arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Merkilegir og ómerklegir stjórnmálamenn

Einn af merkilegustu stjórnmálamönnum síðustu áratuga er Helmut Kohl. Þegar hann tók við embætti kanslara í Þýskalandi bjuggust menn ekki við miklu af honum. En Kohl hafði sýn sem byggði á því að hann hafði upplifað hörmungar seinni heimsstyrjaldarinnar og að tveir bræður hans höfðu fallið í stríðinu.

Kohl var eindreginn evrópusinni og þegar kommúnisminn féll í handan járntjalds, hikaði hann ekki við að sameina þýsku ríkin þrátt fyrir hávær mótmæli – ekki síst af vinstri væng.

Í Þýskalandi er mikið rætt um óopinbera ævisögu Kohls sem er að koma út. Hún byggir á viðtölum blaðamanns við hann sem voru tekin í gegnum tíðina og hafa ekki verið birt. Þar fjallar Kohl um stjórnmálamenn sem hann kynntist. Honum liggur vel orð til Ronalds Reagan, sem hann segir að hafi verið vanmetinn í fyrstu, og til Johns Major, sem hann segir að hafi verið gott að tala við.

En um Margaret Thatcher segir Kohl að hún hafi sofið á fundum, beinlínis dottið á handtöskuna sína. Og hann segist eitt sinn hafa þurft að setja ofan í við hana. Það var þegar hún hélt þrumuræðu um nauðsyn þess að setja niður kjarnorkuflaugar í miðri Evrópu. Þá minnti Kohl hana á bræður sína tvo sem fórust í stríðinu.

Kohl segir að Filippus drottningarmaður í Bretlandi sé fábjáni – „Edinburgh ist ein dummkopf“. Og hann er fullur fyrirlitningar á því sjónarspili sem var brúðkaup Karls prins og Díönu á sínum tíma.

En, eins og ég segi, Kohl er merkur maður – menn héldu fyrst að hann væri meðalmenni, honum var ekki ásköpuð nein mikilmennska, en hann reis undir ábyrgð og gerði merka hluti.

Mér varð hugsað til þessa þegar ég heyrði Geir H. Haarde tala um „ómerkilega stjórnmálamenn“. Það er nú svo. Segja verður eins og er að aldrei sást neitt svo merkilegt til Geirs að hann hafi efni á því að tala niður til annarra stjórnmálamanna með þessum hætti.

Nema síður sé.
Laugardagsviðtalið við Harald Sigurðsson

Hér er viðtal sem birtist á Rás 1 í gær – þetta var frumraun mín í Laugardagsviðtalinu sem ég stýri annan hvern laugardag í vetur, á móti Sigurlaugu M. Jónasdóttur.

Ég ræði við Harald Sigurðsson eldfjallafræðing um gosið eystra, loftslagsbreytingar, olíuvinnslu og orkumál, Grænland, rannsóknir hans víða um heim og dálítið um einkalíf hans. Haraldur er nokkuð ævintýralegur maður, segir vel frá og hefur hæfileikann til að láta flókin efni virðast einföld.

Þið getið hlustað á viðtalið með því að smella hérna.
Vesturfarar 8. þáttur – Norður-Dakóta

Áttundi þáttur Vesturfara er á dagskrá sjónvarpsins á sunnudagskvöld klukkan 20.10.

Við förum til Norður-Dakóta, í Íslendingabyggðirnar þar. Við kynnumst fólki eins og Alfred Byron, Leslie Geir, Sir Magnúsi Ólafssyni, Sunnu Pam Furstenau og John Johnson sem býr á gamla landi Stephans G. Stephanssonar.

Og svo er það Kristín Hall, fædd Geir, hún er 104 ára – og hún er Stína litla í einstaklega fallegu kvæði eftir skáldið Káin.

Magnús Ólafsson talar óaðfinnanlega íslensku, svo menn halda að hann hljóti að hafa fæðst á Íslandi. Hann hefur verið kallaður Sir Magnús síðan hann fékk fálkaorðuna.
Gosminjasafnið: Sykurlaust Valash

Ég var um daginn að segja Kára frá því að til hefði verið drykkur sem kallaðist sykurlaust Valash. Hann trúði mér eiginlega ekki.

En Valash var appelsínugos, framleitt á Akureyri, og ég held þetta hafi verið fyrsti sykurlausi drykkurinn á markaði á Íslandi, að undanskildu Fresca.

Áður en kom Diet Coke og allt það, Tab og sykurlaust Egils appelsín.

Það var Sana sem framleiddi Valashið, en það mun vera upprunnið í Danmörku. Ekki veit ég hvort það er framleitt ennþá eða hvernig stendur á nafninu, en þegar maður gúglar sé maður til dæmis að til var persneskur prins sem hét Valash. Óvíst er um tengslin þar á milli.

Og ekki man ég heldur hvernig sykurlaust Valash var á bragðið – en það er verðugur fulltrúi á íslensku gosminjasafni.
Að skjóta skattsvikurum skelk í bringu

Þau eru fjölmörg rökin sem hníga að því að kaupa upplýsingar um Íslendinga sem hafa komið fé undan skatti og komið þeim fyrir í skattaskjólum.

Uppi eru vangaveltur um að ekki megi kaupa upplýsingarnar séu þær illa fengnar, en myndi einhver hika við ef þær tengdust til dæmis verslun með fíkniefni?

Málið er hversu menn eru í rauninni tregir til að líta á skattsvik sem afbrot. Og lögfræðingar eiga þátt í því – það eru meira að segja til lögfræðingar sem aðstoða við brot af þessu tagi. Og lögfræðingar eru oft mjög fljótir að hlaupa í vörn fyrir hvítflibba.

Það er kannski ekki síst stéttarstaða sem ræður því. Þeir sem svikja undan skatti með þessum hætti er yfirleitt fólk með háa samfélagsstöðu. En skattsvik eru auðvitað ekki annað en réttur og sléttur þjófnaður.

Þjóðverjar keyptu gögn af þessu tagi. Þeir fóru hins vegar þá leið að gefa þeim sem höfðu svikið undan skatti færi á að gefa sig fram, það var gert með ákveðnum tímamörkum. Þannig voru þessar upplýsingar notaðar pour encourager les autres, eins og sagt er – semsagt til að vekja ugg meðal hinna brotlegu og fá þá til að láta af háttsemi sinni af sjálfsdáðum.

Elín Hirst alþingismaður fjallaði um þetta í grein í Fréttablaðinu um daginn og vitnaði í reynslu Þjóðverja og Bandaríkjamanna:

Reynsla þeirra sýnir að fjárfesting í þessum gögnum skilar sér margfalt til baka í endurheimtum sköttum. Fylgi íslensk stjórnvöld því fordæmi mun það virka sem hvatning á þá sem geyma fé í skattskjólum til að gefa sig fram og greiða sína skatta, vitandi að þeir muni ella sæta rannsókn skattyfirvalda og hugsanlega þungum refsiviðurlögum í kjölfarið.
Úr gömlum Tíma

Signý Pálsdóttir, gömul skólasystir Þórarins Eldjárn, setti þessa mynd á Facebook eftir að Þórarinn var til umfjöllunar í Kiljunni á miðvikudagskvöldið.

Þetta er forsíða dagblaðsins Tímans, 9. nóvember 1961 – þann dag hef ég orðið tveggja ára – en þarna má sjá fjóra drengi að leik fyrir utan Þjóðminjasafnið.

Þetta eru Þórarinn Eldjárn, sem þá átti heima í Þjóðminjasafninu, Halldór Halldórsson, síðar blaðamaður og ritstjóri, Sigurður Árnason, nú læknir, og Jóhannes Þorsteinsson.
Laugardagsviðtalið – Haraldur Sigurðsson

Á morgun klukkan tvö verður fluttur á Rás 1 fyrsti þátturinn sem ég stjórna af Laugardagsviðtalinu. Við skiptumst á með þennan þátt ég og Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Þátturinn er klukkustundar langur – þetta eru semsagt nokkuð ítarleg viðtöl við fólk sem við teljum að hafi frá einhverju að segja.

Fyrsti gestur minn er Haraldur Sigurðsson eldfjallafræðingur. Hann hefur talsvert verið í fjölmiðlum vegna eldsumbrotanna norðan Vatnajökuls, en hann á sér ævintýralegt lífshlaup og hefur rannsakað eldfjöll víða um heim. Hann rekur nú eldfjallasafn í Stykkishólmi þar sem hann er uppalinn.

Í viðtalinu ræðum við náttúrlega um eldgos, en líka um loftslagbreytingar, orkumál, Grænland sem Haraldur þekkir vel og svo komum við líka inn á listir og menningu og einkalíf Haraldar.

Þátturinn er sem áður segir á dagskrá Rásar 1 á laugardag klukkan tvö.
Varðmenn landbúnaðarkerfisins grafa sjálfir undan því

Í íslenskum stjórnmálum hefur verið nokkuð útbreidd samstaða um ríkulegan stuðning við landbúnað í formi styrkja og innflutningsverndar. Hins vegar virkar eins og helstu varðmenn kerfisins hafi gengið of langt, þeir séu orðnir of heimaríkir – og þannig eru þeir í raun að grafa sjálfir undan kerfinu sem þeir styðja svo ákaft.

Þannig er það í mjólkurmálinu þar sem Mjólkursamsölunni og aðilum tengdum henni – þeir starfa líka innan ríkiskerfisins – hefur tekist að fá almenning upp á móti sér, svo stjórnmálamenn eiga varla annan kost en að aðhafast eitthvað.

Teikn eru á lofti um að hið sama kunni að gerast í kjötmálum. Það kemur úrskurður frá ESA um að innflutningsbann á kjöti standist ekki, það sé í ósamræmi við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Viðbrögð yfirvalda eru að „grípa til varna“, að þvæla málinu fyrir dómstóla. Það getur tekið mörg ár, en á sama tíma er ljóst að skortur er á ýmsu kjöti hérlendis vegna aukins ferðamanastraums og breyttra neysluhátta.
Hæstaréttardómarinn og nafnlausa bréfið

Nafnlausa bréfið sem nú er komið í ljós að Jón Steinar Gunnlaugsson skrifaði vakti mikla úlfúð á sínum tíma. Það virkaði dálítið skrítið, heimurinn er jú fullur af nafnlausum skrifum, en ástæðan var auðvitað sú að marga grunaði að þarna væri á ferð málsmetandi maður – maður sem hefði áhrif innan réttarkerfisins. Bréfið var samið þannig að þekking á atburðum og lögum leyndi sér ekki.

Ýmsa grunaði reyndar að Jón Steinar hefði verið þarna á ferðinni, en menn kunnu ekki við að segja það upphátt. Hann var jú sjálfur hæstaréttardómari og það tíðkast ekki að dómarar séu að skrifa slík bréf, hvað þá dreifa þeim út um allt. Í bréfinu kom meðal annars fram sú skoðun að dómarar væru ekki að dæma eftir lögunum og mikil andúð á Markúsi Sigurbjörnssyni.

Í grein sem Jóhann Hauksson skrifaði í DV 2008 er ræddur sá möguleiki að Jón Steinar hafi skrifað bréfið. Þar var vitnað í ummæli sem féllu vegna bréfsins, Eiríkur Tómasson, sem þá var lagaprófessor en situr nú í Hæstarétti, sagði á útvarpi Sögu 26. febrúar 2007:

Ég er þeirrar skoðunar að meðan að bréfritari hefur ekki gefið sig fram þá séu líkur til þess að bréfið sé runnið undan rifjum manna sem eru í réttarkerfinu, annað hvort lögmenn eða dómarar. Ég vil ekki trúa þessu en það setur að manni óhug. Það er bráðnauðsynlegt fyrir réttarkerfið í landinu að bréfritari gefi sig fram.

En Hreinn Loftsson, lögfræðingur sem var stjórnarmaður í Baugi, skrifaði:

Einhvers staðar húkir höfundur nafnlausa bréfsins og vonast til að skrif hans hafi áhrif áframgang Baugsmálsins. Hann tilheyrir náhirðinni sem um langt skeið hefur nagað í æru forráðamanna Baugs. Hann lýsir sjálfum sér sem hugleysingja. Bréfi hans var smeygt inn um bréfalúguna hjá málsmetandi mönnum, hljóðlega og í laumi.

Jón Steinar var semsagt mjög óhefðbundinn hæstaréttardómari og ekki bara vegna þess að hann skilaði mörgum sérálitum. Ég hef áður sagt frá því að hann hafi stundað það að hringja í fjömiðlamenn meðan hann var dómari – fólk á fjölmiðlum á yfirleitt ekki í slíkum samskiptum við dómara. Þeir eru flestir fjarlægir og fáskiptnir, forðast fréttamenn ef þeir geta. Og svo er það auðvitað orðrómurinn sem Þorvaldur Gylfason vísaði í um að Jón Steinar hefði lagt drög að einni kærunni um ógildingu kosninganna til stjórnlagaþings.

Jón Steinar höfðaði meiðyrðamál vegna þessara orða Þorvaldar en tapaði bæði í héraðsdómi og Hæstarétti. Jón Steinar brást reiður við og skrifaði í grein sem birtist 27. september og sagði að dómararnir væru að skrifa „ömurlega sögu sjálfs sín“:

Þeim sem lesa þetta getur ekki dulist að dómurunum er ekki sjálfrátt. Þeir hljóta að eiga einhver persónuleg erindi við mig.
Nú þarf að birta símtalið!

Enn einu sinni rifjast upp lánið til Kaupþings sem veitt var í bankahruninu 2008. Þetta var fáum dögum áður en bankinn hrundi endanlega og lykilgagn í þessu er símtal milli Geirs Haarde forsætisráðherra og Davíðs Oddssonar seðlabankastjóra.

Það er algjörlega með ólíkindum að þetta símtal fáist ekki birt. Þarna var gjaldeyrisforða þjóðarinnar spilað burt – og tekið veð í banka og það í miðri bankakreppu.

Og nú er endanlega komið í ljós að megnið af þessum 500 milljónum evra tapaðist, en þegar fjármunirnir komust til Kaupþings hvarf hluti af þeim í einhverja hít, þeim var skotið undan eða jafnvel stolið. Eða hvað varð um peningana?

Þetta var ekki einkamál forsætisráðherrans og seðlabankastjórans, heldur opinber gjörningur sem varðar allan almenning. Það eru nákvæmlega engin rök fyrir því að birta ekki símtalið og engin skýring á því heldur nema að viðkomandi séu að reyna að verja orðspor sitt – sem er þegar verulega skaddað.

En ríkið er ekki til fyrir þá og er ekki í þeirra eigu – heldur okkar allra sem byggjum þetta land.
Fréttnæmt – í hinni öruggu borg

Ég las í dag á vef sem fjallar um ferðamennsku að Reykjavík sé ein öruggasta borg í heimi. Þar er vitnað í Lonely Planet sem segir: „Ef þið finnið öruggari borg, látið okkur vita.“

Ég fór í framhaldi af því að velta fyrir mér hvort Ísland væri ekki örugglega eina landið í heiminum þar sem birtast fréttir í fjölmiðlum ef einhver kemur auga á rottu?
Rauð sól, appelsínugulur máni, ölvaðir fuglar

Þær eru magnaðar þessar hauststillur. Greinar reynitrjánna eru þungar af berjum. Það er sagt að berin séu nothæf til átu eftir fyrstu frostin, þá fari úr þeim bragð sem er óþarflega rammt. Berin gerjast, fuglar éta þau og geta orðið háværir og valtir á fótum vegna þess – þeir komast þá í einhvers konar ölvunarástandi.

Eða það skilst mér.

Það hreyfir ekki vind, en áttin er frá gosstöðvunum fyrir austan. Maður finnur lyktina og keiminn, missterkt reyndar, en sólarlagið í gær var furðulega fagurt og máninn appelsínugulur þegar hann kom upp.

Og sólarupprásin var líka sérkennileg. Ég var ekki farinn á fætur til að horfa sérstaklega, en vinur minn Karl Pétur Jónsson tók þessa mynd út á nesi – af rauðri sól.
Ebólan – katastrófa fyrir hina sárfátæku Vestur-Afríku

Það er mikið rætt um möguleikana á útbreiðslu ebólu á Vesturlöndum og maður finnur fyrir ótta – fjölmiðlarnir næra hann.

En tilefni er til að taka þetta í réttri röð. Líkurnar á að sjúkdómurinn breiðist út í Evrópu eða Bandaríkjunum eru litlar.

Hins vegar getur komið upp skelfingarástand í Vestur-Afríku. Sjúkdómurinn geisar í löndum þar sem innviðir eru hrundir eða hafa aldrei verið til staðar, þar sem læknisþjónusta er sama og engin eins og í Sierra Leone, Líberíu og Guineu. Þarna eru lönd sem eru bæði fátæk og stríðshrjáð.

Á slíkum stöðum er erfitt að hefta útbreiðslu sjúkdómsins, þótt það hafi tekist í fyrri tilvikum. Kannski er það ástæða þess að viðbúnaðurinn reyndist ónógur í þetta skipti. Það er hræðileg tilhugsun ef ebóla fer að geisa í borgum eins og Monroviu í Líberíu eða Freetown í Sierra Leone þar sem eru risastór fátækrahverfi.

Og enn verra ef hún berst til borga eins og Lagos í Nígeríu þar sem búa ótaldar milljónir.

Mikilvægast er að efla sóttvarnir, læknisþjónustu og hjálparstarf á þessum svæðum – eitt og eitt tilfelli ebólu sem kemur upp í Evrópu eða Bandaríkjunum er minna vandamál. En það fær meiri athygli í fjömiðlum.
Verðugasti Nóbelskandídatinn – Ismail Kadare

Af þeim höfundum sem ég hef lesið og eru orðaðir við Nóbelsverðlaunin finnst mér Ismail Kadare verðugastur. Kadare er albanskur og býr sitt á hvað í Albaníu og Frakklandi. Kadare er einn af frumlegustu rithöfundum sem nú er uppi – og hann hefur frá miklu að segja. Er frá dularfullri þjóð með dularfulla sögu og dularfullar hugsanir.

Ein af bókum Kadares fjallar um fræðimenn sem fara í albönsk fjöll til að leita að söngvurum sem þylja kvæði í anda Hómers, löng söguljóð sem þeir kunna utanað. Hún gerist í kringum 1930, Kadare er að leika sér með kenningar um munnlega geymd sem voru vinsælar um tíma. Bókin heitir á ensku The File on H – H er ekki minni maður en sjálfur Hómer.

Önnur bók eftir hann fjallar um fall manns sem átti að verða arftaki hins mikla leiðsögumanns – Envers Hoxha. Og auðvitað fellur fjölskylda hans með honum líka. Allir þurfa alltaf að hafa vara á sér; hvert orð, hver svipur, hver hugsun getur steypt manni í glötun.

Sú þriðja sem ég hef lesið eftir Kadare segir frá stórri og dimmri höll þar sem öllum draumum í ríkinu er safnað saman. Hún er mjög í anda Kafka, en um leið metafóra um hina alltumlykjandi alræðisstjórn sem Albanía bjó við. Kadare er höfundur sem vandist við að geta ekki sagt hlutina beint út. Stundum gerir það bækur forvitnilegri.

Albanía var kannski akkúrat staðurinn til að geta af sér annan Kafka.

Á morgun kemur svo í ljós hvort Kadare fái verðlaunin, hann er talinn líklegur en hann hefur margoft verið nefndur sem væntanlegur verðlaunahafi. Hann er fæddur 1936. Enn eitt árið er Japaninn Murakami talinn einna líklegastur – en maður les líka að í ítölsku blaði sé Jón Kalman Stefánsson nefndur.
Á skrifborðinu

Miðvikudagur í vinnunni.

Gimli-bollinn sem mér var gefinn á Nýja Íslandi, betri undir kaffi en frauðmálin.

Náttúra ljóðsins, bók eftir æskuvin minn Svein Yngva Egilsson.

Gleraugu.

Og Kilju-penninn sem Þórarinn Eldjárn gaf mér en keypti í París. Í sólargeisla sem skín inn um suðurgluggann.
Víkingamyndir og skeggvöxtur

Í fréttum les maður að Baltasar Kormákur og Ólafur Egilsson hafi gert samning við Universal kvikmyndaverið um að gera víkingamynd. Það er skemmtilegt.

Víkingamyndir eru í raun ekkert sérlega algengar – ekki miðað við hvað sagnasjóðurinn er stór. Af íslenskum víkingaaldrarmyndum tókst best til þegar Hrafn Gunnlaugsson gerði Hrafninn flýgur. Þar fór Hrafn ekki bara í fornbókmenntirnar heldur notaði hann líka minni úr kvikmyndum, ekki síst frá Sergio Leone. Norðri Hrafns bar svipmót af klassískum vestrum.

Í víkingamyndum hefur stundum verið vandamál hvað búningarnir virðast of púkalegir, leiktjöldin ósannfærandi og tungutakið skrýtið. Upp á síðkastið hafa reyndar verið gerðir leiknir s jónvarpsþættir um víkinga sem hafa notið vinsælda – þeir fjalla um ævintýri manns sem er kallaður Ragnar Lothbrok.

1957 var gerð mikil stórmynd sem nefndist The Vikings með Kirk Douglas og Tony Curtis í aðalhlutverki. Myndin var tekin upp í Harðangursfirði í Noregi.

Þá kom upp sérkennilegt vandamál. Ekki var algengt á þeim árum að karlar væru með mikið skegg – það var alls ekki í tísku.

Því var auglýst eftir skeggjuðum karlmönnum á Norðurlöndunum, en meðal þeirra sem fóru var Stefán Karlsson handritafræðingur, síðar forstöðumaður stofnunar Árna Magnússonar. Stefán var þá ungur maður í Kaupmannahöfn. Hann fór til Noregs og dvaldi þar nokkra hríð við kvikmyndatökur ásamt öðrum skeggjuðum Norðurlandabúum.

Kirk Douglas var hins vegar vel rakaður í myndinni. Það voru aðallega statistarnir sem voru með skegg. Mér skilst reyndar að það sé fremur erfitt að koma auga á Stefán í myndinni.

Nú er þetta ekki vandamál. Skegg eru í tísku og fúlskeggjaðir karlmenn á hverju strái. Maður þarf ekki að fara lengra en í miðbæinn í Reykjavík, tína upp nokkra hipstera og þá er maður kominn langleiðina með að gera víkingamynd.

Stefán Karlsson handritafræðingur var í aukahlutverki í myndinni The Vikings. Stefán var vel skeggjaður, en Kirk Douglas var skegglaus. Löngu síðar lék Stefán hlutverk Hómers í uppfærslu Þjóðleikhússins á Helenu fögru eftir Offenbach. Þótti fara vel á því.
Þórarinn Eldjárn, Steinar Bragi, Kvíðasnillingar og Segulskekkja

Kiljan í kvöld er að miklu leyti helguð Þórarni Eldjárn, en liðin eru fjörutíu ár síðan kom út ljóðabókin Kvæði eftir hann. Þetta var fyrsta bók Þórarins og einhver vinsælasta ljóðabók allra tíma á Íslandi.

Síðan hefur Þórarinn lagt gjöva hönd á flestar greinar bókmennta, ritun smásagna og skáldsagna, þýðingar, og svo auðvitað kveðskap – hann hefur gefið út ljóðabækur fyrir bæði fullorðna og börn. Nú í ár hafa komið út eftir hann ljóðabókin Tautar og raular og svo barnaljóðabókin Fuglaþrugl og naflakrafl.

Í þættinum er rætt við Þórarin, fólk sem þekkir hann vel og svo eru sýnd brot úr gömlum þáttum þar sem hann er til umfjöllunar.

Rithöfundurinn Steinar Bragi kemur í þáttinn og segir frá nýrri skáldsögu eftir sig. Þetta er stór bók sem sætir tíðindum, átakamikil saga, spennubók í aðra röndina, þar sem kynferðislegt ofbeldi gegn konum er í brennidepli.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Kvíðasnillinga eftir Sverri Norland og Segulskekkju eftir Soffíu Bjarnadóttur.
Embættismaður í strætó

Strætó hefur sennilega ekki fengið betri auglýsingu en í Kastljósi kvöldsins þegar Sigurður Ingi Jóhannsson landbúnaðarráðherra sagði:

„Mér fannst að Kastljós hefði farið út á nýjar brautir í gærkvöldi með því að ráðast á embættismann sem kemur með strætó á hverjum degi í vinnuna.“
Núll traust

Daginn eftir sex ára afmæli hrunsins les maður þetta viðtal í Viðskiptablaðinu.

Þarna er rætt við „framkvæmdastjóra markaða“ hjá Landsbankanum sem hvetur til þess að fólk kaupi hlutabréf.

Nú er það svo að almenningur ætti alls ekki að hætta sér út á hlutabréfamarkaðinn íslenska. Þar eru fyrir lífeyrissjóðir, svokallaðir fjárfestar og einhverjir aðilar sem reyna að teika þá.

Og þá er líka athyglisvert að einmitt nú eru fyrir dómi stjórnendur í gamla Landsbankanum sem eru sakaðir um að hafa notað ýmis ráð til að tjakka upp verð hlutabréfa í bankanum fyrir hrun og halda því svo uppi með falsi.

Það þarf reyndar ekki annað er að skoða þróun íslenska hlutabréfamarkaðarins fyrir hrun til að sjá að þetta var gert, um það var líka fjallað í skýrslu rannsóknarnefndar.

En hinir ákærðu neita öllu – og traustið á íslenskum hlutabréfamarkaði er enn í núlli.
Hundaskítsborg

Hér eru tvær glóðvolgar myndir af hundaskít í miðborg Reykjavíkur. Önnur er úr Skólastræti, hin úr Bergstaðastræti.

Það virðist núorðið vera lenska að ekki má vera græn tó án þess að hundur skíti á hana.

Auðvitað er ekki við hundana að sakast, þeir hlýða kalli náttúrunnar, heldur við hundaeigendur – sem margir stunda þessi myrkraverk í skjóli nætur.

Fara út að ganga með ferfætlingana og láta þá skíta svo lítið beri á undir veggjum og þar sem er að finna smá grasbletti.

Yfirleitt komast hundaeigendurnir upp með þetta, en það mætti hugsa sér að væru settar á háar sektargreiðslur og jafnvel svipting á leyfi til að eiga hund.

Ég veit – þetta eru ógeðslegar myndir.
Þingmenn sem felldu tillögu um mjólkurfrelsi

Það er stundum mjög einkennilegt að skoða línurnar í íslenskri pólitík og hvar samráðið og hagsmunagæslan liggur. Fyrir þremur árum flutti Helgi Hjörvar á Alþingi tillögu um að afnema undanþágu mjólkuriðnaðarins frá samkeppnislögum.

Það er skemmst frá því að segja að tillagan var felld. Það voru einungis þingmenn Samfylkingarinnar sem greiddu atkvæði með henni, en á móti voru eftirtaldir þingmenn úr Sjálfstæðisflokknum, Framsóknarflokknum og Vinstri grænum.

Atli Gíslason, Auður Lilja Erlingsdóttir, Árni Þór Sigurðsson, Ásbjörn Óttarsson, Ásmundur Einar Daðason, Birgir Ármannsson, Birkir Jón Jónsson, Bjarkey Gunnarsdóttir, Einar K. Guðfinnsson, Eva Magnúsdóttir, Eygló Harðardóttir, Guðlaugur Þór Þórðarson, Gunnar Bragi Sveinsson, Jón Bjarnason, Katrín Jakobsdóttir, Kristján Þór Júlíusson, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Lilja Mósesdóttir, Pétur H. Blöndal, Ragnheiður E. Árnadóttir, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Sigurður Ingi Jóhannsson, Sigurður Kári Kristjánsson, Siv Friðleifsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Svandís Svavarsdóttir, Tryggvi Þór Herbertsson, Vigdís Hauksdóttir, Þráinn Bertelsson, Ögmundur Jónasson.

Nú eru í þessum hópi þingmenn sem aðhyllast markaðsfrelsi, en þó ekki í þessu tilviki. Frelsi í áfengissölu virðist til dæmis njóta meir stuðnings á þeim bæ en frelsi í mjólkursölu.

Þarna eru líka meðlimir Vinstri grænna – en sá flokkur hefur reyndar átt til að keppa við Framsókn um hvor sé meiri vinur landbúnaðarkerfisins. Þeir eiga þó þingmenn í þéttbýlinu sem þurfa ekki endilega að feta þá braut.

En svo má auðvitað spyrja hvort þingmenn séu sömu skoðunar eftir uppljóstranir síðustu vikna.
Valdamesti maðurinn í landbúnaðarkerfinu – og tengsl hans

Sprengiefni í Kastljósi í kvöld.

Ekki síst hvað varðar Ólaf Friðriksson, skrifstofustjóra í landbúnaðarráðuneytinu, sem virðist vera valdamesti maðurinn í íslenska landbúnaðarkerfinu, allavega frá hlið hins opinbera. Réttnefndur kommissar. Formaður í alls konar nefndum og ráðum – til dæmis Verðlagsnefnd búvara og nefndinni sem ákvarðar innflutning á búvörum.

En hefur starfað í stjórnum fjölda fyrirtækja með aðilum úr Mjólkursamsölunni og Kaupfélagi Skagfirðinga sem hann þarf að vera hlutlaus gagnvart í starfi sínu í ráðuneytinu. Ennfremur má nefna að hann var í stjórn Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga – var semsagt tengdur hinum svokallaða S-hópi.

Allt er það rakið í Kastljósinu og er með nokkrum ólíkindum, Ólafur er semsagt í forsvari fyrir hið opinbera gagnvart mönnum sem hann er í klíku með.

Eðlilega var spurt um hæfi hans í þættinum – en Ólafur vildi ekki svara Kastljósi né landbúnaðarráðherra.

Þetta er maður sem afskaplega fáir hafa heyrt minnst á, enda var Kastljós með eldgamla ljósmynd af honum – frá því hann var kaupfélagsstjóri í Kaupfélagi Skagafjarðar.

Horfið með því að smella hérna.