arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Er hægri stjórn að skjóta upp kollinum?

Miðflokkurinn tekur fylgi frá Framsókn og Sjálfstæðisflokki og fer með himinskautum í nýrri skoðanakönnun MMR með 12,3 prósenta fylgi (það verður reyndar að segjast eins og er að skoðanakannanirnar eru óþolandi misvísandi). En samkvæmt könnuninni eru þessir þrír flokkar samanlagt með 44 prósenta fylgi.

Flokkur fólksins er aftur í færi að komast inn á þing, vantar sáralítið upp á, og verður að teljast sennilegt að það gerist sökum þess að fylgismennirnir eru mestanpart eldra fólk sem skilar sér fremur á kjörstað en hið yngra.

Vinstri græn eru hins vegar að gefa verulega eftir og verða máski ekki stærsti flokkurinn eins og stefndi í um tíma. Það má jafnvel spyrja hvort nú séu ekki álíka miklar líkur á hægri og vinstri stjórn. Ef í harðbakkann slær ættu Sjálfstæðisflokkurinn, Miðflokkurinn, Framsókn og FF að ná saman. Það verða þá frekar persónur sem standa í veginum og sært stolt en málefni. En Sjálfstæðisflokkur og Framsókn eru ekki stjórnmálaöfl sem gefa eftir stjórnarsetu ef hún er á annað borð í boði.

Fyrir Katrínu Jakobsdóttur er pólitísk nauðsyn að komast í stjórn. Því hefur verið spáð hér áður að það takist ekki með þremur flokkum. Samkvæmt skoðanakönnun MMR hafa VG, Samfylking og Píratar minna fylgi en Sjálfstæðisflokkurinn, Miðflokkurinn og Framsókn. Til að Katrínu megi takast að mynda stjórn þarf Framsóknarflokkurinn líka að vera með – eða kannski myndi Viðreisn duga. En þetta gæti verið erfið stjórnarmyndun. Þarna eru býsna ólík sjónarmið sem þarf að sætta.

Þær ríkisstjórnir sem eru nefndar hafa allar tæpan meirihluta – nema verði beinlínis farið út í fimm flokka stjórn. Til tals hefur komið möguleikinn á minnihlutastjórn, til dæmis stjórn Vinstri grænna með hlutleysi nokkurra flokka. Það verður satt að segja að teljast ólíklegt. Engin hefð er fyrir minnihlutastjórnum á Íslandi og líklegt að slík stjórn yrði mjög ótraust og ekki nema til bráðabirgða. Það er heldur ekki líkt íslenskum stjórnmálaflokkum að taka ábyrgð á ríkisstjórnum án þess að fá ráðuneyti í sinn hlut.
Förum með kjörstaðina þangað sem fólkið er

Morgunblaðið birtir þessa litlu frétt á forsíðu í dag. Hún er mjög athyglisverð. Kjörsókn í utankjörstaðaatvkæðagreiðslu er miklu meiri en hún hefur verið áður.

Ég held að skýringin á þessu sé tiltölulega einföld. Ég átti leið í Smáralind þar sem kosningin fer fram um daginn. Kjörstaðurinn blasir við öllum sem fara um ganga verslunarmiðstöðvarinnar. Hann lítur í raun út eins og ein af verslununum. Það er ómögulegt að láta hann fara fram hjá sér. Mín var næstum því freistað að fara inn og kjósa, ég sleppti því samt.

Það er kvartað undan lélegri kjörsókn og menn óttast að hún versni. En lausnin er þarna og hún er einföld. Fara með kjörstaðina út til fóksins. Það væri líka hægt að kjósa í Kringlunni, við Laugaveginn, í Spönginni, á Glerártorgi á Akureyri.

Það er algjör óþarfi að fólk þurfi að leita uppi einhverjar skrifstofur til að kjósa – slíkt er bara gamaldags. Þessa kjörstaði væri hægt að hafa opna í nokkrar vikur fyrir hinn eiginlega kjördag, um að gera að hafa þá nógu áberandi – og sjá, kjörsóknin mun batna.
Keith & Marianne – með 50 ára millibili

Marianne Faithfull, yfirstéttarstúlkan, söngkonan og fyrrum kærasta Micks Jagger, sagði i viðtali einhvern tíman að bestu nótt lífsins hefði hún átt með Keith Richards. En það hafi bara verið ein nótt. Og þau hafi alltaf verið góðir vinir.

Hérna er mynd af þeim saman í Marokkó, tekin 1967. Þau eru óneitanlega töff.

Og svo er hér mynd af þeim sem Keith póstaði í gær og skrifaði undir Loved seeing Marianne. Þetta er 50 árum síðar. Keith er 73 ára en Marianne er 70 ára. Myndin lítur út eins og hún sé tekin á fínu hóteli. Marianne er með te eða kaffi í bolla, það eru kökur á borðinu, en það er líkt og Keith sé annað hvort með rósavín eða bleikt kampavín. Bæði eru þau auðvitað gamlir sukkboltar.
Sigmundur dembir sér í útlendingamálin

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson kann öðrum betur listina að láta umræðuna snúast um sig. Það er líka eins og fólk geti ekki fengið nóg af því að fylgjast með honum – líka þeir sem ekki þola hann.

Á síðustu viku kosninganna er Sigmundur að taka yfir stóran hluta af sviðinu. Umræðan er farin að snúast um hugmyndir hans um banka – já, meðal annars það að gefa almenningi hlutabréf í bönkum. Þetta minnir auðvitað á leiðréttinguna og þaðan er ekki langt yfir í Icesave. Þar vill Sigmundur vera.

Og nú á þremur dögum fyrir kosningar dembir hann sér hins vegar í útlendingamálin sem hingað til hafa legið í þagnargildi í kosningabarátttunni – fyrir utan eina grein eftir Ásmund Friðriksson. Meira að segja Flokkur fólksins ákvað að fara ekki út á þá sló

Fyrir Sigmund er enn nóg af atkvæðum sem hægt er að fiska – og það þarf líka að þétta hringinn í kringum fylgið sem hefur leitað til hans. Það eru tveir dagar eftir þangað til kjörstaðir opna. Hann er þegar búinn að ræna Fólk flokksins kosningasigrinum, taka helminginn af Framsóknarfylginu og hann heggur líka inn í raðir Sjálfstæðismanna.
Vakan er frábært framtak – kerfi þar sem ungt fólk kýs ekki er ekki að virka

Sem betur fer erum við ekki með kosningakerfi eins og í Bandaríkjunum sem að talsverðu leyti byggir á því að hindra að fólk nái að kjósa – vegna þess að það er ákveðnum stjórnmálaöflum í hag.

Við erum hins vegar með stirðbusalegt kerfi og það er kannski engum sérstökum að kenna, frekar að við höfum ekki pælt mikið í þessu.

Gerð er smábreyting, opnaður kjörstaður í verslunarmiðstöðinni Smáralind, og þangað streymir fjöldi fólks. Eins og ég sagði í fyrri grein ættum við að opna fjölda slíkra kjörstaða.

Við ættum líka að huga að því að hægt verði að kjósa á netinu. Fyrst hægt er að tryggja öryggi einstaklinga í bankaviðskiptum á netinu ætti varla að vera mikið mál að passa upp á að netkosning fari rétt fram. Best væri sennilega blanda af netkosningu og kosningu á kjörstöðum.

Það er svo alveg fáránlegt að kjörstjórn í Reykjavík skuli beita sér gegn framtaki undir yfirskriftinni Vakan. Þetta er tilraun til að fá ungt fólk til að kjósa með því að bjóða þeim sem mæta á kjörstað og taka af sér sjálfur á tónleika þar sem spila listamenn eins og Páll Óskar, GusGus, FM Belfast og Emmsé Gauti.

Fínt framtak og skemmtilegt. En má helst ekki.

Aðalmálið er svo auðvitað að kerfi þar sem hluti kjósenda tekur ekki þátt, það er ekki að virka.
Sorosvænisýkin er upprunnin í gyðingahatri

George Soros er fjárfestir, frægastur fyrir atlögu sína að breska pundinu 1992. Hann er ættaður frá Ungverjalandi og hefur lagt fé í ýmis málefni sem mega teljast í frjálslyndu deildinni. Hann hefur meðal annars fjármagnað háskóla í Ungverjalandi sem ríkisstjórnin þar hefur reynt að loka. Stjórn Orbans þykir ekki til sérstakrar fyrirmyndar um lýðræði eða frelsi. Soros hefur líka lagt sitt að mörgum til að vinna bug á flóttamannavandanum í heiminum.

En úr þessu hefur orðið ógurleg grýla, Soros er sagður vera bak við alheimssamsæri. Við fengum að sjá grein í Morgunblaðinu í dag sem er dæmi um þennan málflutning. Maður átti varla von á að þetta bærist hingað til Íslands. Samsæriskenningarnar um Soros eru upprunnar í Austur-Evrópu. Þær hafa líka verið notaðar í Rússlandi – af Vladimir Putin og samherjum hans.

Það er er einna forvitnilegast við þetta – og á sinn hátt áhyggjusamlegast – er að þetta er upprunnið í gyðingahatri. Soros er gyðingur og þetta minnir rækilega á málflutning sem heyrðist í þessum heimshluta á fyrstu áratugum 20. aldar. Sorosvænisýkin kemur upp í löndum þar sem andúð á gyðingum er landlæg. Fyrir hundrað árum var fókusinn á riti sem kallaðist Úr skýrslum Síonsöldunga. Þetta var ritlingur sem var falsaður af rússnesku keisalögreglunni og átti að sýna fram á samblástur gyðinga um að taka yfir veröldina.

Og alveg eins þá og nú voru ásakanirnar að samsærið gengi út á að taka völdin í fjármálakerifn, guðleysi og afnám siðmenningarinnar. Það var sagt markmið hinna rótlausu gyðinga. Andróðurinn gegn þeim hefur hjómað svona í gegnum aldirnar.
Skrítin framsetning kannana

Það verður að segjast eins og er að framsetning skoðanakannana getur verið dálítið skrítin. Er það vegna þess að fólk man svo stutt aftur – og nennir ekki að fletta upp hlutunum?

Af því hvernig skoðanakönnun Fréttablaðsins í dag er kynnt mætti ráða að Sjálfstæðisflokkurinn sé að fara að vinna stórsigur í kosningunum en Vinstri græn tapa. Það segir í fyrirsögn að Sjálfstæðisflokkurinn sé með afgerandi forystu.

Staðreyndin er hins vegar sú að miðað við úrslit kosninganna 2016 er Sjálfstæðisflokkurinn að tapa 5 prósentustigum og 4 þingmönnum. VG er að bæta við sig fylgi sem nemur 4 prósentustigum og bæta við sig 4 þingmönnum.

Nú er alls ekki víst að þetta verði niðurstaða kosninganna. Sigur VG er að sönnu minni en stefndi í um tíma, að sama skapi er Samfylkingin að rétta mjög úr kútnum. Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig á síðustu dögunum fyrir kosningarnar 2016 og fékk viðunnandi útkomu. Nú stefnir í eina verstu kosningu sem flokkurinn hefur fengið fyrr og síðar – og það getur haft sín áhrif að Viðreisn er að bæta við sig fylgi og Miðflokkurinn virðist naga í sjálfstæðisfylgið.
Stjórnarkreppa, veik ríkisstjórn, aðrar kosningar?

Fréttablaðið gerir könnun með tvöföldu úrtaki. Það eru tveir sólarhringar þar til kjörstaðir opna. Maður hallast að því að þarna sé farið nálægt úrslitum kosninganna. Sjálfstæðisflokkurinn er stærstur, en missir samt fimm prósentustig og fjóra þingmenn. Vinstri græn bæta við sig en stóri kosningasigurinn sem var í spilunum er að ganga þeim úr greipum. Framsókn bíður afhroð. Miðflokkurinn og Sigmundur vinna sigur. Það gerir Samfylkingin líka. Viðreisn minnkar en kannski má segja að flokkurinn vinni varnarsigur eftir erfiða stöðu í byrjun kosningabaráttunnar. Flokkur fólksins er á mörkunum að ná inn. BF þurrkast út.

Það eru engir augljósir ríkisstjórnarkostir í stöðunni, þeir eru allir veikir, hvort sem litið er til hægri eða vinstri. Ekki einu sinni Sjálfstæðisflokkur og VG geta myndað tveggja flokka stjórn, þeir yrðu að fá þriðja flokk með sér.

Líklegasta niðurstaða kosninganna er semsagt veik ríkisstjórn sem verður klastrað saman eftir langt þref. Minnihlutastjórn gæti það orðið – en hún yrði ekki sterkari. Svo fengjum við aðrar kosningar fljótt – kannski bara á næsta ári.
Sjálfstæðisflokkurinn fer upp, VG niður

Nú eru að birtast síðustu skoðanakannanirnar fyrir kosningarnar, hér er Gallup á RÚV. Kjörstaðir opna eftir um 15 tíma frá því þetta er skrifað. Eins og margir áttu von á er Sjálfstæðisflokkurinn í uppsveiflu miðað við fyrri kannanir – Íslendingum virðist gjarnt að refsa Sjálfstæðisflokknum frekar í skoðanakönnunum en í eiginlegum kosningum. Verði uppsveiflan ekki meiri – sem gæti vel verið – er flokkurinn samt að tapa 4-5 prósentustigum og nokkrum þingmönnum. Það er lök útkoma á góðæristíma, hugsanlega þriðja versta kosning flokksins í sögunni.

Nái Bjarni Benediktsson ekki inn í ríkisstjórn er líklegt að dagar hans á formannsstóli séu taldir. Það er óvenjuleg staða fyrir formann Sjálfstæðisflokksins að ríkja í tíu ár en ná ekki að vera forsætisráðherra nema í eitt ár. En það verður forvitnilegt að sjá hverjum Guðni Th. Jóhannesson afhendir stjórnarmyndunarumboð í næstu viku. Bjarni gæti reynt að mynda DCBM ríkisstjórn, en það virðist þó ansi fjarlægur kostur. Verði Sjálfstæðisflokkurinn langstærstur getur verið erfitt fyrir forsetann að ganga framhjá Bjarna.

Aldursskipting kjósenda gæti líka skilað Sjálfstæðisflokknum enn meira fylgi – og Pírötum og VG ennþá minna. Því ættu menn ekki að gleyma. Síðasttöldu flokkarnir hafa mest fylgi meðal ungra kjósenda sem skila sér illa á kjörstað, Sjálfstæðisflokkurinn er sterkastur meðal eldra fólks.

En niðursveifla Vinstri grænna er athyglisverð. Fyrir stuttu leit út fyrir að flokkurinn yrði fyrir ofan Sjálfstæðisflokkinn í kosningunum. Þetta virðist borin von nú. Talsvert af kjósendum virðast hafa streymt frá VG yfir til Samfylkingar – sem aftur er orðin stjórnmálaafl sem þarf að taka mark á. Hvað fór úrskeiðis? VG hefur rekið kosningabaráttu sem byggir mikið á því að sýna Katrínu Jakobsdóttur. Hún er fjarska vinsæl, en þetta virðist ekki duga til. VG hefur reynt að sigla fremur lygnan sjó í baráttunni – sú strategía virðist hafa misheppnast. Nú er ekki einu sinni víst að VG verði svo ýkja mikið stærri en Samfylkingin.

Katrín er þó ennþá forsætisráðherraefnið. En möguleikarnir á stjórnarmyndum þrengjast um leið og hinn stóri kosningasigur gufar upp. Hún getur varla annað en reynt VSPB eða þá VSPC, en til þess verður hún að sýna meiri myndugleik og snerpu en eftir síðustu kosningar. Hún þarf að ná frumkvæðinu strax á sunnudag.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur líka hamast á Vinstri grænum svo annað eins hefur varla sést áður. Fyrrum var það Samfylkingin sem var höfuðóvinur Sjálfstæðisflokksins. Nú hefur áróðurinn dunið á VG. Hinar nafnlausu netauglýsingar eru sérkapítúli í kosningabaráttunni. Píratinn Helgi Hrafn Gunnarsson skrifar um „árásarauglýsingar“ í pistli . Það er greinilegt að miklir peningar hafa verið settir í svona auglýsingar og þá ekki síður í mjög víðtæka birtingu þeirra. Ekki hefur komið fram hverjir eru þarna að baki. Helgi hefur efni á að skrifa um þetta, því Píratar hafa rekið sérlega kurteislega kosningabaráttu.

Stjórnmál eiga að byggja á gildismati, rökfærslum, staðreyndum og leitan að hinu rétta, en ekki því hversu duglegir flokkar eru við að fjármagna faglega úthugsað skítkast og kjaftæði um andstæðinga sína.
Dýr á veitingahúsum – vafasöm tímasetning ákvörðunar

Þessa skemmtilegu fyrirsögn er að finna á á vefnum Nútímanum. „Trylltir í athugasemdum“ – það er vissulega gott.

Gæludýr á veitingahúsum, það er mál sem hægt er að þræta um fram og til baka. Jafnvel auðveldara að hafa sterkar skoðanir á því en stóru línunum í ríkisfjármálum.

Kjarni málsins er samt sá að ráðherra í starfsstjórn tekur ekki ákvörðun um mál af þessu tagi þegar tveir dagar eru til kosninga. Það eru ekki boðleg vinnubrögð, alveg burtséð frá því hvað manni finnst um hunda, ketti eða páfagauka á veitingahúsum.
Við verðum að koma unga fólkinu á kjörstað

Í dag er aðalmálið að sem flestir noti atkvæði sitt. Það er unga fólkið sem mætir síst á kjörstað.

Við eigum að hafa samband við ungt fólk sem við þekkjum, hringja eða senda skilaboð. Jafnvel bjóðast til að aka því á kjörstað.

Getur líka verið tækifæri til að tala við ungt fólk sem við eigum kannski ekki alltof mikil samskipti við – börn, barnabörn, frændur, frænkur, vini og vinkonur. Hitta það í kaffi eða snarl.

Þetta er lykilatriði í því að kosningar fari almennilega fram og sýni vilja þjóðar. Við sem erum farin að reskjast eigum ekki að ákveða fyrir ungt fólk sem á eftir að lifa í þessu samfélagi í marga áratugi eftir að við erum á bak og burt.

Kappræður eins og voru í sjónvarpinu í gærkvöldi auka kannski ekki áhuga ungs fólks á að kjósa. En við verðum samt að gera allt sem við getum til að drífa það á kjörstað.
Þingmenn sem hverfa á braut – misvægi atkvæða

RÚV birtir þessa mynd af þingmönnum sem misstu sæti sín í kosningunum. Það verður að segjast eins og er, eftirsjá er eftir mörgu af þessu fólki og ekki einboðið að betra fólk fylli í skörðin.

Þarna eru Teitur Björn Einarsson, Valgerður Gunnarsdóttir, Unnur Brá Konráðsdóttir, Vilhjálmur Bjarnason og Hildur Sverrisdóttir úr Sjálfstæðisflokki.

Eva Pandóra Baldursdóttir, Einar Brynjólfsson og Gunnar Hrafn Jónsson úr Pírötum.

Benedikt Jóhannesson, Jóna Sólveig Elínardóttir og Pawel Bartoszek úr Viðreisn.

Óttarr Proppé, Nichole Leigh Mosty og Björt Ólafsdóttir úr Bjartri framtíð.

Það verður að segjast eins og er að yfirbragð þingsins breytist talsvert með brotthvarfi þessara þingmanna og innkomu þingmanna úr Miðflokknum og Flokki fólksins. Einhverjir myndu kannski orða það svo að talsmönnum frjálslyndis hafi fækkað.

Úr kosningaúrslitunum má lesa hversu mikið misvægi milli atkvæða er í kosningakerfinu okkar. ÖSE, Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu, hefur gert athugasemdir við þetta í fyrri kosningum. Samkvæmt kosningalögum má misvægið ekki vera meira en 2 á móti 1, þá byrja þingsæti að færast til. Vægi atkvæða er mest í Norðvesturkjördæmi, fámennsta kjördæminu, minnst í Kraganum, fjölmennasta kjördæminu.

Misvægið hefur verið tengt byggðapólitík, semsagt því að réttlætanlegt sé að þeir sem búi á stöðum sem hafa á einhvern hátt skert aðgengi að þjónustu hafi meira atkvæðavægi en hinir. Í raun er þetta frekar langsótt, hví ætti íbúi á Akranesi að hafa stærra atkvæði en íbúi í Mosfellsbæ?
Konur og ungt fólk detta út, stútungskarlar koma inn

Eitt og annað vekur athygli við kosningaúrslitin. Náttúrlega sigur Miðflokksins og Flokks fólksins. Hversu illa skoðanakannanir standast. Að Framsókn skuli þrátt fyrir allt halda sínu síðan síðast. Það er varnarsigur. Framsókn og Miðflokkur eru samtals með 21 prósent. Að kosningasigur VG gufaði upp, varð ekki að neinu, flokkurinn bætir ekki við sig nema einu prósentustigi. Að Sjálfstæðisflokkurinn skuli fá næstverstu kosningu í sögu sinni, þótt hann sé stærstur. Samfylkingin tvöfaldar fylgi sitt, en sá flokkur er líka með næstverstu kosningu frá því hann var stofnaður.

Svo er hitt að inn á þing ryðst nokkur fjöldi fullorðinna karla – manni liggur við að segja stútungskarla. Konum fækkar á þingi og ungu fólki líka. Það segir manni náttúrlega að konur og ungt fólk voru ekki á nógu góðum stöðum á framboðslistunum, kynjahlutföllin eru þó betri vinstra megin en hægra megin. Í þingliði Sjálfstæðisflokksins verða líklega 12 karlar og 4 konur, en hjá VG 6 konur og 5 karlar.

Fyrirheit um vinstri stjórn brugðust algjörlega og þótt Sjálfstæðisflokkurinn tapi 5 þingmönnum verður erfitt að mynda stjórn án hans. VG, Samfylking, Framsókn og Píratar ná 32 þingmönnum. Það er minnsti hugsanlegi meirihluti og þyrfti væntanlega einn flokk til í ríkisstjórn.

Sjálfstæðisflokkur, Framsókn, Miðflokkur og Flokkur fólksins (eða Viðreisn) eru hins vegar með 35 þingmenn. Það dugar vel, ef á annað borð er hægt að mynda slíka stjórn.

En svo er líka möguleiki á stjórn yfir miðjuna. Sjálfstæðisflokkur, VG og Framsókn eru með 35 þingmenn.

(Skrifað þegar enn á eftir að telja einhver atkvæði í Norðvesturkjördæmi.)

Skýringamynd af vef RÚV.
Sigmundur og Inga

Samanlagt hafa Miðflokkurinn og Flokkur fólksins 11 þingmenn – eða jafnmarga og Vinstri græn. Þar af eru reyndar bara tvær konur – Ingu Sæland virðist líða býsna vel í félagsskap karla.

Sigmundur Davíð talar um bandalag eða samstarf milli flokkanna, Inga dregur aðeins í land með það, en það er ljóst að þau eru pólitískt skotin hvort í öðru. Þau koma akandi saman á Bessastaði.

Svo er spurning hvort þetta styrkir þau eða veikir gagnvart möguleikanum að komast í ríkisstjórn. Eins og áður segir er þingstyrkur þeirra samanlagt nokkuð mikill, en það gæti hins vegar vakið upp misjafnar kenndir hjá samstarfsflokkum ef þau verða of náin. Fyrir Sigmund kann að vera klókt að reyna að hertaka Ingu, en það getur valdið tortryggni í öðrum herbúðum.

Það er líka greinilegt að Sjálfstæðisflokkurinn vill miklu frekar fara í ríkisstjórn með Vinstri grænum og rær að því öllum árum. En Katrín Jakobsdóttir gæti aldrei farið þá leið nema að athuga vel og rækilega hvort hún nái að mynda ríkisstjórn til vinstri.

Þar gæti Sjálfstæðisflokkurinn misst af vagninum og staðið uppi utan stjórnar. Stjórnarmyndun í svona flókinni stöðu er snúið tafl.
Hægri stjórn, breið stjórn eða kvennastjórn

Innhringjendur á Bylgjunni og Útvarpi Sögu eru nokkuð eindregið á því að sigurvegarar kosninganna eigi að vera í ríkisstjórn, þ.e. Miðflokkurinn og Flokkur fólksins. Þetta mátti heyra í morgun. Þá yrði stjórnarmynstrið líklega Sjálfstæðisflokkur, Framsóknarflokkur, Miðflokkur og Flokkur fólksins.

Spurning hvort það takist? Maður skynjar nokkuð óþol milli Sigurðar Inga Jóhannssonar og Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Og líklega myndi fyrsti kostur Bjarna Benediktssonar vera stjórn með Vinstri grænum og Framsókn. Það er hin breiða stjórn sem nú er talað um.

En hverjir eru möguleikarnir á ríkisstjórn sem Katrín Jakobsdóttir leiðir? Hún myndi þurfa Samfylkinguna, Framsókn, Pírata – og væntanlega Viðreisn líka. (Ólíklegra að það væri flokkur fólksins.)

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir gaf upp boltann með slíka stjórn í Silfrinu í gær. Hún sagði að hún vildi taka þátt í að mynda stjórn um jafnréttismál. Nú veit maður ekki hvað hinir flokkformennirnir hafa kveikt á þessu, en þetta segir Þorgerður á sama tíma og stór hópur karla kemur inn á þing á hægri vængnum.

Manni sýnist að þarna gæti verið tækifæri Katrínar Jakobsdóttur – að mynda stjórn sem hefur mikla og sterka jafnréttisáherslu og samanstendur aðallega úr konum. Kannski þyrftu ekki að vera nema tveir karlar í henni, í mesta lagi þrír?

Stjórn af þessu tagi myndi vegna samsetningar sinnar geta fengið mikinn meðbyr í upphafi, hún myndi jafnvel vekja heimsathygli – en hún yrði líka að leggja áherslu á fá og mikilvæg mál, það sem sameinar fremur en sundrar. Eftir stjórnarslitin í september eru flokkar heldur varla jafn gjarnir á að hlaupa burt og síðast.

En það verður forvitnilegt að sjá hvað kemur út úr viðræðunum flokksformannanna við forsetann. Nær Bjarni umboðinu eða getur Katrín sannfært hann um að hún eigi möguleika á að koma saman stjórn. Til þess þarf Katrín að sýna ákveðin klókindi – sem kannski hafa ekki verið hennar sterka hlið til þessa.
Samskiptamiðlarnir og nafnlausu auglýsingarnar

Fyrir þingi New York ríkis liggur fyrir frumvarp um að banna nafnlausar pólítískar auglýsingar á Facebook. Todd Kaminsky sem er upphafsmaður frumvarpsins segir að kjósendur eigi ekki að sjá pólitískar auglýsingar á Facebook án þess að vita hverjir borga fyrir þær. Það er eitt að blekkja kjósendur, segir hann, en að gera það í skjóli nafnleyndar og þurfa ekki að taka ábyrgð á því er annað mál.

Tekið er fram að þetta eigi líka við um aðra miðla. Facebook segir að það vinni í að upplýsa notendur betur um pólitískar auglýsingar. En staðreyndin er auðvitað sú að á samskiptamiðlunum koma peningarnir alltaf fyrst. Hitt er aukaatriði fyrir auðhringunum sem eiga þá og stjórna.

Þetta er umræða sem er nauðsynlegt að taka hér á Íslandi eftir kosningarnar.
Sigurður Ingi mátar sig við forsætisráðuneytið – glötuð tækifæri Katrínar

Þetta er ekki í fyrsta skipti í lýðveldissögunni, nei það er langt í frá, að Framsóknarflokkurinn ræður því hvernig ríkisstjórn verður eftir kosningar. Það er nánast óhugsandi að sjá fyrir sér stjórn án Framsóknarflokksins að þessu sinni – þyrfti mikla sköpunargáfu til að koma henni saman.

Maður skynjar líka að Sigurður Ingi Jóhannsson og Lilja Alfreðsdóttir finna nokkuð til mikilvægis síns. Tónninn í þeim eftir kosningarnar hefur frekar verið í þá veru að þau kæri sig ekkert sérstaklega um margra flokka stjórn til vinstri – Lilja talaði í þá veru í útvarpi í morgun að Evrópumálin gætu verið ásteytingarsteinn. Hún er reyndar fyrrverandi Evrópusinni sjálf – sat í stjórn Evrópusamtakanna.

Það er hægt að skáka í skjóli alls kyns málefnaágreinings, en þetta snýst líka að miklu leyti um persónur og forsögu þeirra. Annars væri kannski lítið því til fyrirstöðu að Sigmundur Davíð með sínar hugmyndir um endurskipulagningu fjármálakerfisins ynni með vinstri flokkunum.

Sigurður Ingi er í slíkri oddaaðstöðu að hann getur jafnvel látið sig dreyma um forsætisráðuneytið. Líklega myndi hann helst vilja það í stjórn með Sjálfstæðisflokknum og VG. Það yrði reyndar erfitt fyrir Bjarna Benediktsson – með sín 25 prósent á móti 11 prósentum Sigurðar – að kyngja því. En Bjarni Benediktsson vill fyrir alla muni komast í ríkisstjórn, annars eru dagar hans í formannsstóli hjá Sjálfstæðisflokknum líklega taldir.

Næsti möguleiki – og hann er að verða sterkari – er svo ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokks, Miðflokks og Flokks fólksins. Aftur veltur þetta á Sigurði, þetta er á hans valdi. Hann þarf þá reyndar að vinna með Sigmundi Davíð, óþolið milli þessara fyrrum samherja dylst engum. Lilja Alfreðsdóttir er í vinfengi við Sigmund og Gunnar Braga Sveinsson – hún getur líka ráðið miklu um atburðarásina. Sigmundur slær hálfpartinn eign sinni á hana á kosninganótt og Lilja andmælir lítt.

Vinstri flokkarnir virðast ætla að vera svo staðráðnir í því að halda áru sinni hreinni að alls ekki komi til greina að vinna með Sjálfstæðisflokknum. Í slíku samstarfi auðvitað talsverð áhætta, en þá blasir líka við þeim þriðja kjörtímabilið í röð þar sem þeir eru dæmdir til áhrifaleysis utan ríkisstjórnar. Katrín Jakobsdóttir hefur þá átt ýmis tækifæri í stjórnmálunum en ekki nýtt neitt þeirra.