arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eldgos og skötuselur koma ríkisstjórninni til bjargar

Stundum er sagt að vika sé langur tími í pólitík. Og það er víst að ansi margt getur breyst á viku.

Fyrir viku voru háværar kröfur um breytingar á stjórninni, jafnvel að hún færi frá.

Nú er eins og hún hafi fengið smá frið.

Það kom eldgos og athygli fjölmiðlanna beindist þangað. Útgerðarmenn fóru í mikinn leiðangur vegna skötusels – og ríkisstjórnin uppskar samúð.

Icesavemálið hefur legið í láginni síðan í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Hugsanlega er mesti hitinn farinn úr því.

Það er rifist um súlustaði, mál sem fellir enga ríkisstjórn.

Og það er að koma páskafrí.

Innan stjórnarflokkanna eru talað um að stjórnarsamstarfið megi alls ekki bresta; vinstri hreyfingin á Íslandi fái ekki slíkt tækifæri aftur. En þá þurfi að drífa í tvennu, að taka af alvöru á skuldum heimilanna (án þess að afskriftir séu skattlagðar) og koma órólegu deildinni í VG aftur inn í ríkisstjórn í líki Ögmundar Jónassonar.

Þar eigi við fleyg orð Johnsons Bandaríkjaforseta:

Betra sé að hafa hann inni í tjaldinu pissandi út, en fyrir utan, pissandi inn í tjaldið.
Besti flokkurinn og borgin

Það er merkilegt að sjá hvílíkt fylgi Besti flokkur Jóns Gnarrs fær í skoðanakönnun Fréttablaðsins.

Ef kosningarnar færu svona gæti hann ráðið því hverjir stjórnuðu Reykjavík. Það er þó ekki víst að fylgið verði svona mikið þegar nýjabrumið fer af framboðinu – nema þá að ógeð landsmanna á stjórnmálastéttinni sé þeim mun meira. Það gæti náttúrlega aukist enn við birtingu rannsóknarskýrslunnar.

Jón og félagar gætu náð að hleypa öllu sýsteminu í loft upp. Það er kannski að sumu leyti gustukaverk.

Hönnu Birnu Kristjánsdóttur hefur tekist að koma sér upp einhverri mestu teflonhúð íslenskra stjórnmálamanna. Hún gætir þess að tengja nafn sitt bara jákvæðum málum, ef eitthvað neikvætt kemur upp eru það yfirleitt aðrir en hún sem verða fyrir svörum í fjölmiðlum. Samfylkingin er að reyna að rifja upp að Hanna Birna vann lengi á flokkskontór Sjálfstæðisflokksins með Kjartani Gunnarssyni, en það virðist ekki bíta að ráði.

Það er líka vandséð um hvað borgarstjórnarkosningar í vor eiga að snúast. Engin sjálfsögð kosningamál blasa við. Flokkarnir hafa alllir meira eða minna sömu velferðaráherslurnar núorðið, þeir eru allir samsekir um ófremdarástandið sem ríkir hér í skipulagsmálum – og sömuleiðis mestanpart um Orkuveituna líka. Hroðaleg staða hennar verður varla að kosningamáli heldur.

Þannig að líklega munu kosningarnar snúast upp í einhvers konar fegurðarsamkeppni milli Hönnu Birnu og Dags – þar sem Jón Gnarr dansar í kring í hlutverki dárans. Vinstri grænir hafa tekið áhættuna að setja Sóleyju Tómasdóttur í fyrsta sæti, konu sem vekur mjög heitar tilfinningar til og frá, og svo er eins og venjulega spurning hvort Framsókn kemur inn manni á síðustu metrunum.

Miðað við könnunina sem birtist í dag gæti verið erfitt að mynda starfhæfan meirihluta – eða varla eru líkur á að Samfylking og Sjálfstæðisflokkur vinni saman eftir kosningar eða þá Vinstri grænir og Sjálfstæðisflokkur.
Femínískasta landið?

Julie Bindel fagnar banninu á nektardans í grein í Guardian, nefnir að forsætisráðherra Íslands fari ekki leynt með samkynhneigð sína – og spyr hvort Ísland sé femínískasta land í veröldinni?
WikiLeaksmálið: Sími Birgittu hleraður?

Norski vefurinn ABC Nyheter er með frétt um WikiLeaks manninn Julian Assange og meint eftirlit bandarískra leyniþjónustumanna með honum – og íslenskan samstarfsmann hans sem á að hafa verið yfirheyrður í tuttugu og eina klukkustund af íslenskri lögreglu.

Í fréttinni er einnig rætt við utanríkisráðherra Íslands sem segist ekkert vita um málið.

Og við Birgittu Jónsdóttur alþingismann sem telur að sé fylgst með sér og að sími sinn hafi verið hleraður.

„Síðustu dagana hafa skrítnir hlutir gerst með símann minn, og ég tel líklegt að verið sé að hlera mig,“ hefur norski fjölmiðillinn eftir Birgittu.
Skýringar strax

Hún er stórdularfull fréttin um að aðstandendur Wikileaks séu undir eftirliti hér – og að það tengist bandarískum stjórnvöldum.

Um þetta segir í frétt Ríkisútvarpsins í kvöld:

„ Julian Assange segist hafa það staðfest úr farþegaskrá flugvélar sem hann fór með héðan til Kaupmannahafnar á leið til fundar með blaðamannasamtökum í Ósló fyrir nokkrum dögum, að tveir leyniþjónustumenn hafi veitt sér eftirför og fylgst með sér á leiðinni.

Þá segir Assange frá því að ungur samstarfsmaður Wikileaks hér á landi hafi verið handtekinn af íslensku lögreglunni á mánudaginn var og yfirheyrður í 21 klukkustund í tengslum við vinnslu fyrrnefnds myndbands. Manninum hafi verið sýndar myndir, teknar úr launsátri, af Assange og minntur á að hátt settir íslenskir menn hefðu áhyggjur af gjörðum hans. Loks greinir Assange frá því að Wikileaks hafi skrifað bandarískum og íslenskum stjórnvöldum bréf þar sem þeir krefjist skýringa á þessum atburðum.“

Þetta er mál sem þarf að upplýsa hið snarasta.
Greinin úr Euromoney

Hér má í Pdf skjali finna hina umtöluðu grein um Ísland sem birtist í Euromoney.

Euromoney Magazine_failed state of iceland
Nöfn á fjallið

Á Facebook geisar mikil umræða um nafn á fellinu sem er að myndast í eldsumbrotunum á Fimmvörðuhálsi.

Það heyrast nöfn eins og Kreppa, Afleiða, Ísbjörg, Góa, Trafali, Hálsliður, Heljarhrun, Heljarþröm, Sjöttavarða, Hálsbólga, Sexan, Hálf sex – af því það er svo lítið – og Tuðtindur.

Svo eru sumir sem segja að þetta eigi ekki að heita neitt því það sé ekki almennilegt fjall – a.m.k. ekki ennþá.
Snilld

Snilld er þess eðlis að hún kemur okkur sífellt á óvart. Ég horfði í gær á kvikmynd um Van Gogh – Kirk Douglas llék málarann – og einhvern veginn er maður gáttaður á óhamingju þessa óskabarns ógæfunnar – og einstakri sýn hans á heiminn sem hann miðlaði af öllum lífs- og sálarkröftum.

Rússneskur stærðfræðisnillingur leysir eina helstu stærðfræðigátu í heimi, setti lausnina á internetið árið 2002, og nú finna menn hann og bjóða honum milljón dollara í verðlaun. Hann opnar ekki dyrnar og segir að sig vanhagi ekki um neitt.

Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki þrautina sem er kennd við Poincaré, en maðurinn sem leysti hana nefnist Grigori Perelman.

Svo er hér annar snillingur, eða gáta sem er kennd við hann. Spurt er Hver á fiskinn í gátu Einsteins? (af Vísindavef Háskólans)

Fimm hús í fimm mismunandi litum standa í röð frá vinstri til hægri. Í hverju húsi býr maður af ákveðnu þjóðerni, engir tveir af því sama. Íbúarnir fimm drekka ákveðinn drykk, reykja ákveðna vindlategund og hafa ákveðið gæludýr. Engir tveir þeirra drekka sama drykkinn, reykja sömu vindlategund eða halda sama gæludýrið. Aðrar upplýsingar:

Bretinn býr í rauða húsinu.

Svíinn hefur hunda sem gæludýr.

Daninn drekkur te.

Græna húsið er næsta hús vinstra megin við það hvíta.

Íbúi græna hússins drekkur kaffi.

Sá sem reykir Pall Mall heldur fugla.

Íbúi gula hússins reykir Dunhill.

Íbúi hússins í miðjunni drekkur mjólk.

Norðmaðurinn býr í fyrsta húsinu.

Sá sem reykir Blends býr við hliðina á þeim sem heldur ketti.

Sá sem á hest býr við hliðina á þeim sem reykir Dunhill.

Sá sem reykir Bluemasters drekkur bjór.

Þjóðverjinn reykir Prince.

Norðmaðurinn býr við hliðina á bláa húsinu.

Sá sem reykir Blends býr við hliðina á þeim sem drekkur vatn.
Sögulegur kvótafundur á Ísafirði

Stjórnmálafundir á Vestfjörðum voru frægir í eina tíð. Hvergi hljóp mönnum meira kapp í kinn við pólitískar umræður en þar. Vestfirðingar hafa aldrei þótt vera sérstök dauðyfli.

Fundur um fiskveiðistjórnun á Ísafirði í gærkvöldi virðist hafa verið býsna sögulegur.

En það er eiginlega ráðgáta hvernig mönnum dettur í hug að halda fund um svo eldfimt mál án þess að leyfa umræður og fyrirspurnir.

Áttu fundargestir bara að vera þarna til að klappa?
Euromoney: Sveitalubbamennska og mikilmennskuæði

Íris Erlingsdóttir vísar á grein sem birtist í Euromoney og nefnist The Failed State of Iceland og endursegir hluta hennar. Þetta er nokkuð kraftmikil lesning. Þarna er meðal annars fjallað um misheppnað fjármálaeftirlit, einkavæðingu banka í hendur vafasamra aðila, klíkusamfélagið Ísland, banka sem voru í tómu rugli og sjálfsuppgjör þjóðar – sem er ekki víst hverju skilar – og um sveitalubbamennsku og mikilmennskubrjálæði.
Nauðsyn þess að setja nýja stjórnarská

Elvira Mendez Pinedo, doktor í lögum og dósent við Háskóla Íslands, hefur tekið saman punkta úr viðtali í Silfri Egils um daginn.

Hún heldur því fram að nú sé rétti tíminn fyrir stjórnarskrárbreytingar á Íslandi.

Pistilinn má lesa hérna.
Guardian: Millistéttar femínismi

Carrie Hamilton skrifar í Guardian um femínisma millistéttarkvenna sem eru uppteknar af strippbúllum og klámi, en vantar að sjá víðari mynd af samfélaginu – að hennar áliti. Greinin ber heitið Enough Middle-Class Feminism.
Sjötíu manns ráða yfir megninu af sjávarauðlindinni

Samkvæmt fréttaskýringu á Stöð 2 eru það sjötíu einstaklingar sem ráða yfir sjötíu prósent kvótans á Íslandsmiðum. Eins og kom fram fyrr í dag er sagt að sjávarútvegurinn þurfi að fá 100 milljarða króna afskrifaða til að standa undir sér.
Dr. Feelgood

DV segir frá Feelgood áætlun Milestonemanna sem fólst í því að taka yfir Baug. Það er víst að það hefði mælst vel fyrir á ýmsum stöðum, en reyndist þó óframkvæmanlegt. Milestone var alveg jafn mikið óreiðufélag og Baugur.

DV kallar þetta „Vellíðunaráætlunina“. Það er orðrétt þýðing, en segir þó ekki alla söguna.

Feelgood er amerískt slang yfir dóp, oftast notað í samhenginu Dr. Feelgood – og þá þýðir það heróín eða læknadóp, eins og skilja má á frægu lagi sem Aretha Franklin flutti.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=LktuatDj6m4&feature=related]
Hringekjan

Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, segir að fyrirtækin séu að velta skuldum sínum yfir á heimilin í landinu. Verð heldur áfram að hætta, það sætir furðu hvað sumir eru bíræfnir þegar kemur að verðlagningu á vörum og þjónustu.

Þrátt fyrir að krónan sé aðeins að styrkjast gengur lítið að ná niður verðbólgunni, hún er enn furðu há.

Og svo rúllar þetta áfram út í vextina og verðtrygginguna. Þannig er þessi hringekja.

Einhvers staðar er stefnan ekki að virka.
Blæbrigði vatnsins, Hemingway og ævisögur stjórnmálamanna

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um Blæbrigði vatnsins, nýja bók eftir Aðalstein Ingólfsson, sem þar sem er rakin saga vatnslitamálverks á Íslandi frá því í lok 19. aldar og fram á okkar daga, allt frá Benedikt Gröndal, til Ásgríms Jónssonar og svo til Páls Guðmundssonar á Húsafelli. Samnefnd sýning stendur nú yfir á Kjarvalsstöðum.

Hvað er svona merkilegt við Hemingway? er spurning sem Ástráður Eysteinsson, prófessor í bókmenntum, reynir að svara.

Elísabet Jökulsdóttir hittir okkur við Ufsaklett vestast í Vesturbænum og segir frá nýju verki eftir sig sem nefnist Bænabók.

Kolbrún og Páll fjalla um Fransí biskví eftir Elínu Pálmadóttur og Úrvalið, en það er sýnisbók mynda eftir íslenska ljósmyndara sem Einar Falur Ingólfsson hefur tekið saman.

Bragi fjallar um ævisögur stjórnmálamanna.
Skötuselur og kvóti

Magnús Kristjánsson, lesandi síðunnar, sendi þessar línur um skötusel:

- - -

„Fyrir þá sem ekki vita snýst þetta mál um það að hér áður fyrr þegar skötuselur veiddist bara suður af landinu og bátar frá Vestmannaeyjum voru aðalega að fá þennann fisk í netin þá myndaðist veiðireynsla hjá þeim sem síðan varð að kvóta sem var úthlutað til þeirra. Nú af einhverjum náttúrulegum ástæðum er þessi fiskur kominn um allt land og veiðist jafnt á Breiðafirði sem á Húnaflóa. Spurningin er þessi. Hversvegna ættu sjómenn sem eru að veiða þennan fisk fyrir norðan að greiða Vestmannaeyingum stórann hluta af sínum afla í formi leigu? Er ekki allt í lagi? Í öðru lagi er þetta kjörin leið til nýliðunar í sjávarútvegi þar sem þeir sem ekki hafa efni á að deila hýru sinni með lénsherrum allt árið geta nú sótt sér lífsviðurværi í þessa fisktegund.

Það er ekkert sem segir að gæði hafsins þurfi öll að vera í sömu hendi.“
Stöðugleikasáttmáli

Þríhliða sáttmálar ríkisvalds, atvinnurekenda og verkalýðshreyfingar eru þekkt fyrirbæri víða um lönd; í Þýskalandi og Svíþjóð varð þetta módel snemma nokkuð háþróað.

Frægasta dæmið um þetta hér er auðvitað þjóðarsáttin frá 1989 sem lagði grunninn að því að kveða niður verðbólguna.

Stöðugleikasáttmálinn svokallaður er líka í þessum anda – en nú er sagt að hann sé fyrir bí, eftir skötuselskvóta ríkisstjórnarinnar

Að sumu leyti orkar tilvist þessa sáttmála tvímælis – og þá á ég við gagnvart kjósendum vinstri flokkanna sem loks komust til valda í fyrra í því sem á að vera hreinræktaðasta vinstri stjórn Íslandssögunnar.

Eða er eðlileg að slík stjórn selji þvílík völd í hendur hægrisinnaðra stórkapítalista úr röðum atvinnurekenda? Um atvinnuuppbyggingu, skattastefnu, auðlindastjórnun og fleira?

Og fái ekkert sérlega mikið í staðinn, því þegar samið er um stöðugleika á vinnumarkaði og litlar sem engar kauphækkanir er það fremur verkalýðshreyfingin sem færir fórnirnar en atvinnurekendur.

Er ekki hugmyndin að svona ríkisstjórn standi fyrir róttækum breytingum – eða voru það ekki fyrirheitin sem voru gefin kjósendum ríkisstjórnarflokkanna eftir að hægri menn hafa ráðið hér lögum og lofum um langt árabil?
Skjaldborg

Svona birtist þá skjaldborgin um heimilin.

Í því að koma í veg fyrir að heimilisfeðurnir fari á strippúllur.
Skötuselur

Svona lítur hann út. Ekki verður betur séð en að hann sé hágrátandi. Enda full ástæða til.
Ekki allur sannleikurinn

Það er rétt sem Jónas Kristjánsson segir, það sem er að koma frá Sjálfstæðisflokknum um fjárstyrki til flokksins er ekki fullnægjandi.

Fullt af styrktaraðilum vilja ekki að nöfn fyrirtækja þeirra komi fram, í suma náðist einfaldlega ekki. Almennt er ekki erfitt að ná í fólk á Íslandi. Það vantar nöfn 150 lögaðila á þennan lista – það sést hversu þetta kerfi fjárframlaga til flokksins hefur verið víðtækt.

Það vantar líka „samstæðureikninginn“, styrktarfjárhæðirnar sem eru gefnar upp eru einungis þær sem hafa runnið í gegnum aðalskrifstofuna í Reykjavík, ekki til mikils fjölda flokksfélaga um allt land.

Upphæðirnar gætu semsagt verið miklu hærri það sem flokksskrifstofan birti í gær, 44 milljónirnar frá Landsbankanum, 30 milljónirnar frá FL-Group, 11,2 milljónirnar frá Samherja, 10 milljónirnar frá Ístaki og þar fram eftir götunum.
Skötuselurinn og stöðugleikasáttmálinn

Stöðugleikasáttmálinn er skrítinn skepna og stundum finnst manni hann varla vera meira en orðin tóm. Það er varla hægt að segja að staðið hafi verið við fyrirheit um atvinnuppbyggingu – og eftir lög og hótanir um lagasetningu á kjaradeilur má í raun segja að verkfallsréttur gildi varla lengur í þessu landi.

En á sínum tíma var sáttmálanum lýst sem miklum sigri fyrir ríkisstjórnina. Einn aðili hans eru náttúrlega Samtök atvinnulífsins sem hafa talsverðan áhuga á því að koma stjórninni frá.

En það er spurning hvað ríkisstjórnin gaf eftir. SA, með LÍÚ innanborðs, virðast líta svo á að samningurinn heimili ekki minnstu breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu.

Eða annað er ekki að skilja á Vilhjálmi Egilssyni sem var í mikilli geðshræringu í gær vegna nokkur hundruð tonna af skötusel sem Alþingi hefur samþykkt að megi úthluta til veiða gegn heldur hóflegu gjaldi.
Sigrún: Skýrsluspuni

Sigrún Davíðsdóttir fjallar um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Sigrún virðist hafa trú á því að skýrslan verði ekki bara moðsuða, og spáir í viðbrögð þeirra sem hafa hagsmuna að gæta. Niðurlag pistils hennar er svohljóðandi:

- - -

Nefndin hefur efni og burði til að segja þá samhangandi sögu sem vantar svo sárlega. Ef skýrslan verður eins beitt og skýr og efniviðurinn gefur tilefni til að halda segir hún sögu sem ætla má að komi illa við marga. Þegar í janúar sagði einn viðmælandi Spegilsins að alveg fram að útkomu skýrslunnar yrði að meta allar fréttir út frá þeirri fullvissu að áhrifamenn sem skýrslan snerti væru þegar farnir að haga máli sínu með hliðsjón af þeirri sögu sem þeir væntu í skýrslunni. Sígilt vopn er að leka upplýsingum. Það er venjulega ekki í hag rannsóknaraðila að gera það. Yfirleitt þeir sem fjallað er um sem reyna að beita leka.

Svo er auðvitað alltaf hægt að þræta fyrir hlutina. Líka hægt að halda uppi orðræðu sem hnikar umræðunni frá aðalatriðum yfir í aukaatriði. Spegillinn hefur heyrt ýmsan orðróm um hvernig reynt verði að grafa undan skýrslunni fyrir birtinguna, bæði með því að tortryggja skýrsluna og höfunda hennar. Menn berjast hart þegar heiður og orðstír er í húfi, auk áþreifanlegra hagsmuna – en það kemur í ljós 12. apríl hver efnin eru.
Tengsl

Formaður Sjálfstæðisflokksins sér til þess að hliðhollir menn fá Landsbankann afhentan – jafnvel þótt ferill þeirra í viðskiptum sé svo vafasamur að þeir geti varla talist hæfir til að eiga elsta og virðulegasta banka þjóðarinnar – framkvæmdastjóri flokksins er hafður sem varaformaður stjórnar bankans.

Og á þessu tímabili styrkir Landsbankinn flokkinn um 44 milljónir.

Þetta kemur fram í reikningunum frá flokknum sem eru birtir í dag– og eru enn ekki öll kurl komin til grafar um styrki til flokksins.
Guðmundur Svans: Kostirnir við atvinnupólitíkusa

Guðmundur Rúnar Svansson, einn Eyjubloggara, skrifar pistil um kosti atvinnupólitíkusa andstætt þeim sem eru óreyndir í stjórnmálum. Það er víst að margir eru ósammála Guðmundi, en þetta er samt athyglisverð grein hjá honum. Niðurlag hennar er svohljóðandi:

„En í hverju liggur ósamstaðan. Ætli það sé ekki nærtækast að tína til nýgræðingana á þingi. Ásmundur bændahöfðingi, Lilja Mósesdóttir, (Borgara)Hreyfingin, formaður Framsóknarflokksins og fleiri. Er ekki málið að þessir, og margir fleiri, eru hálfgerðir grænjaxlar í pólitík, og vantar þjálfun og reynslu úr ungliðastarfi – og hefðu líklega sum hver ákveðið tiltölulega fljótt að pólitík væri ekki fyrir þau ef þau hefðu tekið virkan þátt í ungliðapólitík eða öðru pólitísku starfi til margra ára.

Því hvað sem manni finnst um spillingu og getulausa stjórnmálamenn má það ekki gleymast að pólitík er líka fag, og í henni er ekki nóg að básúna skoðanir á torgum. Umræður og lýðræðisleg vinnubrögð og sérfræðiþekking eru góðra gjalda verð – ef það tekst að taka ákvarðnir og koma málum fram fyrir rest. Hvaða gagn væri að utanþingsstjórn sérfræðinga sem allir væru jómfrúr í pólitík og tækist aldrei að fá neitt samþykkt?

Ég er sumsé ekki þeirrar skoðunar forráðamenn þessarar vinstristjórnar viti ekki hvað þurfi að gera og spili á fiðlu að hætti Nerós meðan landið sekkur dýpra. Ætli það sé ekki nær lagi að atvinnustjórnmálamennirnir skammist sín fyrir að vera það á sama tíma og hávær hópur heimtar fleiri reynslulausa grænjaxla til að gulltryggja það við verðum enn að rífast um Icesave þegar næsta hrun ríður yfir.„
Ómar: Sætt og feimið gos

Ómar Ragnarsson segir á bloggsíðu sinni að hann hafi séð tuttugu eldgos á 47 árum. Það fyrsta hafi verið Surtseyjargosið 1963, en hann hafi ekki átt fyrir því að fara og skoða gosið í Öskju 1961.

Ómar kallar gosið á Fimmvörðuhálsi „lítið, sætt og feimið“.

Stærð gosa skiptir þó ekki alltaf máli.

Stærstu eldgos á Íslandi síðustu hundrað árin eru Kötlugosið í október 1918, gosið í Heklu sem hófst í mars 1947 og Surtseyjargosið sem stóð mjög lengi eða frá 1963 til 1967.

Kötlugosið olli miklum landspjöllum og því fylgdi mikið jökulhlaup. Aska úr Heklugosinu 1947 féll austur í Finnlandi nokkrum dögum eftir að gosið hófst, en Surtseyjargosið var ótrúlegt sjónarspil þar sem nýtt land reis úr ægi.

Gosið í Heimaey 1973 var hins vegar fremur lítið, en það sem skipti sköpum var hversu nærri byggðinni í Vestmannaeyjum eldstöðin var – og því þurfti að rýma Heimaey gosnóttina í mestu björgunaraðgerð Íslandssögunnar.

Ég bendi svo á vef Haraldar Sigurðssonar eldfjallafræðings þar sem er að finna alls kyns fróðleik um eldgos. Haraldur tengir víða, meðal annars fjallar hann um myndlistarverk sem lýsa eldgosum – þetta er efni sem er bæði stórfróðlegt og skemmtilegt.

Hér eru tvær myndir, önnur er forsíða Morgunblaðsins frá því í upphafi Heklugossins mikla.

Hin myndin má teljast einhver frábærasta ljósmynd sem hefur verið tekin á Íslandi, enda er hún víðfræg, stórbrotið listaverk. Hún er tekin af Sigurgeiri Jónassyni ljósmyndara í upphafi gossins í Surtsey.
Fermingargjöfin í ár

Seinna í dag á að skýra frá því hvenær skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis kemur úr.

Verður það fyrir eða eftir páska?

Það hefur verið greint frá því að eintak af skýrslunni muni kosta sex þúsund krónur.

Má segja að þetta sé tilvalin fermingargjöf – og svo geta fermingarveislurnar breyst í málþing um skýrsluna.
Sigur fyrir Obama

Obama forseti og Biden varaforseti fagna því að frumvarp forsetans um breytingar í heilbrigðismálum var samþykkt af fulltrúadeild Bandaríkjaþings.

Þetta var dýrkeyptur og erfiður sigur. En felur í sér að sjúkratryggingar ná til milljóna Bandaríkjamanna sem hafa ekki verið tryggðir.

Repúblikanar fóru hamförum gegn frumvarpinu. Hávaðinn, skrumið og ofstopinn í bandarískum stjórnmálum er áhyggjuefni.

Og menn eru þegar byrjaðir að velta fyrir sér hvern eigi að bjóða fram gegn Obama. Nú er til dæmis farið að tala um Petreus hershöfðingja.
Smjörklípugos

Þegar ég var í fríi síðasta sumar spurðu menn hvað gengi að mér, ég væri í burtu meðan stærsta frétt Íslands væri í gangi.

Og ég væri að missa af þessu.

Þeir áttu við Icesave.

Ég kom úr fríinu, er búinn að vera með þátt vikulega síðan í byrjun september, og ennþá er ekki búið að leysa Icesave.

Eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna er samt eins og dálítill vindur sé úr málinu.

Og núna í vikunni hefur mér í fyrsta sinn í langan tíma fundist fréttir vera dálítið gúrkulegar.

En svo kom eldgos og bjargaði því snarlega.

Sumir segja reyndar að þetta sé smjörklípugos, hannað til að beina athyglinni frá hinum raunverulegu vandamálum þjóðarinnar.

Eins og til dæmis Icesave.
Gos

Á ævi minni, sem spannar fimm tugi, hefur verið mikil gosvirkni á Ísland. Það hefur gosið í Heklu, Öskju, í Surtsey, í Heimaey, við Kröflu, í Grímsvötnum og nú í Eyjafjallajökli.

Sjálfur hef ég séð þrjú eldgos. Þegar ég var lítill strákur sá ég Surtseyjargosið af Kambabrún. Mamma dreif mig upp úr rúminu þegar gaus í Heklu 1970 og við fórum í hópferð að gosinu með nemendum í Kennaraskólanum. Svo gaus aftur í Heklu 1980 og þá fór maður líka í bíltúr austur.

Vestmannaeyjagosið upplifði ég nokkuð sterkt án þess að sjá það beinlínis. Stór fjölskylda frá Vestmannaeyjum fékk húsaskjól í kjallaranum heima á Ásvallagötu strax eftir gosið og dvaldi nokkuð lengi – öllum til ánægju því þetta var mikið heiðursfólk.. Á móti fórum við systkinin svo til dvalar í Vestmannaeyjum; ég var að vinna þar í fiski árið eftir gos þegar var búið að moka burt miklu af öskunni með ótrúlegum dugnaði.

Gos teljast til mestu tíðinda á Íslandi. Fjölmiðlar tjalda öllu þegar fer að gjósa eins og sést á aukafréttatímum Ríkisútvarpsins í morgun. Stundum getur þetta orðið pínu spaugilegt, eins og til dæmis þegar alþjóðaherinn réðist gegn Írökum 17. janúar 1991. Þá var það þriðja frétt í sjónvarpinu. Fyrsta frétt var smágos í Heklu, en önnur frétt var lát Ólafs Noregskonungs. Þeir sem þá unnu á sjónvarpinu skemmta sér enn yfir því að rifja upp þennan dag.

Gosið í Eyjafjallajökli virðist sem betur fer ekki vera ýkja stórt né hættulegt, því auðvitað getur dauðans alvara verið á ferðinni í svona náttúruhamförum. Þá er maður ekki bara að tala um hættuna sem steðjar að mannfólkinu, heldur líka gróðurskemmdir og hugsanlega fjárfelli sem fylgja öskufalli.

En eins og staðan er sýnist manni þetta fremur vera í ætt túristagosa – eða það vonar maður – þó með þeim fyrirvara að erfitt er að komast nálægt gosstöðvunum.