Bréf um bótasjóði, Ted Turner, 7 hægri og úrelta flokkapólitík

Einhverra milljarða virði

Möguleikarnir eru tveir:

1. Við finnum ekki olíu – græðum ekkert og töpum kannski miklu á rannsóknum og leit.

2. Við finnum olíu og græðum peninga seint og um síðir. En Ísland verður þá ekki lengur merkisberi hreinnar orku, landið í norðri þar sem allt er hreint og tært. Við verðum orðnir olíuframleiðendur sem leggja til meiri hroða en við þykjumst vera að forða hnettinum frá með vistvænum orkulindum.

Gæti það verið lausn að gera stóran og mikinn samning við Norðmenn og slá nokkrar flugur í einu höggi?

Við afhendum þeim öll olíuréttindi á Drekasvæðinu gegn risastórri greiðslu hér og nú. Norðmenn vilja hjálpa okkur og ef sú viðleitni er tengd við góða gróðavon væri eflaust hægt að gera eitthvað þessu líkt. Við fáum sem sagt stóra greiðslu, strax í dag og einhverja prósentu af þeim tekjum sem kunna að verða af þessu í framtíðinni.

Norðmenn hafa þekkinguna og getuna og þeir kunna þetta fag.

Ísland getur með sanni sagst vera land hreinnar orku – meira að segja þótt við fáum einhverjar rentur af svæðinu frá Norðmönnum.

Er þetta ekki einhverra milljarða virði? Og er ekki milljarður í dag á við 10 milljarða eftir 20 ár?

- - -

Tær snilld eða tæknilegt vandamál

Gjörningur örfárra einstaklingar mun kosta þjóðina miklar skattbyrðar til áratuga, þetta gerðu þeir í nafni Kaupþings, Landsbanka og Glitnis að ógleymdu hugtakinu “útrásarvíkingar”. Þessir aðilar notfærðu sér það traust meðal annarra þjóða sem íslenska þjóðin hafði áunnið sér í gegnum áranna rás til þess að selja útlendingum ímynd trausts og áreiðanleika. Þessir einstaklingar svífast einskis þegar peningar eru annars vegar.

Íslenskir stjórnmálamenn sem höfðu verið kosnir af þjóðinni til þess að fara með stjórn landsins hafa brugðist, íslenskir stjórnmálamenn eru rúnir trausti, stofnanir sem áttu að fylgjast með bönkunum eru rúnar trausti. Fjöldi fyrirtækja mun verða gjaldþrota, fjöldi einstaklinga mun missa vinnuna, fjöldi einstaklinga mun verða gjaldþrota. Framundan er óðaverðbólga sem verður afleiðing gengishruns krónunnar þegar hún verður sett á „flot“. Fólk sem er í þeirri stöðu að eiga stóran hluta af fasteignum sínum mun tapa stórum hluta, ef ekki öllu, vegna verðtrygginar áhvílandi innlendra lána, myntkörfulánin munu hækka í beinu samhengi við verðfall krónunar og greiðslubyrgin eftir því.

Þeir peningar sem forsjált fólk hafði lagt fyrir verða verðlausir í bönkunum og í örvæntingu mun fólk reyna að ná þessum peningum út og greiða niður lánin en til hvers, það mun verða eins og skvetta einum lítra af vatni á stóra áramótabrennu og halda að maður geti þannig náð tökum á eldinum.

Áður en Glitnir var yfirtekinn af ríkinu hafði stór hluti Íslendinga ekki hugmynd um hvað Icesave var og þaðan af síður Edge. Fáa grunaði að það myndi lenda á almenningi á Íslandi að greiða þær skuldir sem þessir „útrásarvíkingar“ höfðu stofnað til.

Almenningur hafði ekki hugmynd að ein af ástæðunum fyrir þessum skuldum var sú að „víkingarnir“ fengu ekki lán eins og áður þar sem lánveitendur treystu sér ekki til að lána þessum fjárglæframönnum lengur. Eina leiðin hjá „víkingunum“ var sú að lofa bretum, þjóðverjum og holllendingum gulli og grænum skógum ef þeir leggðu spariféð sitt inn í bankana þeirra og þannig gætu þeir haldið áfram að velta á undan sér skuldunum, tær snilld eða hvað?

Það er að koma í ljós núna að vandamál bankana var fyrirsjáanlegt að einhverju leyti og vitað með jafnvel einhverra ára fyrirvara en þeir sem höfðu verið kosnir til ábyrgðar kusu að loka augunum og upplýsa ekki um stöðuna og þeir sem sáu atburðina fyrir innan bankakerfisins og ríkistofnana sem tengdust málinu forðuðu sér og eins miklu af eigin fé og mögulegt var.

Pólitískar hreinsunardeildir eru nú í kapphlaupi við tímann í því að hindra að það komi fram í dagsljósið spillingatengsl þessara fjárglæframanna inní stórnmálaflokkana

Atburðir síðustu vikna hafa svipt hulunni af Seðlabanka, ríkistjórn og alþingi, hulu sem hafði verið búin til af þeim sjálfum, hulu sem gaf til kynna að embættismenn, ráðherrar og þingmenn vissu alveg hvað þeir væru að gera og almenningi væri alveg óhætt að treysta þeim fyrir málinu. Núna stendur þetta fólk berskjaldað í kunnáttuleysi og getuleysi sínu, það er allt saman í nýju fötum keisarans og heimtar að við treystum því áfram í blindni.

Þetta fólk á enga heimtingu á trausti Íslendinga, þetta fólk hefur brugðist trausti og því á að kjósa að nýju, við Íslendingar eigum rétt á að velja nýtt fólk sem við getum treyst og við sættum okkur ekki við neitt annað.

Ef núverandi ráðamenn viðurkenna ekki getuleysi og ráðaleysi sitt og boða til kosninga þá mun langlundargeð íslendinga þrjóta og það mun sjóða uppúr með ófyrirséðum afleiðingum, slík er reiðin meðal almennings og það er litlu að tapa.

- - -

Vantar skoðanakannanir

Við konan vorum að velta fyrir okkur hvernig stæði á því að fjölmiðlar landsins væru ekki uppfullir af skoðanakönnunum varðandi álit almennings á því hvort ríkistjórnin ætti að víkja, seðlabankaráð og bankastjórar ættu að fara, hvort það ætti að hreinsa út úr fjármálaeftirlitinu, hvað fólki fyndist um pólitískar ráðningar í bankaráð nýju bankanna og að fyrrum yfirmenn bankanna séu komnir með hærri tign innan þeirra?

Þetta eru allt spurningar sem venjulegt fólk sem nennti ekki að hugsa um pólitík og fjármál fyrir 7 vikum er að spyrja hvert annað að alls staðar!

Þegar það hefur hentað eigendum fjölmiðlanna og flokksbræðrum þeirra þá hafa fjölmiðlar látið rigna yfir okkur skoðanakönnunum hægri vinstri, nú í dag þá kemur ekki ein einasta skoðanakönnun sem mælir fylgi almennings með eða á móti þessum spurningum sem almenningur vill fá svör við.

Einnig væri gaman að vita hvað ríkisstjórnin er búin að láta gera margar skoðanakannanir fyrir sig á hinum ýmsu málum og hverjar niðurstöðurnar hafa verið úr þeim könnunum.

- - -

Bótasjóðir tryggingafélaga

Það vantaði alveg í upptalninguna hjá þér í þættinum í dag um það sem ætti að skoða sérstaklega væru einnig bótasjóðir Tryggingafélaganna.

Það er ekki tilviljun að eftirfarandi sé staðreynd

Sjóvá = Milstone

Vís = Exista

TM = Stoðir

Vörður = Baugur

Þessi áhugi á tryggingarfélögum skal vera vegna þess að þessir aðlar sáu fyrir sér að gott aðgengi að bótasjóðum væri forenda þess að hægt væri að kaupa tryggingarfélög á háu verði. Fróðlegt væri að sjá hversu mikið af skuldabréfum þessi tryggingarfélög eigi í eiganda sínum og hver raunveruleg staða þessara bótasjóða sé í dag.

- - -

Nýtum mannauðinn

Ég legg það nú ekki í vana minn að skrifa þáttastjórnendum en ætla að gera undantekningu á því í þetta skiptið. Mér ofbauð svo frekjan í Vilhjálmi í dag. Hann greip stöðugt orðið eða átti stöðugt orðið þannig að maður fékk ekkert að heyra í Lilju og hefði svo gjarnan viljað það. Það hefði verið gott ef þú hefðir haft betri stjórn á honum Vilhjálmi sem virkaði á mig sem ,,gamall,, fulltrúi alls þess sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur staðið fyrir ;(

Annar vill ég óska þér til hamingju með þáttinn þinn sem er mjög góður þar sem þú nærð til okkar ,,venjulega fólksins,, með því að taka í þáttinn fólk sem hefur eitthvað að segja, kemur með hugmyndir og tillögur. Þetta fólk er ekki framlenging á þeim stjórnmálamönnum sem við erum fyrir löngu búin að missa allt traust á. Ég vil hvetja þig til að hvetja þetta ágæta fólk að setja tillögur og hugmyndir á blað og færa ríkisstjórninni þannig að eftir því verði tekið. Að það bjóði hugmyndir og starfskrafta (eða tilnefni fólk) þannig að þessu verði komið í einhvern farveg og eitthvað verði gert (hverja ætti að setja inn í rannsóknarnendir, Fjármálaeftirlitið, Seðlabankann, hvernig ætti að leysa þau vandræði þegar ,,stóra lánið,, kemur og hvernig á að kom til móts við okkur sem sitjum uppi með verðtryggðu lánin og missum meir og meir í húsinum okkar).

Það hafa ótalmargir komið bæði til þín og í Kastljós og vilja leggja hönd á plóginn með fyrrnefnd atriði og ekki síst að hefja skipulagðar framkvæmdir við að hreinsa orðspor okkar Íslendinga erlendis. En það er ekki nóg að tala það þarf að framkvæma og mér finnst að alþingi, allir þingmenn ættu að taka að sér að fara yfir góðar hugmyndir af fullum krafti !

Það er mikill mannauður í landinu sem við ættum að nýta í þennan lífróður.

- - -

Úrelt flokkapólitík

Ég var að velta því fyrir mér hvort þú eða einhver af lesendum þínum geti frætt mig um hvað þurfi að gerast til að hægt sé að leggja af flokkapolitíkna eins og hún er í dag.

Ég hef aldrei stutt við bakið á þessu kerfi sem mér hefur alltaf fundist fallið til þess eins að hygla félögum sínum í framapoti frekar en eiginlegum málefnum og hugsjónum.

Núna sýnist mér vera í fyrsta skipti að þorri þjóðarinnar gæti verið á sama máli og því tækifæri til breytinga.

Mér hryllir við þeirri tilhugsun að við fáum kosningar og að við stjórninni taki fólk af nákvæmlega sama sauðhúsi og hefur verið.

Hryllir við því að þeir sem nú sitja eigi hugsanlega afturkvæmt og ef ekki að þá sjái flokkurinn til þess að þeir komist í hinar og þessar „þægilegar“ stöður til að eyða ævikvöldunum í.

Stöður sem þeir eiga engan veginn skilið nema í hugum samferðafólks þeirra í flokknum því þau hafa „unnið að sömu markmiðum“ eða „eru svo góðir gaurar“…

Þetta er rotið… fólk hlýtur að sjá það!

- - -

Turner tapaði líka

Er að horfa á Late Edition, pólitíska spjallþáttinn á CNN, þar sem Ted Turner, stofnandi CNN er að fjalla m.a. um efnahagsþrengingar heimsins. Hann sagði, aðspurður, rétt í þessu að hann hefði sinn persónulega sparnað að mestu í ríkisskuldabréfum, en hann hefði tapað milljónum dollara á verðbréfum, sem hann hefði keypt í íslenskum bönkum.

Það virðist enginn endir á því hversu víða „athafnasemi“ útrásarvíkinganna hefur teygt sig. Orðspor landsins lítils virði.

- - -

Innlán eru ekki verðtryggð

Þú gleymdir að minnast á eitt í umræðunni um verðtryggingu. Innlán eru að mestu ekki verðtryggð enda þarf að binda þau í 3 ár ef á að verðtryggja þau. Bankarnir eru skakkir í verðbólgunni upp á amk. 300 milljarða þ.e. þeir eru með 300+ milljarða meiri verðtryggð útlán en innlán og þess vegna er grundvallarhugmyndin af verðtryggingu ekki í gangi. Þá meina ég að í samfélaginu séu innlán verðtryggð og útlán líka og verði því til ákveðið jafnvægi. Það sem gerist því er að skuldir einstaklinga hækka og bankarnir sem millimenn innlána og útlána græða þar sem eignir hækka ekki.

- - -

7 hægri

Ég og aðrir landsmenn þurfum að búa við það að leggja allt okkar undir þegar að við tökum lán og þurfum að standa og falla með þeim skuldbindingum sem því fylgir. Við leggjum íbúðarhúsin okkar að veði, bílana og aðrar veðhæfar eignir. Fáum jafnvel veð hjá foreldrum og tengdum aðilum þó ekki sé það góð latína.

Fram hefur komið að Þorgerður Katrín og eiginmaður hennar Kristján Arason hafi fært sparnað sinn í einkahlutafélagið 7 hægri ehf.

Ég get ekki fallist á að þetta sé eðlileg ráðstöfun og tel hana reyndar algerlega siðlausa.

Fyrir liggur að umrætt fyrirtæki þeirra var stofnað snemma árs 2008 þ.a. það er ekki langt síðan að þau færðu eignir og þar með skuldir og ábyrgðir yfir í félagið. Fullyrðing hennar um það sé langt síðan yfirfærslan hafi átt sér stað er því röng.

Nánast allir yfirmenn í KB banka sem keyptu hlutabréf í bankanum undanfarin ár fjármögnuðu viðskiptin með erlendum lánum. Þegar um síðustu áramót hafði krónan verið að falla gagnvart helstu gjaldmiðlum og gengi hlutabréfa í bankanum hafði fallið úr um 1.000 í 700.

- Eins og aðstæður og umræður voru á markaðnum er ekki trúverðugt að búast hafi mátt við arði í nánustu framtíð af þessu félagi þeirra.

- Það getur varla talist eiginlegur atvinnurekstur að færa sparifé sitt, t.d. hlutabréf, yfir í einkahlutafélag.

- Er það trúverðug skýring að þetta sé gert í eðlilegum tilgangi. Hafa má í huga að ef allt er með eðlilegum hætti þá er með þessari ráðstöfun verið að færa eignir úr 10% skattþrepi hjá einstaklingum yfir í félagaform þar sem tekjuskattur er 18% (e.t.v 15% á næsta ári þ.e. ef lögum verður ekki breytt) og síðan þurfa einstaklingar að borga 10% fjármagnstekjuskatt af arðinum sem þeir gætu hugsanlega fengið. Slíkt er varla trúlegt ef menn hafa svona mikla trú á fjárfestingunum eða hvað? – Er þá ekki einfaldara og ódýrara að hafa sparnaðinn á eigin kennitölu og nafni.

- Er trúlegt að eiginmaður ráðherra sem var skilgreindur sem einn af lykilstjórnendum KB banka, hafi ekki búið yfir innherjaupplýsingum sem aðrir landsmenn höfðu ekki, þegar að ákvörðun var tekin um að færa sparnaðinn yfir í einkahlutafélagið

- Ráðherra sem á maka í slíkri lykilstöðu sem Kristján Arason var í og á hlutabréf upp á fleiri hundruð milljónir og e.t.v. gríðarlegar skuldir á móti. Er slíkur ráðherra hæfur til að taka pólitískar ákvarðanir sem geta haft afar mikil áhrif á starfsemi viðkomandi fyrirtækis sem hann á í og þá um leið mikil og bein áhrif á eignir og skuldir þeirra hjóna.

- Er hægt að treysta því að ráðherra í slíkri stöðu taki hagsmuni heildarinnar fram yfir ríka hagsmuni sína? (nú er ég ekki að segja að hún hafi gert það en er þetta heppilegt)

- Er óeðlilegt að menn spyrji sig hvort hægt sé að skoða gagnrýni menntamálaráðherra á seðlabankastjóra undanfarnar vikur í ljósi þessara hagsmuna?

Blasir það ekki við að menntamálaráðherra, Þorgerður Katrín, hefur undanfarið verið algerlega vanhæf í starfi sínu sem ráðherra og umrædd yfirfærsla á persónulegum sparnaði hafi eingöngu verið gerð í þeim tilgangi að koma sér undan ábyrgðum af lánum vegna hlutabréfakaupanna?

Er þetta samboðið ráðherra landsins?

- - -

Skuldir heimilanna

Nú þegar búið er að semja um skuldir óreiðumanna er komið að því að semja um skuldir heimilanna.

Í kjölfar hruns efnahagskerfisins er ljóst að eitt af stóru málunum í dag snýst um húsnæðislán heimilanna. Eins og kunnugt hafa stjórnvöld nú gripið til þeirrar tímabundu ráðstöfunar að bjóða upp á frystingu afborgana erlendra lána til 4-6 mánaða. Beðið hefur verið eftir útspili stjórnvalda í tengslum við verðtryggðu lánin. Þann 14.11.2008 kynnti ríkisstjórnin svo „Aðgerðir í þágu heimilanna“ þar sem verðtryggðu lánin eru til umfjöllunar. http://www.forsaetisraduneyti.is/frettir/nr/3206

Þessar aðgerðir sem „einkum (eru) ætlað(ar) að hjálpa almenningi að standa við skuldbindingar sínar við erfiðar aðstæður“ eru í besta falli viðleitni. Í versta falli bera þær þess of skýr merki að ríkisstjórnin sé ekki í nógu góðum tengslum við þjóð þá sem hún hefur verið kosin til að vera málsvari fyrir. Betur má ef duga skal. Þörf er á varanlegum lausnum.

Ég vil því kynna til sögunnar hugmynd í þágu ríkisstjórnarinnar sem er einkum ætlað að hjálpa henni að standa við skuldbindingar sínar gagnvart kjósendum við erfiðar aðstæður:

Boðið verði upp á þann valkost að erlend lán verði umreiknuð á þann veg að þau líti út fyrir að hafa upphaflega verið tekin sem verðtryggð krónulán. Lánin verði svo endurfjármögnuð af Íbúðalánasjóði (í krónum) og skuldbreyting eigi sér stað. Íbúðalánasjóður taki veð í húsnæðinu á móti.

Verðtrygging verði gerð óvirk í beinu framhaldi. T.d. frá og með 1. júlí 2008. Verðtrygging verði ekki virk fyrr en Seðlabankinn nái verðbólgumarkmiði sínu sem er 2,5%. Hugsanlega taki þjóðin upp annan gjaldmiðil í millitíðinni þar sem verðtryggingin er ekki hluti af kerfinu.

Stofnaðir verði tveir aðlögunarsjóðir með löggjöf frá Alþingi sem taki á sig mismuninn. Annars vegar sjóður sem meðhöndli verðtrygginguna og starfi í líkingu við það sem Gunnar Tómasson, hagfræðingur, kynnti í Fréttablaðinu þann 12.11.2008:

„1. Verðbótaþáttur húsnæðis- og námslána frá 1. júlí 2008 til 31. desember 2009 komi hvorki til innheimtu hjá lántakendum né bætist við höfuðstól útistandandi lána heldur greiðist af sérstökum aðlögunarsjóði stofnsettum af Alþingi með neyðarlöggjöf líkt og beitt var við yfirtöku bankanna.

2. Aðlögunarsjóðnum sé heimilt að gefa út, og veitendum húsnæðis- og námslána sé skylt að taka við, til lúkningar á verðbótaþætti lánanna á ofangreindu tímabili skuldabréf til tíu ára sem (i) bera 5% nafnvexti á ári, (ii) eru afborgunarlaus fyrstu fimm árin, og (iii) endurgreiðast síðan með fimm jöfnum árlegum afborgunum.“

Hins vegar sjóður sem hefði það hlutverk að yfirtaka skuldir í erlendri mynt vegna skuldbreytingu á húsnæðislánum heimilanna og greiða þær skuldir niður. Þannig yrði til ríkistryggður sjóður, skuldsettur í erlendri mynt. Sjóðurinn gæti hugsanlega fjármagnað sig með skuldabréfaútboði því hugsanlega hefðu fagfjárfestar áhuga á að lána sjóðnum (ríkinu) fyrir þessum skuldum á hagstæðari kjörum heldur en upprunalegu lánin voru veitt á. Þannig væri jafnvel hægt að takmarka afföll sjóðsins í krafti magnviðskipta með skuldirnar. Nú og ef svo heppilega vill til að áform stjórnvalda um að styrkja gengi krónunnar takist þá lækkar höfuðstóll skulda sjóðsins í krónum talið.

Ef stjórnvöld vilja koma í veg fyrir fjöldagjaldþrot heimilanna og stórfelldan fólksflótta í kjölfarið verða þau að horfast í augu við að aðgerða sem þessa er brýn þörf. Því miður er tíminn afar naumur sem stjórnvöld hafa til að bregðast við yfirfofandi neyðarástandi. Sem betur fer höfum við hins vegar nægan tíma til að vinna okkur út úr hlutunum ef stefnan er tekin í rétta átt og velferð almennings tryggð. Tími breytinga er engu að síður núna. Um það verður ekki deilt.