Meiri bréf

Fjármögnun bankanna og fjölmiðlar

Fjármögnun bankanna var einnig með því furðulegra sem sést hefur. Þeir semsagt tóku lán til þess að borga niður lán, við vitum öll af fólki sem stendur í svona og það endar alltaf með því að það getur ekki borga skuldir sínar. Það sama gildir um fyrirtæki, einnig banka. Það sama geriðist með Íslensku bankana, þeir tóku lán til þess að borga niður lán og á endanum var það sem felldi þá, ásamt fleiri hlutum eins og t.d reglugerðar og lagaleysi hérna á landi og stjónvöld sem ypptu öxlum við varnaðarorðum Íslendinga og útlendinga.

Þegar íslenskir bankar í Lúxemborg voru yfirteknir var símasambandi við þá slitið og öllum hent út af þarlendum yfirvöldum, yfirtakan kom óvænt og skyndilega. Hér á landi fór þetta fram eins silalega og kaffiboð hjá gömlum frúm þar sem sjón, heyrn, smekkur, ilman og tilfinning er farið að daprast.

Enda löngu vitað í hvað stefndi eins og Andrés Magnússon læknir í Noregi benti á í Speglinum í RÚV 15. okt.

Þegar nornirnar fara sjálfar í nornaveiðar er mikið sjónarspil á ferð, hrein flugeldasýning þar sem fjölkynngin nýtur sín. Nú á að leita að þeim sem ekki fór að lögum – var þetta ekki allt saman löglegt? Er það ekki óskaplega hentug niðurstaða? Til þess voru refirnir skornir og lögin sett að skapa bönkunum “umhverfi”, búa þeim gott heimili. Varla nær rannsóknin til þess hverjir borga í flokkssjóðina – það er líka allt saman löglegt. Þegar lög eru ólög er hið versta athæfi löglegt. Þegar lögum er framfylgt eða ekki framfylgt eftir geðþótta framkvæmdavaldsins vakna spurningar um hagsmuni.

Hvenær lýkur birgðunum af dagblaðapappír í landinu svo lygaflóðinu í hinni íslensku Prövdu og Ísvestíu linni, eru blöðin og eigendur þeirra (nómenklatúran) með sérsamning um gjaldeyri fyrir þessu?

Fyrir hverju er íslenska ríkið að taka lán út um allar trissur? Skilur þetta einhver óinnvígður? Hvar er allur gjaldeyririnn sem seðlabankastjóri sagði að væri nægur til margra mánaða?

- - -

Fáum hlutlausa aðila

Hamfarir eins og nú er notað um efnahgsástand umheimsins og Íslendingar hafa ekki farið varhluta af, kallar fram ýmsar kenndir. Margir vilja sjá blóð renna. Krafan að mínu mati er, látum ekki nokkurn komast upp með að hafa gert rangt. Finnum hlutlausa aðila til þess að skoða allt frá byrjun. Stjórnmálamenn geta ekki verið hlutlausir hvar í flokki sem þeir standa. Margir hafa misst mikið, sumir ævisparnað.

Mín tillaga er að allir Íslendingar, sem lögðu í sparnað hjá ríkisbönkunum nýju og einnig þeir, sem keyptu hlutafé fái bætt að vissu marki sparnað sinn. Eftir að uppgjör liggur fyrir legg ég til, að allir einstaklingar undir 50 ára fái hlutafé í bönkunum, allir jafnt, skattbyrði þeirra verður mest. Þeir sem áttu fyrir hlutafé fái nýtt hlutafé upp að 20 milljónum. Með þessu móti réttist hlutur flestra þó útrásarblöðrurnar fái eitthvað einnig.

- - -

Við þurfum yfirlit yfir eignir og skuldir

Það sem vantar núna strax uppá borðið í umræðunni er einfalt þjóðhagslegt yfirlit yfir skuldir og sjálfskuldaábyrgðir þjóðarinnar eignir hennar og mögulegar kröfur. Engin vitræn umræða, sem einhvers virði á að vera, getur átt sér stað til greiningar á stöðunni og áætlunar um uppbyggingu nema að fyrir liggi skiljanlegt stöðuyfirlit, sem síðan er hægt að grafa í eftir einstaka þáttum.

Ég fylgist grannt með en verð engu vísari um einföld grundvallaratriðið. Það er nauðsynlegt að stylla stöðunni upp á sama hátt og þegar unnið er með félag í greiðslustöðvun eða þrotabú. Þjóðfélagið virðist komið stöðu eins og félag í greiðslustöðvun eða undir skiptum. Eins og fjölskylda sem nú er sótt að með réttu eða ekki til greiðslu skulda barna sinna eða venslamanna. Grundvallarmistök í þeirri stöðu er oft að byrja að borga áður allar kröfur eru fram komnar og hæg að greina hvað er hvers og hvurs er hvað. Þegar svo er komið sem komið er á ekki að greiða neitt út og engu að ráðstafa sem rýrt geti búið, mismunað kröfuhafanum eða jafnvel stofnað til aukinna óréttmætra skulbindinga. Sérstaklega er þetta mikilvægt í ljósi þess að stærsti kröfuhafinn er í raun þjóðfélagið sjálft og framtíð þess í landinu. Hér er því mikið undir sem auðvita kallar á einstaka varfærni í öllum ákörðunum og yfirlýsingum.

Á meðan neyðarlög voru sennilega nauðsynleg fyrir 10 dögum síðan þannig að FME / fjármálaráðherra gæti tryggt grundvallar stöðu og virkni fjármálakerfisins og greiðslumiðlunar í landinu og sett eignir fjármálafyrirtækja undir skilanefndir – þá er jafn nauðsynlegt núna að afnema þessi lög eða í það minnsta að fella niður eða setja skorður öllum heimildum fjármálaráðherra til greiðslna eða skuldbyndingar ríkissjóðs utan fjárlaga eins, og lögin nú heimila.

Auðvitað á ekki að samþykkja neinar greiðslur eða sjálfskuldarábyrgðir ríkissjóðs á neinum kröfum án ýtarlegrar lagalegrar greiningar. Lámarkskrafa ætti sjálfsagt að vera að sérstaklega skipuð þingnefnd allra flokka yrði að samþykkja allar greiðslur og skuldbindingar yfir ákveðnu hámarki.

Það væri mjög til bóta í allri umræðunni að fá nú uppsett yfirlit eigna og skulda á því formi sem fólk skilur, hverjum við /ríkið skuldar, hvenær skuldin stofnaðist, hversvegan og hvenær á að borga til baka. Þetta ætti ekki að vera mjög flókið með hliðsjón af því ríkissjóður er sagður hafa verið skuldlaus þar til nýlega. Yfirlitið tæki jafnfram með sama hætti til þeirra skulda sem líklegt er að falli á okkur vegna sjálfskuldarábyrgðar ríkisins á rekstir einkabankanna og fyrirtækja sem nú eru farin í þrot eða í hættu. Yfirlit yfir sjálfskuldarábyrgðir Ríkisins að ísl.lögum eða þjóðarrétti vegna einkarekstur og einstaklinga, væri til fyllingar.

Með þessu er kannski mögulegt að átta sig á stöðunni og geta þá tekið ákvörðum um hvort maður á að vera eða fara ! Sú þokukennda hryllingsmynd sem nú er í boði gengur ekki auk þess sem öll umræða og ákvarðanir eru tómt mál að tala um.

Að lokum dettur mér í hug að gagnlegt væri að fá leiðtogana í stjórn og stjórnarandstöðu og einhverja málsmetandi forustumenn þjóðarinnar til þess að skrifa nú persónulegt bréf til þjóðarinnar úr framtíðinni þar sem fjalla mætti um lífsns gagn og nauðsynjar og það helst sem á dagana hefur drifið síðan síðast.

- - -

Peningum vel varið

Það er svo ánægjulegt í auga fellibylsins að ylja sér við þær fréttir að

Ingibjörg Pálma hafi innréttað snekkjuna þeirra Jóns Ásgeirs í stíl við

hótelið – og í sjetteringu við einkaþotuna þeirra. Það hefði verið ferlega

leiðinlegt ef útlit snekkjunnar hefði ekki verið í harmóneringu við

restina af góssinu – algjört stílbrot.

Ég er viss um að fólkið sem lagði peningana sína inn á ótryggðu

reikningana gleðst í hjartanu yfir því að þeim hafi vissulega verið vel

varið og af mikilli smekkvísi. Það hlýtur að vera huggun harmi gegn.

- - -

Takmörkuð ábyrgð fyrirtækja

Takk fyrir góðan vef og frábæra sjónvarpsþæti.

Það er eitt grundvallaratriði sem mér finnst að megi gjarnan ræða í samhengi við það sem er að gerast á íslandi í dag en það er hvort að það sé eðlilegt að fjárfestar geti falið sig á bak við takmarkaða ábyrgð fyrirtækja. Það væri gaman að rifja upp fyrir fólki hvaða skoðun Adam Smith hafði á hlutafélögum með takmarkaða ábyrgð.

Er það sjálfsagt að það eigi að vera hægt að stofna lögaðila sem bera eingöngu takmarkaða ábyrgð á gjörðum sínum? Raunverulegur frjáls markaður gerir ekki ráð fyrir því að að ein manneskja geti skaðað aðra án refsingar. Þar af leiðandi getur markaður þar sem eru til fyrirtæki með takmarkaða ábyrgð ekki kallast frjáls. Takmörkuð ábyrgð fyrirtækja brenglar frjálsa markaði með því að færa hluta af ábyrgð frá fjárfestum yfir á samfélagið í heild.