arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Gögn sannleiksnefndar

Kjartan Bollason sendi þetta bréf:

- - -

Háttvirtur forseti Alþingis, forsætisráðherra, fjármálaráðherra og þingmenn í forsætisnefnd,

„Sannleiksnefnd“ á að birta sína niðurstöðu í janúar á næsta ári (3 mánuðum eftir lokafrest). Greinilegt er að ekki vill Alþingi birta öll gögnin því í þessu frumvarpi sem forsætisnefnd leggur fram: http://www.althingi.is/altext/138/s/0330.html er lagt til að gögn „Sannleiksnefndar“ á vegum Alþingis skuli geymast hjá Þjóðskjalasafni Íslands og vera eingöngu opið þeim sem muni halda utan um framhaldsrannsókn á vegum Alþingsnefndar (ef til slikrar rannsóknar kemur) og skuli trúnaður ríkja um þau gögn.

S.s. til hvers var stofnað til „sannleiksnefndar“ ef þingmenn sjálfir ætla að dæma í sínum eigin málum og svo fela niðurstöður fyrir þjóðinni?

Hverslags fimbulfamb er þetta?

Er forsætisnefnd og þeir sem sömdu frumvarpið ekki í takt við kröfu þjóðfélagsins um réttlæti til handa öllum?

Ég skora á forseta Alþingis, ríkisstjórn og alþingismenn að sjá til þess að öll gögn „sannleiksnefndar“ verði gerð opinber hið fyrsta og að óhlutdrægur aðili sem nýtur góðs álits og virðingar þjóðarinnar, og því miður útilokar það sitjandi þingmenn eins og stendur að mínu mati, stýri nefnd um niðurstöðu „sannleiksnefndar“ þar sem aðaláherslan er lögð á að birta á vefsíðu og til allra fjölmiðla og almennings öll gögn og ekkert sé falið. Eingöngu þannig getur Alþingi unnið sér inn virðingu þjóðarinnar á ný. Það er réttur þjóðarinnar að fá öll gögn málsins, við berum jú skaðann af málinu. Ykkar er að kynna öll gögnin í málinu ekki að gerast dómari í eigin sök. Þetta hlýtur að vera ykkur dagsljóst.

Að lokum óska ég þess að Alþingi samþykki loks Icesave og sýni þar með við Íslendingar samþykkjum ekki vinnubrögð fyrri ríkisstjórnar, Seðlabankastjóra, Fjármálaeftirlits og umfram allt forstöðumanna og eigenda Landsbankans sem ávallt sögðu að allt yrði tryggt en sviku þau loforð og við sýnum þannig að íslenskt samfélag er ekki samfélag þjófa og ómerkinga.

Með kveðju og ósk um heiðarleg vinnubrögð,

Kjartan Bollason,

Almennur Íslendingur og doktorsnemi við Oxford Brookes University í Oxford
Fastur í tíma

Ég horfði á fréttirnar í gær og velti fyrir mér hvort ég væri fastur í tímanum.

Það var verið að rífast um hvort Icesave bryti í bága við stjórnarskrá.

Það var verið að fjalla um lagaflækjur í Baugsmáli og út af því þurfti að gera hlé á réttarhöldum.

Og Bandaríkjaforseti var að senda fleiri hermenn til lands hinum megin á hnettinum.
Nýja kauphöll

Hjálmar Gíslason skrifar athyglisverðan pistlil um íslensku Kauphöllina. Hann telur að þurfi að endurreisa Kauphöllina á nýjum grunni áður en lengra er haldið. Hann greinir meinin í Kauphöllinni með þessum hætti:

Hrunið kom upp um algera brotalöm í þessari upplýsingagjöf í íslensku Kauphöllinni. Það vantaði svo sem sjaldnast upp á það að umræddum skjölum væri skilað (þó þess séu dæmi, einkum eftir Hrun), en þau sögðu bara ekki alla söguna. Reyndar má segja að þau hafi oft sagt bara einhverja allt aðra sögu – sögu af einhverjum félögum sem aldrei voru til nema í hugum eigendanna og þeirra sem sáu um “upplýsinga”-gjöfina:

Flókið net krosseignatengsla kom í veg fyrir að eignarhald á félögunum væri ljóst;

Stórlega ýktar “óefnislegar eignir” og “viðskiptavild” (sem reyndar eru hvort tveggja hugtök sem eiga fullan rétt á sér ef rétt er með farið) komu í veg fyrir að nokkuð væri hæft í efnahagsreikningum fyrirtækjanna;

Sýndarviðskipti – oft með lánum frá félögunum sjálfum – héldu uppi falsaðri eftirspurn eftir bréfum og þar með verði þeirra; og

Tap af óvarlegum viðskiptum var falið með því að selja “eitraðar eignir” inn í nýstofnuð dótturfélög sem áttu svo jafnvel ekkert annað.

Endurskoðendur félaganna kvittuðu upp á allt saman með glöðu geði og léðu þessum upplýsingum þar með trúverðugleika.
Út fyrir allt velsæmi

Lesandi sendi þetta bréf um lánamál:

- - -

Sæll Egill

Vil þakka þér fyrir góða þætti.

Mig langar til að fá umfjöllun um hvernig stendur á því að bankarnir geti alltaf lagt á hvaða álögur sem er, að mér sýnist. Hér á ég við vexti á vexti ofan. Almenningur er nokkuð bjargalaus gagnvart þessu. Mig langar til að taka dæmi af ungum manni sem keypti sér sendibíl árið 2007. Bílinn er á fjármögununarleigu. Upphaflega var gefið upp að borga ætti 47.115 á mán auk vsk.

Kaupverðið var 2.959.840, innborgun 591.968 og eftirstöðvar 2.367.872 sem sett var á fjármögnunarleigu til 5 ára (60 afborgarnir). Nú hefur verið greitt allt í allt 25 afborganir og samtals með fyrrgreindri innborgun 2.127.795 auk vsk. Í nóvember er mánaðarafborgunin 127.941, en eftirstöðvar af láninu er 2.972.320. Þar sem hann hefur ekki getað greitt af láninu síðan í vor liggur nú í innheimtu hjá lögfræðingi 948.166 kr.

Sem sagt um 4 milljónir eftirstöðvar. Eftir að hafa greitt rúmar 2 milljónir. Það þarf ansi mikil laun til að geta lagt 2 milljónir til hliðar, líklega um 4 milljónir. Nú til að greiða þessar 4 milljónir þarf líklega 8 milljónir í laun eftir skatt. Að minnsta kosti 2 ára vinna hjá meðalsérfræðingi og þá ekki annað til aflögu.

Nú varðandi þennan bíl þá dróst saman keyrsla þannig að hann hætti akstrinum sl. Vor. Því eru atvinnuleysisbæturnar til að lifa af um 100 þúsund á mánuði. Framtíðin er ekki björt því líklegast verður hann gjaldþrota, mér skilst að kreditinfo hundelti fólk í 10 ár og hægt sé að framlengja skuldafangelsið. Þetta er ekki mjög björt framtíð hjá 30 ára manni.

Varðandi bankana þá langar mig líka til að benda á að þrátt fyrir að flest allir landsmenn eru farnir að greiða um hver mánaðarmót í gegnum heimabanka og sinna flestum viðskiptum sínum þannig þá hafa ýmsar álögur lagst á okkur. Mér dettur í hug þessar 250 eða 300 kr sem komnir eru á alla gíróseðla en enginn mótmælti.

Einn lögfræðingur spurði mig hvort ég hefði ekki einhvern sem þekkti vel til þessara mála til að tala mínu máli. Ég sagði svo ekki vera. Klóra mér enn í hausnum yfir valkostunum sem heita „greiðsluaðlögun samningskrafna“ – „nauðasamningur“ „árangurslaust fjárnám“ Þetta er einfaldlega ekki í lagi og þessar útreikningskúnstir eru með eindæmum. Hvað teljast til dæmis vera okurlán. Þegar ég var lítil var mér sagt að slíkt væri ólöglegt. Núna virðist allt vera hægt. Þeir setja okkur kannski öll (landsmenn) í skuldafangelsi því það eru engar forsendur til að standa undir þessu.

Ég held sem sagt að þessar útreikningskúnstir bankanna séu komnar langt fram yfir öll velsæmismörk – þær voru það fyrir hrun – ekki batnar þetta. Hver segir t.d. að ef ég skulda einhverjum um eina milljón (sbr hér að ofan) að ég þurfi að greiða 4 milljónir fyrir. Fyrir greiðandann þá er þetta launavinna þar sem leggja þarf til hliðar 6 milljónir fyrir bil sem kostaði 3. Er slíkt eðlilegt? Ég bara spyr.
Bókmenntaverðlaunin

Ég ætla ekki að diskútera tilnefningarnar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

Umfram þetta:

Ég spái því að Gyrðir fái verðlaunin í flokki fagurbókmennta.

Ég er eiginlega viss um að Kristján Árnason fær þýðingaverðlaunin fyrir Óvíd.

Og ég tel langlíklegast að Helgi Björnsson fái fræðibókaverðlaunin fyrir jöklabók sína.
Icesave, hrunið og rýtingsstungumýtan

Ég skrifaði fyrr á þessu ári að Icesave væri rýtingssstungugoðsögn íslenskra stjórnmála. Rýtingsstungugoðsögnin var notuð í Þýskalandi eftir fyrra stríðið: hugmyndin var sú að tapið í stríðinu væri ekki hernaðarstefnu Þjóðverja að kenna heldur hugdeigum krötum, kommum og gyðingum.

Svipuð hugmynd hefur verið að gerjast hér á Íslandi síðustu mánuði. Og nú er svo komið að ráðherra í ríkisstjórninni sem leiddi þjóðina inn í hrunið skrifar að Icesave-samningarnir séu alvarlegri en hrunið sjálft.
Fulleldisdagurinn

Þetta er dálítið gott:
Skuldadagar

Hér greinir frá því að N1 fái versta útreið olíufélaganna á okursíðu Dr. Gunna.

Lesandi sendi þetta bréf um hvernig byrðum er velt á almenning í landinu.

- - -

Blessaður Egill,

Ég vildi benda á þessa grein um uppgjör N1. http://www.vb.is/frett/1/57688/

Ég reikna með því að stjórnendur N1 líti á þetta sem jákvæðar fréttir og merki um rekstrarlega snilli.

Fyrir aðilar sem er ekki meðvirkur þá kemur hins vegar fram tvennt, það er samdráttur í gangi út af minnkandi umsvifum í samfélaginu en félagið er að skila aukinni framlegð sem þýðir bara eitt. Þeir eru að auka álagningu. Ef þú ræðir við stjórnendur þá munu þeir eflaust halda því fram að með miklu aðhaldi og hagræðingu séu þeir að ná að stjórna kostnaði betur og því sé framlegð að auka. Ég á þó erfitt með að trúa því þ.s. kostnaður „vöruframleiðslu“ er eitthvað sem þeir hafa litla stjórn á enda selja þeir olíu og vörur frá þriðja aðila. Svigrúm þeirra til að stjórna kostnaði kemur fram í öðrum liðum en kostnaðarverði seldra vara.

Þetta er svo sem ekkert skrítið. Því miður er sannleikurinn sá að á endanum kemur að skuldadögum. Skuldafyllerí misvitra stjórnenda íslenskra fyrirtækja er komið á gjalddaga. Vandamálið er að almenningur borgar fyrir þetta fyllerí. Það má segja að þetta sé gert á þrjá vegu

1. Hækkaðir skattar og niðurskurður hjá ríkinu fer í að borga skuldafyllerí bankageirans.

2. Aukin álagning einkafyrirtæka greiðir niður skuldir einkafyrirtækjanna.

3. Stighækkandi álögur og skattar ríkisins ásamt aukinni álagningu einkafyrirtækja eykur á verðbólgu sem hækkar verðtryggðar skuldir landans og brennir sparifé þeirra einstaklinga sem eru í þeirri sorglegu stöðu að eiga íslenskar krónur inni á banka.

Það var áhugavert að sjá tilvísunina sem þú sendir inn um daginn frá Sólon, sannari orð er varla verið hægt að finna. Það er nefnilega bara ein staðreynd í öllu þessu rugli hér. Á endanum eru það ekki fyrirtækin sjálf sem greiða skuldirnar heldur er það almenningur sem greiðir þessar skuldir í formi hærri álagningar. Það er nefnilega þannig að peningar vaxa ekki á trjánum þó að stjórnmálamenn virðist halda það. Það er algjört klúður að fyrirtækin hafi verið færð yfir í nýju bankana. Markaðurinn þurfti að fara í gegnum algjöra endurnýjun með tilheyrandi gjaldþrotum fyrirtækja og endurnýjun (ekki skuldaaðlögun). Það er nóg fyrir almenning að borga sínar einkaskuldir sem stofnað var til í formi húsnæðis- og neyslulána. Það er ekki á það bætandi að almenningur borgi líka skuldir einkageirans.
Músíkbækur, síbrotamaður og menningarpáfar í Kiljunni

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um tónlistarbækur sem koma út nú fyrir jólin. Þetta eru ævisögur Gylfa Ægissonar, Vilhjálms Vilhjálmssonar, Magnúsar Eiríkssonar, Guðmundar „Papa Jazz“ Steingrímssonar og bókin 100 bestu plöturnar.

Tónlistarmennirnir og poppfræðingarnir Óttarr Proppé og Gunnar Lárus Hjálmarsson segja undan og ofan af þessum bókum.

Í þættinum verður rætt við Guðberg Guðmundsson, en hann hefur skrifað bókina Þjófur, fíkill, falsari, sjálfsævisögu síbrotamanns. Guðberg hefur eytt tuttugu árum af ævi sinni í fangelsi, hér heima, í Þýskalandi, Bandaríkjunum og Hollandi, en er nú laus undan glæpum og vímufíkn.

Við hittum Jón Karl Helgason í Unuhúsi og ræðum við hann um bók sem hann hefur skrifað um einn af fyrri eigendum hússins, Ragnar Jónsson í Smára. Bók Jóns er að hluta til skrifuð út frá myndinni sem birtist hér að ofan, en hún sýnir Íslendinga í hádegisverði í Stokkhólmi daginn sem Halldór Laxness tók við Nóbelsverðlaununum. Þarna má sjá nokkra helstu menningarjöfra Íslands frá því um miðbik síðustu aldar: Halldór, Sigurð Nordal, Jón Helgason og Ragnar í Smára, auk Svíans Peters Hallberg.

Einnig segjum við lauslega frá bókum sem eru tilnefndar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

Kolbrún og Páll fjalla um Horfðu á mig, nýja glæpasögu eftir Yrsu Sigurðardóttur, Gæsku eftir Erík Örn Norðdahl, Heim til míns hjarta eftir Oddnýju Eir Ævarsdóttur og Paradísarborgina eftir Óttar Martin Norðfjörð.
Velkomin Lára Hanna

Það er mikið fagnaðarefni að ofurbloggarinn Lára Hanna Einarsdóttir sé komin hingað yfir á Eyjuna.

Og taki með sér allt efnið sem hún hefur tekið saman – þar er merkur sjóður upplýsinga og fróðleiks.

Vertu velkomin, Lára Hanna!
Lissabon

Það er stór áfangi fyrir Evrópusambandið að Lissabon sáttmálinn skuli loks taka gildi, eftir að hafa áður verið felldur í þjóðaratkvæðagreiðslu á Írlandi, eftir hik Klaus Tékklandsforseta – og eftir að David Cameron heyktist á því að stefna honum í þjóðaratkvæðagreiðslu á Bretlandi.

Í Lissabonsáttmálanum felst endurskipulagning á stjórnkerfi ESB sem birtist fyrst og fremst í því að nú hefur sambandið fengið forseta og nokkurs konar utanríkisráðherra, en einnig er stefnt að því að Evrópuþingið fái aukin völd og að þjóðþing aðildarríkjanna hafi meiri áhrif á lagasetningu innan ESB en áður. Markmiðið er, í orði kveðnu, að gera ESB lýðræðislegra og skilvirkara. Mannréttindasáttmáli ESB öðlast einnig lagalegt gildi – Bretar, Pólverjar og Tékkar hafa raunar fengið undanþágu við hluta hans.

Frakkar höfðu sagt nei við því að stækkunarferli ESB gæti haldið áfram fyrr en sáttmálinn hefði verið samþykktur. Þeir, og fleiri, hafa talið að nauðsynlegt væri að gera þessar stjórnkerfisbreytingar þegar aðildarríkjunum hefur fjölgað svo mjög. Nú getur stækkunarferlið hafist aftur – líklega verður Króatía næsta ríkið til að ganga í sambandið. Fleiri þjóðir á Balkanskaga bíða svo – fyrir utan Ísland…
Málþóf

Lesandi sendi þennan póst.

- - -

Hér er listi yfir ræðumenn og fjölda þeirra skipta sem hver og einn

hefur stigið í pontu í 2. umræðu Icesave-málsins:

Gunnar Bragi Sveinsson 79

Birgir Ármannsson 64

Pétur H. Blöndal 54

Eygló Harðardóttir 53

Ásbjörn Óttarsson 53

Ragnheiður E. Árnadóttir 44

Þorgerður K. Gunnarsdóttir 41

Sigurður Ingi Jóhannsson 35

Birgitta Jónsdóttir 34

Birkir Jón Jónsson 31

Unnur Brá Konráðsdóttir 29

Margrét Tryggvadóttir 29

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson 26

Einar K. Guðfinnsson 25

Siv Friðleifsdóttir 24

Vigdís Hauksdóttir 24

Tryggvi Þór Herbertsson 22

Ragnheiður Ríkharðsdóttir 21

Þór Saari 20

Kristján Þór Júlíusson 20

Jón Gunnarsson 17

Illugi Gunnarsson 16

Ólöf Nordal 13

Höskuldur Þórhallsson 11

Björn Valur Gíslason 11

Magnús Orri Schram 9

Oddný G. Harðardóttir 9

Guðmundur Steingrímsson 9

Bjarni Benediktsson 7

Guðlaugur Þór Þórðarson 7

Steingrímur J. Sigfússon 4
Yfirlýsing Steingríms

„Sumar ástæður þess að Icesave-málið verður að klára sem fyrst í þinginu eru ekki þess eðlis að hægt sé að greina frá þeim í ræðustól Alþingis.“

Þetta er fjarska merkileg yfirlýsing frá Steingrími J. Sigfússyni – og eiginlega hljóta fjölmiðlar að krefjast þess að ráðherrann skýri út hvað hann á við.

Er einhver leynisamningur á bak við Icesave- samninginn?

Eða er Steingrímur að fara á taugum?

Raunar er önnur yfirlýsing hans líka merkileg: Þau orð að Alþingi ráði kannski ekki við endurreisn íslensk efnahagslífs.
Upplausn á Alþingi

Það virðist vera hreint upplausnarástand á Alþingi.

Þingmenn standa og flytja sömu ræðurnar aftur og aftur – af einhverri ástæðu er ekki enn farið að nota orðið málþóf yfir þetta.

Eða málfundaræfingar?

Ríkisstjórnin og stjórnarliðar láta helst ekki sjá sig í þingsalnum.

Stór mál sem þarf að fjalla um komast ekki á dagskrá vegna þessa.

Hvenær linnir þessu? Og álíta menn að þetta auki á virðingu þingsins – sem er afspyrnu lítil fyrir?

Stærsta málið á þingi eftir áramótin verður væntanlega skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis.

Hvernig halda menn að þjóðþing þar sem ástandið er svona fari að því að takast á við slíkt stórmál?
Icesave og kerfishrun

Gauti B. Eggertsson fjallar um þau rök að Icesave ábyrgðir eigi ekki við þegar verði „kerfishrun“. Hann segir að þau geti varla átt við, því tryggingasjóður innlánseigenda hafi hvort eð er verið tómur og ekki getað tryggt eitt eða neitt – og eins spilar setning neyðarlagana inn í þetta, eins og lesa má í greininni sem er í heild sinni hér:

- - -

„Tryggingarsjóður virðist í raun ekki hafa getað staðið við nánast neins konar þroti banka af stærðargráðu Glitnis, Kaupþings, eða Landsbanka. Hann hefði kannski getað ráðið við Sparisjóð Norður-Múlasýslu? Ef það hefði ekki verið kerfishrun, hefði það aðeins breytt því að í staðinn fyrir að Tryggingasjóður Innistæðueigenda ætti örfáa milljarða uppí icesave, hefði sjóðurinn í staðinn átt örfá milljarða plús örfáa milljarða viðbót, það er, eftir sem áður örfáa milljarða uppí um tröllvaxna 700 milljarða kröfu.

Með öðrum orðum: Mér sýnist að vandinn vegna icesave hafi aldrei verið kerfihrun á Íslandi. Vandinn var að íslensk stórnvöld, Seðlabanki og Fjármálaeftirlitið, létu Landsbankann (sem virðist í raun hafa verið orðinn tæknilega gjaldþrota) safna hundruðum milljarða innlána árin 2007 og 2008 frá grandalausum almenningi í Bretlandi og Hollandi í krafti auglýsingar um íslenska ‘innlánstryggingu með gæðastimpli frá ESB (auglýst - nóta bene - bak og fyrir í margverðlaunaðri auglýsingaherferð og predikuð af talsmönnum ríkisstjórnar Íslands í bresku útvarpi, blöðum og sjónvarpi). Þessar tryggingar virðist enginn hafa ætlað að borga ef illa færi, enda engar sérstakar ráðstafanir gerðar til slíks. Þessu fé sem safnaðist var svo eytt í að halda spilaborginni uppi örlítið lengur, og í mjög áhættusamar fjárfestingar, í þeirri von að þetta myndi ‘bara reddast.

En vandinn var alltaf þessi: Það voru litlar eignir til að bakka þetta upp hjá Landsbankanum, og því er ákaflega erfitt að borga kröfuhöfum neitt til baka. Það var skylda stjórnvalda að hafa eftirlit með að einhverjar eignir lægju að baki ævintýrinu, amk nægar til að tryggja þær lágmarks skuldbindingar sem ríkið hafði kvittað undir þegar það tók tilskipum ESB í gildi, ef allt færi á versta veg. Þetta var ekki gert.“
WikiLeaks á Íslandi

Tveir talsmenn upplýsingavefjarins WikiLeaks voru í viðtali í Silfrinu í dag. Þeir tala á ráðstefnu sem haldin er í Háskólanum í Reykjavík á þriðjudag, á vegum Félags um stafrænt frelsi.

Þeir segjast ætla að dvelja hér í viku og eru tilbúnir að taka við upplýsingum frá fólki hér.

WikiLeaks komst í umræðuna hér þegar vefurinn birti upplýsingar úr lánabók Kaupþings eins og frægt var. Þá var sett lögbann á að RÚV birti þessar upplýsingar og vefnum var hótað málsókn.

Í þættinum í dag sögðust talsmennirnir vera með nýtt og eldfimt efni frá Íslandi sem þeir væru að sannreyna, en myndi sennilega birtast seinna í vikunni.

Annars er þetta merkilegur vefur sem storkar þeim sem vilja hefta upplýsingafrelsi hvarvetna í heiminum, ekki aðeins ríkisstjórnum, heldur líka bönkum og stórfyrirtækjum. Stundum er þetta upp á líf og dauða – þeir sem leka upplýsingunum geta verið í lífshættu ef upp um þá kemst, og því er trúnaður við heimildarmenn lykilatriði í þessari starfsemi, líkt og kom fram í viðtalinu í dag.
Vísdómsorð frá Sigurði

Sigurður Einarsson við opnun útibús Kaupþings í Dubai í febrúar 2008, af Arabian Business.com.

- - -

“We like to operate in a fairly focused and judicious way,” he continues. “We dont like to come here and promise the earth, we like to do the work which people have kindly given us extremely well, and then build on that. Thats our strategy.” The level of return that strategy will reap in the long term has yet to be seen. Nevertheless, as the West teeters nervously on the verge of economic recession, the Middle East is one of the few spots – along with India and China – that should buck the downward trend. While Einarsson admits that Kaupthing is headed for leaner times, he remains confident that the banks Middle East operations will mark a bright spot on the map.

“Our organic growth is pretty high but we do expect that growth to slow down in 2008, mainly because of the general market conditions,” he accepts. “However, we definitely hope for a higher growth than our peers.

“It doesnt look like there will be a crisis over here,” he continues. “The location, the growth, and the whole world situation benefits the Middle East very much. Ive been asking around, and have always had the same answer – that there is no sign of a slump coming.”
Byrðaléttir

Torfi Hjartarson sendi þessa grein um σεισάχθεια ( seisakþeia) en það eru lög sem aþenski stjórnmálamaðurinn og lagasmiðurinn Sólon setti til að létta byrðum af skuldurum:

- - -

„Í dag er fjöldi réttlausra skuldara svo af fullur reiði gagnvart ósnertanlegum sjálftökumönnum að landið rambar á barmi byltingar. Óheft frelsi hefur gert fámennum hópi manna kleyft að ná undir sig ógrynni eigna í krafti aðstöðu sinnar og færni þannig að stórskaði hefur hlotist af. Það hefur sýnt sig að frelsi og jafnrétti eru keppinautar en ekki samherjar. Landsstjórnin er í höndum kuldalegra húsbænda og handgengnir dómarar úrskurða þeim í vil. Lánardrottnar fá ekki innheimtar skuldir sínar þannig að þeim þykir horfa til vandræða.”

Þessi stutta lýsing segir frá ástandinu í Aþenu, vöggu menningar og lýðræðis, fyrir 2600 árum en gæti eins verið lýsing á ástandinu á Íslandi í dag. En hvernig brugðust Forn-Grikkir lítt menntaðir á okkar mælikvarða við ójafnvægi og misrétti sem var á góðri leið með að tortíma samfélaginu?

Þeir gerðu það með því að létta á einu bretti allri skuldabyrðinni af borgurunum hvort sem um var að ræða skuldir við ríkissjóð eða einkaaðila. Lánardrottnar voru að sjálfsögðu mjög ósáttir við þessar ráðstafanir en viðurkenndu að nokkrum árum liðnum að þær hefðu komið í veg fyrir algjöra upplausn samfélagsins.

En hvernig bregðast ný stjórnvöld sem vilja láta kenna sig við jöfnuð og velferð við byltingarástandi á Íslandi, einu mest menntaða samfélagi Vesturlanda?

Stjórnvöld hafna óskum borgaranna um að fá að borga eingöngu þær skuldir sem þeir stofnuðu til á sanngjörnu verðlagi. Þess í stað krefjast stjórnvöld þess að borgararnir aðlagi sig að og axli risavaxnar skuldabyrðar vegna heimila sinna og fjárglæfra sjálftökumanna sem stofnað var til með vitund og vilja fyrri stjórnvalda. Þar að auki gefa stjórnvöld lánardrottnum nær óhindrað sjálfdæmi á innheimtu skuldanna.

Á Íslandi virðast stjórnvöld ætla að slíta í sundur friðinn!

Torfi Hjartarson
Ísland í eyðimörkinni

Johann Hari er höfundur þessarar greinar í Independent þar sem er spurt hvort Dubai sé kannski líkara Íslandi í eyðimörkinni en Manhattan?
Dubai: Draumar breytast í martröð

Fólkið var farið að yfirgefa Dubai löngu fyrir hrunið sem nú er að verða að veruleika.

Farandverkamennirnir fóru fyrstir, einfaldlega vegna þess að atvinnan minnkaði. Svo fór efnaða fólkið; sá sem skuldar í Dubai getur átt á hættu að lenda í skuldafangelsi. Og moldríka fólkið fór líka; húsin sem það keypti á tilbúnu eyjunum fyrir utan borgina voru nefnilega ekkert annað en það – hús á tilbúnum eyjum. Íþróttastjörnurnar sem yfirvöld í Dubai höfðu laðað þangað eru hættar að koma. Það er engin náttúra, engin menning, engin saga, bara merkjavara. Kannski ágætt í uppsveiflu, en leiðinlegt til lengdar.

Hinn tilbúni draumaveruleiki er að snúast í martröð. Það er útilokað að selja allar íbúðirnar í háhýsunum sem hafa sprottið upp innan um mesta frumskóg byggingakrana í heiminum. Leikurinn hefur samt haldið áfram; alveg þangað til núna hefur verið látið eins og sé markaður fyrir þetta.

Ekki bætir úr skák að klóak flæðir um fjörurnar í Dubai; skolpveiturnar í furstadæminu hafa ekki undan að dæla óhroðanum burt og um sumar strendurnar hefur verið sagt að það sé alveg eins hægt að synda í klósetti.
Ozymandias

Þegar maður heyrir af vandræðunum í Dubai verður manni hugsað til frægs kvæðis eftir enska skáldið Shelley , um dramb og gleymsku og borgir sem sökkva í sand:

- - -

OZYMANDIAS

I met a traveller from an antique land

Who said: Two vast and trunkless legs of stone

Stand in the desert. Near them on the sand,

Half sunk, a shatterd visage lies, whose frown

And wrinkled lip and sneer of cold command

Tell that its sculptor well those passions read

Which yet survive, stampd on these lifeless things,

The hand that mockd them and the heart that fed.

And on the pedestal these words appear:

“My name is Ozymandias, king of kings:

Look on my works, ye Mighty, and despair!”

Nothing beside remains: round the decay

Of that colossal wreck, boundless and bare,

The lone and level sands stretch far away.