arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þrjú hjól undir bílnum…

Um daginn skrifaði ég litla grein á öðrum vettvangi og spurði hvort það væri ekki mótsögn að vilja draga æ fleiri túrista til landsins en hafa á sama tíma ekki annað en troðninga yfir hálendið – láta ferðamennina sofa í ótútlegum skálum, helst í einhverri kamrastemmingu.

Ég hef verið skammaður fyrir þetta. Einhver spurði hvort ég vildi láta byggja Benidorm uppi á hálendinu.

Það er reyndar ágæt spurning. Ein stærsta umhverfiskatastrófa sem um getur er strönd Spánar allt frá Valencia til Cadiz.

En samt er þetta dálítið út í hött. Uppi á hálendinu ríkir ennþá gamall ferðafélagsandi – manni dettur fyrst í hug blautir lopasokkar, fólk að baða sig nakið í hver, þýskar ferðakonur með órakaðar lappir.

Það ríkir þögult bann við því að þetta verði of fínt. Ég spurði hvort þetta væri stefna eða hvort þarna ríkti bara einhver vanahugsun?

Nú er hægt að gera hlutina á ýmsa vegu, það þarf ekki að vera Benidorm. Maður sér varla að það sé umhverfisvænt að rútur og jeppar keyri þarna um í rykmekki á sumrin fremur en á snyrtilegum vegum.

Húsakynni á hálendinu geta líka verið á marga vegu. Vinur minn Orri Gunnarsson verkfræðingur hefur verið heima í sumar með hóp af skipulagsfræðinemum frá háskólanum í Michigan. Þeir hafa meðal annars verið að skoða hönnun skálabygginga á hálendinu.

Ég sá nokkrar af þessum hugmyndum. Skálana má þess vegna grafa niður þannig að þeir sjáist alls ekki, láta þá bara falla inn í holtin og hæðirnar.

(Þá er kannski hætta á að ferðamennirnir komi ekki auga á þá og verði úti, allir með tölu!)

Einn af þessu unga fólki hafði teiknað upp þann umhverfisvænasta fjallaskála sem hugsast getur, nokkurn veginn alveg sjálfbært. En húsið var líka fallegt og snyrtilegt.

(Ekki þar fyrir að út frá sjónarhóli byggingarlistar er mjög spennandi verkefni að hanna einhvers konar borg á miðju hálendisins. Gæti nánast verið í anda einhvers konar geimstöðvar.)

Það þarf kannski ekkert að pæla í þessu. Það má kannski bara halda áfram að skrölta í anda Ómars Ragnarssonar:

„Hérna rétt sunnan við hálsinn er sæluhús – við skulum vera þar öll, uns birtir á ný!“
List eða…

Franska listakonan Sophie Calle er aðal hittið á tvíæringnum í Feneyjum. Kærasti hennar einn sendi henni sms og sagði henni upp. Þetta verður henni uppistaða að miklu verki. Calle hefur látið 107 konur lesa skilaboðin og segja álit sitt á þeim, alls konar konur – skákmeistara, leikkonuna Jeanne Moreau, sálfræðing og dómara.

Gamli kærastinn fær heldur slæma útreið. En verkið hefur tryggt Sophie Calle stjörnusess á tvíæringnum.

Einu sinni þekkti ég mann sem var í sambandi við konu. Þegar slitnaði uppúr því orti hún ljóð um hann í Lesbókina. Það þótti slæmt, eiginlega það versta sem hægt var að lenda í. Svo þekkti ég annan mann sem átti konu sem skildi við hann – hún skrifaði bók um hann. Hann átti sér eiginlega ekki viðreisnar von eftir það. Flutti stuttu seinna úr borginni og norður í land.

En aftur að listinni. Fyrir nokkrum árum sýndi breska listakonan Tracy Emin verk í Tate galleríinu í London sem hún kallaði Rúmið mitt.

Rúmið var heldur sóðalegt. Þar var hægt að finna merki um alls kyns líkamsvessa. Á gólfinu voru skítugar nærbuxur og smokkar. Emin átti að hafa legið í bælinu í marga daga vegna þunglyndis.

Þetta sló líka í gegn. Síðan er Tracy Emin stórstjarna í listaheiminum. Hún keppir við snilling eins og Damien Hirst sem er frægastur fyrir að setja skepnur í formalín.

En er þetta list – eða bara sjálfhverft runk?
Veikleiki Sarkos

Einn veikleiki Sarkozys, hins sigursæla forseta Frakklands, er sagður vera sá að hann vill gera allt sjálfur. Hann vill vera forseti, forsætisráðherra, utanríkisráðherra, maður fólksins – allt í senn.

Skopmynd sem birtist í grínblaðinu Le Canard Enchainé lýsti þessu ágætlega.

Sarkozy er að ávarpa fund ríkisstjórnarinnar. Hann segir:

„Ég ætla að gefa breiða stefnuyfirlýsingu.“

Og svo bætir hann við:

„Ég ætla að gefa sjálfum mér orðið til að fara yfir smáatriðin.“
Síðasta Silfrið, álitsgjafi, verndari Tjarnarinnar, rónalíf

Síðasta Silfur vertíðarinnar var í gær. Ég er kominn til London. Verð hér fram að mánaðarmótum, kem svo aftur til Íslands, fer svo aftur út. Það má búast við því að skrif hér á síðunna verði eitthvað stopulli en verið hefur undanfarið. Kominn tími til að hlaða batteríin aðeins.

- - -

Ég nenni eiginlega ekki að standa í hnútukasti við Björn Bjarnason. Hann gefst aldrei upp ólíkt mér sem er í rauninni vel við allt fólk. Bara tvennt sem ég ætla að taka fram.

Mér er ekki illa við að vera kallaður álitsgjafi. Það má alveg. Ég vann á Helgarpóstinum í gamla daga þar sem þetta heiti var búið til. Sjálfur kalla ég mig yfirleitt blaðamann. Það er gamalt og gott heiti yfir það sem ég starfa við.

Og varðandi kvæðið eftir Matthías, þá kannast ég ekki við að hafa vegið ómaklega að honum. Sagði bara að þeim sem þætti þetta gott kvæði hefðu líklega ekki mikið vit á bókmenntum.

- - -

Okkur Kára er illa við tvennt í miðbænum þar sem við búum. Mávana og rónana.

Kári spurði í gær þegar við sáum að mávagerið á Tjörninni var stærra en nokkru sinni fyrr:

"Kemur hann Gísli ekki og rekur burt mávana?"

"Jú vonandi gerir hann það," sagði ég.

"Gísli passar andarungana svo mávarnir éti þá ekki," sagði barnið.

Það er Gísli Marteinn sem er í svona miklum metum í fjölskyldu okkar. Verndari Tjarnarinnar.

- - -

Rónar eru ekki vinsælir vegna þess að þeir eru sífellt að ónáða pabba á Lækjartorgi og þar í kring. Flestir sníkja þeir pening. Ég er frekar veiklundaður og gef þeim oft klink. Einstaka róni er í áskrift hjá mér. Sumir eru ágætir menn, kurteisir, kannski beygðir. Aðrir eru uppivöðslusamir og frekir, ef til vill í dópinu.

"Voru rónar einu sinni menn?" spurði Kári í vikunni.

"Þeir eru menn," sagði ég. "En þeir hafa eyðilagt lífið fyrir sig og fjölskyldu sína."

"En þegar þeir voru litlir, voru þeir þá fullir?"
Framsókn áfram í ríkisstjórn

Eftir því sem liðið hefur á daginn hafa líkurnar á að ríkisstjórnin sitji áfram verið að aukast. Margir sjálfstæðismenn hafa óbeit á Ingibjörgu Sólrúnu og vilja ekki vinna með henni Hugmyndin um stjórn með Vinstri grænum þykir nokkuð fjarstæðukennd. Steingrímur og Ögmundur hafa heldur ekki spilað hina pólitísku refskák sérlega vel eftir að úrslit kosninganna urðu kunn. Árásir þeirra á Framsóknarflokkinn eru mjög skrítnar. Minnihlutastjórnir ættu auðvitað að koma til greina hér eins og annars staðar – en tilboð þeirra til Framsóknar er ekki pólitískt klókt.

Töldu Vinstri grænir sig kannski eiga greiða leið í hlýjuna hjá Sjálfstæðisflokknum? Hafa þeir ofmetið stöðu sína?

- - -

Hvernig lítur þetta þá út? Plottið er einhvern veginn svona: Framsókn fer í stjórn, það er óvíst hvað hún tekur marga ráðherrastóla. Fyrir Jón Sigurðsson er þetta lífsnauðsyn. Annars er stuttum tíma hans í pólitík lokið.

Það er líka annað í myndinni – Siv Friðleifsdóttir. Hún styrkti stöðu sína með því að verða eini þingmaður flokksins á höfuðborgarsvæðinu. En flokkseigendafélag Framsóknar vill ekki að Siv fái meiri metorð. Ef Jón þarf að taka pokann sinn er eins líklegt að hún geri aftur tilkall til þess að verða formaður. Með því að fara í ríkisstjórn er hægt að gera Siv óskaðlega.

Þingmenn Framsóknar eru ekki nema sjö. Það gæti verið praktískt erfitt fyrir flokkinn að starfa í ríkisstjórn. En á því er lausn. Ráðherrar flokksins munu ekki sitja á þingi, heldur verður kallað á varamenn. Þá geta fleiri framsóknarmenn komist að þótt þeir hafi ekki fengist kosningu – og þá hefur flokkurinn mannskap til að manna helstu þingnefndir.

Geir virðist helst kjósa að starfa áfram með Framsókn. Kannski er það bara leti í manninum. Hann vill ekki taka neina áhættu. En á það er auðvitað að líta að Sjálfstæðisflokknum hefur liðið afar vel í í stjórnarsamstarfinu. Framsókn hefur tekið brotsjóina og ábyrgð á stóru umdeildu málunum.

- - -

Fyrir Framsóknarflokkinn er þetta algjört hættuspil. Þetta gæti hreint út sagt orðið banabiti flokksins. Kjósendur líta almennt svo á að flokkurinn hafi takmarkað umboð til að sitja áfram í ríkisstjórn – og þá alls ekki Jón Sigurðsson sem féll harkalega í kosningunum. Umfjöllun um flokkinn verður mjög neikvæð í kjölfar þessa, rétt eins og þegar Halldór Ásgrímsson var dubbaður upp sem forsætisráðherra.

Ráðherrar flokksins vilja þetta. Eftir yfirlýsingarnar fyrir kosningar og á kosninganóttina hafa frammámenn í Framsóknarflokknum verið í óða önn við að selja sjálfum sér þessa hugmynd. Kannski þurfa þeir ekki beita sig miklum fortölum.

Það er hins vegar spurning um almenna flokksmenn og grasrótina. Þar verður ábyggilega hart deilt um þessar fyrirætlanir sem kunna að varða sjálft líf flokksins.

En eins og stendur bendir allt til þess að þetta verði svona.
Stórt kosningasilfur

Kosningarnar verða gerðar upp í Silfri Egils í dag. Meðal gesta í þættinum eru Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Össur Skarphéðinsson, Ögmundur Jónasson, Bjarni Harðarson, Margrét Sverrisdóttir, Hannes Hólmsteinn Gissurarson, Gunnar Smári Egilsson, Björn Ingi Hrafnsson, Hallgrímur Helgason, Jón Magnússon, Pétur Tyrfingsson, Guðríður Arnardóttir og væntanlega Ellert B. Schram en sá síðasttaldi datt óvænt inn á þing síðla nætur.

Þátturinn hefst strax eftir hádegisfréttir á Stöð 2
Kosningarnar í hnotskurn, flokkarnir nota tónlistina, mislukkuð sameining

Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra rifjar upp gamla takta úr hljómsveitinni Upplyftingu í baráttulagi Framsóknar sem finna má á vef flokksins. Magnús hefur engu gleymt þegar hann syngur lagið Árangur áfram, ekkert stopp með barnakór, hljómar pínulítið eins og hann sé frá Norður-Kóreu, eða kannski er þetta bara ungi framsóknarmaðurinn?

Lagið má heyra með því að smella hér, fara í gluggann á síðunni og fletta niður á Árangur áfram.

Annað lag fer sem eldur í sinu um netið. Það er söngur Samfylkingarinnar, saminn af Róberti Marshall, Guðmundi Steingrímssyni og Simon & Garfunkel, fluttur af Róberti og Guðmundi. Viðlagið gengur út á að þeir tilheyri eina stjórnmálaflokki á Íslandi sem tali af skynsemi um pólitík.

Þetta lag má heyra með því að smella hér.

Spurning hvort þurfi aftur að taka fram á-in þrjú? Ég verð samt að viðurkenna að ég er strax kominn með framsóknarlagið á heilann.

Svo bíðum við í ofvæni eftir lögum frá hinum flokkunum.

- - -

Kosningarnar í hnotskurn:

Sjálfstæðisflokkur þarf ekki að segja neitt.

Framsókn getur ekki sagt neitt.

Vinstri græn þora ekki að segja neitt.

Frjálslyndir segja eitthvað en það tekur enginn mark á þeim.

Samfylkingunni dettur ekkert í hug að segja.

- - -

Þorvaldur Gylfason skrifar snjalla grein í Fréttablaðið í morgun þar sem hann segir að sameining stjórnmálaflokka hafi mistekist.

Nei, hann á ekki við sameiningu vinstri flokkanna, heldur hefur Þorvaldur miklu lengra sjónarhorn á stjórnmálasöguna.

Hann er að tala um sameiningu Íhaldsflokksins og Frjálslynda flokksins árið 1929 þegar stofnaður var Sjálfstæðisflokkurinn.

Þorvaldur er þeirrar skoðunar að þá hafi frjálslynd öfl verið kveðin í kútinn á Íslandi en Íhaldsmenn fengið að ráða.

Þetta er athyglisverð söguskoðun.
Grímseyjarferð, Dorniervél Arngríms, dóttir Tryggva, fyrsti maí

Ég fór norður í Grímsey í dag til að stjórna málþingi sem þar var haldið á vegum Sjálfstæðisflokksins undir yfirskriftinni Er jörðin flöt? Kannski er ekki góð latína fyrir fjölmiðlamenn að stjórna fundum á vegum stjórnmálaflokka, en ég stóðst ekki mátið að komast út í Grímsey í fyrsta skipti á ævinni. Það þýðir ekki að biðja mig að stjórna pólitískum fundi sem er nær borginni en það.

Frá Akureyri og út í eyna flugum við á stórmerkri Dornier-flugvél sem er í eigu Arngríms Jóhannssonar og ekki spillti fyrir að Arngrímur sjálfur flaug vélinni, þessi goðsagnakennda persóna í flugheiminum. Hann flaug lágt alla leiðina út Eyjafjörð og maður naut útsýnisins úr vélinni nema smákafla milli Grímseyjar og lands þegar þoka huldi hafflötinn. Eins og allir alvöru flugmenn er Arngrímur sannur töffari.

Hér má sjá mynd af Dorniervélinni sem ég veit að hann er afar stoltur af.

Grímsey er stórkostlegur staður og móttökurnar þar í alla staði höfðinglegar. Hins vegar skildist mér á vinafólki mínu þar að íbúarnir væru ekkert sérlega pólitískir – þeir hefðu til dæmis miklu meiri áhuga á fiski en pólitík. Annars virðist fólk lifa góðu lífi þarna norður við heimskautsbaug, í gamla daga var aldrei sultur í Grímsey, þvert í móti er eyjan matarkista, og ekki heyrði ég neinn eyjaskeggja kvarta undan hlutskipti sínu í dag.

- - -

Á leiðinni í flugvélinni norður yfir heiðar í rak ég augun í merkilega frétt í Mogganum. Látin er María Tryggvadóttir tannsmiður, 89 ára gömul. Þessa konu þekkti ég ekki neitt. En faðir hennar var sögufræg persóna, sjálfur Tryggvi Gunnarsson, alþingismaður og bankastjóri Landsbankans.

Tryggvi andaðist 1917. Samkvæmt Morgunblaðinu fæddist María mánuði eftir lát föður síns. Tryggvi var fæddur 1835 og var 82 ára þegar hann dó. María hefur semsagt átt föður sem fæddist sama ár og til dæmis Mark Twain og sama ár og Darwin kom til Galapagoseyja með skipinu Beagle.

Þetta er allnokkuð. Þegar nánar er að gáð má sjá að í ætt Maríu hafa þrír ættliðir spannað fjórar aldir því afi hennar Gunnar Gunnarsson, prestur í Laufási, var fæddur 1781. Þá voru enn sjö ár í frönsku byltinguna en fimm ár liðin frá frelsisyfirlýsingu Bandaríkjanna.

Annars má geta þess að Tryggvi Gunnarsson gerði garðinn bak við Alþingishúsið. Til er fræg ljósmynd af honum að vökva beðin þar með harðkúluhatt á hausnum. Legstaður hans er þar í garðinum og stytta af honum.

- - -

Það er sniðugt að veita Bjarna Ármannssyni 900 milljóna starfslokasamning á fyrsta maí. Brýnir fólk til átaka í stéttabaráttunni og til að trúa ekki á slagorð eins og stétt með stétt.

Annars skrifar Páll Baldvin Baldvinsson ansi góðan leiðara um 1. maí í Fréttablaðið í dag. Eins og talað út úr mínu hjarta. Verkalýðsfélög eru nauðsynleg.
Samtrygging, Ólafur Ragnar og stjórnarmyndanir, forsetakjör

Til er nokkuð sem heitir samtrygging stjórmálaflokka. Hún fór í gang þegar pólitíkusar skömmtuðu sér miklu betri eftirlaunakjör en fólkið í landinu. Hennar sér líka staðiþegar gera á breytingar á kosningakerfinu. Þegar flokkarnir samþykktu einróma að úthluta sjálfum sér fé úr ríkissjóði til að standa straum af kosningabaráttu var það líka dæmi um samtryggingu. Og líka þegar er verið að skipa sendiherra – þá er passað upp á að allir flokkar fái einhverja sneið.

Í ljósi þessa er merkilegt að heyra hvað Bjarni Benediktsson, formaður allsherjarnefndar Alþingis, segir um mál tengdadóttur Jónínu Bjartmarz. Þetta hefur Stöð 2 eftir Bjarna:

"Sá háttur hafi verið hafður á að hafa þverpólitískt samráð um afgreiðsluna í undirnefnd allsherjarnefndar. Bjarni segir því allar fullyrðingar um að staðið hafi verið óeðlilega hafi verið órökstuddar og standist enga skoðun."

Það er semsé allt í lagi með málið af því allir stjórnmálaflokkar komu að því.

- - -

Trúa menn því í alvörunni að Ólafur Ragnar Grímsson fari að beita klækjabrögðum til að koma vinstri stjórn til valda í landinu? Eða er þetta barasta paranoja í Styrmi Gunnarssyni? Í Reykjavíkurbréfi sunnudagsins var þessi kenning sett fram og staðhæft að Sjálfstæðismenn myndu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að afstýra því að Ólafur Ragnar komi nálægt stjórnarmyndun.

Guðlaugur Þór Þórðarsson var í Silfri Egils á sunnudaginn. Aðspurður sagðist hann ekki hafa áhyggjur af þessu. Það kveður hins vegar við annan tón hjá samflokkskonu hans Ástu Möller sem skrifar á vefsíðu sinni að stjórnarmyndun verði að fara fram án afskipta forsetans:

"Hitt atriðið í Reykjavíkurbréfinu varðar hugsanlega virka íhlutun forseta Íslands í stjórnarmyndun, sem er áhyggjuefni og ógnun við lýðræðið í landinu.Það er mikilvægt að allt frumkvæði í stjórnarmyndun verði á höndum forystumanna flokkanna, án afskipta og íhlutunar forsetans."

- - -

Sumir eru farnir að þjófstarta vangaveltum um hvort Ólafur Ragnar sitji áfram á forsetastóli – eða hvort verði forsetakosningar á næsta ári? Sjálfstæðismenn hafa alltaf viljað hafa einhver þæg nóboddí á Bessastöðum, einhvers konar framlengingu á embættismannakerfinu og nöfnin sem heyrast nefnd úr þeim ranni eru þessu marki brennd. Kjósendur hafa verið annarrar skoðunar og kosið forseta sem Sjálfstæðisflokkurinn vill ekki.

Raunar held ég að sé talsverð stemming fyrir því meðal landsmanna að Ólafur sitji áfram. Hann getur það sjálfsagt ef hann vill.

Eða heyri ég góðar tillögur um arftaka?
Vondar auglýsingar, of duglegur þingforseti, pólitísk óvissa

Nokkrar kosningaauglýsingar vekja athygli fyrir hvað þær eru vondar. Þar skal fyrsta telja vefauglýsingu Samfylkingarinnar á Suðurlandi þar sem frambjóðarnir spila billjarð og Lúðvík Bergvinsson kallar Róbert Marshall "sprækan strák". Í flokki sem hefur rauða kúlu sem tákn er sorglegt að engum frambjóðendanna skuli takast að setja kúluna niður.

Svo er það auglýsing Framsóknarflokksins þar sem Samúel Örn og Siv eru að kyssast. Hún er hræðileg. Eða eins og einhver sagði: "Áin þrjú hafa hlotið nýja merkingu….Á, Ái, Ááááíii!!"

Þessa auglýsingu má sjá hér að ofan.

Einna verst er þó auglýsingin með Katrínu Jakobsdóttur sem hangir víða í bænum. Hún er segja eitthvað eins og Stöðug framfarasókn eða Til móts við framtíðina, einhvern slíkan frasa sem ómögulegt er að muna, en ljósmyndin af henni er tekin fyrir framan einstaklega ljótar blokkir í Austur-Þýskum stíl – minnir helst á það sem var kallað plattenbau í því landi.

- - -

Nú er búið að gera forseta Alþingis að ráðherraígildi með einkabílstjóra og öllu tilheyrandi og þá þarf hann líka að hafa eitthvað að gera. Þetta hefur einkum birst í stöðugum framkvæmdum við Alþingishúsið undanfarin ár. Nú þegar er búið að byggja allt sem með góðu móti er hægt að byggja, gera upp húsin svo þau eru í toppstandi er eiginlega ekki hægt að finna neitt meira – eða hvað? – jú, húsgögnin eru ekki alveg sæmandi þessari merku stofnun.

Því skulu húsgögnin endurnýjuð í sumar – að sögn forseta þingsins til að gefa "heildstæðara yfirbragð".

Hvenær skyldi vera von á gullklósettinu?

- - -

Kári er búinn að taka afstöðu í pólitíkinni. Þetta er nokkuð einfalt. Hann fór í Húsdýragarðinn með vinkonu sinni. Þar fékk hann gefins höfuðbúnað sem í daglegu tali kallast "buff" með merki Samfylkingarinnar.

XS stendur á höfuðklútnum. Ég spurði Kára hvort hann ætlaði að kjósa XS.

"Já, af því stafurinn S er stafurinn hennar mömmu."

Í morgun þegar við vorum á leiðinni í leikskólann voru þó greinilega að renna tvær grímur á barnið. Hann spurði:

"Hvað er hann eiginlega þessi Sjálfstæðisflokkur?"

Kannski er honum bara farið eins og pabbanum sem skipar hinn fjölmenna flokk óákveðinna kjósenda.
Endurreisn Lækjartorgs,sígaunar í Reykjavík, sjálfsmynd Akureyrar

Atli Heimir Sveinsson birtir frábæra grein í Morgunblaðinu í morgun. Atli hvetur til þess að fenginn verði einhver af bestu arkitektum í heimi til að byggja þarna hús. Atli skrifar:

"Ég legg til að fenginn verði frábær, heimsþekktur arkitekt erlendis frá, til að hanna hús á brunarústunum. Í hugann koma nöfn eins og Gehry, Foster, Kolhaas, Piano, Mayer, Larsen og Ando o.fl.

Húsið gæti kallast á við tónlistarhöllina væntanlegu.

Arkitektinum yrði alið að teikna hús, miðpunkt höfuðborgarinnar, sem allur umheimurinn myndi dást að og afkomendur okkar vera stoltir af um ókomna tíma.

Við höfum góða reynslu af toppmönnum í húsagerðarlist. Norræna húsið etir Alvar Aalto er gott dæmi.

Nú er tími og tækifæri til að hugsa stórt!"
Fagurfræði alræðisins, kalda stríðið, ljóskur og karlhlunkar

Ég held að tónlistarmaðurinn Brian Ferry hafi alltaf verið hálfgerður bjáni. Man að ég sá einhvern tíma viðtal við tónlistargagnrýnanda sem sagði að Ferry væri best geymdur úti í horni með kokkteilglas. Ferry hljóp víst á sig um daginn þegar hann fór að tala um hvað ýmis tákn nasismans væru flott. Þetta vakti mikla hneykslun – Ferry þurfti að biðjast tárvotur afsökunar. Hins vegar bendir sumt til þess að hann sé síbrotamaður á þessu sviði. Hljóðver hans í Bretlandi mun heita führerbunker.

En samt er dálítið hæft í þessu hjá Ferry. Sumt í fagurfræði nasismans – og líka kommúnismans – virkar yfirþyrmandi og glæsilegt, ekki síst nú á tíma þegar list virðist felast í því að reyna enn að hneyksla borgarana – sem eru löngu hættir að hneykslast – dýrum í formalíni, óhreinum nærfötum alls kyns drasli sem er raðað saman í "innsetningar".

Fyrir tveimur árum dvaldi ég í einni af villunum sem Tító marskálkur reisti í Júgóslavíu. Í villunni voru feikistórar veggmyndir í sósíalrealískum anda, af kraftalegum verkamönnum og bændum sem þrömmuðu inn í framtíðina. Ég horfði löngum stundum á þessar myndir. Um daginn nefndi ég þetta við heimspekinginn Zizek sem var í viðtali hjá mér í Silfrinu. Zizek er frá Slóveníu þar sem áðurnefnd bygging er – og hann vissi nákvæmlega hvað ég var að fara.

- - -

Eitt af því sem einkenndi kalda stríðið voru miklar beygingar og bukk. Rithöfundar voru ekki litnir réttum augum – fyrir hvað þeir gátu, heldur mynduðust hirðir manna sem hlóðu lofi á hverja aðra. Og líka peningum í formi styrkja og heiðurslauna. Þetta var algjörlega sjúkt ástand. Leiðindatímar. Rithöfundum sem voru varla miðlungs var hampað eins og þar væru þjóðskáld á ferðinni – aðeins ef þeir voru í réttu liði.

Það sem ég hef lesið af ritgerðum eftir Matthías Johannessen einkennist flest af eftirsjá eftir þessum tíma. Það er eins og honum finnist að nú hafi óuppdregnir dónar tekið völdin. Þetta er kannski ekki furða. Matthías var sá menningarpáfi sem liðið á hægra vængnum var sífellt að bukka sig fyrir. Það var látið með hann eins og hann væri gott skáld.

Nú er verið að fagna því að langlokur eftir Matthías séu komnar á netið. En með leyfi að spyrja – eru þetta ekki meira eða minna sömu textarnir og maður nennti ekki að lesa í Morgunblaðinu í eina tíð.

- - -

Jón Baldvin talar um ljóskuna í menntamálaráðuneytinu. Það er vissulega óheppilegt og slæmt orðalag. En þó varla hægt að segja að þetta sé kvenfyrirlitning. Kannski bara skoðun hans á einni konu. Ég hef stundum notað orðið "karlhlunkar" yfir suma stjórnmálamenn (er sjálfsagt karlhlunkur sjálfur) og tel ekki að í því felist karlfyrirlitning.

- - -

Meðfylgjandi mynd er af fyrirhugaðri Höll sovétanna sem átti að rísa í Moskvu og vera hæsta hús í heimi, með risastórt líkneski af Lenín sem teygði sig upp í himininn. Húsið var aldrei reist, meðal annars vegna þess að kom í ljós að jörðin undir því hefði ekki getað borið slíkan þunga. Þá var útbúin sundlaug þarna, en nú hefur verið endurreist á staðnum kirkja sem bolsévíkar létu rífa eftir byltinguna.