arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Litla Bretland – hví ekki?

Það er í raun ekkert fáránlegt að tala um Ísland sem Litla-Bretland. Mikið af menningu okkar, pólitík og viðskiptaháttum kemur þaðan.

Íslendingar skiptast í ættbálka eftir því með hvaða ensku fótboltaliðum þeir halda – það er spurt hvor menn séu Púlarar eða Unitedmenn – þetta er afskaplega tribal. Menning okkar er að miklu leyti komin frá Bretlandi, bókabúðir eru fullar af bókum sem eru þaðan, og áhrifin á poppmenningu og leikhús leyna sér ekki.

Pólitíkin hérna hefur lengi tekið mið af Bretlandi. Hérna upphófst ógurlegur átrúnaður á Margréti Thatcher – helstu valdamenn Íslands um langt skeið dáðu hana og dýrkuðu. Sósíaldemókratar tignuðu og tilbáðu Tony Blair meðan hann var og hét í Verkamannaflokknum. Á meðan ríkti – og ríkir kannski enn – algjört áhugaleysi á stjórnmálum í Evrópu og á Norðurlöndunum.

Evrópuandstaðan á Íslandi hefur löngum tekið mið af því sem tíðkast í Bretlandi. Hægri flokkar í Evrópu eru yfirleitt Evrópusinnaðir – en hér á Íslandi hefur Sjálfstæðisflokkurinn verið mjög undir áhrifum frá hinum evróskeptíska armi Íhaldsflokksins.

Íslenskir útrásarvíkingar störfuðu mikið í Bretlandi – og starfa enn. Björgólfur Thor og Jón Ásgeir eru skilgetin afkvæmi spilavítishugsunarháttarins sem hefur lengi einkennt breskt viðskiptalíf. Jón Ásgeir á stærsta fjölmiðlafyrirtæki á Íslandi – og er aftur að seilast til áhrifa í verslun. Björgólfur á meðal annars símafyrirtæki sem fer stöðugt stækkandi.

Mörgum hefur orðið tíðrætt um að eftir hrun skyldu Íslendingar horfa meira til Norðurlandanna – þar sem er stöðugasta stjórnarfar í heimi og mest velmegun. Liðinn væri tíminn þegar við teldum okkur ekkert geta lært neitt af Norðurlöndunum. Það er þó spurning hvort áhuginn á frændþjóðunum hafi nokkuð vaxið.
Miðborgin, höfnin og skemmtiferðaskipin

Ég hef áður skrifað hversu sorglegt umhverfið er við höfnina og í kringum Hörpu. Stórt flæmi bílastæða og stór umferðargata. Menn hljóta að stefna að því að reyna að tengja betur miðborgina og höfnina – sem er helsta prýði Reykjavíkur.

Hér er ágætt myndband frá Samtökum kaupmanna og fasteignaeigenda við Laugaveg þar sem er hvatt til þess að byggður sé viðlegukantur fyrir skemmtiferðaskip við gömlu höfnina. Þannig mundi hinn mikli fjöldi ferðamanna sem koma með slíkum skipum eiga greiða leið inn í borgina – og auðvitað spilar það inn í að þessir ferðamenn hafa oft rúm fjárrráð.

Þarna er komið inn á annað mál sem er líka áhugavert – að koma upp sumardagskrá í Hörpu sem höfðar til þess mikla fjölda ferðamanna sem hingað koma. Þetta gæti eflt hinn viðkvæma rekstrargrundvöll hússins. Þegar ferðamennirnir eru orðnir meira en tvöföld íbúatala Íslands hlýtur að vera eftir talsverðu að slægjast í þessu efni.
Nóbelsskáld á kvennafrídaginn

Auður Jónsdóttir rithöfundur er afar skemmtileg kona – eins og hún á kyn til.

Í Kiljunni í kvöld tölum við um bók hennar Ósjálfrátt. Þetta er skáldsaga sem er byggð á lífi hennar sjálfrar – og fjölskyldu hennar.

Meðal þess sem ber á góma í þættinum – og er sagt frá í bókinni – er þegar Nóbelsskáldið, afi hennar, þarf að passa hana barnunga. Þá fara konurnar á heimilinu allar til Reykjavíkur, þetta er á kvennafrídaginn 1975.

Samkvæmt frásögninni var Halldóri Laxness margt betur lagið en að gæta barna – hvað þá skipta á þeim.
Húsfyllir í Háskólabíói

Ég tók að mér að stjórna fundi um verðtryggingu hjá Hagsmunasamtökum heimilanna í gær. Fundurinn var í Háskólabíói, það var húsfyllir og þungir straumar í loftinu.

Þetta er ekki auðveldasta verkefni sem ég hef tekið að mér, en það var skemmtilegt. Stórir borgarafundir eins og þessi, þar sem eru rædd brýn mál, eru yfirleitt mjög ánægjulegir.

Ég hef velt því fyrir mér að hve miklu leyti skuldamálin eigi eftir að verða í aðalhlutverki í kosningunum í vor. Það er víst að fæstir af gömlu flokkunum eiga eftir að setja þau á oddinn – nema þá Framsókn. Af nýju framboðunum munu Samstaða, Dögun og Hægri grænir reyna grimmt að koma þeim í umræðuna.

Þetta er ekki einfalt. Nú eru bankar farnir að bjóða óverðtryggð lán – og það er komin heimild fyrir Íbúðalánasjóð að gera slíkt hið sama þótt hún sé ekki enn komin í gildi. Lántakendur hjóta þó að hika, er þorandi að taka óverðtryggð lán sem geta hækkað upp úr öllu valdi ef kemur ný verðbólguhrina? Mánaðarlegar greiðslur af slíkum lánum geta orðið ægilegar.

Ég spurði Pétur Blöndal, einn frummælenda á fundinum, hvort hann gæti mælt með því að taka óverðtryggt lán. Pétur er ærlegur maður og svar hans var dæmigert fyrir óvissuna sem ríkir í þessum málum:

Ég mundi taka helminginn óverðtryggðan og helminginn verðtryggðan, sagði Pétur, og bætti svo við – annars veit ég það ekki.

Eins og horfði við fundinum í gær er málið reyndar tvíþætt. Annars vegar að vinda ofan af verðtryggingunni og hins vegar hvort og hvernig rétta eigi hlut þeirra sem urðu verst úti með húsnæðislán sín í hruninu.

Það virðist vera nokkur pólitískur vilji til að minnka áhrif verðtryggingarinnar í kerfinu, en svörin eru loðnari gagnvart því síðarnefnda, að vinna bug á fortíðarvandanum. Við stöndum frammi fyrir sama vandamáli og á verðbólgutímanum upp úr 1980, það eru stórir hópar sem þurfa að eyða mörgum árum í endalaust húsnæðisbasl.

Aðalmálið til framtíðar hlýtur þó að vera að byggja upp manneskjulegt banka- og lánakerfi sem gerir fólki kleift að gera raunhæfar áætlanir um líf sitt og hvernig það getur komið sér þaki yfir höfuðið – kerfi sem virkar ekki eins og það sé fjandsamlegt fólkinu í landinu. Vaxtaokrið á Íslandi er hrikalegt. Það aukinheldur rétt sem kom fram á fundinum í gær að það eru ekki einungis skuldarar sem eru í vanda, mikill fjöldi fólks tapaði líka sparnaði sínum í hruninu. Við verðum lengi að bíta úr nálinni með þá langvinnu efnahagsóstjórn sem hefur einkennt þessa þjóð.
Hús Stefáns Mána, jarlaskáld Þórarins og konurnar í ætt Auðar

Nýjar bækur streyma á markaðinn, Kiljan ber merki þess.

Í þættinum á miðvikudagskvöld förum við með Stefáni Mána upp í Kollafjörð, þar er eyðilegt hús sem varð kveikjan að nýjustu skáldsögu hans, hrollvekju sem nefnist einfaldlega Húsið.

Auður Jónsdóttir kemur í þáttinn og segir frá nýjustu bók sinni sem nefnist Ósjálfrátt. Þetta er skáldsaga með sjálfævisögulegu ívafi, fjallar um stúlku sem giftist sér miklu eldri manni, drykkfeldum og ómögulegum, og konur í fjölskyldunni sem reyna að koma henni burt úr hjónabandinu.

Þórarinn Eldjárn segir frá skáldsögunni Hér liggur skáld, bókin er bráðskemmtileg útlistun á Svarfdælasögu og Þorleifs þætti jarlaskálds.

Við gluggum líka aðeins í Söguna af klaustrinu á Skriðu. Það er frásögn af fornleifauppgreftrinum á Skriðuklaustri, skrásett af Steinunni Kristjánsdóttur. Þarna var grafið upp heilt klaustur, meðal þess sem kom í ljós var kirkjugarður, en í klaustrinu var starfræktur spítali. Beinagrindur sem þar lágu voru sjúkdómsgreindar og eru niðurstöðurnar mjög forvitnilegar. Við fáum þó aðeins nasasjónir af þessu efni – því verða gerð betri skil í ítarlegri umfjöllun eftir jól.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um þrjár bækur: Reykjavíkurnætur eftir Arnald Indriðason, Boxarann eftir Úlfar Þormóðsson og Stuð vors lands eftir Dr. Gunna.

Bragi er svo auðvitað á sínum stað.
Stór hjalli að komast yfir

Það hefur margt vont og vitlaust verið sagt um skuldamál síðustu dagana. Ágætt er að fá mótefni gegn þessu, þetta er grein eftir hinn gamalreynda blaðamann Sigurð Boga Sævarson sem birtist í Morgunblaðinu í dag. Sigurður fjallar um þessi mál af umburðarlyndi og mannkærleika – sem er góður útgangspunktur:

„Fasteignasalar segja mér að algengt sé þegar ungt fólk fer í sín fyrstu íbúðakaup að það eigi kannski 10% af kaupverði. Restin er oft greidd með verðtryggðu láni sem mallar áfram næstu áratugi svo brátt verður skuldin meiri en andvirði eignar. Þegar líður á lánstímann skánar staðan, eignabruninn gengur til baka og þegar líða fer á starfsævina ná sumir á lygnan sjó. Eftir stendur samt sá kaldi veruleiki að fyrir ungt fólk sem í dag er að stofna fjölskyldu og leggja drög að framtíð sinni eru fasteignakaup hjalli að komast yfir.

Og takið eftir, þetta er fólkið sem Sighvatur Björgvinsson, fv. ráðherra, kallaði í blaðagrein um helgina sjálfhverfu kynslóðina. „Þetta er kynslóðin sem krefst þess að hagur almennings verði bættur á kostnað almennings,“ segir Sighvatur og vill meina að ungt fólk krefjist þess að sér verði bættur skaðinn á kostnað annarra. „Þetta er kynslóðin sem sér ekkert annað en sjálfa sig. Þetta er kynslóðin sem ræður umfjölluninni í íslenskum fjölmiðlum,“ segir í grein þessa fyrrverandi leiðtoga jafnaðarmanna.

Sóknarprestur, sem hóf sína þjónustu hér í Reykjavík fyrir rúmum aldarfjórðungi, sagði mér eitt sinn að sér hefði runnið til rifja þegar hann stóð yfir moldum fólks af aldamótakynslóðinni hve erfitt hlutskipti margs af því hefði orðið. Fyrstu ár 20. aldarinnar á Íslandi einkenndust af sóknarhug og bjartsýni, en um 1930 skall kreppan mikla á. Unga fólkið sem þá var að koma undir sig fótunum missti allt í svelginn og náði jafnvel aldrei fótfestu að nýju, svo vel væri.

Sama gerðist hér á landi árið 2008. Fjöldi ungs fólks, kannski fætt á árunum milli 1970 til 1985, fór vissulega fram af ábyrgðarleysi og eyddi peningum eins og enginn væri morgundagurinn. Ég hef enga sérstaka samúð með því fólki. Hins vegar er hræðilega blóðugt að annar hluti 21. aldamóta kynslóðarinnar muni líklega aldrei ná vopnum sínum fjárhagslega. Og þó var þetta fólk ekki að fara í stórkostlegri hluti en þá að kaupa sér íbúð í blokk, venjulegan fólksbíl og reka fjölskyldu. Margir í þessum hópi geta satt að segja ekki gert sér neinar raunhæfar væntingar um betri tíð. Að kalla eftir úrlausnum af hálfu stjórnvalda er því mjög eðlileg ósk. Margt hefur sannarlega verið gert í þágu þessa hóps, en samt er hræðilega langt í land.

Stundum hefur verið talað um hægindi þeirra sem nú nálgast starfslokaaldur. Fólksins sem fékk íbúðirnar sínar fyrir slikk og niðurgreiddar af verðbólgu enda engin verðtrygging. Viðmið þeirrar kynslóðar eru því allt önnur en þeirra sem nú basla við að halda íbúðum sínum og greiða af stökkbreyttum lánum. Gamlir karlar sem líklega eru komnir í fjárhagslegt skjól mættu því alveg að stilla orðum sínum í hóf. Kynna sér erfiða stöðu ungs fólks í skulda- og fasteignabasli. Ég efast þó um að þeir leggi sig eftir slíku, enda sumir líklega sjálfhverfir sem er löstur á hverjum manni.“
Lönd tækifæranna í norðri

Samkvæmt þessari grein í Economist eru það Norðurlöndin sem eru lönd tækifæranna.

Þar er hreyfanleiki milli stétta og tekjuhópa mestur – fólk hefur möguleika á að komast áfram óháð efnahag foreldranna.

Þetta er mælt á stiku ójafnra tækifæra sem var þróuð af hagfræðingnum Francisco Ferreira hjá Alþjóðabankanum.

Hreyfanleikinn er minni í Bandaríkjunum en alls staðar í Evrópu, nema í Bretlandi og á Ítalíu.
Sjálfhverfa kynslóðin og drakúlakynslóðin

Sighvatur Björgvinsson skrifar nýja grein um sjálfhverfu kynslóðina í Fréttablaðið í dag. Síðasta grein Sighvats var svo kröftug að við lá að brytist út kynslóðastríð á Íslandi.

Sighvatur er að skrifa um kynslóð sem steypti sér í skuldir og vill nú losna undan þeim – meðal annars á kostnað hans sjálfs og kynslóðar hans.

Sjálfur tilheyrir Sighvatur reyndar þeirri kynslóð sem stundum hefur verið kennd við Drakúla. Hér er fróðleg grein um hana sem Gunnar Smári Egilsson skrifaði í Pressuna árið 1990.

Drakúlakynslóðin er í stuttu máli fólkið sem eignaðist húsnæði á verðbólgutímanum, sölsaði undir sig sparifé kynslóðarinnar sem kom á undan og lét kynslóðina sem kom á eftir borga skuldirnar fyrir sig.

Fyrir það var byggt upp lífeyriskerfi sem tryggir því góða framfærslu – ljóst er að seinni kynslóðir munu ekki njóta slíkra kjara. Það vantar mikið upp á að lífeyrissjóðirnir standi undir því, til dæmis er stórt gat í lífeyrissjóði ríkisins.

Þessir kynslóðareikningar geta verið ágætir fyrir sinn hatt. Við virðumst standa frammi fyrir þeim veruleika að upp eru að rísa á Vesturlöndum kynslóðir sem munu hafa það verra en foreldrar þeirra, afar og ömmur. Það verður minni atvinna, launin verða lélegri, það verður erfiðara að eignast húsnæði. Svona lítur staðan altént út núna.

En svo má líka segja að kynslóðareikningar séu fáránlegir. Innan hverrar kynslóðar er fólk sem flýtur ofan á og aðrir sem hafa það skítt. Ójöfnuðurinn hefur verið að aukast á Vesturlöndum samhliða vaxandi auðræði og valdatöku fjármagnsafla.
Að tékka fullyrðingar – viðtal við Kristin Má

Kristinn Már Ársælsson úr Lýðræðisfélaginu Öldu var í viðtali í Silfri Egils í gær. Hann sagði margt athyglisvert um nauðsyn þess að efla og dýpka lýðræði á tíma þegar traust á hefðbundnum stjórnmálum er í lágmarki og fjármagnsöfl eru mjög frek til fjörsins.

Eitt atriði sem má kannski sérstaklega nefna úr viðtalinu eru orð Kristins um mikilvægi þess að sannreyna hluti sem koma fram í opinberri umræðu í stað þess að umræðan snúist alltaf um að A segi einn hlut og B komi með fullyrðingu á móti. Slíkt staðreyndatékk hefur færst í aukana víða erlendis, meðal annars var það áberandi í forsetakosningunum í Bandaríkjunum – þar voru kappræður forsetaframbjóðendanna yfirfarnar með tilliti til rangfærslna strax eftir að þeim lauk.

Hér á Íslandi hefur þetta sárlega vantað – það er eins og við lifum í stjórnmálaveruleika þar sem hægt er að teygja og toga sannleikann. Til dæmis virðist endalaust vera hægt að rífast um skattahækkanir – hvenær þær eru raunverulegar og hvenær ekki. Í því tilliti urðu náttúrlega ákveðin þáttaskil þegar Þjóðhagsstofnun var lögð niður –niðurlagning hennar var náttúrlega af ásettu ráði, markmið þáverandi stjórnarherra var að geta sjálfir skammtað opinberan sannleika í lýðinn.

En hér er viðtalið við Kristin:
Stórbrotið Skýjakort

Cloud Atlas er mynd sem var beðið með eftirvæntingu. Brotin sem höfðu sést úr henni voru svo ólík því sem er boðið upp á í kvikmyndahúsum.

Myndin veldur ekki vonbrigðum. Hún er stór í sniðum og hugsun – þarna eru sagðar margar sögur sem tengjast með ýmsum hætti, aðallega þó þannig að í hverri sögu er einhver að skoða söguna sem gerist á undan í tíma. Annars er hlaupið á milli tímabila, allt frá sögu sem gerist í Kyrrahafi á 19. öld til sögu sem gerist einhvers konar eftirheimsslitaframtíð.

Það tengir svo sögurnar saman að sömu leikararnir koma fyrir aftur og aftur í mismunandi gervum.

Þetta er löng mynd, næstum þrír tímar. En manni leiðist ekki eitt andartak. Þetta er djörf tilraun í kvikmyndagerð, það er mikil spenna í því hvernig frásögnin er uppbyggð – og myndrænt er hún veisla fyrir augað. Myndin situr líka eftir í manni, maður er lengi að velta fyrir sér atriðum í henni, tengingum og hugmyndum.

Svo er það gaman að einstöku sinnum komi bandarískar stórmyndir sem eru ætlaðar fyrir fullorðið fólk, en ekki smekk 14-18 ára unglingspilta. Á síðustu árum hefur hugmyndaleysið í Hollywood verið svo algjört að mest er leitað í teiknimyndasögur, þær hafa verið endurgerðar í gríð og erg, enda er það auðvelt á tíma tölvutækni. Það kveður svo rammt að þessu að tekist hefur að telja jafnvel fullorðnu fólki trú um að myndir eins og Batman séu kvikmyndalist.

Það er svo ánægjulegt að um helgina var líka frumsýnd önnur kvikmynd sem virðist afar forvitnileg, Argo, mynd Bens Affleck, sem gerist á tíma írönsku byltingarinnar árið 1980.
Hvernig er þetta hægt?

Ég setti inn þessa stöðu á Facebook um daginn, fékk mikil viðbrögð:

„Var að skoða stöðuna á húsnæðislánunum, hvernig er þetta hægt? Og mörg hundruð gjalddagar eftir – maður á ekki neitt! Þær eru dýrar þessar 18 milljónir sem það var í upphafi.“

Maður finnur hvernig verðbólgan geisar áfram – matvælaverð hefur hækkað geigvænlega á þessu ári. Krónan hefur sigið aftur. Og skuldirnar hækka stöðugt.

Nú er talað um nauðsyn þess að fara í alls konar framkvæmdir til að örva hagkerfið – það mun líka skila sér í aukinni verðbólgu.

Þetta er innbyggt í kerfið hjá okkur.

Það er sagt að þurfi að bæta hagstjórnina, eitt viðkvæðið er að ef við getum ekki stjórnað gjaldmiðlinum okkar, þá getum við ekki stjórnað okkur sjálfum.

En er það endilega svo? Er þetta ekki bara klisja?

Íslenska krónan er eins og lítill korktappi í stóru hafi, nú er hún bundin höftum – en sveiflast samt. Það er líka sagt að þurfi ekki annað en einbeittan vilja til að afnema höftin – það hljómar líka eins og klisja þegar jafnvirði mörg hundruð milljarða króna leita út úr hagkerfinu – í erlendum gjaldeyri.

Við þurfum að fá betri samanburð: Við þurfum að vita miklu betur hvað það kostar fólk í nágrannalöndum að eignast húsnæði, hver vaxtabyrðin er, hvað tekur langan tíma að greiða niður lánin – og hvort fólk veit ekki nokkurn veginn hvað það þarf að borga þegar það tekur lán?
Viðtalið við Stallman

Hér er viðtalið við Richard Stallman úr Silfri Egils í gær.
Úlfar um Kristin Má og Stallman

Ég bendi á þennan pistil sem Úlfar Þormóðsson rithöfundur skrifar í framhaldi af tveimur viðtölum í Silfri Egils í dag, við Kristin Má Ársælsson og Richard Stallman.

Pistill Úlfars hefst með svofelldum orðum:

„Það var magnað að hlusta á forvígismann Lýðræðisfélagsins Öldu, Kristinn Má Ársælsson í Silfri Egils rétt í þessu. Og ánægjulegt. Hugmyndir þær sem hann reifaði um breytt og dýpra lýðræði eru með því athyglisverðasta sem heyrst hefur um frelsið í langan tíma. Það væri sannarlega þess virði fyrir stjórnmálamenn og hreyfingar þeirra að sækja fundi Öldu og fyrir stjórnmálaflokka að fá talsmenn hennar til þess að skýra hugmyndir sínar fyrir félagsmönnum , ræða þær og tileinka sér. Það myndi tvímælalaust auka lýðræðið og stórbæta stjórnmálin

Sjálfum fannst mér einnig merkilegt að hlusta á það sem Richard Stallman hafði að segja um einkaréttinn í sama Silfri, en Stallman var kynntur til sögunnar sem talsmaður frjáls hugbúnaðar í heiminum. Orð hans staðfestu fyrir mér að sömu hugmynd lýstur einn í dag og annan á morgun þótt að á milli þeirra séu mörg hundruð mílur og án þess að þeir viti hver af öðrum. Það vill svo til að ég hef verið að velta fyrir mér að undanförnu hversu óþarfur, eða réttara sagt, hversu mikill dragbítur einkarétturinn er á frelsið og velferðina. Ég var svo sem ekki kominn mikið lengra í þankanum en að leggja fyrir mig spurningar líkar þessum: Er eitthver glóra í því að einstaklingur eða risafyrirtæki hafi einkarétt á því að framleiða lyf sem bjarga lífi, veiða fisk eða sauma föt í ákveðnu sniði? Er eitthvert vit í því að sá sem fyndi ráð til þess að eyða krabbameini á byrjunarstigi ætti þaðan í frá einkarétt á hugmyndinni? Erum við ekki saman í þessu?“

Haldið áfram að lesa hérna.
Silfrið í dag

Eins og áður er komið fram verður Richard Stallman, helsti talsmaður frjáls hugbúnaðar í heiminum, gestur í Silfri Egils í dag.

Í þáttinn kemur einnig Kristinn Már Ársælsson, en hann starfar í Lýðræðisfélaginu Öldu. Félagið beitir sér fyrir breytingum á stjórnmálakerfinu – í lýðræðisátt.

Í upphafi þáttar verður farið yfir fréttir vikunnar, prófkjör og framboðsmál með Sigríði Dögg Auðunsdóttur, Karli Pétri Jónssyni, Andrési Jónssyni og Þóru Kristínu Ásgeirsdóttur.
Seðlabankinn hamlar nauðasamningum

Mikið er rætt um útgreiðslur úr þrotabúum gömlu bankanna þegar nauðasamningum lýkur.

Í gær sendi Steinunn Guðbjartsdóttir, formaður skilanefndar Glitnis, frá sér tilkynningu um að ekki sé hægt að kára nauðasamninga á þeim tíma sem áætlað var – ekki verður betur séð en að ástæðan séu orð sem Már Guðmundsson seðlabankastjóri lét falla í Silfri Egils í lok október:

„Nýlega ræddi Már Guðmundsson seðlabankastjóri í íslenskum fjölmiðlum um nauðsynlegar forsendur sem þyrftu að vera fyrir hendi til þess að Seðlabanki Íslands gæti gefið samþykki fyrir nauðasamningi vegna Glitnis hf. Í kjölfarið hefur slitastjórn Glitnis leitast við að ganga úr skugga um áhrif þessa á þau tímasettu markmið sem tilkynnt hafa verið varðandi framlagningu nauðasamnings.

Ljóst er af þeim viðræðum, sem hafa átt sér stað, að ekki verður unnt að ná áður settu markmiði í desember 2012. Enda þótt slitastjórn Glitnis vinni áfram að því að undirbúa nauðasamning er ekki unnt eins og stendur að tilkynna kröfuhöfum um nýja dagsetningu vegna ýmissa óvissuþátta.

Slitastjórn vonast til þess að geta veitt kröfuhöfum nánari upplýsingar á næsta opna fundi kröfuhafa, sem er 29. nóvember næstkomandi á Hilton Nordica Hóteli í Reykjavík kl. 10 árdegis.“

Hér er svo frétt frá Bloomberg fréttastofunni í gær þar sem segir að Alþingi muni styðja Seðlabankann ef hann kýs að stöðva nauðasamninga. Skilanefndir voru undanþegnar gjaldeyrishöftum frá því þau voru sett strax eftir hrun og fram í mars á þessu ári. Þá þótti einsýnt að nauðsynlegt væri að herða höftin. Þar eru þó undanþágur sem lúta að erlendri mynt sem er á reikningum föllnu bankanna í útlöndum og erlendri mynt sem er á reikningum í Seðlabanka.

En eins og staðan er – ja, þá er ekki líklegt að höftin séu á förum.
Partur af kerfinu

Hvað sem líður stjórnarskrármálum – allt það ferli er ekki hafið yfir gagnrýni – þá hefur verið mjög rík krafa í samfélaginu undanfarin ár um beinna lýðræði og persónukjör.

Þetta er reyndar ekki sér-íslenskt fyrirbæri – slíkar hugmyndir eru mjög á döfinni víða um heim.

Það er misskilningur að halda að þetta komi einungis frá vinstri væng, Styrmir Gunnarsson er einn þeirra sem hefur talað lengst fyrir beinu lýðræði á Íslandi.

Atkvæðagreiðslurnar tvær um Icesave voru náttúrlega dæmi um beint lýðræði í praxís – það sem var kannski minna lýðræðislegt við þær var að það hvort þær yrðu yfirleitt haldnar var háð duttlungum eins manns, forseta Íslands. Samkvæmt nýjum stjórnarskrárdrögum á ákveðin hlutfallstala kjósenda að geta krafist þjóðaratkvæðis. Það fyrirkomulag býður náttúrlega upp á meira samræmi – þjóðaraatkvæðagreiðslur fara þá ekki bara eftir því hvernig stendur í bólið hjá forseta. Næst gætum við til dæmis fengið forseta sem vill engar þjóðaratkvæðagreiðslur.

Í gær var haldinn í Háskólanum fundur um stjórnarskrármál. Þar kom í ljós að tveir af helstu stjórnmálafræðiprófessorum Íslands er mikið á móti beinu lýðræði – og í raun einnig auknu persónukjöri sem líka hefur verið krafa um. Persónukjörið er viðleitni til að losa um þau ógurlegu flokksbönd sem tíðkast á Íslandi.

En prófessorarnir eru alveg á móti þessu. Það er eins og þeir séu búnir að rýna svo mikið í gamla kerfið að þeir séu orðnir partur af því.
Dýrt Íslandsálag

Hér í þessari ályktun stjórnar Viðskiptaráðs segir að svokallað Íslandsálag, sem stafar af íslensku krónunni, sé jafndýrt á ári og rekstur heilbrigðiskerfisins – um 150 milljarðar króna. Það er líka álíka mikið og kostnaðurinn af Icesave II.
Hálf fréttin

Í fréttum segir að Ólafur Ragnar Grímsson hafi fundað með „hópi manna“ sem hafi áhyggjur af stöðu þjóðarbúsins vegna nauðasamninga föllnu bankanna.

Þetta er náttúrlega ekki nema hálf frétt – við þurfum að vita hvaða menn þetta eru.

Sagt er að skorað hafi verið á forsetann að beita sér fyrir því að nauðasamningar verði ekki samþykktir.

Það er ekki beint í verkahring Ólafs Ragnars.

Þess má geta að Már Guðmundsson seðlabankastjóri var í viðtali í Silfri Egils fyrir tæpum hálfum mánuði – og þar ræddi hann þessi mál ítarlega.

Viðtalið má sjá með því að smella hér.
Richard Stallman í Silfrinu – tölvufrelsi eða tölvufjötrar

Richard Stallman er helsti boðberi tölvufrelsis í heiminum. Hann er ódeigur við að gagnrýna auðfyrirtæki sem selja hugbúnað sem er varinn af höfundarrétti, einkaleyfum og alls kyns fjötrum. Hann er mjög gagnrýninn á menn eins og Steve Jobs og Bill Gates.

Stallman er sjálfur tölvuséní, menntaður frá Harvard, en síðan var hann við MIT, þar sem hann kynntist frelsinu sem ríkti á fyrstu árum tölvubyltingarinnar.

Stallman verður gestur í Silfri Egils á sunnudaginn.