á sér umfjöllun fjölmiðla um fátækt og neyð annars vegar og ríkidæmi og bruðl hinsvegar í aðdraganda jólanna.

Vissulega er getur umfjöllun af þessu tagi klisjukennd, en reyndar verður að segjast að hún er í gangi meira og minna allt árið. Eftir hrun eru menn orðnir næmari fyrir misskiptingunni.

Hins vegar er spurning hvort vinstri menn hafi vanþóknun á slíkri umfjöllun meðan hér situr vinstri stjórn – hún er kannski ekki góð og gild nema á tíma hægri stjórna?

En þetta er heldur ekki nýtt, ekki beinlínis. Tvær frægustu jólasögur allra tíma fjalla um nákvæmlega þetta – og eru kolsígildar báðar.

Annars vegar Litla stúlkan með eldspýturnar eftir H.C. Andersen og hins vegar Jólaævintýri eftir Charles Dickens.
Hvað er rugl?

Ögmundur Jónasson er dæmi um stjórnmálamann sem leiðist að sitja á friðarstóli. Ef fer að verða of rólegt í kringum Ögmund grípur hann mikið óþol.

Nú rétt fyrir jól vantar smá fútt og þá segir Ögmundur að aðildarviðræðurnar við ESB – sem hann samþykkti og ber ábyrgð á – séu rugl.

Það eru að koma áramót og þá verður væntanlega ýmislegt rifjað upp sem margir telja rugl á Íslandi – sumt af því skrifast á ábyrgð ríkisstjórnarinnar sem Ögmundur situr í.

Þar má nefna stanslausan fólksflótta.

Linnulausar skattahækkanir.

Atvinnuleysi.

Þá staðreynd að kaup á Íslandi er komið langt aftur úr nágrannalöndunum.

Gjaldeyrishöft.

Viðvarandi lágt gengi krónunnar.

Stéttaskiptinguna sem virðist vera að gróa fast inn í íslenskt samfélag.

Þá mikla áherslu sem hefur verið lögð á endurreisn og velferð fjármálastofnana.

Hnignun heilbrigðiskerfisins vegna fjárskorts og brotthvarfs starfsfólks.

Vaxtaokrið.

Seinaganginn í að ráða bót á skuldaáþján einstaklinga, heimila og fyrirtækja.

Skort á fjárfestingu.

Og ríkisstjórn sem virðist ekki geta komist að neinni niðurstöðu hvað varðar orkunýtingu né heldur helstu atvinnugrein þjóðarinnar, sjávarútveginn.
Stjörnulögmenn og fjölmiðlarnir

Hér á Íslandi starfar hópur lögmanna sem er afar samheldinn, sumir kalla þá stjórnulögmenn, Jónas Kristjánsson kallar þá lagatækna – en ég myndi ekki ganga svo langt. Yfirleitt eru þeir bara að vinna fyrir þá sem kaupa af þeim þjónustu – og þeir gera það bæði innan og utan dómsalar. Reyndar má segja að starfið hafi í auknum mæli færst út úr dómsalnum.

Um daginn mótmæltu þeir umfjöllun Kastljóssins um framferði stjórnenda bankanna fyrir hrun, þeim þótti þetta mikil hneisa og mjög einhliða. Þeim láðist reyndar að geta þess í bréfi til fjölmiðla að öllum hlutaðeigandi hafði verið boðið að tjá sig um máli, en enginn þegið.

Það er reyndar komin ágæt reynsla á það á Íslandi að reka dómsmál í fjölmiðlum. Baugsmálið var rekið þannig. Því hefur verið haldið fram að ein helsta ástæðan fyrir því að Jón Ásgeir kom upp fjölmiðlaveldi sínu hafi verið til að efla málsvörnina í Baugsmálinu.

Trúir þessu eru stjörnulögmennirnir ekki einungis að verki innan dómhúsanna – heldur reyna þeir að hafa áhrif á almenningsálitið hvenær sem færi gefst. Líkt og í Baugsmálinu er staðan sú að ákæruvaldið er einatt í vondri stöðu til að svara fyrir sig.

En maður spyr stundum – hvað dettur þeim í hug næst?

Karl Axelsson, einn stjörnulögmannanna, heldur því nú fram að það eigi að virða skjólstæðingi sínum, Baldri Guðlaugssyni, það til refsilækkunar að fjölmiðlar hafi fjallað um mál hans. Ágangur fjölmiðla sé refsing í sjálfu sér. Hann telur reyndar að máli sé ónýtt vegna þess að um það hafi verið fjallað í fjölmiðlum.

Nú er það langt í frá óþekkt í hinum vestræna heimi að mikið sé fjallað um afbrot í fjölmiðlum. En skyldi það bara vera þegar hvítflibbabrot eiga í hlut að fjölmiðlaumfjöllun sé ígildi refsingar – eða ætti kannski að víkka þetta út og láta það gilda um fleiri flokka afbrota?
Afturhald frá fimmta áratugnum

Lýsing þingmanns breska Íhaldsflokksins , Sir Robert Aitkins, á Jóni Bjarnasyni ráðherra er nokkuð kostuleg. Þeir hittust í Reykjavík í haust.

Mbl segir svo frá:

„Við hittum til dæmis sjávarútvegsráðherrann sem kom mér fyrir sjónir sem þvermóðskufyllsta afturhald frá fimmta áratugnum, nokkurn veginn frá Stalínstímanum, sem ég hef nokkurn tímann rekist á í lýðræðisríki.“

Aitkins hefur það eftir Jóni að Ísland muni ekki ganga í Evrópusambandið meðan hann dregur andann.
Perlan og spillingin

Það er athyglisvert að enginn þeirra sem gerir tilboð í Perluna treystir sér til að reka húsið eins og það er. Allir vilja fá að gera breytingar á starfseminni og svæðinu í kring.

Umhverfis Perluna eru aðallega bílastæði – svo það er kannski allt í lagi að gera nokkrar breytingar.

Það er merkilegt að í leiðara Morgunblaðsins í fyrradag var talað um söluna á Perlunni – og í framhaldi af því var Samfylkingin kölluð spillasti stjórnmálaflokkur Íslandssögunnar eða eitthvað á þá leið.

Því það var talsverð umræða vegna spillingar í kringum byggingu Perlunnar á sínum tíma.

Húsið fór langt fram úr kostnaðaráætlun – reyndar virðist áætlunin bara hafa verið upp á punt – borgarendurskoðun skilaði á sínum tíma áliti um byggingu Perlunnar og sagði þar að hún hefði gjörsamlega farið úr böndunum og það hefði verið langt í frá að eðlilega hefði verið staðið að framkvæmdunum.

Menn geta svo deilt um hversu falleg bygging Perlan er, eitt er merkilegt við hönnun hennar, það hefði verið eðlilegt og maklegt að halda samkeppni um svo stóra og áberandi opinbera framkvæmd.

En það var ekki gert, heldur var einfaldlega haft samband við einn af arkitektunum sem borgarstjórinn á þeim tíma og flokkur hans höfðu velþóknun á og hann látinn sjá um verkið.
Jólalögin

Eftir að þeir byrjuðu að spila jólalögin í nóvember og leika þau linnulaust fram að jólum, þá er spurning hvort ekki sé nóg að halda jól á tíu ára fresti.
Ríkisstjórnin og Icesave

Það er deilt um það hvort ríkisstjórnin sé hæf um að reka Icesave-málið fyrir erlendum dómstóli.

Þeir sem hafa starfað í hópunum InDefence og Advice hafa efasemdir um það – af ráðherrum treysta þeir Árna Páli Árnasyni best.

Það byggir á frammistöðu Árna síðan hann tók við málinu eftir síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu, en líka, hygg ég, á samtölum manna úr þessum hópi við ráðherrann.

Þeir tortryggja Steingrím J. Sigfússon mest. Steingrími hafa verið feikilega mislagðar hendur í þessu máli, en það er kannski dálítið hæpin útlegging að hann vilji beinlínis að það tapist svo hann komist út úr skugganum sem Icesave varpar á ráðherraferil hans.

Hins vegar er líklegt að í flestum löndum hefði Steingrímur þurft að segja af sér vegna Icesave. Hann tapaði ekki bara einni þjóðaratkvæðagreiðslu með miklum mun, heldur tveimur. Vilji kjósenda var býsna skýr. Í bók Sigurðar Más Jónssonar sem nefnist Afleikur aldarinnar má lesa um hversu illa var haldið á málinu lengi framan af – það er þörf upprifjun.
Friðsamt ár

Ég var í bókabúð að fletta yfirliti Newsweek – eða var það Time – yfir árið 2011.

Maður skyldi ekki ætla það eftir fjölmiðlaumfjöllun ársins, en í raun var þetta friðsælt ár.

Það er lítið um styrjaldir í heiminum, friðsamlegt um að litast víðast hvar.

Velmegun er líka útbreiddari en áður – lönd eins og Kína, Brasilía, Tyrkland og Indland sækja enn fram. Í Norður-Afríku hafa orðið byltingar sem stefna í lýðræðisátt.

Evrópa og Bandaríkin eiga í fjárhagsörðugleikum, í Afríku ríkir víða skelfileg fátækt – en það er samt ekki hægt að segja annað en að þetta hafi verið þokkalegt ár á heimsvísu.

Kort frá Global Peace Index sýnir stríð og frið í heiminum, grænu löndin eru þau friðsömustu, í svörtu löndunum eru stríðsátök. Þar má sjá Súdan, Sómalíu, Afganistan og Írak.
Minnisvarði um ekki neitt

Ég rifjaði um daginn upp þegar ég var eitt sinn á fundi þar sem Davíð Oddsson talaði um byggingu Perlunnar.

Þá var Davíð borgarstjóri, fundurinn var minnir mig hjá Sjálfstæðismönnum í Veturbæ og haldinn í KR-heimilinu,

Davíð var spurður út í byggingu Perlunnar – hví væri verið að byggja þetta hús – og hann svaraði:

„Það er fullt af fólki sem veit ekki hvað það á af sér að gera á sunnudögum.“

Þetta var dálítið fyndið – merkingin var sú að þetta fólk gæti þá farið í bíltúr í Perluna, milli þess að það færi til dæmis í Eden í Hveragerði.

Samt var eitthvað bogið við þetta, það var aldrei búið að pæla í því til hvers Perlan væri eiginlega.

Ég man að einn borgarfulltrúi þessa tíma glímdi við þessa spurningu, svarið var:

„Perlan er gjöf Hitaveitunnar til Reykvíkinga.“

Síðan hefur ýmislegt verið í Perlunni, stóri myndbandamarkaðurinn, árlegur bókamarkaður, dapurleg kaffitería, veitingastaður sem hefur átt í brösum. Um tíma voru haldnar þarna nýársveislur þar sem voru meðal gesta Davíð og vinir hans. Þetta var eins og heimavöllur þeirra. Þessar veislur duttu þó uppfyrir líka.

Jú, ferðamenn koma þarna og skoða útsýnið – og það er náttúrlega ágætt – en húsið sjálft er eins og minnisvarði um ekki neitt.
Síðasta Kilja fyrir jól

Í Kiljunni í kvöld fjöllum við um bókina sem mátti ekki gefa út – það eru minningar Þórðar Sigtryggssonar organista, vélritaðar af Elíasi Mar. Nokkrar sögur hafa farið af þessu riti, það átti að vera fullt af klámi og níði um nafntogaða menn, handritið gekk manna á meðal og er sagt að Halldór Laxness hafi lesið upp úr því til gamans – en nú er það loks komið út hjá forlaginu Omdúrman. Bókin hefur fengið nafnið Mennt er máttur, tilraunir um dramb og hroka.

Við fjöllum um ævisögu Bjarna Þorsteinssonar þjóðlagasafnara, en hana skráir Viðar Hreinsson.

Gísli Rúnar Jónsson kemur í þáttinn og segir með sínu einstaka lagi frá bók eftir sig sem nefnist Ég drepst þar sem ég sýnist, en hún inniheldur sögur af leikurum og fólki sem er svíðsljósinu – í spjalli okkar koma meðal annarra við sögu Ævar Kvaran, Svavar Gests, Rúrik Haraldsson og Jónas Jónasson.

Kolbrún og Páll Baldvin fjalla um Brakið eftir Yrsu Sigurðardóttur, Nóvember 1976 eftir Hauk Ingvarsson, Úr þagnarhyl, ævisögu Vilborgar Dagbjartsdóttur eftir Þorleif Hauksson og Með sumt á hreinu, sögu Jakobs Frímanns Magnússonar sem Þórunn Erlu-Valdimarsdóttir hefur skráð.

En Bragi segir frá Sigurði Berndsen og Jóhannesi Birkiland.

Kápan að bók Þórðar Sigtryggssonar og Elíasar Marar. Þórður var einn fyrsti Íslendingurinn sem fór ekki í launkofa með að hann var samkynhneigður.
Arftakinn

Mörgum líst ekki á að sonur Kims Jong-il, hinn ungi Kim Jong-un, taki við stjórninni í Norður-Kóreu.

En eins og oft hefur verið sagt í pólitík hér á Íslandi – á hann að gjalda fyrir að vera sonur föður síns?
Hvalveiðar og menningin

Ólafur Ragnar Grímsson segir að hvalveiðar séu réttur Íslendinga og hvalkjöt sé partur af menningu Íslands.

Má rétt vera – þótt maður hafi ekki fundið sáran söknuð eftir hvalveiðunum síðan þær lögðust mestanpart af 1986. Hvalkjöt er ekki stór þáttur af íslenskri matarmenningu og ekki miklar hefðir í kringum neyslu þess.

Hins hlýtur að vera rétt að nytja þá stofna í hafinu sem eru ekki í hættu – þ.e.a.s. ef er markaður fyrir afurðirnar.

Það virðist vera dálítil spurning hvort sé yfirleitt hægt að koma nema litlu magni af hvalkjöti í verð.

Ólafur sagði þetta í viðtali við bandaríska blaðið USA Today.

En þá má um leið nefna að ef einhver þjóð stundaði hvalveiðar af kappi þá voru það Bandaríkjamenn. Ég held hér á þykkri bók sem nefnist Moby Dick – hún fjallar um hvalveiðar, sumir segja að þetta sé mesta skáldsaga sem hefur verið skrifuð eða kannski the great American novel.

Bakgrunnur sögunnar er hinn mikli auður sem skapaðist af hvalveiðum á austurströnd Bandaríkjanna. Hann var einn grundvöllurinn að uppbyggingu borga og bæja þar. Hvalveiðimennirnir sóttu vítt og breitt um hnöttinn – og reyndar má segja að hvalveiðar hafi verið alþjóðlegur iðnaður í gamla daga.

Þannig voru það Baskar sem fyrst stunduðu hvalveiðar við Íslandsstrendur, það var á 17. öld, en seint á 19. öld fóru norskir hvalfangarar að nota Ísland sem bækistöð.
Innihaldslaus Perla

Perlan er ljómandi falleg bygging þar sem hún trónir uppi á Öskjuhlíð.

En yfir henni hefur samt alltaf verið blær tilgangsleysis.

Ég man að ég var á fundi einhvern tíma fyrir 1990 þar sem Perlan var rædd.

Þá sagði þáverandi borgarstjóri, Davíð Oddsson, að það væri fullt af fólki sem vissi ekki hvað það ætti að gera á sunnudögum.

Merkingin var sú að það gæti farið í Perluna.

En þar hefur samt aldrei verið neitt nema veitingahúsið sem snýst, frekar dapurleg kaffitería, bóka- og myndbandamarkaður – jú, og dálitið víkingasafn síðustu árin.

Nú er komið einhvers konar kauptilboð í Perluna, en það virðist fela í sér að breytingar verði á húsakostinum og starfseminni. Einhverjir setja sig væntanlega upp á móti því – en í óbreyttri mynd er Perlan varla arðbær fjárfesting og kaupverðið gæti ekki verið hátt.

Það þarf nefnilega að að setja eitthvert innihald í dæmið.
Danir og verslunin

Þegar talað er um Dani sem versla á Íslandi hugsa menn yfirleitt um einokunarkaupmennina. Löngu síðar spratt upp sú geðveikislega hugmynd, sem er tjáð í Íslandsklukkunni, að Kaupmannahöfn hafi á þeim tíma verið byggð á auði Íslands.

En síðar voru hér Danir sem héldu uppi verslun – og það er talinn einn mesti blómatími verslunar á Íslandi.

Þetta var undir lok nítjándu aldar og fyrstu árin á þeirri tuttugustu, þeim tíma sem kallast á frönsku la belle epoque.

Þá voru hér verslanir á borð við Thomsens-magasín, sem var í mörgum deildum – þar var matvörudeild, víndeild, vindladeild og skódeild.

Guðjón Friðriksson lýsir þessari verslun og fleiri í Sögu Reykjavíkur sem hann skráði fyrir margt löngu.

Svo urðu Íslendingar ógn þjóðernissinnaðir, höft náðu yfirhöndinni – dönsku kaupmennirnir flæmdust burt og verslunin gekk í gegnum langt niðurlægingarskeið.

Nú eru Danir búnir að kaupa Húsasmiðjuna – það skiptir kannski ekki miklu máli, það er tæplega mikið sjálfstæðismál hver á þetta fyrirtæki, en þó er aldrei að vita hvað mönnum dettur í hug.

Á þessari mynd má sjá hvar Thomsens-magasíns stóð við Lækjartorg, á mesta veldistímanum tilheyrðu fleiri hús á svæðinu versluninni. Seinna var Hótel Hekla í húsinu, en það var rifið 1961.
Íslendingar og erlent vald

Það er verið að skrifa heilmikið um kommúnismann á Íslandi. Mest af því kemur frá hægrimönnum, sem eru mærðir á þessum vef.

Þarna er til dæmis vitnað í skrif Styrmis Gunnarssonar sem skrifaði í Moggann að sósíalistar og kommúnistar hafi verið erindrekar erlends valds.

Við skulum ekki gera of lítið úr því. Kommúnistar aðhylltust aðra af hinum hryllilegu helstefnum 20. aldar – og það er merkilegt hvað margir héldu lengi í átrúnaðinn eða þögðu yfir hryllingnum. Og það er merkilegt hvað menn eru ófúsir að horfast í augu við þetta.

Hins vegar hafa menn seilst full langt í að klína kommastimpli á alla verkalýðs- og stéttabaráttu á Íslandi. Það er ansi djörf kenning að henni hafi verið stjórnað af Moskvuagentum.

Þvi má heldur ekki gleyma að þeir voru fleiri sem gengu erinda erlends valds. Íslenska lýðveldið er í raun stofnað undir verndarvæng Bandaríkjanna – það er staðreynd sem hefur furðu lítið verið rætt um, enda passar hún ekki inn í söguna um frelsissókn þjóðarinnar. Íslendingar fylgdu svo Bandaríkjunum í einu og öllu fram yfir síðustu aldamót; íslenskir stjórnmálamenn voru mjög handgengnir Bandaríkjunum, þáðu boðsferðir þangað, voru sífellt að herja út úr þeim fé og notuðu Bandaríkin líka í pólitískri baráttu eins og sést á því hvernig höfundarnafn Halldórs Laxness var í raun eyðilagt í Bandaríkjunum.
Kúgun og formyrkvan í Norður Kóreu

Maður er eiginlega ekki alveg viss hvort Norður-Kórea, þetta furðulega alræðisríki, sé til.

Þegar horft er á heiminn utan úr geimi að næturþeli sést eiginlega bara svartur blettur þar sem landið á að vera, löndin í kring eru raflýst, en ekki Norður-Kórea.

Yfir öllum fréttum af Norður-Kóreu er sérstæður óraunveruleikablær.

Nú er sagt að Kim Jong-Il, sonur Kims Il-sung, sé dáinn. Arftaki hans mun vera sonur hans Kim Jong-un. Þó er talið að einhver valdabarátta gæti farið fram innan hersins og forystu kommúnistaflokksins.

Liklega mun fólk halda áfram að svelta í þessu einu af síðustu kommúnistaríkjum heimsins, það heldur áfram að ota kjarnorkuvopnum, heilaþvotturinn heldur áfram og kúgunin.

En einhvern veginn finnst manni samt að þetta geti ekki varað að eilífu – en kúgunin þarna virðist hafa náð einhverju hástigi sem hefur vart þekkst áður, formyrkvan sem á fáar hliðstæður, þar sem kúgunin er eins og runnin í merg og bein og er orðin eins og annað eðli íbúanna. Þar sem allir eru alltaf á verði, gagnvart öðru fólki og líka gagnvart sjálfum sér.

Gervihnattamynd af Norður-Kóreu og Suður-Kóreu um nótt.
Í jólaamstrinu

Það er ýmislegt á seyði fyrir jólin, þetta er yfirleitt heldur skemmtilegur tími – sérstaklega ef maður á góða fjölskyldu.

En það er hart í búi hjá smáfuglum og líka þeim sem stærri eru. Nú hefur verið snjór á jörð síðan í lok nóvember – það er óvenju langur tími. Við Reykjavíkurtjörn virðist ríkja nokkuð hungur – flokkar af gæsum fara um bæinn í leit að æti. Það er skemmtilegt að sjá þær ganga eftir Lækjargötunni og alla leið út í Austurstræti, en þær geta verið nokkuð ágengar.

Við Kári fórum með tvo stóra poka handa gæsunum í fyrradag og áttum eiginlega fótum okkar fjör að launa. Það voru ekki færri en hundrað gæsir sem króuðu okkur af við gamla Iðnaðarmannahúsið.

Svo er ýmislegt umstang í kringum jólin.

Við keyptum fyrir nokkrum árum lítið jólafjárhús í Póllandi og höfum sett það upp á hverjum jólum. Nú tókum við fjárhúsið fram enn einu sinni og þá kemur í ljós að sjálft Jesúbarnið er týnt.

Hvert skyldi það hafa farið?

Er hægt að hafa jólafjárhús án Jesúbarns – eða hvernig er hægt að redda nýju Jesúbarni?

Maður getur líka verið heldur utan við sig á þessum tíma.

Fyrir fáum dögum fór ég út í Bankastræti. Hitti þar konu sem brosti til mín og ég ákvað á staðnum að þetta væri kona sem ég hefði verið í sveit hjá í gamla daga – í kringum 1970.

Aldurslega held ég að þetta hafi eiginlega ekki getað passað.

En hvað um það, ég heilsaði konunni með ógurlegum virktum og spurði frétta.

Þá kom í ljós að þetta var erlend ferðakona.

Hinar svöngu og aðgangshörðu gæsir við Reykjavíkurtjörn.
Hjálmar Gíslason: Nýja Kauphöll, takk

Hjálmar Gíslason hjá DataMarket skrifar grein þar sem hann líkir íslensku Kauphöllinni við kofa – og efast um að hún sé rétti vettvangurinn fyrir endurreisn hlutabréfamarkaðarins.

Hjálmar segir að Kauphöllin hafi brugðist á margvíslegan hátt fyrir hrunið – og nefnir meðal annars eftirfarandi dæmi:

„ Flókið net krosseignatengsla kom í veg fyrir að eignarhald á félögunum væri ljóst;

Stórlega ýktar “óefnislegar eignir” og “viðskiptavild” (sem reyndar eru hvort tveggja hugtök sem eiga fullan rétt á sér ef rétt er með farið) komu í veg fyrir að nokkuð væri hæft í efnahagsreikningum fyrirtækjanna;

Sýndarviðskipti – oft með lánum frá félögunum sjálfum – héldu uppi falsaðri eftirspurn eftir bréfum og þar með verði þeirra; og

Tap af óvarlegum viðskiptum var falið með því að selja “eitraðar eignir” inn í nýstofnuð dótturfélög sem áttu svo jafnvel ekkert annað.

Endurskoðendur félaganna kvittuðu upp á allt saman með glöðu geði og léðu þessum upplýsingum þar með trúverðugleika.„
Horfst í augu við Havel

Sagt er frá því í fjölmiðlum að Vaclav Havel, fyrrverandi forseti Tékklands sé látinn.

Havel var af borgaraættum – sem þótti ekki gott í Tékkóslóvakíu kommmúnismans. Hann varð rithöfundur, leikskáld og andófsmaður. Sat í fangelsum. Í flauelsbyltingunni steig hann fram sem andlegur leiðtogi þjóðar sinnar. Vegna baráttu gegn kúguninni var hann sjálfsagður í það hlutverk.

Hann var ódeigur baráttumaður fyrir frelsi og mannréttindum.

Ég var farinn að lesa verk eftir Havel strax á unglingsárum og hef haft mikið dálæti á honum síðan þá. Hann er dæmi um rithöfund sem með hugrekki sínu getur breytt samfélagi.

Ég hitti hann aldrei, ekki beinlínis, en þó átti ég lítinn fund með honum. Hann var svona.

Ég var að ganga upp Bankastrætið, gaut augunum inn á veitingahús sem þar er, horfði þá í augun á manni sem ég kannaðist við, hann horfði á móti – það var Vaclav Havel.

Þannig horfðumst við semsagt í augu.