arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vér kvökum og þökkum

Ég tók þátt í smáumræðum á Facebook um íslenska þjóðsönginn.

Sagði að mér þætti lagið frekar leiðinlegt og líka ljóðið. Bara út frá hreinu tónlistar- og bókmenntagildi – við skulum láta þjóðerniskenndina til hliðar.

Þetta er kannski viðkvæmt mál, en það má benda á að þjóðsöngvar eru oft frekar slæmir. Hvað með til dæmis Deutschland über Alles eða God Save the Queen?

Franski þjóðsöngurinn La Marseillaise er hins vegar ansi flottur, enda á lagið sér merkilega sögu, sem og sá bandaríski Star Spangled Banner að ógleymdum þeim sænska sem heitir Du gamla, du fria.

Ég fór í framhaldi af þessu að skoða seinni erindin í þjóðsöngnum, þessum sálmi Matthíasar Jochumsonar sem Halldór Laxness kallaði únítarískan lofsöng. Seinni erindin tvö sem sjaldan eru sungin hjóma svo:

Ó, guð, ó, guð! Vér föllum fram

og fórnum þér brennandi, brennandi sál,

guð faðir, vor drottinn frá kyni til kyns,

og vér kvökum vort helgasta mál.

Vér kvökum og þökkum í þúsund ár,

því þú ert vort einasta skjól.

Vér kvökum og þökkum með titrandi tár,

því þú tilbjóst vort forlagahjól.

:; Íslands þúsund ár, ;:

voru morgunsins húmköldu, hrynjandi tár,

sem hitna við skínandi sól.

Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!

Vér lifum sem blaktandi, blaktandi strá.,

Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf,

sem að lyftir oss duftinu frá.

Ó, vert þú hvern morgun vort ljúfasta líf,

vor leiðtogi í daganna þraut

og á kvöldin vor himneska hvíld og vor hlíf

og vor hertogi á þjóðlífsins braut.

:; Íslands þúsund ár, ;:

verði gróandi þjóðlíf með þverrandi tár,

sem þroskast á guðsríkis braut.
Mubarak segir ekki af sér

Guardian er með beina útsendingu frá Tahrir torgi í Kairó og frá ræðu Mubaraks.

Einræðisherrann virðist ekki ætla að segja af sér – hann vísar í herinn og segir að hann muni standa fyrir breytingum.

Að sér hafi sjálfum tekist að halda virðingu sinni – samt er fullyrt að þetta sé einn mesti rummungsþjófur sögunnar.

Hvernig það fer saman við virðinguna er hulið.

Eftir ræðuna virðist allt ætla að ganga af göflunum á torginu. Fólkið hrópar: „Burt með þig! Burt með þig!“
Góður listi

Listinn yfir gestina í Silfri Egils sem Vignir Már Lýðsson tók saman er nokkuð góður.

Það er auðvitað hægt að túlka svona á ýmsan hátt – til dæmis með því að draga einhverja línu milli hægri og vinstri sem getur aldrei verið nema huglægt mat.

Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki svona lista handbæran, hef ekki mátt vera að því að halda svona bókhald, og ég veit ekki hvaðan Vignir hefur upplýsingarnar. Þær eru reyndar ekki að öllu leyti réttar sýnist mér, en skeikar varla miklu.

Jafnræði milli flokka virðist vera nokkuð gott en mér sýnist fremur halla á ríkisstjórnina en hitt. Óþægir stjórnarþingmenn eiga greiðari leið í þáttinn en þeir sem fara eftir línunni – það er í raun eðlilegt – fjölmiðlar eiga að halda uppi gagnrýni á stjórnvöld.

Annars er merkilegt hversu margt fólk hefur komið í þáttinn og hvað það er fjölbreyttur hópur.

Hér er listinn yfir þá sem hafa komið oftast í þáttinn frá hruni samkvæmt Vigni:

Sigrún Davíðsdóttir (9)

Lilja Mósesdóttir (7)

Ólafur Arnarson (7)

Gunnar Smári Egilsson (6)

Andri Geir Arinbjarnarson (6)

Benedikt Sigurðarson (6)

Bjarni Benediktsson (6)

Þór Saari (5)

Þorvaldur Gylfason (5)

Eiríkur Bergmann Einarsson (5)

Eva Joly (5)

Jón Baldvin Hannibalsson (5)

Marinó G. Njálsson (5)

Jóhann Hauksson (5)

Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir (5)

Jóhannes Björn Lúðvíksson (5)

Agnes Bragadóttir (5)

Jón Daníelsson (5)

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (5)

Vilhjálmur Bjarnason (5)

Þetta segir ekki alla söguna, því alls hafa samkvæmt listanum komið 363 gestir í þáttinn á þessu tímabili.

Það er mikill fjöldi og segir sína sögu að 240 viðmælendur hafa komið einu sinni í þáttinn á þessum tíma. Það er semsagt fráleitt að segja að sama fólkið sé alltaf í Silfrinu.

Ekki veit ég hvernig Vigni tekst að flokka allan þennan fjölda í vinstri eða hægri – og eins og ég sagði áður þá veltur það mikið á því hvar við drögum línuna.

Það er líka áberandi ef rennt er yfir listann hversu hlutur stjórnmálamanna er í rauninni rýr – því var fagnað eftir hrun þegar stjórnmálamenn komu lítið í þáttinn, það var kannski nauðsynlegt skref, en auðvitað höldum við ekki uppi þjóðfélagsumræðu án þátttöku þeirra.

Við þurfum frekar að hvetja þá til að bæta samræðulist sína.
Úr Sjálfstæðisflokknum í Framsókn?

Maður les á netsíðum Sjálfstæðismanna sem eru argir vegna afstöðu forystunnar til Icesave III að nú sé kominn tími til að halla sér að Framsókn.

Þar sé fólk sem standi í lappirnar, svosem Vigdís Hauksdóttir og Gunnar Bragi Sveinsson. Þá er óskað eftir því að formaðurinn, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, taki eindregnari afstöðu á móti ESB.

Bak við þetta fólk stendur gamli formaðurinn, Guðni Ágústsson nokkuð þétt. Hann er í góðu talsambandi við Hádegismóa og hefur meiri áhrif í Framsókn en flesta grunar.

Þessum pælingum fylgir að ESB-armurinn í flokknum sé veikur. Guðmundur Steingrímsson hafi lítið bakland þrátt fyrir ætterni sitt og að Siv Friðleifsdóttir sé að leita að starfi fyrir utan stjórnmálin.

Það væri að sönnu áhugaverð niðurstaða þessara hræringa ef Framsóknarflokkurinn myndi eflast á kostnað Sjálfstæðisflokksins og yrði jafnvel þungamiðjan í baráttunni gegn Evrópusambandinu.
Besti og Samfó í vandræðum vegna niðurskurðar

Mótmælin gegn niðurskurðinum í leikskólum, grunnskólum og tónlistarskólum í Reykjavík eru farin að valda nokkurri skelfingu meðal meirihlutans í borgarstjórn.

Eitt af því sem veldur óþægindum er að þeir sem mótmæla mest tilheyra þeim sem ætla má að séu í kjósendahópi Besta flokks og Samfylkingar.

Niðurskurðurinn í grunnskólunum er sagður bitna mest á list- og verknámi, auk þess sem áætlanir um aðgerðir gegn einelti komast í uppnám ef gæsla í skólanum er minnkuð.

Tónlistarskólarnir eru þegar á heljarþröm, aðstaða þeirra er langt í frá að geta talist góð og kennsla hefur þegar verið skert talsvert.

Í leiksskólunum er starfað samkvæmt plani sem felur í sér að segja upp fjölda kvenna sem eru við stjórnunarstörf eða lækka þær í launum. Það mælist illa fyrir.

Niðurskurður á þessum skólastigum hefur verið nokkuð í þagnargildi til þessa, enda hefur skólastjórnendum verið gert að tjá sig helst ekki um þessi mál.

En nú blossar umræðan upp og er vægast sagt óþægileg fyrir Besta flokkinn og Samfylkinguna

Sjálfur hitti ég um daginn frammámann í Besta sem stundi upp við mig að flokkurinn hefði tekið við „þrotabúi“ í Reykjavík.

En málið er að borgarbúar vita ekki hver hin raunverulega staða er. Það þarf að skýra það út þannig að það sé skiljanlegt hverju mannsbarni – og um leið þarf að koma skýrt fram hvaða stefnu er fylgt í niðurskurði.

Borgarstjórinn gæti jafnvel tekið heilan þátt af „Tvímælalaust“ undir þetta og boðið til sín Degi og Oddnýju.
Takmörkuð ábyrgð?

Það er talað um „takmarkaða ábyrgð“ eigenda hlutafélaga.

Takmörkuð ábyrgð felst meðal annars í því að menn geta látið félög fara á hausin og labbað burt eins og ekkert hafi í skorist.

Stundum getur takmörkuð ábyrgð verið réttlætanleg – því skal ekki á móti mælt.

En í tilvikum stærstu eigenda íslensku bankanna er það varla.

Það vill nefnilega þannig til að það voru eigendur bankanna sem fengu stærstu lánin úr bönkunum..

Eins og hefur verð bent á blóðmjólkuðu eigendurnir bankana – það er ein ástæðan fyrir því að þeir féllu.

Takmörkuð ábyrgð getur ekki átt við í þessu tilviki.

Það er ástæða til að taka undir með Birni Þór Sigbjörnssyni sem skrifar í leiðara Fréttablaðsins í dag:

„Það voru ánægjuleg tíðindi þegar spurðist í gær að hreingerningafólkið í gamla Landsbankanum væri fyrir alvöru að meta ábyrgð stjórnarmanna í bankanum á gjörningum sem með öðru leiddu til hruns hans. Pressan varð fyrst til að segja frá því að viðbragða og skýringa stjórnarmannanna, auk bankastjóranna tveggja, á tilteknum málum hafi verið leitað.

Fyrir slitastjórn bankans vakir að kanna hvort efni og ástæða sé til að sækja bætur í vasa stjórnarmannanna. Hvort þeir hafi með athöfnum eða athafnaleysi átt slíkan þátt í falli bankans að þeir beri á því ábyrgð að lögum og geti þurft að gjalda fyrir með eigin aurum.“
Um listaelítuna, fýlu og leiðindi

Vinur minn Sölvi Tryggvason skrifar dálítið einkennilegan pistil um listamenn og leiðindi.

Nú er kannski ekki mikil ástæða til að svara þessu hjá honum, en ég spyr samt hvort Sölvi hafi kannski ruglast á áratug.

Hann talar um listamenn sem séu heilsulausir og illa til fara.

Nú hef ég verið að skoða leiði skálda í kirkjugörðum og velti í framhaldi af því fyrir mér hvort Sölvi eigi við kreppuárin eða árin eftir stríð. Þá voru mörg skáld og listamenn heilsulaus og illa til fara. Sumir vegna fátæktar, aðrir vegna vímuefnaneyslu. Á þessum tíma þótti nokkuð við hæfi að listamenn eyðileggðu sig á brennivíni – það var reyndar ekki séríslenskt fyrirbæri.

Núorðið sýnast mér listamenn upp til hópa vera mjög penir. Þetta er gjarnan fjölskyldufólk, það er vel klætt og þrifið, er ekki hættara við ofneyslu vímugjafa en öðrum Íslendingum. Það er vitað núorðið að dóp og drykkja hjálpa yfirleitt ekki til við listsköpun.

Sölvi talar um að snobbað sé fyrir leiðindum. Ég held reyndar að það sé ekki snobbað fyrir leiðindum, það er nefnilega miklu meira snobbað fyrir því sem á að vera skemmtilegt en er það kannski ekki. Það sem eru leiðindi í huga eins er skemmtilegt í huga annars. Mér verður til dæmis ómótt af leiðindum ef ég þarf að horfa á breska eða bandaríska framhaldsþætti, ég held það séu mörg ár síðan ég sat í gegnum heilan svoleiðis þátt. Það þýðir ekki að ræða við mig um CSI eða Two and a Half Man eða Morse.

Fjölskyldu minni finnst ég vera mjög leiðinlegur – af því ég tuða svo mikið yfir þessum þáttum.

Hins vegar verð ég mjög glaður ef ég rekst á þögla kvikmynd í sjónvarpi – sem gerist reyndar mjög sjaldan. Ég þakka kvikmyndauppeldinu sem ég fékk í Fjalakettinum hjá Friðriki Þór Friðrikssyni. Þar sat maður við frekar lélegar aðstæður í Tjarnarbíói og horfði á kvikmyndir sem margir mundu sjálfsagt telja afar leiðinlegar. En listin snýst um fleira en snögga afþreyingu, hún kostar stundum erfiði og fyrirhöfn – þarna lærði maður að meta kvikmyndir frá hinum klassíska tíma þegar staðlaðar hugmyndir um skemmtanagildi höfðu ekki tekið öll völd.
Ólafur Ragnar í Silfrinu

Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, verður gestur í Silfri Egils á sunnudaginn.
Merkileg greining

Hvernig á að bregðast við svonalöguðu? Kannski alls ekki, en ég ætla samt að leggja orð í belg. Ungur maður hefur sest yfir þættina mína – eða ég veit ekki hvernig hann hefur unnið þetta – og tekið saman einhvers konar lista yfir gesti sem hafa komið í Silfur Egils frá hruni. Einhverjir vinir hans stökkva fagnandi á þetta – þeir sömu og í dag birtu grein þar sem fjármálaráðherra var kallaður Steingrímur Júdas Sigfússon.

Listinn er reyndar athyglisverður – því mér sýnist að stjórnarandstöðuþingmenn eigi greiðari leið í þáttinn en stjórnarþingmenn og að að órólegir stjórnarliðar eins og Lilja Mósesdóttir og Benedikt Sigurðarson séu líka tíðari gestir en þægu stjórnarþingmennirnir. Á toppnum er enginn þingmaður eða ráðherra úr stjórnarliðinu.

Það hallar semsagt fremur á ríkisstjórnina en stjórnarandstöðuna. Það er kannski eitthvað sem ég þarf að íhuga.

Svo er farið að flokka fólk í vinstri og hægri og þá er komist að þeirri niðurstöðu að 75 prósent séu vinstri menn. Þetta er gert samkvæmt einhvers konar huglægu mat á því hvað er vinstri og hvað er hægri. Hvernig sú lína er dregin veit ég ekki – það er ekki alveg augljóst á tíma þegar við tilheyrum svo mörg hinni víðfemu og illa skilgreindu miðju, og erum kannski í aðra röndina það sem hefur verið kallað pólitísk viðrini?

Eða hvernig er það – er hægt að segja að Sigrún Davíðsdóttir sé sérstök vinstri kona? Eða Andri Geir Arinbjarnarson? Eða þá Vilhjálmur Bjarnason? Eða Þorvaldur Gylfason? Gunnar Smári Egilsson? Marinó G. Njálsson? Jón Daníelsson? Jóhannes Björn? Eiríkur Bergmann? Hvar ætli mörkin liggi? Ber fólk einhvers konar stimpil, er einhvers staðar hægt að fletta upp hvernig það er skilgreint – eða er þetta bara gamall og grautfúll dilkadráttur?

Sigrún Davíðsdóttir (9)

Lilja Mósesdóttir (7)

Ólafur Arnarson (7)

Gunnar Smári Egilsson (6)

Andri Geir Arinbjarnarson (6)

Benedikt Sigurðarson (6)

Bjarni Benediktsson (6)

Þór Saari (5)

Þorvaldur Gylfason (5)

Eiríkur Bergmann Einarsson (5)

Eva Joly (5)

Jón Baldvin Hannibalsson (5)

Marinó G. Njálsson (5)

Jóhann Hauksson (5)

Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir (5)

Jóhannes Björn Lúðvíksson (5)

Agnes Bragadóttir (5)

Jón Daníelsson (5)

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (5)

Vilhjálmur Bjarnason (5)
Ofmetnar olíubirgðir?

Guardian birtir frétt, sem komin er frá WikiLeaks, um að olíuforði í Saudi Arabíu kunni að vera stórkostlega ofmetinn, jafnvel um 40 prósent.

Þetta eru upplýsingar úr póstum frá bandaríska sendiráðinu í Ryadh.

Saudi Arabía hefur gjarnan aukið olíuframleiðslu sína þegar olíuverð virðist ætla að hækka of mikið.

En nú er hugsanlegt að sá dagur renni upp að eyðimerkurríkið geti þetta ekki lengur.

Og þá er hætta á því að olíuverðið – sem er mjög hátt núna – fari úr böndunum.
Sigurður Guðmundsson, Rödd Óðins og WikiLeaks

Í Kiljunni í kvöld er fjallað um bókina Dýrin í Saigon eftir Sigurð Guðmundsson, rithöfund og myndlistarmann. Sigurður, sem er búsettur í Kína, er gestur í þættinum. Þegar hann vann að ritun bókarinnar bjó hann í tíu mánuði í Saigon og kynntist þar fólki – sumt af því fólki sem honum finnst hann hafa þekkt best í borginni var fólk sem átti ekkert sameiginlegt tungumál með honum.

Við kynnumst ungum manni frá Napólí á Ítalíu, Antonio Costanzo, en hann hefur þýtt Hávamál á ítölsku undir heitinu La voce di Odino.

Ólína Þorvarðardóttir segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Kolbrún og Páll Baldvin ræða um nýja bók sem fjallar um WikiLeaks. Hún er rituð af blaðamönnum á The Guardian, er nýkomin út bæði á ensku og íslensku.

Þau fjalla einnig um sögulega skáldsögu sem nefnist Pompei og er eftir Robert Harris og bækurnar um Aþenu, en Margrét Örnólfsdóttir hefur skrifað tvær sögur um stelpu með þessu nafni.

Bragi fjallar um rithöfund sem kallaði sig Þóri Bergsson.

Gamalt og gott verk eftir Sigurð Guðmundsson.
Cameron í bandi bankanna

Guardian birtir hrollvekjandi upplýsingar.

Meira en helmingur fjárins sem rennur til breska Íhaldsflokksins kemur úr fjármálageiranum í City.

Talan hefur hækkað úr 2,7 milljónum punda árið 2005 í 11,4 milljónir punda 2010.

Maður þarf eiginlega ekki að velta fyrir sér hver á hvern.
Sveinn Valfells: Hæstiréttur og heilbrigð umræða

Sveinn Valfells, eðlisfræðingur og hagfræðingur, sendir þessa grein:

- - -

Hæstiréttur og heilbrigð umræða

Í grein á Pressunni í gær minnist formaður Lögmannafélags á „nýja lögspekinga“ sem eru „að sligast af réttlæti, hafa boðað nýja lögfræði. Í stað þess að fara eftir texta laganna og öðrum lögskýringargögnum á að fara eftir ‘anda laganna og ‘réttlætistilfinningu þjóðarinnar.“

Í grein sinni fjallar formaður Lögmannafélagsins um persónur sem fjallað hafa um dóma Hæstaréttar um Stjórnlagaþing og kaup stjórnar Glitnis á hlutabréfum fráfarandi forstjóra. Formaður Lögmannafélagsins fjallar ekki efnislega um dómana sjálfa eða röksemdir gagnrýnenda. Ætli formaðurinn sé rökþrota?

Á Íslandi sem annars staðar eiga lög vera skrifuð þannig að venjulegt fólk skilji þau án mikillar túlkunar, annars er ekki hægt að fara eftir þeim. Sama á við dóma sem dómstólar kveða upp. Ef dómar Hæstaréttar eru óskiljanlegir venjulegu fólki þá hlýtur að vera eitthvað að hjá Hæstarétti.

Málefnaleg umræða um lög og dóma er forsenda réttaríkis. Sé formanni Lögmannafélagsins annt um réttarfar á Íslandi ætti hann að fagna umræðunni og taka þátt. Með málefnalegum hætti, ekki persónulegum.
Fræðsluefni um siðblindu

Harpa Hreinsdóttir hefur tekið saman ýmislegt fróðlegt efni um siðblindu. Þetta er mjög umhugsunarverð umfjöllun í ljósi þeirra tíma sem við Íslendingar höfum lifað.

Á vef Hörpu má meðal annars finna þessar skilgreiningar á því sem kallast Ógnandi sjálfsdýrkun:

Tungulipurð / yfirborðskenndir persónutöfrar

Stórmennskuhugmyndir um eigið ágæti

Lygalaupur

Slóttugur, falskur, drottnunargjarn

Skortir á eftirsjá eða sektarkennd

Yfirborðskennt tilfinningalíf

Kaldlyndur / skortir samhygð

Ábyrgðarlaus um eigin hegðun (kennir öðrum um)
Íslenskan og breytingarnar

Ég er ekki alveg tilbúinn að samþykkja að íslenskunni fari hnignandi.

Með tilkomu bloggs og fésbókar skrifar fólk líklega meira en áður. Það orðar hugsanir sínar með öðrum hætti, en tungumálinu er oft beitt á mjög lifandi hátt.

Mér sýnist að bækur sem eru gefnar út á íslensku séu einatt mjög vel stílaðar. Af því sem kom út fyrir síðustu jól nefni ég verk eftir Gerði Kristnýju, Braga Ólafsson, Bergsvein Birgisson og Kristínu Steinsdóttur.

Reyfarar eru skrifaðir hér á ágætri íslensku – Arnaldur Indriðason hefur gott vald á málinu.

Bókaútgáfan er mjög blómleg og mikið þýtt bæði af nýjum skáldverkum og eldri öndvegisritum.

Ég fæ ekki séð að bækur sem komu út á síðustu öld hafi endilega verið á betri íslensku.

Við áttum stílsnillinga eins og Þórberg og Kiljan, en margt annað sem var skrifað á tíma þeirra var óttalega grautarlegt. Stundum verð ég hissa yfir því hvað blaðamannastíll gat verið lélegur í gamla daga. Það er eitthvað öðruvísi en manni hefur verið sagt.

Barnaefni er talsett, erlendar myndir og þættir í sjónvarpi eru með íslenskum texta. Það er mjög mikið af efni í sjónvarpi þar sem er töluð íslenska. Það hafa sjaldan verið sýndar fleiri íslenskar kvikmyndir og það eru sungin dægurlög á íslensku, oft með ágætum textum.

Í svo fámennu samfélagi er þetta ekki sjálfsagt mál.

Í Morgunblaðinu í dag er vitnað í íslenskunema, Hildi Ýr Ísberg, sem hefur gert rannsókn á málnotkun. Þetta er fróðleg rannsókn og góð og leiðir meðal annars eftirfarandi í ljós:

„Viðtengingarháttur er mjög flókinn og svo virðist sem málkerfið sé að reyna að einfalda sig. Sagnbeygingar, sérstaklega óreglulegra sagna, eru erfiðar viðfangs og þá virðast yngri málnotendur vera að einfalda beygingarnar.“

Þetta þarf ekki að koma á óvart. Þróun tungumála er í átt til einföldunar. Því fylgir meðal annars að föllum fækkar, notkun viðtengingarháttar verður fátíðari og sagnbeygingar verða einfaldari. Það verða líka hljóðbreytingar, en við þeim hefur reyndar verið brugðist á Íslandi – eins og þegar flámælinu var útrýmt. Flámælið var tekið fyrir eins og það væri sjúkdómur, en var í raun ekki óeðlileg málþróun.

Við breytingum á tungumálinu má sporna að einhverju leyti, en sumt í því er í hæsta máta eðlilegt.
Gabb?

Þessi texti stendur nú á heimasíðu Árna Páls Árnasonar ráðherra. Á maður ekki að gera ráð fyrir að þetta sé gabb og einhver tölvuþrjótur hafi brotist inn á síðuna?

- - --

Ég er kominn með nóg – Takk fyrir mig.

Ég hef ákveðið að segja af mér vegna vaxandi óánægju í minn garð frá almenningi. Ég vill geta verið í stjórn þar sem fólkið í landinu er ánægt með mín störf frekar en að fá haturs tölvupósta oft a dag. Einnig er stjórn Vinstri Grænna klofin og algjörlega óstarfhæf þar sem þau neita að hlusta á okkur .
Rumsfeld

Þetta er einkenni siðblindingja.

Sjá aldrei eftir neinu, viðurkenna aldrei mistök, biðjast aldrei afsökunar.

Helst draga aðra niður í svaðið með sér.
Icesave og efinn

Mogginn slær því upp á forsíðu að ef gengi krónunnar falli um 50 prósent verði greiðslurnar af Icesave mjög erfiðar – miklu þungbærari en samninganefndin áætlaði þegar hún kom heim með samninginn í vetur.

Auðvitað má benda það á móti að ef gengið færi að falla um 50 prósent – og héldist þannig í einhvern tíma – að þá væri botninn í raun dottinn úr íslenska hagkerfinu. Lífskjararrýrnunin yrði óskapleg – og er ekki á það bætandi. Evran færi þá í 250 krónur.

En það eru ýmsir fletir á þessu.

Ólafur Ísleifsson veltir fyrir sér einum af þeim mikilvægustu – hann spyr hvers vegna eigendur Landsbankans séu ekki látnir borga þessa skuld sína? Hví er Björgólfur Thor Björgólfsson – sem hefur reynt að sannfæra fólk með furðulegustu rökum um að hann hafi ekki verið „tengdur aðili“ í bankanum – ekki krafinn um greiðslu á þessu? Af hverju heyrast ekki kröfur um þetta – ekki einu sinni frá hinum herskáa Mogga? Og hvað þá með föður hans Björgólf Guðmundsson og Kjartan Gunnarsson, varaformann bankastjórnarinnar?

Það voru þessir menn sem stofnuðu til skuldarinnar – ekki íslenskur almenningur. Er virkilega ekki hægt að taka á þessu risastóra og rándýra hneykslismáli eins og saknæmu athæfi. Miðað við stöðu bankans eins og var 2007 lítur út fyrir að brotaviljinn hafi verið mjög einbeittur. Og hvað með íslenska stjórnmálamenn og stjórnendur Seðlabankans og Fjármálaeftirlitsins sem hjálpuðu Landsbankanum við að kjafta upp Icesave og slá ryki í augu sparifjáreigenda í Bretlandi og Hollandi.

Svo geta menn velt fyrir sér þjóðaratkvæðagreiðslu. Hún virðist ekki ýkja líkleg þessa stundina. Ef ekki verða algjör sinnaskipti í Sjálfstæðisflokknum bendir flest til þess að Icesave III verði samþykkt með mjög rúmum þingmeirihluta. Ólafur Ragnar Grímsson hefur talað heldur lofsamlega um samninginn. Það sem gæti breytt þessu er ef upp rís fjöldahreyfing líkt og síðastliðinn vetur. Þá lét Indefence til skarar skríða og efndi til mikillar undirskriftasöfnunar. Það virðist ekki vera að neitt slíkt sé á döfinni – andstæðingar samningsins þurfa allavega að bregðast hratt við.

Áhugaverð tillaga var reyndar að efnt yrði til atkvæðagreiðslu um samninginn innan Sjálfstæðisflokksins. Með því fengju andstæðar fylkingar innan flokksins að reyna styrk sinn – það gæti orðið nokkuð hatrammt.
Áhyggjur af dómstólum

Formaður lögfræðingafélagsins leggur út af umræðu sem verið hefur um Hæstarétt.

Hann hefur ekkert annað til málanna að leggja en hótfyndni.

Vandinn í lögfræðistéttinni er nokkuð djúpstæður. Hann felst meðal annars í því að nánast allir lögfræðingar á Íslandi eru menntaðir í sama skólanum – sem er upprunninn í gamla Lagaskólanum.

Námið í lögfræðinni var aldrei sérlega akademískt, þetta var utanbókarnám með áherslu á það sem nú kallast lagatækni. Sjálfstæð hugsun var ekki vel séð. Virtir háskólamenn hafa sagt mér að lagadeildin í Háskólanum hafi lengi verið afar léleg.

Lögfræðingar fóru yfirleitt ekki til útlanda í framhaldsnám. Þegar manna þurfti stöður í lagadeildinni og Hæstarétti var kippt þangað inn lögmönnum sem þóttu hafa meiri vigt en aðrir – og líka þeim sem voru vel tengdir.

Þetta mun hafa batnað síðustu árin – aðallega vegna þess að um lagadeild Háskólans eru loksins farnir að renna straumar frá útlöndum. Það hafa meira að segja komið hingað erlendir kennarar.

Annars voru menn heimalningar, skráðir í sinn flokk – það hefur meira að segja tíðkast hérna að í einum og sama lögmanninum rúmist hæstaréttarlögmaður og innheimtumaður.

Það var frægt hvernig innheimtumálum var skipað hér: Valdar lögmannastofur fengu að innheimta stöðumælagjöld, aðrar fengu að rukka inn vangoldin afnotagjöld sjónvarps. Svona gæðum var útdeilt eftir því hvaða flokkum menn tilheyrðu.

Svo er Hæstiréttur gagnrýndur – og þá er eins og það sé meiriháttar goðgá. Samt viðurkenna flestir núorðið að aðferðirnar við að skipa í réttinn eru alveg ómögulegar. Meira að segja bendir sá mælskasti af dómurunum á að alltof miklar annir séu í réttinum – hann hafi of lítinn tíma til að fjalla um mál.

Og það er bent á með sterkum rökum að úrskurðir og dómar sem hann fellir orka oft tvímælis.

Það á til dæmis við um úrskurðinn vegna kosninganna til Stjórnlagaþingsins, fyrir því hafa verið færð mjög sterk rök.

Og það á líka við um dóm sem féll í svokölluðu Glitnismáli í fyrra – eins og sjá má hérna.

Þetta þarf að ræða án þess að beitt sé kjánalegum uppnefnum og kastað fram fullyrðingum eins og þeirri að Hæstiréttur dæmi bara eftir lögunum.

Því lög bjóða upp á ýmsar túlkanir og leiðir – eins og við þekkjum ágætlega Íslendingar. Dómstólar á Íslandi þurfa á næstu árum að glíma við viðamikil, flókin og umdeild mál. Maður hefur satt að segja áhyggjur af því hvernig þeir leysa þessi verkefni.
Merkileg neysluviðmið

Í fljótu bragði sýnist manni að neysluviðmiðin sem kynnt voru af ráðherra velferðar í dag séu til marks um það að Ísland sé óðum að verða láglaunaland.

Þeir eru allavega ansi margir sem eru fyrir neðan þessi viðmið – að maður tali ekki um þegar húsnæðis- og bifreiðakostnaður hefur farið síhækkandi.

Nema viðmiðin séu svona rífleg – en er það nokkuð? Framsetningin á þeim virkar óvenju heiðarleg.

Kannski siglum við einhvern tíma upp úr þessum öldudal. En hættan er sú að við fjarlægjumst nágrannalöndin hvað lífskjör varðar.