arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stórsöngkona frá Vesturheimi

Meðal efnis sem við Ragnheiður Thorsteinsson og Jón Víðir Hauksson tókum upp í Vesturheimi í vor var söngur Christine Antenbring.

Hún er stórkostleg söngkona, með mikla rödd og tjáningu.

Christine er af íslenskum ættum. Hún átti söngferil, en gerði hlé á honum, meðal annars vegna barneigna. Þegar hún sneri aftur hafði rödd hennar breyst, hún var orðin stærri og hljómmeiri. Telst vera mezzósópran.

Christine söng fyrir okkur Draumalandið eftir Sigfús Einarsson, þá elskuðu söngperlu, og Ave Maria eftir Kaldalóns. Hún hefur sérstaklega verið að stúdera íslensk sönglög ásamt eiginmanni sínum og undirleikara Mikhail Hallak.

Hún söng Draumalandið í Carnegie Hall í New York í mars síðastliðnum við rífandi undirtektir.

Christine Antenbring syngur í Hörpu á Menningarnótt klukkan 20. Það verður enginn svikinn af því að fara og hlýða á söng hennar. Á efnisskránni eru íslensk lög.Söng hennar má svo heyra í þáttum okkar frá Vesturheimi í Sjónvarpinu síðar í vetur.
Frjálshyggjusinnaður ráðgjafahópur um efnahagsmál

Nefndaskipun ríkisstjórnarinnar undanfarið vekur nokkra athygli. Það virðist dálítið eins og Framsóknarmenn skipi sitt fólk í sínar nefndir og Sjálfstæðismenn sína menn í sínar nefndir.

Þannig er það með nefndina sem var tilkynnt um í dag og á að vera til ráðgjafar um efnahagsmál og opinber fjármál eins og segir.

Allir nefndarmenn eru gallharðir Sjálfstæðismenn – og þeir eiga það líka sammerkt að aðhyllast frjálshyggju.

Þarna er Ragnar Árnason, harðasti talsmaður kvótakerfisins og prófessor við Háskóla Íslands. Ragnar var reyndar eitt sinn í Alþýðubandalaginu, en söðlaði svo um og er mjög einkavæðingarsinnaður. Hann vill ganga svo langt að einkaeign sé á sjávarauðlindinni.

Þarna er Þráinn Eggertsson prófessor – hann var eitt sinn í hinum margumtalaða Eimreiðarhópi.

Og svo er þarna yngra fólk, Orri Hauksson og Guðrún Inga Ingólfsdóttir. Bæði hafa verið í Sjálfstæðisflokknum nánast frá barnsaldri, í frjálshyggjuarmi hans. Guðrún Inga var um tíma varaþingmaður fyrir flokkinn, en Orri var aðstoðarmaður Davíðs Oddssonar.
Menningarnótt eða Menningarhelgi

Nú er komið að hinu árlega menningarnæturtuði.

Menningarnótt er ágæt, en það er of mikill æsingur í kringum hana og troðningur.

Það helgast ekki síst af því að reynt er að koma stórri dagskrá fyrir á einum stuttum degi.

Tugþúsundir manna koma í bæinn – og svo endar allt í stórum rokktónleikum svo ekki heyrist mannsins mál í Miðborginni, flugeldasýningu og fylleríi.

Eftir að hafa fylgst með þessu mörg ár sem íbúi í Miðbænum hef ég fyrir löngu komist að því að best færi á því að teygja Menningarnótt yfir helgi. Byrja á föstudegi, enda á sunnudegi.

Þá kæmist miklu fleira fólk yfir að sjá ýmis menningaratriði sem hafa verið undirbúin, oft af kostgæfni, en fara gjarnan fyrir ofan garð og neðan í flýtinum og æsingnum.
Óvissa um viðræður við erlenda kröfuhafa

Margir furða sig á því hversu seint gengur að koma á viðræðum við erlenda kröfuhafa.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði reyndar í vikunni að kröfuhafarnir yrðu að koma til sín – ekki öfugt. Sú yfirlýsing kom ýmsum á óvart.

Það sem tefur er ekki síst að óvíst er hver hefur forræði í málinu. Framan af var það Seðlabankinn, en síðar ákvað Alþingi að stjórnmálin myndu eiga meiri þátt en ætlað var.

Það mun vera togstreita milli forsætisráðuneytis og fjármálaráðuneytis um hvort ráðuneytið eigi að fara með málið. Fyrir nokkrum dögum var skýrt frá því að Eiríkur Svavarsson, lögmaður sem starfaði í InDefence-hópnum, myndi stýra vinnu hóps sem hefur samskipti við erlendu kröfuhafana.

Um það hefur svo ekki heyrst meira, en sagt er að fjármálaráðuneytið hafi haft aðrar hugmyndir. Það þykir líka ógott fyrir Bjarna Benediktsson að missa forræði á þessu stóra máli til forsætisráðuneytisins – og sagt að nóg hafi Sjálfstæðismenn gefið eftir í samstarfinu við Framsókn.
Borgarstjórnarkosningarnar og flugvöllurinn

Ég ætla að setja fram litla kenningu.

Nú er í gangi undirskriftasöfnun með því að hafa flugvöllinn áfram í Vatnsmýri. Það er rífandi gangur í henni og ekki von á öðrum, það er auðvelt að vekja upp æsing í kringum þetta mál.

Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur munu sjá að þetta er eina málið sem þeir geta notað gegn Besta flokknum. Eins og staðan er núna eiga þessir flokkar ekki mikil sóknarfæri í borgarstjórnarkosningunum næsta vor.

Annar flokkurinn – eða þeir báðir – munu setja þetta mál á oddinn. Það myndi þýða að Sjálfstæðisflokkurinn þyrfti að kveða Gísla Martein í kútinn og jafnvel fleiri í borgarstjórnarflokknum sem eru hlynntir því að flugvöllurinn fari. Nýtt fólk kæmi inn í stað þeirra.

Það er auðveldara fyrir Framsókn að gera þetta að aðalkosningamálinu.

Kannski gengur þetta upp, eins og ég segi, það er auðvelt að skapa ýfingar kringum flugvallarmálið. En það gæti líka mistekist, stórum hluta borgarbúa er hjartanlega sama hvort flugvöllurinn er eða fer og þá aðallega þeir sem búa í efri byggðum og út með Sundunum.

En það væri semsagt hægt að líta á þessa undirskiftasöfnun sem upptakt að borgarstjórnarkosningunum.
Af því ég get það

Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra íhugar að leysa upp samninganefnd Íslands í viðræðum við Evrópusambandið.

En viðhorfið er svolítið – af því ég get það.

Lögfræðiálit segir að ráðherranum sé heimilt að gera þetta án atbeina Alþingis. Jú, má vera að hægt sé að færa rök fyrir því.

En af hverju ekki að gera hlutina á lýðræðislegan hátt og fara með málið fyrir Alþingi?

Er það á einhvern hátt óþægilegt fyrir ráðherrann og ríkisstjórnina?

Má minna á að það var síðast í gær að birtist skýrsla þar sem kom í ljóst að traust á Alþingi var sama og ekkert. Ein aðferðin til að breyta því er að þingið verði staður þar sem eru teknar raunverulegar ákvarðanir – en sé ekki bara vettvangur rifrildis, málþófs og getuleysis.
Bradley Manning og Daniel Ellsberg

Fyrir fjörutíu árum á valdaskeiði Nixons forseta fóru réttarhöld yfir Daniel Ellsberg út um þúfur.

Ellsberg kom undan hinum svokölluðu Pentagonskjölum og lak þeim í fjölmiðla. Hann var ákærður fyrir ýmsar sakir, meðal annars þjófnað, samsæri og njósnir. Hámarksrefsing var sögð 115 ár.

Pentagonskjölin fjölluðu um hernað Bandaríkjanna í Vietnam.

En Ellsberg var ekki dæmdur – ein ástæða þess var sú að dómari komst að þeirri niðurstöðu að hann hefði verið beittur ólöglegum hlerunum.

Fjörutíu árum síðar myndum við kannski ætla að lýðræðið og réttarríkið virkuðu betur og að samfélagið væri opnara en á tíma Ellsberg – í miðju Kalda stríðinu og þegar vænisýki Nixons var í hámarki.

Er það svo?

Bradley Manning er ákærður fyrir að koma skjölum um hernað Bandaríkjanna í Írak og Afganistan til fjölmiðla. Fjölmiðlar birtu þessi gögn. Þetta er á valdaskeiði forseta sem gefur sig út fyrir að vera frjálslyndur maður.

Manning fer fyrir herrétt, sem starfar að hluta til leynilega. Nú lifum við á tímum þegar misleynilegar stofnanir á vegum yfirvalda geta hlerað fólk alveg að vild, sumt af þeirri starfsemi byggir á leynilegum dómsúrskurðum.

Manning er dæmdur í 35 ára fangelsi árið 2013.

En Ellsberg fór frjáls ferða sinna árið 1973.
Lítill hagvöxtur er áfall fyrir marga

Það er rétt hjá Sigurði Má Jónssyni að það er áfall fyrir stefnu síðustu ríkisstjórnar og Alþjóða gjaldeyrissjóðsins að ekki skuli vera meiri hagvöxtur á Íslandi. Hagvaxtarspárnar hafa lækkað sífellt og nú er vöxturinn orðinn afar rýr.

Reyndar var þetta komið í ljós fyrir kosningar, en þá létu menn eins og veruleikinn væri annar. Stjórnarliðar töluðu eins og hagvöxturinn yrði góður, stjórnarandstæðingar – núverandi ríkisstjórnarflokkar – töluðu eins og ekkert mál væri að keyra upp hagvöxtinn.

Menn voru meira að segja byrjaðir að deila honum út af mikilli rausn. Tónninn er annar núna.

En það er enginn auðfenginn vöxtur í boði. Og þeir sem vilja fjárfesta á Íslandi virðast sumir vera heldur vafasamir pappírar.

En þetta er áfall fyrir fleiri, til dæmis þá sem hafa talið að við værum á frábærri leið út úr kreppunni með séríslenskri aðferð – sem byggist að miklu leyti á krónunni.

Nú virðist þvert á móti hætta á að hún leiði til langvarandi stöðnunar – eins og Sigurður lýsir.
Alþingi fær hræðilega útreið

Skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar er þung högg fyrir Alþingi Íslendinga.

Aðeins 14 prósent þjóðarinnar bera traust til Alþingis.

Og það er ekki aðeins vantraust – fólk hefur beinlinis skömm á vinnubrögðunum í þinginu.

Það er hægt að vísa í slæma umræðuhefð, en þingmenn geta sjálfum sér um kennt.

Þeir þurfa, hver og einn, að skoða hug sinn áður en þeir taka þátt í málþófi, heimskulegum upphlaupum eða múgæsingu eins og hefur einkennt þingið.

Varla munu þau heldur auka virðingu þingsins flokksdýrin sem fylgja línunni í einu og öllu, þannig að aldrei örlar á sjálfstæðri hugsun eða skoðun.

Á Íslandi er það svo að ráðherrar sitja nær undantekningarlaust á Alþingi. Þegar menn taka við sem ráðherrar fá þeir aðeins betri sæti í þinginu en óbreyttir og snúa í aðra átt.

En þeir eru samt sem áður þingmenn. Það er því þingmanna sjálfra að kveða niður ráðherraræðið sem hefur svo lengi einkennt íslensk stjórnmál – og virðist ekki ætla að verða neitt lát á.
Nú þarf Sinfónían að vanda sig

Það er mikill heiður fyrir Sinfóníuhljómsveit Íslands að vera boðin að spila á BBC Proms – þetta er sannarlega ein helsta tónlistarhátíð í heimi.

Ég hef nokkrum sinnum farið á tónleika á Proms, flytjendurnir sem ég hef séð eru ekki af verri endanum: Berlínarfílharmónían, Bostonsinfónían, Simon Rattle, Bernard Haitink, Lang Lang.

Sinfóníuhljómsveitin þarf að vanda vel til verka þegar hún spilar í þessum gæðaflokki – tónleikarnir fara fram í Royal Albert Hall, einum glæsilegasta tónleikasal í heimi. Og áheyrendurnir er fólk sem kemur víða að og veit margt um tónlist.

Hljómsveitin hefur átt í dálítilli krísu eftir fyrstu glöðu dagana í Hörpu. Það er annað að spila í Háskólabíói en í 1700 manna sal þar sem heyrist hver nóta. Áhorfendum hefur fjölgað, áhorfendahópurinn er orðinn yngri og fjölbreyttari. Það er mjög gott. En það hefur verið ljóst nokkra hríð að hljómsveitin og aðalstjórnandi hennar, Ilan Volkov, eiga ekki samleið. Hljómsveitinni og stjórnandanum lyndir einfaldlega ekki.

Ýmsir gestastjórnendur sem koma hafa náð meiru út úr sveitinni en Volkov. Styrkur hans liggur helst í nútímatónlist, en miklu síður í rómantík eða því sem hefur verið nefnt Vínarklassík. Þegar hann stjórnar er eins og hann kæfi spilagleði hljómsveitarinnar.

Volkov er á leiðinni burt, þetta er síðasta árið hans. En það kemur á óvart hversu mörgum tónleikum hann stjórnar í vetur.
Síðsumarkvöld á Akureyri

Eins og Akureyri birtist mér í gærkvöldi er hún fegursti bær á Íslandi.

Fullt tungl skein yfir Eyjafjarðarbotni og baðaði fjörðinn með silfurljóma. Það örlaði á norðurljósum.

Algjör stilla. Nokkuð kalt en tært loft. Ljóstýrur hinum megin í firðinum.

Bærinn sjálfur hefur verið að breytast. Gömlul hús sem voru dauðaleg hafa verið endurnýjuð og það er að færast líf í þau.

Út um allt hafa sprottið nýjir og spennandi veitingastaðir og kaffihús. Meira að segja gamla KEA er búið að breytast. Það er orðið smart og líflegt.

Það er svo engu líkt að ganga upp meðal virðulegra húsa í Brekkunni og horfa yfir fjörðinn.

Setjast utan við kirkjuna sem er svo einkennilega vel staðsett, halda svo áfram upp í Lystigarð, sem er fegursti garður á Íslandi.

Á svona kvöldum vill maður helst ekki fara inn.

Ég var ekki með myndavél – og hefði hvort sem er ekki getað náð þessu. Orðin verða að nægja.
Úr Skugga-Sveini

Benedikt Jóhannesson vitnar í Skugga-Svein, leikrit Matthíasar Jochumssonar, í pistli á vefsvæðinu Heimur.

Um að gera að lesa pistil Benedikts í heild, en tilvitnuni í Skugga-Svein er svohljóðandi:

Ögmundur: Aumt er að eiga engan vænni kost en fylgja þér og Katli. Ill er mín æfi.

Skugga-Sveinn: Og verri skal hún verða, en verst að lokum! Því ekki skuluð þið ætla, að ég batni með ellinni; vitið þið ekki, að það er gamalt einkenni allra afarmenna,að þeir ergjast sem þeir eldast? En heyr nú, Mundi: Nú er mér leitt af hlaupum og bræði, og því legg ég á þig, að gálginn og fjandinn gleypi þig þann dag, sem þú svíkur mig eða yfirgefur. En meðan þú fylgir mér og heldur kjafti, máttu hjara!

Ögmundur: Sparaðu hótanir þínar, Sveinn, farið er þér nú flest að förla nema skapið.

Skugga-Sveinn: Ég þoli engar umbreytingar fram. bráðar breytingar eru ellinnar ólyfjan. Ég þekki mig ekki framar. Í æsku heyrði ég talað um hlýjan hug og hjartagæði, en nú fyrir löngu þekki ég ekkert nema harðúð og kaldan klaka. – Burt, burt allur kveifarskapur! Aldrei skal guggna, aldrei vægja sá sem enginn vægir. Skapið á ég þó óbreytt enn og röddina rámu.

Vini hef ég aldrei átt;

enginn bauð mér frið né sátt;

auðarslóð mér unni ei nein;

allir hræddust Skugga-Svein.

Við Ketil skræk: Vertu mér fylgispakur og haltu kjafti!

Ketill: Ég held kjafti og verð þér fylgispakur.

Skugga-Sveinn: Heyrðu, segðu mér eitt, hefur þú lært boðorðin?

Ketill: Nei og ég þarf ekki breyta eftir því sem ég ekki veit.

Skugga-Sveinn: Skynsamlegt svar, Ketill. Hvað eru boðorðin mörg?

Ketill: Þau eru mörg. Mig minnir ellefu.

Skugga-Sveinn: Og það ellefta er þetta: Lærðu að launa illt með illu!

Ketill: Þetta boðorð líkar mér vel. Ég er þér trúr.

Skugga-Sveinn: Allir drottinssvikarar verða hengdir, Ketill. Engum að trúa. Illt er illur að vera. En burt allur kveifarskapur! Skugga-Sveinn á ekkert að óttast, en öllum að storka. Það eru bleyðumar í byggðinni, sem allt vex í augum. Þeir eru löngu dauðir úr öllum æðum og orðnir ættlerar frækinna feðra. Dáðlausir örkvisar eru þeir allir, og heilar sveitir hræðast nú einn örvasa karl, enda hefir mörg lyddan kennt á kögglum þessum.
Að kíkja í pakkann

Stundum komast frasar inn í umræðuna og öðlast sjálfstætt líf – án þess nokkuð sé rýnt í merkingu þeirra.

Einn þeirra er að ekki sé hægt að „kíkja í pakkann“ hjá ESB.

Semsagt að ekki sé hægt að sjá hvað sé boði þar – og hafna því.

Samt er það þetta sem Norðmenn hafa gert, ekki einu sinni, heldur tvisvar.

Í þjóðaratkvæðagreiðslum 1972 og 1994.

Í bæði skiptin skoðuðu þeir hvað var í boði – og sögðu nei.
Fallandi fylgi ríkisstjórnar – veikluð stjórnarandstaða

Ef marka má skoðanakönnun MMR virðist fylgi ríkissjórnarinnar vera falla stöðugt. Þegar stjórnin tók við var hún með næstum 60 prósenta fylgi hjá MMR, nú mælist það 49 prósent.

Nú eru liðnir meira en hundrað dagar frá því stjórnin tók við – það eru svonefndir hveitibrauðsdagar. Þeir hafa að mörgu leyti verið stjórninni erfiðir. Kannski má kenna reynsluleysi og ákefð sumra ráðherra um – en auðvitað bætir ekki úr skák að tóninn í stjórnarflokkunum er allt annar en var fyrir kosningar.

Óþolinmæði gagnvart ríkisstjórnum er mikil og ekki bara á Íslandi. Strax eftir að stjórnin tók við var farið að tala um að hún myndi ekki standa við loforð sín. Nú er búið að skipa vinnuhópa til að skoða skuldaafskriftir, verðtryggingu og gjaldeyrishöft. Alls staðar eru trúnaðarmenn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar í forsvari. Það hlýtur að vera til marks um að honum sé mjög áfram um að standa við fyrirheitin.

Fylgi Framsóknarflokksins er náttúrlega mjög viðkvæmt. Sveiflan lá til flokksis mánuðina fyrir kosningar. Þetta fylgi getur yfirgefið hann í svipstundu – og hefur þegar gert það að hluta til samkvæmt skoðanakönnunum. En það er athyglisvert að fyrri stjórnarflokkar eru ekki mikið að bæta við sig, VG þó ögn. Flokkurinn mælist stærri en Samfylkingin. En samanlagt fylgi þeirra er ekki nema 27 prósent. Vinstri vængurinn er afar veikur um þessar mundir, og ríkisstjórnin getur huggað sig við að andstaðan gegn henni verður veikluð – að minnsta kosti framan af kjörtímabilinu.
Spúnn með svínakjöti

Það er erfitt að ímynda sér að starfsmenn úr kínverska sendiráðinu í Reykjavík viti ekki að óheimilt er að veiða í laxveiðiám án þess að hafa tilskilin veiðileyfi.

Maður hlýtur að gera ráð fyrir því að sendiráðsstarfsmennirnir séu sæmilega upplýst fólk – ekki fáfróðir bændur.

Auðvitað veit maður ekki, en þetta virkar eins og algjört virðingarleysi.

Það fylgir svo sögunni að beitan sem Kínverjarnir notuðu í Laxá í Kjós var ekki mjög hefðbundin, heldur munu þeir hafa verið með spún og beitt svínakjöti framan á hann.
Hægt að draga umsóknina til baka með einfaldri þingsályktun

Auðvitað væri hægt að samþykkja einfaldlega þingsályktunartillögu í upphafi haustþings þar sem væri ákveðið að slíta aðildarviðræðum við Evrópusambandið.

Umsóknin byggir á þingsályktun sem samþykkt var 2009, í tíð fyrri stjórnar.

Þetta væri eðlileg þingleg meðferð, auðvitað er það rétt hjá Birgittu Jónsdóttir að ráðherra getur ekki slitið viðræðunum upp á sitt eindæmi án atbeina þingsins.

Þessi þingsályktun yrði ábyggilega samþykkt, innan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks eru færri evrópusinnar en var á síðasta kjörtímabili.

En þá er spurningin hversu stjórnarflokkarnir telja sig bundna af fyrirheitum um þjóðaratkvæðagreiðslu sem voru gefin fyrir kosningar. Það á sérstaklega við um Sjálfstæðisflokkinn þar sem þetta varð mikið hitamál. Þar eru viðhorfin líka margvíslegri Foringjaræðið virðist vera sterkara innan Framsóknar.

Það verður ekki bæði haldið og sleppt. Stjórnarflokkarnir virðast nefnilega vera nokkuð tvístígandi. Það var eins og afturköllun IPA-styrkjanna kæmi stjórninni á óvart. Og kannski finnst stjórninni ágætt að hafa í bakhöndini möguleikann á aðild Íslands, á tíma þegar hagvöxtur virðist seint ætla að taka við sér, landið er læst inni í gjaldeyrishöftum og í gangi eru fríverslunarviðræður milli Bandaríkjanna og ESB sem gætu reynst afdrifaríkar.

Þá getur reynst gott að vera ekki alveg búinn að slíta viðræðunum – þó ekki nema vegna samningsstöðu þjóðarinnar.
Háar tölur á leigumarkaði

Pressan birti fyrir stuttu þessa frétt þar sem má sjá verð á leigumarkaði á höfuðborgarsvæðinu eins og það birtist í auglýsingu frá leigumiðlun.

Verðið er svo hátt að mann setur hljóðan. Þarna er til dæmis 80 fermetra, 2 herbergja íbúð við Tryggvagötu, á 285 þúsund krónur.

35 fermetra íbúð í Garðastræti á 143 þúsund krónur. 53 fermetrar á Grettisgötu fyrir 190 þúsund.

Ef þetta er dæmigert fyrir verðið á leigumarkaði er þarna alvarlegt krísuástand. Hvað þurfa þeir sem leigja að borga hátt hlutfall af tekjum sínum í húsaleigu?

Er vandi þeirra kannski alvarlegri en þeirra sem þurfa að standa undir húsnæðislánum? Þeir sem leigja eru oft efnalítið fólk og ungt fólk. Maður sér ekki betur en að mánaðarlegar greiðslur séu talsvert hærri en afborganir af lánum vegna eigna af þessari stærð.
Gamla niðurnídda Reykjavík

Ég þekki útlendinga sem komu fyrst til Reykjavíkur á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar og sakna þess hvernig bærinn leit út þá. Þeim fannst þetta einstakur staður að koma á – og ekki voru ferðamennirnir að þvælast fyrir.

Þá var ekki farið að gera upp gömlu timburhúsin í bænum. Niðurníðslan var áberandi mikil – það var þunglyndisbragur yfir öllu. Hugsanlega var eitthvað ljóðrænt við þetta?

Þetta var tíminn þegar Grjótaþorpið var enn á mörkum þess að vera slömm og Þingholtin og Skuggahverfið virtust að niðurlotum komin.

Nú er búið að gera upp gömlu hverfin. Þangað hefur flutt menntað fólk með góð fjárráð – á ensku heitir það gentrification þegar hverfi breytast með þessum hætti.

Í anda þessa voru öll boðin og bönnin sem tíðkuðust. Opnunartími veitingahúsa var mjög takmarkaður, það var enginn bjór og engar krár, örfá kaffihús sem flest seldu molakaffi, sjoppur máttu um tíma ekki selja varning nema í gegnum lúgur.

Einhvern veginn lifði maður þetta samt af – en líklega hefur flest horft til framfara síðan þá. Lítið á þessar myndir sem birtast á vefnum Iceland Visual History Blog.

Þar er spurt: Was Iceland a shithole in the seventies?
Dapri Grikkinn – og Tommi

Sagt er frá mikilli örtröð sem varð þegar Hamborgarabúllan opnaði á Marylebone High Street í London undir nafninu Tommi's Burger Joint.

Það er gleðiefni fyrir eigendur staðarins. Tommi er flinkur veitingamaður.

Áður var í þessu húsnæði veitingahús sem við nefndum dapra Grikkjann.

Ég sá aldrei neinn fara inn á þennan stað. Hann var líka mjög gamaldags. Á hverjum degi klæddu þjónarnir sig upp í búning, annar var í hvítum jakka, hinn í svörtum – báðir með slaufur. Borðin voru með hvítum dúkum, en allt yfirbragðið var mjög þungt – að maður segi ekki þunglyndislegt.

Staðurinn leit út fyrir að hann hefði verið þarna lengi, en ekki þróast með tímanum.

En ég verð að viðurkenna að ég fann alltaf dálítið til með þessum döpru Grikkjum. Ekki þó nóg til að borða hjá þeim.

Nú er bið þeirra eftir matargestum á enda. Tommi er tekinn við og fólkið stendur í biðröð við þetta horn sem áður sást varla hræða.
Stjórnarandstaðan og baráttumálin

Það er líklega skynsamlegt af stjórnarandstöðuflokkum sem hafa tapað stórt í kosningum að hafa sig hæga fyrstu mánuðina eftir þær.

Ný ríkisstjórn á sviðið. Hún virkar nokkuð ringluð – ef fylgið fer af henni er það vegna framgöngu hennar sjálfrar, ekki stjórnarandstöðunnar.

Samfylkingin er í mikilli krísu. Hún er með nýjan formann sem tapaði stórt í kosningunum, nýtur ekki almenns trausts í flokknum og vekur sífellt upp minningar um það sem miður fór í síðustu ríkisstjórn: Hina misheppnuðu skjaldborg, ESB-umsóknina sem rann út í sandinn og stjórnarskrána sem aldrei varð.

Formaður Vinstri grænna er öðruvísi. Hún nýtur mikilla vinsælda langt út fyrir flokk sinn. Að nokkru leyti má segja að hún hafi teflonhúð. Hún var varaformaður flokks síns og menntamálaráðherra öll ríkisstjórnarárin, en henni er af einhverjum ástæðum aldrei kennt um neitt af því sem klúðraðist.

Nú gætu Vinstri græn hafa eignast baráttumál sem dugir þeim. Það er Norðlingaölduveita. Bæði Katrín Jakobsdóttir og Svandís Svavarsdóttir stíga fram nú um helgina og mótmæla áformum um Norðlingaölduveitu.

Landsvirkjun er að vinna í nýjum hugmyndum um hvernig veitan gæti litið út þannig að umhverfisáhrifin séu sem minnst.

Og raunar er það svo að markstangirnar hafa nokkrum sinnum verið færðar við Norðlingaölduveitu – eða hver man ekki eftir úrskurði Jóns Kristjánssonar um veituna sem þótti Salómonsdómur á sínum tíma?

Nú hefur friðlandið við Þjórsárver verið stækkað svo að það nær langt út fyrir verin. Það heldur því enginn fram að Norðlingaölduveita í breyttri mynd gæti skaðað þau. Slíkur málflutningur er bara villandi. Nei, nú er talað um þrjá fossa og varðveislu ósnortins víðernis.

Á móti kemur Landsvirkjun sem segir að Norðlingaölduveita valdi afar litlu raski, hún sé afar hagkvæm og að nýting virkjana neðar við Þjórsá stórbatni við lagningu hennar.
Heillandi Ragnheiður í Skálholti

Það var töfrum hlaðið kvöld í Skálholti í gær þegar Ragnheiður, ópera þeirra Gunnars Þórðarsonar og Friðriks Erlingssonar var flutt.

Þetta er konsertuppfærsla á þessu nýja verki. Í raun væri nauðsyn að taka það og setja á svið í Reykjavík. Í óperunni eru bæði einsöngsatriði og söngvar fyrir kór – og það er líka gert ráð fyrir dönsum. Það er mikil dramatík í verkinu – aðalpersónurnar Ragnheiður og Brynjólfur biskup, faðir hennar, birtast okkur ljóslifandi.

Ragnheiður full af æskuvonum, hinn einstrengingslegi Brynjólfur sem endar sem umkomulaust gamalmenni sem öllu hefur glatað.

Jú, þetta á heima á sviði.

Sagan hefur löngum verið Íslendingum hugleikin – örlög biskupsdótturinnar sem þurfti að sverja af sér samneyti við ástmann sinn í helstu dómkirkju landsins, en eignaðist síðan barn í meinum. Og faðir hennar, sem var helsti andlegi höfðingi landsins á 17. öld.

Það hafa verið skrifaðar skáldsögur og leikrit um þessa atburði – jú, og miðlar landsins voru á árum áður sífellt að reyna að ná sambandi við Ragnheiði til að komast að því hvort hún hefði svarið rangan eið.

Ein eins og sagan er sögð af þeim Gunnari og Friðrik verður þetta fyrst og fremst harmleikur sem orsakast af skilningsleysi og blindu. Eftirsjáin verður svo afar sár þegar

Ragnheiður dó aðeins 22 ára gömul, og sonur hennar, barnið sem hún átti með Daða Halldórssyni, andaðist 11 ára gamall. Þá stóð Bryjólfur uppi einn.

Það var afskaplega innileg stund í kirkjunni þegar sögunni vatt fram. Tónlist Gunnars er afar falleg, með hrífandi einsöngsköflum en líka kröftugum atriðum þar sem söngvarar og kór syngja saman. Ítalska óperan eins og við þekkjum hana er ekki fjarri – og stundum heyrir maður óma fra Mahler sem Gunnar dáir mjög. Texti Friðriks er svo hreint afbragð – dregur fram hið mannlega í sögunni, miskilninginn, einsemdina og ástarþrána.

Það er eins og ég segi. Í höndum góðs leikstjóra gæti þetta verið sviðsverk sem myndi draga að fjölda áhorfenda – og það er sannarlega ekki algengt þegar nýjar óperur eiga í hlut.