arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hinn dularfulli hávaði á Akureyri

Les Bâtisseurs dempire er leikrit frá tíma absúrdleikhússins, skrifað af Boris Vian, frumflutt í París 1959. Titillinn er absúrd – útleggst sem Byggjendur heimsveldisins.

Í leikritinu hrekst fólk milli herbergja í húsi vegna dularfulls hávaða sem engin skýring fæst á. Þetta er absúdleikhús – við vitum ekki hvað þessi hávaði þýðir, kannski er það tíminn sem líður, kannski eitthvað annað?

En þetta er alveg óbærilegt og veldur persónunum í leikritinu miklum þjáningum.

Nú sé ég að vinir mínir og vinkonur á Akureyri koma fram hvert af öðru á Facebook og segja að hinn dularfulli hávaði á Akureyri sé óþolandi.

Þetta er að gera mig brjálaða. Aaaalveg. Í alvöru sko.

Og:

Mig líka!! Í vor var X farinn að halda að ég væri klikkuð því hann heyrði þetta ekki.

Þessi sefur ekki:

Ég sef ekki fyrir þessu. Heyri eg þetta kannski af þvi að eg er aðflutt?!

Þetta er heldur ekki alveg nýtt:

Var þetta byrjað í vor? Ef svo þá skil ég allt- Ó, þessi síbylgjandi andstyggilegu næturhljóð voru þá ekki Y.

Varla getur þetta staðist:

Það væri nú samt dálítið týpískt fyrir Akureyringa að vera með óþolandi hljóð sem gerir fólk geðveikt en bara aðflutt aðkomufólk heyrir…

Það eru reyndar skýringar á þessu fyrir norðan – þetta er hávaðinn í Vaðlaheiðargöngum. Gæti verið til önnur lausn en að Akureyringar flytji burt?

Eru ekki göngin annars enn full af heitu vatni?
Firmaet í Danmörku og eftirlitsstarfsemi Eykons og Styrmis

Við erum ekki svo einstök hér á Íslandi – og flest okkar mál eru þess eðlis að aðrar þjóðir hafa þurft að glíma við eitthvað svipað.

Oft er samt eins og við vitum ekki af því eða skiljum það ekki – það eru til hliðstæður erlendis sem varpa ljósi á mál eða jafnvel hjálpa okkur að komast til botns í þeim.

Nú er rætt um það framtak sjálfstæðismanna í kalda stríðinu að fylgjast með kommúnistum – njósnir myndu sumir kalla það, þótt skýrslurnar af fundum komma sem birtast í bók Styrmis Gunnarssonar séu frekar daufleg lesning.

Í Danmörku var í gangi svipuð starfsemi sem gæti jafnvel verið eins konar fyrirmynd þess sem Eykon og Styrmir voru að bauka hér á Íslandi. Hún gekk undir því dularfulla heiti Firmaet eða barasta Fyrirtækið. Firmaet var líka kallað Blikkenslagerbanden – já, þetta er eins og úr kvikmynd.

Fyrirtækið starfaði frá 1948 til 1963. Þetta var einstaklingsframtak, en leyniþræðirnir náðu inn í stjórnmálalífið. Gögnum sem Fyrirtækið safnaði var dreift til stjórnmálamanna, meðal annars til forsætisráðherrans Eriks Eriksen og Hans Hedtofts, sá fyrrnefndi var íhaldsmaður en sá síðarnefndi sósíaldemókrati.

Hinn mikli fjandskapur sem var milli jafnaðarmanna og kommúnista vill stundum gleymast. Hann má lesa á síðum Alþýðublaðsins á tíma kalda stríðsins.

Einar Gerhardsen, jafnaðarmaðurinn sem var eins konar landsfaðir í Noregi, sagði í frægri ræðu:

Det som kan true det norske folks frihet og demokrati, det er den fare som Det norske kommunistparti til enhver tid representerer. Den viktigste oppgaven i kampen for Norges selvstendighet, for demokrati og rettsikkerheten, er å redusere Kommunistpartiets og kommunistenes innflytelse mest mulig. … De som står i spissen for kommunistpartiet i Norge, er Komintern- og Kominform-kommunister. Som sine kampfeller i andre land er de i sine hjerter tilhengere av terror og diktatur.

Kommúnistarnir aðhyllast ógn og harðstjórn, sagði Gerhardsen.

Firmaet í Danmörku hafði líka samband við CIA og við leyniþjónustu danska hersins. Þarna kemur líka við sögu félagsskapur sem nefnist Arbejderbevægelsens Informations Central eða upplýsingaþjónusta verkalýðshreyfingarinnar. Hún starfaði á vegum flokks jafnaðarmanna og verkalýðshreyfingarinnar og hafði eftirlit með kommúnistum.
Alltof fáir Íslendingar

Vinur minn einn segir í hvert skipti sem við hittumst að Íslendingar séu of fáir.

Það eru of fáir skattgreiðendur, of fáir neytendur, of fátt fólk til að manna störf og embætti með sómasamlegum hætti – og svo fátt fólk að þjóðfélagsumræðan leysist upp í þras og leiðindi, líkt og í smáþorpi.

Vinur minn segir að Íslendingar þyrftu að vera þrjár milljónir.

En það er vandséð hvernig væri hægt að fjölga okkur. Það er eiginlega sama hvað við stöndum okkur vel í barneignum, þetta gengur of hægt.

Innflytjendur eru reyndar orðnir um átta prósent af þjóðinni – það hlutfall hefur hækkað ört á skömmum tíma.

Hvað er þá til ráða?

Vinur minn er stundum í öngum sínum yfir þessu.
DNA, Öræfi, Drón, Norðurmýrin

Yrsa Sigurðardóttir rithöfundur kemur í Kiljuna á miðvikudagskvöld og segir frá nýrri bók eftir sig sem nefnist DNA. Við ræðum einnig um Iceland Noir, en það er spennusagnahátíð sem haldin er í annað skipti um næstu helgi. Þangað koma ýmsir þekktir rithöfundar frá útlöndum.

Ófeigur Sigurðsson segir frá Öræfum, skáldsögu sem hefur fengið frábæra dóma – meðal annars í Kiljunni.

Í Kringlunni hittum við Halldór Armand, höfund skáldsögunnar Drón, það er bók full af hugmyndum og vangaveltum, gerist í reykvískum samtíma en teygir anga sína út um allan heim.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Önnur er Svarthvítir daga eftir Jóhönnu Kristjónsdóttur og hin er Saga þeirra, sagan mín eftir Helgu Guðrúnu Johnson.

Í dagskrárliðnum Bækur og staðir förum við í Norðurmýrina í Reykjavík.
Samstöðufundur með tónlistarkennurum

Nú vantar aðeins fjóra daga í að verkfall tónlistarkennara hafi staðið í heilan mánuð. Manni skilst að þokist lítið í samningaátt. Verkfallið gæti þess vegna staðið fram að jólum.

Samningavilji sveitarfélaganna virðist lítill, sérstaklega fulltrúa Reykjavíkur, og það eykur enn á vandann að sveitarfélögin og ríkið eru í togstreitu vegna tónlistarskólanna.

Þessi önn, sem foreldrar hafa borgað fyrir, fer að verða ónýt. Jólatónleikar sem hafa verið hápunktur starfsins fyrri part vetrar eru í uppnámi – börn og unglingar sem hafa ætlað að ljúka stigsprófum verða hugsanlega að fresta því.

Sjálfur á ég son í tónlistarskóla, hann er mjög ósáttur við að komast ekki í spilatíma né tónfræði. En hann eins og aðrir sem hafa kynnst innra starfi tónlistarskólanna skilur verkfallsaðgerðir kennaranna. Það fer ekki framhjá neinum sem þekkir til hversu hefur verið þrengt að tónlistarnáminu undanfarin ár.

Það er samstöðufundur með tónlistarkennurum í Hörpu í dag klukkan fimm. Foreldrar barna í tónlistarnámi eru sérstaklega hvattir til að mæta – mun ekki af veita ef málin eiga að komast á hreyfingu.
Lekamálið – enn ein vendingin

Frétt DV í morgun kemur eins og enn ein sprengjan inn í lekamálið.

Af henni virðist hugsanlega mega ráða að Gísli Freyr Valdórsson hafi fengið upplýsingar um hælisleitanda sem hann lak í fjölmiðla frá Sigríði Björk Guðjónsdóttur, þáverandi lögreglustjóra á Suðurnesjum.

Lekadaginn eiga sér stað þrjú símtöl milli Gísla og Sigríðar plús einn tölvupóstur.

Gísli segist ekki muna hvað þeim fór á milli – en það eru ekki margir sem trúa honum lengur.

Það gerir málið enn sérkennilegra að Sigríður er ráðin lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu síðsumars, án auglýsingar. Það var Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra sem réð hana í starfið eftir að Stefán Eiríksson hafði hrökklast úr því.

Maður veltir reyndar enn fyrir sér ráðgátu: Hvað var þetta fólk að hugsa þessa daga í fyrra þegar upplýsingunum er lekið um hælisleitandann? Af hverju var ekki hægt að láta þetta mál fara sína eðlilegu leið í kerfinu? Hver var ógnin önnur en að boðað hafði verið til mótmæla framan við ráðuneytið? Í þau mættu örfáar hræður – þær voru á bak og burt eftir stutta stund.

Eftir stendur lýsandi dæmi um hræðilega vonda stjórnsýslu – sem síðar er beinlínis metin sem saknæm af dómstóli. Og síðan yfirhylming og röð lyga sem gerir málið hálfu verra.

Og, eins og Ragnar Þór Pétursson, benti á í þessum pistli sem birtist á Eyjunni í ágúst var í viðbótinni við minnisblaðið beinlínis vísað í „rannsóknargögn“. Ragnar skrifaði:

Í versta falli hefur hér lögregluembættinu á Suðurnesjum orðið á í messunni með því að bera slúður í ráðuneytið og sitja síðan á þeim upplýsingum mánuðum og vikum saman þótt löngu væri orðið ljóst að sá sem slúðrað var í hefði gerst sekur um lög. Kannski höfðu menn einhvern móral sjálfir yfir að hafa slúðrað, hver veit?

Nema hvað, í því ljósi er það dálítið skondið, svo ekki sé meira sagt, að lögreglustjórinn yfir því mögulega klúðri skuli fluttur til í starfi og settur yfir lögreglumennina sem hafa verið að reyna að rekja lekann.

Kannski eiga þessi samskipti aðstoðarmannsins og lögreglustjórans sér aðrar skýringar, við skulum ekki útiloka það. En það þarf þá að skýra strax, undanbragðalaust.

Sigríður Björk Guðjónsdóttir, áður lögreglustjóri á Suðurnesjum, nú á höfuðborgarsvæðinu.
Mr. Helgason – íslensk ættarnöfn

Íslenska nafnahefðin verður líklega brátt úr sögunni ef þingfrumvarp um að heimila fólki að taka upp ættarnöfn að vild verður að veruleika. Það er fjarska ósennilegt að gamla kerfið standist þetta.

Við ríghöldum enn í föðurnafnakerfið, svo mjög að bannað er með lögum að taka upp ný ættarnöfn. Þeir sem voru með ættarnöfn fyrir bannið mega halda þeim. Löggjafinn hefur semsagt litið á þetta sem stórt málverndaratriði.

Það er dálítið spaugilegt að fyrsti flutningsmaður tillögu um frelsi í mannanöfnum skuli heita Proppé.

Fyrsti Proppé-inn mun hafa verið danskur bakari í Hafnarfirði – hann var uppi á 19. öld.

Kannski verða einhverjir til að viðhalda íslensku föðurnafnakerfinu – sem hefur líka í sumum tilfellum orðið móðurnafnakerfi á síðust árum – en smátt og smátt munu ættarnöfn verða ríkjandi eins og alls staðar í hinum vestræna heimi.

Það verður auðveldara fyrir hagstofurnar, tölvurnar og Íslendingana sem verða með annan fótinn í útlöndum. Verði leyft að skrá ný ættarnöfn munu þau örugglega komast í tísku.

Það verður gaman að heyra útfærslurnar.

Reyndar tilkynnti sonur minn mér það síðastliðið sumar, þegar við vorum í útlöndum, að hann vildi helst heita Helgason. Við vorum á fínu hóteli þar sem hann var ávarpaður sem Mr. Helgason. Stráknum líkaði það vel, enda virkar nafnið vel á erlendri grund – flestir ná því í fyrsta sem verður ekki beinlínis sagt um öll íslensk nöfn.

En fái þetta frumvarp framgang og verði samþykkt á Alþingi þýðir það að allverulega er slakað á íslensku málverndarstefnunni. Líklegast er að þetta verði svæft í nefnd.
Fálkarnir, ólympíugullið og heimstyrjöldin

Í þáttunum Vesturfarar var meðal annars sagt frá Fálkunum í Winnipeg sem urðu ólympíumeistarar í íshokkí árið 1920, kepptu fyrir Kanada, en liðið var að mestu skipað ungum Vestur-Íslendingum.

Þetta skemmtilega myndband var birt í Kanada fyrir fáum dögum í tilefni af minningardeginum um fyrri heimstyrjöldina. Tveir liðsmenn Fálkanna féllu í styrjöldinni – það var áður en þeir kepptu á Ólympíuleikunum. Þeir sem féllu voru Frank „Buster“ Thorsteinsson og George Cumbers.

Þrír Fálkanna voru flugmenn í stríðinu, Konnie Johannesson, Hebbie Axford og Frank Fredrickson. Sá síðastnefndi var annar maðurinn til að fljúga flugvél á Íslandi.

Myndbandið er gert á vegum Historica Canada og hefur yfirskriftina Heritage Minute. Í myndbandinu er sagt að þeir fari í leikinn fyrir „strákana á Sargent Avenue“, en þar var einmitt hjarta íslenska hverfisins í Winnipeg.
Smá varnagli við skoðanakönnun

Samkvæmt nýrri skoðanakönnun Fréttablaðsins eykst fylgi Sjálfstæðisflokks úr 30,3 prósentum í 32,9 en Framsóknarflokks úr 8,7 prósentum í 12,8 – þarna er miðað við Fréttablaðskönnun frá því í október.

Þetta bendir semsagt til þess að skuldaleiðréttingin auki fylgi stjórnarflokkanna.

Þess verður þó að geta að Fréttablaðskönnunin í október var nokkuð á skjön við aðrar kannanir, Sjálfstæðisflokkurinn var þar með miklu meira fylgi en í öðrum könnunum en Framsókn með talsvert minna fylgi.

Þannig var Sjálfstæðisflokkurinn með 25,2 prósent í síðasta Þjóðarpúlsi Gallup en Framsókn með 11 prósent. Þetta eru tölur sem birtust upphafi þessa mánaðar.

Eins mældi MMR fylgi flokkana í byrjun mánaðarins, þá var Sjálfstæðisflokkur með 23,6 prósent en Framsókn með 12,3 prósent.

Sé miðað við þessar kannanir er fylgi Sjálfstæðisflokks að taka risastökk, en Framsókn ekki að þokast nema eilítið upp á við.

Líklegt er semsagt að við þurfum að bíða frekari mælinga til að sjá hvaða áhrif skuldaleiðréttingin hefur á fylgið.
National Geographic: Heillandi kirkjugarður

Það kemur ekki á óvart að Hólavallagarður sé nefndur í tímaritinu National Geographic sem einn fallegasti kirkjugarður í Evrópu. Garðinum er hrósað fyrir trjágróður, mosa og fuglalíf og fyrir að vera friðarreitur í ys borgarinnar.

Það eru orð að sönnu.

Ég er alinn upp við kirkjugarðinn og hef lagt leið mína þangað allt mitt líf. Hann verður eiginlega bara fallegri og fallegri eftir því sem legsteinarnir veðrast og stígarnir og beðin verða ójafnari.

Mosinn er sérstakt undur út af fyrir sig – hinn mosaklæddi veggur umhverfis garðinn, mosinn á steinum inni í garðinum, þykkur, mjúkur, gamall.

Það er eiginlega ekki hægt að segja hvenær garðurinn er fallegastur. Hann hefur sína sérstöku fegurð á öllum árstímum. Ég fæ mér til dæmis göngutúr í garðinum eftir að rökkvar á aðfangadag – það er dásamlegt að sjá hvernig blys á leiðunum lýsa upp umhverfið.

Merkilegt er að sjá gamlar myndir frá kirkjugarðinum – þarna voru eiginlega engin té fyrr en á ofanverðri tuttugustu öld.

En þó ég sé alinn upp í grendinni hvílir enginn af nánum ættingjum mínum þarna í garðinum. Ég verð heldur ekki settur þangað sjálfur þegar för minni lýkur – ætli manni verið ekki skutlað í eitthvert úthverfi sem maður hefur aldrei komið í áður.

Á þessari ljósmynd sem er frá Ljósmyndasafni Reykjavíkur má sjá Kirkjugarðinn stuttu fyrir stríð. Trjágróðurinn er fjarskalega lágvaxinn.

Hér er svo nýleg mynd úr garðinum. Þetta er leiði Guðmundar Thorsteinssonar eða Muggs eins og hann var kallaður.
Skipulögð fjárplógsstarfsemi gagnvart tónlistarfólki

Ungur tónlistarmaður, Haraldur Levy, skrifar á vefinn Nútímann og segir frá reynslu hljómsveitarinnar AmabAdamA af sölu á plötunni Heyrðu mig nú í gegnum Spotify.

Ellefu þúsund spilanir á lögum hljómsveitarinnar hafa fært henni 4500 krónur í tekjur.

Þetta er náttúrlega með algjörum ólíkindum – maður getur eiginlega ekki notað annað orð en arðrán.

Notendur er vandir við að greiða afar lítið fé fyrir tónlist, algjöra smánarupphæð – skilaboðin eru þau að tónlistarmenn eigi ekki að hafa laun og verk þeirra séu eiginlega einskis virði.

Efnisveitur hirða svo peningana og síma- og fjarskiptafyrirtæki. Það virðist enginn sjá sérstaklega eftir að borga þeim fyrir veitta þjónustu.

Ég hef haldið því fram að Spotify megi líkja við skipulagða fjárplógsstarfsemi.

Sjálfur skráði ég mig þarna inn þegar ég frétti fyrst af þessari þjónustu. En þegar ég sá hvernig er í pottinn búið hætti ég og hef ekki notað Spotify síðan, þó er ég stórtækur notandi tónlistar.

Ég hef einfaldlega ekki samvisku til þess, ekki gagnvart tónsköpum almennt eða því tónlistarfólki sem ég þekki.

En viðhorfið gagnvart tónlistinni er orðið mjög brenglað, eins og til dæmis sjá má í þessari frétt um Baggalút. Það þykir beinlínis orðið fréttnæmt ef tónlistarmenn fá sæmilega greitt fyrir vinnu sína.
Lítil útskýring

Þessi snjalla mynd sýnir ágætlega hvílíkt rými bílar taka upp í borgum. En þegar reynt er að vinna smápláss undir gangandi vegfarendur eða hjólreiðar er öskrað um „aðför að einkabílnum“ eða nú eigi að hefta för fólks sem þarf að komast milli staða.
Davíð, Bryndís og Framsókn á móti – hvað verður um matarskattshækkunina?

Bryndís Loftsdóttir varaþingmaður fær aldeilis liðsmann í báráttunni gegn hækkun matarskatts í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins í dag.

Sjálfur Davíð Oddsson kallar hækkunina „rugl“ og segir að mótvægisaðgerðirnar séu „dularfullar“.

Bryndís mátti sitja undir ásökunum um að vera óflokksholl – Brynjar Níelsson spurði fyrir mánuði síðan hvort hún ætti ekki að skipta um og fara í annað lið.

Margir þingmenn Framsóknarflokksins hafa stigið fram og mótmælt hækkun matarskattsins – svo mjög að spurning er hvort meirihluti er fyrir þessari ráðstöfun á þingi. Davíð Oddsson hefur verið býsna hallur undir Framsókn í seinni tíð – þarna fá framsóknarþingmennirnir vissulega stuðning.

En þá er spurning hvað hefur farið á milli Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar og Bjarna Benediktssonar. Bjarni getur trauðla bakkað með matarskattshækkunina, hann hefur lagt of mikið undir til þess. Fjárlög þarf að samþykkja fyrir þinghlé í desember.

Skuldaniðurfærslan sem var tilkynnt á mánudaginn var aðeins ríflegri en búist var við. Er hugsanlegt að á móti hafi Framsókn gengist undir matarskattshækkunina?
Ysta hægrið og pútínisminn

Í Morgunblaðinu er lítil frétt þar sem segir frá því að til standi að stofna rússneska útgáfu af Wikipediu, til að „tryggja íbúum landsins öruggan aðgang að nákvæmum og áreiðanlegum upplýsingum um landið“.

Staðreyndin er sú að til er rússnesk Wikipedia, hún er samstofna þeirri stórmeku Wikipediu sem notuð er um víða veröld.

Það sem er hér á seyði er opinber Wikipedia, sem mun boða heimsmynd Vladimirs Pútín. Hann hefur sagt að netið sé CIA-samsæri – og nú er netfrelsi þannig háttað í Rússlandi að bloggarar sem hafa fleiri en 3000 lesendur þurfa að skrá sig sérstaklega.

Þessi hugmynd er svipaðrar ættar og síðan sem kallast Conservapedia í Bandaríkjunum. Þar fjalla vinsælustu greinarnar meðal annars um þróun, samkynhneigð, hættur trúleysis, mann sem þeir kalla Barak Hussein Obama og gildismat Hollywood.

Maður getur kallað þetta ýmsum nöfnum, sagt að þetta sé ídíótískt og ég veit ekki hvað – en þetta sýnir ekki síst hvað ysta hægrið og pútínisminn eiga mikla samleið.
Líður íslenskan undir lok á 21. öld?

Auglýst er dagskrá í Iðnó í dag vegna dags íslenskrar tungu – hann er 16. nóvember, á fæðingardegi Jónasar Hallgrímssonar.

Það er eðlileg dagsetning, ekki aðeins er Jónas helsta ljóðskáld á íslenska tungu, heldur bjó hann til fjölda nýyrða. Á tíuþúsund króna seðlinum sem ber mynd Jónasar má lesa eftirfarandi orð sem hann bjó til:

Silfurlitaður, klakabundinn, miðflóttaafl, fjaðurmagnaður, láréttur, hrímhvítur, sálarylur, líkindareikningur, munaðarkliður, sjónauki, sumarvegur, sporbaugur, spegilskyggndur, ljóshraði, tunglmyrkvi, hryggdýr, lindýr, liðdýr, skjaldbaka, skötuselur, haförn, páfagaukur, mörgæs, lífsnautn, lambasteik, baksund, fífilbrekka, bringusund, máttarbaðmur, fjaðurmagnaður, rafurmagn.

En það eru auðvitað ekki margir sem hafa tíuþúsund kalla undir höndum núorðið.

Í Iðnó verður rætt um „stöðu íslenskunnar“. Það kemur ekki á óvart, en umræðuefnið er þarft. Meðal annars verður pælt í því hvernig íslenskunni reiðir af í heimi þar sem tölvutækni fer í auknum mæli að byggja á því að talað sé við tæki.

Sjálfur hef ég ákveðnar efasemdir um að íslenska verði til um næstu aldamót, nema þá sem mál eldra fólks eða þá til mjög takmarkaðs heimabrúks.

Íslendingar færast stöðugt nær því að verða tvítyngdir. Ég heyri oft íslensk börn og ungmenni tala á milli sín á ensku, bæði er að þeim þykir íslenska hallærisleg og eins að þau finna ekki orðin sem þau leita að á íslensku, heldur grípa stöðugt til orða úr ensku sjónvarps- eða tölvuefni.

Yfir ungmenni hellist efni úr erlendum veitum, af Netflix, iTunes, YouTube. Ekkert af þessu er talsett á íslensku eða texta en þau fara létt með að skilja, þetta er veruleikinn sem þau lifa í. Þetta er dálítið annar heimur en á tíma Kanasjónvarpsins þegar fólk sat og horfði á móskulega mynd og skildi varla neitt sem sagt var. Þetta er líka ungt fólk sem er miklu óhræddara við að fara til útlanda í leit að menntun og upplifunum en fyrri kynslóðir, það hefur enga komplexa gagnvart því að búa erlendis – þjóðerniskendinn er ekkert að drepa það.

Fyrir hrun voru peningaöflin í landinu beinlínis farin að leggja til að hér yrði tekin upp enska. Íslenskan væri beinlínis til trafala. Hún er náttúrlega ríkur partur af þjóðarvitundinni – sérstöðu sem kann að gefa okkur ákveðinn kraft – en það er spurning hvernig hún stenst þrengstu mælikvarða um hagkvæmni.

Eins og Haraldur Bernharðsson málfræðingur bendir á í viðtali við Ríkisútvarpið mun enginn sinna íslenskunni nema við Íslendingar. Og líklega þurfum við að leggja enn meiri vinnu í að viðhalda henni en áður – það þýðir meiri orku og meira fé í íslenskukennslu, þýðingar á íslensku, textun og talsetningu sjónvarpsefnis, framleiðslu innlends fjölmiðlaefnis, í starf sem miðar að því að íslenskan verði gjaldgengt tölvumál, í menningarstofnanir sem starfa á íslensku og í íslenskar bókmenntir.

Þetta er ekki einfalt verkefni – það hefur náttúrlega verið mikil varðstaða um íslenskuna allt frá tíma Rasmusar Christians Rask. Þessi varðstaða verður ekki auðveldari á 21. öldinni, við lifum tíma sem eru í raun fjandsamlegir örmálum eins og íslensku. Við höfum val, en það kostar bæði fé og fyrirhöfn.
Vilhjálmur: Eigum betra skilið en þennan galskap

Vilhjálmur Þorsteinsson kemur fram með hörðustu og málefnalegustu gagnrýni sem maður hefur séð á skuldaleiðréttinguna í pistli sem birtist hér á Eyjunni í dag.

Vilhjálmur birtir meðal annars þetta graf um þá sem hafa orðið fyrir „forsendubresti“ og þá sem hafa ekki orðið fyrir „forsendubresti“.

Vilhjálmur heldur því fram að leiðréttingin skili 27 milljörðum til fólks sem er eldra en 55 ára, 20 milljörðum króna til hjóna sem er með yfir 1,3 milljónir í mánaðartekjur, 36 milljörðum króna til hjóna sem eru með eigið fé í fasteign sem er yfir 13 milljónir og 25 milljörðum til hjóna sem eru með 24 milljónir í eiginfé í fasteign. Vilhjálmur birtir þessa skýringarmynd.

Vilhjálmur klykkir svo út með eftirfarandi orðum:

Stóra Millifærslan er meingölluð aðgerð, illa hugsuð og ómarkvisst útfærð. Meðferð ríkisstjórnarinnar á almannafé er að mínu mati forkastanleg. Við öll, og sérstaklega unga fólkið – skattgreiðendur framtíðar – eigum betra skilið en þennan galskap.

Þarna er gagnrýni sem stjórnvöld þurfa að svara.
Forsetaembætti að losna

Líklegt er að mesta virðingarstaða á Íslandi losni bráðum – og er þá meðtalin staða forseta Íslands.

Þetta er embætti forseta Hins íslenska bókmenntafélags.

Bókmenntafélagið er elsti og virðulegasti félagsskapur á Íslandi, stofnað 1816 af sjálfum Rasmusi Christian Rask, málfræðingnum sem átti stóran þátt í að bjarga íslenskri tungu.

Ýmsir merkir menn hafa verið forsetar Bókmenntafélagsins, þeirra frægastur Jón Sigurðsson. Jón var kallaður forseti vegna þess að hann var í forsæti hjá Bókmenntafélaginu.

Sigurður Líndal hefur gegnt embættinu frá 1967 – í næstum hálfa öld. Endurnýjunin er ekki mjög hröð hjá félaginu, síðustu öldina hafa einungis verið sex forsetar. Hermt er að Sigurður hyggist brátt láta af störfum – ljóst er að ekki hver sem er getur tekið við.

Jón Sigurðsson var forseti Bókmenntafélagsins 1851 til 1879.
Er Obama kannski góður forseti eftir allt saman?

Bandarísk stjórnmál eru einkennileg. Nú kjósa Bandaríkjamenn yfir sig þing þar sem repúblikanar hafa meirihluta bæði í fulltrúadeild og öldungadeild.

Þetta lesendabréf fer eins og eldur í sinu um internetið, það er skrifað af manni í Kanada, birtist upprunalega í blaði í Detroit.

Þarna er Obama hrósað í hástert fyrir að vera góður forseti, enda hafi efnahagsástandið stórbatnað í Bandaríkjunum og á alþjóðavettvangi sé Obama mikil framför frá Bush.

Ein ástæða þess að kjósendur snúast gegn Obama er þó sögð sú að þeir sjálfir skynji ekki efnahagsbatann. Hagvísarnir beinist allir upp – en kaup og kjör almennings batni ekki.
Að komast framhjá upplýsingafulltrúum

Fjölmiðlar fá ekki að tala við neinn hjá innanríkisráðuneytinu nema upplýsingafulltrúann – og hann er í fríi fram á þriðjudag.

Eitt hef ég lært á nokkuð löngum blaðamannsferli – maður á helst aldrei að tala við upplýsingafulltrúa.

Það er nánast skylda blaðamanna að komast framhjá upplýsingafulltrúunum eða blaðafulltrúum, eins og það hét áður fyrr.

Hlutverk þeirra er yfirleitt ekki að upplýsa, heldur fremur að fela eða standa vörð.