arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þægilega smátt mál

Eitt vinsælasta gúrkumálið þetta sumarið er nýbygging Landsbankans. Þetta er hentugt mál fyrir stjórnmálamenn – þeir geta tekið harða afstöðu í smámáli, virka dálítið töff, og þurfa þá ekki tjá sig um stærri, mikilvægari og eldfimari mál. Það er þægilegt að hafa stóra skoðun á einni byggingu en skila auðu til dæmis hvað varðar heilbrigðismálin.

Nú hefur Landsbankinn fært alveg ágæt rök fyrir nýbyggingunni. Bankinn starfar á mörgum stöðum í bænum og að því er óhagræði og kostnaður. Hann á lóðina sem stendur til að byggja á og hún er á besta stað.

En bankar eru afar óvinsælir þessa dagana og fólki finnst upp til hópa að þeir eigi allt illt skilið, eins og til dæmis að flytja í autt skemmuhúsnæði yst á jaðri höfuðborgarsvæðisins. Hugmynd um slíkt vekur almennan fögnuð – eins og þetta sé verðug ráðning fyrir Landsbankann.

Auðvitað er þetta að sumu leyti skiljanlegt. Fyrir hrun enduðu bankar eiginlega á að segja sig úr lögum við samfélagið – og enn er sjálftaka þeirra blöskranleg.

Þar er þó í raun alveg eins við stjórnvöld að sakast og bankana – þau verða að hafa döngun í sér til að takast á við banka- og fjármálavaldið og þá ekki vegna einstakra húsbygginga. Það þarf að skoða hina gríðarlegu fyriferð banka í atvinnulífinu, á húsnæðismarkaði, vextina og vaxtamuninn, þjónustugjöldin – já allt endalausa plokkið.

Ef hin harða mótspyrna gegn húsi Landsbankans væri einhvers konar liður í þessu, þá gengdi kannski öðru máli. Þar má minna á að þingmaður Framsóknarflokks hefur lagt til að Landsbankinn verði „samfélagsbanki“.

Að því sögðu mælir margt með því að Landsbankinn byggi í Austurhöfninni. Það hlýtur að vera jákvætt að hafa svo stórt fyrirtæki í Miðborginni með öllum sínum umsvifum – eða erum við ekki einmitt að kvarta undan því þessa dagana að brátt verði ekkert í Miðbænum nema túristar?
Þeir eru öðruvísi

Jermy Corbyn, sá sem flýgur hæst í leiðtogakjöri í Verkamannaflokknum breska, lítur út eins og Jón Bjarnason. Hann er meira að segja með húfu eins og Jón Bjarnason.

En hann er öðruvísi en hersingin sem var í framboði í síðustu kosningum, hin einsleiti hópur sem samanstóð af David Cameron, Nick Clegg og Ed Miliband. Þeir eru allir eins, klæðast eins, hugsa eins – þeir eru steyptir í sama mót, atvinnupólitíkusar með hjörð spunalækna í kringum sig. Svara helst eins litlu og þeir geta en hafa um það mörg orð – í sínum dökku jakkafötum með vandlega valin hálsbindi.

Corbyn er kannski ekkert sjarmatröll, en hann svarar blátt áfram, segir sína meiningu. Að því leyti er hann eins og Bernie Sanders í Bandaríkjunum sem kemst alltaf beint að kjarna máls, fer aldrei undan í flæmingi, felur ekki það sem hann er að meina með orðavaðli.

Það er til marks um hversu langt stjórnmálin hafa færst til hægri síðustu áratugi að þessir menn skuli álitnir ógurlega langt til vinstri. Það eru þeir ekki, þeir tala fyrir sjónarmiðum sem þóttu sjálfsögð fyrir tíma Reagans og Thatcher – fyrir réttindum vinnandi fólks og auknum jöfnuði, gegn stríðsbrölti og ofurvaldi fjármagnsaflanna.

Og þess vegna kemur það stjórnmálastéttinni alveg í opna skjöldu hversu víða skírskotun Corbyn og Sanders hafa þótt þeir séu gamlir og gráir og alveg lausir við að vera sléttir og felldir. Það er ekki vegna þess að þeir eru svo vinstri sinnaðir – sýnt hefur verið fram á að kjósendur Íhaldsflokksins taka undir mörg stefnumál Corbyns – heldur vegna þess að þeir eru öðruvísi.

Ef við beinum sjónum hingað til Íslands, þá er þetta líka stór hluti af skýringunni á því hvers vegna Píratar eru svo vinsælir. Þeir eru öðruvísi.
Fyrirtæki éta sjálf sig

Hér er merkilegt viðtal úr Newsnight á BBC. Viðmælandinn er Andy Haldane, aðalhagfræðingur Englandsbanka. Umræðuefnið í þessu broti eru hlutafélög.

Haldane segir að kerfi hlutafélaga, sem hafi reynst svo gagnlegt í sögunni, sé komið út í ógöngur í hagkerfi sem byggist æ meir á spákaupmennsku. Þetta sé alþjóðlegt vandamál.

Fyrirtæki eru að borga of mikið til hluthafa og of lítið til fjárfestinga og þetta veldur því að hagvöxtur og framfarir eru minni en ella. Þannig séu fyrirtæki að nokkru leyti að éta sjálf sig. Skammtímahagsmunir hluthafa gangi fyrir öðru.

Haldane segir þessi þróun hafi staðið í nokkra áratugi. Eftir stríð hafi venjulegir hluthafar átt bréf sín í að minnsta kosti sex ár, nú sé þessi tími minni en sex mánuðir – og reyndar séu líka til hluthafar sem eigi bréf sín í fáar sekúndur.
Ágætt svona?

Ég hitti kaupmann sem er með búð í miðborg Reykjavíkur í dag:

Fyrir nokkrum árum var sífellt verið að fjalla um það í fjölmiðlum að verslunarpláss væri autt í miðbænum og að þangað kæmi varla hræða. Nú er hins vegar kvartað yfir því að það sé alltof margt fólk og ekkert nema lundabúðir og það er eilífur fréttaflutningur þar um. En er þetta ekki bara ágætt svona?

Sagði kaupmaðurinn og vildi að bæði Laugavegur og Skólavörðustígur yrðu göngugötur til frambúðar.
Sama og 325,9 starfsmenn

Brátt opnar þetta fyrirtæki á Íslandi. Ef þessar tölur eru réttar gætu 325,9 starfsmenn unnið á fyrirhuguðum lágmarkslaunum hjá Dunkin Donuts fyrir kaup forstjórans sem finnst þetta blöskranlegt.
Er Gates þá kominn núna?

Af og til hafa borist fréttir um að milljarðamæringurinn Bill Gates sé á Íslandi. Vísir flutti fréttir af því í fyrra að hann hefði komið á tónleika Justins Timberlake, en þær voru óstaðfestar – og enginn kom auga á Gates í ágúst í fyrra þegar tónleikarnir voru. Þetta var semsagt hið dularfyllsta mál.

Nú er Vísir aftur farinn að flytja fréttir af komu Bill Gates. Hann á að hafa látið setja upp heilt hestamannamót fyrir sig og fjölskyldu sína í Biskupstungum í gær. Engum var hleypt nálægt staðnum, segir í fréttinni.

Nú er hefur snekkja Pauls Allen verið í höfninni í Reykjavík undanfarna daga. Hún er risastór og er víst í aðra röndina rannsóknaskip. Allen hefur komið hérna í nokkur skipti, hann er stofnandi Microsoft ásamt Bill Gates.

Þetta eru ofurríkir menn og gefa mikið til góðgerðamála. Allen lagði fram stórar fjárhæðir í baráttuna gegn útbreiðslu ebólu og stofnun sem ber nafn Gates berst gegn malaríu.

Þetta er auðvitað ágætt. Gates er svo auðugur að hann færi létt með að borga skuldir Grikklands á einum morgni eins og þessum. Honum verður jafnvel einhvern tíma fyrirgefið fyrir control-alt-delete skipunina.

Það er samt eitthvað pínu dapurt við að halda sitt eigið hestamannamót og loka sig frá öllu öðru fólki. Eiginlega er erfitt að trúa að það sé skemmtilegt. Bill Gates lítur einhvern veginn þannig út að hann þyrfti varla annað en að segja upp húfu og sólgleraugu og þá myndi varla neinn þekkja hann á Laugaveginum.
Hvor er öfgamaðurinn? Corbyn eða Blair?

Framboð Jeremy Corbyn til formennsku í Verkamannaflokknum vekur athygli og skelfingu. Corbyn er til vinstri í flokknum og Tony Blair er alveg brjálaður. Corbyn stendur fyrir allt sem Blair er ekki – hann virkar meira að segja heiðarlegur.

Blair segist ekki myndu kjósa Verkamannaflokkinn ef Corbyn yrði formaður og hann hefur lýst því yfir að Corbyn og stuðningsmenn hans séu „afturhald“.

En svo má skoða stefnumál Corbyns – og komast að því að kannski ríma þau ágætlega við hugmyndir kjósenda. Þar er hann á sama báti og Bernie Sanders sem líklega verður ekki forseti Bandaríkjanna þótt gríðarleg vakning sé í kringum framboð hans.

Dagblaðið The Independent birtir grein um meinta afturhaldsstefnu Corbyns – og viti menn, kjósendur eru oft og einatt á sama máli og hann. Líka þeir sem ekki kjósa Verkamannaflokkinn.

Til dæmis er yfirgnæfandi meirihluti Breta sammála honum um að rétt sé að endurþjóðnýta járnbrautirnar eftir einkavæðingu sem einkenndist af spillingu og vanhæfni. Meirihluti kjósenda Íhaldsflokksins er líka sammála þessu.

Mikill meirihluti kjósenda vill líka hækka skatta á tekjur sem eru yfir 1 milljón punda, þeir vilja sjá alþjóðlegt bann við útbreiðslu kjarnorkuvopna, þeir vilja þak á húsaleigu, þeir styðja lögbundin lágmarkslaun og vilja lækka skólagjöld sem hafa farið mjög hækkandi síðustu áratugi.

Corbyn var á móti Íraksstríðinu, sem Blair efndi til, meirihluti kjósenda telur að það hafi verið mistök og, líkt og Corbyn, er meirihluti kjósenda andsnúinn því að Bretar taki þátt í sprengjuárásum á Sýrland.

Afturhald? Öfgar? Eða er það kannski Blair sem er öfgamaðurinn?
Víðar flugvallavandræði en á Íslandi – martröðin Brandenburgarflugvöllur

Ef marka ætti umræðu á Íslandi þá erum við örþjóðin algjörir sérfræðingar í að klúðra stórframkvæmdum. Jú, við höfum Landeyjarhöfn, Vaðlaheiðargöng – og nú fylgjast landsmenn hneykslaðir með því hvernig gengur á Keflavíkurflugvelli. Þar hefur verslunarrými fengið að sitja fyrir þægindum farþega.

En raunar er það ekkert sér-íslenskt. Af svipuðum ástæðum hafa lengi verið miklar deilur um flugvellina í kringum London. Þeir hafa verið reknir af einkaaðilum sem leggja svo mikla áherslu á að leigja út verslunarrými að um tíma komust farþegar varla út í vél. Af þessum sökum hafa fyrirtækin sem reka þessa flugvelli verið sérlega óvinsæl.

Það fer ekki endilega vel saman að reka samgöngumannvirki í senn í gróðaskyni og til að þjónusta almenning. Einu sinni þótti Íslendingum ægilega spennandi að versla í fríhöfninni í Keflavík, það var álitin mikil búbót – en hafa menn tekið eftir því hvað hún er orðin dýr í seinni tíð?

Keflavíkurflugvöllur er núna undir stjórn ISAVIA sem er hálfopinbert félag, einhvers staðar mitt á milli einka- og ríkis-. Vigdís Hauksdóttir þingmaður hefur ekki vandað ISAVIA kveðjurnar. Hún skrifaði:

Það er orðið súrríalískt andrúmsloft í Leifstöð sem ISAVIA ohf ber ábyrgð á. Þetta er einmitt sama flugstöðin sem kolféll á öryggisleitarprófinu – sumir eru límdir við stólana sína sama hvað gengur á…

Það er varla skýring að ISAVIA hafi verið „tekið í bólinu“, það eru orðin sem ráðherra ferðamála notar um íslensku ferðaþjónustuna, líkt og hér hafi menn verið alveg sofandi fram á þennan dag. En svo má reyndar benda á að það er víðar á Íslandi að eru vandræði með flugstöðvar.

Við teljum yfirleitt að Þjóðverjar séu frábærlega skipulagðir og hæfir í öllu sem þeir taka sér fyrir hendur. Þó kann að vera að það sé misskilningur. Skoðum til dæmis nýju flugstöðina í Berlín, Brandenburgarflugvöll, sem átti að opna 2012. Það var meira að segja búið að bjóða til opnunarhátíðar – sem var hætt við á síðustu stundu. Það kom nefnilega í ljós að flugstöðin var brunagildra. Flugvöllurinn er ennþá lokaður. Kostnaðurinn við hann er orðinn 6 milljarðar evra, um flugvöllinn áttu að fara 27 milljónir farþega á ári – þetta er afar vandræðalegt eins og segir í grein fréttaveitunnar Bloomberg. Miðað við núverandi áætlanir er gert ráð fyrir að fyrstu farþegarnir fari um Brandenburg 2017, en það er allsendis óvíst.
Stöðugur uppgangur hægri pópúlistaflokka á Norðurlöndunum

Uppgangurinn hægri pópúlistaflokka á Norðurlöndunum heldur áfram og virðist vera óstöðvandi. Í Danmörku situr veik minnihlutastjórn í skjóli Þjóðarflokksins sem fékk 21 prósent í kosningunum í vor og er næststærsti flokkurinn. Í Finnlandi eru Sannir Finnar í ríkisstjórn, fengu 17 prósent í kosningum í apríl. Samkvæmt nýjustu skoðanakönnunum í Svíþjóð eru Svíþjóðardemókratarnir orðnir næststærsti flokkurinn með 23 prósent, aðeins Jafnaðarmenn eru stærri, Moderaterna, sem er stærsti borgaralegi flokkurinn, eins og það er kallað, eru með 20 prósent.

Þetta er uggvænleg þróun og því miður er hætt við að innflutningur flóttamanna frá Sýrlandi og Írak verði vatn á myllu þessara hreyfinga á Norðurlöndunum. Deilurnar um innflytjendur verða sífellt hatrammari og þær eru farnar að ráða pólitískum úrslitum og myndun ríkisstjórna.

Það er merkilegt að sjá að þróunin er öðruvísi á Íslandi þar sem vantraust á hefðbundnum stjórnmálaflokkum og mikill leiði á stjórnmálum, brýst fram í stuðningi við hina ofurfrjálslyndu Pírata. Eiginlega er það sérstakt fagnaðarefni. Enn örlar vart á hægriöfga- eða hægripópúlískum flokki á Íslandi og þótt sumir vilji halda því fram að Framsóknarflokkurinn hafi tekið að sér það hlutverk, þá er það ekki allskostar rétt. Sönnunargögnin fyrir því eru afar veik.
Er Ísland ekki bara of sunnarlega?

Menn fárast nú yfir því að Ísland sé ekki með á fundum fimm heimskautaríkja, Rússlands, Noregs, Danmerkur/Grænlands, Bandaríkjanna og Kanada og sé ekki haft með í yfirlýsingu um fiskveiðar í Norður-Íshafi.

Segir í fréttum að óánægja sé með þetta í íslenska utanríkisráðuneytinu. Einhverjir gera jafnvel að því skóna að þetta kunni að tengjast hvalveiðum Íslendinga. Það er ólíklegt.

Skýringin er vísast sáraeinföld. Ísland á ekki land að Norður-Íshafi, lega okkar er einfaldlega miklu sunnar. Á þetta hefur margoft verið bent þegar menn fara með himinskautum í umræðu um að framtíð Íslands liggi á Norðurskautinu. Margt af því hefur verið á stigi furðulegra hugaróra.

Staðreyndin er sú að við eigum ekki hlutdeild hugsanlegu ríkidæmi þess – sem vonandi verður seint nýtt, umhverfisins vegna.

Við erum hins vegar í Heimskautaráðinu ásamt ofantöldum þjóðum, en þar eru líka Svíar og Finnar. Þetta eru samsagt öll ríki sem eiga eitthvert land norðan við heimskautsbauginn. Við Íslendingar rétt höngum á honum – hann sker Grímsey. Grímsey er á 66 gráðum norður – eins og úlpurnar – nyrstu stöðvar Rússlands, Kanada og Grænlands eru upp undir 80 breiddargráðu og jafnvel norðar.

Ríkin fimm hafa myndað með sér eins konar innra Heimskautaráð og Íslendingar eru einfaldlega ekki með í því, eins skítt og það kann að virðast.

Þetta er heldur ekki nýtt, eins og sjá má á þessari frétt RÚV frá 2010, þá voru Rússar, Kanadamenn, Danir, Norðmenn og Bandaríkjamenn að funda um heimskautamál án þess að Íslendingar væru með – eða Svíar og Finnar. Og þá mótmæltu Íslendingar líka.
Heitasta árið og heitasti mánuðurinn

Vísindamenn segja að öruggt sé að árið 2015 verði hlýjasta ár á jörðinni síðan mælingar hófust – og að júnímánuður hafi verið hlýrri en sögur fara af. Það er reyndar svo að á Íslandi hefur verið óvenju kalt, en það breytir víst litlu fyrir heildarútkomuna sem sjá má á þessu korti frá bandarísku haf- og loftslagsstofnuninni NOAA. Þarna lendir Ísland í kuldapolli, það telst vera mun kaldara en venjulega – víðast annars staðar eru hlýindi.

Hér er svo annað kort, þetta er frá frönsku fréttastofunni AFP, og sýnir meðalhita í júnímánuðum á jörðinni. Eins og greina má er júní 2015 langheitastur.
Hinn óvænti heimspekilegi sumarsmellur

Mitt í hálfgerðri hörmungatíð í kvikmyndahúsunum skýtur óvænt upp mynd sem er skemmtileg og snjöll. Þetta er teiknimyndin Inside Out sem segir einfalda sögu um stelpu sem flytur með fjölskyldu sinni frá Minnesota til San Francisco og líkar það illa.

En það er ekki nema brot af sögunni, því myndin fjallar um tilfinningar: Gleði, sorg, reiði, ótta, óbeit. Tilfinningarnar eru túlkaðar með persónum inni í kolli stúlkunnar, og við sjáum hvernig þær togast á. Við fáum að sjá að sorg þarf að upplifa, hversu vont er að bæla hana niður, hvernig minningar sem eru góðar og glaðar geta líka framkallað sorg vegna þess að þær vekja eftirsjá eftir liðnum tíma.

Það er sýnt hvernig minningar í lífi barns hverfa í hyldýpi gleymskunnar og koma ekki aftur – söguhetjan er ellefu ára stelpa – en það er líka skoðað ofan í undirmeðvitundina og svo er afar spaugilegur kafli um tilurð drauma.

Líklega er þetta heimspekilegasta mynd sem hefur verið í bíó lengi – og það teiknimynd frá Pixar og Disney. Virðist eiginlega óhjákvæmilegt að hún sé sýnd í heimspekitímum í skólum framvegis og rædd þar í þaula.
Velkomin til Evrópu – ekki góður dagur á Kos

Páll Stefánsson ljósmyndari hefur dvalið meðal flóttafólks sem streymir til Grikklands frá Sýrlandi og Írak. Þessi tvö ríki eru í algjöru uppnámi – flóttamannavandinn er skelfilegur. Gríðarlegur fjöldi er í Tyrklandi og þaðan streyma þeir í átt til Evrópu. Þetta skapar mikið álag í Grikklandi, sérstaklega á eyjum sem eru í nánd við Tyrkland – þar er sums staðar örstutt á milli.

Páll lýsir ástandinu á eyjunni Kos í grein sem lesa má á Vísi – eyjan hefur löngu verið þekkt sem fallegur og glaður sumardvalarstaður. Páll kallar hana „sælueyju“. En ferðamennirnir láta ekki sjá sig nú, heldur er allt yfirfullt af flóttamönnum. Aðstaðan til að taka á móti þeim er afar léleg, eins og Páll skrifar:

Á hótelinu búa rúmlega 300 flóttamenn; í 22 litlum herbergjum, í matsalnum, í garðinum í fimm tjöldum sem Rauði krossinn hefur komið upp – og svo undir berum himni eins og Qamar. Það er ekki rafmagn, rennandi vatn eða salernisaðstaða á hótelinu. Já, velkomin til Evrópu.

Það sem af er þessu ári hafa rúmlega 100 þúsund flóttamenn komið yfir Miðjarðarhaf, á bátskænum, í leit að framtíð. Nær allir til Ítalíu og Grikklands, enda þau lönd sem næst eru Afríku og Asíu. Nokkur þúsund hafa drukknað.

Eina helgina í maí er 5.700 flóttamönnum bjargað af Miðjarðarhafi, þar af eru 620 sem koma frá Tyrklandi.

Lífið á Kos markast mjög af flóttamannavandanum:

Upp úr átta er síðan gengið í gegnum Kos-bæinn, tveggja kílómetra leið í lögreglufylgd, að Hotel Capitain Elias, þar sem fólkið er skilið eftir. Árrisulir ferðamenn, á leið í árbít, horfa undrandi á þessa skrúðgöngu. Sumum finnst truflandi, í fríi að sleikja sólina, að þurfa að mæta þessum flóttamönnum. Fjölskyldum með allt sem þær eiga í einum litlum bakpoka. Á Kos snýst lífið um ferðamenn og hefur þetta haft mikil áhrif. Í maí komu helmingi færri til Kos en í sama mánuði í fyrra.

Ég hitti lögreglustjórann í Kos fyrir utan lögreglustöðina. Þar bíða flóttamennirnir eftir að láta skrásetja sig inn í Evrópu. Ég býð kurteislega góðan dag en bregður svolítið þegar hann hækkar róminn: „Not a very good morning, no morning is now a good morning here in Kos.“

Markmið flóttamannanna er auðvitað að komast lengra áfram, norðar í álfuna. Það er ekki eftir neinu að slægjast í Grikklandi eða nágrannalöndum – þótt þar sé auðvitað ekki stríð. Einhverju broti af flóttamönnum verður hleypt til ríkra landa í Norður- og Vestur-Evrópu, Íslendingar ætla að taka á móti 50 flóttamönnum úr Miðjarðarhafi. En stemmingin er víða andsnúin flóttamönnum – meira að segja á hinum frjálslyndu Norðurlöndum eru flokkar sem eru að einhverju leyti fjandsamlegir innflytjendum komnir til áhrifa.

En flóttamannavandinn fer síður en svo minnkandi. Það er heldur ekki hughreystandi að rifja um að það voru fávísir stjórnmálamenn á Vesturlöndum sem áttu mikinn þátt í að hleypa öllu í bál og brand í þessum heimshluta. Það er líka fátt sem bendir til þess að stríðsátökunum sé að linna, flækjustigið er óskaplega hátt, einn viðmælenda Páls, kona frá Daraa í Sýrlandi, segir að stríðið muni vara í tíu ár enn.

Ein af ljósmyndum Páls Stefánssonar af flóttamönnum á eyjunni Kos.
Sumardagar, en ekkert sérlega heitir

Nú er það sem jafnan ætti að vera heitasti tími ársins. Seinni partur júlí á að vera tími hinna heitustu daga. Hitametanna.

Okkur er sagt að mannkynið sé að upplifa heitasta ár sögunnar – metin eru stöðugt að falla, en ekki hér á Íslandi.

Samkvæmt norska veðurvefnum virðist hitinn varla eiga að skríða yfir tíu stig á Akureyri það sem eftir lifir júlímánaðar. Ég get ekki ímyndað mér að Akureyringar hafi gert neitt til að verðskulda þetta.

Ég var á grískri eyju og þar var frekar kalt þetta árið. Þetta er reyndar vindasamur staður, eins og fleiri eyjar á þessu svæði – það var þokkalega heitt yfir daginn en á kvöldin var maður oftast í peysu. Þetta er frekar frísklegt, sjórinn verður ekki sérlega heitur og ekki þarf maður að kveikja á loftkælingu.

Í París þar sem ég kom við fór hitinn hins vegar upp í þrjátíu og sjö stig. Það var andstyggilegt, maður andaði að sér hrikalegu ólofti, á skiltum voru viðvaranir um að viðkvæmt fólk ætti að halda kyrru fyrir, borgin virkaði skítug og fólkið pirrað. Skiljanlega.

Aldrei þessu vant er allur hiti úr íslenskri pólitík. Líklega er það bara tímabundið. Menn þrasa um ferðamenn, saur og piss, en varla neitt um stjórnmál. Á því er þó einstaka undantekning eins og til dæmis pistill sem birtist í Kvennablaðinu og margir eru að deila á Facebook.

Þar er að finna mjög einfaldar skýringar á stjórnmálaþróun á Íslandi. Þeir sem sitja nú í ríkisstjórn eru vitfirrtir, þeir eru samansafn vitleysinga og þeir eru illa innrættir. Semsé brjálaðir, heimskir og vondir.
Heilbrigðiskerfið verður aðalmálið – vandamálin eru yfirleitt ekki sér-íslensk

Hún er athyglisverð fréttin sem segir að vanta muni 2 milljónir heilbrigðisstarfsmanna í Evrópu eftir aðeins fimm ár. Þetta er haft eftir Önnu Björg Aradóttur, sérfræðingi hjá Landlæknisembættinu.

Fyrir þessu eru ýmsar ástæður væntanlega, þarna er nefnt að fólk sé núorðið tregara við að fara nám í læknis- eða hjúkrunarfræði. Starfinu fylgi mikið álag og einnig sé fæli frá hversu algengt sé að verða að heilbrigðisstarfsemenn séu sóttir til saka vegna meintra mistaka í starfi.

Í Bandaríkjunum er þetta eitt af því sem gerir heilbrigðisþjónustuna svo dýra, læknar senda sjúklinga til dæmis í alls kyns próf – sem mörg ættu að vera óþarfi – en þeir vilja vera vissir og geta útilokað möguleika sem aftur gætu orðið til þess að þeir lentu í dómsmáli.

Og svo er það náttúrlega flutningur heilbrigðisstarfsfólks frá svæðum þar sem kjörin eru slök til staða þar sem kaupið er hærra og lífsgæðin eru meiri. Í Grikklandi er brostinn á stórfelldur landflótti meðal lækna, og við höfum upplifað þetta hér á Íslandi – læknar og húkrunarfræðingar fara til Noregs.

Við erum samt ekki eina þjóðin sem það á við um – frá Svíþjóð hefur líka verið mikill flutningur heilbrigðisstarfsfólks yfir til Noregs.

Við erum semsagt ekki ein með þetta vandamál Íslendingar – þótt stundum mætti halda það af umræðunni. Við erum ekki eyland í þessu efni. Og það er víðar en hér að menn láta sér detta í hug að kalla til erlent heilbrigðisstarfsfólk – sem þá kemur væntanlega af svæðum þar sem kjörin eru lakari en hér.

Og svo koll af kolli. Og auðvitað má benda á að mikill fjöldi starfa á heilbrigðisstofnunum á Íslandi er þegar í höndum innflytjenda.

Heilbrigðismálin gætu orðið mál málanna í næstu Alþingiskosningum. Þorri þjóðarinnar virðist sammála um að þurfi að gera þar stórátak, en ríkisstjórnin, með sína aðhaldsstefnu, er furðu hikandi. Nú er farið að heyrast úr herbúðum Sjálfstæðisflokksins að lausnin á þessu sé einkavæðing, þingmaðurinn Sigríður Andersen beinlínis heldur því fram að uppsagnir og ónánægja hjúkrunarfræðinga sé „tækifæri“ til einkavæðingar. Varaþingmaðurinn Óli Björn Kárason skrifar að heilbrigðiskerfið verði stærsta kosningamálið 2017 og boðar aukið einkaframtak í heilbrigðiskerfinu og nefnir þar sérstaklega heilsugæsluna.

Vissulega er rétt hjá Óla að hún er í lamasessi, hefur verið illa vanrækt sem veldur vandkvæðum og kostnaði ofar í kerfinu þegar fólk fer að leita til spítala og sérfræðinga með kvilla sem ætti að vera hægt að leysa hjá heimilislæknum. En starf heimilislæknisins þykir ekki aðlaðandi í dag – og tugþúsundir landsmanna eru án slíkrar þjónustu sem eitt sinn þótti sjálfsögð.

Er einkarekstur lausn á því?
Þjóðarauðlindir eða bara misskilningur?

„Á mínum borðum liggur ekkert frumvarp og mun ekki liggja á næstu mánuðum. En eins og kunnugt er, og það er ekkert leyndarmál, þá hef ég lengi verið þeirrar skoðunar, og lýst því yfir hvað eftir annað, að ég tel eðlilegt að ákvæði á þjóðarauðlindum séu sett í stjórnarskrá.“

Þetta sagði Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, þegar honum voru í dag afhentar undirskriftir úr söfnun Þjóðareignar, samkvæmt Vísi.

Í Hádegismóum er annað hljóð í strokknum. Þar situr gamall fjandvinur Ólafs Ragnars og er þeirrar skoðunar að ekki sé til neitt sem heitir þjóðareign.
„Viljið þið að ég kúki í garðinn ykkar í Smáíbúðahverfinu?“

Úr ljóðabók Ingunnar Snædal, Þráhyggjusögum, frá 2011. Var skáldkonan góða forspá?