Helíumfyllt efnahagsumhverfi

Jenný Stefanía Jensdóttir sem búsett er í Kanada sendi mér þessa grein.

- - -

Jón Ásgeir spyr stutt og laggott:,Setti ég Ísland á hausinn?‘Svarið er stutt og laggott:Nei, mikill er máttur þinn en þann vafasama heiður áttu ekki einn. Þið helíumprímusmótorar ca 30 að tölu dælduð ómældu magni af þessari gastegund inn í efnahagsreikninga örhagkerfisins, sem síðan sprakk með látum. Og veistu Jón Ásgeir, þegar maður andar þessari gastegund að sér, verður maður skrækróma!

Las opnugreinina með opnum hug og af aðdáunarverðri yfirvegun.Reyndar hef ég haft faglegan áhuga á þessu viðskiptamódeli feðganna s.l. 20 ár.Fyrsta áratuginn var áhuginn blandaður aðdáun, enda full ástæða til.Fyrir ca 15 árum fór Bónus í rjómafleytingar, og hóf að selja jólabækur með miklum afslætti.Ýmsir rómantíkerar höfðu áhyggjur af þessari þróun, þar á meðal ég.Vildi sjá viðskiptaflóruna sem fjölbreyttasta og var sannfærð um að þessi fleyting myndi ganga af litlu bókaverslunum dauðum.Það gekk eftir.

Á hádegisverðarfundi með viðskiptafræðingum þar sem þessi rjómafleyting bar á góma, spurði ég Jóhannes, hvort hann sæi fyrir sér að selja sólarlandaferðir í Bónus kannski líka?Hann svaraði ekki laust viðhroka:Því ekki, ef við getum boðið neytendum vöru á lægra veðri, þá verða engin takmörk sett.Þetta varnefninlega lykilinn af viðskiptamódelinu sem gerði ráð fyrir tveimur vinningshöfum, eigendum og neytendum,skítt með hinar breyturnar í jöfnunni :birgjar, samfélagslega ábyrgð, langtímaávinning, samkeppnislög og jafnvel skattalög.

Ég er svo bláeyg og einföld að það er staðföst skoðun mín að heilbrigð viðskipti geti aðeins virkað ef allir aðilar bera eitthvað úr býtum.Þó ég hafi tröllatrú á mannlegu eðli, þá trúi ég ekki að nokkur maður geti höndlað of mikil völd, of mikið fjármagn án þess að spillast verulega.

Jón Ásgeir ræðir EBITDA, eigið fé, hagnað og aðrar mælistikur í greininni.Mér finnst það áhugavert, einkum og sér í lagi að hann er pikkfastur í heliumfylltum tölum og skautar milli fjárhagsára.Eigið fé Glitnis 200 milljarðar, nei líklega nær 90 milljörðum.10% EBITDA í árslok 2007 af erlendri starfsemi, telst þokkaleg ein sér, en allir fjármálafræðingar vita að EBITDA mælikvarði einn sér er stórhættulegur af mörgum orsökum, því hann tekur ekki grundvallarþætti í rekstri með í reikninginn og er eingöngu til þess fallin að fegra útkomu, og auðvelda fljótan hugarreikning.Ekki er laust við að maður haldi að útlánastarfsemi og verðmat fyrirtækja s.l. 10 ár hafi byggst í meira og meira mæli á þessari mælistiku.

Það er líka áhyggjuefni að kjarnastarfsemin Hagar, skuli hafa tapað 17% af eigið fé fyrirtækisins fyrstu 6 mánuði fjárhagsársins 2008, þegar allt lék enn í lyndi.

Jón Ásgeir hefur unnið hart það er hárrétt og uppskorið samkvæmt því að hans mati,en þetta á við um velflest vinnufært fólk.Uppskeran er hins vegar afstæð og fólk sem lagt hefur hart af sér telur líka að það hafi uppskorið, ekki síst í andlegum verðmætum, sem ekkert helíum fær breytt.Mörgu fólki finnst nefninlega veraldleg verðmæti ekki endilega vera eina forsenda hamingju. Fyrir hönd fjölmargra fyrirtækja sem stundað hafa heiðarleg viðskipti og lotið lögum og reglum, hafna ég algjörlega þeirri hrokafullu fullyrðingu að : „fá fyrirtæki myndu standast álíka skoðun og Baugur hefur gert.“Margur heldur mig sig …….

Gleðilegt nýtt ár 2009 til allra réttlátra sem ranglátra,enginn einasti maður hvorkiskúrkur, loddari, róni, ræfill eða alþingismaðurhefur meðvitað og markvisst orsakað þennan harmleik, en á hinn bóginn er ég sannfærð um hverjir bera hina raunverulega ábyrgð.Prímusmótorar helíumvímunnar sem keyrð var af græðgi og þeir sem áttu að passa upp á þrýstinginn í mótornum.