arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þjóðverjar eru ekki á netinu – Hringurinn og 1984

Það verður því miður að segjast eins og er að kvikmynd sem gerð er eftir skáldsögu Dave Eggers, The Circle, er ekki nógu vel heppnuð. Hún er frekar stirðbusaleg, ekki vel leikin, og persónurnar hreyfa lítið við manni. Það er dálítið sorglegt, því þetta hefði getað verið mikilvæg mynd.

Bæði bók og mynd hafa áríðandi erindi. Þetta er mjög pólitískt verk. The Circle er dystópía sem kom út í bókarformi árið 2013. The Circle sögunnar er stórfyrirtæki á borð við Facebook og Google, fágað á yfirborðinu en með óheyrileg völd. The Circle er í raun búið að taka yfir allar hliðar mannlegs atferlis á internetinu – og þegar sagan hefst er fyrirtækið að koma því í kring að kosningar verði haldnar í gegnum vef fyrirtækisins. Þannig eru heimsyfirráðin fullkomnuð.

Nær allir Bandaríkjamenn eru sagðir vera á The Circle og auga þess er alsjáandi. Það er búið að telja fólki trú um að það sé óeðlilegt að hafa leyndarmál eða eitthvað að fela – eða vilja bara vera út af fyrir sig. Hin eðlilega hegðun í samfélaginu sé að vera alltaf með allt opið og sýnilegt á netinu.

Það sem er náttúrlega ógnvekjandi er að þetta er ekki svo ýkja langt frá þeim veruleika sem er að verða til. Yfirmennirnir hjá Circle kunna að tala um lýðræði og mannréttindi og allt yfirbragð fyrirtækisins er mjög hip og kúl – en að baki býr taumlaus græðgi og valdafíkn.

Þetta er 1984, bara miklu fágaðra og ísmeygilegra. Svona er hugmyndaheimurinn.

Ég rakst svo á þetta stöplarit á vef Viðskiptablaðsins. Leyfi mér að birta það. Þetta sýnir annars vegar útbreiðslu internetsins í vestrænum ríkjum og hins vegar notkun félagsmiðla. Ísland er ekki með, en það er öruggt að við værum þarna í hæstu hæðum. Það er hins vegar merkilegt að sjá Þýskaland. Samkvæmt þessu eru Þjóðverjar lítið á félagsmiðlunum. Samt tekst þeim að vera leiðandi þjóð í iðnaði, tækni og útflutningi – eitt forysturíki heimsins og að mörgu leyti fyrirmyndarsamfélag.
Þorgerður Katrín og Jón Gunnarsson ósamhljóma um Borgarlínu

Það er ekki ýkja mikill samhljómur milli Jóns Gunnarssonar samgönguráðherra og Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í skipulagsmálum höfuðborgarsvæðisins.

Í Morgunblaðinu í dag birtist þessi frétt þar sem Jón Gunnarsson talar um að engin framlög séu áætluð til uppbyggingar Borgarlínu, en sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu sem standa að Borgarlínunni gera ráð fyrir ríkisframlagi. Jón talar fyrir annarri stefnu sem felst í uppbyggingu stofnbrauta og mislægra gatnamóta.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er ekki lengi að bregðast við orðum samráðherra síns. Hún setur eftirfarandi texta inn á Facebook og segir að Borgarlínan gegni lykilhlutverki í framtíð samgangna á höfuðborgarsvæðinu.

Stjórnarsáttmálinn er skýr hvað samgöngumálin varðar en þar segir

„Lögð verði áhersla á gott samstarf við sveitarfélög um allt land við uppbyggingu samgöngumannvirkja í samræmi við þarfir íbúa. Skoðaður verði möguleiki á samstarfi við sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu um „Borgarlínu“.“

Á sama tíma og það er sjálfsagt að skoða mismunandi sviðsmyndir þá má öllum vera ljóst að núverandi stofnbrautakerfi er sprungið og fáar lausnir aðrar í sjónmáli en að ráðast í stórfellda uppbyggingu almenningssamgangna. Borgarlínan gegnir þar lykilhlutverki. Það er ekki síst af umhverfisástæðum en í gær skrifuðum ég, Björt Ólafsdóttir umhverfisráðherra, Bjarni Benediktsson forsætisráðherra, Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra, Jón Gunnarsson samgönguráðherra, Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir ferðamálaráðherra undir samstarfsyfirlýsingu um gerð aðgerðaáætlunar gegn loftslagsbreytingum sem á að vera tilbúin fyrir áramót. Loftslagsváin er stóra málið og við stjórnmálamenn þurfum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að leysa vandann. Sjálf trúi ég síðan ekki öðru en að þingmenn Suðvesturhornsins geti sameinast um uppbyggingu Borgarlínu.

Í nýsamþykktu og þverpólitísku Svæðisskipulagi Höfuðborgarsvæðisins má finna einfalda skýringarmynd um vöxt höfuðborgarsvæðisins síðustu áratugi. Hún talar sínu máli og segir okkur svart á hvítu að við getum ekki haldið áfram á sömu braut. Landrými til uppbyggingar er takmörkuð auðlind og fyrir alla þá sem búa í nágrannasveitarfélögum Reykjavíkur er lykilatriði að draga úr bílaumferð og stytta þannig lengdir ferða, en síðustu áratugi hefur bílaumferð vaxið hlutfallslega meira en íbúafjöldi með vel þekktum afleiðingum.

Þeirri þróun þarf að snúa við.

Þetta er skýringarmyndin sem Þorgerður Katrín nefnir í texta sínum. Vöxtur höfuðborgarsvæðisins síðan 1985.
Aldrei fleiri útlendingar í vinnu á Íslandi – og aldrei fleiri Íslendingar að störfum

Það eru merkilegar upplýsingar um íslenskt samfélag sem koma fram í svonefndu Morgunkorni Íslandsbanka. Yfirskrift pistilsins er Mikil spenna á vinnumarkaði. Þar má sjá að aldrei hefur viðlíka fjöldi erlendra ríkisborgara starfað á Íslandi og að jafnframt hefur atvinnuþátttaka aldrei verið jafn mikil í marsmánuði og þeim síðasta. Stærsta skýringin er auðvitað hinn mikli uppgangur í ferðaþjónustu og meðfram því vöxtur í byggingaiðnaði.

Hér er graf sem birtir fjölda erlendra ríkisborgara hér á landi.

Í greiningunni frá Íslandsbanka segir um þetta:

Þessi mikla fjölgun erlendra ríkisborgara á íslenskum vinnumarkaði er til marks um hversu sveigjanlegur hérlendur vinnumarkaður er. Óhætt er að fullyrða að hinn hraði vöxtur jafn vinnuaflsfrekrar atvinnugreinar og ferðaþjónustu hefði ekki verið mögulegur nema fyrir verulegan vöxt á innfluttu vinnuafli. Að sama skapi væri væntanlega launaskrið, og þar með innlendur kostnaðarþrýstingur og verðbólga, umtalsvert meira í hagkerfinu öllu ef ekki hefði komið til þessarar aukningar á innfluttu vinnuafli. Það má færa rök fyrir því að sveigjanleiki vinnumarkaðar hér á landi hafi stuðlað að kaupmáttaraukningu með því bæði að liðka fyrir aukinni öflun útflutningstekna í ferðaþjónustu, sem hefur leitt til verulegrar styrkingar krónu, og með því að draga úr innlendum verðbólguþrýstingi þrátt fyrir hraða hækkun samningsbundinna launa síðustu misseri.

Og svo er það atvinnuþáttakan. Þar er byggt á tölum sem koma frá Hagstofunni, atvinuþáttakan mælist samkvæmt þessu 84,9 prósent. Það kemur líka fram að vinnustundum í hagkerfinu fjölgar um 8,4 prósent milli ára í mars. Og um leið kemur í ljós að atvinnuleysi er ekki nema 1,7 prósent í mars, en tekið er fram að hlutfall atvinnulausra sé yfirleitt lægst í júlí. Reyndar er ljóst að þegar horft er til fjölgunar erlendra starfsmanna er ekkert atvinnuleysi á Íslandi – þvert á móti er gríðarleg eftirspurn eftir vinnuafli.
Nei, UKIP er sprelllifandi

Þessa fyrirsögn les maður í breska blaðinu Independent. UKIP er dautt. Og einhver sem deildi þessu á netinu hefur skrifað „loksins“. UKIP fór mjög illa út úr sveitarstjórnakosningum í Bretlandi í gær.

En í raun er þetta alrangt. UKIP er sprellifandi. Það náði að taka yfir einn stærsta og sigursælasta stjórnmálaflokk í víðri veröld, sjálfan breska Íhaldsflokkinn. Íhaldsflokkuirnn hefur nú í flestum greinum tekið upp stefnu UKIP:

Geri aðrir betur!
Hvatt til aðgerða gegn einokun Facebook, Amazon og Google

The Economist skrifar í leiðara að upplýsingar séu orðnar verðmætasta vara í heimi. Líkir henni við olíuna á árum áður. Economist er eitt höfuðrit markaðshyggjunnar í heiminum er leggur til að ríkisstjórnir láti til skarar skríða gegn risunum í upplýsingatækni eins og Google, Amazon, Facebook, Apple og Microsoft.

Blaðið segir að ekki dugi að nota gamlar aðferðir við að sporna gegn hringamyndun, líkt og voru notaðar gegn olíufélögum á tíma Teddys Roosevelts forseta – það er frægasta dæmi sögunnar. En það þurfi að sporna við hinni mikli upplýsingasöfnun þessara fyrirtækja og hvernig þau geta notað upplýsingarnar. Í krafti þeirra geta þau deilt og drottnað og til dæmis verið fljót að komast á snoðir um ný fyrirtæki sem geti ógnað þeim – og keypt þau upp þegar hentar. Þannig minnka í raun möguleikar nýrra aðila til að komast inn á þennan markað.

Stærð þessara fyrirtækja er löngu orðin ógnvekjandi. Þau virðast algjörlega óstöðvandi og gróðinn af þeim er gríðarlegur. Amazon nær helmingi af því fé sem er eytt í netverslun í Bandaríkjunum, Google og Facebook tóku til sín nær alla aukningu sem varð í auglýsingum á netinu í Bandaríkjunum í fyrra.

The Economist segir að ríkisstjórnir verði að bregðast skjótt við ef þær vilji ekki að upplýsingatækninni verði stjórnað af fáeinum risafyrirtækjum. Eitt af því sem þurfi meðal annars að vera skýrt sé hversu miklar upplýsingar þessi fyrirtæki eiga um viðskiptavini sína og hvernig þær séu notaðar.
Þegar Filippus fræddist um dekk

Það er nokkuð til marks um fásinnið sem var hér á Íslandi að það þóttu gríðarleg tíðindi þegar spurðist út að Filippus hertogi af Edinborg, eiginmaður Bretadrottningar, ætlaði að koma í heimsókn hingað 1964. Frá þessu var sagt í blöðum og birtust stórar greinar um hann mörgum mánuðum fyrir heimsóknina til að hita upp.

Ég man eftir að hafa verið þarna niðri í bæ sem barn, hef ekki verið nema fjögurra ára, minnir að barnfóstra sem passaði mig og systur mína hafi farið með okkur. Prinsinn kom fram á svalir Alþingishússins og veifaði til mannfjöldans. Blöðin voru undirlögð, hér forsíða Morgunblaðsins 1. júní 1964.

Filippus drottningarmaður, eins og hann var oft kallaður, hefur lengstum virkað eins og besti karl, en reyndar nokkuð seinheppinn. Það eru til heilu síðurnar á netinu um vandræðalega hluti sem hann hefur sagt og gert. Sumt af því virkar reyndar dálítið hrokafullt og yfirstéttarlegt, en það er líka stundum bráðfyndið.

Filippus var hávaxinn og nokkuð glæsilegur, kominn af aðalsættum sem voru meðal annars frá Grikklandi og Danmörku (annars eru þetta mikið til Þjóðverjar í bresku konugsættinni), nafn ættar hans er Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

Það var sagt að á sínum tíma hefði hann verið fenginn til að kynbæta konungsslektið. Mönnum leist ekkert á blikuna eftir bræðurna Eðvarð VIII og Georg VI sem báðir þóttu fjarska vitlausir og var jafnvel talað um úrkynjun í því sambandi. En Filippus Mountbatten var sérstaklega valinn til að giftast hinni ungu prinsessu, Elísabetu. Það hjónaband hefur enst síðan 1952.

Filippus kom nokkuð oft hingað eftir fyrstu heimsóknina. Hér komst á kreik sú saga að hann væri mjög hrifinn af pönnukökum og því voru honum gefnar pönnukökur í hvert skipti sem hann kom til Íslands. Þetta er af forsíðu DV frá 1994.

Mér var eitt sinn sögð saga af því þegar þau hjónin komu hingað einu sinni. Það var víst nokkuð erfitt að halda uppi samræðum við Elísabetu, hún gaf ekki mikið færi á slíku. Hann var hins vegar hinn líflegasti í boði sem var haldið fyrir Breta sem búa á Íslandi. Þar hitti hann kannski fólk af því tagi sem hann rekst ekki oft á, meðal annars mann sem vann á dekkjaverkstæði. Filippus mun hafa verið mjög áhugasamur um það og átti langt samtal við hann um dekk.

Filippus er ennþá á lífi, eins og flestir vita, 95 ára gamall. En það var tilkynnt í Buckinghamhöll að nú ætlaði hann að hætta að mæta við opinber tækifæri.
Theresa May og frönsku kartöflurnar

Theresa May er að reka nokkuð sérstæða kosningabaráttu. Hún vill ekki mæta pólitískum andstæðingum sínum í sjónvarpi. Það hefði maður eiginlega haldið að væri nokkurs konar skylda í lýðræðisríki – valdamenn eiga varla að geta valið um slíkt.

Hún sagðist ætla að færa baráttuna út til fólksins, hitta það í eigin persónu. Þetta hefur þó aðallega verið í formi funda þar sem fær að koma sérvalið fólk – öruggir stuðningsmenn hennar og Íhaldsflokksins sem trufla hana ekki.

Á einum stað stóð að þetta væri ekki kosningabarátta heldur krýning. En svo næst mynd af Theresu May eins og þessi hér. Það getur oft verið býsna ankanalegt þegar fólk sem er laust við að vera alþýðlegt reynir að vera það.

May gerist nú býsna þungorð í garð Evrópusambandsins. Hún ásakar það um að reyna að hafa áhrif á úrslit kosninganna. Það er vissulega svo að oft gefur það góða raun í stjórnmálum að taka sér stöðu gegn utanaðkomandi óvinum, sýnast harður og útmála hvað þeir séu skelfilegir. Thatcher tókst meira að segja að gera sér mat úr hinu bjánalega Falklandseyjastríði. May nýtur stuðnings fjölmiðla eins og Daily Mail sem láta eins og þeir sem vilja hafa vaðið fyrir neðan sig í samningum við ESB séu landráðamenn.

May nýtur þess að Verkamannaflokkurinn er í tætlum undir forystu Jeremys Corbyn. Hann hefur reynst einhver lánlausasti formaður Verkamannaflokksins frá upphafi og aldrei hefur verið neinn möguleiki á að hann sigraði í kosningum. Sumpart er það ráðgáta hvernig hann náði yfirleitt að verða formaður. Munurinn milli Íhaldsflokksins og Verkamannaflokksins er 19 prósentustig samkvæmt síðustu skoðanakönnun. Corbyn segir væntanlega af sér daginn eftir kosningar. Hann er samt til í að mæta alls staðar í kosningabaráttunni en May helst hvergi nema það sé þaulskipulagt af spunalæknum hennar.

Það breytir heldur þótt Theresa May reyni að forðast allt nema almennustu slagorð og virðist hafa afskaplega litla hugmynd um hvernig eigi að framkvæma loforðin um að hefja England aftur til vegs og virðingar við útgönguna í Evrópusambandinu – og skili í raun auðu í flestu sem lýtur að því að bæta hag almennings í landi þar sem ríkir meiri ójöfnuður en víðast í Evrópu.
Tvær hliðar á sama peningi og gat á milli

Marine Le Pen er sögð hafa sigrað Emmanuel Macron í kappræðum í sjónvarpi í kvöld, að minnsta kosti framan af, undir lokin kann hún að hafa farið yfir strikið. Hún sótti mjög hart að mótframbjóðandanum og kom honum í opna skjöldu með ófyrirleitni sinni. Í gær hélt hún ræðu sem hún hafði beinlínis stolið frá Francois Fillon, hún var full af hægri retórík, en þegar hún mætti í sjónvarpið sótti hún að honum með vopnunum sem hafa verið notuð gegn honum frá vinstri. Að hann sé bankamaður og hafi unnið fyrir Rothschild.

Það síðastnefnda er nokkuð viðkvæmt að nefna i Frakklandi – þar er löng saga gyðingahaturs og margir flokksmenn Le Pen hafa orðið uppvísir að slíku, meðal annars faðir hennar, Jean-Marie. Nöfn Rotschild og Soros eru svona eins og nútímaútgáfa af Skýrslum Síonsöldunga sem var mikið flaggað í upphafi síðustu aldar.

Það er svo spurning hvort þetta breytir einhverju um úrslitin í kosningunum á sunnudag. Macron virkaði óstyrkur undir árásum Le Pen og spurði á einum stað hvort hana vantaði sómakennd.

En það er merkilegt að hún skuli bergmála orðræðuna úr ysta vinstrinu. Þar er Jean Luc Mélanchon sem hefur ekki getað tekið af skarið og lýst yfir stuðningi við Macron. Þess verður vart að fylgismenn hans láta eins og enginn munur sé í raun á Macron og Le Pen, þau séu bæði jafn slæm. Þetta endurómar á sinn hátt umræðuna sem var um Trump og Clinton fyrir kosningarnar í Bandaríkjunum og við vitum hvernig það fór.

Það sannast kannski einu sinni enn að ysta hægrið og ysta vinstrið eru tvær hliðar á sama peningi og það þarf bara að bora lítið gat til að komast á milli.

Árni Snævarr sem fylgist með kosningunum í París skrifar:

Vinstri-sósíalistar í Frakklandi og víða um heim virðast vera að falla í sömu gryfju og kommúnistar í aðdraganda valdatöku Hitlers. Þá létu kommúnistar nasista í friði eða jafnvel aðstoðuðu þá, en hömruðu í staðinn á jafnaðarmönnum sem þeir kölluðu sósíalfasista.Eini árangur þeirra er að sundra vinstrimönnum og koma öfgasinnuðum hægriöflum til valda. Nú situr Marine Le Pen í franska sjónvarpinu og endurtekur orðræðu Mélenchon til að koma höggi á Macron – og skiptir litlu þó hún hafi stælt hægrimanninn Fillon í gær.
Hvenær er „öruggt“ fyrir börn að fá snjallsíma?

Ég er með snjallsíma og nota hann of mikið. Mest í einhverja þarfleysu. Ráf um Facebook. Stundum er þetta gagnlegt, og þá fyrst og fremst til að halda utan um sjónvarpsþáttagerð. En mestur tíminn sem fer í snjallsímann er alveg glataður – ég veit að þetta er vitleysa. Þetta hefur líka vond áhrif að mörgu leyti, einbeitingin minnkar og mér finnst eins og minninu hraki þegar ég er mikið í þessum tækjum.

Í ellinni mun maður ekki orna sér við minningarnar um allan tímann sem maður eyddi á netinu.

Ég á kláran son sem er 15 ára og kærir sig ekki um snjallsíma. Hann hefur lítinn áhuga á samskiptamiðlum – langar ekki sérstaklega til að fylgjast sífellt með því sem aðrir eru að segja eða gera. Það finnst mér á vissan hátt aðdáunarvert. Hann er sjálfum sér nægur. Fyrir vikið tekst honum sérlega vel að einbeita sér að hlutum sem hann hefur áhuga á, einkum tónlist.

Tölvumilljarðamæringurinn Bill Gates segir að börn eigi ekki að fá snjallsíma fyrr en þau eru fjórtán ára. Hann á sjálfur börn og segir að þau fái ekki síma fyrr. Þetta hjómar skynsamlega. Snjallsímar eru öflug tæki. Síma- og tölvufyrirtæki eru með her manna í vinnu til að finna út hvernig er hægt að festa okkur þarna inni. Og eins og oft þá eru varnirnar ekki miklar hjá börnum.

Fjórtán ára er viðmið Bills Gates. Á þeim aldri eru flest börn sennilega farin að suða um snjallsíma, og foreldrarnir láta undan. Við gætum líka hugsað okkur að viðmiðið væri sextán ára – máski er það óframkvæmanlegt. En nógu eru símarnir og samskiptamiðlarnir ágengir núna – og það á sennilega bara eftir að versna.
Daufur 1. maí en styttist í opnun Costco

Það var ekki sérlega margt fólk í bænum á 1. maí, ég hef búið lengi í og við Miðbæinn og man varla eftir fámennari baráttudegi verkalýðsins. Það rigndi líka rosalega, akkúrat meðan útidagskráin stóð yfir gerði skýfall. Það voru fáir á fundinum á Ingólfstorgi og enn færri á fundinum á Austurvelli.

Það voru heldur ekki margir á stofnfundi Sósíalistaflokksins. Kannski brenna málefnin á mörgum en þeir létu ekki sjá sig.

Hins vegar verður gríðarleg alþýðuhátíð 23. maí næstkomandi. Þá opnar verslun Costco í Garðabænum. Það er búist við ógurlegu fjölmenni, gæti vel hugsast að allt verði brjálað.

Vonandi eiga þeir nægar vörur að selja og vonandi verður enginn fyrir vonbrigðum.
Þegar Jónas frá Hriflu fór í borgina

Frá því er greint á forsíðu Fréttablaðsins í dag að „hátt settir“ menn innan Framsóknar vilji að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson „fari í borgina“, eins og það heitir, bjóði sig fram fyrir hönd flokksins í borgarstjórnarkosningunum næsta vor. Sigmundur svarar og segir:

Ég geri ráð fyrir að halda mig við landsmálin þótt mér þyki málefni borgarinnar líka mjög áhugaverð og gríðarlega mikilvæg.

Sigmundur aftekur þetta semsagt ekki með öllu. Hann er náttúrlega þekktur fyrir mikinn áhuga á arkitektúr og skipulagsfræðum og myndi ábyggilega koma vel nestaður í baráttuna í borginni. Þar er Sigmundur ekki ólíkur öðrum foringja úr Framsóknarflokknum, sjálfum Jónasi Jónssyni frá Hriflu. Sá setti mikið mark á borgina á valdatíð sinni.

En það vita færri að Jónas fór líka í framboð til borgarstjórnar í Reykjavík. Þetta var árið 1938 og Jónas búinn að missa talsverð ítök innan Framsóknarflokksins. Hann var geysilega umdeildur. Það kom þó ekki í veg fyrir að Jónas yrði settur í efsta sætið á lista Framsóknarmanna í borginni – hann sat þá líka á Alþingi.

Tök Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík voru þá orðin mjög sterk, en von Jónasar var eftirfarandi, skrifar Guðjón Friðriksson ævisagnaritari hans á Facebook:

Jónas var efstur á lista Framsóknarmanna 1938 og vonaðist til að ná oddastöðu í borgarstjórn. Það varð ekki af því Sjálfstæðismenn náðu meirihlutafylgi sem fyrr. Líklega hefðu engir hinna flokkanna verið hrifnir af að vinna með Jónasi, ef hann hefði náð oddastöðu, og enn síður að gera hann að borgarstjóra.

Allt kom fyrir ekki og Sjálfstæðisflokkurinn sigraði í kosningunum eins og alltaf í Reykjavík þar til árið 1978. En hér fyrir neðan er frétt úr Morgunblaði þess tíma sem sýnir tóninn í kosningabaráttunni.

Þess má svo geta að Jónas frá Hriflu var fæddur 1. maí – það var árið 1885.
Louisa Matthíasdóttir og horfna Skuggahverfið

Einhvern veginn finnst manni líklegt að það verði gríðarleg aðsókn á sýningu á verkum Louisu Matthíasdóttur sem opnaði á Kjarvalsstöðum í gær. Hún er ekki bara afar vinsæll listamaður og myndir hennar búa yfir einstökum þokka, heldur seljast verk hennar líka á hærra verði en flestra íslenskra myndlistarmanna.

Eitt af mótífum Louisu var Skuggahverfið í Reykjavík. Þetta var heldur lítils metið hverfi. Neðst við sjóin stóðu verksmiðjuhús en ofar var íbúðabyggð. Hún var eins og gjarnan í Reykjavík býsna lágreist, húsin voru flest úr timbri, en þau voru máluð í fjölbreyttum litum. Greinilegt er að Louisa hefur hrifist af litadýrðinni. En nú er lítið eftir af Skuggahverfinu gamla, þó lifir nokkuð eftir af því við Hverfisgötuna og Veghúsastíginn.

Þarna þótti ekki fínt að búa heldur, ekki fremur en við Njálsgötuna og Grettisgötuna. Nú eru þær ein helsta prýði bæjarins – um fáar götur er skemmtilegra að ganga, leiti maður að „týpískri“ Reykjavík þá er það á þeim slóðum.

Verksmiðjuhúsunum við Skúlagötuna var rutt burt, Völundi, Sláturfélaginu, Kveldúlfshúsunum. Mér er reyndar sagt að Guðrún Jónsdóttir arktitekt, sem var afar framsýn kona, hafi unnið að skipulagi þar sem gert var ráð fyrir að fella þau með einhverjum hætti inn í nýja byggð. En úr því varð ekki og við sitjum uppi með háhýsin neðst í Skuggahverfinu – það er heldur ekki eins og þetta sé heilleg samfella háhýsa, heldur er yfirbragðið undarlega tætingslegt.

Það var Ólafur Stephensen sem setti þessar myndir inn á Facebook. Þarna má sjá sýn Louisu Matthíasdóttur á Skuggahverfið. Á tveimur myndanna má þekkja Völundarhúsin með turninum sem var þekkt kennileiti.

Á þessari mynd er horft niður Klapparstíginn og þar sést líka í turninn á Völundi.

Hér er annað sjónarhorn, en aftur horft yfir Skuggahverfið og út á Sundin.
CRISPR – úr Silfrinu í dag

Silfrið í dag endaði á viðtali við Ernu Magnúsdóttur, sem er dósent í lífeinda- og líffærafræði við læknadeild Háskóla Íslands. Við ræddum um erfðavísindi, nánar tiltekið CRISPR. Þetta eru uppgötvanir sem þykja marka mikil tímamót, inngrip í erfðaefnið sem gæti verið hægt að nota gegn krabbameini og ýmsum erfðasjúkdómum, en hugsanlega líka til að eiga við fósturvísa, jafnvel þannig að börn verði hærri, gáfaðari eða með bláan auglit.

Framfarirnar í þessari grein eru mjög hraðar og álitamálin mörg og stór, ekki síst þau siðferðislegu. Jennifer Doudna, sem er einn af frumkvöðlum þessarar tækni, hefur kallað eftir tímabundnu banni við því að þessi tækni verði notuð. Þessi tækni gæti orðið mjög útbreidd, hún þykir ekki ýkja dýr miðað við margt á þessu sviði, og það gæti verið erfitt að hefta framþróun hennar.

Í þættinum nefndi ég hlaðvarp sem er mjög áhugavert í þessu sambandi. Erna taldi reyndar að sumt í því væri dálítið ýkjukennt, en ljóst er að þarna erum við hugsanlega að komast út á svið sem hingað til hefur verið í vísindaskáldskapardeildinni. Hlaðvarpið er úr vinsælum vísindaþætti sem nefnist Radiolab og er framleiddur af almenningsútvarpsstöðinni WNYC í New York.

Í þættinum er meðal annars rætt um möguleikann á að nota svokölluð genadrif til að breyta moskítóflugum þannig að þær hætti að bera malaríusmit. En slíkt gæti haft ýmsar afleiðingar. Erna hafði þó efasemdir um að slíkt væri alveg á næsta leyti.
40 ár að villast stutta leið

Hér er nokkuð skemmtileg mynd. Sagan er auðvitað margslungin og við skulum ekki gera lítið úr hvað gæti verið táknrænt í henni. Gyðingaþjóðin veður villu og svíma þar til hún finnur fyrirheitna landið – og á leiðinni verða uppákomur eins og smíði Gullkálfsins. Þar var að verki Aron – nú vinsælasta nafn á Íslandi – bróðir Mósesar. Og svo lentu Ísraelsmenn í átökum á leiðinni. En Móses sjálfur komst ekki alla leið.

En þetta er óneitanlega nokkuð vel í lagt, að villast í fjörutíu ár á leið sem er álíka löng og frá Reykjavík til Egilsstaða. (Odysseifur villtist í tíu ár um Eyjahafið sem er ekki mjög stórt en þó allmikið víðfemara.) Þegar þetta er sett upp á nútíma korti eins og það birtist á símaskjá er þetta pínu spaugilegt. En við nútímafólk eigum náttúrlega ekki alltaf að setja okkur á háan hest.

Ein uppástunga með myndinni hljómar svo:

Móses var karl og hefur örugglega ekki spurt til vegar.