arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hægri og vinstri vega salt

Skoðanakannanir eru ruglingslegar þessa dagana – og í raun ábyrgðarhluti að staðhæfa mikið út frá þeim. Það kemur skoðanakönnun að morgni og hún sýnir eitt, svo kemur skoðanakönnun um hádegið og hún sýnir annað.

Í fyrri skoðanakönnuninni sem birtist í dag er Sjálfstæðisflokkurinn nálægt kjörfylginu 2013 og þar er ríkisstjórn stjórnarandstöðuflokkanna vart möguleg, í þeirri síðari er Sjálfstæðisflokkurinn talsvert minni og ríkisstjórn Pírata, VG, Samfylkingar og BF möguleiki.

Þetta er allt frekar ruglandi en líkast til stefnir í það sem hefur legið í loftinu allt frá því farið var að ræða kosningar í haust, nefnilega að myndun ríkisstjórnar verður mjög erfið. Stjórnarkreppa gæti jafnvel verið í uppsiglingu. Ríkisstjórnin er kolfallin og nægir varla að fá Viðreisn til liðs við sig, ef svo ólíklega vildi til að hún kærði sig um það – slík stjórn myndi til dæmis hafa Sigmund Davíð Gunnlaugsson í liðinu og þurfa að stóla á að hann spilaði með.

„Umbótastjórnin“ svonefnd (Píratar, VG, Samfylking og BF) er varla inni í myndinni heldur. Nái þessir flokkar meirihluta verður hann svo naumur að slík stjórn yrði fjarska ótraust. Hún er varla á vetur setjandi ef meirihlutinn er ekki nema eitt þingsæti eða svo. „Villikettir“ síðasta kjörtímabils eru vinstri flokkunum í fersku minni – hver veit hvaða kettir kunna að leynast í þingliði sem er fullt af óreyndu fólki?

Varla hjálpar að Píratar árétta nú skilyrði um að næsta kjörtímabil verði stutt, semsagt að líftími næstu stjórnar verði „eitt og hálft ár eða tvö og hálft ár“ eins og Birgitta Jónsdóttir segir í viðtali við RÚV. Þetta er nokkuð sem hugsanlegir samstarfsflokkar Pírata hafa sáralítinn áhuga á og þeim finnst ekki þægilegt að Píratar tali um þetta sem „skilyrði“ fyrir stjórnarsamstarfi.

Eins og árar í stjórnmálum þar sem ríkisstjórnir eru fljótar að verða fjarskalega óvinsælar – ekki bara á Íslandi heldur víðar í veröldinni – getur þetta virkað eins og ávísun á ótímabært valdaafsal. Það eru eiginlega meiri líkur á því en minni að eftir stutt kjörtímabil komist „hinir“ að.

Eftir að stjórnarandstöðuflokkarnir fjórir fóru að ráða ráðum sínum um stjórnarmyndun er ekki óeðlilegt að líta svo á að hér vegi salt hægri og vinstri vængur. Annars vegar Píratar, VG, Samfylking og BF sem fara þá saman í stjórn ef þeir geta, hins vegar Sjálfstæðisflokkur, Framsókn og Viðreisn. Annar hvor vængurinn verður með meirihluta eftir kosningarnar á laugardaginn, en hann verður væntanlega mjög naumur.

Þetta gæti verið ávísun á að langan tíma taki að mynda ríkisstjórn eða jafnvel stjórnarkreppu. Guðni forseti gæti þurft að grípa í taumanna. Og einhvern tíma í ferlinu gætu farið að koma í ljós ríkisstjórnarmynstur sem ekki blasa við í kortunum núna og sem flokksforingjar jafnvel þverneita að komi til greina.

Annars gæti hreinlega stefnt í að kosið verði aftur á næsta ári.
Hinar ofurvinsælu bækur Jeffs Kinney

Meðal gesta í Kiljunni í kvöld er mjög athyglisverður höfundur, einn mesti metsöluhöfundur sem nú er uppi. Hann heitir Jeff Kinney, er Bandaríkjamaður, bæði rithöfundur og skopmyndateiknari, en hermt er að bækur hans hafi selst í 165 milljónum eintaka – og sú tala fer ört hækkandi.

Bókaflokkur Kinneys heitir Diary of a Wimpy Kid, það kemur ný bók um hver jól og hún fer undantekningalaust í efsta sæti metsölulista í Bandaríkjunum. Hér á Íslandi hafa bækurnar verið að koma út undir heitinu Dagbók Kidda klaufa. Þetta eru hugsanlega vinsælustu barnabækur heims síðan á tíma Harrys Potter.

Afrek Kinneys er ekki síst að fá börn til að lesa sem almennt hneigjast kannski ekki sérstaklega til lestrar. Bækurnar hans eru með stóru letri, þær eru með skemmtilegum myndum, hann segir sjálfur að þær byggi á bröndurum sem hann tengir saman, þeir þurfa að vera meira en þrjú hundruð talsins til að bókin gangi upp að hans sögn.

Húmorinn er hlýlegur, söguhetjurnar Greg Heffley og vinur hans Rowley, eru venjulegir strákar, kannski frekar nördar en hitt. Uppátæki þeirra heppnast ekki alltaf. Það kemur ekki á óvart að Kinney sjálfur er afar viðkunnanlegur maður eins og sjá má í viðtalinu í Kiljunni.

Það gengur á með ýmiss konar lestrarátökum. Sífellt er verið að segja börnum að þau þurfi að lesa meira og foreldrum er uppálagt að halda að þeim bókum. En þá er líka spurning um lesefni – að finna bækur sem börnin vilja lesa og færa þeim heim sanninn um að lestur sé ánægjulegur. Stundum má jafnvel tala meira um bækurnar sjálfar og minna um gildi lestrar sem slíks.

Bækur Jeffs Kinney eru sérlega gagnlegar í þessu sambandi. Víða um heim á ferðalögum hef ég séð börn niðursokkin í þær. Kvikmyndir hafa reyndar líka verið gerðar eftir þeim.

Ég læt þess svo getið að Diary of a Wimpy Kid bækurnar hafa verið í miklu uppáhaldi hjá Kára syni mínum sem hefur fengið þær í jólagjöf síðan hann var lítill strákur og ávallt gleypt þær í sig á jólanótt – svo er líka um mörg börn í Ameríku.
Fer þessu ekki að ljúka?

Því verður varla lýst með orðum hvað kosningar í Bandaríkjunum eru orðnar óskemmtilegar. Þeim mun gífuryrtari sem frambjóðendur eru, þeim mun meiri líkur eru á að þeir fái athygli. Það er skelfing að fylgjast með því hvernig fjölmiðlar lepja upp hroðann og dreifa honum af áfergju. Hugsjónir blaðamennsku um gagnrýna hugsun og sjálfstæða dómgreind fá að fjúka út í veður og vind.

Það er tillhlökkunarefni að forsetaskrípaleiknum í Bandaríkjunum lýkur eftir tíu daga. Maður er búinn að fá yfirdrifið nóg af þessu og langar ekki að sjá meira. En kemst varla hjá því. Þetta er eins og íþróttakappleikur sem hefði átt að vera löngu búið að flauta af.

Svo er vitað að þetta byrjar fljótt aftur. Forsetakjör í Bandaríkjunum tekur svo langan tíma núorðið að maður trúir því varla að nokkur tími sé til að stjórna landinu. Innan fárra missera verða menn farnir að mæna á næstu kosningar. Þetta er ótrúlega langdregið, leiðinlegt – og skaðlegt – ferli, skrípamynd lýðræðis.

Fjölmiðlarnir munu heldur ekki hafa lært neitt, þótt einhverja iðrun megi kannski finna nú þegar hillir undir kjördag. Það verður áfram sama áherslan á áhorfstölur, hvað sem það kostar, sami smelludólgahátturinn, og víst að það fyrsta sem sekkur með þessu er heilbrigð og gagnrýnin þjóðfélagsumræða.
Skilti og lukt

Ég setti þessa mynd hér á vefinn fyrir nokkru, hún sýnir lækinn í Reykjavík, sem Lækjargata heitir eftir, séðan með myndavél Daniels Bruun frá því kringum aldamótin 1900.

Maður veltir fyrir sér sögu konunnar sem gengur þarna út á brúnna, á leið upp Bakarabrekkuna, barnsins sem er á undan henni og grípur í handriðið, en svo fór ég að skoða skiltið sem er þarna, ég sé ekki hvað á því stendur, og lugtina sem er falleg í sjálfri sér, en hefur brotnað þannig að eftir er bara grindin sem hefur verið utan um ljóskerið.

Það verður að segjast eins og er að flest á myndinni er frekar hrörlegt. Og ef luktarinnar hefur ekki notið við hefur sjálfsagt verið mjög dimmt þarna að kvöldlagi.

Svo sá ég þessa mynd á vefnum Gamlar ljósmyndir. Hún er miklu skýrari, þarna sér maður bæinn betur, flestöll húsin á myndinni eru horfin, en þau tvö fremstu til vinstri hafa verið endurbyggð. Svo glittir í Pósthússtræti 3 lengst til hægri, en það hús sem var byggt sem barnaskóli 1882 en var svo pósthús, síðan lögreglustöð, svo aftur pósthús, en hýsir nú starfsemi Hins hússins.

Þetta er Lækjartorg, þar er garður með girðingu, skólprenna er meðfram götunni hægra megin. Byggðin er fremur lágreist. Steinhúsið fyrir miðri mynd er bygging Landsbankans sem var reist skömmu fyrir aldamótin 1900, en hún brann í brunanum mikla 1915.

En það eru skiltið og luktin sem ég rak augun í. Þarna er nefnilega skiltið sem sést á fyrri myndinni og verður að segja að það er ekkert sérlega tignarlegt, þetta er spýta sem er negld á bjálka, en það væri gaman að vita hvað stendur á því. Svo er þarna sama luktin, nema þarna er hún heil, með gleri og öllu, og hefur væntanlega getað lýst þeim sem áttu leið yfir lækinn.
Fjórum dögum fyrir kosningar

Í Guardian er sagt frá því að Ísland sé besti staður í heimi fyrir konur. Það er tilkynnt að sýndur verði sjónvarpsþáttur um þetta á ITV sjónvarpsstöðinni á þriðjudagskvöld. Á vef Business Insider má fræðast um að á Íslandi séu næstmest lífsgæði í veröldinni, á eftir Noregi.

Bloomberg segir frá því að erlendir fjárfestar kunni að hafa varann á gagnvart Íslandi og jafnvel láta sig hverfa héðan ef verða stjórnarskipti sem gætu getið af sér „eitraða blöndu róttækni og pólitísks óróa“. Spákaupmenn munu semsagt hugsa sig um tvisvar.

En það er ekkert sem getur bjargað ríkisstjórninni. Hún er ekki að ná í gegn með málflutning sinn – og síðustu dagana hefur þetta dálítið mikið verið að snúast upp í hræðsluáróður eins og sjá má á þessari síðu sem ber yfirskriftina Kosningar 2016 . Þar sem birtast myndir eins og þessi hér að neðan.

Ætli svona bullugangur virki?
Klukkan 14.38

Konur ætla að leggja niður vinnu í dag klukkan 14.38 til að mótmæla launamun kynjana. Það er 24. október, 41 ár frá kvennafrídeginum mikla 1975.

Reyndar voru deilur dagana áður um hvort þetta væri kvennafrí eða kvennaverkfall. En það einhvern veginn skipti ekki máli þegar á hólminn var komið, samstaðan og einurðin sem birtist á útifundinum þann dag var einstök. Það þurfti þetta til að ná saman konum sem voru róttækar og þeim sem voru meira hægfara, en milli þeirra var talsverð gjá á þessum árum.

Þegar maður hugsar aftur er þetta einn af stórum sögulegum atburðum á Íslandi á 20. öld. Dagur af því tagi að það muna hérumbil allir hvar þeir voru.

Sjálfur var ég piltur í 3. bekk í MR. Maður fagnaði því náttúrlega að kennsla félli niður, mig minnir að það hafi verið danska hjá Ólöfu Ben. Ég fór út á skólalóðina, þar sem er útsýni yfir bæinn, og sá að fólk var farið að safnast saman á Lækjartorgi. Auðvitað mestanpart konur, en það voru líka karlar innanum. Þá skynjaði ég að eitthvað stórt var að gerast. Svo óx fjöldinn og þetta varð mannhaf. Annar eins fundur hefur ekki verið haldinn á Íslandi.

Ég var þarna einhvers staðar í mannfjöldanum og heyrði flest sem fór fram á fundinum. Ræða Aðalheiðar Bjarnfreðsdóttur er ógleymanleg, hún talaði með sinni rámu og lífsreyndu rödd beint inn í hjarta þeirra sem hlýddu. Þessi baráttukona varð þjóðhetja á samri stund.

En þetta hafði líka sínar óvæntu hliðar. Ég fór í Vesturbæjarlaugina síðdegis. Þar voru þá engar konur, enda búnings- og sturtuklefar kvenna lokaðir. Karlar í hópi fastagesta völsuðu um naktir og fundu frekar til sín. Var reyndar hálf fáránlegt.

Okkur hefur miðað áfram síðan þá varðandi jafnrétti kynjanna. En það er ennþá talsvert í land og þar speglast öfugsnúið gildismat í samfélaginu. Það er alltaf jafn óþolandi að „kvennastörf“ skuli vera svo hraksmánarlega illa launuð – meðan „karlastörf“ sem eru síst merkilegri gefa vel í aðra hönd.
Ekki samkeppnishæf lífskjör

Kosningabaráttan er farin að snúast mjög mikið um hvernig mynda eigi ríkisstjórn, hreyfingar á fylgi og hver vill vera með hverjum. Það verður að segjast eins og er að málefnin eru farin að falla dálítið í skuggann. Hinir svokölluðu stjórnmálaskýrendur eru dálítið slæmir með þetta – og ég sjálfsagt ekki barnanna bestur. Við höngum alltof mikið í skoðanakönnunum.

Á sinn hátt er þetta dálítið andlaust – og það verður að segjast eins og er að kosningabaráttan hefur mestanpart verið skelfing andlaus, maður hefði búist við meiri tilþrifum á tíma þegar blasa við stjórnarskipti og mesta fylgisleysi fjórflokksins fyrr og síðar. Það blása nýir vindar en þeir virka ekkert sérlega hvassir.

Það er á sinn hátt hressandi að sjá að Viðreisn heldur blaðamannafund beinlínis til að árétta málefnastöðuna, hann þarf sumpart að gera þetta til að brjótast út úr herkví umræðunnar um stjórnarmyndanir – og kannski kemst flokkurinn einmitt að kjarna málsins þegar hann segir brýnasta málið sé einfaldlega lífskjörin hérna:

Helsta vandamál íslensks samfélags er að lífskjör hér eru ekki samkeppnishæf við það sem býðst í nágrannalöndunum. Það er meginástæða þess að brottfluttir íslendingar umfram aðflutta eru 6000 frá 2010. Á sama tíma eru glögg merki þess að landið glími við spekileka.

Og þetta:

Kostnaðurinn af því að vera Íslendingur er of hár. Ein meginorsök þess eru háir vextir sem eru afleiðing af sveiflukenndu hagkerfi og óstöðugum gjaldmiðli. Íbúðakaupandi á Íslandi má væntast þess að greiða tvisvar – þrisvar sinnum fyrir eign sína í formi vaxta, á meðan íbúðakaupandi á Norðurlöndum greiðir einu sinni fyrir sína.

Viðreisn leggur meðal annars til myntráð til að lækka vexti, skattkerfisbreytingar, aukna innheimtu auðlindagjalda, en um leið meiri útgjöld til uppbyggingar heilbrigðisþjónustu, menntakerfis og innviða – og minni skerðingar í almannatryggingakerfinu.

Getur hugsast að þetta séu málin sem við ættum að vera að tala um fyrst og fremst nú þegar einungis fimm dagar eru til kosninga, en aðeins minna um það hverjir eru með hvaða fylgi?
Gömlu (ekki endilega góðu) dagarnir í Ríkinu

Þessi ljósmynd er stórkostlegur vitnisburður um liðna en þó ekki svo fjarlæga tíma á Íslandi. Myndin birtist á vefnum Gamlar ljósmyndir. Þarna bíður fólk eftir afgreiðslu í einu útibúi ÁTVR, Ríkinu eins og það var kallað, líklega er þetta fremur við Snorrabrautina en Lindargötu. Ég er þó ekki alveg viss.

Af klæðaburðinum að dæma er myndin tekin í kringum 1980.

Örtröðin bendir til þess að þetta sé síðdegis á föstudegi. Úrvalið í þessum búðum var ekkert til að hrópa húrra fyrir en þarna fengust þó ýmsar tegundir af rauðu og hvítu, vodka, viskí, sénever og gin, en markmið margra á árunum áður en bjórinn var leyfður – þetta er fyrir þann tíma – var að fá sem mestan vínanda fyrir sem minnstan pening.

Þá var annað hvort að kaupa bara brennivín eða tegundir sem töldust vera í milliflokki. Þar komu til sögunnar drykkir eins og Campari, Martini Bianco og Twenty-One. Þeir áttu það sameiginlegt að vera dísætir og klístruðust mikið, en magnið í flöskunni reyndist drjúgt.

Vekja má athygli á öskubökkunum sem standa upp við vegginn hægra megin á myndinni. Tóbaksvarnir höfðu þarna ekki náð þeim hæðum sem síðar varð.

Fyrir utan Ríkið var oft líf og fjör. Þar var oft fólk að selja happdrættismiða, merki og annað smálegt, enda staðirnir mjög fjölfarnir. Eftirminnilegasta er þó unga fólkið sem stóð þarna á síðari hluta áttunda áratugarins og seldi blöð sem boðuðu byltingu á Íslandi – Neista, Stéttabaráttuna og Verkalýðsblaðið.

Neisti var málgagn Fylkingarinnar en það voru trotskíistar, Stéttabaráttan var blað KSML sem voru maóistar, Verkalýðsblaðið var gefið út af EIK(ml) sem voru líka maóistar, bara á aðeins annarri línu. Stundum skarst í odda milli þeirra sem voru að selja blöðin, enda blæbrigðamunur á skoðunum þeirra, og þurfti þá stundum að vísa hinum byltingarsinnuðu ungmennum burt svo þau trufluðu ekki verslunina með áfengið.

Í sumum af þessum samtökum ríkti slíkur agi að flokksmönnum var bannað, að viðlagðri harðri gagnrýni á sellufundum eða hreinlega brottrekstri, að sjást drukknir á almannafæri. Það var jafnvel sett bann við því að vera á ferli með poka úr áfengisversluninni, það var talið geta stuðað alþýðuna og latt hana til byltingar.

Hér má sjá forsíðu Verkalýðsblaðsins frá því í ágúst 1979. Þar kemur fram eindreginn stuðningur við Pol Pot sem hafði verið settur af sem leiðtogi Kambódíu fyrr um árið.
Ragnar græðir og grillar – Pírataskutlið

Í kosningabaráttu sem er ekki beint að kveikja elda í hugum kjósenda og þar sem mikið ber á neikvæðum áróðri stendur þessi auglýsing upp úr. Ragnar Kjartansson, myndlistarstórstjarna sem skipar 9. sætið á lista VG í Reykjavík norður, græðir og grillar á sinn hátt.

Hér er annað sem gæti virkað vel, Píratar skutla á kjörstað. Langmest fylgi Pírata er meðal yngra fólks sem skilar sér illa í kosningum. Í skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar frá því í gærmorgun er fylgið 39 prósent meðal fólks sem er 18-29 ára. Þetta gæti verið svo stór breyta að það lækki fylgi Pírata um nokkur prósentustig. Eldra fólk, sem t.d. styður Sjálfstæðisflokkinn í miklu meira mæli, lætur sig ekki vanta, passar sig að mæta tímanlega á kjördag.

Ríkisstjórnin undir forystu Pírata og VG sem virtist vera í kortunum í skoðanakönnun í gærmorgun kann að reynast tálsýn. Píratar þurfa altént að hafa fyrir því að ná í atkvæðin. En það er kannski ekki nóg að vera bara á ferðinni frá 10 til 14?
Vandi Viðreisnar

Yfir núverandi og fyrrverandi Sjálfstæðismenn, þá sem eru enn trúir og þá sem eru farnir annað eða eru að íhuga það, dynur nú áróður um að atkvæði greitt Viðreisn sé ávísun á vinstri stjórn. Þetta er línan sem hefur verði gefin í Valhöll og henni verður haldið fram á kjördag.

Úr hinni áttinni heyrist svo að Viðreisn muni hlaupa í eina sæng með Sjálfstæðisflokknum ef hún fær tækifæri til. Þetta endurómar mjög kröftulega hjá Össuri Skarphéðinssyni sem vill reyna að forða því að fólk sem hefur kosið Samfylkinguna hallist í átt til Viðreisnar. Össur segir að Viðreisn og Björt framtíð vilji verða „aukahjól fallinnar ríkisstjórnar“.

Það er semsagt verið að setja undir leka til Viðreisnar bæði vinstra og hægra megin.

Fyrir Viðreisn er þetta dálítið erfitt. Hvernig getur flokkurinn svarað þessu? Viðreisn á erfitt með að kveða fast upp úr um með hverjum flokkurinn vill vinna, eðlilegast fyrir hann væri ef einhvers konar miðjustjórn væri í boði, en slíkt er ólíklegt. Um stöðu miðjunnar fabúlerar Þorsteinn Pálsson í grein á vef Hringbrautar. Hann leggur til að Viðreisn og Björt framtíð standi saman í umræðum um myndun ríkisstjórnar og geti þannig orðið „kjölfestan“ í nýrri ríkisstjórn.

Það má reyndar rifja upp að nafn flokksins, Viðreisn, vísar beinlínis í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks sem sat á árunum 1959 til 1971.

Samt er það svo að í þessu efni sannast gamla máltækið – sá á kvölina sem á völina. Það á við um Viðreisn þessa dagana.

Þorsteinn Pálsson vill að Viðreisn og Björt framtíð standi saman á miðjunni.
Sjálfstæðisflokkurinn sem heit kartafla – og minningin um hinar sögulegu sættir

Það er til marks um óróann í stjórnmálunum að flokkar sverja af sér vinstri hægri að ætla að vinna með Sjálfstæðisflokknum. Þetta er eiginlega að verða aðalmálið í kosningunum. Viðreisn slær reyndar dálítið úr og í hvað þetta varðar, hún segist allavega ekki ætla að ganga til liðs við núverandi ríkisstjórn, en formenn vinstri flokkanna, Katrín og Oddný hafa verið nokkuð afdráttarlausar. Það er eins og Sjálfstæðisflokkurinn sé heit kartafla – svo maður noti þennan enskuskotna frasa. Helst enginn vill afdráttarlaust vera með honum nema Framsóknarflokkurinn. En nú er óhugsandi að ríkisstjórn flokkanna lifi kosningarnar af.

Benedikt Jóhannesson, formaður Viðreisnar, heldur því fram að Steingrímur J. Sigfússon hafi sagt á fundi í Grímsey að hugsanlegt sé að mynda stjórn Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna. Steingrímur bregst hinn versti við og segir að þetta sé algjör fjarstæða.

Það er náttúrlega styttra á milli Benedikts og Sjálfstæðisflokksins en Steingríms og Sjálfstæðisflokksins. Benedikt og ættmenni hans hafa alið mestallan sinn aldur í Sjálfstæðisflokknum. En það gerist stundum fyrir kosningar að upp koma hugmyndir um „sögulegar sættir“, eins og það var kallað í forðum, samstarf Sjálfstæðisflokksins og stjórnmálaflokksins sem er lengst til vinstri.

Í eina tíð var þetta talið mjög ólíklegt vegna utanríkismála, víglínunnar í kalda stríðinu. En yfir nýsköpunarstjórninni sem starfaði í stríðslok hefur lengi verið ákveðinn ljómi innan Sjálfstæðisflokksins. Þar náðu sósíalistar og Sjálfstæðisflokkurinn saman þó ekki væri nema stutta hríð. Það gengu sögur af því hversu gott samstarf hefði verið milli Ólafs Thors og Einars Olgeirssonar. Í verkalýðshreyfingunni var svo oft ágætt samstarf milli fulltrúa þessara afla – stundum til þess að halda niðri sósíaldemókrötum.

Sjálfstæðisflokkurinn og sósíalistar hafa ekki unnið saman síðan þá, nema í ríkisstjórn Gunnars Thoroddsen en þar var á ferðinni ekki ýkja stór klofningur úr Sjálfstæðisflokknum, Alþýðubandalagið og Framsókn, nóg til að ná meirihluta á þingi.

Forystumenn VG segja nei, en innan Sjálfstæðisflokksins eygja menn ákveðna von í þessu, þó ekki sé nema vegna þess að líkurnar á að Sjálfstæðisflokkurinn verði í ríkisstjórn fara hraðminnkandi. VG er hægfara í kvótamálum, vill enga byltingu í landbúnaðarmálum, setur ekki stjórnarskrána á oddinn, hefur lítinn áhuga á ESB – og er með formann sem meira að segja Sjálfstæðismenn bera nokkra virðingu fyrir. Katrín og Bjarni geta vel unnið saman, segja þeir.

Kannski er það tóm óskhyggja hjá Sjálfstæðismönnum. Í nýrri skoðanakönnun sem birtist í Morgunblaðinu er meirihluti stjórnarandstöðuflokkanna á þingi í spilunu, Píratar, Vinstri græn, Björt framtíð og Samfylkingin gætu myndað ríkisstjórn með þokkalegum meirihluta.

Í því samhengi er þess þó að geta að Píratar setja fram skilyrði sem hinir flokkarnir geta trauðla sætt sig við, en virðast vera ófrávíkjanleg hjá Pírötunum, eins og um stutt kjörtímabil sem snýst fyrst og fremst um stjórnarskrá og að ráðherrar sitji ekki á þingi.

Þetta gæti nú staðið í einhverjum.
Framsókn og spítalinn

Það verður að segjast eins og er að viðsnúningur Framsóknarflokksins í spítalamálum er allstór í sögulegu samhengi. Stefnan sem nú er rekin í heilbrigðiskerfinu mótaðist að miklu leyti í tíð heilbrigðisráðherra Framsóknarflokksins. Flokkurinn fór með ráðuneytið í tólf ár samfellt, frá 1995 til 2007, og þá voru ráðherrar Ingibjörg Pálmadóttir, Jón Kristjánsson og Siv Friðleifsdóttir.

Stefna sem gengur út á mikla miðstýringu í heilbrigðiskerfinu á rót að rekja til þessa tíma og einnig áformin um að byggja stórt sjúkrahús á lóð Landspítalans – hátæknisjúkrahúsið eins og það var kallað frama af.

Lengi var framsóknarmaðurinn Alfreð Þorsteinsson formaður framkvæmdanefndar nýja spítalans, eins og sjá má á þessari auglýsingu.

En nú hefur Framsókn skipt um kúrs og telur spítalabygginguna við Hringbraut hið mesta óráð. Lilja Alfreðsdóttir, dóttir Alfreðs Þorsteinssonar, fer þar framarlega í flokki og skrifar á Facebook síðu sína:

Við viljum byggja nýtt og nútímalegt þjóðarsjúkrahús frá grunni á góðum og aðgengilegum stað, en ekki þröngva ótal byggingum inn í rótgróið íbúðahverfi þar sem framkvæmdir tækju lengri tíma með gríðarlegu ónæði fyrir sjúklinga, starfsfólk og íbúa. Við viljum byggja til framtíðar á svæði sem leyfir meiri byggingarhraða, þar sem hægt er að vinna dag og nótt og staðarval byggist á faglegum forsendum en ekki pólitískum og úreltum. Við viljum forða sjúklingum og aðstandendum frá umferðateppum og þrengslum miðborgarinnar en bjóða í staðinn nálægð við náttúruna sem styður við markmið um bætta heilsu fyrir líkama og sál. Ég trúi því að okkar leið sé allt í senn; betri, skilvirkari og hagkvæmari og að nýtt þjóðarsjúkrahús kæmist fyrr í gagnið en ella.

Lilja birtir líka þessar myndir af spítala sem danska arkitektafyrirtækið C.P. Möller hannaði. Eiga væntanlega að sýna hvernig íslenskur spítali á öðrum stað en við Hringbraut gæti litið út. Verður reyndar að segjast eins og er að þessi hús eru allmikið fallegri en teikningar sem hafa sést af Hringbrautarsjúkrahúsinu.