arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vandræðagangur í turnunum tveimur

Það er sérkennileg staða stuttu fyrir kosningar að upplausn skuli ríkja í tveimur stærstu stjórnmálaflokkum landsins. Um tíma var talað um þessa flokka sem turnana í íslenskri pólitík.

Samfylkingin logar stafna á milli vegna stjórnarskrármálsins, nýkjörinn formaður á ekki sjö dagana sæla. Eins og staðan er virðist afar ólíklegt að Árni Páll geti gert stjórnarskrársinnum innan flokksins til hæfis. Þeir eru háværir, jafnt innan þingliðsins og utan. Það er aldeilis meðgjöfin sem Árni Páll fær frá Jóhönnu að þurfa að klára þetta mál á síðustu vikum þingsins.

Einhvern veginn virðist ekki ólíklegt að fylgi Samfylkingarinnar helmingist í kosningunum í vor – það verður erfitt fyrir flokkinn. Hann gæti farið úr því að vera fylgismesti flokkur landsins, líkt og hann var í síðustu kosningum, í að vera þriðji eða fjórði stærsti flokkurinn.

Innan Sjálfstæðisflokksins er deilt vegna Evrópumála, en einnig ríkir óánægja meðal margra flokksmanna vegna afstöðunnar til skuldamála og svo vegna þess að formaðurinn þykir ekki nógu túverðugur. Upp úr sauð vegna Evrópumálanna í vikunni – það ganga hnútur milli gamalla Sjálfstæðismanna og ritstjóra Morgunblaðsins, sem þykir ráða alltof miklu bak við tjöldin.

Það var jú gamall félagi hans, Geir Waage, sem lagði fram landsfundartillöguna sem fór svo fyrir brjóstið á Evrópusinnum. Þeir Geir og Davíð eru reyndar tengdir fjölskylduböndum líka.

Landsfundurinn í síðasta mánuði afhjúpaði í raun veikleika í flokknum fremur en að sýna styrk hans, eins og stefnt er að á slíkum samkomum.

Kosningasigurinn sem Sjálfstæðismenn létu sig dreyma um fyrr á kjörtímabilinu fjarlægist nú óðum. Meðan ástandið er svona í flokknum eykst fylgið varla. Á meðan dafnar Framsóknarflokkurinn – slagkrafturinn á þeim bæ er ólíkt meiri.

Enn virðast mestar líkur á ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar, en það verður ekki mikil gleði í Sjálfstæðisflokknum ef fylgið fer ekki vel yfir þrjátíu prósent.

Framboðslistar eiga eftir að birtast, en það er spurning hvort minni framboð eigi betri möguleika á að komast á þing nú þegar slíkt ástand ríkir innan stærstu flokkanna:

Eiga Hægri grænir, Dögun og Lýðræðisvaktin kannski séns?
Proust á 4,99

Ég held ég hafi fyrst heyrt um Proust þegar ég las Skáldatíma eftir Halldór Laxness á unglingsaldri. Hann segir:

„Verk Proust er, aungusíður en Ulysses einmalig; það er bók sem samin er í eitt skipti fyrir öll eins og Ulysses, og mun hverfa í gleymsku tímans, einsog önnur mannaverk hverfa, án þess að eignast sinn líka.“

Og síðan hefur staðið í mér að maður þurfi að lesa Proust áður en maður drepst – og helst á frummálinu.

Ég hef gert nokkrar atrennur. Held ég hafi lengst komist sirka 200 blaðsíður í fyrsta bindi hins mikla ritverks, Í leit að horfnum tíma, A la recherche du temps perdu. Ég komst fram yfir lýsinguna á kirkjunni í Combray þar sem margir gefst upp.

Svo kom þýðing Péturs Gunnarssonar í tveimur bindum. Þetta er afrek hjá Pétri – en sannar þó um leið að nánast ómögulegt er að þýða þennan texa á íslensku. Hún ræður varla við svo miklar, nákvæmar og blæbrigðaríkar lýsingar.

En ég las þýðingu Péturs og síðan hef ég ekki snert Proust.

Fyrr en í gær að ég var að vafra um netið og fann allan bálkinn á Amazon, á frönsku, á aðeins 4,99 dollara.

Þetta eru sjö bindi og meira en þrjú þúsund blaðsíður. Ég á þetta reyndar í rykföllunum pappírskiljum í bakherbergi. Konan mín segir að nú geti ég hent þeim – æi, ég veit ekki.

Kannski mér takist að lesa þetta ef ég hætti á Facebook og netinu. Kæmi auðvitað til greina að hætta í vinnunni líka. Mér tókst að lesa bæði Ulysses og Moby Dick í langri dvöl í Grikklandi fyrir mörgum árum. Þá hafði ég ekki mikið annað að gera.

Halldór Laxness segir reyndar að ómögulegt sé að lesa Proust öðruvísi en að sökkva sér niður í hann. En ég tek ekki alltaf mark á Kiljan og ætla að gera þetta öðruvísi – í gær tókst mér að lesa eitt prósent af Proust, það skilja þeir sem þekkja Kindle. Ég má teljast góður ef ég held þeim dampi – ætli hálft prósent væri ekki nær lagi?

Proust var heilsuveill og skrifaði mikið í rúminu, eins og sést á þessari teikningu. Kannski er best að lesa hann líka í rúminu?
Time: Drepandi heilbrigðisreikningar

Spegillinn sagði frá óheyrilegum kostnaði við heilbrigðiskerfið í Bandaríkjunum og vitnaði í merka úttekt sem birtist í Time Magazine.

Heilbrigðiskerfið í Bandaríkjunum er ekki bara miklu dýrara en annars staðar, heldur getur kostnaðurinn sem lendir á notendum þess verið óskaplegur. Heilbrigðistryggingar duga ekki til, læknar og heilbrigðisstofnanir smyrja á reikninga að vild. Sagt er að 70 prósent þeirra sem verði gjaldþrota í Bandaríkjunum verði það vegna læknis- og sjúkrahúskostnaðar.

Einn vandinn er auðvitað að það er engin samkeppni og eftirlitið er lélegt. Veikt fólk getur varla borið hönd fyrir höfuð sér gagnvart slíkum kostnaði. Fyrirtæki sem starfa innan heilbrigðisgeirans hafa fjölda lobbýista í Washington og geta spilað úr stórum fjárhæðum til að hafa áhrif á stjórnmálamenn og almenningsálitið.

Hér er hlekkur á greinina í Time.

.
Er hægt að afgreiða stjórnarskrá með naumum þingmeirihluta?

Hópur sem nefnir sig 20. október hefur verið að safna svörum frá þingmönnum um hvort þeir styðji nýja stjórnarskrá. 20. október er dagurinn þegar þjóðaraatkvæðagreiðsla fór fram um tillögur stjórnlagaráðs.

Nú kemur fram á vefsíðu hópsins að meirihluti sé fyrir stjórnarskránni, 32 þingmenn af 63.

Jóhanna Sigurðardóttir er þarna á lista yfir þá sem styðja stjórnarskrána, en Árni Páll Árnason og Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir hafa ekki gefið upp afstöðu sína, samkvæmt vefsíðunni, ein stjórnarþingmanna, fyrir utan Ögmund Jónasson.

En er þá eitthvað því til fyrirstöðu að afgreiða nýja stjórnarskrá úr þinginu? Láta bara sverfa til stáls.

Ja, nema mönnum þyki óþægilegt að samþykkja stjórnarskrá með minnsta mögulega meirihluta, í logandi illdeilum, og eiga svo á hættu að næsta þing hafi þar með fengið góða átyllu til að svæfa stjórnarskrána eða beinlínis deyða hana?

Á móti myndi kannski einhver segja að það verði þá skömm næstu ríkisstjórnar ef hún eyðileggur málið? En við það færumst við tæplega nær nýrri stjórnarskrá – eða hvað?
Benetton og auglýsingarnar

Það er hneykslast vegna auglýsingar frá ítalska fyrirtækinu Benetton sem hangir upp í Kringlunni. Líklega er búið að taka hana niður þegar þetta er skrifað. Hún snertir mál sem mikil viðkvæmni er gagnvart núorðið. En Benetton hefur löngum hneykslað með auglýsingum sínum. Stundum hafa þær verið rammpólitískar og ögrandi.

Þetta er frægt dæmi.

Og hér er annað.

Hér var fjallað um dauðarefsingu.

Og þessi mynd var notuð í auglýsingaherferð sem snerist um aids.
Vantraustið og prinsíppin

Það yrði náttúrlega áfall fyrir ríkisstjórnina að falla vegna vantrausttillögu.

Manni skilst reyndar að ekki sé mikil hætta á því.

En ef hún félli yrði að skipa stjórn til að sitja þangað til ný ríkisstjórn yrði mynduð að loknum kosningum. Nú er búið að setja kjördag 27. apríl og ekki líklegt að menn vilji breyta því.

Vantrauststillaga Þórs Saari er svohljóðandi:

„Sú vantrauststillaga sem hér er lögð fram beinist gegn ríkisstjórninni þar sem hún situr í umboði meiri hluta þingsins, en þingið getur ekki afgreitt frumvarp til stjórnarskipunarlaga byggt á þeim drögum sem samþykkt var að leggja til grundvallar nýrri stjórnarskrá og samþykkt voru með yfirgnæfandi meiri hluta í þjóðaratkvæðagreiðslu 20. október 2012.

Lýðræðisumbætur sem lofað var í aðdraganda kosninga hafa ekki séð dagsins ljós og enn er við lýði ójafn kosningarréttur eftir landshlutum, ójafnrétti í fjármálum stjórnmálaflokka og skortur á persónukjöri og beinu lýðræði.

Með hliðsjón af því grundvallaratriði í lýðræðisríkjum að allt vald komi frá þjóðinni virðist ríkisstjórnin ganga í berhögg við augljósan vilja þjóðarinnar um nýja stjórnarskrá. Slíkri ríkisstjórn er eðli málsins samkvæmt ekki stætt að vera við völd og ber því að fara frá. Lagt er til að fram að kjördegi sitji ríkisstjórn skipuð fulltrúum allra flokka á þingi í stað þess að fráfarandi stjórn sitji sem starfsstjórn fram að þeim tíma. Með því eru meiri líkur á að sátt náist um mál sem varða hagsmuni þjóðarinnar.“

Sumt í þessu er athyglisvert. Þór vill að ríkisstjórn skipuð fulltrúum allra flokka sitji fram að kosningum – á því eru nokkrir annmarkar, það er í höndum forseta Íslands að hafa frumkvæði um slíka ríkisstjórn – og svo er allsendis óvíst að allir flokkarnir í þinginu kæri sig yfirleitt um að taka þátt í svo skammlífri ríkisstjórn. Eða hvaða hag ættu þeir að hafa af því?

Og svo er það hitt að í vantrausttillögunni segir beinlínis að hún sé lögð fram vegna vanefnda í stjórnarskrármálinu – vegna þess að „ríkisstjórnin gangi í berhögg við augljósan vilja þjóðarinnar“.

Nú skilst manni að stjórnarandstaðan ætli að greiða atkvæði með vantraustinu, fyrir utan þingmenn Bjartrar framtíðar.

En er henni stætt á því í ljósi þess að í þingsályktunartillögu Þórs eru ýmis atriði sem Sjálfstæðisflokkur og Framsókn eru meira og minna á móti, hlutir sem flokkarnir myndu aldrei geta skrifað undir. Snýst þetta um einhver prinsíp í stjórnarskrármálinu – sem það sannarlega gerir frá bæjardyrum Þórs Saari – eða um að slá einhverjar pólitískar keilur?
Sendiherra burt vegna landsfundarályktunar?

Morgunblaðið segir frá því að Timo Summa, hinn finnski sendiherra Evrópusambandsins á Íslandi, sé hættur störfum.

Í fréttinni er þetta tengt við landsfundarályktun Sjálfstæðisflokksins um að loka beri Evrópustofu – þar var líka mótmælt „íhlutun sendiherra Evrópusambandsins í stjórnmálaumræðu þjóðarinnar“.

En skyldu vera einhver tengsl þarna á milli, landsfundarályktun og sendiherra sem hverfur burt rúmri viku síðar?

Eða eru kannski einhverjar allt aðrar skýringar á þessu?
Hvar er Jóhanna?

Hugsanlega hefur legið fyrir lengi að ekki væri hægt að klára stjórnarskrármálið fyrir kosningar – þ.e. fyrri hluta þess, því nýtt þing þarf líka að samþykkja stjórnarskrá.

Það hefur bara ekki mátt segja það upphátt í röðum stjórnarliða. Eða, réttara sagt, enginn hefur viljað segja það.

Nú dynja skammir á Árna Páli Árnasyni, hann er kallaður svikari og þaðan af verra.

En þá hjóta menn að spyrja – hvar er Jóhanna?

Forsætisráðherrann hefur verið guðmóðir stjórnarskrárferlisins, það er hún sem hefur lengi haft mikinn áhuga á stjórnarskrármálum – og ný stjórnarskrá átti að vera toppurinn á valdaferli hennar.

En nú er eins og hún sé horfin? Hún tekur enga forystu í málinu né kemur hún fram til að sýna nýjum formanni flokksins stuðning.

Allt þetta ber tæplega vott um mikla stjórnvisku. Nú situr Samfylkingin uppi með skömmina af því að stjórnarskrármálið næst ekki í gegn, þegar einungis fimmtíu dagar eru til kosninga. Það er erfið staða fyrir flokkinn.

Hefði kannski verið betra ef Jóhanna hefði tilkynnt á einhverjum tímapunkti að stjórnarskráin nýja yrði ekki samþykkt – hún hefði til dæmis getað gert það í áramótaávarpi sínu?

Það hefði sjálfsagt vakið mikla reiði ákafra stjórnarskrársinna, en það hefði máski gert líf Samfylkingarinnar aðeins bærilegra.
Loks farið að taka á græðgi og sjálftöku í bönkum

Simon Jenkins skrifar í Guardian um uppreisn gegn valdi banka sem sér merki víða í Evrópu.

Það var dælt peningum í banka til að bjarga þeim – þeir notuðu peningana til að verða ennþá ríkari, meðan almenningur sat uppi með reikningana. Bankarnir hafa algjörlega gengið fram af fólki.

Jenkins segir að bankar hafi reynt að telja fólki trú um að þetta væru bara einhvers konar forlög, en fólk trúi því ekki lengur – ekki þegar efnahagsbati virðist vera fjarri.

Evrópuþingið hefur nú samþykkt að bankamenn í Evrópu geti ekki fengið bónusa sem eru hærri en laun þeirra.

Í Sviss var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu að hluthafar verði að samþykkja launagreiðslur þeirra sem eru í æðstu stöðum hjá bönkum, þar eru einnig ákvæði sem takmarka feita starfslokasamninga.

Í Hollandi er rætt um 20 prósenta þak á bónusa, og meira að segja í Bretlandi eru samtök lífeyrissjóða farin að heimta að kaup bankastjórnenda fylgi verðbólgu.

Simon Jenkins segir að þetta sé dæmi um að áhrif lobbýista út bankakerfinu séu farin að minnka í Evrópu eftir endalaus hneykslismál.

Í Bretlandi er staðan nokkuð öðruvísi, skrifar Jenkins. Þar dansa ráðamenn eftir pípu bankavaldsins. Hann nefnir dæmi um Royal Bank of Scotland sem í síðasta mánuði greiddi toppunum hjá sér 600 milljón pund í bónusa, eftir að bankinn hafði tapað 5 milljörðum punda.

Nóg er af svipuðum dæmum.

En bankarnir í Bretland væla eins og stungnir grísir ef minnst er á takmarkanir á græðgi þeirra. Þeir hafa her af lögfræðingum og lobbýistum á sínum vegum. En veruleikinn sé sá að hatur á bönkum hafi verið að magnast upp síðustu árin – en bankarnir hafi látið eins og þeim standi nákæmlega á sama. Meira að segja stjórnmálamenn í Bretlandi geti ekki látið eins og almenningsálitið komi þeim ekki við.
Ólafur Thors um þras og þjóðrembu

Það er ágætt að hlusta á þetta í ró og næði, nú þegar menn eru veðurtepptir. Þetta er ræða eftir Ólaf Thors, þáverandi forsætisráðherra, frá því 1962.

Hann talar um þrasgirni Íslendinga og þjóðernisrembing.

Þetta er af vef Borgarskjalasafns Reykjavíkur, hér er hjóðskráin:

Ólafur Thors: Þagnið dægurþras og rígur
Norðrið

Þetta er mynd af landinu okkar eins og það lítur út á gervihnattamynd. Við erum þrátt fyrir allt í norðrinu. Það er ábyggilega hundleiðinlegt að vera fastur í bíl einhvers staðar og maður þakkar björgunarsveitum, en þegar náttúran lætur á sér kræla með þessum hætti er það samt sameiginleg reynsla sem færir okkur nær hvort öðru. Fólk man eftir því þegar það var börn og skólar lokuðu vegna veðurs. Einhvern veginn gerðist það oftar í gamla daga. Á Facebook tala allir um veðrið í staðinn fyrir að þrasa um pólitík.
Einn ríkasti maður Noregs: Vill hnekkja valdi banka

Öystein Stray Spetalen er einn ríkasti maður í Noregi, milljarðamæringur og fjárfestir.

En hann er ómyrkur í máli í garð fjármálastofnana í viðtali sem sagt er frá í Dagens Næringsliv.

Spetalen segir að bankar haldi fólki í gíslingu, þeir beiti heilu samfélagin ógnarstjórn. Með spákaupmennsku séu þeir stöðugt að hækka verð á hrávöru og þeir smyrji okurvöxtum á lán sem þjóðir eins og Grikkir geti ekki borgað.

Þessi fjárkúgun skaðar almenning og gerir ekkert til að auka verðmæti í samfélaginu, að mati Spetalens.

Spetalen segir að hnekkja þurfi valdi banka og spákaupmennsku þurfi að brjóta á bak aftur, í staðinn eigi að leggja áherslu á að byggja upp alvöru atvinnugreinar eins og þekkingariðnað.

„Allt tal um frjálsan markað byggir á hlægilegum kenningum frá níunda áratugnum sem virka ekki í raunveruleikanum,“ segir Spetalen. „Það er skammvinn gleði að flytja framleiðsluna burt til fátækra landa þar sem kostnaður er lágur. En hvað gerist svo þegar maður er búinn að grafa undan stoðum eigin efnahagslífs og ekkert blasir við nema skelfingin ein. Ég hef reynt að segja Höyre þetta, en án árangurs.“
Kirkjur, Mazen, Útlagi og Klaustrið á Skriðu

Í Kiljunni á miðvikudagskvöld höldum við áfram umfjöllun um bókaflokkinn Kirkjur Íslands.

Að þessu sinni skoðum við tvö verk eftir Guðjón Samúelsson, Landakotskirkju og Laugarneskirkju. Leiðsögumaður okkar er Pétur H. Ármansson arkitekt.

Kirkjurnar eru mjög ólíkar, Landakotskirkja í gotneskum stíl, með þjóðlegu ívafi, steinsteypt sem þótti mjög óvenjulegt. Laugarneskirkja í fúnkísstíl. En báðar kirkjurnar standa mjög fallega í borgarlandslaginu, Landakotskirkja gnæfir efst á hæð en Laugarneskirkja hefur í kringum sig mikið torg.

Við fáum í þáttinn ljóðskáldið Mazen Maarouf. Hann er Palestínumaður, sem hefur verið flóttamaður í Líbanon allt sitt líf, en hefur undanfarin misseri notið hælis á Íslandi. Ljóð Mazens hafa verið þýdd á ýmis tungumál, en hann hefur að auki þýtt íslenska höfunda yfir á arabísku. Reynsla hans er mjög ólík þeirri sem við eigum að venjast – Mazen hefur enga pappíra, borgaraleg réttindi né þá vernd sem við myndum telja að rithöfundar þyrftu að hafa.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Útlaga eftir Jakob Ejersbo og Klaustrið á Skriðu eftir Steinunni Kristjánsdóttur. Síðarnefnda bókin fékk Fjöruverðlaunin um daginn.

En Bragi er á sínum stað.
Úr Ljósmyndasafninu: Mynd frá haftatíma

Ljósmyndasafn Reykjavíkurhefur þann skemmtilega sið að birta á vef sínum ljósmynd vikunnar með skýringatexta. Ljósmynd þessarar viku er eftir Sigurð Úlfarsson. Hún er fá árunum í kringum 1950, þegar sat ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokks og Alþýðuflokks – svokölluð Stefanía.

Allir mögulegir hlutir voru þá skammtaðir, föt, matvæli, byggingarefni – myndin sýnir biðröð fyrir utan búð á Laugavegi.

Um þennan tíma hefur ekki sérlega mikið verið fjallað – nema hvað Jakob F. Ásgeirsson skrifaði merka bók sem nefnist Þjóð í hafti. Á þessum tíma starfaði embætti Skömmtunarstjóra ríkisins, en í kringum höftin þreifst mikil spilling og brask.

Sjá vef Ljósmyndasafns Reykjavíkur með frekari skýringartexta.
Aldur til að kaupa áfengi og áfengissala á Íslandi – og í samanburðarlöndum

Eitt af því sem var rætt í Silfri Egils á sunnudag var samþykkt landsfundar Sjálfstæðisflokksins um að lækka áfengiskaupaaldur niður í átján ár og leyfa sölu á áfengi í almennum verslunum.

Það er misjafnt hvernig þessum málum er háttað í nágrannalöndum okkar. Í Noregi mega þeir sem eru eldri en 18 ára kaupa léttvín og bjór, en maður þarf að vera kominn orðinn 20 ára til að kaupa sterkt áfengi.

Það er hægt að kaupa léttöl í búðum, en annars er áfengi sem er sterkara en 4,7 prósent selt í Vinmonopolet.

Í Svíþjóð hafa þeir Systembolaget, sem samsvarar Ríkinu á Íslandi. Þar er selt allt áfengi sem er sterkara en 3,5 prósent. Áfengiskaupaaldurinn er 20 ár.

Í Finnlandi kallast hinar opinberu áfengisverslanir Alko – það er mjög sjarmerandi. Þar er selt allt áfengi sem er sterkara en 4,7 prósent. Þeir sem eru orðnir meira en 18 ára mega versla í Alko.

Í Damörku er kerfið svo allt öðruvísi og líkara því sem gerist í Þýskalandi og Bretlandi – það þýðir að áfengissala er að mestu frjáls, nema hvað takmarkanir geta verið í gildi á kvöldin.

Í Guardian í dag birtist forvitnileg grein um ríki í Bandaríkjunum sem hafi ekki gert sér grein fyrir því að bannárin eru liðin. Þar má lesa að sums staðar vestra eru í gildi mjög harðar reglur um sölu áfengis og meira að segja þekkjast ríkisverslanir í ríkjum eins og Pennsylvaníu og Utah.

Í Bandaríkjunum hafa verið í gildi lög síðan 1984 sem nefnast The National Minimum Age Drinking Act. Þar er er gert ráð fyrir að lágmarksaldurinn til að fara með áfengi sé 21 ár. Það er þó misjafnt hvernig er farið eftir þessum lögum.
Hrikalegur ójöfnuður í Bandaríkjunum

Þetta myndband fer eins og eldur í sinu um veraldarvefinn.

Það sýnir hinn hrikalega ójöfnuð í bandarísku samfélagi – þar sem fámennur hópur er ofsaríkur en stór hluti þjóðarinnar á ekki neitt. Og ekki á millistéttin heldur mikið.

Og eins og sýnt er, ójöfnuðurinn er miklu meiri en Bandaríkjamenn halda sjálfir.
FT: Er Íslenska leiðin þjóðsaga?

Mikið hefur verið talað um íslensku leiðina út úr kreppu og að hún sé sérlega góð. Útbreiddur er sá misskilningur að Íslendingar hafi ekki sett fé í fallandi banka.

Í grein í Financial Times er fjallað um þetta. Segir að miklar efasemdir séu farnar að kvikna um íslensku leiðina. Spurt er hvort hún sé þjóðsaga.

Íslendingar hafi sett meira fé í að bjarga fjármálastofnunum en aðrar þjóðir innan OECD, að undanskildu Írlandi. Blaðið nefnir einnig hinar stóru kröfur sem erlendar fjármálastofnanir eiga útistandandi á Íslandi.

Hrun gjaldmiðilsins hafi heldur ekki verið jafn mikið hjálpræði og margir álíta – en framleiðslan eykst ekki að sama skapi, og lán eru verðtryggð, eins og FT bendir á.

Einnig er talað um gjaldeyrishöftin – sem AGS leyfði á Íslandi – og sagt að mjög erfitt sé að losa um þau. Vitnað er í Vilhjálm Egilsson sem segir að höftin hafi verið mistök og menn finni enga leið út úr þeim.
Árni Páll – og kaleikur Jóhönnu

Menn spyrja sig hvort Árni Páll Árnason, nýkjörin formaðu Samfylkingarinnar, hafi mislesið stöðuna varðandi stjórnarskrármálið.

Skoðanakönnun sem birtist á Stöð 2 í kvöld sýnir að meirihluti kjósenda vill klára málið – þar af mikill meirihluti kjósenda Samfylkingarinnar (og Bjartrar framtíðar raunar líka).

Aðrir myndu segja að Árni Páll sé einfaldlega raunsær – hann komi fram og segi að ekki sé hægt að koma nýrri stjórnarskrá í gegnum þingið á þeim stutta tíma sem er fram til kosninga.

Þetta sé bara rétt og satt.

En þá spyrja er spurt á móti, hví þurfti Árni Páll að flytja þessi tíðindi – hann hefur aldrei verið sérstaklega mikið með stjórnarskrána á sinni könnu – hví lét hann ekki Jóhönnu um það?

Er þetta ekki hennar kaleikur? Þarf ekki að spyrja hana?

Ýmsu er um að kenna að málið er komið í þessa þröng – en ein skýringin er óneitanlega verkstjórn forsætisráðherrans.

En Árni Páll situr uppi með þennan beiska drykk – og nú dynja skammir á honum úr öllum áttum, ekki síst frá stuðningsmönnum Samfylkingarinnar.

Staða Samfylkingarinnar var ekki sterk fyrir – hún er með aðeins 15 prósenta fylgi samkvæmt Gallup.

Árni Páll hefur gefið sig út fyrir að vera maðurinn sem talar af raunsæi – hann varar við stórum kosningaloforðum. Kannski er það í anda þessa sama raunsæis að hann segir beint út að nýja stjórnarskráin sé strand?

En þetta virðist ekki vera neitt að virka meðal kjósenda.
Andinn frá 1945

Hér eru brot úr nýrri heimildarmynd eftir leikstjórann fræga, Ken Loach. Hún nefnist The Spirit of 45. Fjallar um sigur Verkamannaflokksins í kosningum 1945, en til hans er rakið upphaf velferðarkerfis í Bretlandi.

Þetta var reyndar viðhorfið beggja vegna Atlantshafsins. Í Bandaríkjunum skyldu ungu mennirnir sem höfðu barist í heimstyrjöldinni, fórnað svo miklu, koma heim í samfélag þar sem þeir fengju örugga atvinnu.

Á þessum tíma var mun meiri jöfnuður en síðar varð – viðhorfin breytast mjög mikið með Thatcher og Reagan og áherslu þeirra á einstaklingshyggju og hluthafalýðræði.