arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Katrín vinnur sigur á fundi VG – tekur við sem forsætisráðherra á morgun

Katrín Jakobsdóttir hafði góðan sigur þegar sáttmáli nýrrar ríkisstjórnar var samþykktur með yfirgnæfandi meirihluta á löngum og ströngum fundi Vinstri grænna í kvöld. Tölurnar voru 75 með, 15 á móti, 3 sitja hjá. Þetta gerðist þrátt fyrir andstöðu þingmannanna Rósu Bjarkar Brynjólfsdóttur og Andrésar Inga Jónssonar.

Það má leiða getum að því að ef stjórnarsamstarfið hefði verið fellt, þá hefði Katrín vikið úr formannssæti í flokknum. Hún var í raun að leggja sjálfa sig undir, það hefur væntanlega haft áhrif. En hún kemur út úr þessu sem óskoraður formaður flokksins og með stuðning til að leiða hann inn í stjórn – og í forsætisráðuneytið. Þar verður hún fyrst stjórnmálamanna sem koma úr flokknum sem telst vera yst til vinstri. Það er sögulegt.

Vísir segir frá því að á fundinum hafi komið fram að Vinstri græn fái forsætisráðuneytisinsumhverfisráðuneytið og heilbrigðisráðuneytið plús forseta Alþingis. Þar verður væntanlega Steingrímur J. Sigfússon líkt og sagði í grein sem birtist hér á vefnum í fyrradag. Það var kannski eðlilegt að flokkurinn tæki við umhverfisráðuneytinu – en heilbrigðisráðuneytið er ekki auðvelt meðferðar. Þar hrópa þúsund raddir á meiri þjónustu og meira fé, þolinmæðin er afar lítil, verkin erfið, mótstaðan mikil og tregðulögmálin sterk. Í síðustu ríkisstjórn virkaði það eins og Óttarr Proppé væri skilinn eftir á köldum klaka með heilbrigðismálin.

VG vill sjálfsagt helst vilja láta dæma sig af velferðarmálunum og loftslagsmálunum á þessari stjórnartíð. Það verður varla uppi hávær krafa um virkjanir og aðgerðir í loftslagsmálum njóta orðið útbreiddrar hylli.

Svo er spurningin hvað Rósa Björk og Andrés Ingi gera. Þau vildu ekki fara í stjórnarmyndunarviðræður og vilja heldur ekki stjórnarsáttmálann. Það er býsna afgerandi. Þá eru eftir 9 af 11 þingmönnum VG sem styðja stjórnina. Það þýðir að í stjórnarliðinu eru 33 þingmenn í stað 35. Á því er býsna mikill munur. Á Fésinu eru alls kyns vangaveltur um hver geti verið staða Andrésar og Rósu, og meðal annars á það bent að ekki hafi allir þingmenn Samfylkingarinnar stutt stjórnarsamstarf við Sjálfstæðisflokkinn 2007. En eins og stendur virkar eins og þau séu frekar einangruð og spurning hvaða traust þingmenn sem styðja stjórnina bera til þeirra. Þetta gæti birst á næstunni við nefndarkjör. Það eru sjálfsagt opnar dyr fyrir bæði Rósu og Andrés hjá Samfylkingu og Pírötum – Samfylkingin sem hefur fært sig allverulega til vinstri hugsar sér sjálfsagt gott til glóðarinnar með VG í stjórn með íhaldinu og Píratar og Samfó virka sammála í öllum málum.

En það er svosem ekki nýtt að reytist þingmenn af VG þegar flokkurinn fer í ríkisstjórn. Ríkisstjórn Jóhönnu endaði uppi sem minnihlutastjórn vegna þess. Katrín Jakobsdóttir tekur að öllu óbreyttu við sem forsætisráðherra Íslands á morgun.

Katrín á skjánum hjá RÚV eftir fundinn í kvöld.
Mengaða Reykjavík

Við ákveðin veðurskilyrði er loftmengun í Reykjavík meiri en gerist í milljónaborgum erlendis. Síðustu daga hefur Reykjavík verið með menguðustu borgum. Það er svosem engin ráðgáta hvernig á þessu stendur. Skýringin er gríðarlega mikil bílanotkun – og ekki bætir úr útbreiðsla nagladekkja sem slíta malbiki og róta upp tjöru og óhreinindum.

Í fyrradag var varað við miklu svifryki í bænum og fólki ráðið frá því að vera gangandi á ferli nálægt stórum umferðargötum. Þá hafði verið þurrt loft í nokkra daga. Nú er komin smá úrkoma og þá sest rykið.

Mér varð óvart á að strjúka hendinni yfir afturglugga bifreiðar áðan og hún leit svona út á eftir. Virkar eins og þetta sé mestanpart tjara – það var ekki sérlega auðvelt að þvo þetta af.
Valashblettir og servíettumenning á lágu stigi

Lesendabréfasíðan sem bar nafnið Velvakandi var oft besta efnið í Morgunblaðinu, það var í þá tíð allir landsmenn lásu Moggann. Annað var eiginlega óhjákvæmilegt. Margir frábærlega góðir pennar skrifuðu í Velvakanda eða hringdu inn skilaboð – og það var rætt um fjölbreyttustu málefni. Nú er þetta allt komið inn á Facebook, fáir láta sér detta í hug að skrifa í blöðin, en á samskiptamiðlunum er auðvitað engin ritstýring eins og var í Velvakanda gamla.

Hér er frábært bréf frá því snemma árs 1968. Þarna fjallar söngkonan ástsæla, Guðrún Á. Símonar um hvernig megi ná Valashblettum úr jólafötum barna. Valash var appelsínugosdrykkur, framleiddur á Akureyri. Guðrún hefur afdráttarlaust svar við því og klykkir út með að „servíettumenning“ sé á mjög lágu stigi hérna.

Viðbrögð við bréfi Guðrúnar létu ekki á sér standa, því Guðrún Jacobsen skrifaði fáum dögum síðar og tók undir með nöfnu sinni söngkonunni. Þar er um að ræða Valashbletti í „silki damask munnþurrkum sem keyptar voru í Færeyjum á leiðinni til Malorku.“
Umhverfisráðherrann nýi

Það kann að virðast góð hugmynd að fá mann úr hugsjóna/hagsmunasamtökum til að verða ráðherra. Vinstri græn kalla Guðmund Inga Guðbrandsson, framkvæmdastjóra Landverndar, inn í ríkisstjórn sem umhverfisráðherra. Guðmundur hefur starfað í flokknum.

Þetta getur orðið til þess að lægja öldur innan flokksins við stjórnarmyndun. Það gæti virkað ágætlega. Til lengri tíma litið er það vafasamara. Guðmundur kemur úr samtökum sem eru vön að gera ítrustu kröfur um náttúruvernd. Samtök af þessu tagi byggja á hugsjón sem fólk deilir í mismiklum mæli – þau eru þrýstihópur. En þegar komið er í stjórnmálin þarf að gera málamiðlanir, þá fæst ekki allt fram, oft reyndar sáralítið. Skrefin geta verið ósköp smá – og stundum reyndar afturávið.

Það er þá sem bakland baráttumanns eins og Guðmundar getur orðið mjög óþolinmótt og jafnvel klikkað alveg. Hefðbundinn stjórnmálamaður á að sumu leyti auðveldara með að bregðast við slíku. Þetta getur semsagt virkað ágætlega innanflokks, að minnsta kosti um tíma, en útávið, og þegar til lengri tíma er litið, er það ekki jafnvíst. En svo er máski einfalt að skipta Guðmundi út eins og gerðist með Gylfa Magnússon og Rögnu Árnadóttur í Jóhönnustjórninni. Maður myndi tæplega leggja mikið undir að vist hans í stjórninni verði löng.

Ríkisstjórn Katrínar fyrr í dag. Guðmundur umhverfisráðherra er aftast til hægri. Hann er ekki ýkja þekktur maður en í dag hefur maður heyrt að hann sé kallaður Mummi.
Sjálfstæðismenn með stór og feit ráðuneyti

Stjórnarsáttmálinn er bundinn inn í litla bók, fallega myndskreytta. Teikningarnar munu vera gerðar af Viktoríu Buzukínu, grafískum hönnuði sem er upprunin í Úkraínu en býr á Íslandi. Það er skemmtilegt.

Sáttmálinn er fullur af góðum fyrirheitum í heilbrigðis-, menntamálum-, samgöngumálum- og húsnæðismálum. Virðist vera ágætt plagg, en svo er spurning hvernig mönnum gengur að fylgja honum. Það er ekki eins og þetta sé nákvæmur listi þar sem er hægt að merkja við búið og gert. Mikið af þessu eru eilífðarverkefni.

En virðisaukaskattur á bókum verður felldur niður.

Svo geta menn skoðað ráðherraskiptinguna. Hefðin er að hér á Íslandi sé mikið ráðherraræði. Ráðherrar spila sóló. Þeir vasast í sínum málaflokkum án þess að ráðfæra sig við aðra ráðherra eða samstarfsflokkana. Reyndar stendur í stjórnarsáttmálanum að efla eigi Alþingi – en það er reyndar í flestum stjórnarsáttmálum. Fátt breytist samt.

Manni sýnist Sjálfstæðisflokkurinn vera að fá ansi mikið fyrir að gefa eftir forsætisráðuneytið. Hann er auðvitað langstærstur stjórnarflokkanna þriggja, en það er spurning hvort þetta geti ekki valdið erfiðleikum. Þarna gæti reynt mjög á samstarf flokksforingjanna og myndugleik Katrínar Jakobsdóttur í forsætisráðuneytinu. Hvað mun hún geta gengið langt til að taka fram fyrir hendurnar á til dæmis dómsmálaráðherra úr Sjálfstæðisflokknum?

Sjálfstæðisflokkurinn fær fjármálaráðuneytið, utanríkisráðuneytið, dómsmálin, sjávarútvegs- og landbúnaðarmálin auk ferðamálanna. VG eru með forsætisráðuneytið, umhverfisráðuneytið og hið ógnarlega heilbrigðisráðuneyti – þar í gegn liggur bein leið ti óvinsælda.

Framsókn er náttúrlega minnsti flokkurinn í ríkisstjórninni og fær menntamálaráðuneytið, samgönguráðuneytið og velferðarráðuneytið. Framsóknarmenn voru ánægðir á fundi í gær, allir fundarmenn greiddu atkvæði með – en þetta eru kannski ekki ýkja stórir bitar. Reyndar fá Framsóknarmenn líka formann fjárlaganefndar sem er langáhrifamesta þingnefndin.
Harðstjórn talnanna – eða var annað í boði?

Árni Páll Árnason, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, tjáir sig ekki mikið um íslensk stjórnmál þessa dagana, en í gærkvöldi skrifaði hann um ríkisstjórnarmyndunina á Facebook. Árni fagnaði því að Katrín Jakobsdóttir yrði forsætisráðherra og skrifaði svo að þetta væri í samræmi við niðurstöður kosninganna, hvað sem stjórnmálamenn reyndu gætu þeir ekki komist framhjá þeim. Það sé „harðstjórn talnanna“ eins og hann kallar það.

Glaður að heyra af nýrri rikisstjórn undir góðri forystu. Katrín Jakobsdóttir er vinkona mín, hreinlynd, trygglynd, dugmikil og skörp svo af ber. Við verðum ekki svikin af henni í forsætisráðuneytinu.

Að öðru leyti: Kosningar ráða ríkisstjórnarmyndun. “No tyranny is worse than the tyranny of numbers” var einu sinni sagt, þegar engin leið var að mynda þá stjórn sem sjalfskipaðir spekingar höfðu helst viljað mynda. Þannig var það líka núna.

Allir lýðræðislega þenkjandi stjórnmálamenn þurfa að virða kosninganiðurstöður og virða og vinna með þeim flokkum sem landsmenn kjósa. Það gerir VG nú, rétt eins og Björt Framtíð og Viðreisn gerðu fyrir ári, Sjálfstæðisflokkurinn gerði 2013 og Samfylkingin gerði árið 2007. Hættum svo að úthúða flokkum fyrir að gera það eina rétta: Að spila úr þeim spilum sem kjósendur skammta þeim.

Þessi ummæli vekja ekki almennan fögnuð, enda kannski ekki von á. Gamall flokksfélagi Árna Páls, Karl Th. Birgisson, er einn af þeim sem mótmæla honum harðlega.

Hér er engin talnaspeki á ferð. Fleiri samstarfskostir voru í boði, en Vg kusu þennan. Og hann er utan um óbreytt ástand, nema að tjasla upp á það í nauðsynlegri þjónustu sem síðustu tvær ríkisstjórnir vanræktu en standa vörð um allt hitt. Það þýðir ekki að kenna neinum tölum um það.

Það verður sjálfsagt hægt að deila lengi um hvort aðrir möguleikar á ríkisstjórn voru í stöðunni. En allir voru þeir tæpir. Nú er heldur ekki víst að stjórn Katrínar sé með nema 33 þingmenn örugga. Slíkt gekk á árum áður, til dæmis hafði Viðreisnarstjórnin um tíma mjög nauman meirihluta. En á tíma samskiptamiðla gæti það reynst erfiðara.
Um Iðnaðarbankann – en dálítið úr einu í annað

Ég man fyrst eftir Iðnaðarbankahúsinu við Lækjargötu þegar það brann 1967. Þá fuðruðu líka upp timburhús sem voru í kring, lyktina lagði yfir bæinn, ég gleymi henni aldrei. Þau voru ekki endurreist, en Iðnaðarbankinn stóð áfram. Þetta var aldrei neitt sérlega fallegt hús og engin stórkostleg eftirsjá í því. Maður vonar helst að það verði ekki einhver skelfing sem kemur í staðinn.

Ég átti samt bankaviðskipti þarna um árabil, og fjölskylda mín líka. Bankinn var partur af mínu nærumhverfi, þorpinu eins og ég kalla það stundum. Alla og Palli í bankanum voru vinir okkar. Tengdafaðir minn labbaði oft þarna yfir í bankann, stundum bara til að kíkja í kaffi – það var partur af hversdeginum hans.

Nú eru öll bankaútibú horfin úr miðbænum, við erum öll í viðskiptum á netinu. Í raun vinnum við alls kyns störf fyrir bankann sem hann sá um áður. Að sýnu leyti er þetta er ósköp þægilegt, og manni fannst þetta gríðarleg tækninýjung á sínum tíma, en ýmis mannleg samskipti hverfa við þessa vélvæðingu.

Bensínafgreiðslumennirnir hjá Skeljungi voru allir saman reknir um daginn. Ég skrifaði grein um bensínafgreiðslumennina á Birkimelnum fyrir nokkrum árum. Þar var Guðmundur Benjamín fremstur í flokki, feikilega vinsæll meðal Vesturbæinga, um hann er þessi frétt á Vísi. Um daginn var póstmaðurinn sem bar út hjá okkur um langt árabil fluttur til í starfi. Hann þekkti allt fólkið sem bjó í hverfinu, bréf bárust til viðtakanda og ekkert rugl. Það er þó bót í máli að ég er farinn að hitta Kidda með póstpoka hér og þar um bæinn, hann er glaður og reifur. Kiddi bjó í 30 ár í New York, var aðallega í því að liðsinna fólki. Stefán Jón Hafstein skrifaði bók um hann. Kiddi er alltaf í jakkafötum með bindi. Honum finnst ekki kalt hérna á veturna miðað við New York.

Svona lítur það út sem kemur í stað Iðnaðarbankahússins. Þarna er reynt að brjóta upp fletina í húsinu í margar einingar, svo ekki sé ein stór og yfirgnæfandi framhlið. Framhliðin næst okkur minnir dálítið á gamalt hús sem stendur í Kirkjstræti, svo má greina Hæstarétt í þeirri næstu, svo mætti jafnvel segja að við séum komin upp í Borgartún. Margir staldra reyndar við Ferrari-bifreiðina fremst á myndinni. Þarna ríkir mikið góðæri.

Þetta rímar samt ágætlega við hús sem voru byggð í Lækjargötunni fyrir um tveimur áratugum – hvort sem það er gott eða ekki. Annað var reist af Hinu íslenska bókmenntafélagi, hitt hýsti í upphafi verslunina Top Shop og var í eigu Baugs.
Jólakaffið á Nýja Íslandi

Hér að neðan má sjá jólakaffið sem vinir mínir á Nýja Íslandi bjóða upp á. Þau selja kaffi til styrktar Icelandic River Heritage Sites – ágóðinn fer í að sýna sögustöðum í Íslendingabyggðum ræktarsemi. Til dæmis hafa þau gert upp bæinn Engimýri af miklum myndarskap og þar er vinsæll viðkomustaður í gömlu Íslendingabyggðunum. Þar bjó meðal annarra Sigtryggur Jónasson, frumkvöðullinn sem hefur verið kallaður faðir Nýja Íslands.

Í jólakaffinu eru sérvaldar og ristaðar baunir, en félagið hefur boðið upp á fleiri tegundir, sem heita til að mynda Tíu dropar, Earl of Dufferin, Fjallkona og Nýja Ísland og Pioneer. Nú er unnið að því að endurbyggja hús sem nefnist Fagriskógur en til er þessi fallega mynd af því. Þar bjó Baldwinson-fjölskyldan.

En kaffið þessi jólin lítur svona út.
Dagur býður sig fram með Samfylkingu sem hefur endurheimt sjálfstraustið

Dagur B. Eggertsson segist ætla að bjóða sig aftur fram til borgarstjóra. Hagur hans kann að hafa vænkast nokkuð. Samfylkingin er ekki lengur skammaryrði og feimnismál, líkt og þegar flokkurinn var með rétt yfir fimm prósenta fylgi eftir kosningarnar 2016.

Nú er Samfylkingin orðin stærsti flokkurinn í stjórnarandstöðu og næst stærsti flokkur landsins samkvæmt nýjum Þjóðarpúlsi Gallups. Menn gengu nánast út frá því sem vísu um tíma að Vinstri græn yrðu stærri en Samfylkingin í borginni og gætu í krafti þess gert tilkall til borgarstjórastólsins í endurnýjuðum vinstri meirihluta. Þetta gæti farið á annan veg nú þegar VG er í ríkisstjórn.

Það verður sjálfsagt hart tekist á um ýmis mál í borgarstjórnarkosningunum í maí næstkomandi, líklega helst skipulagsmálin og húsnæðismálin. En almennt hafa kjósendur í Reykjavík hallast svo mjög til vinstri að ólíklegt er að Sjálfstæðisflokkurinn nái völdum í borginni. Enn er á huldu hver mun leiða Sjálfstæðismenn gegn Degi og félögum, það ræðst ekki fyrr en eftir áramót.

Það kann auðvitað að breyta einhverju að Björt framtíð er nánast búin að vera sem stjórnmálaafl, þótt hún eigi enn fulltrúa í borgarstjórninni. Óvíst er hvernig BF hagar framboðsmálum sínum. Píratinn Halldór Auðar Svansson ætlar að hætta, en samband Pírata og Samfylkingarinnar einkennist núorðið af því að flokkarnir eru nánast sammála í öllum málum – gætu í raun verið einn og sami flokkurinn.

Samfylkingunni er mjög að aukast sjálfstraustið aftur og Dagur mun varla þurfa að fela að hann komi úr þeim flokki. Einn liður í þessu er endurreisn Jóhönnu Sigurðardóttur sem verður víða vart. Jóhönnu er hampað sem miklum og mikilhæfum leiðtoga í nýrri bók, sjónvarpsþáttum og viðtölum. Hún erhelsta leiðarljós Samfylkingarinnar, gleymdir eru formennirnir Össur og Ingibjörg Sólrún og það er kominn hjúpur yfir hremmingarnar sem leiddu til algjörs fylgishruns ríkisstjórnar Jóhönnu. Sumt af þessu er nánast í anda þess sem kallast hagíógrafía.
Mikilvæg frásögn Steinunnar Valdísar á ofbeldinu sem hún varð fyrir

Steinunn Valdís Óskarsdóttir, fyrrverandi borgarstjóri og alþingismaður, átti feiknarlega sterka innkomu í Silfrið hjá Fanneyju Birnu í dag. Steinunn lýsti ofsóknunum sem hún varð fyrir eftir hrun þegar hópur fólks stóð kvöld eftir kvöld utan við heimili hennar, meðal annars karlar í kraftgöllum. Þetta var gróft og óhugnanlegt einelti gagnvart henni og fjölskyldu hennar.

Þetta var í upplausnarástandinu eftir hrun. Stundum lá við múgræði, að reitt fólk ætlaði að taka lögin í sínar eigin hendur. Í þessu tilviki snerist málið um stjórnmálamenn sem höfðu þegið fé frá stórfyrirtækjum í kosningabaráttu. Þar voru ýmsir nefndir til sögunnar, eins og sjá má í fréttum frá þessum tíma, auk Steinunnar Guðlaugur Þór Þórðarsson, Helgi Hjörvar, Björn Ingi Hrafnsson og fleiri.

Auðvitað voru þessar styrkveitingar óeðlilegar – og síðar hafa verið sett lög sem gera þær óheimilar. En svona gerðust kaupin á eyrinni fyrir hrun.

En ofsinn beindist gegn Steinunni Valdísi. Hún gerði samviskusamlega grein fyrir styrkjunum í fjölmiðlum. En það var hún sem var tekin fyrir. Vaktin var staðin utan við heimili hennar, ekki hinna. Maður veltir fyrir sér hvaða skýringar eru á þessu. Þótti hún liggja betur við höggi en hinir. Eða var það vegna þess að hún er kona?

Þetta endaði með því að Steinunn Valdís sagði af sér þingmennsku vorið 2010, þrýstingurinn á hana innan úr flokknum varð líka mikill og flokksfélagar hennar skoruðu á hana að hætta. Hún hvarf úr pólitík. En aðrir sem voru í svipaðri stöðu og hún hörkuðu af sér og störfuðu áfram. Frekar karlarnir en konurnar – því Þorgerður Katrín hvarf líka úr varaformannsstóli hjá Sjálfstæðisflokknum.

Frásögn Steinunnar í Silfrinu í morgun var mjög einlæg og mikilvægt að hún skuli birtast. Hana má sjá hér á vef RÚV. Og maður spyr hvað þeim hafi gengið til sem réðust á hana með þessum hætti og hvernig þeim líði með gjörðir sínar nú?
Yashin teygir sig eftir jörðinni á plakati sem minnir á Sovéttímann

Plakatið fyrir Heimsmeistaramótið í fótbolta á næsta ári er mjög athyglisvert. Á því sést markmaðurinn Lev Yashin teygja sig eftir bolta. Yashin var stjarna á Sovéttímanum, frægasti knattspyrnumaðurinn í sæluríki kommúnismans, klæddist svörtu og var kallaður Svarta köngurlóin. Max de Haldevang skrifar á vefinn Quartz og les ýmislegt út úr plakatinu. Þarna séu ýmis tákn sem er merkilegt að skoða á tíma þegar Rússland er að hefja sig upp með því að halda stóran heimsíþróttaviðburð – eins og Ólympíuleikana í Sotsí fyrir fáum árum.

Yashin var úr verkamannafjölskyldu og var sagður hafa fengið sér sígarettu og vodkastaup fyrir leiki.Þetta minnir náttúrlega á tímann þegar Sovétríkin voru annað af tveimur stórveldum – og virtust um tíma eiga í fullu tré við Bandaríkin. Yashin hefur fingurna á bolta sem umbreytist í jörðina eins og hún er utan úr geimnum.

Þarna eru minni tímanum þegar Rússar kepptu við Bandaríkjamenn í geimferðum. Rússar hafa reyndar mikla þörf á að gera efnahagslíf sitt miklu fjölbreyttara og það er sagt að Pútín muni boða tæknivæðingu næst þegar hann fer í forsetaframboð – og vinnur auðvitað. En eins og sakir standa geta Rússar státað sig af því að hafa hrist upp í Bandaríkjunum með sveit tölvuhakkara, internettrölla og netmálaliðum sem eru meðal annars unglingar frá Makedóníu. Fyrir utan kjarnorkuvopnin og hin stóra her er er Rússland vanþróað ríki. En þarna er minnt á að Rússar hafi eitt sinn “átt framtíðina”.

Plakatið er í anda konstrúktívisma, stefnu í list og hönnun sem varð vinsæl í Rússlandi á árunum eftir byltinguna 1917. Það er til mikið af kröftugri áróðurslist í þessum stíl. Hún lagði áherslu á kraft, hugarflug og nýsköpun. Síðar vék hún fyrir hinum þunglamalega sósíalrealisma Stalínstímans – það var allt steindautt – en ýmislegt úr konstrúktívisma, sem hafði að megininntaki að listin skyldi vera í þjónustu samfélagsins (les. verkalýðsins), heldur áfram að skjóta upp kollinum í hönnun og auglýsingagerð.
Jólalegur Skólavörðustígur 1988 (og smá um göngugötur)

Þetta er frábærlega jólaleg mynd af Skólavörðustígnum eins og hann leit út fyrir um það bil 30 árum. Myndinni var deilt af Pétri P. Johnson á vefnum Gamlar ljósmyndir og segir þar að hún sé tekin 1988. Manni finnst ekki svo ýkja langt síðan en gatan er mikið breytt frá því þarna er. Þeir sem þekkja árgerðir bíla geta kannski ráðið í ártalið.

Lágreistu gömlu húsin standa enn hægra megin götunnar, þar á meðal Bergshús þar sem Þórbergur leigði á tíma Ofvitans. Þar var leikfangabúð. Pétur rakari er enn á sínum stað og svo Gjafahúsið þar sem voru seldar bastkörfur, krukkur og krúsir og alls kyns varningur. Húsin sem þarna komu í staðinn munu seint fá einhver fegurðar- eða hönnunarverðlaun.

Tösku- og hanskabúðin er á horninu gengt Tukthúsinu – það er reyndar ekki langt síðan hún flutti upp á Hlemm. Aðeins ofar er svo vefnaðarvöruverslunin Vogue með sínum auðþekktu skærum utan á.

Það er ró og friður á myndinni, ekki hræða á ferli. Hún er líklega tekin að næturlagi eða á sjálfum jólunum. Rauðu ljósaseríurnar sem ná alla leið upp að kirkjunni eru býsna hátíðlegar.

Það er deilt um takmarkanir á bílaumferð á Skólavörðustíg. Sumir verslunareigendur eru ósáttir við að götunni sé lokað í marga daga fyrir jólin. Það verður að segjast eins og er að jólaverslun Íslendinga í Miðbænum er sáralítil núorðið. En í raun væri mest ástæða til að loka Skólavörðustígnum efst, næst Hallgrímskirkju og tengja þá við torgið fyrir framan kirkjuna. Þar er langflest fólkið á ferli. Kirkjan er vinsælasti viðkomustaður túrista í bænum. En þar eru bílar líka að troðast innan um ferðamennina, og þar að auki tvær akgreinar og bílastæði báðum megin.

Kannski samræmist það ekki umferðarskipulagi að loka þarna efst í götunni, en í raun er það nokkurt hálfkák að loka bara neðsta partinum. Máski mætti hugsa sér að allur Skólavörðustígurinn yrði göngugata, en það verður þá að gera almennilega, ekki bara með því að loka hippsum happs. Þá þyrfti að breyta götunni, gera hana meira aðlaðandi, svo þetta sé ekki bara bílagata læst með hliði og ótútlegum steinsteyptum blómapottum sem eru settir þarna niður á sumrin.
Hin gamla og súra Jerúsalem og níhilistinn Trump

Jerúsalem er að mörgu leyti fáránlegur staður. Heilög borg fyrir gyðinga, kristna og múslima. Ævaforn borg sem í aldanna rás hefur kallað það versta fram í mönnunum, trúarofstæki og hatur á þeim sem eru ekki sama sinnis. Kristnir Evrópumenn lögðu í hverja krossferðina á fætur annarri til að ná undir sig Jerúsalem. Fóru um með morðum og ránum undir krossinum. Múslimar urðu ofan á, stjórnuðu borginni lengi, en strax í fornöld var hún farin að trylla menn. Það byrjaði fyrir tíma Rómverja.

Ég dvaldi eitt sinn nokkra hríð í Jerúsalem, fannst erfitt að slíta mig frá sjónarspilinu sem þar fer fram. Múslimunum við Klettamoskuna, gyðingunum við Grátmúrinn, kristna fólkinu sem fer um með alls kyns undarlegu látbragði á vegi krossins. Þetta er fjarskalega áhugaverður staður. Maður skynjar mikla sögu, en um leið gríðarlega frekju og tilætlunarssemi, skort á kærleika og auðmýkt. Já, í raun verstu hliðar trúarbragðanna. Í reynd er Jerúsalem kannski allt nema helgur staður, bara súrt og gamalt þrætuepli, fullt af máðu grjóti.

Ísraelar hafa lengi verið að ýta Palestínumönnum lengra og lengra burt úr Jerúsalem. Ein grunnhugmynd þeirra sem þrá ísraelskt stórríki er að Jerúsalem verði höfuðborg Ísraels. Þetta er vond hugmynd og hættuleg. Ísrael á þegar prýðilega höfuðborg sem nefnist Tel Aviv, auðuga borg sem iðar af lífi, stendur fallega við sjóinn – þar er allt sem þarf.

Þegar Bandaríkjaforseti leggst á sveif með þeim sem vilja gera Jerúsalem að höfuðborg og ákveður að flytja bandaríska sendiráðið í Ísrael, virkar það eins og einhvers konar brjálsemi. Bandaríkin leggjast þarna á sveif með forstokkuðum ofstækisöflum. Ekkert ríki í heiminum hefur sendiráð í Jerúsalem. Borgin nýtur engrar viðurkenningar sem höfuðborg Ísraels. Þjóðarleiðtogar vara við þessu. Þetta er hrein ögrun við múslima, eins og Donald Trump sé viljandi að hella olíu á eld. Þetta er ekki bara þjónkun við mestu ofbeldisöflin í Ísrael, heldur er þetta eins og þrá eftir því að magna upp átök og stríð. Því hefur verið haldið fram að Trump sé níhilisti – það virðist ekki fjarri lagi.

Eftir að hafa dvalið í Jerúsalem á sínum tíma komst ég að þeirri niðurstöðu – sem er langt í frá að vera frumleg – að eina vitræna leiðin fyrir borgina væri að hún yrði lýst alþjóðlegt griðasvæði. Að Sameinuðu þjóðunum yrði falin stjórn hennar og allir hefðu þar jafnan rétt, gyðingar, múslimar og kristnir menn. En þetta verður víst seint – Jerúsalem kallar ekki beint fram friðarhugsjónir í brjóstum manna.