arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Halldór á hvíta tjaldinu

Djöflaeyjan var með skemmtilega úttekt á fyrstu kvikmyndunum sem gerðar voru eftir sögum Halldórs Laxness í gærkvöldi. Þessar myndir eru gerðar af útlendingum, Salka Valka af Svíum 1954, Brekkukotsannáll og Paradísarheimt af Þjóðverjum árin 1973 og 1977.

Allar myndirnar eru teknar á Íslandi – en þær eru misjafnlega íslenskar. Salka Valka er mjög í anda sænskra kvikmynda þessa tíma, enda er hún tekin af sjálfum Sven Nykvist – einhverjum besta kvikmyndatökumanni sögunnar – en þýsku myndirnar voru gerðar fyrir sjónvarp, þær eru það sem núorðið kallast mini-seríur. Leikararnir í Brekkukotsannál og Paradísarheimt voru þó íslenskir – það sýnir glöggt kannski virðinguna sem leikstjórinn Rolf Hädrich bar fyrir sögum Laxness. Af þeim litlu brotum sem maður sá í gærkvöldi virðist leikstíllinn vera nokkuð hægur og leikhúslegur.

En manni finnst eins og þessar myndir hafi verið gerðar af elskusemi – sögunum er fylgt mjög nákvæmlega.

Eins og kom fram í þættinum er furðulegt að þessar myndir hafi varla verið sýndar fyrr en þá. Á því verður gerð bragarbót á hátíðinni Laxness í lifandi myndum sem verður í Bíó Paradís í næstu viku.

Síðar tóku Íslendingar við að kvikmynda verk Halldórs. Í þættinum í gær var getið Silfurtunglsins sem Hrafn Gunnlaugsson gerði fyrir sjónvarp, en síðar komu Atómstöðin, Kristnihald undir Jökli og Ungfrúin góða og húsið, íslenskar bíómyndir í fullri lengd.

Það hafa líka verið uppi áform um að kvikmynda Sjálfstætt fólk. Einhvern tíma var meira að segja talað um að Ang Lee, einn merkasti kvikmyndaleikstjóri sem nú er uppi, vildi taka að sér verkið – en úr því varð víst ekki.

Úr Brekkukotsannál. Myndin var í lit, en það gátu Íslendingar ekki séð, því íslenska sjónvarpið var í sauðalitum á þeim árum. Leikmyndin var reist inn í Gufunesi.
Kína og fríverslunin

Í tengslum við heimsókn Wen Jiabaos, forsætisráðherra Kína kemur aftur upp umræðan um fríverslunarsamning við Kínverja. Það hafa verið í gangi viðræður milli ríkjanna um þetta, en þær sigldu í strand. Á sama tíma hefur það gerst að athafnamanninum Huang Nubo var meinað að kaupa land á Íslandi. Það studdist örugglega við meirihlutavija meðal íslensku þjóðarinnar, var semsagt vinsæl ákvörðun.

Það hafa verið í gangi viðræður um fríverslunarsamning við Kína. Þær hafa verið í pattstöðu og skýringarnar eru í rauninni ekki flóknar. Það er erfitt að gera fríverslunarsamning við ríki eins og Kína. Ýmsar ástæður eru fyrir því:

Kína er ekki réttarríki, öll völd þar er í höndum klíku sem nefnir sig kommúnistaflokk, aðbúnaður verkafólks þar er skelfilegur og Kína getur undirboðið flest lönd í heiminum hvað vinnuafl varðar.

Kína virðir ekki reglur um höfundarrétt og gagnkvæmni er ekki fyrir hendi – Kínverjar falast eftir því að kaupa land og fjárfesta á Vesturlöndum en setur miklar hömlur á landakaup og fjárfestingar í Kína.

Kína framleiðir ótrúlegt magn af varningi sem er búinn til lítinn tilkostnað, fluttur út og grefur undan iðnaði og verslun í ríkjunum sem kaupa af þeim, en á móti eru Kínverjar tregir á að kaupa vörur frá öðrum löndum. Það er erfitt að sjá að verði eitthvað jafnræði í þessari verslun.
Aðventa á fjöllum, Kristín Marja og ný bók eftir Gyrði

Í Kiljunni annað kvöld fjöllum við um verkefni hjónanna Sigurjóns Péturssonar og Þóru Hrannar Njálsdóttur. Það birtist bæði á sýningu á Þjóðminjasafninu og í bók sem nefnist Aðventa á fjöllum. Þau hjónin fóru á slóðir Fjalla-Bensa, sem varð söguhetja Gunnars Gunnarssonar í skáldsögunni Aðventu, á Mývatnsöræfum og við Jökulsá.

Kristín Marja Baldursdóttir rithöfundur segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Í þáttinn kemur líka ungur höfundur, Sólveig Jónsdóttir sem er að senda frá sér bókina Korter. Hún gerist í Reykjavík og fjallar um líf fjögurra ungra kvenna. Þetta er fyrsta bók Sólveigar.

Kolbrún og Páll Baldvin fjalla um nýja ljóðabók Gyrðis Elíassonar, sem nefnist Hér vex enginn sítrónuviður, ljósmyndabókina Óð eftir Davíð Þorsteinsson og Englasmiðinn eftir Camillu Läckberg.

En Bragi hefur undir höndum röntgenmynd af Hannesi Sigfússyni.

Sæluhúsið á Fjöllum. Ein af myndum Sigurjóns og Þóru Hrannar úr bókinni Aðventa á fjöllum.
Almennur sóðaskapur

Hér í frétt RÚV er sagt frá því að hópur hafi verið stofnaður á netinu þar sem fólk er hvatt til að fara út og tína rusl í svartan plastpoka.

Mun ekki af veita. Sóðaskapurinn í borginni eftir veturinn er almennur og skelfilegur – maður veltir því fyrir sér hvað sé að fólki sem hendir rusli út um allt.

Hvernig hegðar það sér á öðrum sviðum tilverunnar?

Maður lítur undir runna og út í horn – alls staðar er rusl.

Það segir í fréttinni að borgin ráði ekki við þetta.

Hún gengur reyndar ekki undan með sérlega góðu fordæmi. Götuhreinsun er afskaplega veikburða, nema helst á sumrin þegar starfskrafta skólafólks nýtur við, og sorphirða hefur verið skorin niður.

Í morgun var hirt sorp hér í hverfinu – þá voru liðnir fjórtán dagar frá því sorpið hafði verið tekið síðast, en á milli var páskahátíðin þar sem fellur til mikið heimilissorp.
Nóbelshagfræðingur: Vandasamt að hafa stjórn á krónunni

Hér er merkilegt viðtal við Nóbelsverðlaunahagfræðinginn Robert Mundell um íslensku krónuna – það er spurt hvort sé vit í því að land með íbúafjölda Staten Island haldi út sínum eigin gjaldmiðli.

Mundell er sérfræðingur í gjaldmiðilssvæðum – optimum currency areas.

Mundell telur það mjög torvelt, gjaldmiðillinn sé mjög berskjaldaður og fjármagn geti sogast inn og út með slæmum afleiðingum.

Viðtalið er í þætti sem nefnist Planet Money á National Public Radio, en þarna kemur líka við sögu Íslendingur að nafni Baldur Héðinsson.

Um viðtalið má líka fræðast í bloggi Sigurgeirs Orra hér á Eyjunni – hann tekur saman nokkra punkta úr því.
Fólkið fyrst

Eva Joly á í erfiðleikum í frönsku kosningunum., en fyrri umferð þeirra verður nú um helgina. Hún er kannski ekki nógu mælsk, hún er útlendingur – vændræði með stefnu hennar og Græningja í kjarnorkumálum hafa líka spillt fyrir. En Græningjar hafa svosem aldrei skorað hátt í forsetakosningum – í fyrri umferðinni er aðalmálið að vera með til að vekja athygli á málefnum flokkanna og til að styrkja samningsstöðu þeirra.. Í seinni umferðinni er kosið milli tveggja efstu, það eru ávallt leiðtogi hægrimanna og leiðtogi sósíalista – undantekningin var 2002 þegar Jean Marie Le Pen komst í seinni umferðina.

Maðurinn sem er að setja strik í reikninginn í kosningunum núna er hinn 61 árs gamli Jean-Luc Mélenchon, frambjóðandi Vinstri fylkingarinnar. Hann virðist vera sá frambjóðandi sem nær að tala beint til óánægðra kjósenda og í skoðanakönnunum hefur fengið allt upp í 17 prósent. Mélenchon er víða lýst sem óðum vinstri manni, en hann hefur þó verið meðlimur í Sósíalistaflokknum – sem hefur margoft stjórnað Frakklandi – og verið ráðherra á vegum flokksins.

Mélenchon yfirgaf Sósíalistaflokkinn 2008 og stofnaði Vinstri flokkinn svokallaðan.

The Economist gagnrýndi franska forsetaframbjóðendur fyrir að horfa alveg framhjá hættunum sem steðjuðu að franska hagkerfinu. Blaðið sagði að frambjóðendurnir þegðu um það sem skipti mestu máli.

Það er þó ekki víst að þetta eigi við um Mélenchon. Hann talar um að niðurskurðaraðgerðir í Evrópuríkjum séu að hafa öfug áhrif, þær magni kreppuna frekar en hitt, hann talar um ójöfnuð – og jú, hann er með róttækar tillögur eins og 100 prósenta skatt á tekjur yfir 500 þúsund evrum, eftirlaun fyrir alla sem eru komnir yfir sextugt, tuttugu prósenta hækkun á lágmarkslaunum og að Evrópski seðlabankinn skuli lána ríkjum með eins prósents vöxtum – eins og bankarnir fá. „Fólkið fyrst,“ er eitt kosningaslagorð Mélenchons.

Mörgum kann að virðast þetta út í hött – en kannski eru tillögur hinna engu raunsærri.

Mélenchon virðist hafa tekist það sem hefur ekki gerst í kosningum í Frakklandi í langan tíma, að fá verkalýðsstéttina á sitt band. Það hefur verið sagt að verkamenn hafi unnvörpum yfirgefið vinstrið og farið að kjósa Þjóðfylkingu Le Pens, sem er lengst til hægri. Það vakti mikla athygli þegar Mélenchon malaði Marine Le Pen, frambjóðanda Þjóðfylkingarinnar, í sjónvarpskappræðu um daginn og þótti sýna fram á hún bæri ekki hag verkafólks fyrir brjósti.
Hömluleysi

Fyrir hrun var í gangi viss þöggun i stjórnmálaumræðu, en nú er í gangi hömluleysi, menn láta allt vaða. Það er kannski skárra, en margt sem flýtur með er í meira lagi sérkennilegt.

Fyrrverandi formaður Framsóknarflokksins vill láta reka sendiherra Evrópusambandsins á Íslandi úr landi.

En á sama tíma erum við í nánu ríkjabandalagi með Evrópusambandinu – tökum upp lög og reglur þaðan, notum gjaldmiðil þess í alþjóðaviðskiptum og stundum mikla verslun við það.

Erum að auki í aðildarviðræðum við sambandið. Þær kunna að vera misráðnar, sitt sýnist hverjum um það, en þær voru samþykktar á Alþingi eins og lög gera ráð fyrir.

Það er líka margt í mörgu:

Norðmenn eiga stóran þátt í þvi að Icesavemálið er nú fyrir EFTA-dómstólnum (dómstólaleiðin) – ættum við kannski að reka sendiherra þeirra úr landi?
Raunalegt að fylgjast með

Noregur er réttarríki – og því er ekki komist hjá því að halda opin réttarhöld yfir Anders Breivik.

En það er raunalegt að horfa upp á þennan mann, fjöldamorðingjann, heilsandi með kveðju hægriöfgamanna, grátandi yfir eigin orðum – ekki af eftirsjá, nei, heldur vegna sjálfsupphafningar.

Helst vildi maður að hægt hefði verið að loka manninn inni og henda svo lyklinum, en, nei, það er ekki aðferð réttarríkisins.

Breivik er talinn sakhæfur. En það er líka ljóst að maðurinn er sýkópati – og þegar maður fylgist með honum í réttarsalnum kemur líka upp í hugann orðið narcissismi.
Úr Silfri gærdagsins

Hér er hluti viðtalsins við Evu Hauksdóttur úr Silfrinu í gær, en þarna talar hún um femínisma. Menn geta haft misjafnar skoðanir á því sem Eva segir, en hún setur mál sitt fram af stillingu – og sjálfsagt að fjalla um þetta á þeim nótum:
Að skipta um stuðningsmenn

Það er merkilegur viðsnúningur að meirihluti kjósenda Sjálfstæðisflokks ætli nú að kjósa Ólaf Ragnar Grímsson. Til skamms tíma var hann algjör persona non grata í þessum hópi.

Kannski má telja einstætt í stjórnmálum að pólitíkus skipti um stuðningsmenn á ferli sínum?

En skoðanakönnun Fréttablaðsins bendir til þess að tveir þriðju kjósenda Sjálfstæðisflokksins vilji kjósa Ólaf.

Á móti eru 81 kjósenda Samfylkingarinnar sem hyggjast kjósa Þóru Arnórsdóttur – það er mjög afdráttarlaust. .Einu sinni sótti Ólafur Ragnar fylgi sitt þangað.

Það er nokkuð jafnt milli þeirra meðal kjósenda Framsóknarflokksins, en Þóra nýtur nokkurs meirihluta meðal kjósenda Vinstri grænna.

Það er ekki spurt um nýju framboðin og forsetakosningarnar. Ég myndi veðja á að Þóra hafi yfirburðafylgi meðal þeirra sem gætu hugsað sér að kjósa Bjarta framtíð, meirihluta meðal kjósenda Dögunar, en að Ólafur Ragnar hafi forskot meðal stuðningsmanna Lilju Mósesdóttur og Samstöðu.
Þingmenn og forsetakosningar

Hingað til hefur maður lítt orðið var við að þingmenn taki afstöðu til forsetaframbjóðenda, og það er mjög líklegt að þeir fari varlega í það . Þó kann að verða breyting þar á, til dæmis skrifar þingflokksformaður Framsóknar á Facebook-síðu sína:
Silfrið í dag

Eins og áður er komið fram verður Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra gestur í Silfri Egils á morgun. Af öðrum gestum má nefna Evu Hauksdóttur, pistlahöfund og bloggara, sem ræðir um innflytjendamál og femínisma, og Gunnlaug Jónsson sem nýskeð hefur sent frá sér athyglisverða bók sem nefnist Ábyrgðarkver.

Eva Hauksdóttir.
Objet trouvé

Plastmál sem Jóhanna Sigurðardóttir hafði drukkið úr var slegið á 105 þúsund krónur eftir uppboð.

Þessi tegund af list kallast object trouvé (fundinn hlutur) – svo við setjum þetta aðeins í samhengi listasögunnar.
Titanic siglir enn

Líklega var það satt að Titanic gæti ekki sokkið. Það svamlar allavega enn um í vitund okkar – og gerir væntanlega um ókomna framtíð.

Titanic er eitt af stóru ævintýrunum í sögunni – það hefur allt, dramb, fall, hetjuskap, sorg og dauða og margar litlar sögur sem fléttast inn í stóru söguna.

Undanfarið hef ég séð heilar þrjár myndir sem segja frá Titanic, eða einhvern hluta af þeim. Mynd sem var í sjónvarpinu í gær er eftir höfund þáttanna Downton Abbey – það var nánast eins og Downton Abbey fært yfir á Titanic. Myndin gekk meira og minna út á stéttaskiptinguna sem er aðalatriðið í breskum þáttum af þessu tagi.

Stéttaskiptingin var reyndar ærin á Titanic – hin fræga mynd James Cameron fjallaði mikið um hversu skelfing þvingandi samfélag hástéttarinnar var fyrir einstaklinga. Það sem situr þó meira í manni er að farþegarnir á fyrsta farrými áttu miklu auðveldara með að bjarga sér en þeir sem voru á þriðja farrými.

Þetta er undir lok þess tíma sem nefnist belle epoque – þar hafði hið fína líf hástéttarinnar náð undursamlegri fágun. Tvær heimstyrjaldir bundu í raun endi á þetta. Núorðið hefur hástéttin mjög svipaðan smekk og allir aðrir.

En Titanic siglir semsagt enn – og þeir sem vilja fá brot af sögunni geta til dæmis keypt sér úr sem eru framleidd úr stáli úr skipinu fræga.
Á Pressunni

Á Pressunni má sjá þessa heldur glaðlegu mynd og undir er eftirfarandi myndatexti sem má sjá ef rýnt er í myndina og rifjar upp vísuorð Megasar, „ég er ekki ég, ég er annar“.
Ólafur Ragnar lætur heyra í sér – frá útlöndum

Það fór ekki svo að Ólafur Ragnar minnti ekki aðeins á sig, nú þegar er kominn mótframbjóðandi í forsetaembættið sem gæti fellt hann.

Ólafur mun reyndar vera nokkuð í sviðsljósinu í næstu viku, þegar Wen Jiabao, forsætisráðherra Kína, kemur í opinbera heimsókn hingað.

Þá verður sjálfsagt rifjað upp hvað Ólafur hefur verið mikill vinur Kínverja – sem er umdeilt.

En það var kannski ekki von á öðru en að rödd Ólafs myndi hljóma frá útlöndum. Hann hefur jú gefið út að eiginlega kosningabaráttu hefji hann ekki strax.

En Ólafur talar beint til fylgismanna sinna á Íslandi – og þeirra sem voru ákafastir á móti Icesave – þegar hann segir í viðtali við bandaríska fréttavéfinn The Business Insider að Gordon Brown ætti að biðja Íslendinga afsökunar á framgöngu sinni gagnvart þeim.
Svanfríður og stuðið í Hagaskóla

Hljómsveitin Svanfríður sem ætlar að koma saman í Austurbæjarbíói í kvöld var vinsæl þegar ég var í Hagaskóla. Þá máttu hljómsveitir enn koma og halda böll í gagnfræðaskólum – en stuttu síðar bönnuðu skólastjórar það. Það var mikið áfall fyrir hljómsveitabransann, tekjurnar sem sveitirnar gátu haft af spilamennsku snarminnkuðu. Þær höfðu ekki lengur nein verkefni í miðri viku.

Ég veit ekki alveg hvers vegna þetta bann var sett á, það var mikil bannárátta í íslensku samfélagi á þessum tíma, en ég held ekki að hljómsveitirnar hafi verið neitt sérlega siðspillandi. Við tóku ár þar sem var flutt tónlist af plötum á skólaböllum. Svo varð diskóið allsráðandi.

Ég man eftir að minnsta kosti tveimur Hagaskólaböllum með Svanfríði. Þetta var rosa stuðband – og flutningur þeirra mæltist geysivel fyrir, ekki síst trylltu þeir skólabörnin þegar þeir léku Alice Cooper slagarann School's Out.

Kannski fór það fyrir brjóstið á skólastjórunum?

Svo gaf Svanfríður út plötuna What's Hidden There? Hafandi verið á böllum með sveitinni keypti ég plötuna. Hún er nokkuð fágæt, skilst mér, og er á vísum stað í hljómplötusafni mínu inni í geymslu.
Fjölmiðlaslagur

Hún er athyglisverð skoðanakönnunin sem birtist í Fréttablaðinu í dag þar sem sést að Ólafur Ragnar Grímsson og Þóra Arnórsdóttir eru jöfn að fylgi. Það eru þó ríflega 30 prósent sem ekki taka afstöðu.

Þóra kemur úr fjölmiðlum og er eftirlæti þeirra – það má eiginlega segja að DV, Fréttatíminn og Fréttablaðið styðji hana.

Á sama tíma les maður á forsíðu DV að Ólafur Ragnar sé „maður sundrungar“.

Aðrir frambjóðendur komast ekki að. Maður hefði haldið að Herdís Þorgeirsdóttir ætti að geta haft meira fylgi, en fjölmiðlarnir hafa að mestu sniðgengið hana. Hún virðist ekki eiga mikið innhlaup þar.

En það er greinilega mikil þekking á fjölmiðlum og almannatengslum samankomin í framboði Þóru. Herferðin þar sem undirskriftum var safnað um síðustu helgi bar vott um það – má í rauninni segja að þá hafi aðrir sem voru í framboðshugleiðingum verið hræddir burt.

Annað sem ber vott um klókindi er þegar þau koma fram af fullum krafti í helgarblöðunum og segja frá gömlum syndum Svavars – það er sagt að á netinu sé í gangi dreifibréf þar sem er sagt frá gömlum málum sem tengjast honum.

Enginn sem ég hef spurt kannast við að hafa séð þennan póst, en það skiptir ekki máli, það er gott að koma strax fram og sýna iðrun – þannig má eiginlega segja að þetta útspil sé pre-emptive eins og það heitir í herfræðum.

Það gæti þó verið að fleiri frambjóðendur meldi sig inn í baráttuna. Ari Trausti Guðmundsson virðist vera í framboðshugleiðingum. Hann fær á sig þann lítt smekklega andróður að hann vilji reyna að tvístra andstæðingum Ólafs Ragnars svo forsetinn haldi velli.
ESB, dómstólaleiðin og Icesave

Einhver kynni að halda því fram að aðkoma Evrópusambandsins að Icesavemálinu nú þegar það er fyrir EFTA-dómstólnum sé til marks um að Evrópusambandið sé ekkert sérlega spennt fyrir því að fá Íslendinga þangað inn. En þeir sem slíkt segja þekkja kannski ekki hugsanaganginn í Brussel og regluveldið þar.

Svo eru að aðrir sem kynnu að halda því fram að Íslendingum hafi verið fullkunnugt um að dómsmál væru í vændum ef þeir höfnuðu Icesave-samningunum, og það hafi meira að segja verið hávær umræða hér um að lítil hætta væri fólgin í dómstólaleiðinni. Svo voru reyndar aðrir sem héldu því fram að ESB-þjóðir myndu ekki vilja fara í mál. En þetta var partur af áhættunni sem Íslendingar tóku þegar þeir höfnuðu Icesave.

Það er hins vegar lítið látið með þá staðreynd að enn eru allar líkur á að þrotabú Landsbankans muni standa undir Icesave-kröfunum – þær þarf að borga í beinhörðum gjaldeyri og verða dýrari eftir því sem krónan sígur. Íslenskir innistæðueigendur fengu hins vegar sitt í hrundum og verðliltum krónum.

Eins og menn ættu að muna snýst málið einkum um tvennt, mismun á grundvelli þjóðernis og innistæðutryggingakerfi Evrópusambandsins. Ýmsir lögfróðir menn sem hafa fjallað um málið, meðal annars Þjóðverjinn Tobias Fuchs, hafa sagt að líklegra sé að Íslendingar yrðu dæmdir vegna fyrri atriðisins.

Árni Páll Árnason, fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra, setur eftirfarandi færslu inn á Facebook-síðu sína:

„Það er ömurlegt að sjá talsmann stækkunarstjórans flytja þennan margtuggna órökstudda boðskap. Enn einn ganginn er því haldið fram að Ísland eigi að bera ábyrgð á því að innstæðutryggingakerfi standist hrun heils fjármálakerfis, þótt framkvæmdastjórn ESB sjálf eigi engin svör við því hvernig bregðast eigi við slíku kerfishruni – hvorki samkvæmt gildandi regluverki né með nýrri tilskipun. Engin þörf er að stefna Íslandi til að tryggja að innstæðutryggingar virki innan Evrópu – við brugðumst við algeru fjármálahruni með svo árangursríkum hætti að Bretar einir munu græða um milljarð punda á að tryggja innstæður eigin borgara. Er ekki tími til kominn að skipta um forrit hjá framkvæmdastjórninni?“
Ríkisstjórnin og Rammaáætlun

Það er ljóst að skilja mun milli ríkisstjórnarflokkanna að mörgu leyti í aðdraganda kosninganna á næsta ári.

Vinstri Grænir munu af kappi reyna að fjarlægja sig aðildarumsókn að Evrópusambandinu.

Og Samfylkingin mun reyna að komast burtu frá stefnu VG í orkumálum. Í dag var á aðalfundi Landsvirkjunar rætt um möguleika á lagningu sæstrengs til Bretlands.

Þar voru framarlega samfylkingarkonuurnar Bryndís Hlöðversdóttir, stjórnarformaður Landsvirkjunar, og Oddný Harðardóttir fjármálaráðherra.

Til að leggja slíkan sæstreng þarf að virkja. Rammaáætlun takmarkar mjög möguleikana á nýjum virkjunum – og hún slær vatnsaflsvirkjanir af borðinu.

En Rammaáætlunin mun í fyrsta lagi mæta mikilli mótspyrnu í þinginu – og í öðru lagi mun hún ekki halda lengur en líftíma þessarar ríkisstjórnar.
Hvað með EES?

Það er ákveðin þversögn í því þegar menn tala um fullveldisafsal ef Íslendingar ganga í ESB en eru um leið hæstánægðir með EES saminginn.

Í raun er skrítið að í allri þessari umræðu um fullveldi skuli ekki heyrast fleiri raddir sem krefjast þess að Íslendingar gangi úr EES. En slíkar raddir heyrast eiginlega ekki.

Marlene Wind, prófessor í Evrópufræðum við Kaupmannahafnarháskóla, skrifar grein um stöðu Dana innan ESB í Politiken.

Um leið víkur hún orðum að Íslandi og Noregi sem hún segir að séu kallaðar kopinationer innan Evrópusambandsins. Það mætti ýmist þýða sem ljósritunarþjóðir eða eftirhermuþjóðir, þjóðir sem yfirtaka lög frá ESB án þess að hafa nokkuð um þau að segja.

„De – altså EØS-lande som Norge og Island – er i dag nødsaget til at kopiere al EUs lovgivning, men har ikke nogen som helst indflydelse på den. Landene er derfor blevet kaldt kopinationer“
Össur í Silfrinu

Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra verður gestur í Silfri Egils á sunnudaginn. Við munum meðal annars ræða aðildarviðræðurnar við ESB, samstarfið í ríkisstjórninni og sitthvað fleira.

Af öðrum gestum í þættinum má nefna Evu Hauksdóttur, pistlahöfund og bloggara.
Hnignun Nokia

Fyrir nokkrum árum var ég á ráðstefnu í Finnlandi og var þá boðið í aðalstöðvar Nokia. Það sýnir hversu mikilvægt fyrirtækið er að maðurinn sem tók á móti okkur var Esko Aho, fyrrverandi forsætisráðherra landsins, maðurinn sem sagður er bera helsta ábyrgð á því að hafa komið Finnlandi í Evrópusambandið.

Hann var þá orðinn starfsmaður Nokia.

Aho romsaði upp úr sér tölum um hversu marga síma Nokia hefði framleitt. Það voru einhverjir milljarðar. Maður var náttúrlega mjög impóneraður af þessu.

Nú er þetta mikla fyrirtæki á fallanda fæti. Skýringin á því er að sumu leyti sú að það framleiddi of marga síma – þ.e. Nokia lagði of mikla áherslu á sjálfan símbúnaðinn, tækið, sem varð sífellt ódýrara. Snautt fólk í Þriðja heiminum var með Nokia síma, meðan rísandi samkeppnisaðilar fóru að átta sig á því að það var innhaldið sem var málið – hugbúnaðurinn.

Það er óvíst hvernig Nokia reiðir af, en þetta er verður sjálfsagt klassískt dæmi um hvernig fyrirtæki nær yfirburðastöðu á markaði – getur ráðið forsætisráðherra í vinnu hjá sér – en uggir ekki að sér þegar tæknin breytist og þarfirnar með.

Nú er það Apple sem er leiðandi í þessum bisness. Fólk er hvatt til að fjárfesta í fyrirtækinu í fjölmiðlum – sem í sjálfu sér ætti að vera viðvörun um að gera það ekki. Apple er í raun orðið óþægilega stórt. En ekkert er eilíft í heimi tækniþróunarinnar og maður veltir fyrir sér hvað verður Apple að falli – þegar þar að kemur.
Hvers vegna?

Eins og staðan er mun það varla hafa jákvæð áhrif á afstöðu Íslendinga til ESB ef sambandið vill fá aðild að dómsmáli sem er fyrir EFTA-dómstólnum.

Þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins segir að viðræðum við ESB sé sjálfhætt ef ESB er komið í mál við Íslendinga vegna Icesave.

Fréttirnar af þessu eru óljósar – og það sem vantar eiginlega alveg er mótífið.

Hvers vegna vill framkvæmdastjórn ESB komast inn í þessi málaferli?
Sjóræningjar

Í Guardian er skrifað um hinn þýska Sjóræningjaflokk sem nýtur mikillar hylli um þessar mundir – og virðist geta ógnað hefðbundnum flokkum.

Sjóræningjaflokkurinn er aðallega samsettur úr ungum karlmönnum, hugmyndir hans eru mjög óljósar og snúast aðallega um netfrelsi og óánægju með venjulega pólitík.

Flokkurinn hefur nokkuð horft til Besta flokksins á Íslandi – til dæmis kom sendinefnd frá honum hingað til Reykjavíkur og fundaði með Jóni Gnarr.
Kiljan á Hólum

Í Kiljunni í kvöld verðum við á ferðinni í Skagafirði, nánar tiltekið á Hólum í Hjaltadal. Þar hittum við Hjalta Pálsson, sem er aðalhöfundur einnar mestu ritraðar sem nú er að koma út á Íslandi, Byggðasögu Skagafjarðar. Hjalti hefur unnið af mikilli elju við þetta verk, komið á alla bæi í Skagafirði – og fundið bæi sem voru öllum gleymdir og merkt þá.

Við stiklum á stóru í sögu Hólastaðar í fylgd Hjalta, en einnig hittum við þekktan útvarpsmann, skáld og klerk, Hjört Pálsson, sem segir okkur frá gripum í Hóladómkirkju.

Páll Baldvin og Kolbrún fjalla um tvær bækur: Snjómanninn eftir Jo Nesbö og ævisögu Þórhalls Bjarnarsonar eftir Óskar Guðmundsson.

En Bragi sýnir okkur dónalega vísu þar sem einn höfunda er Davíð Stefánsson.