arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Besta greiningin á skuldaaðgerðunum

Þetta er löng grein og nokkuð tæknileg eftir hagfræðinginn Ólaf Margeirsson sem hefur numið í Bretlandi en er búsettur í Frakklandi nú.

Hann var nokkrum sinnum gestur hjá mér í Silfri Egils.

En mér sýnist þetta vera besta úttektin á skuldaaðgerðum ríkisstjórnarinnar.

Þarna er fjallað um þær í hlutfalli við hvað síðasta ríkisstjórn gerði, með tilliti til verðtryggingarinnar, hins háa vaxtastigs á Íslandi, gjaldeyrishaftanna, kosti og galla þess að skattleggja þrotabú bankanna og svo ræðir hann tekjuhlið aðgerðanna og efnahagsáhrif. Einnig nefnir Ólafur ávöxtunarkröfu lífeyrissjóða sem er dragbítur.

Þetta er yfirveguð grein sem ég mæli með, enda er Ólafur ómengaður af hinni mannskemmandi íslensku flokkapólitík.
Faðir þjóðar?

DV segir frá enn einu launbarni Hemma Gunn.

Bókin um Hemma sem hefur vakið mikla athygli heitir Hemmi Gunn – Sonur þjóðar.

En börnunum heldur áfram að fjölga. Þarf kannski að breyta titlinum í Hemmi Gunn – Faðir þjóðar?
Jólasveinn

Stundum tekur maður eftir litlum hlutum sem geta verið áhrifamikilir.

Í fréttum sá maður að lítill jólasveinn var úti á svölum byssumannsins í Hraunbæ.

Í því birtist mannleg hlið sem fær mann til að hugsa.

Og atburðirnir verða enn sorglegri fyrir vikið.
Samfylking og VG í vanda vegna skuldamálanna

Stjórnarandstöðuflokkarnir eru í vandræðum vegna skuldaleiðréttingarinnar sem ríkisstjórnin boðaði á laugardaginn. Þeir – og þá einkum Samfylkingin – hafa dottið í þann gír að vera ósjálfrátt á móti. Það er erfið afstaða þegar um er að ræða mál sem snertir svo margt fólk.

Stuðningsmenn flokkanna viðurkenna núorðið að það hafi verið í skuldamálunum sem þeir klikkuðu. Það var ekki staðið við fyrirheitin um skjaldborgina.

Vissulega var gripið til ýmissa ráða, vaxtabætur voru hækkaðar, 110 prósenta leiðin gagnaðist sumum ágætlega – en tilfinningin var samt sú að flokkarnir hefðu svikið loforð sín. Og þeim var refsað grimmilega fyrir í kosningunum.

Nú er kominn fram þessi skuldapakki. Hann hefur sína kosti og galla. Það er erfitt að vera afdráttarlaust með eða á móti – þetta er jú ekki íþróttakeppni. En hann gagnast sumum vel – ég hef hitt talsvert af fólki sem býst við að fá nokkra leiðréttingu sinna mála og það eru fjárhæðir sem skipta máli.

Á móti eru uppi efasemdir um fjármögnunina og hvaða áhrif þetta hafi til dæmis á afnám gjaldeyrishafta. Það eru réttmætar athugasemdir.

En þetta er erfitt fyrir stjórnarandstöðuna. Hún veit upp á sig skömmina frá ríkisstjórnarárunum. Það er erfitt fyrir hana að gagnrýna að ekki sé meira gert, að því hafi verið lofað að pakkinn yrði stærri – ekki höfðu Samfylking og VG burði til að ráðast í svona aðgerðir. Flokkarnir létu bankana og lífeyrissjóðina hræða sig frá því.

Þannig getur stjórnarandstaðan varla verið á móti án þess að líta út fyrir að vera ósanngjörn og úr takti – en svo er líka hætt við að gagnrýni á leiðréttinguna komi út eins og sé verið að taka stöðu með erlendum kröfuhöfum. Það þykir ekki gott í stjórmálum dagsins í dag.
Íslenskan stendur tæpt í net- og tölvuheimum

Í hinum prýðilega þætti Orðbragði var fjallað um stöðu íslenskunnar, Eiríkur Rögnvaldsson prófessor segir að hún sé í hættu vegna þess hvað hún stendur veikt í tölvuheimum. Þar færist sífellt í vöxt að tungumálið sé notað til að stýra tækjum – líklegt er að þar verði íslenskan útundan, segir Eiríkur.

Þetta eru líklega orð að sönnu – og við því er ekki að búast að í net- og tölvuheimum verði tekið mikið tillit til örþjóðar sem hefur sitt eigið tungumál.

Mér heyrist að börn færist í þá átt að vera tvítyngd, þau tala íslensku, en í tölvuleikjum, sjónvarpi og á internetinu nota þau ensku í stórum stíl. Læra hana fljótt og örugglega og í máli þeirra bregður mikið fyrir frösum úr ensku.

Í framtíðinni fáum við sjónvarp, leiki og annað afþreyingarefni í æ meiri mæli gegnum stórar erlendar efnisveitur. Þar er engin íslenska á ferðinni. Sjónvarpsefni er ekki textað – nú þegar eru tugir þúsunda Íslendinga með Netflix. Hinn nýji vinsæli spurningaleikur, Quiz-Up, er á ensku – íslensk útgáfa er tæplega væntanleg. Svo er spurning hvernig íslensk bókaútgáfa stenst færsluna yfir í rafbækur; lífsafkoma hennar byggir á bókum sem hægt er að gefa í föstu formi í jólagjöf.

Á sama tíma er sótt að mennta- og menningarstofnunum á Íslandi, stofnunum sem geta talist höfuðvígi íslenskrar tungu. Það boðar ekki gott fyrir íslenskuna.
Stefán: Gott en hefði mátt vera stærra

Mér sýnist Stefán Ólafsson prófessor vera með gleggstu og yfirveguðustu greininguna á aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem boðaðar voru í gær.

Stefán segir meðal annars:

„Þó þessi aðgerð ríkisstjórnarinnar sé góð er hins vegar mikið vafamál hvort hún nær því máli að verða stærsta skuldaleiðrétting sögunnar.

Að meðaltali er talið að skuldir heimilanna muni lækka um 13% vegna þessara tvíþættu aðgerða, sem er um 8,8% af landsframleiðslu. Skuldir heimila lækkuðu hins vegar úr 129% af landsframleiðslu árið 2009 í 108% 2013, eða um 21%-stig. Að auki hækkaði fyrri ríkisstjórn vaxtabætur verulega, sem nemur tugum milljarða á kjörtímabilinu.

Ef ríkisstjórnin sleppir því að draga frá það sem veitt var í 110% leiðinni og hækkar persónuafslátt myndarlega í tengslum við kjarasamninga þá stendur hún með pálmann í höndunum.

Hún mun þá uppskera meira hagvaxtarbúst að auki, sem gerir allt líf hennar auðveldara í framhaldinu.

Þar eð aðeins er verið að setja um 20 milljarða aukalega inn í hagkerfið á ári næstu fjögur árin verða þjóðhagsáhrif aðgerðanna á hagvöxt og einkaneyslu mjög lítil og verðbólguáhrif nær engin. Það eru líka rök fyrir því að beina skuldaniðurfellingin hefði mátt vera stærri.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra og Eygló Harðardóttir félags- og húsnæðismálaráðherra, sem aldrei hafa látið deigan síga þrátt fyrir mikinn mótvind, mega nú vel við una. Án þeirra atfylgis væri þessi annars ágæta áætlun ekki að sjá dagsins ljós núna.“
Í hnotskurn

Þessi glæra frá fréttamannafundinum í dag sýnir vanda íslenska húsnæðiskerfisins í hnotskurn. Það er þetta sem þarf að laga.
Sleppur fyrir horn

Jæja, þetta er þó eitthvað. Ekki jafnmikið og lofað var, þetta er ekki róttækasta aðgerð sögunnar og þetta þýðir ekki upprisu millistéttarinnar. En þetta er viðleitni til að bæta stöðu skuldara – fyrir það má þakka.

Maður er að melta þetta, en við fyrstu sýn lítur það svona út.

Hámarkið er 4 milljónir í skuldaleiðréttingu. Fyrri skuldaleiðréttingar, eins og 110 prósent leiðin, dragast frá. Þetta kemur til framkvæmda á nokkrum árum.

Svo geta menn notað séreignalífeyrissparnað sinn næstu árin til að greiða inn á húsnæðislán, skattfrjálst, upp að 500 þúsund krónum á ári í þrjú ár, það er samtals 1.5 milljónir. Þetta er er náttúrlega ekki skuldaniðurfelling, heldur öðruvísi ráðstöfun á sparnaði.

Fjármunina sem fara í beinar skuldaniðurfellingar, 80 milljarða, á að taka með skatti á þrotabú bankanna. Það er hið besta mál, ef þessir peningar skila sér. Líklega verða einhver átök um það. Eins og segir þarf ríkissjóður að hafa „milligöngu um fjármögnun“.

Menn eiga sjálfsagt eftir að benda á slíka skatta hefði verið hægt að nota í aðrar þarfir, eins og að greiða niður skuldir ríkissins. Um það má endalaust deila. Því er haldið fram á móti að aðgerðirnar muni blása lífi í hagkerfið.

Formaður nefndarinnar sem talaði – og var heldur óskýr – sagði að þetta boðaði hagvöxt og nýtt upphaf í efnahagsmálum. Til þess að það sé eitthvað varanlegt þarf auðvitað að koma fleira til, við þurfum fyrst og fremst stöðugleika, lægri vexti og fjármagnskostnað – og líkast til nýjan gjaldmiðil svo við þurfum ekki að standa í svona æfingum.

Það er of snemmt að meta það, en líklega hefur Sigmundur Davíð og Framsóknarflokkurinn sloppið fyrir horn með skuldamálin í dag. En naumlega þó. Líklega má búast við að landið rísi aðeins í Framsókn – menn þar á bæ varpi öndinni léttar.

Nú fer þetta fyrir þingið og þá er varla við öðru að búast en að málið fari hratt og örugglega í gegn. Varla fer neinn að setja sig upp á móti þessu?
Rússar vilja ekki að Úkraína færist nær ESB

Rússar hafa alla tíð beitt þjóðirnar sem eru næst þeim miklum fautaskap. Það er illt að vera nágranni Rússlands. Það hafa Kákasusþjóðir fengið að reyna, Eystrasaltsþjóðir, Pólland – og náttúrlega Úkraína.

Í dag voru mótmæli í Kiev í Úkraínu vegna þess að forseti landsins, Viktor Janukovits, hefur stöðvað samstarfssamning við Evrópusambandið. Lögregla barði á friðsömum mótmælendum.

Þetta er stór og mikill samningur, hefur mikla efnahagslega þýðingu fyrir Úkraínu, að honum hefur verið unnið í sex ár.

En Pútín segir nei. Hann vill þetta ekki. Og Úkraínuforseti hlýðir. Rússar vilja að Úkraína sé á þeirra áhrifasvæði og hvergi annars staðar.

Þetta er bitur upplifun fyrir þá Úkraínumenn sem vilja að landið færist nær vestrinu. „Það er búið að stela draumi okkar um að lifa í venjulegu landi,“ segir Vitaly Klitsjko sem ætlar að bjóða sig fram til forseta Úkraínu árið 2015.
Stórkostlegur kúltúr en heimskir bisnessmenn

Rétt eftir hrun var ég á Sundance-kvikmyndahátíðinni og fór í kvöldverð heim til Roberts Redford. Þar sat sá mikli bissnessmaður George Soros, herra kapítalismi, og spurði mig hvaðan ég væri. „Ertu frá Íslandi já?“ sagði hann. „Þið eigið mjög heimska bissnessmenn en stórkostlegan kúltúr og þess vegna mun verða allt í lagi með ykkur.“

– Ragnar Kjartansson myndlistarmaður í viðtali við Fréttablaðið, 30. nóvember 2013
Stóri dagurinn – og þá mest fyrir Framsókn

Stóri dagurinn er á morgun. Tilkynnt um niðurstöður í skuldamálum í Hörpu klukkan 4.

Fyrir Framsóknarflokkinn er þetta örlagadagur. Það má gera því skóna að framtíð flokksins ráðist á morgun. Fylgið hefur verið að rjátlast af honum síðan í kosningum, ef kjósendur telja að flokkurinn sé að skila sínu í skuldamálum má búast við að fylgið rjúki upp aftur.

Ef ekki, ef þetta verður talið ófullnægjandi, þá bíður flokksins stanslaus varnarbarátta – og jafnvel endalok setu í ríkisstjórn.

Og svo er náttúrlega hugsanlegt að andstæðingar Framsóknarflokksins óttist að þetta verði eitthvað.

Það hafa verið í gangi þungar samningaviðræður milli stjórnarflokkanna síðustu daga – það er ekki eins og tillögurnar hafi komið fullsmíðaðar úr skuldaniðurfellingarnefndinni. Hún var að miklu leyti skipuð trúnaðarmönnum Framsóknar.

Það þurfti líka að fá blessun Sjálfstæðisflokksins – þar á bæ ríkja miklar efasemdir í garð skuldaúrræða.

Nú bíðum við og sjáum hver niðurstaðan verður. Hvað verða beinar skuldaniðurfellingar, hvað verða tilfærslur eins og hugmyndir um að nýta séreignarlífeyrissparnað, hvað þetta verður mikið og hverjir njóta, hverjir eigi að borga eða hvaðan peningarnir eigi að koma?
Hægri og vinstri – mjög ruglingslegt

Ég játa að ég á sífellt erfiðara með að greina hvað er vinstri og hvað er hægri á Íslandi.

Stundum er eins og hægrið sé vinstri og vinstrið hægri – þetta er allavega mjög ruglingslegt – og hefðbundnir mælikvarðar eins og um viðskipta- og markaðsfrelsi eiga mjög illa við í umræðunni.

Ég fór að velta þessu fyrir mér eftir að hafa lesið grein eftir Þórð Snæ Júlíusson í nýjustu útgáfu Kjarnans. Þórður segir þar meðal annars:

„Hinn borgaralega þenkjandi kjósandi dagsins í dag leggur áherslu á tækifæri einstaklingsins til að bæta stöðu sína í samfélagi manna.

Hann horfir á sig í alþjóðlegu samhengi og sér að Ísland hinna gömlu meðala er ekki samkeppnishæft. Hann sér að kaupmáttur launa er of lágur vegna ónýts gjaldmiðils og fjármagnshafta, að vextir eru alltof háir, að verðlag er fáránlegt sökum úr sér genginna verndartolla og að velferðarkerfið sem við höfum alltaf stært okkur af er hægt og rólega að molna.

Hann sér að mýtan sem hefur verið haldið að honum um að íslenska krónan veiti sveigjanleika til að jafna sig eftir áföll er bull. Þetta sér hann vegna þess að þrátt fyrir makríl, túrista og mjög lágt gengi hafa viðskiptakjör þjóðarinnar ekki verið verri frá árinu 1964.

Hann kallar á að stjórnmálaflokkar bjóði upp á einhverja alvöru valkosti.“
Útvarpshúsið átti að vera miklu stærra

Páll Magnússon vekur máls á því að megi selja útvarpshúsið. Það hefur lengi verið baggi á Ríkisútvarpinu – þó ekki eins og hið nýja danska útvarpshús sem hefur farið langleiðina með að kafsigla Danmarks Radio.

Útvarpshúsið í núverandi mynd er reyndar frekar smátt í sniðum miðað við upphafleg plön. Það hýsir sjónvarpið og tvær útvarpsrásir.

En upprunalega áttu byggingarnar að vera þrjár – útvarpshúsið sem nú stendur átti bara að vera fyrir Rás 1.

Í grein í Morgunblaðinu um húsnæðismál Ríkisútvarpsins sem birtist 1996 er réttilega talað um þetta sem „brjálæði“.

Sjónvarpið átti svo að vera í tveimur öðrum húsum á lóðinni – plássið undir starfsemina átti að vera allt að þrefalt meira en er í dag.

Og reyndar var Rás 2 ekki komin inn í myndina þegar lagt var á ráðin um þetta.

Hugmyndirnar um starfsemina á þessum tíma voru semsagt allt aðrar en þær eru í dag.

Á endanum var farin sú leið að setja sjónvarpið inn í húsið sem var ætlað fyrir útvarpið. Húsið er samt ekki sérlega hentugt, með stóru holrými í miðjunni. Og þrengslin eru talsverð – fólk situr býsna þétt saman á skrifstofum, sjálfur er ég á bás með þremur öðrum, en það hjálpar að þetta er gott og skemmtilegt fólk.
Örstutt um RÚV

Það er ansi erfitt ástandið í kringum Ríkisútvarpið. Margt gott fólk hefur misst vinnuna, þeir sem eftir sitja eru með snert af því sem kallast survivor's guilt. Ríkisútvarpið hefur hins vegar lögboðið hlutverk – og við verðum að gjöra svo vel að sinna því.

Líklega hefur aldrei setið Alþingi sem er svo lítt vinveitt Ríkisútvarpinu. Á árum áður voru alltaf öfl innan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks sem vildu standa vörð um Ríkisútvarpið – þó ekki nema menningarinnar vegna. Það verður að segja eins og er að menningin hefur oft átt sterkari talsmenn í Sjálfstæðisflokki og Framsókn.

Núorðið verður minna vart við þessi öfl – það er frekar eins og stuðningsmenn flokkanna og stjórnarliðar hugsi Ríkisútvarpinu þegjandi þörfina.

Auðvitað er eðlilegt að uppi sé krafa um niðurskurð, en raunar má benda á að fjórum sinnum hefur verið skorið niður hjá RÚV síðan í hruni. Fyrri stjórnarflokkar skáru líka. Með fyrirkomulagi eins og nú er, nefskatti, er alltaf hætta á að stjórnmálamenn seilist í tekjustofninn. Við þessu var margsinnis varað, meðal annars af norrænum útvarpsstjórum. Og með þessu er líka hægt að refsa fjölmiðlinum eða umbuna honum.

Það er hætt við því að þeir sem rísa upp til varnar Ríkisútvarpinu nú hafi ekki erindi sem erfiði. Það lítur fremur út að enn meiri niðurskurður verði raunin – eins og menntamálaráðherra hefur kunngjört. Rúv fær þá að sýna aðeins meiri auglýsingar gegn því að missa 250 milljónir króna í viðbót. Háværir stuðningsmenn stjórnarflokkanna láta sér vel líka þegar Rúv fær á baukinn.

Gremjan virðist líka finna sér einkennilegan farveg. Manni sýnist að hún beinist aðallega að útvarpsstjóra. Það voru hrópuð slagorð gegn honum fyrir utan útvarpshúsið í dag. Stjórnendur Rúv eru þó ekki að gera annað en að framfylgja þeirri stefnu sem er mörkuð í fjárlögum. Það eru engin teikn á lofti um að hún breytist, þrátt fyrir mótmæli, enda virðist málið vera komið í mjög hefðbundinn vinstri/hægri farveg.

Skotgrafahernaður af því tagi gerir Ríkisútvarpinu ekki mikið gagn.

En starfsumhverfi fjölmiðla er afar ótraust þessa dagana, og ekki bara á Íslandi. Fólk er einfaldlega ekki tilbúið að borga mikið fyrir fjölmiðlaefni lengur, ekki eftir tilkomu netsins. Ekki bætir úr skák að efnahagsbati hér lætur rækilega standa á sér. Það er víðar en hér að sótt er að ríkisfjölmiðlum. Í Grikklandi var ríkisfjölmiðillinn einfaldlega lagður niður og hérna getum við séð hvernig hefur verið skorið niður hjá BBC um heil 20 prósent.
Frekar skammtímalausnir en kerfisbreytingar

Það er ekki ofsagt hjá Lars Christensen um skammtímasjónarmiðin í íslenskri pólitík.

Við Íslendingar erum reyndar furðulega miklir kerfisþrælar; við komum okkur upp stórum og miklum kerfum sem við erum algjörlega ófær um að breyta – jafnvel þótt þörfin blasi við. Dæmin eru mýmörg.

En svo reynum við alltaf að stytta okkur leið þegar við getum, fremur en að reyna að breyta kerfunum. Með því að hrúga upp virkjun og álveri, með því að efna til allsherjarveislu í kringum alltof hátt verðlagðan gjaldmiðil. Þannig er hægt að reyna að keyra upp hagvöxt tímabundið, hafa smá partí, og sjá – stjórnmálamenn ná kannski endurkjöri.

Nú er talað um það í tengslun við boðaðar aðgerðir í skuldamálum að þær muni efla neyslu og hagvöxt. Það má vera, til einhvers tíma. Líklegt er þá að verðbólga fari af stað og komi aftur í hausinn á okkur í gegnum tvö kerfi sem hafa vaxið okkur yfir höfuð – verðtrygginguna og íslensku krónuna.

Raunar hefur ein stærsta frétt vikunnar farið heldur fljótt. Hún segir frá tekjubresti ríkissjóðs vegna þess að hagvöxtur er ekki eins og ætlað var. Ríkið er semsagt að fá minni tekjur – hjól atvinnulífsins eru ekki að snúast þrátt fyrir makríl og ferðamenn.

Það er semsagt kreppulykt á Íslandi ennþá.
KEA í hjarta Reykjavíkur?

Hún er mjög sorgleg saga Austurstrætis 16, eins sögufrægasta húss í Reykjavík.

Húsið var teiknað af Guðjóni Samúelssyni, þetta er fyrsta stórhýsið sem hann teiknaði. Upphaflega var þetta hús stórkaupmannanna Natans & Olsen.

Húsið er það sem hefur verið kallað steinsteypuklassík – það er reist af feiknarlegum stórhug. Inngangurinn á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis er sérlega glæsilegur, með stórri súlu og fallegri lágmynd fyrir ofan.

Í stigagangi hússins eru merkilegar styttur eftir Guðmund Einarsson frá Miðdal og sýna brot úr verslunarsögu Íslendinga.

Lengst af var Reykjavíkurapótek þarna til húsa en á efri hæðum voru meðal annars skrifstofur borgarinnar og fór ágætlega á því.

En svo fór skemmdarfýsnin á kreik, rétt eins og hafði gerst með Nýja bíó áratug áður. Hinar fornfrægu og sögulegu innréttingar apóteksins voru rifnar út og stofnaður veitingastaður. Hann lifði stutt, svo kom annar veitingastaður og koll af kolli – allt hefur það farið rakleitt á hausinn.

Braskari eignaðist húsið og fór að leigja efri hæðirnar svo dýrt að enginn hafði efni á að vera þar – nema undir það síðasta skilanefnd Landsbankans.

Nú er fasteignafélag sem nefnist Reginn búið að eignast húsið og ætlar að leigja það Keahótelum. Það stendur til að innrétta þarna glæsihótel. Húsið hentar kannski ágætlega til þess þótt líklega þurfi að gera miklar breytingar að innan – ytra byrðið er friðað.

Það væri kannski kátlegast ef merki KEA yrði sett upp á áberandi stað í hjarta Reykjavíkur. Það verður eiginlega að gerast. Mér skilst reyndar að gamalt KEA skilti sé á lausu einhvers staðar á Akureyri.

En í framhaldi af þessu er áhugavert að pæla í fasteignamarkaðnum í Reykjavík. Þau eru ekki mörg fjárfestingartækifærin á Íslandi núna – lífeyrissjóðirnir eru búnir að kaupa bæði Bernöftstorfuna og Orkuveituhúsið. Gætu líklega keypt bróðurpartinn af fasteignum á landinu.

Og svo er þessi hrikalegi uppgangur á hótel- og gistimarkaðnum. Ef kemur hótel í Aðalstræti 16 ofan á hótel við Hörpu, hótelbyggingar á Laugavegi og hótel á Landsímareitnum – ja, þá ætti þörfinni fyrir gistirými kannski brátt að vera fullnægt?
Pólitík Bjartrar framtíðar

Fáum stjórnmálaöflum virðist liggja jafn lítið á hjarta og Bjartri framtíð. Þó er greint frá tveimur frumvörpum sem koma frá flokknum, annað snýst um að seinka klukkunni á Íslandi og hitt um að leggja niður mannanafnanefnd.

Bæði málin eru að mestu leyti ópólitísk – enda virkar Björt framtíð sem afar ópólitískur flokkur – og bæði eru ágætlega fallin til vinsælda.

Það er ágætt að hafa aðeins meiri birtu á morgnana og voða margir virðast vera sammála um að mannanafnanefnd sé sérsaklega vond.

Við lifum á tímum einstaklingsfrelsis, að minnsta kosti í sýnd, og þá á fólki líklega að vera í sjálfsvald sett hvort það gefur börnum sín ónefni.

Og á sama tíma mætti kannski huga að öðru ófrelsi sem þrífst í nafni málverndar – nefnilega því að við erum bundin í hina íslensku nafnahefð og óheimilt að taka upp ættarnöfn?
Stjórnarflokkarnir reyna að semja um skuldamálin

Tillögur um skuldamál eiga að vera tilbúnar fyrir mánaðarmótin – eins og oft hefur verið kunngjört.

Sérstök nefnd hefur setið á rökstólum, en það mun þó ekki vera beðið eftir niðurstöðum hennar, heldur því að stjórnarflokkarnir komi sér saman um hvernig pakkinn á að líta út.

Það er ekki einfalt mál, því djúp gjá hefur verið milli Sjálfstæðismanna og Framsóknarmanna í skuldamálunum.

Það sem hefur lekið út, um að heimilt verði að greiða séreignarsparnað inn á húsnæðislán, er auðvitað ekki skuldaniðurfelling, heldur er fólki einungis heimilað að fara úr einu sparnaðarformi í annað. Þetta er ekki stór aðgerð, nær því fremur að vera eins og plástur á sjúkt kerfi.

En flokkarnir eiga semsagt eftir að komast að niðurstöðu um sjálft stóra loforðið, skuldaniðurfellinguna. Framsóknarmenn vilja reyna að standa við kosningaloforð sín – annað gæti verið lífshættulegt fyrir flokkinn – en innan Sjálfstæðisflokksins er talað um að þurfi að „lágmarka skaðann“ af loforðum Framsóknar.

Þeir Sigmundur Davíð og Bjarni Ben þurfa að finna leið út úr þessu og því gengur á með miklum fundahöldum þessa dagana. Fólk bíður í ofvæni eftir útkomunni.
Stúlka með maga, Glæpurinn, Alla mína stelpuspilatíð

Í Kiljunni í kvöld fjöllum við um bókina Stúlka með maga eftir Þórunni Erlu- Valdimarsdóttur. Bókin er hefur undirtitilinn skáldættarsaga, þar er sögð saga móðurættar Þórunnar, séð með augum móður hennar, Erlu Þórdísar Jónsdóttur. Frásögnin er afar fjörleg, en þarna eru dramatískir atburðir, leyndarmál og fjölskyldumein.

Við fjöllum um þýðingu Stefáns Steinssonar læknis á Rannsóknum, hinni miklu sögu Persastríðanna, eftir sagnaritarann Heródótus og Alla mína stelpuspilatíð, það er saga Sigríðar Þorgrímsdóttur þar sem er meðal annars fjallað um uppvöxt í Garði í Mývatnssveit. Sigríður er dóttir rithöfundarins Jakobínu Sigurðardóttur.

Árni Þórarinsson segir frá nýjustu skáldsögu sinni sem nefnist Glæpurinn, ástarsaga.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Fiskarnir hafa enga fætur eftir Jón Kalman Stefánsson og Reimleikar í Reykjavík eftir Steinar Braga.
Viðtalið við Sölva

Það er þörf á umræðu um skólamál á Íslandi, en hún fær ekki mikið rúm í fjölmiðlum. Það er þversögn – börn eru skóla frá unga aldri, stundum meira en átta tíma á dag. Og við búum í samfélagi sem gerir sífellt meiri kröfur til menntunar – án þess þó að vita glögglega í hverju hún á að vera fólgin.

Í gær sýndi RÚV viðtal sem ég tók við Sölva Sveinsson, skólastjóra Landakotsskóla, margreyndan skólamann. Þar reyndum við að fara yfir nokkur álitamál varðandi skólakerfið, lengd grunnskóla og framhaldsskóla, laun kennara og menntun þeirra, langa viðveru í skólunum, vöntun á starfsnámi og gamaldags viðhorf til þess og einkarekstur og sveigjanleika í skólastarfi.

Viðtalið má sjá með því að smella hér á vef RÚV. Í því eru margir punktar sem þarfnast meiri umræðu.
Tilikum sendur í útlegð – heim til Íslands

Háhyrningar eru grimmar skepnur – enda kallast þeir killer whales á ensku. Þeir eru efst í fæðukeðjunni, þ.e. engin önnur dýr í vistkerfi þeirra ógna þeim. Háhyrningar fara í flokkum eins og úlfar, þeir veiða ekki bara fisk sér til matar, heldur lika sjávarspendýr – jafnvel stóra hvali.

Háhyrningur eins og Tilikum er ekki góður eða vondur – hann fylgir einfaldlega eðli sínu. Það er ekki við hann að sakast þótt hann hafi drepið þrjá menn, þar á meðal þjálfara sinn. Sökin er alfarið þeirra sem fór svo nálægt hvalnum, voru svo kjarkaðir eða svo heimskir.

Hvað á að gera við skepnu, sýningardýr, sem drepur þrjá menn? Er hægt að refsa henni?

Jú, það er auðvitað hægt að svæfa hann eins og stundum er sagt þegar dýr eiga í hlut – drepa hann.

En svo er líka hægt að senda hann í útlegð til Íslands, þaðan sem hann kom víst upprunalega. Hann getur þá svamlað hérna aðeins í sjónum áður en hann drepst. Keikó komst reyndar alla leið til Noregs áður en hann gaf upp öndina.