arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Að hneigja sig fyrir drottningu

Forsíða Morgunblaðsins í dag vekur spurningar:

Hversu djúpt á maður að hneigja sig fyrir drottningu?

Á maður yfirleitt að hneigja sig fyrir drottningum eða öðru kóngafólki?
Tilræði við lýðheilsu

Hún er þörf fyrirspurn Elínar Hirst um sykurausturinn hjá Mjólkursamsölunni.

Kannski myndi einhver segja að þetta komi Alþingi ekki við, en staðreyndin er sú að Mjólkursamsalan er einokunarfyrirtæki, nánast allsráðandi á markaði.

Vörur frá þessu fyrirtæki eru í hverri einustu matvörubúð á landinu í miklu magni. Sykursukk þess er tilræði við lýðheilsu.

Mjólkursamsalan ber því við að hún framleiði líka vörur án sykurs. En þær vörutegundir eru afar fáar, öll vöruþróunin virðist miða við sykraða jukkið. Og það er eins og vörunum sem eru sykraðar eins og sælgæti sé beinlínis beint að börnum.

Elín höfðar til betri vitundar stjórnenda fyrirtækisins, biður þá að framleiða hollari vöru. En svo mætti líka hugsa sér að tímabært sé að vinda ofan af einokun Mjólkursamsölunnar.
Viðbyggingin við Sundhöllina

Í dag voru afhent verðlaun fyrir tillögu um útisundlaug við Sundhöllina í Reykjavík.

Þetta á nokkra forsögu, eins og Gunnar Smári Egilsson fjallar um á Facebook. Hann rifjar upp að Bolli Kristinsson hafi á sínum tíma hvatt til slíkrar byggingar og látið gera teikningu af húsi sem yrði einhvers konar framhald af byggingunni sem er eftir Guðjón Samúelsson.

Þetta leit svona út, er eins og í beinu framhaldi af Sundhöllinni. En sumir myndu kannski segja að þetta sé stórt og klossað.

Hér má svo sjá verðlaunateikninguna. Hana má skoða nánar á þessum vef. Þetta er í nútímalegum stíl, yfirbragðið fremur létt, en hvernig kemur þetta út í samræmi við gömlu bygginguna sem er frá 1937?
Borgaraleg menning

Sjálfstæðisflokkurinn á árum áður var flokkur sem lagði mikla rækt við menningu. Að sumu leyti var öðruvísi um að litast í Kalda stríðinu, þá tókust vinstri og hægri menn á um forræði í menningunni, en aldrei þurfti að efast um stuðning Sjálfstæðisflokksins við listir, menningu og menningarstofnanir.

Á árunum þegar ég var í menntaskóla og Hannes H. Gissurarson var þar stundakennari var ennþá talað um þetta sem borgaralega menningu.

Ég man að Hannes sagði að þar væru Beethoven og Thomas Mann toppurinn.

Morgunblaðið lagði alltaf mikið upp úr menningarumfjöllun og forystumenn í flokknum voru menningarlega sinnaðir, þar nægir að nefna Bjarna Benediktsson, Gunnar Thoroddsen og Davíð Oddsson.

Nú verður vart við ansi mikla hreyfingu innan Sjálfstæðisflokksins sem virðist hreint og beint vera andsnúin menningu. Rökin eru alltaf þau sömu, við höfum ekki efni á menningu meðan við getum ekki leyft okkur þetta eða hitt.

En auðvitað getur þetta átt við á öllum tímabilum. Ráðist var í byggingu Þjóðleikhússins í heimskreppunni. Það var fátækari og fámennari þjóð en við erum nú sem stofnaði Sinfóníuhljómsveitina, Listasafn Íslands og Þjóðminjasafnið.

Nú fer þessi umræða fram eftir kunnuglegum markalínum – listamenn gegn landsbyggðinni, 101 gegn Vestmannaeyjum. Þetta er ekki sérlega frjótt. En mikið saknar maður þess að menningarlega sinnað fólk innan Sjálfstæðisflokksins taki til máls og reyni aðeins að skýra málin út fyrir hinum teboðssinnaðri flokksfélögum sínum.

Hvað segir Björn Bjarnason, Illugi Gunnarsson, Davíð Oddsson, Styrmir Gunnarsson, Júlíus Vífill Ingvarsson? Nú eða Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir, Hildur Sverrisdóttir og Áslaug Friðriksdóttir?

Geta þau útskýrt gildi borgaralegrar menningar?
Íslenskar bækur á fjölda tungumála

Þetta er ótrúlega skemmtilegur listi sem hér birtist – yfir íslensk skáldverk sem eru að koma út í ýmsum löndum.

Albaníu, Búlgaríu, Egyptalandi, Kína, Grikklandi, Líbanon, Bretlandi, fjöldi titla í Frakklandi og Þýskalandi, já og þeir eru líka furðu duglegir að þýða íslenskar bækur í Makedóníu.

Þarna eru alls konar höfundar, Gyrðir, Hallgrímur, Auður Ava, Einar Már, Gerður Kristný, Vilborg Davíðsdóttir, Kristín Marja, Steinunn Sigurðardóttir, Jón Kalman, Guðbergur – og Halldór Laxness.

Þessar þýðingar eru sérlega mikilvægar fyrir höfunda okkar og íslenskar bókmenntir. Stækka lesendahópinn og auka sýnina til annarra landa.

Himnaríki og helvíti eftir Jón Kalman á portúgölsku.
Að sameina menningarstofnanir

Það er ýmislegt í tillögum hagræðingarnefndar sem er þess virði að skoða.

Sumt er reyndar svo almennt orðað að það nær því ekki einu sinni að vera fyrsta skref í hagræðingarátt eins og þegar rætt er um að að fækka háskólum eða auka samstarf milli þeirra.

En svo eru tillögur sem eru mun sértækari en skila kannski allar mikilli hagræðingu.

Þannig er til dæmis með tillöguna um að sameina yfirstjórn Þjóðleikhússins, Sinfóníuhjómsveitarinnar, Íslenska dansflokksins og Íslensku óperunnar.

Nú held ég að megi fullyrða að í þessum menningarstofnunum sé engin óskapleg yfirbygging og heldur ekki greidd nein ofurlaun. Sinfónían ætti að fá að standa ein og sér, Dansflokkurinn var á árum áður innan Þjóðleikhússins og hugsanlega er fullt vit í því að innlima Óperuna í Þjóðleikhúsið. Þótt Harpa sé glæsileg bygging hentar hún ekki til óperuflutnings nema stöku sinnum – Harpa er tónleikahús ekki leikhús.

Þjóðleikhúsið er hins vegar afar falleg umgjörð utan um óperur – enda voru óperur fluttar þar á árum áður. Þar er hljómsveitargryfja og hljómburðurinn alveg fullnægjandi.

Ein rökin sem hafa verið notuð með því að Óperan sé í Hörpu eru þau að þar rúmist svo margir áhorfendur að minna þurfi að greiða með hverri sýningu. En það er í raun frekar dapurt ef Óperan situr uppi með að þurfa að fylla 1800 manna sal á hverri sýningu, í raun hlýtur það að virka eins og listrænn hemill á starfsemina.

Hvað sem líður fjárhagshliðinni.
Við þurfum að hafa þetta nákvæmara

Það er afskaplega erfitt að taka afstöðu til tillagna hagræðingarhópsins. Sumt er mjög almennt orðað, sumt hefur lengi verið í umræðunni – þarna eru gamlir kunningjar eins og niðurskurður í utanríkisþjónustunni og sameining Seðlabanka og FME – sumt er þegar verið að gera með einhverjum hætti.

En það er ekki alveg verið að „hrinda þessu í framkvæmd“ líkt og það var orðað á einum stað.

Þarna er ýmislegt sem hljómar skynsamlega, en orðalag eins og „stefnt skal að“, „gerð verði úttekt á“, „metin skuli þörf“ og „kannað verði“ er algengt í tillögunum.

Það er eiginlega ekki hægt að taka afstöðu fyrr en fyrir liggja nákvæmari tillögur og þá væntanlega greining á kostnaði, hvað kann að sparast og hvað tapast.

Það að ætla að færa alla fjárlagaliði aftur til þess sem var árið 2008 virkar eins og óhentug mælistika.

Þess vegna hljóta menn að bíða og sjá hvað af þessum tillögum ríkisstjórnin tekur upp á arma sína – fyrr en það gerist er kannski ekki um svo mikið að ræða.

Þetta eru semsagt almennar hugmyndir – við þurfum að hafa þetta nákvæmara. Og því er ekki að búast við því að mótmæli gegn þessu verði sérlega útbreidd, það vantar meira innihald.
Makríllinn í kvóta

Frá því var greint á Stöð 2 í gær að makríll yrði settur í kvóta á næsta ári – með frjálsu framsali.

Þetta þýðir að hægt verður að fara að versla með óveiddan makríl, nota hann sem veð í bönkum. Þeir sem fá úthlutað kvóta – sem er byggður á ákveðinni veiðireynslu – geta hagnast mjög, líka á því að selja kvótann einfaldlega frá sér.

LÍÚ er ábyggilega ánægt sem og bankarnir – þeir fá meiri veð í sjávarauðlindinni.

En makríllinn er flökkustofn sem er nýbyrjaður að synda að ráði inn í íslenska landhelgi. Hann gæti horfið einn daginn, rétt eins og síldin. Kenningar eru reyndar uppi um að óeðlilega mikið sé af makríl – eina ráðið sé að veiða hann gegngdarlaust til að minnka stofn sem hefur orðið algjör sprenging í.

Það má spyrja: Eru framseljanlegir kvótar endilega besta aðferðin til að stýra þessum veiðum?
Erfið spurning

Ja, hvað segja menn? Meira að segja við heimafólkið eigum ekki gott með að svara þessu.
Steingrímur og Ögmundur

Ögmundur og Steingrímur eru að verða eins og Tommi og Jenni. Þeir geta eiginlega ekki búið í sama húsi.

Meðan þeir voru saman í ríkisstjórn var sífelldur ófriður milli þeirra. Á bak við hvorn þeirra voru sveitir fólks sem töluðu illa um hinn.

Maður hélt kannski að friður myndi ríkja þegar ríkisstjórnartíma þeirra lyki – eins og alkunna er endaði vera þeirra í ríkisstjórn með algjöru fylgishruni.

En nei, þeir halda áfram að deila um það sem gerðist á árum ríkisstjórnarinnar. Nú eru stóru orðin ekki spöruð.

Steingrímur skrifaði bók til að reyna að rétta hlut sinn eftir veruna í þessari stjórn – Ögmundi finnst á sig hallað og getur ekki látið vera að svara.

Það sem er merkilegast er að þessir tveir fjandvinir eru saman í þingflokki sem telur ekki sjö þingmenn. Maður hlýtur að spyrja hvernig andrúmsloftið er þar innan dyra – og hvort þetta er eitthvað sem er byggjandi á fyrir flokk Vinstri grænna?

Væri kannski betra fyrir flokkinn að þeir hyrfu báðir á braut? Steingrímur J. hefur verið á þingi síðan 1983, Ögmundur síðan 1995. Samtals í 48 ár – meira tvöfalt lengur en allir hinir þingmenn VG samanlagt.
Listamenn og stjórnmálamenn

Ég er ekki viss um að stjórnmálamenn á Íslandi séu hræddir við listamenn, eins og Elliði Vignisson segir.

Þeir eru hins vegar hræddir við almenningsálitið, og það er ágætt – þannig virka lýðræðissamfélög.

En almennt séð held ég að sé óhætt að fullyrða eftirfarandi:

Það er betra að búa í samfélagi þar sem stjórnmálamenn eru hræddir við listamenn en þar sem listamenn eru hræddir við stjórnmálamenn.
Styttist í leikinn – kuldi, vindur og slydda í kortunum

Nú styttist í leikinn við Króata, hann er á föstudagskvöld. Þeir telja sig vera heppna sem hafa miða.

En er það víst?

Spár gera ráð fyrir hryssingslegu veðri. Hita við frostmark, slyddu og vindi – líkt og sjá má hér .

Þetta eru býsna erfið skilyrði til að spila fótbolta – það er ekki tilviljun að þessi íþrótt er leikin að sumarlagi á Íslandi.

Þeir sem sitja í stúkunni – hinir heppnu sem fengu miða – verða svo að passa sig að deyja ekki úr kulda.

Ætli menn hafi eitthvað pælt í að fresta leiknum?

Líklega er það ekki hægt. Leikdagar í heimeistarakeppni eru festir með löngum fyrirvara.

Það gæti kannski komið til greina að flytja leikinn eitthvað annað? Til Skotlands, Danmerkur, Noregs?

En þá yrðu auðvitað fáir íslenskir áhorfendur – nema efnt yrði til mikilla þjóðflutninga með öllum tiltækum samgöngutækjum?

Einhver mesti vetrarfótbolti sem hefur verið leikinn á stórmóti á Íslandi, úrslit bikarkeppninnar 1965. Þetta var á Melavellinum og mikið skrifað um hinar erfiðu aðstæður.
Stórar eyður í Íslandsögunni

Ég fór suður í Keflavík um daginn með Jóni Kalman Stefánssyni – tilefnið er ný skáldsaga hans, Fiskarnir hafa enga fætur.

Eitt af því sem við ræddum þarna í gamla heimabænum hans var hveru stórar eyður væru í söguþekkingu og sagnaritun.

Til dæmis er það svo að ekki er til neitt sagnfræðirit sem gerir varnarliðinu (sumir vildu kalla það hernám) almennilega skil. Þá meina ég ekki út frá herfræðilegu sjónarhorni, heldur því hvernig samskipti Íslendinga og hersins voru, hermanginu svokallaða, menningaráhrifunum – sem líka var kölluð hugarfarsspilling –, hinum endalausu deilum um herinn, þeim sem urðu ríkir á hernum og þeim sem fengu atvinnu hjá honum. Og hvernig við reyndum að mjólka herinn, en vorum í leið með reglur eins og að svartir hermenn fengju ekki að vera í liðinu.

Þarna er í rauninni stórt gat.

Á Facebook var umræða um að það vantaði líka almennilega sögu Sambands íslenskra samvinnufélaga. Um það hvernig þessi merka hreyfing varð svo valdamikil, um hin miklu ítök hennar í stjórnmálum og hvernig hún spilltist smátt og smátt, gliðnaði loks í sundur – en varð grunnurinn að viðskiptaveldi fyrrverandi starfsmanna SÍS sem sáu sér leik á borði.

Þarna er önnur eyða. Það þarf að skrá þessar sögur til að við áttum okkur á stóru línunum í lýðveldissögu okkar. Því miður held ég að við séum býsna blind gagnvart henni.
Er hægt að breyta lögum sem við fáum gegnum EES – er samningurinn stjórnarskrárbrot?

Það er stundum skrítið þegar menn segja A en sleppa því svo að segja B.

Þannig er það til dæmis með umræðu undanfarinna ára um Evrópusambandið. Mörg rök sem þar hefur verið beitt duga alveg jafnvel gegn aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu – þaðan sem við þiggjum heilu lagabálkana án þess að hafa neitt um þá að segja.

Þar fer náttúrlega fram rækilegt fullveldisframsal.

En nú heyrist sagt B. Það er í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins í dag – og er frá næstáhrifamesta andstæðingi Evrópusambandsins á Íslandi, Davíð Oddssyni.

Nú vill þannig til að EES samningurinn var gerður í forsætisráðherratíð hans, þannig að hann ætti að þekkja málið gerr en flestir aðrir.

Davíð segir að ótækt sé að Alþingi Íslendinga taki lög frá Evrópusambandinu og samþykki þau athugasemdalaust – þannig sé þingið að afsala sér lagasetningarvaldinu.

En líklega er þetta það sem hefur verið að EES-samningnum alveg frá upphafi. Þá voru fengnir lögfræðingar til að sýna fram á að hann bryti ekki í bága við stjórnarskrána – en álit þeirra orkuðu alltaf tvímælis. Og þarna verður heldur ekki séð betur en að forsætisráðherrann á þeim tíma þegar samningurinn var gerður sé farinn að hallast að því að hann sé stjórnarskrárbrot.

Það eru nokkur úrræði við því: Að breyta stjórnarskránni, að halda áfram að afgreiða EES-lög eins og ekkert sé eða að prófa að neita lögum þaðan og sjá hvað skeður?

Og svo er auðvitað hægt einfaldlega í framhaldi af því að slíta þessu samstarfi af hálfu Íslendinga.

Orðrétt segir í Reykjavíkurbréfinu:

„Þau lög, sem þingið hefur ungað út síðustu árin, koma flest úr leiðigjörnustu lagaframleiðslu sem þekkist, sunnan úr Brussel. Og það er verst varðveitta leyndarmál á Íslandi, að það sem þaðan kemur er gert að lögum á Íslandi, eins og þýðingarmikill hraðpóstur sé á ferðinni í hvert sinn og þau lög bera með sér, að þeir sem senda þau á færiband þingsins, þeir sem fletta þeim í fáeinar mínútur í nefnd og þeir sem samþykkja þessar afurðir svo samhljóða í þinginu, hafa ekki lesið þær.

Þessu neita fáir þingmenn, nema þeir allra óheiðarlegustu og skýring þeirra er einföld. »Við getum ekki breytt neinu í sendingunum frá Brussel. Það er ekki gert ráð fyrir því.« Þetta segja þeir, þótt þeir hafi þann kost og þá skyldu að hafna slíkum frumvarpssendingum með sama hætti og öðrum frumvörpum sem þeir eru ósáttir við. Ef kosturinn væri aðeins einn í tilvikum sendinga tilskipana frá Brussel, byggðum á EES-samningunum, þá hefði sá samningur gengið þvert gegn stjórnarskrá landsins. Því að óbreyttri stjórnarskrá er óheimilt að afsala lagasetningarvaldi þingsins annað, rétt eins og dómsvaldinu.“
Tónlist er hollari en íþróttir

Tónlist er hollari en íþróttir, stendur í þessari grein sem birtist á vef YLE, finnska sjónvarpsins. Greinin er á sænsku.

Þarna segir að tónlist sé besti vinur heilans og geti opnað heilastöðvar sem séu lokaðar – og einnig geri tónlistin fólk hæft til að fást við önnur verkefni.

Greinin byggir á rannsóknum sem hafa farið fram í Helsinki og er beinlínis fullyrt að tónlist sé miklu heilsusamlegri en íþróttirnar.

Þarna er hvatt til að meiri tónlist sé kennd í skólum, enda efli hún einbeitingu og hæfileikann til að skilja og hugsa.

Raunar kemur fram að það sé dálítill munur eftir því hvaða tónlist þetta er. Klassísk tónlist inniheldur til dæmis meiri upplýsingar en popptónlist. Í greininni er sérstaklega mælt með óperunni La Traviata eftir Verdi.
Íslendingar, útlent fólk og sturtunektin

Landinn var með umfjöllun um sturtuvenjur í íslenskum sundlaugum. Reglurnar eru einfaldar, allir skulu baða sig naktir. Konur sér, karlar sér. Ungir og aldnir.

Þetta þykir okkur eðlilegt og fólki af sumum þjóðum þykir þetta ekki tiltökumál, til dæmis er Þjóðverjum sama og Skandínövum mestanpart. Þeir eru frekar afslappaðir gagnvart nekt.

En fólk frá vesturheimi getur orðið skelfingu lostið. Það er teprulegra.

Reyndar er líklegt að í Bandaríkjunum væri þetta aldrei tekið í mál – fólk fer í gegnum lífið þar án þess að sýna sig nakið.

Annað sem þætti óhugsandi þar er að fullorðið fólk og börn séu saman í sturtuklefa – allir berir.

Reyndar finnst manni nánast eins og tímaspursmál hvenær einhver fer að gera mál úr því hér.
Hver á gagnagrunninn?

Helgi Seljan var með merkilega úttekt í Kastljósi á sögu Íslenskrar erfðagreiningar.

Það hefur gengið á ýmsu, en umfjöllunin vakti eina stóra spurningu:

Hver á gagnagrunninn?

Þið getið horft með því að smella hér.
Albert Camus – 100 ár

Ég held ég hafi ekki verið spenntari fyrir neinum bókum þegar ég var strákur en verkum Alberts Camus.

Ég fékk þær að láni á bókasafni Hagaskóla og las, sumt kannski ekki alveg til skilnings: Pláguna, Útlendinginn, Fallið. Þær bækur Camus sem hafa komið út á íslensku.

Hann er sennilega ekki í jafn miklum hávegum nú og þá. Á þessum tíma var hann tákn fyrir andlegt hugrekki – maður sem reyndi að finna vit í því sem virtist vera tilgangsleysi lífsins. Hann glímdi líka við það í heimspekiritum sem ég las seinna: Mýtunni um Sýsifos og Uppreisnarmanninum, í fyrri bókinni fjallar hann um sjálfsmorð, í þeirri síðari um uppreisn sem ber þó ekki að rugla saman við byltingu – Camus var ekki trúaður á slíkar tilraunir til að skapa fyrirmyndarríki.

Camus er oft nefndur í sömu andrá og Jean-Paul Sarte. Vinátta þeirra og síðar fjandskapur skipar sess í franskri menningarsögu. Þar hefur Camus að nokkru leyti yfirhöndina, þótt Sartre geti talist vera meiri heimspekingur. En Camus náði að yfirgefa hreyfingu kommúnista, hann var virkur í andspyrnuhreyfingunni í stríðinu, fær Nóbelsverðlaunin yngstur manna, deyr í bílslysi ekki nema 46 ára – það lifir ennþá myndin af þessum gáfaða og fallega manni, með sígaréttuna í munnvikinu.

Satre hrakaði hins vegar eftir því sem árin liðu. Hann var vissulega stórt númer í menningarlífi Frakka, heimsfrægur og dáður, en bæði líkami hans og andi létu á sjá – hann gerði málamiðlanir við kommúnismann sem beruðu óheilindi hans.

Það er margt merkilegt í sögu Camus. Hann var „svartfætlingur“, pied-noir, en það voru Frakkar sem bjuggu í Alsír á nýlendutímanum. Alsír er sögusvið bæði Plágunnar og Útlendingsins. Svartfætlingarnir urðu að hafa sig á brott frá Alsír eftir að Frakkar töpuðu stríðinu þar – það var tilefni mikilla sárinda.

Camus var líka áhugamaður um fótbolta – það hefur verið sagt að þegar valið sé fótboltalið heimspekinga sé hann fyrstur í liðið.

Í gær voru liðin 100 ár frá fæðingu Alberts Camus. Hann var einungis 43 ára þegar hann fékk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Camus dó í bílslysi fáum árum síðar.
Joni

Afmælisbarn dagsins, sjötug í dag, snillingurinn Joni Mitchell, alla leið norðan úr Saskatchewan í Kanada. Tónskáld, textahöfundur og málari. Óhrædd listakona sem alltaf hefur farið sínar eigin leiðir – meira að segja í því hvernig hún stillir gítarinn sinn.
Litaðar ljósmyndir – Einstein á ströndinni

Þetta er geysilega skemmtilegur vefur. Þarna má sjá gamlar ljósmyndir, litaðar þannig að þær líta næstum út fyrir að vera nýjar.

Einhvern veginn tala þær öðruvísi til okkar með þessum hætti.

Einstein á ströndinni.

Audrey Hepburn í eldhúsinu.

Þessi fræga ljósmynd úr heimskreppunni verður sérkennilega lifandi.
Er hægt að hlusta á Gergiev?

Hér er býsna góð spurning:

Getur maður hlustað á hljómsveitarstjóra, sem hefur lýst yfir stuðningi við stefnu Pútíns gegn samkynhneigðum og réttlætt ofsóknirnar gegn Pussy Riot, stjórna Tsjaikovskí og Shostakovits?

Tsjaikovskí var samkynhneigður en Shostakovits mátti sæta eilífum ofsóknum frá hendi kúgunarvalds.

Spurningin er kannski ekki síður hvort maður nennir að hlusta verk eftir þessi tónskáld í meðförum slíks hjómsveitarstjóra – hvort maður hafi áhuga á því?

Sá sem hér er átt við er Valeri Gergiev, aðalstjórnandi í Marinskí leikhúsinu í Pétursborg og London Symphony Orchestra. Hann er sérstakur einkavinur Pútíns. Hann hefur meira að segja fengið viðurkenninguna Hetja vinnunnar, í gömlum sovéskum stíl. Trúverðugleiki hans þykir hafa beðið hnekki og það hafa verið mótmæli gegn honum á tónleikum í London.

En listamenn sem koma of nálægt einræðisherrum brenna sig oft á því – og slíkt getur verið ómögulegt að laga.

Pútín hengir orðu á Gergiev – Hetja vinnunnar.
Afar ósamstæð nefnd

Hafi nokkurn tíma sést nefnd sem er líklegt til að komast að engri niðurstöðu, þá er það hin nýja nefnd um endurskoðun stjórnarskrárinnar undir forystu Sigurðar Líndal.

Sigurður er einhver íhaldssamasti maður á Íslandi og fær til fulltingis við sig í nefndinni annan íhaldsmann í gegn, Birgi Ármannsson.

En svo eru þarna líka ákafir talsmenn breytinga á stjórnarskrá eins og Valgerður Bjarnadóttir, Freyja Haraldsdóttir sem sat í stjórnlagráði og Aðalheiður Ámundadóttir, hún er í flokki Pírata.

Jón Kristjánsson var formaður nefndar um breytingar á stjórnarskrá sem sat um miðjan síðasta áratug, en leystist upp vegna ágreinings. Svo er þarna annar fulltrúi Framsóknarflokks, Skúli Magnússon. Hann var í harðri andstöðu við allt stjórnarskrárferlið á síðasta kjörtímabili.

Það mun ganga næst kraftaverki ef þetta fólk getur komið sér saman um eitthvað.
Víða mjög dýrt að fljúga innanlands

Vísir birtir frétt um konu sem ætlaði að kaupa þrjá miða í innanlandsflugi fram og til baka milli Þórshafnar og Reykjavíkur, en hætti við sökum þess hversu miðarnir voru dýrir. Samanlagt áttu þeir að kosta 157.300. Semsagt rúmlega 50 þúsund krónur á mann, rúmlega 300 evrur.

Fólki er brugðið og finnst þetta dýrt – sem það er.

En þetta er langt í frá að vera eitthvað sér-íslenskt.

Víða í heiminum er það orðið svo að dýrara er að fljúga innanlands en milli landa. Í millilandaflugi er samkeppni, þar starfa lágfargjaldaflugvélög – verð á flugmiðum milli landa hafa lækkað meðan til dæmis verð á hótelgistingu hefur almennt farið hækkandi.

En slíkt hefur ekki gerst í flugi innanlands, þar er sjaldnast samkeppni að nokkru nemi. Það er erfitt að koma henni við á fáförnum flugleiðum. Önnur leið er að stórauka opinber framlög til innanlandsflugsins – en fyrir því er varla mikill hjómgrunnur.
Sæmd, Skýjaglópur, Ási grási

Í Kiljunni í kvöld fjöllum við um Sæmd, nýja skáldsögu eftir Guðmund Andra Thorsson. Bókin gerist í Reykjavík á seint á 19. öld, en sögupersónurnar eru meðal annarra lærdómsmennirnir Benedikt Gröndal og Björn M. Olsen. Við förum út á Granda þar sem er að finna hús Gröndals – í heldur einkennilegu ástandi.

Ólafur Haukur Símonarsson talar um æviminningar sínar, en nú er komið út þriðja bindið sem nefnist Skýjaglópur skrifar bréf.

Við förum til Vestmannaeyja og hittum þar Ásmund Friðriksson alþingismann. Ásmundur hefur skrifað bók um uppvöxt sinn í Eyjum sem nefnist Ási grási í Grænuhlíð. Hann myndskreytir bókina sjálfur. Þarna koma við sögu ýmsar litríkar persónur, til að mynda frændi Ásmundar, Einar í Betel, sem sumir telja að hafi verið mælskasti maður á Íslandi.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Skuggasund eftir Arnald Indriðason og Við Jóhanna eftir Jónínu Leósdóttur.

Sá merki maður Benedikt Gröndal er aðalpersónan í Sæmd eftir Guðmund Andra Thorsson. Gröndal var skáld, náttúrufræðingur, málfræðingur, rithöfundur. En hann átti erfitt uppdráttar í smábænum Reykjavík, rakst illa í flokki, og átti til að drekka með dónum þegar sá gállinn var á honum.