arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bernie Sanders um ójöfnuð og auðræði

Bernie Sanders frá Vermont er einn merkilegasti stjórnmálamaður Bandaríkjanna um þessar mundir. Hann situr í Öldungadeild þingsins og er óhræddur við að ræða alvarlegustu vandamál Bandaríkjanna – auðræði og vaxandi ójöfnuð.

Sanders telst vera óháður, en starfar með Demókrötum í þinginu. Hann hefur sagt að hann sé reiðubúinn að bjóða sig fram í forsetakosningunum 2016.

Hérna má sjá nokkrar tilvitnanir í Bernie Sanders sem er að finna á Facebook-síðu hans.
Miklabraut, júlí 1965

Þessa skemmtilegu mynd er að finna á vefnum Gamlar ljósmyndir. Þorsteinn Einarsson setti hana þar inn og segir að myndin sé tekin á tíma vinstri umferðar, í júlí 1965.

Við sjáum hvað umferðin er lítil – þeir voru ekki margir bílarnir á þessum árum. Bensínstöðvar Shell standa hvor sínu megin við götuna.

Við sjáum að gatan er steypt en ekki malbikuð. Malarvegur hefur svo tekið við nokkru austar. Merkilegt er að sjá gamla húsið sem stendur út við götuna efst á myndinni.

Svo er annað sem maður tekur eftir. Svæðið meðfram götunni er fjarska eyðilegt, en nú er þarna mikill trjágróður.
Hin þráláta ábyrgðarfælni

Umræðan sem við erum upplifa núna um helgina er enn eitt dæmið um þráláta ábyrgðarfælni. Ómöguleiki er tískuorð í stjórnmálunum, þarna sjáum við ómöguleika þess að gangast við eigin verkum, horfa í eigin barm, viðurkenna að maður geti hafa gert eitthvað rangt. Meðan heldur hin ábyrgðarfælna hringekja áfram að snúast með endalausu þrasi. Þetta er satt að segja verulega óheilbrigt – og vont fyrir samfélagið.

Friðrik Jónsson, sem stundum skrifar pistla hér á Eyjuna, setti þessa færslu inn á Facebook:

Það sem ég sakna frá lykilmönnum eins og DO og fyrrum stjórnendum bankanna eins og þeim Kaupþingsmönnum sem fengu sína dóma fyrir skömmu er að sjá einhvern vott um iðrun, auðmýkt og eftirsjá. Þá kannski væri von á fyrirgefningu og framhaldslífi. En nei, við erum æðislegir og óskeikulir og þið eruð ömurlegt, öfundsjúkt og ofsækjandi pakk, hvort sem þið eruð dómstólar eða almenningur. Miðfingurinn allan hringinn…
Eddu fagnað vestra

Mér þykir nokkuð vænt um Edduverðlaunin sem við fengum í gær vegna Vesturfaranna.

Við tókum við þeim, ég, Ragnheiður Thorsteinsson upptökustjóri og Jón Víðir Hauksson kvikmyndatökumaður. Það vorum við þrjú sem fórum saman til vesturheims. Hugmyndin var að gera svona fjóra þætti, þeir urðu tíu.

Samt vorum við ekki nema sautján daga í burtu, þetta teljast nokkuð mikil afköst. Eftirvinsla, samsetning og klipping var svo löng og ströng og mestanpart í höndum Ragnheiðar.

Þau eru frábærir félagar bæði tvö og komin reynsla á það, við höfum starfað náið saman í mörg ár.

Verðlaunaveitingunni var fagnað á þorrablóti Íslendinga í Mountain í Norður-Dakóta í gærkvöldi. Þangað bárust fréttirnar. Það þótti mér skemmtilegt að heyra. Ég er ekki síst glaður sökum þess að þættirnir hafa náð að efla tengsl við íslenska frændur og frækur vestra. DVD útgáfa af þáttunum hefur selst afar vel í Kanada og Bandaríkjunum.

Ragnheiður Thorsteinsson með Edduna.
Rauði dregillinn

Edduverðlaunin eru í kvöld. Sjálfur hef ég unnið nokkrar styttur, svo ég hef reynslu.

Maður getur til dæmis sagt í útlöndum að maður hafi unnið Edduna, verðlaun The Icelandic Academy of Films and Television.

Þá er gjarnan spurt: „Og hvað búa margir á Íslandi?“

Maður svarar: „300 þúsund“.

„Einmitt.“

Nú les ég að fyrri hluti sjónvarpsútsendingar af Eddunni í kvöld eigi að vera af „rauða dreglinum“.

Það verður forvitnilegt að komast þangað. Ég samt að velta fyrir mér hvort ég geti farið þangað á gamla Skodanum okkar hjóna, stigið út úr honum og á dregilinn, árgerð 2004, ekinn 136 þúsund kílómetra, nokkuð beyglaður og rispaður? Gæti kannski farið og þvegið bílinn í tilefni dagsins?

Eða kannski labbar maður bara í frostinu?
Þegar Blair varð ritstjóri Guardian

Eftir að Tony Blair lét af embætti forsætisráðherra í Bretlandi 2007 bjuggust flestir við því að hann myndi draga sig í hlé. En nei, ári síðar var hann skipaður ritstjóri Guardian, eins virtasta dagblaðs landsins. Þegar Blair tók við ritstjórninni lofaði hann reyndar að hann myndi ekki fjalla um sjálfan sig og gjörðir sínar meðan hann var stjórnmálamaður. Samt kom ákvörðun stjórnar blaðsins á óvart og þótti mörgum gagnrýniverð.

Þessar heitstrengingar Blairs gengu heldur ekki eftir, því brátt fór að bera á því í ritstjórnargreinum að hann hafði hugsað ritstjórastöðuna sem pall til að verja sjálfan sig. Hann notaði blaðið til að þræta um minnstu atriði á ferli sínum – eins og það væri þetta sem skipti lesendur mestu máli. Einkennilegt þótti að hann skrifaði einatt um sjálfan sig í þriðju persónu, líkt og það væri blaðið sem talaði en ekki hann.

Skrifin urðu sífellt harðskeyttari og óvægnari, einkenndust mjög af persónulegri heift og þörf fyrir að jafna metin við meinta andstæðinga. Smátt og smátt fór fréttaflutningur blaðsins líka að litast af hinni eilífu málsvörn Blairs. Pistlahöfundar sem ekki voru á sama máli og hann hættu að skrifa í blaðið, hið sama má segja um aðsendar greinar – þær urðu mjög einsleitar, voru fyrst og fremst ritaðar af tryggum stuðningsmönnum Blairs. Varla þarf að taka fram að gæðum þessa lesefnis hrakaði mjög.

Við þetta missti Guardian stöðu sína og virðingu í fjölmiðlaheiminum. Mörgum þótti skrítið að stjórn blaðsins og eigendur skyldu láta þetta yfir sig ganga – sem og þeir blaðamenn sem enn störfuðu á blaðinu. Skýringanna kann að vera að leita í því að Blair virðist hafa undirgengist að verja þrönga sérhagsmuni eigendanna – meðfram því að hann beitti blaðinu fyrir sjálfan sig.

Þessi saga þykir að sönnu óvenjuleg – menn rekur ekki minni til þess að virtur og vinsæll fjölmiðlill hafi verið lagður undir stjórnmálamann með þessum hætti.

(Rétt er að taka fram að þessi pistill er uppspuni frá rótum. Það er eiginlega óhugsandi að svonalagað gæti gerst nokkurs staðar eða nokkurn tíma.)
Kínverjar boðnir velkomnir á Norðurheimskautið

Eins og áður hefur verið greint frá hér á síðunni hefur áhuginn og trúin á stórfellda uppbyggingu á Norðurheimskautinu snarminnkað. Fyrir því eru ýmsar ástæður, ýfingar milli Rússa og Vesturlanda, vantrú á hagkvæmni þess að hefja miklar siglingar yfir heimskautið og erfiðleikar við olíuvinnslu þar. Kannski hafa menn verið aðeins of fljótir á sér á öllum ráðstefnunum sem hafa verið haldnir um glæsta framtíð þarna norðurfrá, í öllu hinu hástemmda pólitíska tali um að þar væru örlög heimsins beinlínis að ráðast.

En þeir eru til sem halda í vonina. Heiðar Már Guðjónsson er stjórnarformaður olíufélagsins Eykons sem er í samstarfið við kínverskt olíufélag. Ásamt Agli Þór Níelssyni, sem er titlaður ritari kínversku heimskautastofnunarinnar, skrifar hann grein í rit sem nefnist The Diplomat og fjallar um asísk málefni.

Í greininni er að finna sterka hvatningu til Kínverja um hversu mikilvægt Norðurskautið geti verið fyrir þá. Í lokaorðunum segir:

Kína og nokkur önnur Asíuríki, með sínum mikla mannfjölda og aukna kaupmætti, munu leika mikilvægt hlutverk í að þróa hagkerfi Norðurheimskautsins, einkum þar sem ESB er enn að glíma við stöðnun en Bandaríkin sýna takmarkaðan áhuga á langtíma fjárfestingum á Norðurheimskautinu.

Þetta eru dálítið merkileg viðhorf. Í fyrsta lagi má spyrja hversu æskilegt það er yfirhöfuð að hefja stórfellda auðlindanýtingu og siglingar um Norðurskautið – fyrir okkur Íslendinga eru ómenguð norðurhöf kannski stærsta hagsmunamálið – í öðru lagi myndu margir hafa vara á því að bjóða Kínverjum þangað norðureftir í stórum stíl.
Houellebecq og hárkollan

Í umfjöllun um Michel Houellebecq í Kiljunni í gær sagði frá því þegar Friðrik Rafnsson þýðandi kom með hann í stúdíó á RÚV og Houellebecq setti upp rauða hárkollu og vildi helst fara þannig í Kiljuviðtal. Þetta var í október 2012.

Það hefði verið skemmtilegt, en mér finnst samt líklegt að hann hefði slegið mig algjörlega út af laginu með þessu.

Hér er mynd sem Friðrik tók af Houellebecq með hárkolluna sem hann fékk hjá Rögnu Fossberg í förðunarherberginu í Efstaleiti.

Og hérna er svo Kiljan frá því í gærkvöldi þar sem var umfjöllun um Houellebecq, kvikmyndina Ránið á Michel Houellebecq og nýja skáldsögu eftir hann sem nefnist Undirgefnin.
Ríkisstjórnin flytur Passíusálma

Ein skæðasta afturganga íslenskra stjórnmála er sú sem nefnd er sundurlyndisfjandinn.

Um þessar mundir virðist hann ríða húsum á ríkisstjórnarheimilinu, stjórnin kemur sér ekki saman um frumvarp um fiskveiðistjórnun, eilífar tafir eru á aðgerðum til að afnema höft, það er óeining vegna umsóknarslita við Evrópusambandið, vegna náttúrupassans og eins ganga flokkarnir fráleitt í takt þar sem eru hinir stóru kjarasamningar sem eru framundan.

Össur Skarphéðinsson gerir þetta að umtalsefni í pistli sem hann setti inn á Facebook. Þetta er fjörlega skrifað hjá Össuri eins og endranær, einkum seinni hlutinn þar sem hann segir frá passíusálmaflutningi Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar og Illuga Gunnarssonar:

Ríkisstjórnin er eiginlega lent á sinni prívat píslargöngu. Öll stóru máli eru stopp. Eftir 20 mánuði hefur ekkert gerst varðandi afnám gjaldeyrishafta vegna innbyrðis átaka Bjarna og Sigmundar. Ragnheiður Elín velkist einsog fúasprek á fjörum úti eftir að í ljós kom að stóra málið, náttúrupassinn, hefur hvergi stuðning. Leiðtogaefnið „in waiting“, Eygló, kemst hvorki lönd né strönd með umbæturnar sem hún lofaði leigjendum og ungu fólk. Það bullar og sýður vegna slitatillögunnar gagnvart ESB sem enginn hefur áhuga á nema ritstjóri Morgunblaðsins og Sigmundur Davíð. Báðir vilja hana fyrst og fremst til að kljúfa Sjálfstæðisflokkinn. Í gær hafði svo Bjarni uppi svardaga um að það væri þó þrátt fyrir allt samstaða um nýtt fiskveiðifrumvarp. En tæpast var nýr dagur að kveldi runninn þegar raunamæddur sjávarútvegsráðherra tilkynnti þjóðinni að jafnvel það mál væri dautt vegna andstöðu Sjálfstæðisflokksins. Ofan á allt þetta blasa svo við svakaleg átök á vinnumarkaði. Þar er ríkisstjórnin sjálf sek um að draga eldsmatinn á bálið.

Þegar spunameistarar ríkisstjórnar tjalda til öllu sem þeir eiga í töfrahatti sínum er það yfirleitt merki um að ástandið sé alvarlegra en sýnist. Það gerðist í kvöld. Spunarokkarnir áttu þá meistaralega innkomu í lok tíu-fréttanna. Þeir tefldu þar fram forsætisráðherra sem fór glæsilega með einn af Passíusálmum Hallgríms fyrir hálftómri kirkju. Hann vantaði eiginlega ekkert nema þyrnikórónuna. Rúsínan í pylsuendanum var hins vegar þegar átti að undirstrika eindrægni hinnar sundruðu hjarðar og spunarokkarnir drógu veslings menntamálaráðherrann flensuskotinn upp úr bælinu til að spila á orgel undir tilþrif meistara síns. – Af hálfu fréttastofunnar var þetta baneitraður húmor. Það er ekki á hverjum degi sem menntamálaráðherra er fenginn í sjónvarp til að spila það sem allt eins gæti orðið útfararsálmur ríkisstjórnarinnar.En Illuga fórst það vel úr hendi.
Skattaundanskot grafa undan lýðræðinu – og markaðshagkerfinu

Ein afleiðingin af hnattvæðingu og frjálsri för fjármagnsins er að flóknar fléttur eru notaðar til að komast hjá því að greiða skatta og gjöld. Þeir sem notfæra sér þetta eru stórfyrirtæki og ríkt fólk – en þetta skarast líka við hagkerfi glæpanna, auð sem verður til við eiturlyfjasölu og annað þeim dúr.

Bankar og endurskoðunarfyrirtæki hafa blygðunarlaust hjálpað til við þetta, um það eru fjölmörg dæmi sem hafa komið upp að undanförnu. Við þetta myndast kapphlaup niður á við, fé sogast í skattaskjól, en það er millistéttin sem situr uppi með reikninginn – hún þarf að borga skatta til að viðhalda heilsugæslu, löggæslu, velferðarþjónustu, menntun, samgöngum.

Hin einu sem hafa hag af þessu eru auðmenn, stórfyrirtæki (jú og bófar) og náttúrlega þeir sem reka skattaskjól. Aðrir þurfa að gjalda fyrir þetta – og það er varla hægt að tala um hægri eða vinstri í stjórnmálum í sambandi við þetta. Vill einhver stjórnmálaflokkur lýsa sig fylgjandi svindli og undaskotum af þessu tagi – í alvörunni?

Varla nema að hann hafi verið sérstaklega keyptur af þeim sem eiga hagsmuni að gæta.

Eftir kreppuna hefur óánægjan með þetta magnast. Við höfum dæmi um það hvernig íslenskir bankar hvöttu fjármagseigendur til að koma peningum í skattaskjól. Hið sama var að gerast í nágrannalöndum. Nú heyrum við nánast á hverjum degi fréttir einhvers staðar að úr heiminum um slíkt framferði, ráðstafanir gegn því, um afhjúpanir, leka, eða um einhverja sem misbýður þetta óréttlæti. Það er næstum hægt að tala um vakningu í þessu sambandi, ef hinir efnamestu segja sig úr lögum við samfélagið með þessum hætti er sjálfu lýðræðinu ógnað.

Svo er annað – þetta grefur undan markaðshagkerfinu. Fjármagn er stanslaust síað burt – það nýtist ekki í uppbyggingu, fjárfestingar eða til að auka kaupgetu almennings. Hinn eftirsótti hagvöxtur er minni fyrir vikið. Þannig ættu allir alvöru markaðshyggjumenn að vera harðir andstæðingar skattaundanskota.

Eins og áður segir, aðferðirnar eru flóknar, en smátt og smátt lærum við um þær. Núorðið vita líklega flestir hvað átt er við „þunnri fjármögnun“. Hún er til umræðu vegna Alcoa á Íslandi. Endurskoðandinn Jenný Stefanía Jensdóttir skrifar á Facebook og birtir eftirfarandi textabrot:

Noregur miðar við hlutfallið 4:1 eða 20% í þunna fjármögnun. Sem þýðir að vaxtakostnaður af eigin fjármögnun umfram 20% af eigin fé, er ekki frádráttarbært frá tekjuskatti. Ísland er ekki með neinar reglur um þetta, og fjármögnunarhlutfallið hjá Álfélögunum t.d. eru í einhverjum tilfellum 40:1.
Íslendingabyggð í Hull – á fimmtándu öld?

Getur verið rétt að nokkur fjöldi Íslendinga hafi búið í Hull á Englandi á fimmtándu öld?

Hér er forvitnileg frétt sem birtist í gær á vef The Yorkshire Post. Þarna er rætt við Mark Ormrod, prófessor í miðaldafræðum við háskólann í York. Umfjöllunarefnið er hvernig byggðir tæmdust vegna svarta dauða, en nýtt fólk kom í staðinn til að fylla upp í skörðin eftir hinn gríðarlega mannfelli – sumpart innflytjendur.

Ormrod segir að í þeim hópi hafi verið Íslendingar. Hann hefur safnað saman gögnum um innflytjendur til Englands á árunum 1330 til 1550.

Flestir innflytjendurnir voru frá Skotlandi en svo voru líka Frakkar. Svo segir að í gögnunum séu fimmtíu Íslendingar sem hafi sest að í Hull. Þeir hafi haft eftirnöfn sem gáfu til kynna hvaðan þeir komu, Iselond, Iselandwoman og Iselandman.

Ormrod segir að þetta virðist hafa verið sérstakt samfélag sem tók á móti nýjum innflytjendum í sínar raðir, en annars hafi verið algengt að innflytjendur dreifðust út um borgir og sveitir. Sumir hafi endaði í vinnumennsku og jafnvel ekki haft ættarnöfn.

Eins og lesa má á Wikipedia er vitað um Íslendinga á Englandi á þessum tíma, enda er þetta svokölluð enska öld í sögu Íslands. Til dæmis er nefndur kaupmaðurinn Willemus Islonde í Bristol. Á þessum tíma sigldu Englendingar til Íslands til að veiða fisk eða versla, en það var illa séð af Danakonungum og íslenskum höfðingjum sem voru hallir undir hann.

Sumir höfðingjar hölluðust að Englendingum, eins og Guðmundur ríki Arason, sem varð vellauðugur á viðskiptum við þá, lenti í miklum deilum, en fór til Englands 1448. Síðan hefur ekkert spurst til þessa einna ríkasta manns á Íslandi fyrr og síðar. Líklegast er að hann hafi dáið fljótlega eftir brottförina eða farist í hafi.
Úr einu í annað

Johannes Larsen var einn af Fynbo málurunum. Hann var aðallega frægur fyrir að mála myndir af fuglum – málverkin hans búa yfir sérstökum þokka.

En Larsen kom líka til Íslands og gerði myndir á söguslóðum, þetta var á árunum 1927 og 1930. Myndirnar eru nú komnar út í bók.

Gunnlaugur Halldórsson var stórmerkilegur arkitekt og einn sá fyrsti til að innleiða módernisma í íslenska byggingalist. Hann teiknaði til dæmis þetta sérlega stílhreina og fallega einbýlishús við Smáragötu.

En Michel Houellebecq er undir stanslausu lögreglueftirliti eftir að hann sendi frá sér skáldsöguna Undirgefnina sem fjallar um íslamska Evrópu. Um helgina verður sýnd myndin Ránið á Michel Houellebecq á kvikmyndahátíðinni Stockfish hér í Reykjavík.

Skólavarðan stóð á Skólavörðuholti eins og nafnið gefur til kynna.

Alex er frönsk spennusaga, nokkuð óhugnanleg.

En Mörður er íslensk skáldsaga þar sem er lagt út af óvinsælustu persónu Íslendingasagnanna, sjálfum Lyga-Merði.

Þetta fjöllum við um í Kiljunni í sjónvarpinu klukkan 21.15 í kvöld.
Eva Joly, baráttan gegn skattaundanskotum og samleið hennar með Cameron og Osborne

Framferðið sem Eva Joly ræddi um í Kastljósinu í kvöld hefur verið mjög til umræðu í Evrópu, sérstaklega í tengslum við Lúxemborg. Stórfyrirtæki nota skattaparadísina til að komast hjá því að greiða skatta í löndum þar sem þau starfa. Aðferðin er sú að hafa dótturfyrirtæki sífellt í skuld við móðurfyrirtæki í skattaskjóli – og stilla lánin svo af eftir hentugleikum.

Í Kastljósi hefur áður verið fullyrt að Alcoa stundi þetta. En málið er miklu víðtækara en svo. Þetta var inntakið í stóra Lúxemborg-lekanum sem rannsóknarblaðamannasamtökin ICIJ birtu í fyrr í vetur.

Eva Joly sagði í Kastljósinu að bannað væri að nota fölsuð lán til að komast hjá skatt. Hún er formaður nefndar á vegum Evrópuþingsins sem fer með þessi mál og hún hefur meðal annars haldið því fram að Juncker, forseti framkvæmdastjórnar ESB, sé óhæfur til að gegna embættinu vegna þess hvernig Lúxemborg er beitt til að svíkja undan skatti. Hún segir að Juncker eigi að aðhafast í þessum málum eða láta sig hverfa.

Enginn neitar því að undanskot af þessu tagi eru veruleiki – og bandamenn Joly í baráttunni gegn þeim eru ekki sérstakir róttæklingar. Þarna má til dæmis nefna David Cameron, forsætisráðherra Bretlands, sem hefur sótt mjög hart að Juncker og Lúxemborg vegna þessa og fjármálaráðherrann George Osborne sem hefur viljað taka upp sérstakan skatt á stórfyrirtæki sem stinga undan hagnaði með þessum hætti.

Eva Joly varð fræg þegar hún var rannsóknardómari í Elf-málinu, einu stærsta fjármála- og stjórnmálahneyksli í sögu Frakklands.
Ásgeir og pylsurnar

Um tíma var einn merkilegasti samkomustaður bæjarins pylsuvagninn hjá Ásgeiri Hannesi Eiríkssyni. Vagninn kemur meira að segja við sögu í texta hjá Bubba Mortens – „hjá Ásgeiri og pylsunum er að myndast röð“. Mest var ösin í kringum pylsuvagninn þegar skemmtistaðir lokuðu. Þá hófst mikið tildragelsi, sumir hafa eflaust fundið ástina sína þarna.

Ásgeir var algjör brautryðjandi þegar hann hóf þessa starfsemi í Austurstræti. Á þeim tíma var hérumbil allt bannað í Reykjavík – nema það sem var sérstaklega leyft. Í huga minnar kynslóðar var pylsuvagninn eins og tákn um örlitla frelsisopnun, rétt eins og pizzurnar á Horninu og léttvínið í Stúdentakjallaranum.

Svona var heimur okkar fábreyttur.

Ásgeir stóð sjálfur vaktina í pylsuvagninum, sagði sögur, hafði uppi gamanmál og lét snjallyrði fjúka. Svo var hann með litríka starfsmenn eins og götusöngvarann Jójó og skáldið og bókasafnarann Valdimar Tómasson.

Ásgeir var bóngóður og fór ekki í manngreinarálit. Hann starfaði ötullega að málefnum fanga. Pylsu gaukaði að mörgum svöngum manninum, en stundum var viðkvæði hans að hann hefði náð samkomulagi við Útvegsbankann við hliðina á um að hann stundaði ekki lánastarfsemi gegn því að bankinn seldi ekki pylsur.

Ásgeir fór svo á þing fyrir Borgaraflokkinn, var þá eins og endranær í liði Alberts Guðmundssonar. Sem þingmaður var hann í betra sambandi við almenning en flestir, en ég hef grun um að hann hafi ekki passað vel inn í andrúmsloftið sem þá ríkti á Alþingi.

Nú er Ásgeir látinn, 69 ára að aldri. Nokkrum sinnum undanfarið hitti ég hann. Hann átti við erfiðan heilsubrest að stríða, en mér þykir vænt um að ég náði að heilsa honum innilega.

Hér er skopmynd sem Sigmund gerði af Ásgeiri og pylsuvagninum, birtist í Morgunblaðinu en er að finna á vefnum sigmund.is.
Sérlega vandaður dómur, en lögmenn þurfa að horfa í spegil

Arnar Þór Jónsson, lektor í lögfræði við Háskólann í Reykjavík, var í viðtali við Morgunblaðið um helgina og kom inn á nokkur meginatriði sem vert er að halda á lofti þessa dagana. Það er eiginlega ekki hægt að orða þetta betur en Arnar gerir. Hann lýkur lofsorði á dóm Hæstaréttar í al Thani-málinu, segir að hann sé gríðarlega vel unninn og að málið muni hafa mikið fordæmisgildi. Arnar skýrir það út með þessum hætti:

Í fyrsta lagi varðar þetta mjög mikla hagsmuni og brotin teljast því með samsvarandi hætti sérlega alvarleg. Í öðru lagi er dómurinn sérlega vandaður og vel ígrundaður, svo sem ég nefndi áðan. Í þriðja lagi má ekki vanmeta þá staðreynd að hér hefur þetta stóra mál verið leitt til efnislegrar niðurstöðu. Ég vil skýra þetta síðasta atriði örlítið nánar. Dómsforsendurnar greina glögglega hvernig þess hefur verið freistað af hálfu ákærðu að leita allra ráða til að standa í vegi fyrir því að leyst verði efnislega úr þeim brotum sem þeim var gefið að sök að hafa framið. Út frá sjónarhóli ákærðu er það vissulega skiljanlegt og réttarríkið þarf vissulega að gæta þess að sakaðir menn fái haldið uppi réttmætum vörnum.

Arnar segir að þetta hafi verið prófraun fyrir réttarríkið sem það hafi staðist:

Að þessu sögðu skiptir ekki minna máli fyrir hagsmuni réttarríkisins að réttarkerfið geti staðið undir því meginverkefni sem því er ætlað, þ.e. að dómstólar leysi efnislega úr lagalegum ágreiningi þannig að bundinn sé endi á þrætuna. Ef dómstólar standa ekki undir þessu hlutverki þá getur það valdið margháttuðum skaða. Við getum horft margar aldir aftur í tímann þessu til staðfestingar. Nefna má Njálssögu til dæmis. Megingagnrýni höfundar Njálu á lögin og réttarkerfi þess tíma er að þau nái ekki utan um stærstu mál samtímans, sem fyrir vikið koðna niður í karp um tæknileg smáatriði. Dómur Hæstaréttar [í fyrradag] varðar með sanni eitt stærsta málið sem komið hefur upp í kjölfar bankahrunsins. Það er því mjög mikilvægt að fengist hafi efnisleg niðurstaða í málið. Það skiptir máli fyrir réttarkerfið í heild. Þetta hefur verið þolraun fyrir íslenska réttarkerfið sem ég tel að það hafi staðist.

Og loks segir Arnar að stétt lögmanna þurfi að skoða sjálfa sig:

Að lokum vil ég bæta því við að ég tel að Hæstiréttur Íslands hafi með dómi sínum í gær lyft spegli að ásjónu lögmannsstéttarinnar og ég tel að lögmenn geti ekki vikið sér undan því að horfa vel og lengi í þann spegil í þeim tilgangi að svara því gagnvart sjálfum sér og öðrum fyrir hvað þeir standa og hvað hugtakið ,,góðir lögmannshættir“ felur í reynd í sér.
Danskar bollur í upphafi föstu

Bolludagurinn er í raun upphaf lönguföstu – því er ekki sérlega mikið haldið á lofti, finnst manni. Þetta er hliðstæðan við kjötkveðjuhátíðir sunnar í löndum. Þar er vissulega meira fjör.

Við höfum þennan bollusið frá Danmörku, þar heitið brauðmetið með rjóma fastelavnsboller. Íslendingar hafa reyndar fremur bætt í miðað við Dani í bolluátinu.

Um tíma á miðöldum voru áhöld hvort Íslendingar lentu undir Englendingum – það er kallað enska öldin – en við héldumst undir Dönum.

Sem er líklega jafn gott. Annars værum við öll á pöbbnum frekar en að borða hinar ljúffengu dönsku bollur.

Hér er sýnishorn af hinum ljúffengu bollum sem Sigurveig Káradóttir í Matarkistunni bar fram í dag.
Toffi 1959-2015

Við Þorfinnur Guðnason – kallaður Toffi af vinum sínum – unnum saman á Ríkisútvarpinu í eina tíð. Það var einstaklega gaman að fara í fréttaferðir með honum, því Toffi hafði alltaf sína meiningar. Gat jafnvel kallast sérvitur. Það var hressandi í þessari vinnu sem oft var andlaus rútína.

Einhverjum árum seinna ræddum við um að gera mynd saman. Viðfangsefnið sem við töluðum um var séra Baldur í Vatnsfirði, klerkur sem þótti nokkuð einkennilegur í háttum. Ég sagði að við þyrftum kannski svona þrjá tökudaga.

Toffa fannst það alveg fáránlegt. Svona var ekki tímarammi hans í kvikmyndagerð. Það var frekar þrír mánuðir eða þrjú ár. Ég gantaðist með að hann hefði helst viljað grafa sig ofan í fjallshlíð fyrir ofan heimili prestsins og fylgjast með honum þaðan.

Toffi var semsagt til í að leggja margt á sig til að gera sínar frábæru myndir. Hann hann hafði stórar hugmyndir um viðfangsefni sem gátu virst agnarlítil – eins og hagamúsina.

Hann var oft blankur eins og títt er um kvikmyndagerðarmenn í þessu landi, líf hans var ekki alltaf þægilegt, en hann var heill og sannur maður.