arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hvað á VG að gera?

Sá á kvölina sem á völina. Þetta orðatiltæki á sannarlega við um Vinstri græn þessa dagana. Það virðist ljóst að Sjálfstæðismenn eru tilbúnir til að mynda stjórn með VG. Reyndar eru ekki margir aðrir stjórnarmyndunarkostir í stöðunni – ekki fyrst bandalag Viðreisnar og Bjartrar framtíðar vill ekki vinna með Framsóknarflokknum.

Mörgum í VG þykir þetta afar óþægileg tilhugsun. Þeir telja Sjálfstæðisflokkinn vera höfuðandstæðing og álíta að í því felist tortíming að vinna með honum. Hins vegar segir Steingrímur J. Sigfússon í viðtali við Morgunblaðið í dag.

Ef þetta fer svo að flækjast mikið munum við í VG sjálfsagt ekki skorast undan ábyrgð þó að áherslur okkar og Sjálfstæðisflokksins séu fjarlægar hvor annarri.

VG getur sett fram ýmsar kröfur fari flokkurinn í stjórn með Sjálfstæðisflokknum, hann getur krafist þess að fá heilbrigðismál og velferðarmál í sinn hlut, umhverfismál og jafnvel menntamálin. Semsagt málefni sem Vinstri grænum eru hugfólgin. Flokkurinn getur sett heimil á einkavæðingu. Forysta flokksins getur svo réttlætt stjórnarsamstarfið með því að þar sé hún að aftra að taki völd mjög eindregin hægri stjórn.

En þetta gerist varla í fyrstu umferð. Bjarni Benediktsson er enn með stjórnarmyndunarumboðið en líklegt er að hann skili því fljótlega. Þá fær Katrín Jakobsdóttir að spreyta sig, en möguleikar hennar eru takmarkaðir. Viðreisn er ekki snokin fyrir fjölflokka vinstri stjórn – og þótt tilboð Pírata um að veita stjórn VG, Bjartar framtíðar og Viðreisnar hlutleysi sé áhugavert telja margir innan flokkanna að það sé mikil óvissuför.
Kvöld og morgunn í Reykjavík

„Því tíminn vill ei tengja sig við mig.“

Kvöld og morgunn í Reykjavík.

Löng biðröð fyrir framan kleinuhringjastaðinn Krispy Kreme þegar hann opnar, fólk kemur strax um nóttina og bíður í ofvæni.

Örtröð við opnun Hard Rock Café í Lækjargötu.

Manngrúi safnast saman í hliðargötu við Laugaveg og út á aðalgötuna, fagnar því með trommuslætti og söng að kominn sé jólabjór. Syngur hátt svo tekur undir í götunni „jólabjórinn frá Tuborg“.

Annars bara ágætt, fullt af fólki á ferli á Airwaves og gott veður.
Frasinn um að skattar séu ofbeldi

Klisjan „skattar eru ofbeldi“ dúkkar upp á tveimur stöðum í dag. Annars vegar hjá nýjum þingmanni, Pawel Bartozsek, hins vegar hjá Heiðrúnu Lind Marteinsdóttur, framkvæmdastjóra SFS – gamla LÍÚ. Það er merkilegt að sjá þennan mjög svo Ayn Rand-lega frasa koma upp úr kafinu svo stuttu eftir kosningar – og kannski ekki síður að heyra talsmann stórra hagsmunasamtaka halda þessu fram.

Það eru svosem ekki ný tíðindi að í réttarríki hefur ríkisvaldið rétt á að á að beita valdi, og það er einkaréttur – en það er fulllangt gengið að kalla það ofbeldi. Ríkið getur lokað fólk inni í fangelsi ef tilefni þykir til, það getur sektað þá sem aka bifreiðum of hratt – og já, það getur innheimt skatta.

Það getur líka skyldað foreldra til að sjá til þess að börn þeirra gangi í skóla, svo nokkuð sé nefnt. Á móti þarf það að sjá fyrir menntun, heilbrigðisþjónustu, löggæslu, samgöngum, svo nokkuð sé nefnt.

Með sömu rökum má segja að þarna sé ofbeldi á ferðinni. Því hvarvetna er ríkið að baki með hótun um að grípa inn í ef ekki er farið eftir settum reglum og lögum.

Síðan setjum við alls konar takmörk á það hvernig þessi „valdbeiting“ fer fram. Í vestrænum lýðræðissamfélögum eru mannréttindi hátt skrifuð svo verulega hefur verið þrengt að valdinu. Við heimilum til dæmis ekki dauðadóma. Við reynum að gæta þess að refsingar og viðurlög séu hæfileg. Og líka að skattprósentur séu ekki alltof háar.

Valkosturinn er nefnilega ofbeldi. Það er þar sem hið raunverulega ofbeldi kemur til skjalanna. Mannfélög þar sem hnefarétturinn ræður og hinir frekustu og sterkustu hrifsa til sín það sem þeir vilja og undiroka hina. Það er það sem kallast dystopia.
Í draumi sérhvers manns er fall hans falið-skýringin

Það er mikið bollalagt um Samfylkinguna og skýringar á hruni hennar. Þær eru sjálfsagt margþættar, en ein skýring heyrist ekki sérlega mikið og er þó afar sennileg.

Þetta eru hin stóru áform sem Samfylkingin lagði upp með í ríkisstjórninni 2009. Þetta er „í draumi sérhvers manns er fall hans falið“-skýringin.

Aldrei hefur nein ríkisstjorn á á Íslandi sett sér jafn stóra verkefnaskrá og ríkisstjórnin sem tók við völdum vorið 2009. Þessi helstu mál voru runnin undan rifjum Samfylkingarinnar, VG hafði minni áhuga á þeim. Þau stærstu voru innganga í Evrópusambandið, uppstökkun fiskveiðistefnunnar og ný stjórnarskrá.

Þegar þessi vegferð hófst var Samfylkingin með 30 prósenta fylgi, hún var það reyndar líka þegar hún starfaði með Sjálfstæðisflokknum og var kannski ennþá „frjálslyndur umbótaflokkur“ eins og Össur orðaði það í gær.

Meðfram þessu þurfti að sinna verkefnum eins og að reisa Ísland við eftir efnahagshrun. Á þeim vegi voru ýmsar hindranir eins og endurreisn fallinna banka, Icesave, það þurfti að skera mikið niður, starfa með AGS, en ríkisstjórnin einsetti líka að standa nokkurn vörð um velferðarkerfið.

Banabiti Samfylkingarinnar eru þessi stóru plön – og að ekkert af hinum djörfu stefnumálum skyldi ganga eftir. Það var einfaldlega nógu mikið verkefni að hreinsa til eftir hrunið.

Samfylkingin hafði ekki styrk til að ná í gegn breytingum á kvótakerfinu, það var einfaldlega ekki hægt á þessum tímapunkti. Það var hún sem setti stjórnarskrármálið í gang en gat heldur ekki komið því í gegn, það voru alltaf kratar sem höfðu mestan áhuga á stjórnarskránni, en þegar upp var staðið gat flokkurinn heldur ekki fylgt því til enda – hann fékk það orð á sig að hann hefði gerst sekur um svik og missti fullt af stuðningsfólki. Þetta fólk kaus Pírata í kosningunum á laugardag.

ESB umsóknin er svo sérstakur kapítuli. Samfylkingin lagði svo mikið undir varðandi ESB umsóknina að andstæðingunum tókst að gera það að nánast viðteknum sanningum að flokkurinn stæði með alþjóðlegu auð- og fjármálavaldi en ekki með íslensku þjóðinni. Þannig að var beinlínis farið að tala um Samfylkinguna sem einhvers konar „landráðaflokk“. (Líklega hafa engir flokkar í seinni tíma stjórnmálum á Íslandi fengið jafn slæmt umtal og Samfylkingin og Framsóknarflokkurinn á köflum.) En Samfylkingin gat ekki svarað þessu almennilega, það fór að fjara undan ESB málinu strax snemma á kjörtímabili stjórnarinnar, strax þá var orðið ólíklegt að Ísland færi í ESB, en Samfylkingin hélt málinu til streitu.

Sérhver vinstri stjórn, róttæk stjórn eða „umbótastjórn“ sem tekur við á Íslandi mun líklega horfa til þessa fordæmis. Ekki færast of mikið í fang.
Stefnir í góð bókajól

Maður er hálf uggandi út af horfum í veröldinni, það er erfitt að horfa á fréttir þessa dagana – en þá getur maður líka leitað skjóls í hlutum sem veita manni frið og næringu. Bækur hafa alltaf virkað þannig á mig að ég hef ekki bara ánægju af því að lesa þær, er frekar fljótur að lesa, þær fylla mig líka öryggistilfinningu.

Ég nýt þeirra forréttinda að fá einna fyrstur að lesa nýútkomnar bækur. Þar er margt sérlega áhugavert og gott. Ljóðabækur eftir Sigurð Pálsson, Gyrði Elíasson og Þorstein frá Hamri. Ný skáldsaga eftir Auði Övu Ólafsdóttur. Kröftugar og á köflum alveg djöfullegar smásögur eftir Steinar Braga. Smásagnasafn eftir Þórarin Eldjárn. Og líka örsögur eftir Gyrði.

Það er á leiðinni skáldsaga eftir Einar Kárason, ég er nýbúinn að lesa bókina þar sem Vigdís Gríms rekur ævi Siggu Halldórs, hugsa mér gott til glóðarinnar með ævisög Jóns lærða eftir Viðar Hreinsson. Svo er knöpp skáldsaga eftir Úlfar Þormóðsson sem er á náttborðinu, bókin hennar Gerðar Kristnýjar er líka knöpp í stílnum en andrúmsloftið magnað.

Það kemur líka skáldsaga eftir Sölva Björn Sigurðsson, ljóðabók eftir Sigurlín Bjarney, Sjón klárar þríleik sem hann nefnir Codex 1962 og svo eru bækur eftir nýgræðinga sem við fjölluðum um í Kiljunni í gær, Kött Grá Pje, Arngunni Árnadóttur, Sigríði Hagalín Björnsdóttur.

Ég nefni líka þýðingar á Ismail Kadare, Roberto Bolano, Jon Fosse og sjálfum Rimbaud. Gleymi mörgu, en mér sýnist þetta verða góð bókajól.

Perurnar í íbúðinni heitir bók með örsögum eftir Kött Grá Pje sem heitir í alvörunni Atli Steinþórsson og er þekktastur fyrir að flytja rapp. Þetta er nöglin á Atla sem sést á myndinni. Hann var í Kiljunni í gær.
Er Alþýðuflokksins saknað?

Nú er uppgjörið í Samfylkingunni hafið, nýr formaður, Logi Einarsson fær varla mikinn frið.

Ein hugmyndin ber sterkan keim af fortíðarþrá, hún er sú að endurvekja gamla Alþýðuflokkinn. Fréttatíminn tekur viðtal við Guðmund Árna Stefánsson, síðasta formann Alþýðuflokksins, sem segir að talsverð eftirspurn sé eftir þessu.

Í lok greinarinnar stendur:

Hópurinn stendur í þeirri trú að Kvennalistinn hafi í raun tekið yfir flokkinn og hrakið Alþýðuflokks- og Alþýðubandalagsmenn í burtu. Eftir standi eingöngu Kvennalistinn, eða leifar hans, og því sé botninn dottin úr upprunalegu hugmyndinni um Samfylkinguna, sem átti að sameina þessi þrjú öfl á vinstri væng stjórnmálanna.

Össur Skarphéðinsson, fallinn þingmaður Samfylkingarinnar, gefur þessu byr undir vængi með svofelldum ummælum á Facebook:

Takið eftir orðalaginu, Össur segir að Samfylkingin hafi verið frjálslynt umbótaafl „framan af“.

Össur var sjálfur í Alþýðuflokknum, gengdi ráðherraembætti fyrir hann í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum, en reyndar kom Össur í Alþýðuflokkinn úr Alþýðubandalaginu – þar var hann langa hríð áður, samferða Ólafi Ragnari Grímssyni og Svavari Gestssyni.

Össur hélt áfram og varð formaður Samfylkingarinnar. Aðrir leiðtogar Alþýðuflokksins hurfu mestmegnis á braut, sumir í sendiherrastöður eða háar hjá ríkinu. Það lá lengi það orð á Alþýðuflokknum að hann hefði greiðan aðgang að embættum – tæki þátt í því sem kallast útnefningaspilling.

Nú eru fjórir flokkar í kringum miðjuna, Samfylkingin, Björt framtíð, Viðreisn – og í raun Píratar líka. Viðreisn er beinlínis nefnd eftir stjórn sem Alþýðuflokkurinn sat í og svonefndir Viðreisnarkratar sakna sjá í hillingum.

Er þá pláss fyrir Alþýðuflokkinn líka?
Forsetinn hirtir Kjararáð

Guðni Th. Jóhannesson forseti kýlir Kjararáð kalt með því að afþakka hina ríflegu launahækkun sem hún ákvað og lýsa vanþóknun á henni.

Ég bað ekki um þessa kauphækkun. Ég vissi ekki af þessari kauphækkun. Ég þarf ekki þessa kauphækkun.

Þetta eru feikilega sterk orð. Þegar forsetinn stígur svona fram er óhugsandi annað en að málið komi til kasta Alþingis þegar það kemur saman aftur. Guðni segist beinlínis vænta þess að þingið „vindi ofan af þessari ákvörðun“.

Það er líka athyglisvert að heyra, og reyndar hefur verið uppi kvittur um það síðustu daga, að meðal alþingismanna og leiðtoga flokkanna hafi verið vitneskja um að þessi mikla hækkun væri á leiðinni fyrir kjördag. Þeir hafi hins vegar kosið að þegja.

Andri Geir Arinbjarnarson, sem skrifar pistla hér á Eyjuna, spyr í nýrri grein hvað vaki fyrir Kjararáði.

Nú eru það ekki bankamenn eða erlendir kröfuhafar sem ógna stöðugleika. Það gerir Kjararáð og þeir 5 einstaklingar sem þar sitja og tóku ákvörðun sem þeir geta ekki eða vilja ekki útskýra eða verja.

Gaman væri að sjá formann Kjararáðs fyrir framan Elizabeth Warren, öldungadeildarþingmann frá Bandaríkjunum. Formaðurinn kæmist ekki upp með neitt múður þar. Því miður eru íslenskir stjórnmálamenn ekki með bein í nefinu þegar kemur að embættismannaelítu landsins. Menn fela sig á bak við „ráðið“ þó auðvitað séu það einstaklingar sem tóku ákvörðunina.

Það er hins vegar algjört lágmark að formaður Kjararáðs útskýri vinnubrögð nefndar sinnar og birti þau gögn og rök sem hér liggja að baki. Þá þarf að upplýsa hvort allir 5 nefndarmenn hafi verið þessu samþykkir og hvort einhver þeirra hafi bókað áhyggjur af stöðugleikaógn samfara svona ákvörðun.
Ef Ísland myndi lokast af…

Fréttakonan Sigríður Hagalín Björnsdóttir verður meðal gesta hjá mér í Kiljunni annað kvöld. Hún er að senda frá sér sína fyrstu skáldsögu sem nefnist Eyland, blöndu af spennusögu, pólitískri hrollvekju og vísindaskáldskap – sem minnir svolítið á Margaret Atwood – en fjallar líka um matvælaöryggi.

Það segi ég reyndar í gríni, en í því er þó sannleikskorn. Forsenda Sigríðar fyrir sögunni er mjög athyglisverð. Hún gerir sér í hugarlund að allar leiðir til Íslands lokist. Landið einangrist algjörlega. Hún lýsir þjóðinni eins og hún er nú, með Kringluna og Leifsstöð, en við þufum að bjargast með það sem við höfum og fáum ekkert umfram það.

Hvaða áhrif hefði þetta á samfélag? Að þurfa að miklu leyti að hverfa aftur til sjálfsþurftabúskapar? Rækta kartöflur og veiða fisk til að fæða þjóðina – án innflutts eldsneytis eða áburðar? Án alls varningsins sem við flytjum inn? Hverjir myndu taka völdin í slíku samfélagi? Hvernig myndi þeim veikustu reiða af? Hvernig samfélagsgerð yrði ofan á við slíkt afturhvarf gamalla lífshátta?

Í því sambandi rifjar Sigríður upp umræður sem voru fyrr á tímum um hversu marga munna Ísland gæti brauðfætt eitt og sér – hvað ef það er færra fólk en nú er uppi á Íslandi?

Þátturinn er á dagskrá Rúv á miðvikudagskvöld klukkan 21.25 – aðeins seinna en venjulega.
Ófriðlegt á Framsóknarheimilinu

Líklega hugsa aðrir flokkar sig tvisvar um áður en þeir fara í samstarf með Framsóknarflokki þegar birtist frétt sem var svona framsett á mbl.is en kemur úr Fréttablaðinu.

Vigdís Hauksdóttir var á sömu nótum á Facebook strax eftir kosningar.

Svo birtist Sigurður Hannesson, einn helsti stuðningsmaður Sigmundar Davíðs, og setur fram línurit yfir kosningaúrslit flokksins í gegnum tíðina.

Það var svo athyglisvert að meðal þeirra sem báðu Vigdísi að róa sig á Facebook var systir hennar, Margrét Hauksdóttir, eiginkona Guðna Ágústssonar. En Marinó G. Njálsson skrifar.

Framsókn á kannski ekki mikla möguleika að komast í ríkisstjórn, þótt alls ekki sé hægt að útiloka það. En Sigmundararmurinn er langt í frá búinn að gefast upp þrátt fyrir tapið á flokksþingin. Það er ófriðartímabil framundan í flokknum. Ein spurningin er til dæmis, ef Framsókn færi í stjórn, myndi Sigurður Ingi þá hleypa Sigmundi að ráðherraborðinu?
Mikil óvissa – kemst Viðreisn í lykilstöðu?

Óvissan í kosningunum er mikil. Margt bendir til þess að stjórnarflokkarnir fái betri kosningu en útlit hefur verið fyrir eftir hrakfarir í skoðanakönnunum – það gæti kannski nægt að bæta við Viðreisn til að fá meirihluta á þingi. Vel virtist fara á með Benedikt Jóhannessyni og frænda hans Bjarna Benediktssyni í sjónvarpinu í gær, en Viðreisn hefur samt neitað því að þetta komi til greina.

En hvað ef Björt framtíð bætist við? Gætu þessir flokkar á miðjunni farið saman inn í slíka stjórn? Þeir gætu líklega fengið mjög góðan díl – Bjarni Benediktsson er til í að gefa mikið eftir til að komast í stjórn og verða forsætisráðherra.

Lækjarbrekkustjórnin, VG, Píratar, Björt framtíð og Samfylking, lafir reyndar inni með nauman meirihluta í flestum skoðanakönnunum sem hafa birst. En lítið þarf til að breyta því. Það er til dæmis möguleiki að annað hvort Samfylkingin eða BF detti hreinlega út af þingi. Meirihluti upp á einn þingmann er varla nóg fyrir ríkisstjórn sem ætlar að standa í stórum kerfisbreytingum. Það þarf ekki nema einn þingmann til að taka allt liðið í gíslingu.

Það gæti farið svo að Viðreisn yrði komin í lykilstöðu eftir kosningarnar, hefði í raun í hendi sér hverjir gætu myndað stjórn. Viðreisn gæti auðvitað gengið til liðs við flokkana fjóra, en önnur leið sem hefur verið nefnd í er að Viðreisn veiti Lækjarbrekkustjórn hlutleysi í einhvern tíma. Viðreisn gæti þá fengið ýmislegt fyrir sinn snúð án þess að sitja í ríkisstjórn, en stjórnin fengi framgang fyrir nokkur stór mál, en hefði bundnar hendur í öðrum.

- - -

Styrmir Gunnarsson hefur manna lengst látið sig dreyma um „sögulegar sættir“, þ.e. samstjórn Sjálfstæðisflokksins og flokksins sem er yst til vinstri, áður var það Alþýðubandalagið og nú eru það Vinstri grænir.

Það er ekki furða að Styrmir stökkvi á orð Katrínar Jakobsdóttur í leiðtogaþættinum í gærkvöldi – raunar var það Össur Skarphéðinsson sem hjó eftir þeim. Katrín opnaði fyrir möguleikann að hafa ekki bara atkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram viðræðum við Evrópusambandið, heldur líka að í slíkri kosningu yrði borin fram spurning sem er meira almennt orðuð – þá um hina sjálfu aðild.

Styrmir telur þetta vera stórtíðindi sem myndi gera samstarf VG við Pírata Samfylkingu og VG ólíklegra, þessir flokkar geta aldrei fallist á að spurt sé beinlínis um aðild að ESB ef ekki liggur fyrir samningur til að spyrja um.

Össur segir að þarna sé VG að opna á ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum. Það er nokkuð stór ályktun, og bendir kannski fyrst og fremst til þess að taugar séu þandar til hins ítrasta.

Það má samt nefna í þessu sambandið Bjarni Benediktsson sýndi rækilega á sér vinstri vangann í kosningaumræðunum í gær og gaf í raun grænt ljós á að fara að eyða meiri peningum í heilbrigðisþjónustu, velferðarmál og uppbyggingu innviða.

Bjarni Benediktsson er tilbúinn að gefa mikið eftir til að vera áfram í ríkisstjórn með sinn flokk.
Erlenda pressan mætt enn einu sinni

Það er makalaust að verða vitni að því hversu áhugi erlendra fjölmiðla á kosningunum er mikill. Nú er ekki eins og atburðir í þessu 330 þúsund manna samfélagi hafi heimssögulega þýðingu, en samt er heimspressan að fylgjast með. Sjálfur hef ég verið að svara fyrirspurnum frá nokkrum af þekktustu fjölmiðlum í heimi og ég veit að svo er um fleiri blaðamenn, stjórnmálaskýrendur og stjórnmálafræðinga hér.

Áðan var ég til dæmis í annað skipti á þessu ári í spjalli við eitt stærsta dagblað í heimi, Asahi Shimbun í Japan. Þar er mikill áhugi á Íslandi – og reyndar velvilji líka.

Öðruvísi manni áður brá. Það var ekki eins og greint væri frá kosningaúrslitum á Íslandi í erlendum fjölmiðlum. Kannski kom einhvers staðar eindálkur. Ég man reyndar eftir frétt í frönsku blaði þegar borgarstjórnarmeirihluti Sjálfstæðisflokksins féll 1978.

Nú eru aðrir tímar. Ísland er stöðugt í fréttum – langt umfram mikilvægi landsins. Þetta byrjaði í hruninu þegar fjölmiðlar heimsins streymdu hingað, ég man eftir blaðamönnum sem komu hingað nánast af vígvellinum, í khaki-fötum, eins og við værum hér í framlínu heimsviðburða.

Svo kom gosið í Eyjafjallajökli, kosningar, Icesave-atkvæðagreiðslurnar, aftur kosningar, Panamaskjölin, landsliðið í fótbolta og enn einar kosningar.

Þær vekja athygli núna fyrst og fremst vegna tveggja hluta: Erlendu fjölmiðlarnir sjá þær sem eftirmála Panamahneykslisins og svo eru það Píratarnir sem vekja forvitni, eru náttúrlega óvenjuleg stjórnmálahreyfing, líka í alþjóðlegu samhengi.

Það er eitt sem erlendu fjölmiðlamennirnir nefna – sem er að útbreidd ónánægja með hefðbundin stjórnmál taki víðast hvar á sig ógeðfelldari myndir en hér.
Eins og fólk sem hittist óvart á kaffihúsi

Sjálfstæðisflokkurinn sækir í sig veðrið nú þegar einn og hálfur sólarhringur er til kosninga, Ríkisstjórnin er kolfallin en Sjálfstæðisflokkurinn styrkir stöðu sína. Er hugsanlega að ná því fylgi miðað við aðra flokka að Guðni forseti getur ekki annað en afhent Bjarna Benediktssyni stjórnarmyndunarumboðið fyrstum.

Tekið skal fram að þetta miðar við skoðanakönnun sem birtist á Stöð 2 í kvöld.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur rekið ansi kröftuga kosningabaráttu síðustu dagana og það er kannski ekki óeðlilegt að kjósendur halli sér status quo á síðasta spölinum. Það er þekkt.

Og svo er það þetta, þessi frétt, þessi mynd eftir Golla sem gæti jafnvel orðið táknmynd kosninganna. Leiðtogar stjórnarandstöðuflokkanna sem vilja mynda ríkisstjórn koma saman út úr húsi í Bakarabrekku.

Þau eru eins og fólk sem kemur héðan og þaðan, hittist eiginlega af tilviljun á kaffihúsi, veit ekki hvert það er að fara næst. Vekur ekki sérstakt traust – í kosningabaráttu sem snýst mjög mikið um traust. Líkurnar á að vinstri stjórnin eða „umbótastjórnin“ sem þau var að ræða líti dagsins ljós eru ekki sérlega miklar. Náist meirihluti verður hann örþunnur.

Eða hvaða áhrif er þetta að hafa, sérstaklega á hina óráðnu? Líklega kemur þetta best út fyrir VG, enda er Katrín Jakobsdóttir sposk á svipinn. Hjá þeim er ótvíræð uppsveifla. Hin eru mjög óviss á svipinn.
Bergmálsherbergið á Facebook

Hvernig verður skoðanamyndun þegar við fáum meirihlutann af fréttunum sem við lesum í gegnum samskiptamiðla, Facebook einkum og sérílagi? Maður hlýtur að velta þessu fyrir sér nú rétt fyrir kosningar þegar flokkar og stuðningsmenn þeirra dæla út áróðri í gegnum samskiptamiðlana.

Fólk á náttúrlega sína, misjafnlega þröngu vinahópa á Facebook, og svo hafa líka áhrif algóriþmar sem netveitur eins og Facebook og Google nota til að velja fréttir og upplýsingar ofan í notendur sína.

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, hefur nú stigið fram og krefst þess að netfyrirtæki svipti hulunni af þessum algóriþmum og segir að skortur á gegnsæi í þessu efni ógni stjórnmálaumræðu. Merkel segir að þarna sé hætta á að upplýsingarnar sem fólk fær til sín þrengist úr hófi fram.

Ýmsir fleiri hafa varað við hættunum sem felast í því að fólk fái einungis upplýsingar sem staðfesta viðhorfin sem það hefur þegar eða er mælt með af fólki með svipaðar skoðanir. Hugtakið „bergmálsherbergi“ hefur verið notað í þessu sambandi.

Á ensku er líka notað hugtakið filter bubbles, við lokumst inni í slíkri bólu, sjáum ekki upplýsingar sem gætu ögrað viðhorfi okkar eða heimsmynd. Þetta getur falið í sér ýmsar hættur fyrir lýðræðið.

Um þetta er fjallað í grein í Guardian. Myndin sem þar er dregin upp er nokkuð áhyggjusamleg. Þar er staðhæft að 44 prósent fullorðinna Bandaríkjamanna fái fréttir sínar í gegnum Facebook en 60 prósent af þeim sem eru af árþúsundakynslóðinni.

Vitnað er í Caleb Gardener, sem eitt sinn var ráðgjafi Obamas forseta í málefnum samskiptamiðla sem segir:

Ef þetta vekur þér ekki ugg, þá veistu ekki nóg um algoriþma Facebook. Ef þú átt foreldra sem styðja Trump eru þau að sjá allt annan fréttaheim en þú.