arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Illmenni í bókmenntum

Gestir á vef AbeBooks hafa valið ógnarlegustu persónur heimsbókmenntanna. Efstur trónir Stóri bróðir úr 1984 eftir George Orwell, Hannibal Lecter er í öðru sæti, en af öðrum skelfilegum persónum má nefna Drakúla greifa, Ratched hjúkrunarkonu úr Gaukshreiðrinu, Patrick Bateman úr American Psycho, Bill Sykes úr Óliver Twist og Voldemort úr bókunum um Harry Potter.

Hverjar myndum við velja sem ógnarlegustu persónur íslenskra bókmennta?

Ætli Elliði úr Mýrinni myndi ekki fá ansi mörg atriði eftir vinsældir bæði bókar og kvikmyndar þar sem hann er illmennið? Í þjóðsögunum er að finna Djáknann á Myrká og Axlar-Björn, okkar eigin raðmorðingi, er hálf þjóðsöguleg persóna. Í fornsögunum finnst manni Glámur helst koma til greina – hann er auðvitað draugur, frá Svíþjóð í ofanálag – Ketill í Borgarættinni er ægilega vondur framan af, Steinþór í Sölku Völku er ömurlegur náungi, en einhvern veginn er ekki að finna hreinræktuð illmenni í sögum Halldórs Laxness.

Ég er sjálfsagt að gleyma mörgum. Tillögur?
Ævisaga Davíðs

Hvar er ævisaga Davíðs Oddssonar? spyr Guðmundur Magnússon í pistli á DV-vefnum.

Er von að hann spyrji? Jú, við búum í smáríki, en í flestum löndum væri löngu komin út einhvers konar ævisaga svo magnaðs, umdeilds og áhrifamikils stjórnmálamanns.

Hver er skýringin?

Davíð ætti auðvitað að skrifa þessa bók sjálfur, nógu er hann ritfær til þess. Það væri illt fyrir sagnaritun meðal þjóðarinnar ef hann ritar ekki endurminningar sínar.

Annars eru tveir möguleikar í stöðunni:

Að einhver skrifi ævisögu Davíðs með blessun hans og samþykki. Sá yrði að hafa aðgang að skjala- og bréfasafni hans og leyfi til að tala við bestu vini og samstarfsmenn Davíðs. Svona bók bæri kannski að einhverju leyti merki ritskoðunar, en hún yrði samt grundvallarrit.

Svo er sá möguleiki að einhver skrifi ævisögu Davíðs án þess að njóta samþykkis hans. Sá höfundur gæti reyndar lent í vandræðum. Davíð var ekki mjög opinskár um stjórnarathafnir sínar – sagði einhvern tíma sjálfur að hann skrifaði lítið niður. Ævisagnaritarinn gæti líka komið að lokuðum dyrum hjá Kjartani, Hannesi, Jóni Steinari og Styrmi. Það mundi ekki hjálpa.

Ég get upplýst að bókaútgefandi einn spurði mig hvort ég væri til í að skrifa ævisögu Davíðs. Ég sagði nei – held það verði bæði erfitt og tímafrekt að gera honum almennileg skil.

Því auðvitað ætti hann að gera það sjálfur. Sú bók gæti orðið klassíker.
Ekki 300 milljónir

Ég hef það frá mönnum sem eru miklu fróðari en ég og engum öfgamönnum að við munum ekki þurfa að gefa upp aflaheimildir eða veiðirétt í íslenskri lögsögu þótt við gengjum i Evrópusambandið. Þetta snýst um veiðireynslu í íslensku lögsögunni og það sem í Evrópusambandinu er kallað „hlutfallslegur stöðugleiki“.

Spánverjar eða Portúgalir munu heldur ekki geta krafist þess að komast í íslenska fiskistofna með því að fara með kröfur þess efnis fyrir Evrópudómstólinn.

Breytingin gæti hins vegar orðið önnur og ekki síður umdeild. Ef við gengjum í Evrópusambandið myndum við ekki geta meinað útlendingum að fjárfesta beint í íslenskum sjávarútvegi. Undanþágu fyrir slíkt myndum við ekki fá.

Þetta myndi valda deilum. Margir stjórnmálamenn hafa þó staðhæft að kominn sé tími til að breyta þessum lögum. Þau eru óneitanlega eru dálítið skrítin í ljósi þess að Íslendingar fjárfesta í stórum stíl í sjávarútvegi út um allan heim og skip frá okkur eru að veiðum um öll höf.

Íslendingar eru gjarnari á að taka en gefa. Kannski er það arfleifð frá því þegar forfeður okkar rændu suður í Evrópu. En ég held að það sé heilladrjúgt fyrir mannkynið að Íslendingar eru 300 þúsund en ekki til dæmis 300 milljónir.
Silfrið í dag

Viðskiptaráðherrann ungi, Björgvin G. Sigurðsson verður gestur í Silfri Egils í dag. Björgvin. Yfirlýsingar Björgvins um rétt neytenda og afnám stimpilgjalda- og vörugjalda vöktu mikla athygli í vikunni. Athyglin beinist líka að honum nú þegar bankar eru að fara að skrá hlutafé sitt í evrum og umræða um Evrópusambandsaðild virðist vera að komast á fulla ferð, sbr. orð Guðfinnu Bjarnadóttur, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, fyrr í vikunni.

Og svo má ekki gleyma orkuútrásinni – hvernig eigum við að haga henni? Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra, flokksbróðir og vinur Björgvins, er á fullu að vinna að útrásarmálum, í Indónesíu og á Filippseyjum.

Og hvað með hæstu landbúnaðarstyrki á byggðu bóli sem hér eru við lýði?

Af öðrum gestum í Silfrinu má nefna alþingismennina Álfheiði Ingadóttur, Árna Pál Árnason og Bjarna Harðarson, Birgi Tjörva Pétursson, framkvæmdastjóra Rannsóknarmiðstöðvar um samfélags- og efnahagsmál, Þorvald Gylfason prófessor í hagfræði og Hallfríði Þórarinsdóttur mannfræðing.
Spilltur heimur

Þetta er spilltur heimur.

Við viljum frekar að bílarnir okkar fái eldsneyti en að fátækt fólk fái mat.
Negrastrákar

Ég vissi ekki að Kári væri að fylgjast með fréttunum á föstudagskvöldið, hann er bara fimm ára, en svo sagði hann upp úr eins manns hljóði:

„Ha, ég trúi þessu ekki, að negrastrákarnir væru ekki fyrir börn!“

„Af hverju ekki?“

„Af því mér finnst hún skemmtileg.“

„Finnst þér þeir sem eru svartir öðruvísi en hvítir?“

„Nei, bara öðruvísi á litinn.“
Biggi

Í virðingarskyni við Bigga Andrésar. Hér er eitt af verkum þessa snjalla manns. Þetta er úr röð verka sem eru eins konar portrett, byggð á gömlum íslenskum mannlýsingum.
Grimms og H.C. Andersen

Síðunni barst þetta innlegg í umræðuna um háskalegar barnabækur:

„Út af umræðunni um barnabækurnar vil ég benda á H.C. Andersenævintýrin eins og þau eiginlega bara leggja sig og sama má segja um Grimms-ævintýrin. Ekkert nema ofbeldi gegn börnum (Hans og Gréta borin út), barnaþrælkun (Öskubuska), einelti (Litli ljóti andarunginn),útlitsdýrkun (Prinsessan á bauninni), kaldrifjuð peningadrifin morð (Eldfærin) en umfram allt kannski afar staðlaðar föðurímyndir um hinn veikgeðja fjarverandi föður sem aldrei er börnum sínum til nokkurs gagns og lætur uppeldið í hendur tálkvenda af verstu sort (Öskubuska, Mjallhvít, Hans og Gréta osfrv.).“
Bændaforingi verður ráðuneytisstjóri

Þessi ráðning sýnir hvað kerfið er skítið. Milli landbúnaðarráðuneytisins og bændasamtakanna eru engin skil.

Eða hvernig þætti mönnum ef það hefði verið Friðrik Arngrímsson sem hefði verið gerður að ráðuneytisstjóra í sjávarútvegsráðuneytinu?
Endurminningar forsætisráðherra

Það er dálítið spaugilegt að skuli vera barist um minningar Tonys Blair. Nýútkomin spennusaga rithöfundarins Roberts Harris fjallar einmitt um höfund – svokallaðan ghost – sem er fenginn til að skrifa endurminningar fyrrverandi bresks forsætisráðherra sem hefur gert milljónasamning um útgáfu slíkrar bókar.

Höfundurinn á að skrifa bókina í æðislegu tímahraki eftir að fyrirrennari hans við skriftirnar hefur látist við dularfullar kringumstæður. Svo kemst hann á snoðir um ýmsa miður geðfellda hluti sem forsætisráðherrann og kona hans hafa að fela.

Forsætisráðherrann í sögu Harris er augljóslega byggður á Tony Blair. Líkt og Blair er hann maður sem enginn veit almennilega hvað stendur fyrir, fullur af sjarma, en um leið furðulega óræður. Leið hans á toppinn og ferill hans eru að sumu leyti ráðgáta – eins og hjá Blair.

En þegar nánar er að gáð er eins og maður grípi í tómt – forsætisráðherrann hefur engan súbstans.

Og hvers vegna þessi skilyrðislausi stuðningur við forseta Bandaríkjanna – hvar liggur hundurinn grafinn?

Harris var framan af vinur og aðdáandi Blairs. Að því leyti er uppgjörið áhrifaríkara. Bókin er alls ekki gallalaus, sem spennusaga er hún dálítið flöt og fyrirsjáanleg; sumir gagnrýnendur hafa sagt að Harris hafi legið of mikil pólitík á hjarta til að ná sér almennilega á strik í spennunni.

Harris er kannski ekki besti höfundur í heimi, en hann má eiga að hann velur sér áhugaverð og stór viðfangsefni. Síðasta bók hans fjallaði um rómverska mælskumanninn Cicero og pólitík í Róm, þaráður skrifaði hann æsilega skemmtilega bók um endalok Pompei.

Fatherland er enn frægasta bók hans, fjallar um Evrópu eins og hún hefði orðið ef nasistar hefðu unnið stríðið, í Enigma skrifar hann um hina frægu dulmálsvél í seinni heimstyrjöld, en Arkangelsk segir frá því þegar sonur Stalíns finnst óvænt norður undir heimskautsbaug.
Vekið mig í vor

Ég tel mig vera kominn af bjarndýrum, ekki öpum. Sjáið bara hvernig ég lít út. Er einhver vafi?

Mér þykja ber betri en bananar.

Þess vegna er ég að hugsa um að leggjast í híði í vetur. Kveðja heiminn nú um mánaðarmótin.

Þið megið vekja mig seint í mars.
Bönnum fleiri bækur

Birti hér aftur, af gefnu tilefni, tvær bloggfærslur frá því í sumar:

Kannski mætti gefa út einhvers konar index librorum proibitorum um barnabækur. Lista yfir bækur sem þarf nauðsynlega að banna. Eða er jafnvel búið að banna?

Þar væri að finna Tinna. Sérstaklega Tinna í Kongó. Líka Tinna í Sovétríkjunum. Seinni Tinnabækurnar eru kannski í lagi.

Og Andrés Önd. Svíar vildu banna hann hér um árið vegna þess hvað fjölskyldutengslin í Andrési eru annarleg. Hann er heldur ekki í buxum.

Það mætti banna Múmínálfana. Kvenstaðalímyndirnar þar eru yfirgengilegar. Múmínmamma er alltaf að hella upp á kaffi og baka pönnukökur. Snorkstelpan hugsar um ekkert annað en að punta sig.

Soffía frænka í Kardimommubænum er líka staðalímynd. Hún er alltaf að taka til og skammast.

Bombí Bitt. Frásögnin af því þegar hrossaþjófurinn Niels Galle er að segja strákunum hvernig hann komst inn í leynifélagið Kuk Lux Lan er svakaleg og á ekki að líðast í nútímasamfélagi.

Hin kexétandi límonaðiþambandi börn í bókum Enid Blyton eru rasistar. Þrjótarnir í sögunum eru einatt dökkir á hörund.

Stikkilsberja-Finnur, Tumi Sawyer, Robinson Krúsó – að ógleymdum Bláskjá.

Svo eru það náttúrlega öll Grimmsævintýrin með foreldrum sem skilja börn sín eftir úti í skógi og staðalímyndum af gömlum kerlingum sem lokka þau til sín.

Heima á ég reyndar bók með dauðhreinsuðum ævintýrum – The Book of Politically Correct Adventures. Þar er búið að taka burt allan vott af rasisma og því sem kallast á ensku sexism og ageism. Örugglega hefur eitthvað fleira verið fjarlægt – til dæmis fordómar gegn dýrum (úlfurinn í Rauðhettu).

Ég er opinn fyrir tillögum um fleiri bækur sem mætti setja á þennan lista. Sendið mér tölvupóst. Tengillinn er hérna ofarlega til vinstri á síðunni – silfuregils@eyjan.is.
Fleiri bækur sem þarf að banna

Hugmynd mín um að taka saman lista um barnabækur sem þarf að banna hefur fengið mjög góðar viðtökur.

Þór Jónsson sendi mér póst og nefndi nokkra titla:

Tíu litlir negrastrákar, Litli Svarti sambó, Lína langsokkur í Suðurhöfum, Óliver Twist.

Hann beinti einnig á að í Quatar lituðu þeir einfaldlega yfir ósæmileg atriði i barnabókum eins og til dæmis grísinn í bókunum um Bangsímon. Eða hvar er gríslingur á þessari mynd? Þeim finnst hann sjálfsagt frekar ógeðslegur og það ber að virða.

Hannes Kristjánsson skrifaði alla leið frá Nýja-Sjálandi og nefndi líka Línu langsokk í Suðurhöfum. Þar er pabbi Línu kallaður negrakóngur. Það hefur valdið miklum áhyggjum víða þar sem bækurnar eru gefnar út.

Dr. Gunni benti mér á bloggfærslu sem hann ritaði fyrir ári síðan. Ég stenst ekki mátið að birta hana í heild.

(Hvernig fór ég að því að gleyma Láka?)

06.07.06

Lata stelpan er ein af þessum barnabókum sem ég man eftir úr æsku. Tékknesk að uppruna, flottar myndir og einfaldur söguþráður: Stelpa er löt og leiðinleg, kötturinn hennar og húsgögnin gera uppreisn og neyða stelpuna til að taka til og fara í bað. Mér fannst þetta bráðskemmtileg bók og keypti það alveg að það væri betra að vera hreinn og með hreint í kringum sig heldur en að liggja önugur í drullunni. En nei, hvað var ég að spá? Auðvitað var þetta ekki svona einfalt. Auðvitað voru vondar karlrembur með bókinni að menga hugi smábarna með STAÐALÍMYNDUM UM STÖÐU KYNJANNA. „Kötturinn hennar neyðir hana í meikóver og eftir það breytist hún í ofurhúsmóður,“ segja nokkrar bráðskarpar konur sem hafa nú stofnað Lötu stelpuna, vef um kynjajafnrétti. Ég biðst afsökunar á að hafa haft gaman af þessari andlegu nauðgun á öllum kvenmönnum veraldarinnar og mun ekki tala oftar við foreldra mína fyrir að hafa troðið þessum viðbjóði upp á mig. Ég ætla auðvitað ekki að falla í sömu gryfju og mun hafa bókabrennu á bókum sonar míns. Þær bækur sem ég brenni eru m.a.:

Birnirnir þrír – Staðalímynd. Afhverju eldaði bangsapabbi ekki grautinn?

Láki – Afhverju situr pabbinn, reykir pípu og les blað á meðan mamman býr til rauðgraut? Hrópleg niðurlæging á öllu kvenfólki.

Stúfur – Enn á ný er það kona sem eldar graut. Geta karlar ekki eldað graut í þessum bókum? Viðurstyggilegt.

Stubbur – „Mamma þvoði og þvoði“ – Er þessum andstyggilegu karlrembum hjá bókaútgáfunni Björk alvara? Ég legg til að farið verði í mótmælasvelti við höfuðstöðvarnar þar til þessum viðbjóðslegu árásum á barnshugina verður hætt.

Bubbi byggir – afhverju byggir Bubba ekki frekar?

Hr. Æðislegur – Hvar er Frú Æðisleg?

Og svo það viðurstyggilegasta af öllu viðurstyggilegu:

Kata. Kata kanína, ógeðsleg staðlímynd af hinni undirokuðu húsmóður sem þrælar sér út fyrir krakka og ógeðslega karlkanínu.

Öllu þessu ógeði mun ég kveikja í í garðinum. Sonurinn verður neyddur til að horfa á og ég mun öskra vel valda kafla upp úr Píkutorfunni á meðan logarnir eyðileggja viðbjóðinn.
Emma er engri lík

Ég sé að Geir Haarde mun ávarpa fund ítalsk/íslenska viðskiptaráðsins ásamt Emmu Bonino sem nú mun vera utanríkisviðskiptaráðherra Ítalíu. Ég vissi reyndar ekki að hún gengdi því starfi. En hún er dugleg að lifa af í stjórnmálabaráttunni.

Ég hitti Emmu Bonino fyrst í Róm veturinn 1987. Þá var hún í litlum skrítnum flokki sem hét Partito Radicale. Þetta var hressilegur andkerfisflokkur, barðist gegn samtryggingu og spillingu, boðum og bönnum – frægastur varð flokkurinn þegar klámleikkonan Cicciolina bauð sig fram í nafni hans.

Ég var í blaðamannaskóla í París og fór til Ítalíu að skrifa grein um kommúnistaflokkinn. Heyktist hálfpartinn á því og skrifaði í staðinn grein um róttæka flokkinn. Það var meira stuð í honum – kontaktmaður minn hjá kommúnistunum var karl með alpahúfu að nafni Giancarlo Palletta, hafði barist í Spánarstríðinu og hitt Stalín – gott ef ekki sjálfan Lenín.

Ég skildi eiginlega ekkert af því sem karlinn sagði, svo ég dróst að fjörinu í kringum róttæka flokkinn. Þá var liðinn stuttur tími frá því að formaður hans, afar litríkur stjórnmálamaður að nafni Marco Pannella, hafði setið bundinn og keflaður í umræðuþætti hjá RAI, ítalska ríkissjónvarpinu. Þetta gerði hann til að mótmæla ritskoðun hjá þeirri stofnun.

Emma sagði mér allt af létta um flokkinn, ég fór með henni og ungum manni á kaffihús í miðborg Rómar þar sem við sátum lengi og drukkum kaffi og bjór.

Tíu árum síðar hitti ég Emmu Bonino í Reykjavík. Þá var hún orðin sjávarútvegskommisar Evrópusambandsins. Það var hálfgerður brandari, því Emma vissi ekkert um sjávarútveg. Hafði bara lent í djobbinu vegna torskiljanlegrar evró-málamiðlunar.

Hún var betur heima í embætti sínu sem mannréttindafulltrúi Evrópusambandsins sem hún gegndi líka. Emma er smávaxin kona, en hún er skapmikil og lætur engan segja sér fyrir verkum. Hún hefur alla tíð verið dálítið snjöll blanda af stjórnmálamanni og aktívista – það var einmitt þannig sem Partito Radicale starfaði.

Á sínum tíma dró hún ekki af sér í gagnrýni á stjórn Talibana í Afganistan og það var frægt þegar kastaðist í kekki með henni og Talibönum í ferð til Afganistan 1997. Þá var henni og fréttakonunni Christine Amanpour haldið föngnum undir byssukjöftum.
Kiljuleikur

„Ég ætla að vera maðurinn sem situr við hliðina á konunni í Kiljunni,“ segir Kári.

Við mömmu sína:

„Þú átt að vera konan.“

„En hver á ég þá að vera?“ spyr ég.

„Þú átt að vera þú, eins og þú ert.“
Bílavegur í gegnum Hallargarðinn

Við Kári höfum notað Hallgargarðinn mikið alveg síðan hann fæddist. Kári skreið um Hallargarðinn á sínum tíma, en hefur síðustu árin kosið að ganga. Meðal þess sem við notum mikið er lítill sparkvöllur fyrir ofan húsið að Fríkirkjuvegi 11. Þar eru tvö mörk, lítil brekka þar sem vaxa hvannabreiður á sumrin, mjög fallegur steinveggur í kring. Börn eru oft að leika sér þarna.

Nú virðist borgin hafa fallist á að Björgólfur Thor Björgólfsson fái að leggja einhvers konar viðhafnarheimreið upp að húsinu. Á mannamáli þýðir þetta að gera eigi akveg í gegnum þennan fallega garð. Líklega til að gestir Björgólfs þurfi ekki að ganga alla leið frá Fríkirkjuveginum.

Björgólfi á líka að afhenda fjórum sinnum stærri hluta lóðarinnar en ráðgert var þegar hann fékk að kaupa húsið. Sparkvöllurinn góði á að verða bílastæði.

Nema hvað?

Þetta er vond hugmynd. Rétt eins og það var vond hugmynd á sínum tíma að selja Björgólfi húsið. Það hefði verið hægt að gera svo ótalmarga skemmtilegri hluti við það en að leyfa honum að breyta þessu í monthús í kringum sjálfan sig.

Í sumar fórum við Kári til dæmis á skemmtilegt safn í London sem heitir Museum of Childhood – einhver slík starfsemi hefði verið til prýði í þessu fallega húsi og garði.
Freistingar opinberra starfsmanna

Í samfélagi þar sem gerist lítið finnur fólk sér stundum einkennileg umræðuefni.

Nú er það umræðan um hvort opinberir starfsmenn sem dvelja á erlendum hótelum megi horfa á þartilgerðar klámrásir.

Ætli séu mikil brögð af því að ríkisstarfsmenn séu að góna á klám og láta skattgreiðendur borga? Eða er hugmyndin að þeir megi heldur ekki horfa á klám þó þeir borgi sjálfir?

Einu sinni opinber starfsmaður, alltaf opinber starfsmaður. Líka á nóttinni.

Þarf íslenska ríkið að taka saman lista um hótel út um allan heim þar sem ekki eru klámrásir? Í sumum löndum gætu þau verið vandfundin, en þá má alltaf benda á farfuglaheimili eða tjaldstæði.

Svo eru náttúrlega ennþá ágengari spurningar varðandi kynlífsþjónustu: Hefur einhver opinber starfsmaður pantað sér vændiskonu – látið ríkið greiða fyrir eða borgað sjálfur?

Það er samt ekki ekki bara grín að vera á hótelum í embættiserindum. Hér má benda á það sem Proust hefur að segja um angist þess sem gistir einn á hóteli og vaknar um miðja nótt. Rétt er að taka fram að Proust hafði mjög fjörugt hugarflug þegar sjúkdómar voru annars vegar. Það er eiginlega ekki vitað hvað amaði að honum – en hann dó samt úr því.

„Bráðum tólf. Hér er það að hinn sjúki sem hefur neyðst til að takast ferð á hendur og nátta sig á framandi hóteli vaknar í kvalakasti og gleðst yfir að sjá ljósrönd dagrenningar við dyrnar. Hvílíkur léttir, það er kominn morgunn! Eftir andartak verður þjónustufólkið komið á stjá, hann getur hringt og honum verður komið til hjálpar. Vonin um linun eykur honum þrek til að þjást. Rétt í þessu telur hann sig greina fótatak; það færist nær, en fjarlægist síðan. Og ljósröndin undir hurðinni slökknar. Það er miðnætti; slökkt hefur verið á gasinu, síðasti þjónninn á bak og burt og hann horfir fram á heila þjáningarnótt einn og yfirgefinn.“ (Leiðin til Swann, þýð. Pétur Gunnarsson)
Eiga skoðanakannanir að ráða?

Norðmenn hafa besta kerfið. Þeir setja fasta kjördaga og svo skulu stjórnmálamennirnir gjöra svo vel að stjórna á milli þeirra. Ef stjórn fellur þá þurfa þeir að mynda nýja.

Það fyrirkomulag að stjórnmálamenn geti boðað til kosninga þegar skoðanakannanir eru þeim hagstæðar er náttúrlega ekkert annað en siðleysi. Stundum sjá kjósendur sem betur fer í gegnum gjörninginn eins og þegar Poul Nyrup Rasmussen var settur af í kosningum 2001. Þá boðaði hann til kosninga vegna þess að hann hélt að hann myndi vinna – sumir segja reyndar að hann hafi verið í léttu maníukasti.

Nú væri ekki óeðlilegt að óska þess að Anders Fogh-Rasmussen fari sömu leið.

Eitt er þó gott í þessu. Kosningabaráttan er aðeins þrjár vikur. Við Íslendingar með okkar alltof langdregnu kosningabaráttur gætum lært af því.
Biblían, bókstafurinn og bókmenntirnar

Ef ekki er til eitthvað eitt kenningavald í kirkjunni – engin sérstök miðja eins og er smátt og smátt að verða raunin hér í mótmælendasið – breytir kannski engu þótt til séu margar útgáfur af Biblíunni.

Gunnar í Krossinum getur haft sína útgáfu, Hjörtur Magni sína og Geir Waage sína. Femínistar geta haft sína Biblíu og samkynhneigðir geta haft sína.

Bara að þeir hafi efni á að kosta þýðingar á ritinu og útgáfu eftir sínum trúarskoðunum og smekk.

Þetta kemur varla upp í kaþólsku kirkjunni eða rétttrúnaðarkirkjum austursins sem lúta miðstýrðu valdi klerka sem skera úr um réttmæti kenningarinnar. En þjóðkirkjan á Íslandi er svo gott sem dauð – líklega mun hún ganga frá sér í deilunum um hjónabönd samkynhneigðra. Það hlýtur að koma að því á næstu tíu árum að skilið verði milli ríkis og kirkju – annað er eiginlega ekki forsvaranlegt.

Kirkjan mun lifa áfram þótt skorið verið á tengslin við ríki, en þetta verður póstmódernískt ástand þar sem enginn hefur sérstakt boðunarvald og margar tegundir af Biblíunni geta þess vegna verið í gangi.

Málið er aðeins vandasamara fyrir þá sem trúa lítið eða ekki og líta einungis á Biblíuna sem bókmenntaverk. Bókmenntaunnendur eru nefnilega að vissu leyti bókstafstrúarmenn. Að koma textanum réttum til skila er frekar fílólógiskt viðfangsefni – snýst um handritalestur – en guðfræðilegt eða kenningalegt.

Við myndum varla sætta okkur við að Íslendingasögunum eða Hómerskviðum sé breytt til að þær særi ekki neinn. Það er í hæsta máta vafasamt að ritskoða Tíu litla negrastráka, Línu langsokk eða verk Enid Blyton eins og vilji stendur til – hvað þá með Biblíuna?

Aðalvandi þess fólks sem telur sig vera fjarska réttsýnt er hve karlaveldið er stækt í Biblíunni. Það er verið að reyna að laga þessa skekkju. En það eru fleiri staðir í heimsbókmenntunum þar sem karlremban er yfirgengileg, til dæmis hjá Grikkjunum Platoni og Aristotelesi. Í ritum þeirra er stæk kvenfyrirlitning. Varla neinar konur eru í Samdrykkjum Platons. Minnistæðust er eiginkona Sókratesar, Xanthippa, en hún er leiðindaskass.
Ítalskur skáldmæringur skrifar um Jörund hundadagakonung

Sérstakur gestur í Kiljunni á miðvikudagskvöld er ítalski rithöfundurinn Claudio Magris. Magris, sem er fæddur 1939, var sterklega orðaður við Nóbelsverðlaunin í bókmenntum fyrr í mánuðinum. Hann er höfundur mikilla skáldverka, en í skáldsögunni Alla cieca sem kom út fyrir tveimur árum fjallar hann um persónu sem Íslendingum er afar hjartfólgin, ævintýramanninn Jörund hundadagakonung.

Í þættinum verður einnig fjallað um nýja skáldsögu Gyrðis Elíassonar, Biblíuþýðinguna nýju, ljóðabókina Öskudaga eftir Ara Jóhannesson sem hlaut bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar í síðustu viku og bókina Velkomin til Bagdad eftir Davíð Loga Sigurðsson.

Páll og Kolbrún eru á sínum stað, sem og Bragi Kristjónsson, en Páll Óskar Hjálmtýsson velur uppáhaldsbók sína.
Regnbogi

Það gekk á með rosalegum skúrum í Reykjavík í dag. Ég lenti í einni á leiðinni út á bílastæði og varð holdvotur.

Þegar rigningunni slotaði blasti við fegursti regnbogi sem hefur sést.
Leikfangafár

Bestu leikföng sem Kári hefur fengið þetta haustið eru nokkrar spýtur sem gamall vinur minn, smiður, gaf okkur. Það eru ekki bara reknir naglar í þessar spýtur, heldur eru þær notaðar með ýmsum hugvitsamlegum hætti.

Við vorum til dæmis að velta fyrir okkur um daginn hvort við gætum smíðað úr þeim geimflaug. Okkur sýnist nefnilega að útitaflið í Lækjargötu gæti veri fyrirtaks skotpallur fyrir ferðalag úti í geiminn.

Kári spurði hvort við þyrftum ekki að taka með okkur nesti. Velti svo fyrir sér hvort við myndum sofa yfir nótt úti í geimi. Kannski á Tunglinu eða Mars.

Á sama tíma les ég að Íslendingar hafi keypt leikföng fyrir 70 milljónir í dótabúðinni Toys R Us um helgina.

Málið er bara að fyrir flesta almennilega krakka er nóg að hafa nokkra playmókarla og spýtur. Það þarf ekki að vera neitt meira. Yfirleitt er reglan að þeim mun flóknari sem leikföng eru, þeim mun leiðinlegri eru þau.
Skaðræðismenn

Þegar Kaczynski tvíburarnir pólsku voru litlir léku þeir í kvikmyndinni Drengirnir sem stálu tunglinu. Þeir voru litlir og sætir. Síðar urðu þeir skaðræðismenn. Það er sérstök landhreinsun að losna við Jaroslaw úr embætti forsætisráðherra í Póllandi.

Bróðir hans Lech er ennþá forseti, en vonir standa til að meirihluti nýrrar ríkisstjórnar sé nógu mikill til að hægt sé að sniðganga hann.
Á toppnum

Ingvar Þórisson var pródúsent Silfurs Egils fyrstu árin, meðan það var á Skjá einum. Gamall skólabróðir úr Vesturbænum. Byrjaði seint að stunda fjallgöngur.

Nú stendur hann á toppi Ama Dablam, frægs fjalls í Himalæja.

Toppmaður.