arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Verkalýðsbaráttan er mikilvæg

Verkalýðsfélög eru alltaf mikilvæg – þau eru liður í því að samfélagið sem við búum í geti verið réttlátt og sanngjarnt. Þetta eru félög fjöldans sem hefur ekkert að selja nema vinnu sína. Miklar lífskjarabætur sem áunnust á 20. öld voru ekki síst fyrir tilstilli verkalýðsfélaga.

Mann hefði kannski aldrei órað fyrir því að verkalýðsfélög væru svona mikilvæg árið 2015, en nú lifum við tíma gríðarlegrar samþjöppunar auðs. Auðvaldið er harðvítugra og frekara en löngum áður. Þetta á við víðast á Vesturlöndum – líka hérna á Íslandi. Útdeiling makrílkvóta er tímanna tákn. Þróunin er eindregið í átt til auðræðis, plútókratís, veldis hinna ofurríku.

Eftir heimsstyrjöldina sem lauk fyrir 70 árum var samhljómur um réttlátari skiptingu gæðanna, um að draga úr stéttamismun – nú eru því miður uppi önnur viðhorf. Margaret Thatcher og Ronald Reagan hötuðust við verkalýðsfélög og reyndu að ráða niðurlögum þeirra – það er einmitt í Bretlandi og Bandaríkjunum að misskipting auðsins er hvað skaðvænlegust.

Stjórnmálamenn tala jafnvel eins og verkfallsrétturinn sé tímaskekkja. Við sjáum að aðalmálgagn auðvaldsins á Íslandi, Morgunblaðið, skammast út í verkalýðsfélög fyrir að krefjast betri kjara. Það er heldur sorglegt.

Baráttukveðjur á 1. maí.
Dómarinn sem talaði af sér

Meðdómandi í Aurum málinu lætur falla orð eftir að dómur er genginn í héraðsdómi sem sýna að hann ber mjög þungan hug gagnvart ákæruvaldinu, jafnvel haturshug.

Hæstiréttur kemst að þeirri niðurstöðu að vísa beri málinu aftur í héraðsdóm vegna þessa – ástæða ákvörðunarinnar er þessi, ekki sú að maðurinn er bróðir Ólafs Ólafssonar.

Maðurinn skrifar blaðagrein og kvartar undan þessu. Hann er í þessari sérstöku tegund af afneitun sem maður sér svo víða á Íslandi eftir hrun þar sem sjálfsréttlætingar eru faraldur en enginn vil taka neina ábyrgð.

Mér var bent á að þetta minnti á bók sem nefnist Mistakes Were Made (but not by me).

Það er náttúrlega ekki einsdæmi að dómarar komi sér í vandræði með því að tala af sér eftir að dómur er fallinn. Frægt dæmi er dómarinn Thomas Penfield Jackson. Hans er minnst fyrir dóm þess efnis að Microsoft væri skaðlegt einokunarfyrirtæki sem ætti að brjóta upp.

En eftir að dómur féll fór hann að tala við fjölmiðla og sagði hluti eins og að Bill Gates hefði „napóleanskar hugmyndir um sjálfan sig“ og að yfirlýsingar fyrirtækisins um sakleysi minntu á orð byssubófa.

Af þessum sökum ógilti áfrýjunardómstóll dóm Jacksons yfir Microsoft – og fyrirtækið var ekki brotið upp.

Eins er það með Aurum-málið. Meðdómarinn hefði átt að koma heiðarlega fram og ekki taka sæti í dómnum. Hann hefði líka mátt hafa vit á því að þegja um andúðina á ákæruvaldinu eftir að dómur féll. Þá hefði hann ekki þurft að grípa til sjálfsréttlætingarinnar.
Ólafur Jóhann, Ingunn Snædal, gamli Kennaraskólinn

Ólafur Jóhann Ólafsson er gestur í Kiljunni í kvöld. Hann er að senda frá sér sína fyrstu ljóðabók sem nefnist Almanakið. Það vekur athygli að Ólafur Jóhann hefur skipt um útgefanda, hann er kominn til Veraldar.

Út er að koma ljóðasafn Ingunnar Snædal, skáldkonu af Jökuldal. Þetta eru fimm ljóðabækur Ingunnar auk nokkurra óbirtra ljóða. Ingunn kemur þáttinn.

Í versluninni Nexus hittum við höfunda Þriggja heima sögu, þá Kjartan Inga Björnsson og Snæbjörn Brynjarsson. Þriðja bindið í sagnaflokknum er nýkomið út og nefnist Ormstunga.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um Blátt blóð eftir Oddnýju Eir Ævarsdóttur, Ekki snúa aftur eftir Lee Child og Listin að vera einn, það er úrval ljóða eftir Shuntaro Tanikawa í þýðingu Gyrðis Elíassonar, en bókin hlaut Íslensku þýðingaverðlaunin um daginn.

Í Bókum & stöðum förum við í gamla Kennaraskólann við Laufásveg. Þar koma ýmsir höfundar við sögu, til að mynda Þórbergur Þórðarson, Jóhannes úr Kötlum, Vilborg Dagbjartsdóttir, Ásta Sigurðardóttir og Guðbergur Bergsson.
Meira að segja lóan bregst

Andrúmsloftið í samfélaginu er svo andstyggilegt þessa dagana að meira að segja lóan hefur verið afhjúpuð – það er komið í ljós að hún er frekar nasty fugl.

Þar með hrynur einn hornsteinn íslenskrar menningar og þjóðernis, Lóan er komin, Heiðlóarkvæði og allt það.

Á sama tíma erum við vitni að því álit þjóðarinnar á stjórnendum sínum er í algjöru núlli og að á hverjum degi koma upp einhver andstyggðarmál sem bera vott um spillingu – hér er það síðasta.

Það er eitthvað óþægilegt við þessa vordaga – og það er ekki bara veðrinu að kenna, heldur frekar eins og eitthvað sé við það að bresta.
Rosalegar niðurstöður skoðanakönnunar

Niðurstöður könnunar MMR um álit fólks á stjórnmálamönnum, persónueiginleika þeirra eins og það er orðað, eru rosalegar. Það er varla hægt að hafa annað orð um það.

Ef marka má þetta eiga Íslendingar varla neina stjórnmálaforingja sem ná máli – hér ríkir djúpstæð stjórnmálakreppa og vantraust á stjórnmálaleiðtogum.

Það er með ólíkindum ef einungis 9 prósent telja að sjálfur forsætisráðherrann sé heiðarlegur og einungis 5 prósent álíti að hann sé gæddur persónutöfrum.

Og fjármálaráðherrann, formaður Sjálfstæðisflokksins – samkvæmt könnuninni telja 8 prósent að hann standi vörð um hagsmuni almennings, en einungis 5 prósent telja að hann og forsætisráðherrann séu í tengslum við almenning í landinu.

Maður skyldi nánast halda að þetta sé einhvers konar fríkúrtak.

Það er Katrín Jakobsdóttir sem kemur langbest út úr könnuninni. Hún nýtur bæði vinsælda og álits, ættu í rauninni að vera allir vegir færir í pólitík, gæti til dæmis boðið sig fram til forseta. Flokkur Katrínar dregur hana hins vegar niður og gerir það væntalega svo lengi sem Steingrímur og Ögmundur eru innanborðs.
Á að banna bónusana eða hækka þá?

Flokksþing Framsóknarflokksins samþykkti á dögunum tillögu um að banna bankabónusa. Mikill samhjómur var um þetta á þinginu – enda eru framsóknarmenn að mörgu leyti lengst til vinstri þegar kemur að afstöðunni til banka og fjármálastofnana.

Annað hljóð er í strokknum í fjármálaráðuneytinu sem lýtur stjórn Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins. Frá ráðuneytinu kemur minnisblað – stuttu eftir þing samstarfsflokksins – þess efnis að bankabónusa megi að „skaðlausu“ hækka í 50 prósent af árslaunum og jafnvel meira þegar smærri fyrirtæki eigi í hlut.
Vorið 2015

RÚV birti frétt um lóur sem hegða sér einkennilega, eru árásargjarnar. Þetta er varla stökkbreytt lóukyn – nei, tíðarfarinu er kennt um.

Vinkona mín Bergljót Friðriksdóttir tók þessa mynd úti á nesi, þetta er lóa sem hefur gefist upp fyrir harðindunum – er frosin í hel. Ég vona að hún fyrirgefi mér að ég birti myndina.

Þetta er sorglegt – og ósanngjarnt.

Þessi litli fugl er búinn að fljúga alla leið frá Evrópu – eða kannski sunnan úr Afríku. Það er mikið vesen að vera farfugl.

Guðmundur Andri Thorsson birtir á Facebook þetta kvæði eftir Sigfús Daðason, það kom út í bókinni Fáein ljóð sem kom út 1977. Lýsir afskaplega vel tíðinni.

VORIÐ

Vorið blés óhroða í augu mér.

Blés eyðimerkurryki,

öskufjúki

og ranghverfum tætlum tímans.

Vorið blés óhroða, vorið blés óhróðri í augu mér.

Þjakandi náttleysa

hvíslaði ódáðum síðasta dægurs

í eyru mér,

hreykti upp bleikfextum morgunstundunum

sem hvolfast

eins og unnvörp yfir varbúinn borgarlýð.

Flugufregnir um sjálfbeizlaða frelsingja,

um tál

og varúð

og hlekkjaglamur,

um ást

og frið

þutu hrollkaldar um endilöng strætin

í för með vorvindunum.
Er þetta ekki einkavæðing?

Kvótasetning makríls virkar eins og stríðshanski inn í deilur um fiskveiðistjórnun.

Í frumvarpi til laga um makrílkvóta segir að honum sé úthlutað til sex ára, en þannig er það í rauninni ekki.

Það er sex ára uppsagnarfrestur á úthlutuninni. Svona heitir þetta í lagafrumvarpinu.

Aflahlutdeildir sem úthlutað er skv. 4. gr. eru tímabundnar og halda gildi sínu í sex ár frá gildistöku laganna. Óheimilt er að fella þær úr gildi, að hluta eða öllu leyti, með minna en sex ára fyrirvara. Sex ára gildistími aflahlutdeilda framlengist sjálfkrafa um eitt ár í senn hafi ákvæði þessu ekki verið breytt fyrir 1. janúar ár hvert.

Það þarf semsagt að segja úthlutuninni upp með sex ára fyrirvara. En hún framlengist alltaf um ár í senn. Hverjum finnst líklegt að einhvern tíma komi til uppsagnar?

Það virðist vera alveg rétt sem Oddný Harðardóttir þingmaður segir í grein í Fréttablaðinu í dag – þetta jafngildir einkavæðingu makrílsins.
Allt meira og minna vitlaust

Orðið á götunni, hér á Eyjunni, birtir kafla úr nýrri bók eftir Eggert Skúlasson ritstjóra DV sem nefnist Andersen-skjölin.

Það er skemmst frá að segja að meira og minna allt í þessari grein er rangt og úr lagi fært, ekki einu sinni staðreyndir sem hefði verið hægt að tékka á eru réttar.

Ég gerði eftirfarandi athugasemd við greinina:

Þetta er allt meira og minna rangt. Þegar Eva Joly kom hingað sat hún ekki á þingi fyrir Græningjaflokkinn. Fyrsta viðtalið við hana var 8. mars 2009. Það var ekki fyrr en í júlí að hún var kosin á Evrópuþingið. Joly hafði verið ráðgjafi fyrir norska þróunarmálaráðuneytið og Norad, norsku hjálparstofnunina, í baráttu gegn spillingu, áður en hún kom hingað. Það var ég sem komst í samband við aðstoðarkonu hennar hjá Norad og hugmyndin var eingöngu sú að fá hana hingað í sjónvarpsviðtal um baráttu gegn spillingu og hvítflibbabrotum. Bókin Justice Under Siege var ekkert aðalatriði í þessum þætti. Hvað varðar fjáröflunarkvöldverð með Sigurði Gísla og Björk þá er mjög ólíklegt að slíkt hafi verið haldið „fljótlega eftir“ komu Joly, því vissulega langaði hana að hitta Björk (og Vigdísi) en af því varð ekki fyrr enn nokkuð löngu eftir að hún kom fyrst – mig minnir jafnvel að þær hafi hist á erlendri grund. Hví hefði líka átt að halda fjáröflun? (Eina skýringin á því gæti verið sú að um það leyti sem Joly var að kveðja reyndu Jón Þórisson og Björn Jónasson að setja á laggirnar stofnun sem skyldi bera nafn hennar og sjá um komur erlendra fyrirlesara í nafni baráttu gegn fjármálaspillingu, ég þekki ekki þá sögu. Hér er beinlínis látið að því liggja að efnafólk hafi borið fé í Evu Joly.)
Jón Ásgeir í stað Guðmundar Andra

Guðmundur Andri Thorsson hefur átt sinn fasta sess á leiðaraopnu Fréttablaðsins um árabil. Það er skiljanlegt, hann er einn fremsti pistlahöfundur landsins og mikið lesinn. Ætli megi ekki fullyrða að pistlar Andra og skopmyndir Halldórs Baldurssonar séu jafnan besta efnið í Fréttablaðinu.

En, eins og Guðmundur Andri orðar það sjálfur á Facebook:

Í gær skilaði ég af mér mánudagsgrein samkvæmt venju. Í blaði dagsins reyndist hins vegar vera köttur í bóli bjarnar.

Jú, viti menn. Þar sem greinar Andra hafa verið venjulega var komin grein eftir Jón Ásgeir Jóhannesson, eiganda blaðisins og fjallar um dómsmál sem hann á í.

Líklega þykja fáum þetta góð býtti.
Endurvekjum geirfuglinn

Fór á nýju sýninguna í Safnahúsinu í dag. Hún fyllir allt húsið – virðist vera hugsuð sem ein heild. Mestanpart virkar þetta samt hippsum happs, eins og skrítinn samtíningur. En kannski hef ég misskilið – var aldrei hugmyndin að sýna þarna verk og hluti sem standa upp úr í íslenskri menningu?

Nú mun þetta vera samvinnuverkefni Listasafns Íslands, Þjóðminjasafns, Árnastofnunar, Þjóðskjalasafnsins og Náttúruminjasafnsins. Einhvern veginn hefði maður haldið að þessar stofnanir hefðu upp á meira og betra að bjóða til að setja í þetta glæsilega hús – sem er eiginlega aðalstjarna sýningarinnar. Aldrei hefur Landsbókasafnið gamla virst fegurra og nú getur maður gengið frjálst um allar hæðir. Það hefði samt mátt taka stóla og borð út úr fundarherbergjum.

Í mínum huga var það reyndar glæpur þegar klósettin í anddyrinu voru fjarlægð. Þar voru stærstu pissuskálar landsins, bak við skyggða glerglugga. Dengur sem fór þangað til að pissa varð alveg pínulítill – og það gleymist aldrei. Vandalar fjarlægðu klósettin þegar húsið var endurbyggt – á sama tíma og settur var hornsteinn þar sem stóð að Davíð Oddsson hefði byggt húsið, hundrað árum eftir að það reis.

Langflottasti gripurinn á sýningunni eitt af fáu sem nýtur sín og er gaman að skoða, er geirfuglinn. Þetta er fuglinn sem var keyptur á uppboði í London 1971 fyrir 17 milljónir að undangenginni söfnun meðal landsmanna. Hann hefur síðan verið í varðveislu Náttúruminjasafnsins. Síðustu geirfuglarnir voru veiddir í Eldey 1844.

Við Kári, sonur minn, vorum með tárin í augunum og kökk í hálsi þegar við hugleiddum örlög geirfuglsins.

Hann var stór og stirður, ófleygur, en góður, höldum við.

Við vorum báðir þeirrar skoðunar að rétt sé að taka erfðaefni úr geirfuglinum – og hann verði þannig endurvakinn til lífs, þessi góði fugl.
Aldrei samstaða um sæstreng

Eitt af því sem sagt er að geti orðið íslensku hagkerfi til mikils framdráttar er sæstrengur til Bretlands. Landsvirkun rekur áróður fyrir þessari hugmynd og hagfræðingar hafa fullyrt að þetta verði eins og að mala gull. Það getur vel verið að þetta sé bráðsniðugt.

Samt held ég að ekkert verði af þessu.

Það eru nokkur mál sem kljúfa hina deilugjörnu íslensku þjóð í fylkingar. Eitt þeirra er nýting orkuauðlinda. Þeim sem vilja sem minnsta nýtingu vatns- og jarðhitaorku vex stöðugt ásmegin. Friðunarhugsunin er orðin svo sterk að maður heyrir hvarvetna fussað og sveiað þegar talað er um veg yfir íslenska hálendið. Svo er líka að koma í ljós að fráleitt er að nota jarðhita í þeim mæli sem þarf til að afla orku fyrir stóriðju eða sæstreng.

Framhjá þessu verður ekki komist – og svo eru reyndar aðrir sem telja að orku sem yrði seld í gegnum sæstreng ætti að nota hér heima. Sumir myndu jafnvel frekar vilja álver – en eins og staðan er í heimsviðskiptum er nær útilokað að rísi fleiri álver.

Ég ætla semsagt að leyfa mér að spá að verði aldrei samstaða um að leggja þennan sæstreng.
Furðulegar hugmyndir um réttindi vinnandi fólks

Fólk sem ræður sig í vinnu er í raun að selja vinnuafl sitt. Oft er vinnan það eina sem það á til að selja, það á ekki eignir eða hluti í fyrirtækjum eða gjaldeyri.

Sjálfsagður réttur fólks sem selur vinnu sína með þessum hætti er að neita að selja hana þegar borgunin er of léleg. Í siðmenntuðu samfélagi dettur engum í hug að taka þennan rétt af launafólki.

Viðhorfi sem birtast hjá Pétri Blöndal alþingismanni í viðtali í Morgunblaðinu í dag eru eins og úr grárri forneskju. Hann talar um að sækja skaðabætur til stétta sem fara í verkföll og taka launahækkanir af fólki með skyldusparnaði.

Það er ljóst að ef hugmyndir af þessu tagi næðu fram værum við að þokast nálægt afnámi sjálfs verkfallsréttarins. Eða hver á að ákveða hver borgar skaðabætur?

Væri hægt að láta atvinnurekendur sem tíma ekki að borga almennilegt kaup greiða skaðabætur líka? Við höfum dæmi um að grunnlaun dugi ekki fyrir framfærslu – og þá þarf verkafólk jafnvel að leita aðstoðar hjá ríki eða sveitarfélögum.

Frjálsir samningar á vinnumarkaði eru ein grunnstoð þess lýðræðiskerfis sem við búum við.

Pétur hefur reyndar lengstum verið talsmaður auðvalds á Alþingi og menn hafa kunnað að meta að hann er grímulaus hvað það varðar. En það sem hann talar um þarna minnir fremur á þjóðfélagskerfi eins og tíðkaðist á Ítalíu á tíma Mussolinis og Spáni á tíma Francos.

Það er svo með ólíkindum að sjá Vigdísi Hauksdóttur, þingmann Framsóknarflokksins, hrósa Pétri fyrir þennan málflutning. Hún segir að hann „hafi alltaf haft skýra sýn á verkfallsréttinn“. Hvað segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson við þessu? Eða Eygló Harðardóttir?

Í þessu viðtali skýrir Nóbelsverðlaunahafinn Joseph Stiglitz í stuttu máli hvað hefur gerst varðandi dreifingu auðsins í Bandaríkjunum, landi þar sem verkalýðsfélög eru lömuð eða dauð. Auðurinn safnast á hendur hinna örfáu ofurríku en laun standa í stað eða lækka.
Bruninn mikli í frásögn alþýðukonunnar Elku

Úr dagbók Elku Björnsdóttur verkakonu 1915: 1. sunnud. í sumri, 25. apr.

Þegar ég var á leiðinni til Stínu í morgun kl. langt gengin 7, frétti ég að stórbruni stæði yfir í miðbænum, gas-sprenging hefði orðið í Hótel Reykjavík, brunnið til ösku og fleiri nálæg hús. Þetta reyndist því miður satt. Davíð hafði ekki elju í að vinna heldur fór ofan í bæ að reyna að hjálpa til við björgun o.s.frv. Hann kom heim um kl. 10, þá fór ég í laugar, notaði mér það, að hann var heima; ég kom ekki fyr en kl. hálf – 9, hafði hjólbörur, vond færð. Hjörtur kom til mín seinast. Hann hafði vaknað rétt strax er eldurinn kom upp, um kl. tæplega 4 og tók að hjálpa til við björgun; G. Ólsen húsbóndi hans er slökkviliðsstjórinn. Þrettán hús er talið að brunnið hafi, Hótel Reykjavík, vefnaðar- og fataverslun Th. Thorsteinsson áfast við og svo nefnt Herdísarhús, fyrir vestan hótelið (verslun Hj. G.) en Ísafold tókst að verja. Úr stórhýsunum læsti sig eldurinn yfir Austurstrætið og í Landsbankann og brann hann, alt sem brunnið gat en peningar og skjöl urðu þó, sem betur fór, lítt skemmd í eldtraustum skápum. Ennfremur brunnu Edinborgarhúsin öll, í gegn, kjötbúðin og hús og verslun Gunnars Gunnarssonar, skrifstofa Eimskipafélags Íslands og Ingólfshvoll stórskemmdist og brann þar inni eigandinn Guðjón Sigurðsson úrsmiður. Í Pósthússtræti brann Godthaab, en nýju pósthúsbygginguna tókst að verja, þó var farið að loga í henni. Í Hótel Reykjavík brann inni vinnumaður frú Zöega, Runólfur Steingrímsson. Sama sem engu varð bjargað úr húsunum sem brunnu nema Gunnars; manntjón varð ekki fyrir guðs náð nema þessi 2 og var það auðvitað nóg.

Dagbækur Elku eru stórmerkileg heimild um líf alþýðufólks á fyrstu áratugum 20. aldar. Dagbækurnar hélt hún á árunum 1915-1923 og komu þær út fyrir nokkrum árum hjá Háskólaútgáfunni í ritröðinni Sýnisbækur íslenskrar alþýðumenningar. Hér er síða úr dagbókunum, þarna segir Elka frá sumardeginum fyrsta, 22. apríl 1915, fyrir hundrað árum.
Þingmaður LÍÚ

Merkilegur er hann þingmaðurinn sem tilkynnti eftirfarandi og það á aðalfundi LÍÚ:

Ég reyni að gera eins og ég mögulega get. Ég lofa ykkur því. Ég er búinn að lýsa því yfir, meira að segja úr pontu Alþingis, að ég sé bara fulltrúi útgerðarmanna.

Ekki man ég til þess hér á árum áður að neinn þingmaður hafi tilkynnt að hann væri til dæmis fulltrúi SÍS – eða Kolkrabbans. Og er þó víst að ýmsir þingmenn gengu erinda þessara aðila.

Sumir kunna að segja að það sé betra að hafa þetta grímulaust. En fólkið sem kaus Pál Jóhann Pálsson á Alþingi, vissi það hvað það var að kjósa?
Frosti kennir Kristjáni Möller um

Við horfum upp á tvær stórar samgönguframkvæmdir, sem ráðist hefur verið í undanfarin ár, og virðast hafa klúðrast illa.

Landeyjahöfn sem er dásamleg þegar hún er opin – en því miður er hún það ekki nema hluta úr ári. Gunnlaugur Kristjánsson, forstjóri Björgunar, segir í viðtali við Morgunblaðið að það sé alvarlegt ef enn er verið að telja Vestmannaeyingum trú að hægt sé að halda Landeyjahöfn opinni yfir veturinn.

Í fyrra opnuðum við höfnina í byrjun mars en þá var einmunatíð. Það er ekki til sú aðferð í heiminum sem hefði getað haldið höfninni opinni í vetur. Þá er ég ekki bara að tala um fyrir Herjólf. Ég er líka að tala um nýja ferju. Þarna var 5-6 metra ölduhæð viku eftir viku. Af hverju er ekki komið dæluskip eða aðferð til að halda þessu opnu? Það er vegna þess að það er ekki til. Ég verð manna fegnastur ef það finnst aðferð til að halda höfninni opinni.

Frosti Sigurjónsson, þingmaður Framsóknarflokks, fer ekki í grafgötur með hvern hann telur ábyrgan fyrir Landeyjahöfn. Hann skrifar á Facebook:

Lög um Landeyjahöfn voru samþykkt í maí 2008 eða korter í kreppu. Kristján L. Möller, þá samgöngumálaráðherra í ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks, stóð að þessu og fer fremstur í flokki þeirra sem bera pólitíska ábyrgð á mistökunum. Það var búið að vara við að höfn myndi aldrei ganga á þessum stað en áfram var haldið. Síðan hafa margir milljarðar hafa farið í súginn.

Frosti bendir líka á þá sem hann telur bera ábyrgð á Vaðlaheiðargöngum. Þau voru samþykkt í tíð ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur, Steingrímur J. Sigfússon var þá fjármálaráðherra, Ögmundur Jónasson samgönguráðherra, en Kristján Möller var einn hvatamaður að byggingu ganganna:

Í júní árið 2012 varaði ég við því að lítið mætti út af bera til að eigið fé þess félags sem stendur að gerð Vaðlaheiðargangna myndi þurrkast út og þá væri tjónið komið á ríkið. Nú er heilmikið búið að fara úrskeiðis og ríkið hlýtur að vera orðið eini eigandinn að þessum ótímabæru jarðgöngum Jóhönnu- og Steingríms – ríkisstjórnarinnar. Eru þeir sem standa að þessari „einkaframkvæmd“ reiðubúnir til að koma með þá viðbótar milljarða sem til þarf?
Rússar yggla brýrnar í norðurhöfum

Við horfum upp á brostna drauma í norðurhöfum. Þar virðast Rússar ætla að velja leið átaka og ófriðar. Fyrir fáum dögum kom Dimitri Rogozin til Svalbarða, í óþökk Norðmanna. Rogozin er vara-forsætisráðherra Rússlands, feiki áhrifamikill stjórnmálamaður.

Rogozin er á bannlista í Evrópu og Bandaríkjunum vegna hernaðar Rússa í Úkraínu. Hann er líka mjög valdamikill innan raða hersins og hergagnaiðnaðarins eins og lesa má í frétt Barentsobserver. Sem vara-forsætisráðherra hefur hann einkum farið með málefni hersins auk þess sem hann hefur haft geimferðir á sinni könnu.

Það þykir vera tímanna tákn að nú hefur hann verið skipaður formaður nýstofnaðs heimskautaráðs Rússlands.

Hvað ætlast Rússar fyrir á heimskautasvæðinunum? Rogozin svaraði því í viðtali við rússneska sjónvarpsstöð:

Á síðasta ári upplifðum við sögulega sameiningu við Sevastopol og Krímskaga. Á þessu ári setjum við fram nýja sýn á þróun heimskautasvæðana. Í grundvallaratriðum snýst þetta um sama hlutinn.

Útþenslusinninn Rogozin er orðinn formaður heimskautaráðs Rússlands – og sparar ekki stóru orðin.
Páll

Ég frétti í morgun lát Páls Skúlasonar.

Hann var einstakur maður í hópi okkar Íslendinga

Háskólaborgari, menntamaður, sem tók virkan þátt í samfélagsumræðu og hafði sanngirni og réttsýni að leiðarljósi.
Verk Halldórs Laxness seljast illa – þarf að breyta stafsetningunni?

Þegar ég var ungur fannst mér eins og það væri skylda mín að lesa Halldór Laxness, helst allt sem hann hefði skrifað. Þannig las ég allar skáldsögurnar (nema æskuverkið Undir Helgahnúk), smásögurnar, æviminningabækurnar, ritgerðasöfnin og leikritin (kannski sleppti ég tveimur af þeim).

Margt af þessu fannst mér frábært og finnst enn, sumar bækurnar hafa farið í taugarnar á mér, sumt gerði mig jafnvel reiðan, eitthvað af verkunum hafa dofnað í minningunni en annað styrkst.

Það er kannski ekki hægt að ætlast til þess að sú kynslóð sem nú er að vaxa úr grasi upplifi þetta svona – Halldór var náttúrlega alltumlykjandi þegar ég var að alast upp. Nú held ég hann virki býsna fjarlægur. Illugi Jökulsson veltir þessu fyrir sér á Facebook í tilefni af því að 113 ár eru liðin frá fæðingu Halldórs og beinir orðum sínum til Jóhanns Páls Valdimarssonar útgefanda:

Halldór Laxness hefði orðið 113 ára í dag. Auðvitað gengur áhugi á öllum miklum listamönnum svolítið í bylgjum, en fyrir utan stöku leiksýningar sýnist mér Halldóri ekki mjög haldið að fólki nútildags. Er skólakerfið að sinna bókum hans? Og þarf ekki að gera einhvern skurk í útgáfu- eða altént kynningarmálum, Jóhann Páll? Það má til dæmis fara að endurútgefa heilmikið af ritgerðunum hans í nýjum þematískum útgáfum þar sem góðir ritstjórar skýrðu bakgrunn og merkingu ritgerðanna. Burtséð frá innihaldi ritgerðanna og þeirri sögu sem þær segja um sinn samtíma eru margar þeirra frábærlega stílaðar.

Jóhann Páll svarar og segir að lestur á verkums Halldórs hafi minnkað mikið í skólum, stafsetningin sé til vændræða:

Við höfum heilmikið verið að sinna höfundarverki Laxness. Erum stöðugt að endurprenta. Lestur á verkum hans í skólum hefur skroppið mikið saman og við höfum gert könnun meðal kennara. Eitt af því sem ástæða er til að velta fyrir sér er hvort gefa eigi verk hans út með nútímastafsetningu fyrir skólana. Sú hugmynd fékk að vísu ekki mikinn stuðning meðal kennara og ég efast ekki um að mörgum þyki það helgispjöll en mín skoðun er sú að Laxness muni ekki lifa með nýjum kynslóðum nema stafsetning sé færð til nútímahorfs. Það hrökkva svo margir frá bókum hans vegna hennar.

Illugi samsinnir því að stafsetningin geti verið til trafala – og kannski er sjálfsagt að breyta henni ef menn vilja, það var jú Halldór sjálfur sem var dreginn fyrir dóm fyrir að stafsetja Íslendingasögur með nútímalagi.

En svo segir Jóhann Páll:

Það má þó bæta því við að sala á verkum hans er sorglega lítil.