arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Landnámsaldarbær í Lækjargötu – nú þurfum við að vanda okkur

Það er varla forsvaranlegt annað en að bíða með hótelbyggingu í Lækjargötu nú þegar koma undan fyrirhuguðum byggingareit merkar fornminjar frá landnámsöld. Það er ekki eins og þessi þjóð sé auðug af minjum af þessu tagi. En þarna höfum við leifar af fornum bæ, að því er virðist nokkuð veglegum, sem hefur staðið milli Tjarnarinnar og sjávar. Og eins og Adolf Friðriksson, forstöðumaður Fornleifastofnunar Íslands, segir er þarna vísbending um að verið hafi fleiri bæir og fjölbreyttari byggð í Reykjavík á landnámsöld en áður hefur verið talið. Kannski einhvers konar þorp?

Líkt og Guðmundur Magnússon, blaðamaður og sagnfræðingur, skrifar er kannski ekki ástæða til að fara strax að fabúlera um Ingólf og Hallveigu í þessu sambandi. Hins vegar eru þarna minjar frá upphafi byggðar í Reykjavík og á Íslandi sem ætti að vera sjálfsagt að varðveita. Tilhugsunin um að byggja stórhýsi þarna ofan á virkar fráleit. Kannski mætti hanna húsið þannig að bæjarrústirnar yrðu huti af því, eins og gert var í Aðalstræti þar sem er forn bær í kjallara hótels – en þó finnst manni engin sérstök reisn yfir því.

Aðalatriðið núna ætti að vera að fornleifafræðingar fengju nægan tíma til að rannsaka bæjarstæðið og svæðið í kring. Iðnaðarbankahúsið á að rífa, grunnurinn undir því er mjög djúpur svo þar er varla neitt að finna. Hins vegar er spurning með bílastæðið hinum megin við bankann, sem veit að Vonarstræti. Menn eiga líka að fá tíma til að ákveða hvort minjarnar séu svo merkar að rétt sé að gera þær sýnilegar öllum almenningi og það til frambúðar. Slíkt myndi styrkja borgarmyndina í Reykjavík miklu fremur en nýtt hótel.

Það er spurning hvort borgin þurfi að grípa inn í með einhverjum hætti og þá með atbeina Þjóðminjasafnsins. Og svo má ekki gleyma því að sjálfur forsætisráðherrann, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hefur mikinn áhuga á verndun gamalla húsa og minja.

Fornleifauppgröfturinn í Lækjargötu – myndin er tekin núna áðan.
Óþarfa væl

Stundum er eins og Íslendingar fari saman í vælandi hjörð. Þannig hefur umræðan um ferðamennskuna verið undanfarna daga.

Ég kem til Reykjavíkur eftir að hafa dvalið í útlöndum mestanpart frá því í maí. Það er kalt og fátt fólk á ferli. Flest fólkið sem maður sér eru vissulega túristar, en maður tekur líka eftir því hvað ferðamannavæðingin er líka að hafa áhrif til góðs.

Miðborgin er snyrtileg að sjá – og miðborgarstarfsemi breiðist óðum út í götur þar sem hana var ekki að finna áður. Íslendingar voru náttúrlega löngu hættir að koma í þennan miðbæ, nema bara við alveg sérstök tilefni. Nú er Frakkastígurinn upp að Hallgrímskirkju orðinn ótrúlega líflegur, Hlemmur er að ganga í endurnýjun lífdaga – er beinlínis að verða hip og kúl – að ógleymdu hafnarsvæðinu alla leið út á Granda.

Þetta er gerbreyting á Reykjavík – og mestanpart til góðs.

En vælið er mjög áberandi þessa dagana. Það er náttúrlega raunalegt til þess að hugsa að síðasta ríkisstjórn var með áform um að skattleggja ferðamennskuna til þess að hægt yrði að byggja upp innviði. Þessu var tekið með væli. Nú meira en tveimur árum síðar vakna menn upp við vondan draum og sjá að þetta hefði betur verið gert á sínum tíma.

En það þýðir auðvitað ekki að þetta sé um seinan. Menn þekkja orðið vandamálin sem fylgja túrismanum, þau eru ekki óyfirstíganleg á neinn hátt, það á að vera hægt að ganga hraustlega til verks og kippa málunum í lag – fremur en að halda áfram að væla. Slíkt er bara niðurdrepandi.
Varla kollsteypa – hvað þýðir frumvarp um opinber fjármál?

Gaman er að sjá menn spá kollsteypu á Íslandi sem spáðu engu slíku þegar hin stóra kollsteypa varð 2008, heldur í raun þveröfugt. Voru þó ýmis teikn á lofti á þeim tíma, fleiri en byggingakranar, og miklu skýrari en nú er.

Verðbólga á Íslandi er afar lítil, gengið hefur verið frá kjarasamningum við flestar stéttir, þeir eru það sem kallast „hóflegir“. Það er að vísu þensla í ferðamannaþjónustu, spár um hagvöxt hljóma upp á sirka 3 prósent. Og jú, það er verið að byggja dálitið af húsum og íbúðaverð hækkar. Mest er það þó nálægt miðborg Reykjavíkur.

Engar sérstakar stórframkvæmdir eru í sigtinu næstu misserin, þótt einhverjir sjái meiri stóriðju í hillingum. Höftum er aflétt með þeim hætti að fé frá erlendum kröfuhöfum fer í að greiða niður erlendar skuldir þjóðarbúsins og nú fara lífeyrissjóðir væntanlega aftur að geta fjárfest erlendis, en annars verðum við enn í talsverðum haftabúskap næstu árin. Ólíklegt er að fari í gang vaxtamunarviðskipti eins og þau sem urðu Íslandi svo dýrkeypt 2008.

Vextir eru háir og Seðlabankinn virðist albúinn að hækka þá meira. Aðgangur að lánsfé er fremur takmarkaður fyrir allan almenning. Gengi krónunnar er ekki fljótandi eins og var árin eftir 2000, viðskiptajöfnuður er hagstæður enda streymir gjaldeyrir inn í landið – Seðlabankinn passar að gengi krónunnar styrkist ekki of mikið.

Er einhver sérstök ástæða til að ætla að framundan sé kollsteypa eins og sumir segja? Varla, þótt sjálfsagt sé að vera á varðbergi.

Í því sambandi má nefna að fyrir Alþingi liggur nú stjórnarfrumvarp þar sem er kveðið á um svokallaða fjárlagareglu. Hún felur í sér að fjárlög megi ekki hækka milli ára um meira en 2,5 prósent. Aðaltilgangurinn er að halda aftur af þenslu, um þetta hefur verið rætt árum saman en ekkert orðið úr fyrr en nú. Þetta er mikið áhugamál Bjarna Benediktssonar og allir flokkar virðast vera sammála þessu, að minnsta kosti heyrir maður ekki mikla umræðu um málið.

Pétur Gunnarsson blaðamaður orðar það svo á Facebook:

Þetta frumvarp um opinber fjármál finnst mér orðið áhugaverðara en mér fannst það í síðustu viku. Það varð ekki að lögum á þingi en meðferð þess var langt komin og m.a. liggja fyrir nefndarálit og líklega samkomulag um að afgreiða það í haust. Minnihluti Samfylkingar, VG og BF gerir engar athugasemdir við þau ákvæði frumvarpsins um takmörk við fjárlagahalla sem mér sýnist að banni nánast Keynes-isma í hagstjórn á Íslandi með því að árlegur fjárlagahalli sé fortakslaust undir 2,5% af VLF.

Lög af þessu tagi útheimta stanslaust aðhald í ríkisrekstri – þarna er aðhaldsstefnan beinlínis leidd í lög. Og það er auðvitað spurning hvernig þetta virkar. Pétur nefnir Keynes – hann ætti auðvitað að vera stóraktúel þessa dagana. En það má líka nefna heilbrigðismálin, mikill meirihluti þjóðarinnar virðist vera sammála um að þar þurfi að gera stórátak á næstu árum og það mun útheimta útgjöld. Sem hagfræðingurinn sem vitnað er í fyrst í þessari grein varar við.
Tákn um góða tíma sem við lifum á – en auðvitað fylgja vandamál

Ég hef farið í gegnum stóra evrópska flugvelli síðustu daga. Þeir eiga það sameiginlegt að alls staðar er troðningur, alltof mikið af fólki, óþægindi, pirringur. Á frönskum flugvelli beið ég meira en klukkutíma eftir því að skila af mér tösku. Sit núna á Kastrup, hér gengur allt eftir skipulagi, en það er setið á öllum stólum í flugstöðinni og á gólfum út um allt. Kastrup er fínn flugvöllur en það leggur óþef af klósettunum.

Líklega er betra að ferðast bara í janúar.

En nú er sumar, háferðamannatíminn, og maður finnur að ferðamennskan er að komast að einhverjum þolmörkum. Ég staldraði við í París – þar tróðst maður um stræti meðal túristanna í miklum hita. Fyrir vikið verður þessi heimsins höfuðprýði eiginlega alveg sjarmalaus. Síðasta daginn fór ég á svæði í norðausturbænum þar sem aldrei kemur ferðamaður, það var betra. Hitinn var samt hryllilegur – miklu verri en í Grikklandi.

Það er sama ástandið í Róm, þar flaut ég í fyrra í fljóti af ferðamönnu gegnum Vatíkansafnið. Það gekk með því að maður hreyfði sig ekki nema með torfunni. Mér skilst að sama sé uppi á teningnum í Barcelona – þar er fólki núorðið verr við túrista en vændiskonur og utangarðsfólk.

Að sumu leyti er þetta auðvitað gott, tákn um hvað við lifum í raun góða tíma. Allur almenningur getur ferðast um Evrópu án þess að það kosti mikið og í mesta öryggi. Maður getur í raun ekki vonað annað en að þetta verði áfram svona. Eða hvað? Vandamálin eru líka legíó, átroðningur og svo má ekki gleyma því að ferðalög eru einn stærsti áhrifavaldurinn í loftslagsbreytingum.

Samt er maður í raun svolítið kjánalegur þar sem maður stendur í París og vill hafa borgina út af fyrir sig – kannski á þeim forsendum að maður hafi fyrst komið þarna fyrir næstum fjörutíu árum. Svona er þetta líka í viðtölum við fólk sem uppgötvaði Ísland áður en það varð svona mikill ferðamannastaður – það er virkar mógað vegna þess að það fær ekki lengur að hafa landið út af fyrir sig.

Menn kvarta mikið þetta sumarið undan álagi túrismans á Íslandi. Þar eins og víðar hefur tilkoma lágfargjaldaflugfélaga breytt ferðaþjónustinni – þetta er í raun stóri áhrifavaldurinn. Miðað við það sem er sums staðar túrisminn á Íslandi þó ekkert sérstaklega mikill. Og það sem meira er – þetta er frekar auðvelt að leysa með bættri skipulagningu og eftirliti, meiri fjármunum í greinina, og aukinni skattheimtu á hana. Það ber vott um furðulegt ráðleysi hjá stjórnvöldum að þetta skuli ekki vera algjört forgangsmál – hvers vegna eru menn að hugsa um álver á sama tíma og þessi rosalegi uppgangur er í ferðamennskunni og fé streymir inn í landið vegna hennar.
Banka ætlað að fara í skammarkrók – við mikinn fögnuð

Einu sinni þótti sjálfsagt að Landsbankinn starfaði í fallegum húsum miðri byggð. Engum datt annað í hug.

Landsbankahúsið í Reykjavík er dæmi um slíkt, en líka Landsbankinn á Akureyri, á Ísafirði og Selfossi. Öll eru þessi hús nokkuð svipuð að gerð, reisuleg, nokkuð klassísk, traustvekjandi.

Í Grikklandi er líka landsbanki og hann er í gömlum og virðulegum húsum í borgum og bæjum landsins, líkt og Landsbankinn hér heima. Og eins og hér eru þetta hús sem voru reist á fyrri hluta síðusta aldar, á tíma þegar bankar nutu enn virðingar, voru máttarstólpar samfélagsins.

En nú hafa viðhorfin breyst. Landsbankinn vill byggja hús í miðborg Reykjavíkur og menn verða alveg brjálaðir. Stungið er upp á því að bankinn flytji í hús sem hefur risið í svonefndu Hvarfahverfi í Kópavogi. Nafnið er réttnefni – óvíða á höfuðborgarsvæðinu er jafn villugjarnt og þar.

Þessi uppástunga vekur gríðarlegan fögnuð. Í stað þess að vera í miðju vill fólk fá þennan elsta banka Íslands lengst út í jaðar. Það má segja að með því sé bankinn settur í skammarkrók.

Landsbanki í hinum klassíska stíl á Ísafirði.

Húsnæði fyrir Landsbankann í öðrum stíl en á árunum þegar bankar nutu virðingar. Myndin er úr Kópavogsblaðinu þar sem húsinu við Urðarhvarf 8 er lýst sem „kreppuhöll“ og sagt að hún standi enn tóm.
Bakhliðin á Torfunni

Myndin hérna er úr safni kærs gamals samstarfsmanns, Tage Ammendrup. Hann vann um áratuga skeið sem upptökustjóri á sjónvarpinu og það er svo einfalt að allir elskuðu Tage. Það er dóttir hans, María, sem setti myndina á vefinn.

Hérna má sjá Skólastræti einhvern tíma fyrir 1977. Þessi hús eru afar illa farin og síðar voru þau rifin og byggt nýtt í staðinn. En þegar maður horfir á myndina sér maður sjarma í þessum gömlu húsum sem ekki er í því sem kom í staðinn. Þau eru í stílnum gamal/nýtt sem yfirleitt virkar ekki vel. Ég tala af nokkurri þekkingu, búandi hinum megin við götuna.

Húsin þarna brunnu 1977, voru skelfing illa farin – og eftir það var loks hafist handa við endurgerð Bernhöftstorfunnar. Við endann á götunni, og veit út í Bankastræti, er hús sem var í eigu KRON, sálugs Kaupfélags Reykjavíkur og nágrennis. Þarna var um tíma bókabúð KRON og þar fengust meðal annars erlendar bækur sem Þorvarður Magnússon pantaði og seldi af menningarlegum metnaði.

Í umræðum um myndina var þessu póstað á Facebook. þetta er sögð vera elsta ljósmynd frá Reykjavík, tekin 1845, og sýnir einmitt Berhöftstorfuna. Þarna er húsið sem ég bý í ekki risið, það var byggt 1856.
Íslenskir unglingar og þjóðhollustan

Ný könnun Háskólans á Akureyri sýnir að helmingur íslenskra unglinga vill helst búa í útlöndum. Rannsóknin er býsna víðtæk og virðist trúverðug, ef marka má frétt sem birtist á akureyri.net.

Þeim fækkar svo til muna unglingunum sem vilja búa á höfuðborgarsvæðinu eða á landsbyggðinni hér á Íslandi.

Svipuð könnun er gerð á fjögurra ára fresti og hafa niðurstöðurnar aldrei verið í þessum dúr, hlutfall þeirra sem villl flytja til útlanda er miklu hærra en áður.

Búsetuóskir unglinga gefa vísbendingu um stemminguna í unglingasamfélaginu og að nokkru leyti í samfélaginu í heild.

Segir Þóroddur Bjarnason, prófessor við Háskólann á Akureyri, stjórnandi rannsóknarinnar.

Þetta er auðvitað margþætt, en einhvern veginn virðist vera að unglingar nú til dags upplifi útlönd og Ísland öðruvísi en fyrri kynslóðir. Það er auðveldara að komast burt, það að fara út í heim er ekki svo mikið mál lengur. Ég hef orðið var við það hjá syni mínum og jafnöldrum hans að þeim þykir Ísland frekar púkalegt og þröngt og íslenskan til trafala. Það sem stundum er kallað þjóðhollusta er ekki sérlega mikil. Kannski er það bara gott – þeir virðast að mestu lausir við ýmsa komplexa sem hrjáðu mína kynslóð.

Þeir sjá sjálfa sig talandi ensku í framtíðinni fremur en íslensku. Þetta er einfaldlega veruleikinn eins og þeir upplifa hann í gegnum samskiptatækni nútímans. Flestir þessir krakkar sjá mjög sjaldan íslenska fjölmiðla, upplýsinga- og fjölmiðlaheimurinn sem þeir upplifa í gegnum internetið og netsjónvarp er mestanpart amerískur eða engilsaxneskur.

Auðvitað er fagnaðarefni ef vaxa úr grasi kynslóðir sem líta á heiminn sem leikvöll sinn og eru lausar við heimóttarskap. Þjóðremba mun seint ganga í þetta fólk, hún á bara eftir að virka hjárænuleg. En um leið má pæla í hver verða áhrifin á þá menningarstefnu sem hefur verið rekin á Íslandi og áhersluna á að íslensk tunga sér algjör grundvöllur samfélagsins og þjóðernisins.
Ferðamannafár og íbúðaleiga

Airbnb byrjar sem góð hugmynd en endar sem plága. Svona þróast hlutirnir stundum.

Íbúðaleiga af þessu tagi er upprunalega svar við því hversu hótelgisting er orðin dýr – önnur ástæða fyrir henni er sívaxandi ferðamannastraumur. Hann er ekki bara á Íslandi, ónei, heldur nánast alls staðar þar sem ríkir sæmilegur friður.

Og ástæða þessa er síaukið framboð á ódýrum flugferðum. Það ekki eins dýrt að ferðast og áður, en það er óþægilegra. Alls staðar eru ferðamenn að troðast og ferðamenn að bölva öðrum ferðamönnum vegna troðningsins.

Airbnb er ein lausnin á þessu. En svo fer það alveg út í öfgar. Miðbæir eru undirlagðir af leiguíbúðum fyrir ferðamenn. Leiguverð rýkur upp. Venjulegt fólk þarf að fara annað. Þetta hefur vond áhrif á mannlífið. Staðir sem áður höfðu sinn lókal sjarma verða túristabæli.

Í raun eru hótel miklu betri kostur. Þau eru á afmörkuðum stöðum og yfirvöld skipulagsmála eiga að nokkru leyti að geta ráðið hvar þau rísa. En verðið á hótelgistingu er fjarska hátt, eins og áður segir, og hefur hækkað gríðarlega síðustu áratugi. Einhvern tíma sá ég núvirt verð á hótelherberginu sem Churchill leigði á Claridges í London. Það var þá um það bil dýrasta hótelgisting í Bretlandi. Nú myndi verðið sem Churchill greiddi þykja frekar lágt, en það var auðvitað fyrir tíma túristafársins.
Nasistar í auglýsingu frá Trump

Donald Trump leiðir nú í hópi Repúblikananna sem sækjast eftir forsetaembættinu í Bandaríkjunum. Hann er einn sérstæðasti frambjóðandi sem um getur – og hefur þó verið af nógu að taka í Repúblikanaflokknum síðustu ár.

Trump birti í gær þessa auglýsingu undir yfirskriftinni Gerum Ameríku sterka á ný.

Það vekur sérstaka athygli að hermenn sem sjást neðst í hægra horni myndarinnar eru Þjóðverjar – þetta eru nasistar í hernaði á árum síðari heimstyrjaldarinnar.
Tímamótasamningur við Íran

Samningur Bandaríkjanna og annarra ríkja við Íran getur reynst vera eitt merkasta diplómatíska plagg seinni tíma.

Íran er stórmerkilegt land. Það hefur mikla menningu og er að mörgu leyti gerólíkt nágrannalöndum þar sem arabíska er töluð. Íranir tala persnesku sem er indóevrópskt tungumál og hefur ríka bókmenntahefð. Síðari ár höfum við einkum fengist að kynnast menningu Írana í gegnum frábærar kvikmyndir sem hafa komið þaðan. Þeir eru vestrænni í hugsun en flestar þjóðir í Miðausturlöndum – og þar er nokkuð stór millistétt sem kærir sig ekki um túaröfgar og samkrull trúarbragða og pólitíkur.

Íranska byltingin á sínum tíma var skelfilegur harmleikur – og ekki síst afleiðing rangrar stefnu Bandaríkjanna sem lögðu allt undir í stuðningi við hinn óvinsæla og spillta keisara Resha Palavhi. En það má einnig segja að stjórnarfarið undir Palavhi hafi verið skárra en að sem var leitt yfir Írani á tíma Khomeinis erkiklerks.

En það var á tíma írönsku byltingarinnar og stríðsins í Afganistan, á árunum kringum 1980, að fór aftur að örla á því að íslamstrú væri pólitískt afl. Allt hefur það verið til mikillar bölvunar síðan þá.

Nú er kominn tími til að gefa veraldlegum og lýðræðislegum öflum í Íran undir fótinn. Samningurinn við Íransstjórn getur reynst einn sá þýðingarmesti í alþjóðapólitík í seinni tíð. Ísraelar og Saudi-Arabar eru ekki hrifnir. En Íran er í raun æskilegt bandalagsríki fyrir Vesturlönd í mjög ófriðlegum heimshluta.

Kvikmyndagerð hefur borið hróður Írans víða síðustu ár. Þetta er atriði úr myndinni Skilnaður sem hlaut Óskarsverðlaun.
Óréttlátt kvótakerfi og gráðugir bankar

Ekki verður betur séð en að Ólafur Ísleifsson hagfræðingur hafi komist að kjarna máls í þætti á Útvarpi Sögu í gær. Ólafur nefndi tvö atriði sem stæðu sérstaklega í vegi fyrir bættum lífskjörum almennings á Íslandi. Annars vegar óréttláta útdeilingu auðlinda:

Annars vegar er það blikkfast að þjóðin má ekki njóta afraksturs af sínum auðlindum svo sem vert væri, og meira segja þegar það syndir hér inn nýr stofn, makríllinn, að þá er það forgangsmál að hann skuli gefinn á örfáar kennitölur.

Og hins vegar fáránlega dýrt og gráðugt bankakerfi:

Það er algerlega inngreipt inn í allt þetta stjórnmála apparat að það má ekki hagga við þessu bankakerfi, það er alveg sama hversu oft er bent á það, að bankakerfið starfar hér í skjóli ríkissins, það nýtur þess að vera í fákeppni, það nýtur þess að geta verðlagt sína þjónustu utan við allt það sem þætti siðlegt og boðlegt í okkar nágrannaríkjum, það nýtur þess að hafa sogað til sín hagnað upp á mörg hundruð milljarða í hrundu landi, það nýtur þess að það þykir ekkert athugavert við það að hagnaður banka sem sé mældur í hlutfalli við stærð þjóðarbúsins margfaldur á við það sem til að mynda gerist í hina mikla kapítalíska landi Bandaríkjunum, það nýtur þess að hér má ekki hrófla við þessari verðtryggingu, það nýtur þess að hér má ekki hrófla við vöxtunum, það nýtur þess að við erum hérna með einhvern Seðlabanka sem að lítur á það sem sitt aðalhlutverk að halda hérna uppi í gegnum ákvarðanir peningastefnunefndar okurvöxtum, hærri vöxtum heldur en nokkurs staðar þekkjast í okkar nágrannalöndum eða jafnvel á byggðu bóli.
Bernie Sanders: Græðgi milljarðamæringanna, fátæktin og hernaðurinn gegn millistéttinni

Bernie Sanders er óháður öldungadeildarþingmaður frá Vermont. Hann er í framboði til forseta í Bandaríkjunum, sækist eftir tilefningu hjá Demókrataflokknum. Kannski nær hann ekki að fella Hillary Clinton en boðskapur Bernies er að ná í gegn. Hann talar fyrir fullum húsum, fer víða, og kjósendur flykkjast að. Nærvera hans er mjög sterk á internetinu, en Bernie þiggur ekki fé frá fyrirtækjum.

Það sem Bernie Sanders er að segja virkar afar tímabært og skynsamlegt. Hann talar ekki tæpitungu eins og Hillary heldur kemur sér beint að efninu og segir sína meiningu umbúðalaust.

Það er spurning hvort ekki þurfi líka Bernie Sanders í Evrópu eftir atburði helgarinnar?
Keynes var aldrei til

Meira að segja í Þýskalandi eru menn farnir að viðurkenna að stjórnin, með Wolfgang Schäuble í fararbroddi, hafi gengið alltof langt. Wolfgang Münchau, einn virtasti hagfræðingur Þýskalands, skrifar bæði í Der Spiegel og Financial Times.

Greinin í Der Spiegel hefst með svofelldum orðum:

Þýsku ríkisstjórninni hefur á einni helgi tekist að gera sjötíu ár af diplómasíu eftirstríðsáranna að engu.

Þarna sé horfið aftur til þegar sterkar þjóðir beygðu hinar veiku undir vilja sinn. Schäuble hafi hegðað sér samkvæmt fleygum orðum Clauzewitz um að stjórnmál séu framhalds stríðs með öðrum aðferðum

Münchau lætur jafnaðarmenn líka heyra það og lýsir furðu sinni á því að Sigmar Gabriel, formaður SPD, hafi reynt að yfirtrompa sjálfa Merkel í fjandsamlegum yfirlýsingum gagnvart Grikklandi. Münchau segist aldrei hafa séð slíka vanhæfni í forystu flokks sósíaldemókrata

Í Financial Times segir Münchau að á þessari helgi hafi evran verið eyðilögð. Þarna hafi verið horfið aftur til togstreitu milli þjóða eins og þekktist á 19du og 20stu öld. Evran sé núna gengissamstarf sem henti Þýskalandi afar vel, en þar sem öðrum þjóðum sem halda sig ekki á línunni sé hótað tortímingu.

Schäuble hafi sett fram algjörlega klikkaða hugmynd um tímabundna brottvikningu Grikkja úr evrunni. Semsagt, eitt ríki lagði til að annað yrði rekið. Niðurstaðan hafi verið nakið valdarán innan evrusamstarfsins. Evran virki ekki lengur eins og hún átti að gera til að dýpka pólitískt samstarf aðildarríkjanna.

Allir vita að Grikkir munu aldrei getað farið eftir áætluninni sem samþykkt var í gær. Það er engin stjórn í Grikklandi sem hefur umboð til þess, þessar tillögur eru ennþá verri en þær sem var hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Áætlunin er líka algjörlega óraunhæf og óframkvæmanleg, eins og Larry Elliott lýsir í Guardian. Hann nefnir að Grikkir eigi að selja ríkiseignir fyrir 50 milljarða evra á næstu þremur árum. Þarna eru meðal annars flugvellir, hafnir og bankar. Verðmæti þessa alls er óvíst í þessu ástandi. Eliott segir að þetta sé engin lausn, heldur líkir þessu við ljósskímu sem lýsir inn í skuldafangelsi.

En grein sína byrjar Elliott með mikilli kaldhæðni:

Keynes var aldrei til. Altæka kenningin um atvinnu vexti og peninga var aldrei skrifuð. Hagsagan endaði daginn sem Franklin Roosevelt tók við af Herbert Hoover sem forseti Bandaríkjanna.

Þetta er inntak samkomulagsins sem á að halda Grikklandi í evrunni, samninga sem munu dýpka kreppuna í landinu, gera skuldastöðu þess ennþá verri og tryggja að vandamálin komi aftur upp á yfirborðið innan skamms.
Lemstruð evrópuhugsjón

Nú er sagt frá samkomulagi um málefni Grikkja í Brussel. Grikkir virðast hafa gengið að afarkostum, verið beygðir í duftið. En það er erfitt að gera annað þegar bankar eru lokaðir vikum saman, fólk fær ekki borguð laun eða bætur, og í loftinu er hótun um að taka af þeim gjaldmiðilinn – og reiða í staðinn fram „mannúðaraðstoð“ eins og þýska stjórnin orðar það svo smekklega.

Þorvaldur Gylfason hagfræðingur skrifar á Facebook, það er erfitt annað en að taka undir orð hans. Evrópuhugsjónin er stórkostlega lemstruð eftir síðustu daga:

Nú liggur fyrir samningur milli Grikklands og ESB. Eigi að síður er talsverður skaði skeður. ESB, þýska stjórnin, Seðlabanki Evrópu og AGS hafa orðið sér til minnkunar - svo mjög, finnst mér, að ýmsir þar ættu að sjá sóma sinn í að taka pokann sinn. ESB hafði fram að þessu nokkurn veginn hreinan skjöld í augum umheimsins, en hefur nú flekkaðar hendur. Erfitt getur reynzt fyrir ESB að endurvinna traust meðal þeirra sem hafa fylgzt agndofa með hroka ESB gagnvart Grikkjum og virðingarleysi gagnvart sögulegu hlutverki sambandsins.

Annar evrópusinni, Ásgeir Brynjar Torfason, skrifar á Facebook:

Hluti af trúnni á Evrópu dó innra með mér um helgina og í morgun.