arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Guðmennið – og hið óseðjandi tækniblæti

Við horfum upp á blinda framrás tækninnar. Tæknidýrkun og tækniblæti hefur slík völd í lífi okkar að talið er fráleitt að leggja nokkurs staðar stein í götu tæknilegrar þróunar – við tölum reyndar yfirleitt um „framþróun“ þótt ekki sé alltaf víst að það eigi við.

Hér er til dæmis athyglisvert viðtal við forstjóra hjá Mercedes Benz, mann sem skartar veglegu yfirvaraskeggi, þar sem hann talar um hluti sem munu óhjákvæmilega verða á næstu árum og áratugum.

Eitt af því er til dæmis hvernig störf munu hverfa. Þá erum við ekki bara að tala um störf bílstjóra, afgreiðslu eða verksmiðjufólks, heldur líka til dæmis störf lögfræðinga. Þarna er beinlínis varað við því að ungt fólk mennti sig í lögfræði.

Jú, svo er þarna talað um gervigreind sem verður miklu gáfaðri en mannkynið – sem í sjálfu sér er skelfileg tilhugsun – tæki sem greina heilsufar okkar á augabragði og stóraukið langlífi.

Langlífið verður örugglega mest fyrir þá sem hafa efni á því. Það er jafnvel talið að ríkasta fólkið geti nánast keypt sér eilíft líf þegar líður á þessa öld. Heilsufarsgreiningar geta haft það í för með sér að fólk með undirliggjandi eða arfgenga sjúkdóma verður annars flokks þegnar. Og þegar störfin leggjast af, hvað kemur þá í staðinn? Auðfyrirtæki munu sem fyrr hirða ágóðann – staða þeirra hefur aldrei verið sterkari en nú. Fólk sem getur ekki fengið neitt að starfa upplifir tilgangsleysi. Kannski verður því séð fyrir einhverri lágmarksframfærslu? Og hver mun borga skatta þegar engin eru störfin?

Margt í þessu er líka fagurt og gott, eins og framtíð þar sem við notum hreina orku, þar sem finnast lækningar við sjúkdómum sem nú eru banvænir, þar sem við sameinumst um sjálfkeyrandi bíla sem munu rýma til í borgunum (ég hygg reyndar að spádómur Mercedesmannsins um þá sé nokkuð reyfarakenndur, það mun taka langan tíma að losna við einkabílinn). En annað er bókstaflega dystópískt, það er framtíð sem er furðu lítið rædd í stjórnmálunum og í fjölmiðlum. Við sættum okkur við það að leyfa tækninni að æða áfram á sjálfstýringu. Það þykir beinlínis hallærislegt að andæfa henni.

Í þessu framhaldi má nefna bók eftir einn merkasta hugsuð samtímans, ísraelska sagnfræðinginn Yuval Noah Harari. Bókin nefnist Homo Deus og er framhald af bók hans sem heitir Sapiens. Í Homo Deus segir frá því hvernig mannkynið hefur að talsverðu leyti frelsast undan hungri, sjúkdómum og stríði sem hrjáði það áður, en um leið drottnar það yfir náttúrunni, eyðileggur hana og hefur gert önnur dýr undirgefin sér – og meðferðin á sumum tegundum er vægast sagt hryllileg.

Um leið er spáð í framtíð mannsins meðal annars, hvernig „Guðmennið“ mun í skjóli tækninnar teygja sig í átt til enn meiri drottnunar yfir jörðinni og til ódauðleika, hinn skelfilega ójöfnuð og óréttlæti sem því getur fylgt þegar maðurinn líkt og rennur saman við tæknina. Hugsanlegt er að þá eigum við eftir að sjá stéttaskiptingu sem er meiri en hefur þekkst í langan tíma – og auðstétt sem verður sífellt meira óseðjandi, ekki bara í peninga heldur líka meiri tækni og lengra líf. Margt af þessu er hrollvekjandi aflestrar.
Fullkomnari og meiri falskar fréttir – hvernig getum við varist þeim?

Í nokkuð hrollvekjandi grein í viðskiptatímaritinu Forbes má lesa um Edgar Welch, mann frá Norður-Karólínu, sem réðist inn í pitsusjoppu í Washington DC, skaut vopnaður hríðskotariffli. Markmið hans var að frelsa börn sem þar áttu að vera í haldi á vegum hrings barnaníðinga sem var stjórnað af Hillary Clinton. En það var enga barnaníðinga að finna á veitingastaðnum Comet Ping Pong, bara pitsur.

Edgar Welch hafði frétt um þennan hring barnaníðinga á vefsíðum sem flytja falskar fréttir. Slíkur fréttaflutningur hafði mikil áhrif á kosningarnar í Bandaríkjunum og það er ekki auðvelt að koma í veg fyrir hann. Auðhringir eins og Facebook og Google aðhafast ekki mikið. Við getum líka verið að horfa upp á það að falskur fréttaflutningur færist í aukana, verði enn hættulegri og ísmeygilegri.

Í Guardian sagði í gær frá tækni sem gerir mönnum kleift að breyta mynd og hljóði þannig að fólk segir eitthvað allt annað en það gerir. Hér er sýnt hvernig þetta er gert við George W. Bush, Donald Trump og Vladimir Pútin með þessari aðferð.

Það er semsagt hægt að taka hvern sem er og láta hann segja hvað sem er, viðurkenna að hann sé þjófur, lemji maka sinn eða sé barnaníðingur. Eða bara eitthvað bull. Sumt verður trúverðugt, annað ekki. Það verða alltaf einhverjir eins og Edgar Welch sem trúa vitleysunni.

Framtíð fjölmiðlunar er í gríðarlegu uppnámi vegna nýrrar tækni og áhrifa samskiptamiðla. Eina ráðið við þessu er að styrkja hefðbundna og trúverðuga fjölmiðla sem fara ekki með fleipur, líka þótt maður sé ekki sammála öllu sem þeir segja. Og þörfin á ríkisfjölmiðlum er hugsanlega meiri en nokkru sinni fyrr, eins og mátti lesa í grein í Financial Times sem hér er vitnað í.
Akureyringar bregðast við aðkomufólki

Það er frægt að Akureyringar hafa alltaf haft varann á sér gagnvart aðkomufólki, eða altént fara þær sögur af þeim, með röngu eða réttu. Þegar fréttir birtust af því að einhver hefði farið á skjön við lögin á Akureyri var gjarnan tekið fram að um „aðkomumann“ hefði verið að ræða. Haft var á orði að Akureyringar væru mjög naskir að þekkja úr „aðkomumenn“. Í einni frétt sem var nokkuð umtöluð sagði reyndar að „Ólafsfirðingar“ hefðu brotist inn í JMJ.

Frægasta sagan er þó af því þegar hundur beit mann á Akureyri og var sagt frá því í Degi að hundurinn hefði verið „aðkomuhundur“.

Nú herma fréttir að Akureyringar ætli að grípa til ráða gagnvart aðkomufólki, það verður beinlínist fylgst með því þegar það kemur í bæinn – og fer væntanlega úr honum aftur.
Dvergur deyr

Fyrir nokkrum árum skrifaði ég pistil um skipulagsmál í Hafnarfirði – þar er víða pottur brotinn og mörg stór mistök sem hafa verið gerð. Hafnarfjörður hefði getað verið fegursti bær á Íslandi með sinni gömlu höfn – en varð það ekki vegna vondra skipulagsákvarðana. Inni í bænum, meðal hraunbolla, leynast þó nokkrar af fallegustu götum á Íslandi.

Í greininni nefndi ég hús sem mér var síðar sagt að kallaðist Dvergur. Nafnið er öfugmæli því húsið er feikistórt, 2500 fermetrar. Í því hefur í gegnum tíðina verið margvísleg starfsemi, fæst hefur þrifist til lengdar, og síðari ár hefur það staðið mestanpart autt, sýnist manni.

En þetta stóð í greininni:

En nú er Dvergur að hverfa af yfirborði jarðar. Það er loks verið að rífa þetta forljóta hús. En eins og gengur á fólk minningar um hús og tilfinningar geta tengst þeim. Hafnfirðingurinn Tómas Ragnarsson setur þessa mynd á Facebook og skrifar:

Dvergur deyr. Hann hýsti trésmiðju, vídeóleigu, listamenn, víkinga, Heima-hátíð, Legókubba og margt fleira en víkur nú fyrir nútímanum.
Gjaldþrot nýja vinstrisins í Grikklandi

Félagar sem komust til valda 2015 og áttu samneyti í ríkisstjórn um hríð eru nú svarnir óvinir og rífast eins og hundar og kettir í fjölmiðlum. Þetta eru Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, og Yannis Varoufakis sem um tíma var fjármálaráðherra. Enn er deilt um frammistöðu Varoufakis í því embætti, sumir segja að plön hans um að ganga úr evrunni hafi verið tóm vitleysa, aðrir líkja þessu baktjaldamakki hans við landráð – en svo á hann líka sína bandamenn – meira að segja í flokki Tsipras sem hann hefur fjarlægst óðum.

En Syriza, flokkurinn sem þeir voru báðir í, bræðingur vinstri flokka, hefur aldeilis fengið að upplifa hvernig er að þurfa að stjórna ríki. Tsipras viðurkennir að hann hafi haft ýmsar ranghugmyndir, en tekur þó fram að hann hafi aldrei verið að ljúga. En Tsipras hefur verið að gera þveröfugt við það sem hann lofaði, skera niður, hækka skatta, einkavæða og nú er hann að snúa aftur með Grikkland á alþjóðlegan skuldabréfamarkað. Stórar yfirlýsingar hafa komið eins og bjúgverpill í hausinn á honum. Auðvitað er þetta algjört skipbrot vinstri stefnunnar sem hann boðaði, en sósíaldemókrataflokkurinn gamli Pasok er í rúst – svo það eru varla aðrir til að taka við keflinu vinstra megin við miðju. Skoðanakannanir benda til þess að Nea Demokratia, hægri flokkurinn sem var við stjórn þegar Grikkland sigldi inn í mestu ógöngurnar, nái örugglega völdum í næstu kosningum.

Vinstri bylgjan hefur semsagt hjaðnað rækilega í Grikklandi. Það er líka komið spillingarorð á Syriza sem hefur verið að koma sínu fólki fyrir í öruggum stöðum, er að koma upp nýju kerfi einkavina, sýnir linkind gagnvart spillingunni í opinbera geiranum – flokkurinn er líka ásakaður fyrir að taka ekki nógu hart á gengjum svonefndra anarkista sem fara rænandi, brennandi og brjótandi rúður um Aþenu.

Varoufakis og Tsipras meðan allt lék í lyndi milli þeirra og kjósendur trúðu því að Syriza myndi breyta einhverju.
Stórkostleg sena með Jeanne Moreau, Malle og Miles

Þetta er stórkostleg sena. Jeanne Moreau með sitt dulúðuga og gáfaða andlit í kvikmyndinni Lyfta í gálgann (Ascenseur pour léchafaud) frá 1958. Leikstjórinn var Louis Malle, hin óviðjafnanlega tónlist er samin og leikin af Miles Davis. Þetta er ein af lykilmyndum frönsku nýbylgjunnar – kvikmyndirnar voru teknar í raunverulegu umhverfi úti á götum, kvikmyndavélin leitaði inni í persónurnar og umhverfi þeirra – full af forvitni – þetta breytti kvikmyndunum fyrir fullt og allt, á sama tíma var það sem kom frá Hollywood var skelfing klunnalegt og útblásið.

Moreau var ein af hinum stóru kvenhetjum nýbylgjunnar, bæði í þessari mynd og svo í meistaraverki Truffauts, Jules og Jim. Þar lék hún konu, frjálsan anda, sem tveir vinir voru ástfangnir af. Sterkar kvenpersónur eru reyndar eitt einkenni nýbylgjunnar, leiknar af konume eins og Anouk Aimée, Anna Karina, Delphine Seyrig og Jean Seberg.

Jeanne Moreau er nú látin, 89 ára að aldri. Orson Welles sagði að hún væri besta leikkona í heimi. Á sinn hátt var hún ein af táknmyndum Frakklands. Hún var fræg og dáð sviðsleikkona í þjóðleikhúsinu Comédie-Française áður en hún fór í bíómyndirnar en hélt áfram að leika í kvikmyndum alveg fram á síðustu ár.
Ólík viðhorf til áfengisdrykkju

Guðmundur Hörður birtir þetta stöplarit í Stundinni og hvetur til þess að skattar á áfengi séu lækkaðir.

En Sveinbjörn Kristjánsson hjá Landlækni birtir þetta súlurit á Facebook. Það sýnir áfengisneyslu 15 ára barna í Evrópu. Hún er mest í Danmörku, þar sem er mikið frjálslyndi í áfengismálum, svo kemur Tékkland þar sem bjórinn er mjög ódýr, en drykkjan er minnst á Íslandi.
Ótrúlega óréttlátt samfélag

There are no second acts in American lives. Þetta skrifaði rithöfundurinn F. Scott Fitzgerald. Sjálfur dugði hann ekki nema einn þátt því hann drakk sig í hel og dó langt fyrir aldur fram. Það hefur verið deilt um hvað Fitzgerald átti við, en mér koma þessi orð í hug þegar horft er upp á fátækt, heimilis- og umkomuleysi í Bandaríkjunum.

Heimilislaust fólk er út um allt. Ég stalst til þess í dag að taka myndir af nokkrum heimilislausum mönnum í misjöfnu ástandi. Skýringarnar á heimilisleysinu eru ýmsar, en ein er sú að fólk fær ekki annað tækifæri, það er enginn annar eða þriðji þáttur. Fólk verður gjaldþrota, ein aðalástæða þess eru lækna- og sjúkrahúsreikningar sem það ræður ekki við að borga – og þá er það komið út úr samfélaginu. Hefur enga möguleika á að fá lán eða neina fyrirgreiðslu. Er varla til lengur. Án credit rating er maður ekkert í Bandaríkjunum.

Ein ástæða fjölgunar heimilisleysingja er líka sú að víða hefur verið slakað aðeins á refsistefnunni hörðu. Fólki er hleypt út úr fangelsum fyrr en ella, en það hefur ekki að neinu að hverfa. Því bíða engin störf, ekkert kerfi sem tekur á móti þeim. Sums staðar missa fangar öll réttindi – fá ekki einu sinni að kjósa framar.

Og svo er náttúrlega hinn hræðilegi faraldur ópíumefna og sterkra verkjalyfja sem gengur yfir Bandaríkin. Þegar maður sér fólk undir slíkum áhrifum getur maður ekki varist því að hugsa að varla geti verið til ömurlegri víma.

Manni sárnar í raun að horfa upp á skrípalætin í kringum Hvíta húsið og allan fréttaflutninginn af honum, allt tilgangsleysið og blaðrið, þegar maður þarf ekki annað en að fara út fyrir dyr til að sjá hið hræðilega misrétti. Ég velti stundum fyrir mér hvort meðal-Bandaríkjamaðurinn verði smátt og smátt ónæmur fyrir þessu, því það virðist svo sáralítið gert til að bæta samfélagið í raun. Ójöfnuður eykst stöðugt og hreyfanleiki milli stétta í samfélaginu er óvíða minni. Bandaríski draumurinn um að allir geti meikað það er hrein blekking – menntun er afar dýr líkt og heilbrigðisþjónustan og fólk af lægri stéttum hefur lítinn aðgang að henni.

Fyrir nokkrum árum gekk ég óvart að kvöldlagi inn á Skid Row í Los Angeles, stærsta samfélag heimilislauss fólks í Bandaríkjunum. Það var eins og að stíga inn í skuggaveröld og ég verð að viðurkenna að ég forðaði mér þaðan fljótt aftur. En þessar myndir eru teknar í hinni ríku borg Boston í dag, allar í hverfum þar sem er langt í frá almenn sárafátækt.

En eins kona sem er búsett hér vestanhafs sagði við mig um daginn: „Það er svo ótrúlegt óréttlæti í þessu samfélagi.“

Blindur heimilislaus maður dregur eftir sér kerru framhjá ríkmannlegu hóteli. Hvíti stafurinn sem hann var með sést ekki á myndinni.

Legið utan við vegg á fjölfarinni aðalgötu.

Heimilislaust fólk sofandi að morgni við virðulegt minnismerki um írska frelsishetju.

Á sama stað. Ábreiðurnar eru til að skýla fyrir sólinni, það var heitt þennan dag.
Hin skjóllitlu strætóskýli hverfa – svona fóru Sovétmenn að

Nú þegar Reykjavíkurborg bindur enda á samning við fyrirtækið AFA JCDecaux sem rekur strætóskýli í borginni er kannski tími til að hugsa hlutina upp á nýtt. Þessi strætóskýli voru afar stöðluð – og það verður að segja eins og er að þau voru ekki sérlega skjólgóð. Hentuðu semsagt ekki vel í hinni votu og vindasömu borg.

Þetta má auðvitað nálgast með ýmsum hætti, en svo mætti líka setja upp skýli þar sem sköpunarkraftur borgaranna kemur betur fram.

Sovétríkin voru þekkt fyrir annað en að ýta undir sköpun og einstaklingsframtak, en kanadíski ljósmyndarinn Christopher Herwig komst að því að hugmyndaflug Sovétborgara hafði náð að brjótast fram í hönnun strætóskýla. Hann fór vítt og breitt um Sovétríkin og myndaði strætóskýli – og verður að segjast eins og er að sum eru alveg einstök.

Sýnishorn af myndunum má finna á vef sjónvarpsstöðvarinnar CNN. Það er óhætt að mæla með þessu fyrir áhugafólk um hönnun, arkitektúr og kommúnistaminjar.
Hinn margsaga og svikuli Gove

Michael Gove, breski umhverfisráðherrann sem var í heimsókn á Íslandi nú í vikunni, er einhver einkennilegasti stjórnmálamaður Bretlands. Hann var einn af forystumönnum þeirra sem vildu ganga úr ESB og fór þá afar frjálslega með sannleikann. Gove er einn af höfundum þess kosningabragðs að ljúga því að kjósendum að með útgöngu úr ESB myndu Bretar geta sett 350 milljónir sterlingspunda í heilbrigðiskerfið á viku. Það reyndust ekki vera annað en orðin tóm.

Fræg er yfirlýsing Goves úr kosningabaráttunni þar sem hann sagði að Bretar ættu að hætta að hlusta á álit sérfræðinga. Þeir væru búnir að fá nóg af þeim.

Gove þykir líka vera afar svikull, hann var mikill persónulegur vinur Davids Cameron, sem leit á framgöngu hans í Brexit sem svik við sig. Þá studdi Gove Boris Johnson um hríð, Johnson leit á hann sem bandamann, en eftir strax Brexit söðlaði Gove allt í einu um, deyddi vonir Johnsons um að verða forsætisráðherra, og stökk á vagn Theresu May.

Gove ræddi um það í viðtali í Reykjavík að Bretar gætu lært margt af Íslendingum, enda væri Ísland ekki í ESB. Ísland er hins vegar í EES sem er einmitt það sem myndi kallast mjúkt Brexit – reyndar svo mjúkt að það kemur varla til greina í Bretlandi. Ísland leyfir frjálsa för vinnuafls frá ESB og undirgengst vald Evrópudómstólsins, nokkuð sem harðir Brexitsinnar sætta sig alls ekki við.

Héðan fór Gove svo til Danmerkur að ræða við aðila í sjávarútvegi. Þar sagði hann í dag, þvert á fyrri Brexit yfirlýsingar, að skip frá Evrópusambandinu myndu fá að veiða í breskri lögsögu eftir útgönguna úr ESB.
Annálað milt bragð

Mitt í raunum íslenskra sauðfjárbænda, hratt lækkandi afurðaverði og offramleiðslu. Íslenska lambakjötið væntanlegt í verslunarkeðjuna Whole Foods. Með sitt annálaða milda bragð eins og segir í tilkynningunni.
Bruni í næturklúbbi sem kostaði 492 mannslíf

Þetta er heldur tíkarlegur minnisvarði um eitthvert skelfilegasta slys í sögu Bandaríkjanna, lítill skjöldur sem maður sér ekki nema maður leiti sérstaklega að honum, framan við bílastæðahús.

Þarna í svonefndu Bay Village í Boston var næturklúbburinn Cocoanut Grove sem var vinsæll á árunum eftir að bannlögunum var aflétt. 28. nóvember 1942 kom upp eldur í klúbbnum, breiddist út á örskotsstundu, tala látinna var að lokum 492. Það er næstum þriðjungur af Titanic-slysi hvað varðar mannfall, en samt hefur verið furðu lítið fjallað um þennan mikla eldsvoða.

Enn er ekki vitað fyrir víst hvernig hann kviknaði, hvort það var bilun í rafmagni eða, hvort, eins og sagt var, bruninn hefði orðið með þeim hætti að hermaður í fríi hafði skrúfað burt ljósaperu til að hann gæti kysst kærustuna sína í myrkrinu. Samkvæmt því var unglingspiltur sendur til að setja peruna aftur í, hann sá illa til, notaði eldspýtur, og það kviknaði í miklum skeytingum sem voru í klúbbnum, gervipálmatrjám og slíku. Þessi ungi maður hét Stanley Tomaszewski og þurfti að lifa með því allt sitt líf að hafa líklega verið valdur að brunanum – hann dó 1994.

Tala látinna var 32 hærri en leyfður gestafjöldi á staðnum. Eldurinn breiddist svo hratt út að sumir gestirnir náðu ekki að yfirgefa sæti sín. Aðrir reyndu að komast út um hringdyr sem stífluðust undireins. Hinir útgangarnir voru lokaðir til að fólk gæti ekki laumað sér út án þess að borga. Loftið á staðnum fuðraði upp – allar brunavarnir voru i skelfilegum ólestri.

Eigandi staðarins, Bernie Welansky, hafði fengið hjartaáfall nokkrum dögum áður og var ekki á staðnum. Pólitísk sambönd hans höfðu gert honum kleift að hafa staðinn opinn þrátt fyrir ágalla. Dómsmál var höfðað gegn Welansky og hann var dæmdur í 12-15 ára fangelsi. Honum var sleppt fáum árum síðar og dó úr krabbameini 1946. Sjálfur sagðist hann óska þess að hann hefði farist með hinum í brunanum.

Þetta hræðilega slys hafði ýmsar afleiðingar. Reglur um brunavarnir voru hertar til muna. Til dæmis mátti ekki lengur hafa hringdyr án þess að aðrar opnanlegar dyr væru til hliðar. Eldfimar skreytingar voru bannaðar. Læknisfræðilega hliðin er enn athyglisverðari. Þeir sem lifðu af brunann fengu meðferð með nýju undralyfi, pensillíni. Slæmar sýkingar fylgja brunasárum en sýklalyf geta unnið á þeim. Á eftirlifendunum var líka gerð rannsókn á áföllum sem þótti marka tímamót.

Eins og segir er minnisvarðinn um þetta hræðilega slys heldur lítilfjörlegur. Hann er reyndar gerður, eins og stendur, af Anthony C. Marra sem var sá yngsti sem lifði brunann af. Skjöldurinn hefur ekki einu sinni fengið að vera í friði, því hann var fjarlægður um tíma að kröfu einhverra íbúa á svæðinu, en svo komið fyrir aftur. Sagt er að skjöldurinn sé um það bil þar sem hinar illræmdu hringdyr voru.

Myndin var tekin af okkur þegar við gerðum okkur ferð í Bay Village í kvöld. Hér fyrir neðan eru tvær myndir frá tíma eldsvoðans. Þetta var í miðri heimsstyrjöldinni síðari og sagt er að þetta hafi verið einn af fáum atburðum sem ýtti stríðinu af forsíðum blaða.
Sjallsímar sem þunglyndisvaldur

Börn eru öruggari en nokkru sinni fyrr. Þau eru jú með síma og við getum nánast alltaf fylgst með því hvar þau eru. Símar, samskiptamiðlar og tölvur hafa hertekið huga barna og unglinga með þeim hætti að þau eru ólíklegri til að stunda áhættusamt athæfi en nokkru sinni fyrr. Þau fara minna út, leika sér minna, þau hafa síður áhuga á að aka bílum en áður var, þau eyða minni tíma með vinum, þau stunda minna kynlíf. Þau virðast hafa minni þörf fyrir að sýna sjálfstæði sitt en fyrri kynslóðir – ögra síður foreldrum sínum.

Fyrir foreldra er þetta að mörgu leyti þægilegt. En Jane M. Twenge skrifar á vef tímaritsins Atlantic að gríðarleg bylting hafi orðið í hegðun barna og unglinga eftir að snjallsímar komu til sögunnar. Árið 2012 fór hlutfall Bandaríkjamanna sem eiga snjallsíma yfir 50 prósent – og nú eru þessir símar alls staðar. Ekkert mótar ungmenni jafnmikið og þessi tæki; þau lifa stóran hluta lífs síns í tækjunum.

Twenge segir að menn geri sér enn litla grein fyrir áhrifum þessarar byltingar. Hún heldur því fram að hin nýja tækni sé að valda ungu fólki alvarlegri óhamingju. Ungmennin þroskist seinna, takist síðar á við lífið – og þau séu ósjálfstæðari. Þau séu samt ekki nánari foreldrum sínum, heldur lifi þau undir sama þaki og þeir – en á valdi tækjanna. Snjallsímarnir séu alvarlegur þunglyndisvaldur. Börn sem eyði miklum tíma í slíkum tækjum séu líklegri til að vera óhamingjusöm en hin. Tölfræðin í þessu sé svo eindregin að í raun sé ekki annað hægt en að segja við ungt fólk – leggið frá ykkur símana, slökkvið á tölvunum, gerið eitthvað sem fer ekki fram við skjá.

Twenge tekur djúpt í árinni og segir að þarna sé geðheilsa heillar kynslóðar í húfi. Snjallsímar séu svo eindreginn þunglyndisvaldur að það muni fylgja ungu fólki áfram í lífinu – og auka hættuna á geðsjúkdómum síðar á æfinni.
Ari Eldjárn slær í gegn á Edinborgarhátíðinni

Ekki að maður eigi von á öðru, en Ari Eldjárn fær stórgóðan dóm fyrir sýningu sína á hinni frægu leiklistarhátíð í Edinborg. Þetta birtist í morgun í dagblaðinu The Scotsman. Þarna er sýningu Ara lýst, hvernig hann gerir grín að Íslendingum og ýmsum Norðurlandaþjóðum, bregður fyrir sér tungumálum og mállýskum, en svo er sagt að þegar á líði verði hann skrítnari og súrrealískari.

Skemmtilegastar eru lokalínurnar þar sem segir að þessi maður, sem virðist frekar hógvær, hafi mörg afar sterk grínbrögð uppi í erminni.

Til hamingju Ari!
Lífeyrissjóðirnir verða að fjárfesta sem víðast um heiminn og í sem margvíslegastri starfsemi

Gengi Haga hríðfellur. Á þessum lista getum við séð hverjir eru helstu eigendur þessa félags sem hefur sent frá sér tvær afkomuviðvaranir að undanförnu. Þetta eru mestanpart lífeyrissjóðir sem eru í eigu launafólks. Sumir lífeyrissjóðanna eiga meira að segja stóra hluti.

Það eru semsagt þeir sem greiða í lífeyrissjóði sem tapa. Á sama tíma er verið að hækka iðgjöld í lífeyrissjóðina – og ljóst að aldur til lífeyristöku mun fara hækkandi.

En þetta er sterk áminning um að það er brjálsemi að íslensku lífeyrissjóðirnir, sem bólgna af fé í hverjum mánuði, séu að fjárfesta mikið á Íslandi. Eina skynsamlega leiðin til að ávaxta þessa fjármuni er að dreifa þeim nógu víða um heiminn og í alls konar starfsemi. Að binda peningana við fá íslensk fyrirtæki sem eiga það jafnvel til að hækka úr öllu valdi einmitt vegna fjárfestinga lífeyrissjóðanna er einfaldlega vond meðferð á fé almennings. Jú, þannig er hægt að sýna fram á hækkandi virði – en það er eins og að pissa í skóinn sinn. Þetta var eitt af því sem við lærðum á tíma hrunsins – og það er alveg ljóst að við getum átt von á nýju bakslagi.

Svo má minna á að stjórnendur Haga voru sjálfir að selja hluti sína í fyrirtækinu í fyrrra, eftir að ljóst var að Costco kæmi hér inn á markaðinn.