arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Enn ofsóknir á hendur Baugsfeðgum

Iceland er verslunarkeðja í Bretlandi sem selur gaddfreðinn ruslmat. Í nútímasamfélagi eru margir að flýta sér, þannig að það er pláss fyrir svona búðir. Ég kom eitt sinn inn í svona búð og þá rifjaðist upp fyrir mér konan, leikin af Þóru Friðriksdóttur, sem fær taugaáfall í frystideild matvöruverslunar í kvikmyndinni Á hjara veraldar.

Eigandi búðanna nú heitir Malcolm Walker og hann er að hjálpa Baugsfeðgum við að koma aftur undir sig fótunum.

Hann mætir upp á hið raunverulega Iceland og fer að tala um að þeir feðgarnir hafi verið beittir ofsóknum. Þeir hafa reyndar lengi látið þannig feðgarnir – allt frá tíma Davíðs Oddssonar.

Orð Walkers þessa eru makalaus í ljósi milljarðanna á milljarðana ofan sem töpuðust á Baugi, Íslandsbanka, FL-Group, Stoðum, Högum, Gaumi, Byr, 1998 – og hvað þetta allt hét. Og svo þeirrar velvildar sem Jón Ásgeir, einn stærsti skuldari Íslandssögunnar, þó nýtur að geta hugleitt einhvers konar kombakk – fyrir utan að eiga helsta fjölmiðlaveldi á Íslandi.
Kosningar í þjóðernisanda

Þjóðerniskennd verður mjög ríkjandi í næstu þingkosningum. Þó má vera að þá verði búið að draga ESB umsóknina til baka eða slá henni á frest. Eins og staðan er væri nánast sigur fyrir Samfylkinguna að umsóknin yrði látin bíða betri tíma.

En það gæti verið að gamalt mál skyti aftur upp kollinum fyrir kosningarnar.

Kunningi síðuhaldara, glöggur maður, sendi þessa litlu hugleiðingu:

„Kæmi það á óvart ef næstu kosningar myndu snúast um – bíddu við – Icesave!? Dómurinn mun líklega falla um áramótin og ef hann verður Íslandi í óhag, eins og allir fulltrúar Íslands í Icesave samninganefndinni telja, verða kosningarnar líklega fyrst og fremst yfirboð ofan á yfirboð um að „ekki eigi að borga skuldir óreiðumanna…“ Ad nauseam.“
Vonlaust að „selja“ Íslendingum ESB

Ég hef lengi haldið því fram að óhugsandi sé á þessum tímapunkti að Ísland gangi í ESB. Það er einfaldlega raunsætt mat. Ég held það séu orðin tvö ár síðan ég sagði þetta í viðtali við frönsku sjónvarpsstöðina TF1 – stærstu sjónvarpsstöð þar í landi.

Þetta byggir einfaldlega á köldu mati, en fylgjendur ESB hafa haft horn í síðu minni vegna þessa. Þeir sem eru andsnúnir Evrópusambandinu hafa lengi reynt að útmála mig sem ESB-sinna.

En staðan er einfaldlega sú að ESB virkar einstaklega óaðlaðandi á þessum tímapunkti. Þar skiptir mestu máli að við vitum ekki í hvaða átt Evrópusambandið er að þróast. Á slíkum tíma er ómögulegt að „selja“ Íslendingum ESB aðild. Þetta leit aðeins öðruvísi út þegar umsóknin var send sumarið 2009. Þá var allt í kalda koli á Íslandi – en Evrópa virtist í nokkuð góðum málum.

En þessi staða kann að breytast. Margir halda því fram að efnahagsbatinn á Íslandi sé ósjálfbær – að við séum í raun að magna upp efnahagsbólu í skjóli gjaldeyrishafta. Á sama tíma er efnahagsástandið í raun ágætt í mörgum löndum Evrópusambandsins, þótt allt sé í rugli á Grikklandi og Spáni og Ítalía standi tæpt.

Mergurinn málsins er þó sá að það er ekki hægt að reka á sama tíma áróður þess efnis að Ísland sé að upplifa stórkostlegan efnahagsbata og fyrir því að þjóðin þurfi að ganga í ESB. Þetta er of flókið – gengur ekki upp í hugum stórs hluta kjósenda.
Öfug leið til að berjast gegn vændi?

Við erum líklega flest þannig að okkur þykir vændi ógeðfellt – og sorglegt.

Þess vegna er líka auðvelt að skera upp herör gegn vændi, kannski með vanhugsuðum hætti.

Vísir birtir viðtal við Pye Jakobsson, sem er í hagsmunasamtökum fólks sem stundar vændi í Finnlandi og Svíþjóð.

Hún færir ansi sterk rök fyrir því að sænska leiðin svokölluð sé til ógagns og ýti beinlínis undir mansal. Íslendingar og Norðmenn hafa tekið upp þessa sömu löggjöf.

Vísir hefur eftir Pye að með því að gera vændiskaup ólögleg sé vændið rekið dýpra niður í undirheima. Það sé komið í veg fyrir að mansal sé tilkynnt eða ofbeldi gegn vændiskonum. Slíkar tilkynningar berist aðallega frá vændiskaupendum.

Það er umhugsunarefni hvort þessi aðferð til að frelsa vændiskonur frá hlutskipti sínu virki beinlínis öfugt. Í Vísisfréttinnni segir:

„Leggjum siðferðið til hliðar. Það verður að tala við fólkið sem vinnur í kynlífsiðnaðinum því það hefur hugmyndir um hvað er hægt að gera. Og með því að gera viðskiptavini vændisfólks að glæpamönnum missum við helstu uppsprettu upplýsinga. Það var gerð rannsókn á ábendingalínu í Tyrklandi þar sem hægt var að tilkynna um mansal. Rannsóknin tók heilt ár. Meira en 80% þeirra sem hringdu inn voru viðskiptavinir. Því það eru þeir sem hitta þessar konur, karla og transfólk. Glæpavæðingin tekur burt tækifærið til að fá svona upplýsingar.“
Að hvíla ESB umsókn

Ég sagði fyrir margt löngu að það gæti verið snjall leikur fyrir ríkisstjórnina að slá ESB aðildarviðræðunum á frest. Það hefði í raun ekki verið erfitt að færa rök fyrir þvi, Evrópusambandið er ekki að liðast í sundur, en það er óvíst með hvaða hætti framhaldið verður og evran er í kreppu.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, lagði þetta til í fyrravetur og þá var ekki mikinn hljómgrunn að finna.

En það var alltaf ljóst að umsóknin yrði vandamál fyrir ríkisstjórnina þegar nær drægi kosningum.

Nú leggur Stefán Ólafsson, dyggur stuðningsmaður stjórnarinnar, þetta til – og þá vilja fleiri hlusta.

Stefán telur að ESB umsóknin – næsta vonlítil eins og hún virðist nú – muni þvælast fyrir því að kosið verði um árangur ríkisstjórnarinnar.

Það er líklegar rétt hjá honum, andstæðingar ESB munu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að láta kosningarnar snúast um Evrópu.

En þá má ekki gleyma því að það þarf ekki að koma Samfylkingunni illa að halda umsókninni til streitu. Hún verður þá eini valkostur Evrópusinna. Og innan Sjálfstæðisflokksins eru líka öfl sem vilja semja við ESB – þau gætu orðið mjög óhress ef flokkurinn fer í grjótharða andstöðu við Evrópusambandið.

Áróðurinn gegn ESB hefur verið svo stríður hér á landi að varla hefur verið hægt að finna vitglóru í umræðum um stöðu Íslands í heiminum. Maður hefur hlustað upp á alls kyns óra eins og um „Nýja norðrið“ og um að Ísland með sínu gjaldmiðilshruni og gjaldeyrishöftum sé fyrirmynd annarra þjóða um hvernig eigi að komast út úr efnahagskreppu.

En næstu kosningar verða líklega bólgnar af þjóðrembu – við munum sjá flokkana stíga á vagn hennar hvern af öðrum.
Gaman á Ísafirði

Ég hef oft komið á Ísafjörð gegnum árin, ég hef alltaf notið þess að koma vestur, en nú finnst mér eins og að bærinn hafi tekið miklum framförum.

Hvarvetna hafa sprottið upp nýir og skemmtilegir staðir. Ég man þá tíð að varla var hægt að fá ætan bita á Ísafirði. Einu sinni var Pizza 67 aðalveitingastaðurinn. Nú getur maður farið á nýja og frjálslega staði eins og Húsið og Bræðraborg. Á síðarnefnda staðnum er besta kaffið í bænum, en kippkorn frá er ágætur thailenskur staður sem nefnist Thai Koon.

Tjöruhúsið er sennilega besta fiskveitingahús á Íslandi, það er einstök upplifun að koma þangað, og á Vagninum á Flateyri fengum við sérlega góða fisksúpu og hrefnusteik.

Ferðaþjónustufyrirtæki eins og Borea og Vesturferðir bjóða upp á skemmtilegar ferðir á svæðinu – fólk sem er með mér í för fór í sjóstangarveiði í gær og veiddi fimmtíu fiska. Við erum að hugsa um að taka bát út á Hesteyri í dag.

Vestfirzka verzlunin er skemmtileg búð í Aðalstræti sem selur aðeins vörur frá Vestfjörðum eða tengdar þeim.

Svo verður að nefna gistinguna sem við fundum hér, á efri hæð Faktorshússins sem er frá 1788. Hér eru lokrekkjur sem eru svo mjúkar að það er eins og svífa á skýi. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að þetta séu fallegasta hótelherbergi á Íslandi. Á neðri hæðinni er svo mjög aðlaðandi veitingastaður sem við eigum eftir að prófa.

Mér sýnist að ungt fólk sé mestanpart bak við þennan uppgang í mannlífinu á Ísafirði. Eins og ég segi, það hefur alltaf verið gaman að koma hingað – en nú er það enn betra.

Það er margt að skoða fyrir vestan, þetta er tilraun til að taka ljósmynd ofan af Bolafjalli niður í hyldýpið fyrir neðan. Eins gott að maður datt ekki.
Vinstri grænir fyllast ótta

Það er eins og oft hefur verið skrifað á þessa síðu, síðasta veturinn fyrir kosningar munu Vinstri grænir hlaupa út og suður í Evrópumálum.

Innan herbúða þeirra verða háværari raddir um að einhvers konar uppgjör verði vegna aðildarumsóknarinnar fyrir kosningar. Nú er það óttinn við kjósendur sem ræður för.

Það er þá spurning í hvaða formi það ætti að vera – sem atkvæðagreiðsla um áframhaldandi aðildarviðræður eða einhvers konar uppgjör á þeim punkti þar sem aðildarviðræðurnar eru staddar.

Hvort tveggja myndi setja ríkisstjórnarsamstarfið í loft upp – það væri þeim mun erfiðara fyrir stjórnarflokkana að fara fram í kosningunum líkt og samhent bandalag sem hafi náð á leysa Ísland úr fjötrum kreppu.

Allt bendir reyndar til þess að aðildarviðræðunum verði slitið eftir næstu kosningar – það er jú bara einn stjórnmálaflokkur sem mælir í raun fyrir Evrópusambandsaðild.

Ýmislegt er skrafað á þessum tíma, og það er greinilegt að flokkar eru að leita sér að pólitískri vígstöðu.

Björn Bjarnason heldur því fram að Vinstri grænir vilji halda áfram með gjaldeyrishöft vegna þess að þannig geti þeir fjötrað einkaframtakið en Samfykingin vilji hafa höftin til að fegra ESB-umsóknina.

Þetta eru samsæriskenningar, eingöngu til þess fallnar að búa til áróðurstöðu.

Sannleikurinn er sá að enginn stjórnmálaflokkur á Íslandi hefur sett fram neinar raunhæfar hugmyndir um hvernig eigi að aflétta gjaldeyrishöftunum – og líklega förum við í kosningar án þess að neinn bjóði upp á raunhæft plan í þessu efni.

Nema kannski ESB-aðildina – en hún er býsna fjarlæg eins og er.

Þorsteinn Pálsson bendir raunar á forvitnilegt atriði í grein í Fréttablaðinu. Það er að andstæðingar ríkisstjórnarinnar og ESB eru að einhverju leyti helstu málsvarar þess að hér hafi náðst góður árangur í efnahagsmálum:

„Hugsanlega má fá fólk til að trúa því að í raun hafi tekist betur til hér en annars staðar. Þó að það sýnist í fyrstu þverstæðukennt er það samt svo að síbylja Morgunblaðsins gegn stefnu þeirra ríkja sem sýnt hafa mesta efnahagslega ábyrgð á evrusvæðinu hjálpar ríkisstjórninni með þessa tálsýn.“
Faxi: Sá hlær best sem síðast hlær

Sænski handboltarisinn síðhærði Staffan Olsson var sérstakur óvinur Íslendinga á árunum þegar sænska landsliðið vann alltaf það íslenska. Það var sama á hverju gekk, alltaf skyldu Svíarnir hafa sigur. Þeir virkuðu líka óþolandi montnir með sín sænsku hvatningarhróp um grabbar og killar.

Þegar Íslendingar unnu loks sigur á Svíum um daginn birtu margir þessa mynd á Facebook, hún sýnir moðfúlan Olsson (hann var reyndar nefndur Faxi á sinni tíð af gamansömum íslenskum íþróttafréttamönnum) þegar Svíar voru að tapa fyrir Íslendingum um daginn. Undir birtust alls kyns háðsglósur um Olsson. Hann er nú þjálfari sænska liðsins.

En það er einhvern veginn þannig með Svía að það er aldrei hægt að bóka sigur yfir þeim. Nú eru Íslendingar dottnir úr keppninni á Ólympíuleikunum, en Svíar leika um gullverðlaunin gegn Frökkum á morgun.

Staffan Olsson er ansi sigursæll íþróttamaður. Hann hefur leikið 357 landsleiki, tvívegis orðið heimsmeistari í handbolta, fjórum sinnum Evrópumeistari og hann hefur þrívegis unnið silfurverðlaun á Ólympíuleikum. Hann bætir öðrum verðlaunapeningi í safnið á morgun, hvort sem það verður gull eða silfur. Íslenskum handboltaáhugamönnum er fremur í nöp við „Faxa“, eins og fyndnir íþróttafréttamenn nefndu hann.
Að pissa í laug

Ég hef sótt sundlaugar alla mína ævi, síðast í fyrrakvöld, og aldrei látið mér til hugar koma að pissa í vatnið.

Svo heyrir maður að fyrir sumu fólki sé það sjálfsagt mál að pissa í laugar.

Þetta er svona næstum eins og missa barnatrúna.
Ráð við böli auðlindanna

Nóbelsverðlaunahafinn Joseph Stiglitz skrifar grein um bölvun auðlindanna, hún birtist í vefútgáfu Moscow Times.

Stiglitz nefnir ýmsar hættur sem fylgja miklum auðlindum – ójafnræði, of sterka gjaldmiðla, pólitíska spillingu, óstöðugleika.

Hann nefnir líka ráð við þessu – stöðugleikasjóð, lága gengisskráningu, gagnsæi, bann við veðsetningu.

Vandinn er fyrir þjóðir sem eiga mikið af auðlindum að fá að njóta arðsins af þeim. Þar nefnir Stiglitz uppboð sem hugsanlega leið. Hann bendir líka á að auðlindir hverfi ekki þótt þær séu skattlagðar til hagsbóta fyrir almenning.
Íþróttirnar og þjóðarsálin

Ólafur Ragnar Grímsson sagði að handbolti væri kjarninn í þjóðarsál Íslendinga.

En hvar er kjarninn eftir tapið gegn Ungverjum í dag?

Það er reyndar þannig með íþróttir að bæði töp og sigrar gleymast býsna hratt.

Feel good áhrif íþrótta eru nokkuð ofmetin. Íþróttir munu ekki breyta því ef eitthvað er í ólagi í einkalífi manns eða í þjóðfélaginu. Bretar vakna upp við það á mánudaginn að líf þeirra er alveg eins og fyrr, efnahagurinn er rusli, en Grikkir eru enn að borga skuldir vegna Ólympíuleikanna 2004.

Ef íþróttasigrar væru ávísun á hamingju, hefðu allir verið afar sælir í Þýska alþýðulýðveldinu, mesta sportidjótaríki sem til hefur verið. Aldrei hefur neitt ríki unnið jafnmikið af íþróttamedalíum.

Ég man að ég lenti í nokkrum stælum út af þessu í útvarpsþættinum Vikulokunum árið 2008, eftir að íslenska handboltaliðið hafði unnið silfur á Ólympíuleikunum í Peking.

Þá höfðu bæði forseti og menntamálaráðherra stormað til Kína til að taka þátt í dýrðinni. Það voru síðar hengdar fálkaorður á allt handboltalandsliðið. Stjórmálamönnum finnst gott að nugga sér utan í sigurvegara í íþróttum.

Á þessum tíma voru ýmsir að halda því fram að þetta myndi þýða viðsnúning í örðugleikum sem blöstu við Íslendingum. Þjóðin myndi fá trú á sjálfa sig. Ég sagðist ekki trúaður á að þetta hefði nein áhrif – ég man að öðrum gestum sem voru í þættinum fannst það ósmekklegt.

Sex vikum síðar hrundi íslenska hagkerfið.
Framsókn og Fréttatíminn

DV birtir fréttir af því að Framsóknarflokkurinn sé að reyna að slá kló í Fréttatímann. Blaðið kemur út einu sinni í viku, en það virkar hálf umkomulaust. Markmiðið er að það sé borið í hvert hús á höfuðborgarsvæðinu – það er langt síðan það hefur borist heim til mín.

Blöð sem voru í eigu stjórnmálaflokka liðu undir lok með Alþýðublaðinu, Þjóðviljanum og Tímanum. Þessi blöð lögðu upp laupana á þarsíðasta áratug, rekstrargrundvöllurinn var enginn. Um tíma runnu Alþýðublaðið og Tíminn inn í Dag – sem var um hríð dagblað á landsvísu – en það gekk ekki heldur.

Þau blöð sem við höfum nú eru í eigu auðmanna eða hagsmunahópa. Fréttablaðið er enn í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og hirðarinnar í kringum hann, Morgunblaðið er í eigu útgerðarmanna – og stundar grímulausa hagsmunagæslu fyrir þá. Miðað við þetta virkar DV fjarska frjálst og óháð, en það berst í bökkum – hefur ekki sama velvilja í bönkunum og hin blöðin.

Maður hefur gengið út frá því að tími flokksblaða sé alveg liðinn. Kannski er Framsókn til í að reyna. Stjórnmálaflokkar hafa áhyggjur af því að rödd þeirra heyrist ekki nógu vel – það er ekki nýtt. En reynslan segir að blaðaútgáfa stjórnmálaflokka endi yfirleitt í miklu tapi, úlfúð og veseni. Auglýsendur eru ekki spenntir fyrir flokksblöðum. Þversögnin er að blöðin að vera sæmilega óháð til að fólk nenni að lesa þau, en þá verða flokksmenn áhyggjufullir og spyrja hvers vegna þeir eigi að borga undir slíkt efni.

Ég hef nokkra reynslu af þessu, hóf feril minn í blaðamennsku á Tímanum. Hvenær sem reynt var að gera blaðið söluvænlegt vakti það blendnar tilfinningar hjá Framsóknarmönnum, sem kusu heldur að skrifin væru á flokkslínu. Ég man svo eftir því frá veru minni á Alþýðublaðinu að flokksmenn í Alþýðuflokknum brugðust ókvæða við ef fluttar voru fréttir sem komu flokknum illa – það skipti þá engu máli þótt fréttirnar hefðu áður birst í öllum öðrum fjölmiðlum. Í flokksmálgagninu skyldi línan vera hrein.

Kannski er betra að halda bara áfram að reyna á netinu?
Sporðdreki í skónum

Það er fjallað um sporðdreka sem berast hingað til Íslands. Þó er varla von á að þeir geri sig heimakomna.

Einu sinni var svona kvikindi í skónum hjá mér á eyjunni Hydra á Grikklandi. Tek fram að ég var ekki í skónum þá.

Ég gerði svosem ekki annað en að opna dyr og henda honum út.

En ég er náttúrlega sjálfur í sporðdrekamerkinu.
Der Spiegel: Hættulegustu stjórnmálamenn Evrópu

Der Spiegel útnefnir tíu hættulegustu stjórnmálamenn Evrópu á tíma evrukrísunnar.

Þarna eru leiðtogar CSU, Kristilega flokksins í Bæjaralandi, Alexander Dobrindt og Markus Söder. Báðir eru þeir mjög herskáir í tali, sérstaklega gagnvart Grikkjum.

Þarna er Alexis Tsipras, leiðtogi Syriza, vinstra bandalagsins í Grikklandi. Hann telur að Grikkir hrekist aldrei úr evrunni, sama hvað þeir skirrast við að taka til heima hjá sér.

Þarna er Silvio Berlusconi, sem reynir að komast aftur til valda á Ítalíu – nú með því að láta fjölmiðla sína birta myndir af Angelu Merkel í nasistastellingum.

Þarna er Marine Le Pen, franski hægriöfgakonan, sem líkir Evrópusambandinu við Sovétríkin.

Þarna er Timo Soini, formaður flokks Sannra Finna. Nafnið á flokknum hljómar eins og brandari.

Þarna er lýðskrumarinn Nigel Farage úr flokki Sjálfstæðissinna á Bretlandi.

Þarna er Heinz-Christian Strache, sem tók yfir flokk fasistans Jörgs Heider í Austurríki.

Þarna er Geert Wilders, formaður hins rasíska Frelsisflokks í Hollandi.

Og þarna er Viktor Orbán, forsætisráðherra Ungverjalands, sem með stjórnarathöfnum sínum hefur vakið spurningar um hvort hann vilji breyta Ungverjalandi í einræðisríki.

Við höfum lifað dæmalausa velmegunartíma á Vesturlöndum í marga áratugi. Velferðin hefur breiðst út – og frelsið líka. Nær nú til fleiri jarðarbúa en nokkru sinni fyrr. Það steðja auðvitað að ýmis vandamál, einkum varðandi umhverfi, ofurvald fjármála og misskiptingu gæða. En þetta eru hlutir sem einungis verða leystir með samvinnu, ekki með því að hleypa öllu í bál og brand.

En á tíma eins og þessum eru alltaf einhverjir sem vilja helst sjá allt loga í kringum sig. Hvort sem það er vegna misskilinna hugmynda, hugsjóna – ellegar einhverra innri bresta. Þegar virðuleg borgaraleg blöð eru farin að sýna Evrópusambandið, bandalag margra helstu lýðræðisþjóða í heiminum, í líki Hitlers – þá erum við að færast út á háskalega braut.
Wow – vonandi verður framhald á

Wowair hefur hrist rækilega upp í íslenska ferðamarkaðnum með ódýrum flugferðum. Ég hef tvívegis flogið með Wow í sumar, til og frá Berlín – það var ágætt í bæði skiptin, flugvélarnar voru á réttum tíma, vélarnar eru í góðu lagi og viðmót áhafnarinnar er gott.

Wow dregur talsvert saman seglin í vetur – maður hlýtur að spyrja hvort íslenski markaðurinn ber allt þetta framboð á flugi.

En það er gott meðan það er. Það er frábært að geta ferðast til Evrópu fyrir 30 þúsund krónur báðar leiðir – eins og Wow hefur stuðlað að.

Maður hlýtur að vona að Wow eigi framtíð fyrir sér – Iceland Express hefur starfað nokkuð lengi en það var alveg hætt að veita Icelandair raunverulega samkeppni.

Og talandi um Berlín – maður skilur ekki af hverju Íslendingar fara ekki meira þangað. Hún er skemmtilegri, opnari og frjálslegri borg en bæði London og Kaupmannahöfn.

Og þess utan er Berlín miklu ódýrari.
Robert Hughes – Krókódíla-Dundee listheimsins

Þegar ég var í Róm um daginn keypti í bók eftir ástralska listgagnrýnandann Robert Hughes – það var í lítilli bókabúð í Trastevere. Bókin heitir einfaldlega Róm – Hughes fjallar um borgina eilífu frá upphafi vega og fram á tíma Fellinis eins og honum er lagið með þekkingu og sögulegu innsæi, en líka mælsku, skemmtisögum og slúðri.

Ég man fyrst eftir Robert Hughes í sjónvarpsþáttum sem nefndust The Shock of the New. Þeir voru sýndir hér í sjónvarpi, fjölluðu um sögu nútímalistar. Þetta var í raun hreint skemmtiefni, Hughes hafði miklar skoðanir og var ekki feiminn við að setja þær fram. Þannig eiga góðir gagnrýnendur að vera. Samefnd bók þykir ein sú besta og aðgengilegasta sem hefur verið skrifuð um nútímalist. En Hughes er sannarlega ekki hrifinn af öllu sem hefur verið sett fram í nafni hennar – hann var sérstaklega næmur að þefa uppi loddara.

Nokkru síðar las ég bók eftir Hughes sem nefnist The Fatal Shore. Þetta er eitthvert áhrifamesta rit sem ég hef lesið. Bókin fjallar um fangaflutningana miklu frá Bretlandi til Ástralíu og afdrif fanganýlendanna sem þar voru stofnaðar. Borgir í Bretlandi voru beinlínis hreinsaðar út, götu- og glæpalýðurinn, sem lá í gindrykkju á þeim árum, var sendur til áfangastaða hinum megin á hnettinum. Ferðalagið var hryllilegt, það sem beið var fjandsamlegt land þar sem engin von var um undankomu. Hughes lýsir þessu eins og forsýningu á Gúlaginu sem síðar kom.

Þetta eru þær þrjár bækur helstar sem ég hef lesið helstar eftir Hughes. Einhvern tímann fletti ég líka bók sem nefndist The Culture of Complaint. Þar fjallar hann um Bandaríkin, landið þar sem hann settist að, og gerir hvort tveggja að draga heimsku Reaganstímans og pólitíska rétthugsun sem tröllreið vinstrinu sundur og saman í háði.

Hughes andaðist í gær, 74 ára að aldri, eftir langvinn veikindi. Hann fæddist í Ástralíu 1938, í landi sem var ekki frægt fyrir list. Í grein í Guardian er vísað í uppruna Hughes og honum líkt við Krókódíla-Dundee listheimsins, með stóran hníf í hendi og órætt bros á vör. Blaðið vitnar í Twitter-skilaboð sem fanga ágætlega ævistarf Hughes:

„RIP Robert Hughes, scourge of phony Art & absurd demagoguery, & up there with Vidal & Hitchens as one of the great talkers of our times.“
Frjálsar

Ég hef sérlega gaman af því að horfa á frjálsar íþróttir á Ólympíuleikum, þannig hefur það verið síðan ég var strákur og við Oddur Sigurðsson vinur minn vorum algjörir sportidjótar.

Afrek mín á íþróttasviðinu eru mjög takmörkuð, en Oddur varð magnaður hlaupari – keppti á Ólympíuleikum og á ennþá Íslandsmet. Ferill Odds var reyndar dálítið skrítinn, því hann var næstum kominn á fullorðinsár þegar uppgötvaðist hvað hann hafði mikla hlaupagetu. Var í sumarvinnu á bensínstöðinni úti á Birkimel og álpaðist út á Melavöll þar sem hann var uppgötvaður.

Ég reyni enn að horfa á frjálsu íþróttirnar á Ólympíuleikunum – þær eru yfirleitt hápunkturinn. Nú ber svo við að það er skemmtilegra en nokkru sinni að fylgjast með keppninni, ekki vegna þess að árangurinn sé betri, heldur vegna þess að maðurinn sem lýsir henni í islensku sjónvarpi fer algjörlega á kostum.

Hann heitir Sigurbjörn Árni Arngrímsson – og glæðir íþróttirnar lífi með þekkingu sinni, tilfinningu, tungutaki og skemmtilegheitum. Hann er ein af stjörnum leikanna. Eins og einhver sagði:

„Hann gæti lýst kapphlaupi milli snigla og það yrði skemmtilegt.“
Dapri sirkusinn

Þegar við vorum í Berlín um daginn, á leið heim í íbúð sem við leigðum okkur, kom í humátt á eftir okkur drukkinn maður, frekar smávaxinn, líklega um sextugt. Hann var að koma út af knæpunni Biermichel, það er dagdrykkjumannastaður sem er þarna á horninu. Fastagestir þar, mikið sómafólk, hjálpuðu okkur þegar við komumst ekki inn í íbúðina eitt kvöldið.

Þetta var að kvöldlagi, það var heitt í veðri.

Karlinn babblaði eitthvað um sirkus, benti á Kára, við skildum ekki hvað hann var að meina, en ég heyrði að hann sagði „barn, barn“, „Kind, Kind.“ Hann var líka í bol sem var merktur sirkus.

Daginn eftir sáum við að upp voru komnar auglýsingar hér og þar í borginni þar sem var auglýstur Cirkus Aron.

Við fórum út í búð og sáum að sirkusinn hafði sett niður tjöld sín á grasbletti rétt hjá húsinu okkar, andspænis múrminnismerkinu á Bernauer Strasse.

Sirkustjöldin virtust sérlega lítil og óhrjáleg – og við sáum heldur ekki að neinn væri að koma í sirkusinn. Við fórum að ímynda okkur að litli karlinn væri þar allt í öllu:

Sirkusstjóri, ljónatemjari, loftfimleikamaður, trúður.

En það koma engir gestir – og við vísuðum honum á bug.

Við vorum að ræða um þetta í gærkvöldi, Kári táraðist og foreldrar hans voru komnir að því að yfirbugast vegna hins dapra sirkuss.