arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pólitísk hjaðningavíg í forsetakosningum?

Það verður að segjast eins og er að forsetakosningarnar á Íslandi byrja stórundarlega.

Það eru komnir fram á annan tug frambjóðenda. Enginn þeirra er líklegur til að skora hátt – hvað þá vinna kosningarnar. Margir frambjóðendanna virðast einungis vera að vekja athygli á sjálfum sér. Þeim er það auðvitað heimilt.

En þær sögur ganga fjöllunum hærra að tvær stórkanónur úr pólitík síðustu áratuga séu að undirbúa framboð, Össur Skarphéðinsson og Davíð Oddsson.

Undireins og annar þeirra býður sig fram gjörbreytist andrúmsloftið í kringum kosningarnar. Þá verður þetta hápólitískt – og þá hefst tími mikilla upprifjana fremur en að horft verði fram veginn.

Össur hefur setið á Alþingi síðan 1991, í 25 ár, hann var í ríkisstjórn bæði fyrir og eftir hrun, semsagt í hrunstjórninni sjálfri og í stjórninni sem tók við í ársbyrjun 2009.

Davíð Oddsson var sem kunnugt er borgarstjóri í Reykjavík í 9 ár, forsætisráðherra í 13 ár og seðlabankastjóri þar á eftir. Er nú ritstjóri Moggans sem er óspart beitt í stjórnmálabaráttu.

Báðir eru þeir umdeildir menn – Davíð þó nokkuð umdeildari.

Þarna erum við að tala um forsetakosningar sem gætu snúist upp í pólitísk hjaðningarvíg með endalausum skírskotunum til gamalla ávirðinga.

Vegna fjölda frambjóðenda er hugsanlegt að forseti verði kosinn með tuttugu af hundraði atkvæða. Við gætum semsagt fengið yfir okkur forseta sem er ekki bara umdeildur, sundrar þjóðinni fremur en sameinar hana, heldur er líka með lítið og lélegt umboð.

Davíð hefur svosem ekkert látið hafa eftir sér enn hvort hann ætlar í framboð, þann varnagla verður að slá. Össur er hins vegar mjög altillegur þegar forsetakosningarnar ber á góma og í síðustu viku birti hann grein sem hafði það inntak að hann væri hinn eðlilegi arftaki Ólafs Ragnars Grímssonar.
Kommar, ræðumennska og klapp

Hvergi í veraldarsögunni hafa verið meiri ræðuhöld en hjá kommúnistum.

Þegar Stalín hélt ræður á veldistíma sínum í Sovétríkjunum þorði enginn að hætta að klappa. Áhorfendur stóðu upp á endann og klöppuðu og klöppuðu og þótt auðvitað væri ekkert vit í öðru en að að hætta að klappa, var viðbúið að sá sem fyrstur léti af klappinu yrði sendur beint í Gúlagið eða skotinn.

Þannig að menn klöppuðu þangað til þeir voru að örmagnast.

Fidel Castró kvaldi Kúbúbúa með ræðum. Áheyrendur féllu í ómegin af þreytu eða leiðindum, en enginn þorði að láta sig hverfa. Lengsta ræða Castrós var hátt í átta klukkutímar. Kúbverjum var smalað á útifundi til að hlýða á þessi ósköp.

Castro hefði auðvitað geta sagt það sem hann þurfti að segja á 15 mínútum, hann var aldrei neinn sérstakur heimspekingur og ræðurnar voru mestanpart þrugl, en hann valdi að gera það á átta klukkutímum. Þannig sýndi hann vald sitt yfir fólkinu.

Castro hefði náttúrlega verið hlægilegur með sín útblásnu ræðuhöld, ef hann hefði ekki líka verið einræðisherra og harðstjóri.

Castro, sem verður níræður í sumar, er ekki hrifinn af ræðunum sem Obama Bandaríkjaforseti hélt í Kúbuferð sinni. Hann sagði að þær væru væmnar. En það verður eiginlega að segja eins og er – honum ferst að gagnrýna aðra fyrir ræðumennsku.

Hér er Stalín að halda ræðu, takið eftir því að hann ýtir á þar til gerðan hnapp þegar klappið á að hætta – annars hefði engin þorað að stoppa.

Og hér er örstutt ræða Fidels Castro frá flokksþingi 1994. Þarna er aðeins farið að draga af karlinum, því ræðan er einungis rúmir tveir tímar.
Economist: Fyrirtæki græða of mikið

Sjálft höfuðrit kapítalisma og frjáls markaðar, The Economist, skrifar að arður fyrirtækja í Bandaríkjunum sé of mikill. Þetta sé sjúkleikamerki í efnahagslífinu.

Blaðið segir að arður sé vissulega nauðsynlegur í markaðshagkerfi. En sé hann of mikill geti það bent til þess að fyrirtæki séu duglegri við að soga til sín auð fremur en að skapa hann með framtakssemi. Þegar fyrirtækin ráði yfir of miklu af auðnum leiði það til minni eftirspurnar í hagkerfinu.

Ójöfnuður eykst, hlutur launamanna minnkar og neytendur greiða of hátt verð fyrir framleiðsluvörur. Auknar tekjur af fjármagni valda því að þeir sem eiga mikið fyrir eignast meira. Auðurinn leitar til þeirra og þjappast saman.

Economist skrifar að fyrirtækin í Bandaríkjunum þurfi meiri samkeppni, minni samþjöppun og minni gróða.

Er eitthvað þarna sem við getum fært yfir á íslenska hagkerfið? Á sjávarútveginn? Bankana?
Að vinna páskaboðin

Ekki man ég til þess fyrr að páskadagur væri undirlagður af pólitík eins og nú. Í öll þau ár sem ég hef skrifað á netið hef ég í mesta lagi sett inn páskakveðju þennan dag.

En Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hefur valið páskadag til að efla varnir sínar í hinu eldfima Tortólamáli.

Hann og kona hans senda frá sér samantekt sem birtist á vefsíðu hans – og verður náttúrlega í öllum fjölmiðlum í dag.

Og svo mætir hann í viðtal í einn helsta pólítíska vettvang landsins, á Sprengisand Sigurjóns Magnúsar Egilssonar, á páskadagsmorgun.

Þátturinn hefur ábyggilega fengið mikla hlustun. En þetta er býsna óvenjulegt, á ginnheilagasta degi ársins, en sýnir hversu mikið liggur við.

Ætli sé ekki nokkuð ljóst hvað verður rætt í páskaboðunum í dag? Þau eru aðal umræðuvettvangurinn það sem eftir lifir dagsins.

Kannski var Sigmundur að freista þess að vinna páskaboðin? Er þar að vænta einhvers konar upprisu eða að minnsta kosti viðspyrnu?
Smelludólgaháttur, ekki skoðanakönnun

Fyrsta árið sem ég skrifaði á netið, það var í kringum árið 2000, lék ég mér að því að birta svokallaðar netkannanir. Þá var ég á netmiðli sem kallaðist strik.is, sælla minninga. Þarna voru lesendur spurðir um ýmis álitamál og svöruðu með því að ýta á réttan hnapp. Fljótt sá ég að það var ekkert að marka þessar kannanir, þeir sem brunnu fyrir málefni voru líklegri til að svara en hinir, stundum var jafnvel safnað liði til að svara og svo var einfaldlega hægt að leika þann leik að taka cookies úr sambandi og svara oft og mörgum sinnum.

Þannig að þetta var ekki einu sinni skemmtilegt. Ekki heldur þótt maður fengi nokkra umferð inn á vefinn út á þetta. Eini fjölmiðillinn sem mér hefur sýnst að noti þetta að ráði núorðið er Útvarp Saga. Þar eru spurningarnar oft settar fram með ívafi útlendingahaturs – og yfirleitt þarf ekki að spyrja að leikslokum. Eitt sinn var spurningin reyndar svona: Treystir þú Bubba Morthens?

En nú sé ég að Hringbraut slær upp svona könnun. Þarna er meira að segja gengið svo langt að tala um „skoðanakönnun“. Það er orð sem maður hefði aldrei dirfst að nota um netkannanir, ekki einu sinni í árdaga internetsins. Spurningin er svona, og maður getur ýtt á hnappinn eftir vild.

Niðurstöður „skoðanakönnunarinnar“ (sem reyndar er ekki lokið) eru kynntar svona. Þetta er semsé staðan núna:

Nú er stuðningsmönnum Sigmundar í lófa lagið að fara á Hringbraut og reyna að breyta stöðunni. Það eru reyndar ekki margir sem bera blak af honum þessa dagana, flestir Sjálfstæðismenn þegja þunnu hljóði, en Þorsteinn Sæmundsson, Vigdís Hauks, Frosti og Karl Garðars gætu reynt að sitja við fram eftir degi.

Útvarp Saga gæti auðvitað sett upp sína eigin könnun – hugsanlega yrði niðurstaðan þveröfug.

En það væri reyndar mjög forvitnilegt að sjá alvöru skoðanakönnun um þetta mál. Maður hefur á tilfinningunni að staða Sigmundar hafi veikst fremur en hitt. Það er veikleikamerki að fara í uppstrílað viðtal í Fréttablaðinu og á jaðarstöðina Útvarp Sögu til að svara fyrir jafn stórt og erfitt mál og öll þessi Tortólauppákoma er. Svörin hafa heldur ekki verið sannfærandi.

En um könnun Hringbrautar er það að segja að þetta er eitt afbrigði af smelludólgahætti – og þykir ekki par fínt. Fjölmiðlar sem vilja láta taka mark á sér gera ekki svona.
Söknuður eftir föstudeginum langa

Sigurveig kona mín er alin upp í Skeifunni, söluturninum þar sem nú er Hamborgarabúllan. Foreldrar hennar ráku staðinn af miklum myndarskap um langt árabil – seldu kaffi og kökur og frægar samlokur.

Skeifan var einn fárra staða sem höfðu leyfi til vera opnir á föstudaginn langa. Þangað streymdi fólk þennan dag þegar mátti eiginlega ekki neitt – aðallega þeir sem höfðu gleymt að kaupa sígarettur. Og svo fólk sem fann sér ekkert betra að gera eða þoldi illa tilfinninguna að allt væri lokað.

Umferðarmiðstöðin var líka opin – Ummarinn eins og hún heitir í kvæði eftir gamlan vin minn Sigfús Bjartmarsson – og mig minnir að þetta hafi líka átt við um sjoppu sem var á Geithálsi. Það er þó lengra síðan.

Svona var föstudagurinn langi. Yfirvöld gættu þess stranglega að fólk næði ekki að rjúfa helgidagafriðinn. Þetta hafði þau áhrif á ungt fólk að því fór að leiðast óskaplega. Dagurinn sniglaðist áfram, þyngslin voru mjög mikil.

Það var sagt að ekkert væri í Ríkisútvarpinu nema messur og sinfóníur – en maður var svosem ekkert mikið að tékka á því.

Þetta er auðvitað gerbreytt, það er ekki lengur hætta á því að maður geti ekki fengið samloku eða kaffi einhvers staðar – eða áfengi. Fyrir það var náttúrlega alveg skrúfað á föstudaginn langa nema menn væru búnir að birgja sig upp. En nú er meira að segja hægt að fara í bíó, það hefði verið alveg óhugsandi.

Við getum heldur ekki svelt túristana. Veitingahús út um allan bæ eru opin – og þeir geta þá líklega komist á klósettið líka.

Nú lifir maður í samfélagi þar sem áreiti er alveg linnulaust, í gegnum farsíma, internet, samskiptamiðla. Ef ekki er svarað strax verða menn undrandi og jafnvel reiðir. Sjálfur er maður eiginlega alltaf í vinnunni; það er nú eitt svívirðilegt plott kapítalismans með allri þessari tækni. Við hreyfum okkur varla án þess að það sé skráð einhvers staðar. Við höldum að þetta sé frelsi en kannski er það í raun helsi. Það er alltaf hægt að ná í mann. Við erum öll komin með staðsetningarbúnað.

Það verður líka alltaf erfiðara að kúpla sig burt. Samviskubitið yfir því að vera ekki sífellt að vinna, vera með eða gera eitthvað sem á að skipta máli ágerist stöðugt.

Þess vegna er föstudagurinn langi góður – eða það sem er eftir af honum – ef maður nær að njóta hans. En hér er ég að skrifa á internetið – og sakna föstudagsins langa eins og hann var einu sinni.

(Hérna vantar eiginlega lagið Föstudagurinn langi með hljómsveitinni Unun, en ég finn það hvergi á netinu.)
Dvínandi áhugi á Nýja-Norðrinu

Eitt viðkvæði síðustu ára hefur verið að framtíð Íslands lægi á Norðurslóðum. Að þangað ættum við að horfa – þar væri framtíðin. Og Norðurslóðir ættu að vera þungamiðja utanríkisstefnunnar.

En þessi framtíð hefur látið bíða eftir sér. Það var talað um Grænland sem gósenland framtíðarinnar, Grænlendingar yrðu jafnvel ríkasta þjóð heims vegna mikillar olíu- og námavinnslu. Menn sáu í hillingum að Íslendingar myndu græða á þessu með því að fjárfesta í Grænlandi, leggja til fjármagn, tæki og halda uppi samgöngum.

Nánast ekkert af þessu hefur ræst – Grænlendingar sitja uppi með sárt ennið og brostna drauma. Það er í raun mjög dapurt.

Draumar um olíugróða hafa víðar brugðist. Nú er verð á olíu svo lágt að ekki svarar kostnaði að bora eftir henni við erfiðar aðstæður í norðurhöfum. Það kann að verða langt í að slíkt borgi sig. Og kannski verður það aldrei – áhrif loftslagsbreytinga verða sífellt greinilegri, ef á að takast að hafa hemil á þeim er óhugsandi að dæla upp allri olíu sem hægt er að ná í.

Það er tímanna tákn að meira að segja Rockefeller-fjölskyldan er búin að selja öll bréf sín í olíufyrirtækjum – vegna umhverfismála. Auður Rockefelleranna byggðist upphaflega á olíu. Það liggur við að þeir hafi fundið upp olíugróðann.

Annað sem átti að verða veruleiki í nánustu framtíð voru stórauknar siglingar yfir Norður-Íshafið – og væntanlega stórskipahöfn á Norðaustur-Íslandi til að þjónusta þær. En í grein í The Independent Barents Observer segir að áhugi á íshafssiglingum hafi minnkað til muna. Alþjóðleg skipafyrirtæki virðast ekki hafa áhuga á þessari leið. Meginástæðan eru vond veðurskilyrði og sú að leiðin er einfaldlega ekki samkeppnisfær. Einnig spilar inn í sá ótti að stór sjóslys á þessum slóðum geti valdið miklum skaða á viðkvæmu heimskautaumhverfi, skipafélög eru líka viðkvæm fyrir slíku.

Það hefur semsagt staðið á norðurslóðaframtíðinni margumtöluðu – þótt ótal ráðstefnur hafi verið haldnar til að skrafa um hana.

Það sem gerðist hins vegar á Íslandi var að ferðamenn tóku að streyma hingað í áður óþekktum mæli. Ferðaþjónusta stefnir í að verða langstærsti atvinnuvegurinn. Hún er feikilega mannaflsfrek, svo mjög að hingað verður að flytja inn vinnuafl frá útlöndum – ferðaþjónustan breytir okkur líka að því leytinu að hlutfall innflytjenda á Íslandi hækkar ört.

Það er spurning hvaða áhrif allur þessi ferðamannastraumur mun hafa á sjálfsímynd þjóðarinnar. En eins og stendur er hann líklega áhrifamesti þátturinn í að móta hana – hingað dælist inn fólk með lágfargjaldaflugfélögum og setur svip á allt líf okkar. Við þurfum einhvern veginn að ráða fram úr þessu og á sama tíma virðist allt talið um Norðurslóðir og Nýja-Norðrið sem þótti svo spennandi fyrir fáum árum heldur fjarlægt.
Efasemdir um spítala

Sjálfur verð ég að viðurkenna að mér hefur aldrei almennilega tekist að gera upp hug minn varðandi stórar spítalabyggingar á Landspítalalóðinni. Mér hefur sýnst kostir og gallar vegast á. En það er staðreynd að þessar framkvæmdir hafa tafist von úr viti, ég hef haldið því fram að það sé ekki bara vegna fjárskorts, heldur líka vegna þess að meðal stjórnvalda hafi ekki verið almennileg sannfæring fyrir þeim.

Og það verður að segjast eins og er að tíminn hefur ekki unnið með þessum fyrirætlunum, ein ný breyta eru hátt í tvær milljónir ferðamanna sem flestir koma á einhverjum tímapunkti á nesið þar sem miðbær Reykjavíkur stendur. Efasemdaraddirnar eru altént háværar – og það þýðir ekki að blása á þær. Það verður að sannfæra fólk með rökum, yfirlæti sannfærir ekki neinn.

Þessa mynd setti arkitektinn Guðni Pálsson á netið. Hún sýnir byggingar Landsspítalans eins og þær koma til með að líta út eftir hinar miklu framkvæmdir. Þarna er risastórt bílastæðahús, en flæmi bílastæða er líka afar stórt á lóðinni. Það er gríðarlegt pláss sem fer undir stæðin.

Það vekur líka athygli hvað þarna er mikið af steinsteypu. Innan um eru örsmáir grænir reitir, svona rétt til afmarka hús og bílastæði.

Guðni Pálsson skrifar:

Leyfi mér að taka að láni þessa mynd. Hún er hluti grein sem er að lýsa ágæti viðbygginga Landspítalans við Hringbraut.

Hér eru allar viðbyggingarnar felldar inn núverandi borgarhluta.

Ég hef áður bent á hve stærðarhlutföllin eru algjörlega ósamræmanleg.

Þessi mynd sýnir glögt hvílíkt skipulagsslys er í uppsigingu.

Húsin í Þingholtunum eru eins litlir kartöflukofar í samanburði við hinar ýmsu viðbyggingar spítalans.

Hér er verið að rústa einum fallegasta borgarhluta Reykjvíkur

Það versta er að spítalinn er heldur ekki góður, tengdur með endalausum undirgöngum.

Samt skal byggja.

Uppskerum varla mikið hrós frá komandi kynslóðum ef fram heldur sem horfir.

Við sjáum síðan hvað gamli spítalinn er agnarsmár í þessum samanburði, hann er hér merktur inn á myndina með rauðum hring.
Álfaklettur með lifrauðum tjöldum

Hér er innslag um Þjóðleikhúsið sem birtist í Kiljunni í síðustu viku. Eins og segir á vef Ríkisútvarpsins:

Það tók meira en tuttugu ár að byggja Þjóðleikhúsið. Þegar það var loks vígt sumardaginn fyrsta 1950 hafði arkitekt hússins forkælst uppi á þaki þess, að því sagt var, hann gat ekki verið viðstaddur vígsluna, fékk lungnabólgu og dó stuttu síðar.

Vígsluárið upphófust deilur, einn helsti hvatamaður að byggingunni, Jónas frá Hriflu, taldi ekki verjandi að við leikhúsið störfuðu atvinnuleikarar sem fengju föst laun. Einnig var ráðning Þjóðleikhússtjóra umdeild, sá sem varð fyrir valinu hét Guðlaugur Rósinkranz, hann hafði enga reynslu af leikhúsi en hafði verið yfirkennari í Samvinnuskólanum. Guðlaugur var æviráðinn og gengdi embættinu í 23 ár.

Frá þessu var sagt í Bókum & stöðum í Kiljunni. Þar var litast um í sölum Þjóðleikhússins og staldrað við höggmyndir og málverk sem þar er að finna. Einnig var gluggað í bækur sem tengjast leikhúsinu, til dæmis Skuggasund eftir Arnald Indriðason þar sem finnst lík bak við hálfklárað leikhúsið, Turnleikhúsið eftir Thor Vilhjálmsson þar sem byggingunni er lýst eins og “musteri í döprum sið” og Persónur og leikendur eftir Pétur Gunnarsson þar sem húsið er kallað „álfaklettur bernskunnar með lifrauðum tjöldum og rauðklæddum sælgætisdísum”.

Sjá á vef RÚV.
„Staðan“ – hryðjuverk í Vestur-Evrópu og annars staðar

Hér er ansi merkilegt súlurit. Það kemur af vef sem nefnist Statista – þar birtast alls kyns tölfræðiupplýsingar.

Þarna er rakinn fjöldi þeirra sem hafa dáið í hryðjuverkaárásum í Vestur-Evrópu frá 1970. Samkvæmt þessu var ástandið verst á áttunda áratugnum og fram á þann níunda. Einstaka stórar hryðjuverkaárásir hækka töluna náttúrlega mikið.

En spurningin er – hví er óttinn svo miklu meiri nú en þá, þegar mannfallið er í raun svo lítið? Við þurfum eiginlega að svara því.

Svo er merkilegt að bera þessa tölfræði saman við þetta súlurit sem er líka frá Statista og sýnir mannfall vegna hryðjuverka í heiminum annars staðar en í Vestur-Evrópu á árunum 2001-2014. Samkvæmt þessu, tölurnar koma frá Global Terrorism Database, er „staðan“ 108.294 gegn 420.
Eins og mýbit

Að sumu leyti eru hryðjuverk eins og mýbit. Mýflugan er lítil og veik, líftimi hennar er afar stuttur, en ef við förum að klóra okkur í bitinu er hætt við að það bógni upp og verði óþægilegt. Sumir eru reyndar með ofnæmi fyrir bitinu.

Tökum til dæmis hvernig hryðjuverk ná að verða aðalmálið í forsetakosningum í Bandaríkjunum. Það er í raun alveg út í hött, en er til merkis um hversu óupplýst þjóðfélagsumræðan er orðin vestra.

Almennt stafar Bandaríkjamönnum engin ógn af hryðjuverkum. Mannslífin sem tapast í hryðjuverkum eru afar fá. Hryðjuverk mun ekki geta kollvarpað bandaríska stjórnkerfinu. En forsetaframbjóðendur Repúblikana, Donald Trump og Ted Cruz láta eins og þetta sé stórkostleg ógn.

Þeir hamast við að klóra í bitið.

En hinar raunverulegu ógnir í Bandaríkjunum koma innanfrá. Þær felast í hræðilegum ójöfnuði sem versnar stöðugt, gríðarlegri auðsöfnun fárra, versnandi innviðum, stéttaskiptu heilbrigðis- og menntakerfi, kynþáttahatri – og svo má auðvitað nefna almenna byssueign.

Hversu margfalt fleiri Bandaríkjamenn deyja í byssuárásum eða byssuslysum heima en í hryðjuverkum?
Kjarni máls um hryðjuverk

Enn og aftur er verið að egna gildru fyrir vestræn lýðræðisríki og fá þau til að fórna sínum bestu gildum. Ég les atburðina í Brussel sem úrræðaleysi illskunnar sem veit að hún á enga aðra leið en að espa upp hatur með voðaverkum. Það má ekki takast – þá sigrar hið illa. Fullt öryggi verður aldrei tryggt nema með algjörri fórn frelsisins. Þá er til lítils unnið.

Þetta skrifar Kristinn Hrafnsson blaðamaður vegna hryðjuverkaárásanna í Brussel í morgun. Það á eftir að skrifa og fjalla mikið um þessa atburði, en Kristinn kemst að kjarna málsins.
Tunglsljós í Grikklandi – gata frelsis í Tyrklandi

Vinkona mín ein tók þessa mynd í kvöld á fullu tungli af kirkjunni Panagia sem gnæfir efst á kletti á eyjunni Folegandros. Þetta er reyndar ekki páskatungl í Grikklandi – þetta árið eru grísku páskarnir ekki fyrr en 1. maí.

Manni verður hugsað aftur í söguna, næstum til eilífðarinnar. Þarna hefur tunglið komið upp með silfurljóma og skinið á menn frá alda öðli – við getum farið mörg þúsund ár aftur í tímann.

Grikkir hafa ótal ljóð um tunglið. Hér er eitt dásamlega fallegt, sungið af Harry Belafonte sem fer býsna vel með grískuna, Tunglið mitt.

Mér er þessi hluti heimsins afar kær. Skiptin sem ég hef farið til Grikklands eru talin í tugum og ég fór líka að leggja leið mína til Tyrklands. Víða horfir maður þangað yfir af ströndum grískra eyja – það er fáranlegt annað en að fara yfir.

Folegandros er reyndar nokkuð langt frá, það skellur varla neinn flóttamannastraumur á eyjunni. Þetta er frekar afskekktur staður með aðeins um 700 íbúa. Straumur flóttamanna er mestur á eyjum eins og Kos, Samos og Lesbos sem eru næst Tyrklandi.

Nú hefur Evrópusambandið gert samkomulag við Tyrki. Því er meðal annars ætlað að afstýra því að gríðarlegur fjöldi flóttamanna reyni að komast til Grikklands og lokist þar jafnvel inni þegar ríki fyrir norðan loka landamærum sínum. Maður spyr hvort að þetta samkomulag haldi, hvort það sé alveg siðlegt – en kannski var ekki annað í stöðunni?

Það er hryllingur að fylgjast með uppgangi öfgaafla sem annað hvort magna upp flóttamannastrauminn eða nærast á honum.

Ég nefndi Tyrkland. Ég hef margoft komið til Istanbul. Í fyrradag var sprengt þar á hinni fjölförnu götu Istiklal. Þetta er ein af helstu götum heimsins, gríðarlega fjölfarin, staður fyrir blómlegt og fjölbreytt mannlíf, gata frelsis. Hryðjuverk þarna hryggir mig ósegjanlega.
Sigmundur í kröppum dansi

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hefur ekki komist í hann krappari í forsætisráðherratíð sinni. Framsóknarþingmenn slá um hann skjaldborg, það er ljóst að hann hefur mjög góð tök á flokknum. Þeir bregðast við með reiði og hneykslun í samskiptamiðlum og í blaðagreinum. En það er ekki víst að þessi strategía virki vel – það er satt að segja holur hljómur í henni.

Annars er áberandi hversu fáir aðrir eru koma Sigmundi til varnar. Tveir þingmenn Sjálfstæðisflokksins, Vilhjálmur Bjarnason og Ásmundur Friðriksson, hafa stigið fram og talað um hversu óþægileg staða forsætisráðherrans er. Þetta eru vissulega þeir tveir sjálfstæðisþingmenn sem dansa hvað síst á flokkslínunni, en það er ekki loku fyrir það skotið að fleiri bætist í hópinn. Það er ljóst að aðrir hugsa sitt.

Líklega myndi Sigmundur standa af sér vantraust í þinginu – líkurnar á að slík tillaga komi fram hafa aukist nokkuð – en stuðningurinn úr Sjálfstæðisflokknum verður varla sérlega eindreginn. Það er samt nokkuð öruggt að Sjálfstæðismenn muni gæta þess að stjórnin falli ekki.

En svo er auðvitað spurning um hvernig slík vantrauststillaga á að líta út, um hvað hún snýst. Helgi Hrafn Gunnarsson, Píratinn sem er hugsanlega áhrifamesti stjórnarandstöðuþingmaðurinn um þessar mundir, veltir þessu upp í viðtali við mbl.is. Hann segir að þetta sé „risavaxið mál“, þingið komi hins vegar ekki saman aftur fyrr en eftir tvær vikur.

Mbl.is hefur þetta eftir Helga Hrafni:

Hann segir mikilvægt að halda því til haga að tillaga sem þessi snúist ekki aðeins um hvort hún verði lögð fram eða ekki. Hún snúist einnig um hvenær hún verður lögð fram og á hvaða forsendum. Ekki sé nóg að vera bara hneykslaður og reiður heldur þurfi að útskýra hvers vegna og á hvaða forsendum tillagan sé lögð fram.

„Svo skiptir verulegu máli, vegna þess að vantrauststillaga snýst ekki bara um minnihlutann að tjá reiði sína, að þingmenn meirihlutans fái að hugsa sinn gang almennilega, það skiptir líka máli. Það er ekki bara stjórnarandstaðan og hennar einkamál hvort og hvenær vantrausti er lýst yfir. Þetta er mál þingsins á móti ríkisstjórn,“ segir Helgi Hrafn.

Viðkvæði þingmanna Framsóknar er að þetta séu lítilmannlegar árásir sem beinist gegn eiginkonu forsætisráðherra. Þannig lögðu þeir málið upp þegar Framsóknarmenn ákváðu að verða fyrstir til að greina frá því – áður en fjölmiðlar næðu að birta fréttir um það. Og þeir sitja enn fast við sinn keip, slá sinni skjaldborg um Sigmund.

Þrýstingurinn á að hann komi sjálfur fram og standi fyrir máli sínu eykst samt jafnt og þétt – hann getur varla látið Þorstein Sæmundsson, Vigdísi Hauks, Frosta og Jóhannes Þór ein um að svara fyrir þetta. Það er varla boðlegt. En hann getur auðvitað reynt að bíða fram yfir páska í von um að standa af sér hretið.