Bréf um niðurfellingu skulda, traust, þingmenn og sama fólkið

Borgum ekki

Í tilefni af niðurfellingum skulda bankana við stjórnendur…

Stofna hreyfingu sem heitir “BORGUM EKKI”

Á næstu mánaðamótum eru segjum 4000 manns eða fleiri sem segja ég borga ekki

og ekki heldur næstu mánaðarmót.

Hvað gera stjórnvöld þá?

Þannig knýjum við fram miklar breytingar á skuldum okkar.

Svo vex hreyfingin og stjórnmálamenn og aðrir lánendur með sínar verðtryggingar

þurfa að fara að beygja sig og bugta. Annars stoppar kerfið.

Hingað og ekki lengra…

Leið til að knýja fram breytingar.

- - -

Traustið er farið

Ég hef oft furðað mig á því hvað íslenskt langlundargeð er mikið.

Stjórnmálamenn og kaupsýslumenn hafa alltaf fengið að leika svo lausum

hala að tekur út yfir allan þjófabálk. Hér þekkist ekki að stjórnmálamenn

þurfi að standa skil á verkum sínum – hvað þá að athafnamönnum sé settur

stóllinn fyrir dyrnar þegar allt traust hefur verið þverbrotið.

Við stjórnvöl nýju bankanna situr fólkið sem fékk skuldirnar sínar máðar

út um leið og fjöldi óbreyttra stendur andspænis heimilismissi. Hvert

mannsbarn sér að þetta er spilling og hana þarf að uppræta. Allir nema

þeir sem þurfa að sjá það. Hvað þarf að gerast til að opna hin blindu augu

stjórnmálamanna? Traust er vandmeðfarið og viðkvæmt. Vond meðferð brýtur

það og það er mikil vinna að byggja það upp aftur. Íslenskir borgarar hafa

fengið að finna fyrir því á eigin skinni. Stjórnvöld eru rúin trausti og

eftir því sem lögunum er flett af í þjóðfélaginu kemur æ meiri óþverri í

ljós sem hefur fengið að grassera alltof lengi.

Stjórnvöld sem leyfa nýjum banka að lána aftur sama manni og átti ríkan

þátt í að leiða þetta ólán yfir okkur einn og hálfan milljarð í stað þess

að fara gagnsæja og heiðarlega leið að því að selja fyrirtækið – þau eiga

enga von um að byggja á ný brotið traust. Ný tiltrú fæst með góðum verkum

-ekki öðruvísi.

- - -

Í hvað fara lánin?

Spurning sem vert væri að svara:

Geir Haarde segir að oss vanti 1000 milljarða til að fúnkera. Davíð sagði að plottið væri skothelt, það er að skilja megnið af skuldum okkar eftir erlendis og lifa hérna áfram skuldlaus eða skuldlítil. Hvor er að segja satt? Í hvað eiga þessir 1000 milljarðar að fara? Ég veit að bankarnir fá ca 300 milljarða í eigin fé sem væntanlega er hægt að ná til baka við endursölu, en þá standa eftir 700 milljarðar.

- - -

Úr ársreikningum

Þakka góða þér góða umfjöllun um erfiða tíma sem eru nokkuð flóknir

og sumpart óskiljanlegir. Þótt hlutir séu nokkuð flóknir þá hefur

mér þótt blaðamenn ekki klára grunnvinnu, t.d.lesa ársreikninga

fjármálafyrirtækjanna.

Skoðum ársreikning bófabankans fyrir fyrstu 6 mánuði ársins 2008

sem kynnt var 31.07.2008.

http://hugin.info/133944/R/1239369/265449.pdf

Áhugaverðasti punkturinn er í lið 43:

„The Bank has granted loans to board members and its key

management. The outstanding balance of loans to board members,

management and

close family members amounted to ISK 36,823 million at 30 June 2008

and ISK 34,408 million at 31 December 2007. The terms and

conditions

are similar for the board members and key management as loans

granted to other customers of the Bank. The aforementioned amounts

do not

include loans related to the business activities of the board

members and key management.“

Vá tæplega 37 milljarðar króna lán frá bankanum.

Einnig er vert að skoða einkabanka Jóns Ásgeirs.

https://newsclient.omxgroup.com/cds/DisclosureAttachmentServlet?messageAttachmentId=193438

Sjá sérstaklega lið 22.

En þar kemur fram að bankinn hafi á sex mánaða tímabili frá

ársbyrjun ákveðið að lána stjórnendum félagsins 7 milljarða!

Þetta er á sama tíma og bankinn verður að gefa út sértryggð

skuldabréf til þess að fjármagna sig.

Allt eru þetta opinber gögn sem hafa verið kynnt með bravúr og

nokkru til kostað, en af einhverjum sökum hefur einginn umræða

verið um innihaldið.

- - -

Þingmenn

Mig langar að þakka þér sérstaklega fyrir að hafa ekki boðið upp á alþingismenn í vettvangi dagsins í síðasta þætti. Mér finnst það mátulegt á þingmenn að hafa ekki fengið að láta ljós sitt skína í þættinum þínum að þessu sinni. Ég vona að vettvangur dagsins verði ekki alltof mikið fyrir þingmenn eins og greiningardeildir bankanna voru fyrir útrásarvíkinganna – Propaganda.

Það væri óskandi að fjölmiðlar tækju sig til núna og settu þingmenn og ráðherra í viðtalasvelti og gæfu öðrum orðið. Það væri rétt mátulegt á þetta lið sem að uppistöðu til er óhæft.

Mér heyrðist síðan Steingrímur Joð vera að dissa þig fyrir að hafa ó-balance milli kynjanna í þættinum þínum. Ég veit ekki betur en hann standi sjálfur fyrir því að snuða fólk um jafnrétti. Síðast þegar ég vissi þá var hann að verja það að kjósendur á landsbyggðinni hefðu 2 atkvæði á móti 1 fyrir Reykvíkinga. Ef honum er svona umhugað um jafnrétti kynjanna afhverju talar hann þá ekki frekar fyrir því að landið verði 2 kjördæmi – eitt fyrir konur og eitt fyrir karla þar sem hver kona hefur 2 atkvæði á móti hverjum karli. Væri það ekki eðlilegra heldur en núverandi fyrirkomulag? Gengur ekki hægt og illa að jafna rétt kvenna?

Það eina sem ég saknaði úr þættinum þínum var spurning á Steingrím um það hvað Ragnar Arnalds er að gera í stjórn SÍ. Hvað hefur þessi maður til bruns að bera til að sitja í stjórn seðlabanka? Hvað hefur þessi maður lagt til málanna varðandi bankana og peningamál á Íslandi? Einhvern veginn finnst mér að stjórn SÍ með Halldór Blöndal, Ragnar Arnalds og Hannes Hólmstein passaði betur fyrir Þjóðleikhúsið.

- - -

Góður Gylfi

Ég horfði á þáttinn þinn í fyrradag. Mjög góður þáttur og upplýsandi. Ég hlustaði af athygli á Gylfa Zoega. Hann er maður sem kemur vel fyrir, góðlegur og með lágstemda rödd. Allt sem hann segir virðist vera raunhæft.

Ótrúlegt samt hvað það sem hann segir fær litla athygli. Hann bendir á, í hvert sinn sem hann kemur fram í sjónvarpi, að heimilin og fyrirtæki landsins séu að fara yfirum ef ekkert verði gert. Hann er að tala um næstu tvo til þrjá mánuði. Hann beilínis talar um hræðilegt ástand – gerði það í þinum þætti.

Kanski er hann of lágstemdur til að mark sé tekið á honum?

Merkilegt líka að Jón ( félagi Geirs ), sem er okkar helsti sérfræðingur í kreppu, skuli ekki hafa verið fengin til ráðgjafar? Kanski hafa menn eins og Geir Haarde verið of lengi í pólitík til að átta sig á því hvernig veruleikinn virkar?

- - -

Hvað gerir Samfylking?

Nú þegar Samfylking hefur afneitað Davíð og seðlabankastjórn hljóta að vera

aðeins tveir möguleikar í stöðunni.

Geir lætur Seðlabankastjórn víkja.

Samfylking sprengir samstarfið.

Annars er þessi afneitun aðeins marklaus yfirlýsing og Samfylking missir

trúverðugleika.

Því varla getur Samfylking látið það ástand viljandi viðgangast að hér séu sömu

menn og þeir vantreysta, áfram við æðstu stjórn peningamála landsins á meðan

Ísland brennur.

- - -

Sama fólkið

Það er ekki búið að setja stjórn Seðlabankans af, ríkisstjórnin er ekki búin að segja af sér og það eru ekki komnir erlendir sérfræðingar til þess að skoða hvað gerðist.

Allt er við það sama og áður. Sama fólkið í bönkunum, sama fólkið sem stjórnar. Almenningur búin að tapa miklum fjármunum og sumir vinnunni. Er þetta að taka ábyrgð?

Núna er fólk í fjármálageiranum og þar með talið Fjármálaeftirlitið búið að hafa tækifæri í einn mánuð til þess eyða gögnun meðfram þeirri endurskipulagningu sem er í gangi. Er þetta eðlilegt? Af hverju var ekki strax kallað til erlent eftirlisfólk (endurskoðendur og tölvusérfræðingar) sem hafði engra hagsmuna að gæta?

Feður er tilnefndir til að skoða störf sona sinna í rannsókn sem sem á að segja til um hvort refsvert athæfi hafi átt sér stað. Er þetta siðferðilega rétt?

Hvítbókin verður brandarabók með þessu áframhaldi.

- - -

Frosinn fasteignamarkaður

Ég hef oft fylgst með þínum skemmtilega þætti, Silfri Egils, og oftast haft gaman, og jafnvel gagn, af. Mál málanna þessar vikurnar er auðvitað kreppan og allt sem henni fylgir. Ráðamenn þjóðarinnar keppast um að koma að hinum ýmsu hugmyndum um úrlausnir. Þar eru efst á baugi ráð til handa almenningi í landinu sem sumir hverjir eru á leið að missa allt sitt. Það er þó fátt um sannfærandi svör. Nýjasta útspilið er þetta hér, sem ég sá á Mbl.is nú í morgunsárið.

“Félagsmálaráðuneytið skoðar hvort veita eigi Íbúðalánasjóði og lífeyrissjóðunum leyfi til að eignast hlut í fasteignum landsmanna í stað þess að eigendur þeirra verði teknir til gjaldþrotaskipta.“

Þetta er eflaust góðra gjalda vert. En svo ég snúi mér kannski að erindi mínu. Mér er spurn hvers vegna enginn fjölmiðill, og þar með talin þinn vinnustaður og þáttur, hefur leitað svara við því hvort ekki standi til að blása lífi í helfrosinn fasteignamarkaðinn svo fólk í vandræðum geti haft þann valkost að selja fasteignir sínar og minnka við sig (og þar með að minnka áhvílandi lán) áður en dráttarvaxta- og vanskilakostnaður étur upp allan eignahlut þeirra. Það virðist allt snúast um að frysta lán, sem er jú ágæt lausn á stundum, en samt bara gálgafrestur því lánin hætta auðvitað ekki að vaxa í frystingu.

Og þá eru eftir öll önnur rök, þ.e. fyrir því að lífga við fasteignamarkaðinn, fólkið sem vinnur við fasteignasölu og fjölskyldur þeirra og ekki síst byggingamarkaðurinn.

Alls staðar annars staðar, m.a. USA og Bretland, hafa menn miklar áhyggjur af kólnandi fasteignamarkaði (og þó hefur hann aðeins dregist saman um ca 35%) og eru að leggja mikla peninga þar inn og auka hámarkslán, einmitt til að tryggja að fólk hafi alltaf þann valkost að selja ef það lendir í vandræðum. Hér hefur markaðurinn dregist saman um 70-80% frá síðasta ári, sem var reyndar óvenju gott, en um ca 50% frá árinu þar á undan. Stór ástæða fyrir þessu frosti er auðvitað hegðun bankanna þegar þeir drógu sig skyndilega út af fasteignalánamarkaðnum en ekki síst vegna orða forsætisráðherra til almennings um að halda að sér höndum varðandi kaup og sölu fasteigna. Sorglegt inngrip formanns frjálshyggjuflokks í stað þess að eftirláta markaðslögmálunum eftir “sína vinnu”

- - -

Rannsókn eða kortlagning

Er að velta fyrir mér um hvað vinna Valtýs Sigurðssonar og Boga Nilson snýst um? Samkvæmt dómsmálaráðherra þá er ekki um rannsókn, heldur kortlagningu að ræða, og því teljast þeir hæfir til verksins. Í hvað á síðan að nýta þessa kortlagningu? Er hún bara gæluverkefni þeirra tveggja til að fylgjast með þroska sona sinna? Ef þessa „kortlagningu“ á síðan að nota til að hefja rannsókn málsins, eða sem gögn inn í rannsókn, þá hlýtur vinnan að vera fyrir bí þar sem hún er unnin af þessum mönnum. Ekki gleyma að Björn Bjarnason sjálfur er tengdur þessum málum öllum þar sem tengdasonur hans er hátt settur bankamaður hjá Straumi.

- - -

Fyrirsláttur Fjármálaeftirlits

Yfirlýsing Fjármálaeftirlitsins um að þeir hafi ekki heimilað niðurfellingu skulda banakmanna er barnalegur fyrirsláttur.

Það er greinilegt af orðalagi tilkynningarinnar að þeir eru að reyna að slá á þennan orðróm, án þess að segja okkur í raun nokkuð.

Það þarf ekkert að fella niður skuldirnar, það nægir að bankinn heimili veðbanda breytingu og yfirfærslu skulda yfir á nýja kennitölu.

Þá geta menn í rólegheitum stofnað skúffufyritæki og flutt allt heila draslið, bæði verðlaus hlutabréf og lán, af sinni persónulegu ábyrgð yfir í eignalaust ehf. apparat sem síðan er sett á hausinn.

Fróðlegt væri að sjá hversu margir stjórar hjá bönkunum og aðilar þeim tengdum hafa stofnað skúffufyrirtæki á síðustu 2-3 mánuðum.

- - -

Menn bera ábyrgð á sjálfum sér

Það er rosaleg paranoia í gangi alls staðar og á þessum tímapunkti held ég að menn verði að stíga mjög varlega til jarðar með ásakanir sínar á einstaka menn og fyrirtæki akkúrat núna. Við vitum ekki nógu mikið til þess og það er ekki okkar að dæma.

Samæriskenningar ganga hægri vinstri og út um allt engum til gangs en flestum til tjóns.

Það er ekkert að því að fólk fái að blása en svona ástand og umræða kallar gjarnan það versta fram í fólki og það er mjög slæmt og viðheldur ástandinu frekar en hitt.

Það er landflótta ástand í gangi og þeir sem fyrstir fara eru þeir sem hafa þekkinguna (know how) og getuna til að spjara sig annars staðar- en gagnast okkur mest og best akkúrat núna við að uppbygginguna. Það viljum við væntanlega ekki. Við þurfum á þessu fólki að halda.

Ef við stimplum alla sem hafa tekið þátt í „góðærinu“ (innan frá) og starfað t.d. hjá bönkunum eða við aðra fjármálastarfssemi sem glæpamenn, líkt og verið er að gera þessa dagana, þá nennir enginn af þeim að standa í þessarri uppbyggingu sem þarf að fara hér fram næstu misserin. Það er ljóst. Þá töpum við miklum verðmætum úr landi og landið rís hægar úr þessu en ella og það kallar á fleiri gjaldþrot, atvinnuleysi o.s.frv. Það er tap allra.

Það fólk sem skuldsetti sig síðustu mánuði og ár tók þátt í bullinu (megnið af þjóðinni) getur ekki sagt að aðrir beri ábyrgð á stöðu þess. Þó einhver vilji lána þér er ekki þar með sagt að þú þurfir að taka lánið og versla dýrara húsnæði eða bíl. Eða hvað?

Megnið af þjóðinni hefur lifað langt um efni fram og flestir á lánsfé sem auðvelt var að nálgast. Það var ekki aðgangur að lánsfé sem olli þessu heldur sú mikla græðgisvæðing sem var gangi þar sem efnisleg gæði voru metin ofar öllu öðru hjá mörgu fólki. Það er samfélagsmein og segir meira en flest annað um stöðu okkar í raun. Það verður ekki lagað með því að „fixa“ eingöngu fjárhaginn eða ástandið. Það er spurning um gildismat og breytta sýn á lífið sem hver og einn verður að skoða fyrir sig.

Einnig voru margir sem högnuðust á „góðærinu“ með því að fá betur borgað fyrir störf sín sem annars hefði ekki verið í boði og svona leiddi þetta eitt af öðru. Þeir sem fengu hærri laun (meiri kaupmáttur) fyrir störf sín eyddu því meira enda hækkaði allt í verði: húsnæði, bílar, matvara o.s.frv. Mjög erfitt var að fá fólk í vinnu vegna þessa og loyality gagnvart atvinnurekanda var ekkert og starfsmannavelta því mikil. Allir voru að gera það gott…o.s.frv. Það var enginn í raun ósnertur af þessu ástandi en fólk hegðaði sér samt ekki allt eins og sumir voru skynsamari en aðrir (minni græðgi).

Alvöru góðæri byggist ekki á lántöku og skuldsetningu þeirra sem lifa við slíkt; allavega ekki hjá almenningi (fyrirtæki geta réttlætt slíkt til að vaxa). Í góðæri leggja menn fyrir en safna ekki skuldum. Þetta „góðæri“ hér var byggt á sífellt meiri skuldsetningu hjá almenningi sem spilaði þar með rassinn úr buxunum. Neysluhyggjan var svo mikil að hærri laun voru jafnframt ávísun á meiri skuldsetningu viðkomand þegar þessu á að vera öfugt farið. Þeir sem stóðu í slíku, sem virðist eiga við meirhluta þjóðarinnar, fara auðvitað illa út úr þessu.

Þeir sem töpuðu sparnaði sínum eiga erfitt auðvitað og samúð allra. Líka hinir sem eru búnir að missa vinnuna eða mega eiga von á því. En allir þurfa að líta í eigin barm og skoða hvernig þeir hegðuðu sér í þessu góðæri. Það voru ekki allir sem keyptu óþarfa lúxus og skuldsettu sig um leið en missa samt vinnuna og/eða töpuðu sparnaði sínum. Það eru fórnarlömbin í raun.

Niðurstaðan er vissulega dapurleg en fólk, almenningur, verður að axla ábyrgð á eigin gjörðum, og getur ekki eingöngu varpað því yfir á aðra eins og bankana og svo kreppun sem á eftir kemur, því það mátti vera öllum ljóst að svona ástand tekur alltaf enda fyrr en síðar og þá er betra að vera ekki skuldsettari en fyrir hið „meinta góðæri“.

Í góðæri borga menn niður skuldir ef um raunverulegt góðæri er að ræða fyrir þá. Þeir sem gera það ekki er annað hvort óskynsamir eða illa upplýstir. Þó ekki hafi mátt sjá fyrir að lendingin yrði jafn harkaleg og allt virðist benda til þá var alltaf ljóst að lenda þyrfti þó fæsti hafi viljað það.

Vissulega þá brugðust stjórnvöld og eftirlitsstofnanir algjörlega með að hleypa þessu svona langt án þess að grípa inn í en menn (og sumir stjórnmálaflokkar) eru alltaf að biðja um meira frelsi frá þessum sömu aðilum og geta því ekki kvartað!

Á endanum bera menn samt alltaf fyrst og síðast ábyrgð á sjálfum sér.