arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Utanríkisráðherra meðal harðra Brexit-manna

Það náttúrlega situr starfsstjórn á Íslandi, en ríkisstjórn telst það nú samt vera. Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra fer til Bretlands á fund hjá hugveitunni Institute for Free Trade.

Hugveita þessi er að nokkru leyti eins og pólitískur stökkpallur fyrir Boris Johnson – það má sjá að hann er ekki búinn að gefa upp á bátinn að verða formaður Íhaldsflokksins – og hins vegar er hún vettvangur fyrir þá sem vilja hart Brexit.

Helsti forystumaðurinn er Daniel Hannan, hann er þingmaður á Evrópuþinginu, harður andstæðingur Evrópusambandsins og einn helsti hugmyndafræðingurinn á bak við Brexit. Hannan þykir mjög langt til hægri í stjórnmálum, en hann var í fréttum fyrir nokkru vegna þess að hann hafði eytt af Twitter-reikningi sínum harðorðum færslum um Donald Trump. En það var áður en varð útlit fyrir að Trump yrði forseti. Þetta er úr tímaritinu Private Eye.

Hannan hefur oft komið til Íslands og er persónulegur vinur Guðlaugs Þórs.

Í þessari frétt í Guardian má lesa um Boris Johnson og stofnun þess. Þar er það túlkað svo að Johnson sé augljóslega að storka Theresu May með því að bjóða þessum hópi inn í sjálft utanríkisráðuneytið. Það er svo haft eftir Hannan að hann sé andsnúinn varfærinni nálgun forsætisráðherrans, en hvetji til þess að Bretar fylgi fordæmi Singapore varðandi markaðsfrelsi.

Það er dálítið skondið að fundurinn var haldinn í rými sem kallast Colonial Map Room.

Þversögnin í þessu er sú að Íslendingar eru aðilar að EES samningnum. Í Bretlandi er hann reyndar oftast kallaður „norska módelið“, enda ljóst að Íslendingar eru í eftirdragi Norðmanna í EES. Maður heyrir það nánast aldrei lagt til að Íslendingar segi sig úr EES samningnum.

Fyrir hina hörðu Brexit-menn sem Guðlaugur Þór utanríkisráðherra átti stund með í Lundúnum væri innganga Breta í EES eða eitthvað af því taginu hins vegar algjör svik.

Hér má heyra ræðu Guðlaugs Þórs á fundi Institute of Free Trade.
Tveir Framsóknarflokkar?

Framsóknarflokkurinn er langelsti stjórnmálaflokkur á Íslandi, stofnaður 1916, Sjálfstæðisflokkurinn var ekki stofnaður fyrr en 1929. Nú er þessi sögufræga hreyfing sem hefur í gegnum tíðina haft svo mikil völd og áhrif að klofna.

Flokkurinn hefur varla áður gengið í gegnum viðlíka hremmingar. 1933 klauf Tryggvi Þórhallsson, fyrrverandi forsætisráðherra, flokkinn og stofnaði svokallaðan Bændaflokk. Flokkurinn fékk þrjá menn á þing en Tryggvi féll í Strandasýslu fyrir sjálfum Hermanni Jónassyni sem varð leiðtogi flokksins um langt skeið. Ekki eyðilagði þetta meira fyrir flokknum en svo að Framsókn var í ríkisstjórn samfellt frá 1927 til 1942.

Það varð klofningur í flokknum snemma á áttunda áratugnum þegar svokölluð Möðruvallahreyfing yfirgaf Framsókn. Foringi hennar var Ólafur Ragnar Grímsson, hann rúmaðist ekki í sama flokki og Ólafur Jóhannesson og Steingrímur Hermannsson. Ekki hafði þetta þó meiri áhrif en svo að áratugirnir milli 1971 og 1991 hafa verið kallaðir Framsóknaráratugirnir – þá var Framsókn alltaf í stjórn, ýmist til hægri eða vinstri.

Klofningurinn sem nú er á döfinni virðist alvarlegri. Í skoðanakönnun er móðurskipið, Framsókn, aðeins með 6,4 prósent, og er minni en klofningsframboðið sem nú kallast Miðflokkurinn. Hann fær 7,3 prósent. Þetta kann að vera uppsveifla vegna mikils fréttaflutnings og nýjabrums, en ljóst er að Sigmundur Davíð höfðar sterkt til nokkuð stórs hóps kjósenda.

Sumið gætu jafnvel ályktað að hillti undir endalok hjá þessum gamla valdaflokki – við höfum séð hreyfingu jafnaðarmanna nánast þurrkast út á Íslandi, liður í því var náttúrlega stofnun Bjartrar framtíðar sem að hluta til kvarnaðist út úr Samfylkingunni og hefur tekið frá henni fylgi.

En svo eru aðrir bjartsýnir eins og fyrrverandi þingmaður Framsóknar, Frosti Sigurjónsson, sem setur þessa færslu á Facebook. Ætli Frosti sé á leið aftur í framboð og þá fyrir hvorn Framsóknarflokkinn?
Framboðslisti fortíðar

Hér má sjá framboðslista úr fortíð, þegar mikil virðing þótti fylgja því að sitja á Alþingi og máttarstólpar samfélagsins röðuðust á framboðslista – ekki síst hjá Sjálfstæðisflokknum.

Þetta er listinn úr Suðurlandskjördæmi í kosningunum 1967. Þá leiddi Sjálfstæðisflokkurinn Viðreisnarstjórnina og réð lögum og lofum í íslensku samfélagi.

Í fyrsta sæti er héraðshöfðingi, Ingólfur Jónsson frá Hellu. Hann var landbúnaðarráðherra og engum hefði látið sér í hug koma að reyna að fella hann. Ingólfur bjó reyndar í Ásvallagötunni, var nágranni minn, hann var karl með hatt, alltaf frekar strangur á svipinn, og gaf sig aldrei að börnum. Þannig var hann ólíkur nágranna sínum Framsóknarmanninum Vilhjálmi Hjálmarssyni sem var mjög alþýðlegur.

Næst kemur annar alþingismaður, sá úr Vestmannaeyjum, síðan bændahöfðingi og svo sjáum við tvo sóknarpresta, kaupfélagsstjóra, verslunarstjóra og skrifstofustjóra.

Ein kona fær að vera með, neðarlega á listanum.
Líklega ekki góð hugmynd hjá Johnson

Boris Johnson, utanríkisráðherra Bretlands, er nokkuð einstakur maður. Kannski merkilegt að hann sé höfuð bresku utanríkisþjónustunnar, því hann er allt annað en diplómatískur sjálfur.

Um daginn sagði hér frá fundi sem Johnson hélt um Brexit í The Colonial Map Room, og aftur er hann á ferðinni með nostalgíu eftir breska heimsveldinu. Í þetta sinn í heimsókn í Myanmar.

Johnson var staddur ásamt fylgdarliði í búddistahofi í höfuðborginni Yangon, þegar hann fór að þylja upp kvæðið Mandalay eftir Rudyard Kipling.

Kipling var helsta skáld breska heimsveldisins. Þetta veldi er ekkert sérlega vel þokkað víða þar sem Bretar réðu ríkjum – enda byggði það á ránum og kúgun og rasisma og glæpir þess voru legíó.

Það er nokkuð spaugilegt að sjá Johnson byrja að fara með Kipling og hinn vandræðalega sendiherra sem hvíslar að honum að þetta sé líklega ekki góð hugmynd. Hann komst ekki að línunum um Búdda sem hljóma svona:

Bloomin idol made o mud-

What they called the Great Gawd Budd-
Vanhæft lið á Spáni hleypir öllu í bál og brand

Það sem er að gerast í Katalóníu er ógnvænlegt. Stundum er talað um að menn sjái bílslys gerast hægt – þetta er ekki ósvipað. Stjórn Katalóníu boðar til atkvæðagreiðslu sem er ólögleg og mikil ögrun. Til hennar er boðað með stuttum fyrirvara, stjórnarandstaðan í héraðinu er andsnúin. Meirihluti Katalana hefur verið á móti sjálfstæði en þeir eru auðvitað ekki sýnilegir á sjónvarpsskermum eins og fólkið sem veifar fánum og fer í fjöldagöngur – eða þeir sem mæta á leiki hjá Barcelona og iðka sína þjóðernisstefnu.

Atkvæðagreiðslan er semsagt verulega óábyrg, hún er sett á svið til að láta skerast í odda – það er líka til sú kenning að ein ástæðan sé til að breiða yfir spillingu og vanhæfi í stjórn Katalóníu. Skoðanakönnun sem birtist í síðustu viku sýndi að meirihluti Katalana sjálfra taldi að ekki væri rétt boðað til atkvæðagreiðslunnar.

En það vantar svosem ekki spillinguna og vanhæfnina í stjórn PP sem ríkir í Madrid yfir öllu landinu. Þetta er veik stjórn, enda hafa tvennar kosningar undanfarin ár á Spáni endað í pattstöðu. Það er ótrúlega misráðið að senda lögreglu til að lumbra á þeim sem vilja greiða atkvæði í Katalóníu. Undireins og myndir af slíku birtast í sjónvörpum heimsins snýst almenningsálitið á sveif með sjálfstæðissinnum og fylgi þeirra eykst. Þannig virðast áform þeirra í raun hafa gengið fullkomlega upp.

Það á eftir að telja upp úr kjörkössum. Alltaf hefur legið fyrir að atkvæðagreiðslan er ómarktæk vegna þess hvernig til hennar er boðað. Það eru engir fyrirvarar um þátttöku. Það er enginn að gæta þess upplýsingaflæðisins, þess að raddir allra aðila heyrist. Áróður sjálfsstæðissinna drekkir öllu öðru. En móralskur sigur Puigdemonts, forseta Katalóniu, vegna viðbragða Spánarstjórnar er slíkur að hann gæti lýst yfir sjálfstæði Katalóníu strax á morgun og fengið talsverðan stuðning erlendis frá.

Það er undarlegt að sjá hluti forklúðrast með þessum hætti í einu þróaðasta og virkasta lýðræðisríki heims. Spánn er mjög frjálslynt ríki og til fyrirmyndar að mörgu leyti. En þarna hafa stjórnmálamenn teymt Spán út í forað – af undarlegu ábyrgðar- og skeytingarleysi – og maður óttast að ofbeldi muni magnast eftir þetta og að Spánn stórskaðist.

Maður býr auðvitað langt frá Spáni en manni virðist að ein lausnin gæti verið sú að þeir sem bera ábyrgð á þessari atburðarás segi af sér og láti sig hverfa af sviðinu. Það á við um áðurnefndan Puigdemont, sem hefur tekist að hleypa öllu í bál og brand á stuttu valdaskeiði sínu og Mariano Rajoy, forsætisráðherra Spánar sem hefur haldið svo afleitlega á málum að hann býður beinlinis upp á að vera líkt við Franco, eins sorglegt og það er.

Katalanar eru mjög Evrópusinnaðir og sjálfstæðisbarátta þeirra er háð undir þeim formerkjum að þeir verði nýtt ríki í Evrópusambandinu. En þeir munu þurfa að semja um aðild ef þeir ná að slíta sig frá Spáni. Einn meginhvati atkvæðagreiðslunnar er sá að Katalanar telja sig borga meira til Spánar en þeir fá til baka. Svo er reyndar yfirleitt með rík svæði innan stærri ríkisheilda. En sem auðugt aðildarríki Evrópusambandsins munu þeir líklega þurfa að borga meira til snauðra Austur-Evrópuþjóða en til Andalúsíu.
„Þögull meirihluti vill ekki sjálfstæði“

Puigdemont, forseti héraðsstjórnar Katalóníu, segir að eftir atkvæðagreiðsluna í gær sé búið að ryðja leiðina fyrir fulla sjálfstæðisyfirlýsingu Katalóna. En er það svo. Því er slegið upp í fjölmiðlum að 90 prósent Katalóna hafi kosið með sjálfstæði. En ekki er það svo einfalt. Einn gallinn við atkvæðagreiðsluna er að þar voru engin ákvæði um þátttöku. Viðbrögð Spánarstjórnar hafa vissulega eflt sjálfstæðiskröfu Katalóna, en atkvæðagreiðslan sem slík veitir ekki umboð til þess að sjálfstæðisleiðin sé farin. En kosningin er afar fjarri því að leiða fram raunverulegan vilja kjósenda og því er hún auðvitað ónýt sem slík.

Eina framhaldið sem er byggjandi á henni eru viðræður við stjórnina í Madrid þar sem sjálfsstæðissinnar hafa vissulega styrkt stöðu sína – en aðallega vegna viðbragða Spánarstjórnar, ekki vegna hinnar óðagotslegu atkvæðagreiðslu.

Óttar Norðfjörð rithöfundur skrifar um þetta frá Barcelona á Facebook:

Hér kemur önnur hlið á málunum í Katalóníu sem minna fer fyrir, enda er forkastanlegt lögregluofbeldið í gær fyrirsögnin út um allan heim. Svo gott sem hver einasta skoðanakönnun síðustu ár hefur sýnt að meirihluti Katalóna vill EKKI sjálfstæði, og sú allra síðasta sýndi einungis 40% stuðning við sjálfstæði. Jú, í dag munið þið lesa fréttir að sjálfstæðissinnar hafi unnið kosninguna í gær með 90% fylgi, en þið munuð ekki lesa að kjörsókn var afleit (42%) eða að flestir sem eru mótfallnir sjálfstæði mættu ekki á kjörstaði því þeir töldu kosninguna ólöglega, illa skipulagða, knúna í gegnum katalónska þingið á litlum meirihluta, eða hreinlega nenntu ekki að standa í þessu, því það var fyrirséð að kjörstaðir yrðu í rugli (fólk komst t.d. upp með að kjósa tvisvar). Í Katalóníu búa 7,5 milljón manns, 5,3 voru á kjörskrá, en aðeins um 2 milljónir kusu með sjálfstæði í gær – og munu stjórnendur Katalóníu samt sem áður líklega lýsa yfir sjálfstæði í dag eða á morgun. Það finnst mér ansi bratt. Munum að það er „þögull meirihluti“ hér sem vill ekki sjálfstæði og margir þeirra álíta að um valdaránstilraun sé að ræða af hendi popúlista og þjóðernissinna. Bara smá „food for thought“ áður en þið póstið Declare Independence með Björk.
Fjöldamorð og hlutabréfin hækka

Það ber vott um sjúkleika í samfélagi þegar einstaklingur getur safnað saman miklu magni af stórvirkum drápstólum. Hann getur notað þau án eftirlits og eins og honum sýnist. Eitt dæmi um mögulega notkun er að leigja herbergi á stóru hóteli, drösla vopnunum, a.m.k. hluta þeirra þangað inn, og skjóta síðan án afláts í stóran hóp af friðsömu fólki sem er samankominn á tónleikum.

Þetta er það sem gerðist í Las Vegas.

Og viðbrögðin? Við sjáum þau hér í línuritum um gengi byssuframleiðenda í Bandaríkjunum. Hlutabréfin hækkuðu í dag, tóku stóran kipp upp á við. Sturm Roger er stærsta byssufyrirtæki Bandaríkjanna, American Outdoor Brands hét áður Smith & Wesson.
Hannað til að skapa fíkn

Það spannst á Facebook hjá mér heilmikil umræða um snjallsíma í framhaldi af því að skólastjórnandi á höfuðborgarsvæðinu sagði að ekki væri mögulegt að banna nokun slíkra tækja í tímum.

Þetta hefur þó verið gert víða erlendis. Og það er staðreynd að símarnir trufla kennslu verulega, raska einbeitingunni og í frímínútum grúfa börn og unglingar sig yfir símana.

Því þetta eru sterk tæki og notkun þeirra verulega ávanabindandi. Við þekkjum það líka fullorðna fólkið. Getum við þá ætlast til að börnin standist þessa freistingu – sem getur líka orðið að hreinni fíkn.

Andri Snær Magnason setti þennan texta inn í umræðuna

Snjallsímanum er ekki ætlað að spara tíma eins og reiknivél heldur er hann hannaður eins og spilakassi, til að skapa fíkn og eyða tíma fólks. Framleiðendur mæla árangur sinn í hversu mikið ,,lím“ er í appinu. Snapchat er síðan verkfæri Satans, sérhannað til að þjálfa athyglisgáfu upp á c.a þrjár sekúndur.

Símarnir og öppin í símanum eru hönnuð og rekin af stærstu fyrirtækjum í heimi, öppin eru ókeypis vegna þess að gegnum þau geta fyrirtæki safnað upplýsingum um okkur og auglýst vörur og þjónustu.

Með snjallsímum í skólastofum hafa auglýsendur beinan aðgang að krökkunum gegnum Snapchat, Facebook, Instagram etc.. og því er spurning hvort ekki eigi að gæta jafnræðis, hvort það sé sanngjarnt að Facebook og Google hafi einkarétt á auglýsingum í opinberu skólarými, hvort ekki væri sanngjarnt ef allir gætu komið í skólana, hengt upp plakat og kynnt vörur sínar, hvort ekki væri ráð að leyfa öllum að banka á dyrnar í skólastofu og segja: Afsakið en ég er hérna með gallabuxur… já góðan daginn það var nýtt Britney lag að koma, afsakið, ég ætla að leggja smá könnun fyrir krakkana og ég er hérna með gps nema, ég ætla að fá að rekja ferðir barnanna …
Mogginn lagar fyrirsögn

Fyrr í dag var þessi frétt birt á Mbl.is og margir urðu til að deila henni.

Nú í kvöld er þetta nokkuð öðruvísi. Fréttin er þarna en það er búið að breyta fyrirsögninni. Sjá má að þetta hefur verið gert nákvæmlega sex tímum eftir að fyrsta fréttin birtist.
Hestur merki Miðflokksins

Miðflokkurinn er kominn með merki. Það er íslenski hesturinn eins og sjá má á þessari mynd. Ekki kemur fram hver er listamaðurinn, en það er vitað að foringi flokksins er drátthagur sjálfur. Og eins og segir:

Íslenski hesturinn er vinalegur en getur risið upp á afturlappirnar þegar hann þarf að sýna kraft sinn og óttaleysi.
„Eitthvað verk niðri við sjó“

Fáa íslenska listamenn hef ég dáð meira en Jón Gunnar Árnason. Við vorum samtíða á Mokka nokkuð lengi, Jón Gunnar var líklega mesti töffari sem ég hef séð á ævinni, hafði ótrúlega sterka og flotta nærveru. Og sem skúlptúristi var hann óviðjafnanlegur. Upphaflega var hann vélsmiður en söðlaði yfir og fór í myndlistina. Þess gætir í verkum hans.

Nú er deilt um notkun Flokks fólksins á þekktasta verki Jóns Gunnars, Sólfarinu. Flokkurinn notar flennimynd af því í pólitísku áróðursskyni. Allt virðist það vera vanhugsað, en dætrum Jóns Gunnars líkar þetta illa. Það hlýtur að vera þeirra að dæma um hvort slík notkun verksins sé eðlileg.

Viðbrögð Ingu Sæland, formanns flokksins eru hins vegar dálítið á skjön. Hún segir í viðtali við RÚV.

„Þetta er eitthvað verk sem er þarna niðri við sjó. Það stendur hvergi að það megi ekki taka myndir af verkinu. Þær systur ættu kannski bara að fara að setja upp skilti þar, svo að hinn almenni borgari viti að hann megi ekki taka mynd af því,“ segir Inga.

„Meginreglan er að ef það segir hvergi að það sé bannað þá er það leyfilegt,“ heldur Inga áfram. Þess vegna breyti engu þótt fólk sé óánægt – flokkurinn eigi myndina og geti notað hana. „Hún getur farið með þetta eins langt og hún vill,“ segir Inga Sæland, formaður Flokks fólksins.
Langafabarn Trotskís talar um fíkn

SÁÁ býður Noru Volkow á ráðstefnu í tilefni af fjörutíu ára afmæli hinna merku samtaka. Hún er geðlæknir sem rannsakar fíkn og maður sér ekki betur en að henni hafi mælst vel í þessari frétt á Vísi. Hún segir til dæmis að líkurnar því að verða fíkill í áfengi eða eiturlyf aukist því fyrr sem fólk byrjar að nota efnin.

Það skiptir semsagt sköpum að hamla gegn neyslu unglinga og ungmenna.

Nora er annars af mexíkóskum ættum, hún er afar virtur vísindamaður á sviði fíknifræða, flutti til Bandaríkjanna og varð forstjóri NIDA, National Institute of Drug Abuse.

Fyrir áhugamenn um sögu og stjórnmál er bakgrunnur Noru Volkov nokkuð forvitnilegur. Langafi hennar var hinn frægi byltingarmaður Lev Trotskí sem var einn helsti forsprakki bolsévíkabyltingarinnar í Rússlandi, valdamaður í Sovétríkjunum þangað til Stalín rak hann úr landi og lét loks elta hann uppi og drepa hann í Mexíkó 1940.

Amma Noru var Zinaida Volkova, elsta dóttir Trotskís, en faðir hennar var Esteban Volkov. Nora ólst upp í Coyoacán-hverfinu í Mexíkóborg, í húsinu þar sem Trotskí var myrtur með ísexi.

Stalín hataðist svo við Trotskí að hann lét líka myrða fyrri konu hans, systur hans, bróður hans, einn son hans, tvo tengdasyni, að ótöldum öðrum ættingjum. Faðir Noru var skotinn í fótinn í misheppnaðri morðtilraun gegn Trotskí, þá var hann unglingur.

Þetta er forvitnileg saga, hér má lesa grein frá 2003 um Esteban, föður Noru. Faðir hans, Platon, var fluttur í Gúlagið og síðar skotinn. Móðir hans, Zinaida, amma Noru, fyrirfór sér í París 1933. Þá bjó Esteban hjá Lev Sedov, syni Trotskís, móðurbróður sínum. Það var var eitrað fyrir Sedov í París 1938. Ári síðar var Esteban smyglað frá Frakklandi af vinum Trotskís og til Mexíkó kom hann 1939. Þar fékk hann þetta nafn, á rússnesku kallaðist hann Vsevolod.

Esteban var á leiðinni heim úr skóla þegar hann sá að margir bílar voru umhverfis húsið. Hann fylltist ótta, fór inn í garðinn og sá lögreglumenn sem héldu morðingjanum, Ramon Mercader, föstum. Hann fór svo inn í skrifstofu afa síns og sá hann liggjandi þar á gólfinu, svo var hann dreginn burt, einhver sagði að barnið mætti ekki horfa á þetta.

Nora Volkow.

Lev Trotskí, síðari kona hans Natalia Sedova og unglingurinn Esteban, faðir Noru.
Katrín með stefnuna á forsætisráðuneytið, gott fylgi Sigmundar

Skoðanakönnun Fréttablaðsins í dag: Það hlýtur að teljast nokkur sigur fyrir Sigmundar Davíðs að vera með fylgi upp á 8,9 prósent og sex þingmenn inni samkvæmt því. Og talsverð upplyfting í því að vera stærri en Framsóknarflokkurinn sem hefur aldrei farið svona neðarlega, með 5,5 prósent, og þrjá þingmenn.

Framsókn gæti samkvæmt því átt á hættu að þurrkast út, en það mun þó varla gerast því flokkurinn fær væntanlega alltaf kjördæmakjörna menn á landsbyggðinni. Frambjóðendurnir á höfuðborgarsvæðinu eru hins vegar í mikilli hættu að komast ekki inn.

Það er athyglisvert að Flokkur fólksins er inni á þingi með 5,8 prósent, þrjá þingmenn. Þætti dágóður árangur, en Sigmundur er líklega að ræna af Ingu Sæland kosningasigrinum sem virtist vera í kortunum.

Þessir flokkar höggva ekki bara í Framsóknarflokkinn heldur líka í Sjálfstæðisflokkinn sem er ekki með nema 22,3 prósent. Það hlýtur að valda miklum áhyggjum á þeim bæ. Sjálfstæðismenn hafa aðallega eytt tímanum í kosningabaráttunni í að höggva í vinstri flokkana og Pírata, en þeir þurfa að finna leið til að stöðva fylgislekann til Sigmundar og FF. Það gæti reynst erfitt. Sigmundur er afar vinsæll meðal margra sem hafa kosið Sjálfstæðisflokkinn og Inga Sæland talar kröftuglega til eldra fólks.

Vinstri græn eru á gríðarlegu flugi, með 28,6 prósent og tuttugu þingmenn, og það er merkilegt að sjá að Samfylkingin er líka að rétta úr kútnum með 10,5 prósenta fylgi. Flokkurinn hefur kynnt nokkuð öfluga framboðslista síðustu daga. Fylgi sem fór frá flokknum til Bjartrar framtíðar – sem var að hluta til klofningur úr Samfylkingu – skilar sér nú aftur. Barátta BF og Viðreisnar er mjög erfið, flokkarnir eru með um þriggja prósenta fylgi hvor um sig.

Einhver gæti spurt hvað hafi orðið af miðjunni í íslenskum stjórnmálum? Sigmundur stofnar sinn Miðflokk – en er það eiginlegur miðjuflokkur?

Píratar sigla nokkuð lygnan sjó með 11,4 prósent. Það er ágæt útkoma fyrir þá. Ríkisstjórnarmynstrið sem helst blasir við er VG, Samfylking og Píratar – það er þriggja flokka stjórn. Hægra megin virðast engir stjórnarmyndunarkostir í boði.
Hvaða skoðanakönnunum getum við treyst þegar styttist til kosninga?

Sverrir Agnarsson sendi mér þessa grein til birtingar. Sverrir er gjörkunnugur gerð skoðanakannana enda stjórnaði hann lengi framkvæmd þeirra á Fréttablaðinu og miðlum 365. Þetta er sérstaklega áleitið umhugsunarefni í kosningum sem stjórnast mikið af skoðanakönnunum og umræðum um þær. Það er ljóst að kannanir fyrir síðustu kosningar voru býsna misvísandi – og því rétt að slá varnagla fyrir kosningarnar núna. Um þetta fjallaði ég aðeins í grein fyrir stuttu síðan, hana má lesa hérna.

En hér fer á eftir grein Sverris Agnarssonar.

- - --

Í umræðunni haustið 2016 voru kannanir 365gagnrýndar harkalegast og jafnvel lagt til að þær yrðu bannaðar vegna ábyrgðaleysis og sumir töldu niðurstöðum þeirra meðvitað hagrætt einhverjum pólitískum öflum til framdráttar. Ástæða þessarar gagnrýni var að niðurstöður kannana 365 miðla voru á á skjön við aðra sem reglulega birta kannanir. Þessi gagnrýni er viðvarandi og birtist t.d í skrifum á Hringbraut.is og Herðubreið nú í lok sumars.

Kannanir Félagsvísindastofnunnar, Gallup og MMR sem allt tímabilið á milli kosninga eru gerðar í viðhorfshópum á sjö dögum meðtölvusamskiptum og niðurstöður birtar reglulega með tilheyrandi pælingum sérfróðra blaðamanna – eru einfaldlega ALDREI reyndar í kosningum– því RÉTT fyrir kosningar BREYTA þessi könnunarfyritæki um aðferð.

Félagsvísindastofnun og Gallup skipta til hálfs yfir í CATI (computer assisted telphone interviwing) aðferðina og hringja út eins og 365 gerir alltaf. Samtímis er könnunartímabilið stytt í 2-3 daga og kosningaspárnar eru sem sagt byggðar ábreyttum aðferðum en þeim sem fyrirtækin nota að jafnaði.

MMR heldur sér við að netið eingöngu – en styttir könnunartímabilið eins og hinir en hættir um leið að gefa upp svarshlutfall sem auðvitað versnar þegar skilafrestur til svara styttist.

Kosningaspá.is sem reyndi í samvinnu við Kjarnann í aðdraganda kosninganna síðastliðið haust– 2016 – að blanda saman könnunum fráöllum könnunarfyritækjunum, og vigtuðu þær eftir fyrirfram ákveðnum stöðlum, voru út á túni þegar meðalfrávik flokkanna sem voru á mestri hreyfingu, Sjálfstæðisflokks og Píratar, er skoðað eða 4,5, (sjá í meðfylgjandi töflu). En voru í fjórða sæti hvað varðar þá flokka sem komu manni á þing með 2 í meðafrávik.

Þar var 365 var næst úrslitum með 1,21 meðalfrávik, Gallup með 1,71, MMR með 1,81 og Félagsvísindastofum lengst frá 2,36.

Niðurstaðan hlýtur að vera sú að símakannannir eins og 365 mæla dægursveiflur best og að sjálfsögðu eru þær á skjön við sjö daga meðaltalskannanir hinna fyrirtækjanna – sem auðvitað skila svipuðum niðurstöðum enda allar gerðar með sömu aðferð í netpanelum, sem valdir eru með sömu aðferðum og eins uppbyggðir og viðhaldið.
Smá upprifjun um Sjóð 9

Það er erfitt að dæma hvaða áhrif fréttir af Bjarna Benediktssyni og fjármunum sem hann náði að taka úr Sjóði 9 í Glitni munu hafa á kosningabaráttuna.

En minna má á að á dögunum í kringum hrun var gríðarlegur darraðardans í bönkunum. Fólk þusti þangað í þeirri von að bjarga peningunum sínum. Það voru ekki síst þeir sem áttu fé í peningamarkaðssjóðunum – því ljóst varð að hefðbundnar bankainnistæður væru tryggðar.

Fólk bæði kom í bankana og hringdi í gríð og erg. Sumir náðu einhverju út, aðrir ekki. Sumum var sagt að peningarnir þeirra yrðu færðir, en það var svo ekki gert – ekki heldur þótt símtölin væru hljóðrituð.

Það er hefur aldrei dulist neinum að sumir voru í betri aðstöðu til að bjarga peningunum sínum en aðrir – vegna tengsla sinna.

Loks brá ríkisstjórnin á það ráð að taka ábyrgðina á Sjóði 9. Ríkið lagði honum til peninga. Megnið af fjármununum sem þar voru endurheimtust. Hugsanlega hefði komið til uppþota ef ekki hefði verið gripið til þessara aðgerða. Eftir hrunið voru sjóðirnir fullir af verðlitlum draslpappírum. En svo voru aðrir sjóðir sem nutu ekki viðlíka björgunarþjónustu.