Afturgöngur

Að heyra að Magnús Skúlason sé kominn aftur í skipulagsráð er eins og að verða allt í einu var við afturgöngu frá gömlum tíma.

Þ.e. frá tíma vinstri meirihlutans 1978-1982.

Þá var Magnús mjög áhrifamikill maður í gegnum tengsl sín við Alþýðubandalagið sálugt.

Helsta afrek þeirrar borgarstjórnar í skipulagsmálum var bygging útitafls í Lækjargötu.

Mann setur svo hljóðan þegar Fréttablaðið upplýsir að Magnús teiknaði sjálfur eitt ljótasta húsið við Laugaveg – kannski það ljótasta?

Annars er þessi umræða um listaháskólann komin í rugl. Minn góði kunningi, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sem annars hefur sett fram mjög áhugaverðar hugmyndir um skipulagsmál, fullyrðir að stór hús skapi ekki líf.

Það er býsna djúpt í árina tekið.

Hvað með nýja Acropolis safnið í Aþenu, Pompidou í París, Guggenheim í Bilbao, Óperuna í Osló – já, svo ótalmargar „stórar“ byggingar sem iða af lífi í miðborgum sem okkur finnst gaman að heimsækja?

Nei, þetta er of simpilt. Hús geta verið ljót eða falleg, léleg eða góð. Í því sambandi ræður aldur þeirra ekki alltaf úrslitum og ekki heldur stærð þeirra. Það er ekki hægt að segja að stór hús eða ný hús skapi ekki líf. Það skiptir líka máli hvaða starfsemi er í þeim.

Ráðhúsið í Reykjavík hefur skapað mikið líf. Að ósekju hefði það mátt vera stærra – í því hefði verið falin meiri dirfska.

Það er heldur ekki eins og við eigum gamlan bæ sem hefur óskaplegt varðveislugildi. Gallinn við Reykjavík er sá að við vorum fátæk langt fram á tuttugustu öld. Borgin ber þessa merki. Hún byggðist að meginhluta á tímanum eftir að fúnksjónalisminn og síðar brútalisminn höfðu tekið völdin.

Það var á þeim tíma að götumynd Laugavegar mótaðist í því líki sem hún er nú. Líkt og hefur verið bent á er hugarburður að tala um 19. öldina í þessu sambandi eins og borgarstjórinn gerir. Einna líflegust starfsemi á Laugavegi er í húsi Máls & menningar (byggt fyrir Rússagull), í Skífunni, í Kjörgarði og í húsinu þar sem Tiger búðin er til húsa. Öll eru þessi hús byggð um og upp úr miðri síðustu öld.

Það er ekki fjarri lagi sem Atli Heimir Sveinsson segir að Laugavegurinn hafi verið byggður af fátækt og vanefnum – og einkennist af „stíl- og smekkleysi“.

Mikið af þeim húsum sem talað er um að vernda á Laugaveginum er ómerkilegt spýtnadrasl. Nú heyrist mér að Magnús Skúlason vilji vernda hús Tattóstofunnar House of Paine á Laugavegi 45. Og ég heyrði ekki betur í viðtali við hann en hann teldi að Vegas hefði líka varðveislugildi.

Svo fara menn að skoða málin og komast að því að Laugavegur 45 er svo ómerkilegur að ekki er forsvaranlegt að endurbyggja húsið. Og þá líta dagsins ljós hugmyndir um að reisa hús í „svipuðum stíl“.

Semsagt eftirlíkingar. Kitsch.

Mér finnst líklegra en ekki að Ólafi og Magnúsi takist að koma í veg fyrir að Listaháskólinn rísi við Laugaveginn. Sjálfstæðisflokkurinn virðist beygja sig undir allt sem frá Ólafi kemur. Þeir fáu mánuðir sem Hanna Birna fær á valdastóli eru dýru verði keyptir. Maður veltir fyrir sér hvort Sjálfstæðisflokkurinn í borginni hefur yfirleitt stefnu í nokkru máli.

Það staðfestist enn einu sinni sem ég hef margoft sagt: Í borgarmálunum skipta flokkar í raun engu máli, þetta snýst allt um persónur og valdasókn þeirra. Þess vegna ættum við í raun að hætta að leyfa flokkunum að stjórna borginni.

Niðurstaðan verður sú að Laugavegurinn heldur áfram að vera í niðurníðslu. Enginn peningamaður mun fást til að leggja fé í að gera upp ómerkilegustu kofana við Laugaveg, enda er það afskaplega vond fjárfesting. Það er mjög takmarkað hvaða starfsemi rúmast í þeim.

Hinn kosturinn er að borginn beri kostnaðinn af því að gera upp húsin við götuna – eins og á Laugavegi 4-6. Og þá meina ég ekki bara tvö hús eða fimm hús, heldur þrjátíu hús eða fimmtíu hús. Eru borgarbúar reiðubúnir að samþykkkja það?