Fjórflokkurinn aldrei minni – Píratar í þreifingum

Samkvæmt skoðanakönnunum hefur fylgi fjórflokksins svokallaðs aldrei verið minna. Í skoðanakönnunum sem hafa birst undanfarið er hann ekki með nema 55 til 59 prósenta fylgi.

En fjórflokkurinn hefur staðið af sér marga flokka sem hafa komið og farið. Nú ber hins vegar svo við að komir eru fram tveir nýir stjórnmálaflokkar sem eru hugsanlega með meira fylgi en allir fjórflokkarnir utan Sjálfstæðisflokkur.

Það er mikil breyting á hinu pólitíska landslagi. Það munar um að flestir fjórflokkarnir eru nálægt lágmarksfylgi sínu. Svo er um Samfylkinguna og Framsóknarflokkinn, Sjálfstæðisflokkurinn er náttúrlega ekki nema svipur hjá sjón frá því sem áður var en gæti þó haldið fylginu frá því í síðustu kosningum. Einungis Vinstri græn virðast líkleg til að vera nokkurn veginn á pari.

En það á auðvitað eftir að kjósa og mynda ríkisstjórn. Fjórflokkurinn hefur séð margar stjórnmálahreyfingar koma og fara. Eins og staðan er virðist manni að nánast ekkert stjórnarmynstur sé í kortunum. Píratar og Sjálfstæðisflokkur gætu myndað stjórn með einhverjum þriðja flokki. Það virðist samt ólíklegt. Sjálfstæðisflokkur yrði að gefa mikið eftir til að Píratar hefðu áhuga á því eins og kemur fram í viðtali við Smára McCarthy á Hringbraut.

Fyrir utan ýmislegt sem hefur heyrst áður virðist ein krafan vera „algjör aðskilnaður þingmennsku og ráðherradóms“. Það er náttúrlega býsna langt frá íslenskri stjórnmálahefð og spurning reyndar hvort Píratar séu í aðstöðu til að setja slík skilyrði. Gæti reynst býsna bratt við stjórnarmyndun.

En Smári segir frá því líka að flokkurinn sé nú þegar í þreifingum gagnvart öðrum flokkum varðandi stjórnarmyndun. Eitt sinn var reyndar talað um að stjórnarandstaðan stillti upp saman, en úr því hefur ekki orðið. Það er samt erfitt að sjá hvernig sú ríkisstjórn gæti orðið. Við erum að tala um Pírata og Viðreisn – það virðist vera einhver áhugi á samstarfi innan þessara flokka – en til að ná meirihluta þyrfti að bæta við Vinstri grænum og sennilega Samfylkingu líka.

Um möguleikann á stjórn Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Framsóknarflokks hefur verið rætt. Þessir flokkar gætu náð meirihluta en hann yrði líklega tæpur. Klofningurinn innan Framsóknar gætu aftrað því að slík ríkisstjórn verði mynduð – hún gæti jafnvel staðið og fallið með hinum afar ósátta Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni.

Guðni forseti fær næg tækifæri til að spreyta sig við stjórnarmyndun – þekking hans á því sviði var jú ein aðalforsenda framboðs hans. Þetta gæti samt reynst þrautin þyngri. Það er stundum talað um að nú sé kominn tími á að mynda minnihlutastjórn, en fyrir því er engin hefð á Íslandi. Minnihlutastjórnir hafa aldrei setið hér nema til bráðabirgða og vandséð að það breytist. Utanþingsstjórn er stundum notuð sem hótun, síðast af Ólafi Ragnari, en bak við það er sjaldnast alvara.

Í raun er miklu líklegra ef tekst illa að mynda stjórn að kosið verði aftur og þá annað hvort síðla vetrar 2017 eða um haustið. Þá gæti fjórflokkurinn hugsanlega náð vopnum sínum aftur að einhverju leyti – þegar hinir hafa fengið að prófa.

Smári McCarthy segir frá því, samkvæmt Hringbraut, að Píratar séu þegar í þreifingum um stjórnarmyndun, en ekki við Sjálfstæðisflokk.