arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eftir landsfundinn

Landsfundir Sjálfstæðisflokksins eru býsna dýnamískar samkomur og oft mikið sem gengur á í nefndum þar sem einstök málefni eru rædd.

Og það verða stundum óvæntar uppákomur á landsfundunum, eins og til dæmis þegar samþykkt var ályktun um að kristin gildi yrðu samofin lagasetningu á Íslandi.

Styrmir Gunnarsson rifjaði upp í Silfri Egils í dag að svipuð tillaga hefði verið rædd á fundi Sjálfstæðismanna fyrir miðja tuttugustu öld – og þá hefði Benedikt Sveinsson, langafi Bjarna Benediktssonar, kveðið hana niður.

En svo gekk maður undir manns hönd á landsfundinum, það var samþykkt ný áyktun sem dregur úr vægi kristindómsins.

Forysta flokksins vill eðlilega ekki hafa svo íþyngjandi ályktanir á bakinu – og alls ekki þegar gengið er til kosninga.

Þannig er líka með tillöguna um afnám verðtryggingarinnar. Verðtryggingin er orðin eins konar tákn fyrir skuldabyrði íslenskra heimila. Henni er úthúðað – oft án þess að rætt sé um hvort óverðtryggð lán væru eitthvað betri í því óstöðuga efnahagsástandi og þeirri fákeppni sem ríkir á Íslandi.

Enda fór það svo að harðorð tillagan um afnám verðtryggingarinnar, sem kom úr nefnd, var samþykkt í mjög útvatnaðri mynd á hinu stóra gólfi landsfundarins sjálfs.

Svo er það ESB. Sjálfstæðisflokkurinn lokar endanlega á ESB-aðild og það lætur forystan gott heita. Það er talað um að hætta viðræðum og byrja ekki aftur nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Ekkert er sagt hvenær hún á að fara fram. Evrópusinnar í Sjálfstæðisflokknum eru algjörlega beygðir, þrátt fyrir að þeir hafi látið útbúa mikinn bækling fyrir landsfundinn þar sem má meðal annars lesa um afstöðu systurflokka Sjálfstæðisflokksins í Evrópu til ESB.

Evrópusinnar hafa oft látið eins og Sjálfstæðisflokkurinn myndi taka einhverjum umskiptum þegar hann kæmist aftur í ríkisstjórn, eins og Sál á veginum til Damaskus, myndi hann alveg skipta um skoðun. Það er náttúrlega algjör óskhyggja, eins og samþykkt landsfundarins staðfestir.

Þannig hefur Evrópusambandsaðild Íslands í raun fjarlægst enn um helgina, þrátt fyrir að VG samþykki að halda viðræðum áfram.

Sjálfstæðisflokkurinn reynist ekki vera eins og Sál á veginum til Damaskus.
Snemmbúið vor – sem endist varla

Hin miklu hlýindi undanfarið valda því að gróður sprettur, þótt enn sé febrúar og mánuður til páska – sem eru snemma þetta árið. Þetta eru runnar utan við húsið hjá mér.

Og páskaliljurnar eru komnar meira en tíu sentímetra upp úr jörðinni.

Og hér er krókus sem er farinn að blómstra.

En það er ekki allt jafn fallegt. Sóðaskapurinn í borginni er sums staðar yfirgengilegur.

Og þetta – æ. Það er ekki borgarstjórninni einni um að kenna, umgengnin er léleg – en þetta er á almenningssvæði sem þarf að hirða betur.

Svo bíður maður eftir kulda. Það þarf enginn að segja Íslendingi að vorið sé komið í febrúar. Þetta endist varla og þá er hætt við að einhver grös falli.
Silfrið á sunnudag

Tveir mjög áhugaverðir erlendir gestir verða í Silfri Egils á sunnudag.

Annie Machon er fyrrverandi njósnari bresku leyniþjónustunnar MI5. Henni ofbauð starfsaðferðirnar gerðist uppljóstrari eða „whistleblower“ – þ.e. hún sagði frá framferði leyniþjónustunnar í fjölmiðlum. Fyrir vikið var hún hundelt í nokkur ár og úthrópuð.

Machon talar í þættinum um þrjú stríð, gegn fíkniefnum, gegn hryðjuverkum og gegn internetinu.

Tom Ginsburg er prófessor í lögum við Chicago-háskóla og einn fremsti sérfræðingur í heimi um gerð stjórnarskráa. Í þættinum fer hann meðal annar yfir álitamál tengd samningu nýrrar stjórnarskrár á Íslandi, en hann hefur kynnt sér málið vel.

Af öðrum gestum sem eru komnir á blað í þættinum má nefna Katrínu Jakobsdóttur, sem líklega verður kjörin formaður VG, nú um helgina og Styrmi Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóra.

Við fjöllum náttúrlega um landsfundi Sjálfstæðisflokks og VG – og um aðrar fréttir sem hefur borið hátt í vikunni.

Annie Machon, fyrrverandi leyniþjónustukona sem ofbauð.
Uppreisn gegn Jóni Ásgeiri

Það sætir tíðindum að Ólafur Stephensen, ritstjóri Fréttablaðsins, taki undir bréf Magnúsar Halldórssonar viðskiptaritstjóra frá því í gær.

Ólafur segir að Magnús sé vandaður blaðamaður og fari ekki með bull. Bréf hans sé gott.

Þetta þýðir einfaldlega að þeir Ólafur og Magnús eru sammála um að Jón Ásgeir Jóhannesson hafi óeðlileg afskipti af fréttaflutningi 365-miðla – og jafngildir að einhverju leyti uppreisn gegn honum. Það hefur lengi verið talað um þetta í fjölmiðlabransanum – staðfestingin núna er býsna afdráttarlaus.

Ari Edwald, forstjóri 365, segir að Jón eigi fjólmiðlana og hann megi skipta sér af þeim eins og aðrir. Það hefur reyndar verið í gangi feluleikur með eignarhald hans. En þetta er ekki svona einfalt. Þegar eigendur fara að skipta sér af fréttaskrifum eru þeir ekki lengur eins og einhverjir menn úti í bæ – heldur hafa þeir á bak við sig vald til að svipta starfsmenn sína lífsafkomunni, reka þá, lækka í tign eða skerða launin. Það er þrýstingur sem ekki allir standast. En alvöru blaðamenn eiga að hlíta samvisku sinni, ekki eigendum sem eru að passa upp á eigin hag – og vilja nota fjölmiðla í einhvers konar tafli um áhrif, peninga eða völd.

Það er margt ágætt í bæði Fréttablaðinu og Morgunblaðinu. Inni á þessum miðlum vinna góðir blaðamenn. En eignarhaldið á báðum fjölmiðlum er til bölvunar. Forsíðuppslættir í Morgunblaðinu bera núorðið flestir einkenni áróðurs – þeir eru settir fram til að hafa bein áhrif á stjórnmála- og valdabaráttuna í landinu. Maður spyr sig hverjir það séu sem skrifa þessar fréttir – þær eru mest í anda þess sem sást á flokksblöðunum í gamla daga, nema nú er látið eins og þetta sé alvöru blaðamennska.

Það getur ekki verið gott fyrir blaðamenn að vinna í slíku umhverfi og því er viss léttir að sjá uppreisn þeirra Magnúsar og Ólafs – sem einmitt eru báðir í hópi bestu blaðamanna á Íslandi.
Margar gerðir af íslensku krónunni

Hjálmtýr Guðmundsson skrifar grein í Fréttablaðið í dag þar sem hann fangar í fáum orðum hinn peningalega veruleika á Íslandi, nefnilega það að þótt við tölum um íslenska krónu eru í raun margar gerðir hennar í gangi:

„Árin 2006 kostaði góður jeppi um 5 milljónir íslenskra króna. Sama ár hafði Jón Jónsson um 5 milljónir í árslaun, þ.e. virði eins jeppa. Í dag kostar sambærilegur jeppi 12 milljónir en nú er Jón Jónsson með 6 milljónir í árslaun. Hvað er í gangi? Jú, blessuð krónan dugar ekki til að skilgreina verðmæti. Þess vegna var tekin upp verðtrygging lána til þess að þeir sem lánuðu fengju jafnvirði lánsins endurgreitt. Núna eru hér í gangi fjórar gerðir af íslensku krónunni. Verðtryggða krónan sem er á lánum, launakrónan, króna fyrir innfluttar vörur og loks nýjasta krónan sem gildir fyrir þá sem koma með erlendan gjaldeyri inn í landið. Þar eru m.a. fyrrverandi útrásarvíkingar. Vandamál heimila sem skulda verðtryggð húsnæðislán er einfaldlega misræmið milli lánakrónunnar og launakrónunnar. Hvernig væri að hafa bara einn gjaldmiðil í landinu? Þá væri ekki þetta Ginnungagap milli lána og launa.

Það vekur þessa vegna bæði undrun og ótta þegar tveir stjórnmálaflokkar sem vilja láta taka sig alvarlega hafa lýst því yfir að þeir vilji hanga í krónunni. Ég hef reyndar ekki heyrt nein vitræn rök frá þeim af hverju þeir vilja það.

Fyrir rúmum 30 árum var gerð myntbreyting hér, tvö núll voru tekin af og á þeim tíma var 1 íslensk króna jafngild 1 danskri krónu. Núna er íslenska krónan ekki fimm aura virði.“

Og jú, það er rétt hjá Hjálmari, þetta var 1 á móti 1 árið 1983. Nú er 1 íslensk króna um það bil 4 aurar danskir.
Fylgið sem sveiflast milli Sjálfstæðisflokks og Framsóknar

Ræðu Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, ber að skoða í ljósi þess að kosningar eru í nánd.

Fylgi hefur að undanförnu verið að leita frá Sjálfstæðisflokknum til Framsóknar. Sjálfstæðisflokkurinn lækkar í skoðanakönnunum en Framsókn hækkar.

Einn sjálfstæðismaður orðaði það svo við mig að fylgið frá Sjálfstæðisflokknum færi ekki út á vinstri vænginn; þar væri eldveggur á milli.

Framsókn hefur sveiflað sér upp á Icesave og loforðum um að leysa skuldavanda heimilanna. Þetta hefur höfðað til margra kjósenda; Sjálfstæðisflokkurinn þarf að höggva í Framsókn á móti.

Bjarni talar um skuldalækkanir – og um kerfi þar sem vextir verði eins og í nágrannalöndunum. Það er frekar óljóst hjá honum og sjálfsagt langt í það verði – Bjarni varar líka við afnámi verðtryggingarinnar.

En hann segist vilja gera hlutina í gegnum skattkerfið, með því að veita skattaafslátt vegna íbúðarkaupa, í anda skattaafsláttar sem hefur verið veittur vegna séreignarsparnaðar, jú, og svo boðar hann lækkun tekjuskatts.

Það er svo spurning hvort þetta nær að stöðva kjósendurna sem hafa verið að leita yfir til Framsóknar? Einhvern veginn gæti þetta litið svona út, alveg án ábyrgðar:

Sjálfstæðisflokkur 36 prósent – Framsókn 13 prósent.

Sjálfstæðisflokkur 30 prósent – Framsókn 19 prósent.

Sjálfstæðisflokkurinn og Framsókn eru náttúrlega langeðlilegustu samstarfsflokkarnir í nýrri hægri stjórn. Hvort slík stjórn fengi nægilegt fylgi gæti sjálfsagt ráðist af því hversu mikið fylgið tvístrast á vinstri vængnum. Eins og staðan er virðist það ætla að dreifast á býsna marga flokka.
Eyðilandið við Tryggvagötu og höfuðstöðvar Landsbankans

Nú er aftur farið að ræða um að byggja nýjar höfuðstöðvar Landsbankans. Það mælist sjálfsagt ekki vel fyrir, svo stuttu eftir bankahrun, meðan almenningur er í skuldabasli sem hann kennir ekki síst bönkunum um.

Raunin mun vera að starfsemi Landsbankans er í mörgum húsum í Miðbænum. Höfuðstöðvarnar átti að reisa fyrir hrun á lóð milli Tryggvagötu og Sæbrautar, þar sem nú er stórt og hryllilega ljótt bílastæði.

Bankastjórnendur voru með ógurleg plön, þeir ætluðu bókstaflega að endurskapa Miðborgina – á einni teikningunni af nýja húsinu stóð Björgólfur Guðmundsson líkt og í stafni byggingarinnar.

Það er spurning hvort þessar teikningar verði notaðar áfram, eða hvort menn vilji byggja eitthvað aðeins hógværarara. Það þó smá stíll yfir byggingunni á teikningunni hér að neðan, ólíkt kumböldunum sem hafa verið byggðir í hinu reykvíska „city“ í Borgartúni.

Svæðið þarna í kring, milli Tollhússins, Lækjartorgs og Hörpu er eins og eyðiland – hræðilega þunglyndisegt. Töf virðist vera á því að hótel við Hörpu rísi – það er ljóst að slíkt hótel er ein forsenda þess að húsið standi undir sér, og þess utan er skortur á lúxushótelum í Reykjavík.

Á einhverjum tímapunkti hlýtur svo að koma að því að Sæbrautin verði sett í stokk meðfram höfninni. Það myndi opna höfnina gagnvart Miðbænum gera allt svæðið miklu heillegra og meira aðlaðandi. Það er tímaskekkja að láta hraðbraut kljúfa svo fallegt hafnarsvæði frá borg.

En hvað vilja menn svo gera þarna? Á nýbygging Landsbankans að fá að rísa eða vilja menn eitthvað sem er smærra í sniðum? Einhverjum kynni að detta í hug að byggja þarna hús í eldri stíl – en væri það ekki svolítið klisjulegt?

Hvað ætti svo að gera við gamla Landsbankann?

Hann gæti orðið glæsilegt verslunarhús, „department store“, og mætti jafnvel hugsa sér að tengja yfir í nálægar byggingar eins og maður sér víða í erlendum borgum, ekki síst þar sem er kalt í veðri.
NYT: Lágt orkuverð til stóriðju á Íslandi

Í New York Times í dag birtist grein um íslenska orkumarkaðinn eftir blaðmanninn Andrew Higgins.

Hann fjallar meðal annars um orkuverð til stóriðju og kemst að þeirri niðurstöðu að það sé afar lágt, meira en helmingi lægra en tíðkast í Erópusambandinu og ekki nema fjórðungur þess sem er nú talið eðlilegt að greiða fyrir endurnýjanlega orku:

„What Landsvirkjun charges aluminum smelters exactly is a secret, but in 2011 it received on average less than $30 per megawatt/hour - less than half the going rate in the European Union and barely a quarter of what, according to the Renewable Energies Federation, a Brussels-based research unit, is the average tariff, once tax breaks and subsidies are factored in, for “renewable” electricity in the European Union. Iceland would not easily get this top “renewable” rate, which is not a market price, but it still stands to earn far more from its electricity than it does now.“
Starfstjórn, þingrofsréttur – og vanefndir í stjórnarskrármálinu

Vilhjálmur Þorsteinsson bendir á að Þór Saari sé kominn á hálan ís í tillögu um vantraust þegar hann leggur til að starfstjórn skipuðum fulltrúum allra flokka taki við.

Það er nefnilega ekki Alþingis að mynda slíka stjórn, heldur er það hlutverk forseta Íslands. Og ef vantraust verður samþykkt, þá er það í hans verkahring að rjúfa þing.

Vilhjálmur, sem sat í Stjórnlagaráði, skrifar:

„Í tillögu Þórs Saari er talað um að þing verði rofið eigi síðar en 28. febrúar 2013. Þangað til sitji starfsstjórn skipuðum fulltrúum allra flokka á þingi. Þetta tvennt stenst ekki stjórnarskrána. Þingið hefur ekki sjálft þingrofsréttinn, og ríkisstjórn verður ekki mynduð án atbeina forseta. Tillaga Þórs er því varla þingtæk í óbreyttri mynd.“

En það er merkilegt að nú segjast formenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks ætla að styðja tillöguna, í henni stendur nefnilega að vantraustið sé borið fram vegna vanefnda í stjórnarskrármálinu:

„Sú vantrauststillaga sem hér er lögð fram beinist gegn ríkisstjórninni þar sem hún fær ekki afgreitt frumvarp til stjórnarskipunarlaga byggt á þeim drögum sem samþykkt var að leggja til grundvallar nýrri stjórnarskrá og samþykkt voru með yfirgnæfandi meiri hluta í þjóðaratkvæðagreiðslu 20. október 2012. Lýðræðisumbætur sem lofað var í aðdraganda kosninga hafa ekki séð dagsins ljós og enn er við lýði ójafn kosningarréttur eftir landshlutum, ójafnrétti í fjármálum stjórnmálaflokka og skortur á persónukjöri og beinu lýðræði. Með hliðsjón af því grundvallaratriði í lýðræðisríkjum að allt vald komi frá þjóðinni virðist ríkisstjórnin ganga í berhögg við augljósan vilja þjóðarinnar um nýja stjórnarskrá.“
Vantraust Þórs Saari

Þór Saari leggur fram vantraust á ríkisstjórnarinnar vegna stjórnarskrármálsins.

Frekar þann versta en þann næstbesta, stendur í frægri bók. Þannig gæti Þór verið að hugsa.

Ef vantraustið yrði samþykkt myndi væntanlega taka við starfsstjórn sem myndi ekkert gera með stjórnarskrármálið – hlutverk hennar væri ekki annað en að halda í horfinu fram að kosningum.

Og næst kæmi líklega ríkisstjórn sem væri á móti stjórnarskrárbreytingum eða vildi hafa þær í algjöru lágmarki.

En það er svo spurning hvað restin af stjórnarandstöðunni gerir í þessu máli. Hún hefur verið á móti stjórnarskránni – varla fer hún að samþykkja vantraust vegna vanefnda við að koma henni í gegn?

Það væri svosem ágætt fyrir Sjálfstæðisflokkinn og Framsókn að geta sagt að vinstri stjórnin hafi fallið. En svo getur líka verið gott fyrir þessa flokka að hafa hin óvinsælu Jóhönnu og Steingrím við stjórnvölinn alveg fram að kosningum, fremur eitthvað annað fólk sem vekja ekki jafn heita andúð meðal kjósenda.

Sjálfur leggur Þór Saari til starfsstjórn allra flokka – líklega er enginn sérstakur hljómgrunnur fyrir því.
Einn sá besti í heimi

Það er einn maður í íslenskum fjölmiðlum sem skarar algjörlega fram úr á sínu sviði. Ég hygg reyndar að hann sé einn besti skopmyndateiknari í víðri veröld.

Halldór Baldursson.

Ég fylgist ágætlega með erlendum fjölmiðlum og sé ekki mikið betri verk en eftir hann.

Þetta er mynd Halldórs úr Fréttablaðinu frá því í morgun – tær snilld.
Hví komast bankar upp með að brjóta lög?

Þetta er mjög athyglisvert myndskeið. Bandaríski öldungadeildarþingmaðurinn Elizabeth Warren yfirheyrir fjármálaeftirlitsmenn á fundi þingnefndar.

Hún spyr hvers vegna ekki séu höfðuð mál gegn stórum bönkum sem brjóti lög – meðan almenningur geti ekki komist undan málsóknum.

Svörin eru afar fátækleg.
Sigfús og Sönglögin og ferð Braga til Sovét

Kiljan í kvöld verður með nokkuð öðru sniði en venjulega. Hún snýst aðallega um tónlist.

Þátturinn er styttri en endranær, vegna Íslensku tónlistarverðlaunanna sem verða í beinni útsendingu á RÚV í kvöld.

Við verðum líka á músíkölskum nótum, fjöllum um útgáfu bóka sem innihalda nótur.

Þar er um að ræða glæsilegt safn með lögum Sigfúsar Halldórssonar, þess ástsæla tónskálds, og Söngvasafn, en það er ný bók sem inniheldur meira en 200 íslensk sönglög og er ætluð til notkunar meðal almennings og í skólum. Það voru Ingólfur Guðbrandsson, Þorgerður Ingólfsdóttir og Snorri Sigfús Birgisson sem söfnuðu efninu í bókina.

Það er sérlega ánægjulegt að syngja og spila upp úr báðum bókunum. Við fáum til liðs við okkur Svavar Knút og sönghóp sem nefnist Ljóti kór til að syngja lög eftir Sigfús Halldórsson, Atla Heimi Sveinsson og Magnús Blöndal Jóhannsson.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Hina veglegu útgáfu með textum Megasar frá 1966-2011 og skáldsöguna Ástir eftir Javíer Marías.

En Bragi segir meðal annars frá bóksalanum Ársæli Árnasyni, verðmætum útgáfum á Halldóri Laxness, og ferð sinni til Sovétríkjanna.
Elvira skrifar um verðtryggingu, ESB-löggjöf og neytendavernd

Elvira Mendez Pinedo, prófessor í lögum við Háskóla Íslands, skrifar grein um verðtryggingu, úrskurðinn frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, og álitamál sem þessu tengjast.

Hún birtir einnig tillögur um hvernig hægt sé að bæta hlut lántakenda á Íslandi – hún er gagnrýnin á ýmislegt í nýjum lagafrumvarpi um neytendavernd.

Greinin er á ensku, vonandi verður hún þýdd á íslensku.

En hana má lesa með því að smella hérna.
Borðum minna kjöt – umhverfisins vegna!

Guardian fjallar um skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum þar sem segir að íbúar ríkra landa þurfi að borða helmingi minna kjöt ef ekki á að fara illa fyrir umhverfinu.

Fátt veldur meiri umhverfisspjöllum í heiminum en landbúnaður, og þá einkum hin stórvaxandi kjötframleiðsla.

Það er sífellt verið að framleiða meira og ódýara kjöt. Fólk borðar meira kjöt en fyrir fáum áratugum og kjötneysla fer vaxandi í löndum eins og Kína og Indlandi. Það munar um það.

Afleiðingin er að sífellt eru stærri svæði brotin undir landbúnað. Gríðarlega mikið er ræktað af fóðri fyrir skepnur. Það er sagt að hægt sé að fæða 800 milljónir manna á korni sem er notað til að fita búfénað í Bandaríkjunum. Meðfram stóreykst notkun áburðar, skordýaraeiturs og illgresiseyðis.

Þessi efni fara út í umhverfið með þeim afleiðingum að grunnvatn mengast – víða er reyndar gengið mjög harkalega á grunnvatnsbirgðir. Viðkvæm vistkerfi eru í hættu, býflugur drepast – svo renna efnin út í haf þar sem verða til dauð svæði sem eru undirlögð eitruðum þörungum. Þetta eyðir á fiskistofnum.

Hin mikla orkunotkun í landbúnaði er líka ein af helstu ástæðum loftslagsbreytinga. Annað sem fylgir er gríðarleg eyðing skóga og villts gróðurlendis.

Hrossakjötshneykslið í Evrópu er svo ein afleiðing þessa. Það er leitað út um allan heim til að svara eftirspurninni eftir kjöti. Og þá þarf ekki að koma svo mjög á óvart þótt dráttarklárar frá Rúmeníu endi á diskinum – nú eða gamlir múlasnar sem hafa lokið hlutverki sínu.

Svarið er frekar einfalt – við þurfum að borða minna kjöt. En líklega er það svína- og kjúklingakjöt sem veldur minnstum skaða – þótt framleiðsluaðferðirnar séu ógeðslegar. Það er þó kannski ekki mikil ástæða að hafa teljandi áhyggjur af bændum hér upp á Íslandi með sínar litlu bújarðir og smáu bústofna. Það er framleiðsla nautakjöts sem veldur mestum skaða, en kindakjötsframleiðslan getur verið skaðvænleg líka. En stærðarhlutföllin eru misjöfn, i Ástralíu eru til dæmis sauðfjárbú með tugi þúsunda fjár.
Skólavörðuholtið og safn Einars

Þessa stórkostlegu mynd er að finna á Facebook-síðu Listasafns Einars Jónssonar.

Hún sýnir Hnitbjörg, hús Einars, þegar það er nýbyggt. Húsið var vígt árið 1923. Myndhöggvarinn teiknaði það sjálfur ásamt Einari Erlendssyni.

Á myndinni sjáum við hvað húsið, sem er efst á Skólavörðuholti, var langt frá byggðinni á þessum tíma. Og við sjáum líka hvað Skólavörðuholtið er grýtt – það var einkenni holtsins áður en það byggðist.

Menn tipluðu yfir grjót á Skólavörðuholti, sunnan holtsins voru mýrar, það var helst vestanmegin að voru grasbalar þar sem borgarbúar gátu látið fara vel um sig á sumardögum. Helgi Ingólfsson lýsir því ágætlega í bók sinni Þegar kóngur kom.

Guðjón Samúelsson var með hugmyndir um að reisa háborg íslenskrar menningar á Skólavörðuholti. Ekkert varð úr því, og nú standa á holtinu tvær sögulegar stórbyggingar, Hnitbjörg og Hallgrímskirkja. Bygging Iðnskólans, með sínum skemmtilega turni, er svo aðeins fjær og þarnæst Austurbæjarskóli.

En því miður eru þarna líka ljótar og nýlegri byggingar sem valda því að efsti hluti holtsins, sem gæti verið fagurt torg, er ósamstæður og tætingslegur.

Hnitbjörg, safn Einars Jónssonar, stuttu eftir að það var byggt. Það er feikilega gaman að koma í safnið og ekki síst í höggmyndagarðinn sem er sunnan við það. Við sjáum að sólin er að setjast, það er ekki síst ljósglampi í glugga neðst til hægri á myndinni sem gerir hana fallega. Safnið virkar svo eins og kastali, það er dulúð yfir þessu sem minnir dálitið á málverk frá rómantíska tímanum í Þýskalandi.

Það eru kannski ekki margir sem muna eftir því lengur, en á Skólavörðuholti var stórt braggahverfi sem Bretar reistu 1941 og var notað fyrir innfædda eftir stríðið. Vegna húsnæðisskorts flutti fólk inn í braggana jafnskjótt og hermennirnir hurfu á braut. Hverfið var kallað Skipton kampur – og sést hér á loftmynd. Þarna er byggðin komin allt í kringum holtið, en Iðnskólinn er ekki risinn enn. Hann var tekinn í notkun 1955. Listasafn Einars sést glöggt.
Landsfundur Sjálfstæðisflokksins og verðtryggingin

Landsfundur Sjálfstæðisflokksins hefst á fimmtudaginn – og ber yfirskriftina Í þágu heimilanna.

Þetta er að sumu leyti dálítið erfitt kjörorð – á tíma þegar afnám verðtryggingar er efst á baugi í umræðunni og þegar nýlega er komið fram álit frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sem bendir til þess að framkvæmd hennar á Íslandi sé ólögleg.

Á fundinum munu án efa koma fram háværar kröfur um að flokkurinn álykti um afnám verðtryggingarinnar. En forystu flokksins er það varla sérstaklega að skapi. Henni myndi tæplega þykja gott að mynda ríkisstjórn með slíka landsfundarályktun á bakinu – hún telur að Framsókn, líklegasti samstarfsflokkurinn, hafi gengið alltof langt í þessu efni.

Reyndar var gerð samþykkt í þessa veru á landsfundinum 2011 – sagt er að hún hafi sloppið í gegn gegn vilja flokksforystunnar.

Það fer mikil pólitík fram á landsfundi – ekki síst í nefndum. Það er líklegt að forysta flokksins muni reyna hvað hún getur til að afstýra því að sterkt verði kveðið að orði í ályktun um verðtrygginguna og skuldir heimilanna. Í því skyni þarf að valda nefndirnar og koma í veg fyrir að óvæntir hlutir gerist inni í sjálfum fundarsalnum.

En eins og áður segir – með þessa yfirskrift er eiginlega óhjákvæmilegt að þessi umræða verði tekin.
Íbúð á 4 milljarða króna

Nú er tíu þúsund króna seðill að koma í umferð, með mynd af lóunni. Greyið hún. Tíu þúsund króna seðlar hafa ekki áður verið til á Íslandi.

Það var alveg undir myntbreytingu árið 1980 – þá voru fjarlægð tvö núll – að gefinn var út 5000 króna seðill með mynd af Einari Benediktssyni. Peningar voru orðnir frekar verðlitlir í þá daga, en þetta var samt nokkur fjárhæð. Maður sá ekki oft svona seðla. Varð svo að 50 krónum í myntbreytingunni.

Mig minnir að skömmu eftir hana hafi ég verið með 6000 krónur í laun á mánuði. Kannski er það misminni, maður er löngu hættur að henda reiður á þessu. Verðbólgan var slæm fyrir myntbreytinguna, eftir hana fór hún gjörsamlega úr böndunum. Þessi aðgerð var auðvitað sjónhverfing, efnahagsstjórnin breyttist ekkert við hana.

En hún hafði auðvitað viss hugarfarsáhrif. Menn gera sér kannski ekki grein fyrir því að ef myntbreytingin hefði ekki orðið 1980 myndi kosta 150 þúsund krónur í bíó, flugfar til og frá Íslandi myndi kosta um 10 milljónir en meðalíbúð myndi kosta svo mikið sem 3-4 milljarða.

Svona hefur nú blessuð krónan skroppið saman hjá okkur.

Gamli 5000 króna seðillinn með mynd af Einari Benediktssyni varð fremur skammlífur. Svo kom myntbreytingin, en hún breytti engu um efnahagsstjórnina.