Bréf um lélega bankamenn, völdunarsambönd og ábyrgð endurskoðenda

Frá sjónarhóli leikjafræðinnar

Ég ætla að leyfa mér að spá því að enginn muni axla ábyrgð á efnahagshruni þjóðarinnar, engum verði vikið úr starfi og enginn muni segja af sér. Ég held að annað sé óskhyggja.

Í leikjafræðum eru margar pælingar sem eiga vel við ástandið heima. En svona á máli leikmanna til einföldunar.

Ég tel augljóst að fyrsti embættismaðurinn sem ætti að taka pokann sinn sé yfirmaður Fjármálaeftirlitsins. Það segir sig eiginlega sjálft, nafn stofnunarinnar segir allt sem segja þarf. (Segjum til dæmis að yfirmaður Hafrannsóknarstofnunar hefði mælt með þorskkvóta svona tíu sinnum hærri en vísindamenn og sérfræðingar mæltu með, og að togaraskipstjórar og stjórnmálamenn hefðu þakkað þetta boð og þekkst. Segjum svo að nokkrum árum seinna væri þorskur horfinn af Íslandsmiðum. Yrði yfirmanni Hafró sætt eftir það. Vitaskuld ekki).

Manni skilst að Viðskiptaráðherra hafi boðvald yfir FME. En hann getur ekki rekið yfirmann FME, því þá setur hann fordæmi um að menn sem bera ábyrgð á hruninu verði að víkja. Sjálfur virðist Viðskiptaráðherra hafa sofið algjörlega á verðinum og pistlar hans um ágæti bankana svo seint sem í ágúst gera hann óhæfan til að gegna embætti. Viðskiptaráðherra yrði því að víkja strax ef af stað færi atburðarás þar sem menn yrði að axla ábyrgð á þætti sínum í hruninu. Yfirmaður FME er því valdaður í sínu embætti vegna þess að sá sem hefur vald til að reka hann er óhæfur sjálfur.

Sama máli gegnir um Forsætisráðherra og DO Seðlabankastjóra. Þeir valda hvorn annan eins og lýst er hér að ofan.

Þetta völdunarsamband á líka við um Viðskiptaráðherra og Utanríkisráðherra í ljósi þess að sá síðarnefndi sat sex krísufundi með stjórn Seðlabanka þar sem varað var við hruninu. Ekki verður séð að Utanríkisráðherra hafi brugðist við á ábyrgan hátt. Þvert á mót fór Utanríkisráðherra með PowerPoint sýningar um heiminn að telja fjárfestum (var einhver að tala um IceSave og Edge hneykslin) trú um hversu vel bankarnir stæðu.

Þannig verður krafa Utanríkisráðherra sem formaður Samfylkingarinnar um að Seðlabankastjóri víki heldur hol og innantóm. Hún ætti þá að vera sjálfri sér samkvæm og krefjast afsagnar Viðskiptaráðherra en til þess hefur hún væntanlega boðvald sem flokksleiðtogi. En þá beinist kastljósið að henni sjálfri. Hér er athyglisvert að í raun valdar Utanríkisráðherra óbeint þann Seðlabankastjóra sem krafinn er afsagnar.

Í pattsstöðu þar sem allir valda alla er eina leiðin til að koma einhverri hreyfingu á málin sú að eitthvað utanaðkomandi afl tekur í taumana. Þar gæti verið um tvennt að tefla, að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn krefðist uppstokkunar til dæmis í SÍ og FME, en þá gætu stjórnmálamenn þvegið hendur sínar og teldu sig ekki þurfa að víkja. Hin leiðin væri kosningar sem gætu fellt stjórnmálamenn eða stokkað upp forystusveitum.

Að ofansögðu verður augljóst að enginn af ofannefndum getur leyft hugmyndinni um kosningar að ná fram að ganga. Það er leiðinlegt fyrir mótmælendur á Austurvelli vissulega, en svona er nú einu sinni komið fyrir þjóðinni.

Til hamingju Ísland!

- - -

Asnalegar spurningar Keisers

Ég fann þátt sem heitir People & Power sem sýndur er á Al Jazeera þar sem

talað er um carry trade (vaxtamunaviðskipti) og þá eignarbólu sem geisaði

í heiminum. Það merkilega við þennan þátt er að Max Keiser fréttamaður

þeirra gerir Íslandi stór skil í þættinum og hálfpartinn gerir grín að

kæruleysinu í okkur og okkar mikilmanns brjálæði, nefnir þar sérstaklega

skýrslu sem Ásgeir Jónasson í Kaupþing gerði og tekur viðtal við hann sem

lætur mann fá rosalegan kjánahroll.

Þessi þáttur var sýndur í ágúst 2007 á Al Jazeera en ég veit fyrir víst að

hann var tekinn upp hér á landi í apríl 2007.

Lýsandi dæmi fyrir blindu okkar á bankamenn okkar er að einn nemandi við

hagfræðideild háskólans sagði mér að þegar hann sá þetta fyrir ári síðan

þá hneykslaðist hann á fréttamanninum og hans „asnalegu“ spurningum, þar

sannast hið forkveðna glöggt er gests augað.

Hér er linkurinn : http://www.youtube.com/watch?v=JjglR2KYz5o

- - -

Verstu bankamennirnir valdir

„Gross nefnir Richard Fuld, forstjóra bandaríska fjárfestingarbankans

Lehman Bros. og James Cayne, forstjóra fjárfestingarbankans Bear

Stearns, en báðir þessir bankar fóru í þrot. Hins vegar hafi Bear og

Lehman ekki verið venjulegir bankar heldur vogunarsjóðir sem tengdust

fjárfestingarbankastarfsemi. Þá hafi almenningur ekki þurft að blæða

vegna gjaldþrots þessara fyrirtækja.“

http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/12/02/verstu_bankamennirnir_valdir/

Nokkuð augljóst að íslensku bankastjórarnir voru ennþá verri. Og

ennþá hrokafyllri.

- - -

Verðtrygging – vistarbönd íslensks samfélags

Ég tók húsnæðislán hjá ÍLS fyrir rúmum tveimur árum auk svokallaðs hattaláns frá Sparisjóði. Afborgun af ÍLS var um 73.000 á mánuði og hattaláninu um 75.000. Í dag er afborgun af ÍLS láninu 90.000 og hattaláninu 124.000. Verðbætur á ÍLS lánið eru orðnar um 4 milljónir og á hattaláninu um 1,5 milljón.

Haldi ég þessu til streitu munu afborganir halda áfram að hækka og verðbæturnar sömuleiðis þar til engin leið er fyrir mig eða mína líka að greiða af þessum lánum þrátt fyrir góðan vilja.

Þegar ég hef leitað til ÍLS og Sparisjóðsins hafa mér boðst kostir sem felast í því að lengja lánstímann upp í allt að 70 ár eða að nýta svokallaða Greiðslujöfnun. Í hvoru tilfelli myndi það lækka mánaðarlega greiðslubyrði hjá mér um 10.000 krónur en hefur engin áhrif á verðbætur sem bætast við lánið. Reyndar hefur Greiðslujöfnunarleiðin neikvæð áhrif á verðbæturnar til lengri tíma.

Mér persónulega er illa við svona leiðir þar sem í þeim felst engin lausn auk þess sem engin leið er fyrir venjulegt fólk að skilja hvernig Greiðslujöfnunarleiðin er reiknuð út eða hve lengi hún á að vara og hvaða áhrif hún hefur til lengri tíma litið.

Í dag er svo komið að 75% minna tekna fer í að greiða af íbúðarlánum og allt mitt eigiðfé í íbúðinni er brunnið upp vegna verðbóta. Í næsta mánuði bætast yfir 200.000 krónur á höfuðstól lánanna í formi verðbóta og innan tíðar er eigið fé mitt í íbúðinni orðið neikvætt. Þar fyrir utan er spáð allt að 40% lækkun á fasteignaverði og því er engin leið fyrir mig að vita hvert raunverulegt verðmæti „eignarinnar“ er.

Ég vil búa áfram í íbúðinni eða að minnsta kosti hafa val um það hvernig ég ráðstafa eignum mínum í framtíðinni. Ef ég legg kalt mat á hlutina þá sé ég þetta á þann hátt að það er tilgangslaust fyrir mig að greiða í dag af lánum sem fyrirsjáanlegt er að ég hafi ekki ráð á að greiða eftir 3 – 6 mánuði í kjölfar frekari hækkana. Þetta væri kannski hægt ef viðskiptabankinn minn væri ekki á hausnum og gæti veitt einhverjar lausnir eða væri tilbúinn til að taka hluta af áhættunni á sig með lægri vöxtum eða hreinlega afskriftum hluta skuldanna. En því er ekki að heilsa. Þeir svara ekki einu sinni í símann.

Það að hætta að greiða er því bara ein leið alveg eins og Greiðslujöfnun eða lenging lánstíma sem ég hlýt að velta fyrir mér í þessari stöðu.

Ef ég væri fyrirtæki eða ennfrekar BANKI væri ég löngu kominn í greiðslustöðvun og búinn að skipta um kennitölu. En það er víst ekki í boði heldur.

Í mínum huga er verðtrygging rangnefni þar sem hún er í eðli sínu ekkert annað en þrælahald íslensks samfélags. Verðtrygging er í raun Vistarbönd nútímans og sér til þess að fólk i minni stöðu mun aldrei eignast neitt.

Ég viðurkenni það að ég tók þessi lán og ég gekkst undir þá skilmála sem því voru bundnir. Þá var verðbólgan 4% og starfsmenn í bönkunum hringdu reglulega til að bjóða íbúðalán og allskyns tilboð. Nú er verðbólgan 17% og þeir svara ekki í símann.

Ég vil borga og standa í skilum en í því tilfelli þurfa stjórnvöld og lánastofnanir að mæta mér með raunverulegar lausnir.

- - -

Pæling um Geir, Davíð og hvernig það er að kjósa Sjálfstæðisflokkinn

Ég er fæddur inn í Flokkinn. Pabbi sálugi var grjótharður sjalli, vann á Keflavíkurvelli og mamma kaus aldrei annað, né allt hennar fólk. Þannig að þegar ég fór fyrst að kjósa á áttunda áratugnum gekk ég stoltur í kjörklefann, þó svo maður væri fæddur inn í síðhippismann. Svo var það upp úr 1980 að vaxandi kurr varð með yfirstjórn Flokksins. Geir gamli Hallgrímsson, sá mæti maður datt úr öllum takti við fókið í landinu og eigin flokksmenn. Vilmundur var í stuði og tími prófkjöra þar sem Albert nokkur Guðmundsson skein eins og sólin. Þrátt fyrir mikinn undirliggjandi kurr þá þráaðist Geir og flokkseigendafélagið við. Geir skyldi sitja þar til honum sjálfum þóknaðist að víkja. Nú kom að prófkjöri og þar hlaut kallinn hroðalega útreið. Í kosningunum sem fylgdu datt Geir hreinlega út af þingi. Nú héldu margir að Geir myndi láta sig hverfa. En nei, aldeilis ekki. Hann var dubbaður upp í utanríkisráðherra svo hann gæti seinna vikið með reisn!

Þarna gerði ég hlé á að veita Flokknum atkvæði mitt. Mér var ofboðið. Seinna kom nú maður sem heitir Davíð Oddsson og skellti sér á þing og alla leið í stól forsætisráðherra. Þvílíkur glans. Ég var á þessum árum að rétta úr kútnum eftir vera rúinn eignum mínum eftir ”Sigtúnshóps” atlöguna þegar það gerðist sem nú er að gerast, að íbúðin mín var yfirtekin af sparifjáreigendum lánskjaravísitölunnar. Davíð þessi gekk í eina sæng með Jóni Baldvin og ég naut þess að geta nú kosið þennan flotta gæja, Davíð, og fannst ég vera kominn ”heim”. Ég gekk svo langt þarna að ganga í eitt af þessum Sjálfstæðisfélögum. En ekki höfðu Davíð og Jón Baldvin setið lengi en þeir hirtu með tveimur aðgerðum, heil mánaðarlaun af mér í formi grófra skattahækkana. Ég hóf að gagnrýna þetta en kannski enn frekar að fá skilning Flokksins á að þetta væri ekki góð aðgerð. En þarna hófst sá dans sem síðan hefur verið stiginn. Að neita staðreyndum. Menn hikuðu ekki við að sussa á mig og aðra þá sem gagnrýndu og maður fann strax að málið fór að snúast um hvernig maður ég sjálfur væri! Eins og það kæmi málinu eitthvað við! ”Question of character” heitir aðferðin. Ég sá sæng mína útbreidda, sagði mig úr Flokknum og kaus hann ekki………

…….fyrr en Geir nokkur Haarde mætti (og sá geðþekki Villi í borgarmálum). Ég gladdist nú og sagði við sjálfan mig. Jæja, nú get ég kosið gamla góða Flokkinn aftur. Ég kaus þá báða!!

Ég ætla ekki að fjölyrða um gamla góða Villa! En mikið er ég búinn að furða mig á Geir Haarde. Hversvegna virkar hann eins og hann sé bara að vinna fyrir þröngan hóp manna? Og hversvegna lætur hann ekki Davíð fara? Og hversvegna neitar maðurinn staðreyndum eins og þær séu ekki til?

Í Sjálfstæðisflokknum eru foringjarnir ekki látnir fara. Þeir fara þegar þeir ákveða það sjálfir! Sjálfstæðisflokkurinn er líkari sértrúarsöfnuði en stjórnmálaflokki. Og Geir veit það sem almenningur fattar ekki, hann er að vinna fyrir þröngan hóp flokkseigenda. Og Geir kann að neita staðreyndum, hann er bókstaflega alinn upp við það. Hann kann ekki að móta skoðanir sínar út frrá staðreyndum.

En Davíð mun víkja, það er aðeins spurning um tíma. En skaðinn er skeður og Geir mun fara með vini sínum. Flokkurinn sjálfur er að grafa sína eigin gröf með undarlegu atferli sínu. Enn og aftur sannast að Sjálfstæðisflokkurinn er ekki gerður fyrir fólkið í landinu. Fólkið í landinu er þarna til notkunar fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Þennan djöfsa kýs ég aldei aftur! Ég er búinn að hafa sjálfan mig að fífli aðeins of oft!

- - -

Hefðbundið sjónvarp er dauðadæmt

Ég var að lesa pistilinn þinn um Skjá Einn. Ég er sammála um að Skjárinn, jafnvel Stöð 2 og Rúv séu dauðadæmd, í það minnsta ef miðað er við óbreytt rekstrarform. Ástæðan er einföld: ungt fólk nennir ekki að láta einhver kall út í bæ (lesist: dagskrárstjóri) ákveða hvenær þeir horfa á uppáhalds þættina sína. Á tíma netsins er hægt að horfa á þætti hvar og hvenær sem er.

Því miður þá er þessu að mestu gert „ólöglega“ ennþá, þar sem það eru ekki bara íslenskir sjónvarpsstöðvar sem fatta þessa þróun ekki, heldur er þetta alþjóðlegt. Áhorf á sjónvarp fer minkandi um allan heim, en sér í lagi hjá ungu fólki, einfaldlega af þeirri ástæðu sem ég nefndi að ofan: það er úrellt fyrirkomulag að binda útsending þáttar við tiltekin tíma.

Ég hef lengi verið þeirra skoðunar að hægt sé að slá saman kosti þess að horfa á þætti hvar og hvenær sem er í gegnum netið, og haft auglýsingatekjur með. YouTube er farið að sýna fram á það með auglýsingaborða sem skýst upp í sumum myndböndum. Svo á Google Video hef ég lengi hugsað hví ekki væri hægt að hafa auglýsingar meðfram skjámyndina. Þá er hægt að horfa á það sem þú vilt, hvar og hvenær sem þú vilt á löglegan hátt.

Það er svipað með þáttinn þinn Egill, ég horfi alltaf á hann, bara aldrei „live“. Ég hef betri hluti að gera kl 12:30 á sunnudögum, hvað þá um nóttina. Ég horfi á það á ruv.is þegar mér henntar. Í raun þá ættirðu að gera smá könnun og sjá hversu margir horfðu live, og hversu margir á vefupptökunni. Væri áhugavert að sjá niðurstöðurnar.

En það er ljóst að hefðbundið sjónvarp er dautt

- - -

Athyglisverð auglýsing

Í sjálfri hasarvikunni þegar bankarnir féllu var víst skotin rándýr auglýsing hér á landi fyrir Icesave reikningana umtöluðu. Ætli menn séu nokkuð að drífa sig í að klippa hana núna?

- - -

Ábyrgð endurskoðenda

Sæll Egill og takk fyrir þetta ómissandi framlag,

mér dettur í hug eftir að hafa lesið þetta bréf JGS sem þú birtir á síðu þinni hvort að ábyrgð þessara endurskoðenda sem hafa skrifað undir alla þessa reikninga sé í raun og veru engin. Það fer ansi margt framhjá mér í fjölmiðlaflórunni hérna heima en ég veit ekki til þess að einhver hafi velt upp ábyrgð endurskoðenda með hliðsjón af því hlutverki sem þeim er ætlað að gegna í þessum hreinsunareldi, ef að svo má orðum komast.

- - -

Til ISG

Sendi þetta á isg@althingi.is áðan.

---- Forwarded message ----

Date: 2008/12/3

Subject: re: eftirlaunafrumvarp.

To: isg@althingi.is

Sæl Ingibjörg.

var að lesa þetta á Eyjunni áðan.

„Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, hefur staðfest það við DV að fyrrverandi stjórnmálamenn geti þegið eftirlaun frá ríkinu ef þeir vinni annarstaðar. Hún segir að fram hafi komið hugmynd um að taka fyrir að fólk þægi eftirlaun á sama tíma og það væri á launum hjá einkaaðilum, en niðurstaða hafi verið að gera það ekki.“

Án efa eru hlutirnir mjög flóknir og eðlilegt þegar búið er að taka tillit til allra sjónarmiða o.s.frv.

Hvað myndirðu áætla að þetta séu miklir peningar sem eru/verða borgaðir sem einhverskonar bónusgreiðslur til fyrrv. þingmenn/ráðherra ?

Ég er búinn að vera að byggja upp fyrirtæki á Íslandi sem stendur í útflutningi, búinn að skuldsetja mig í botn með verðtryggðum lánum, búinn að vera í 100% vinnu annarstaðar sem borga launin mín, síðan kemur þetta

„en niðurstaða hafi verið að gera það ekki.“

1-2 milljónir gætu skipt sköpum fyrir mitt fyrirtæki á þessum erfiðu tímum.

1-2 milljónir gætu gert kraftaverk hjá mæðrastyrksnefnd.

1-2 milljónir verða notaðar sem bónusgreiðslur fyrir fyrrverandi þingmenn/ráðherra, geta etv. tekið fjölskylduna í utanlandsferð. Notað sem innborgun á nýjann jeppa ?

Ég held að þú sért of nærri þessu til að geta skilið afleiðingar svona ákvarðana. Fólk hættir að borga. Veistu hvað gerist þá ? Leið og fyrstu aðilar hætta að borga þannig að það skiptir máli,þá byrja aðrir að hætta að borga, því þeir sjá enga ástæðu til þess.

Áður en þú veist verður þjóðargjaldþrot.

Ég var að hugsa um að borga af lánunum mínum næstu mánaðarmót, en ég veit ekki hver niðurstaðan verður.

- - -

Orð Björgólfs/kosningar/hægrisveifla í Samfó

Tvennt sem mér hefur dottið í hug varðandi fréttir sem ekki er leitað eftir – þegar Björgólfur yngri staðhæfir (í Íslandi í dag eða Kastljósinu, man ekki) að þeir báðu Seðlabankann um 200/300 milljón punda lán til að Landsbankinn gæti þá með samþykki breskra stjórnvalda flutt allt umfang sitt í Bretlandi inn í breska efnahagslögsögu, þá segir hann bankann ekki hafa fengið lán, ekki einu sinni svar í tæka tíð frá Seðlabankanum, á meðan Seðlabankinn lánaði Kaupþingi hærri upphæð (en Kaupþing hafði lægra veð fyrir láninu en Landsbankinn hafði að því er Björgólfur sagði). Ef þetta er rétt, þá hefði Icesave málið ekki komið upp í Bretlandi, Kaupþing hefði mögulega ekki farið jafn illa, milliríkjadeilan hefði ekki orðið jafn hörð, álitshnekkirnir í augum aljþóðasamfélagssins ekki jafn alvarlegir, og skuldir bankanna, sem valdstjórnin hefur nú samþykkt að greiða með ríkistekjum, ekki verið jafn miklar. Afhverju hafa engar spurningar vaknað um þetta? Afhverju fengu þeir ekki lán? Hafa bresk stjórnvöld verið spurð um sanngildi orða Björgólfs um þetta áætlaða samkomulag milli Landsbankans og stjórnar Breta?

Hitt er að fjölmiðlar hafa ekki bent á að það að tvær innanbúðarmanneskjur í valdstjórninni kalli á kosningar, hlýtur að veikja rök hinna sem vilja halda kyrru fyrir um að kosningar myndu eyðileggja endanlega allt. Hvernig geta tveir ráðherrar viljað kosningar nema þau viti að kosningar myndu einmitt ekki breyta til að mynda öllum lánaforsendum. Og hefur IMF verið spurt hvort valdstjórnin starfi í skjóli IMF? Eða hafa Færeyjar, Noregur, Finnland, etc etc verið spurð hvort kosningar myndu breyta vilja þeirra til að lána okkur? Ef við þá þurfum öll þessi lán…

Spurningarnar sem ég vildi helst sjá væru til allra í Samfylkingunni um hvort þeir væru ánægðir með þá hægrisveiflu sem er búin að ná miklum tökum á flokknum – þegar til að mynda Steingrímur svarar því í viðtali að VG myndu fyrst reyna að mynda stjórn með Samfylkingunni því málefnalega væri það skást (en Samfylkingin hefur alltaf gengið „opin“ til kosninga). Og það mætti endilega spyrja lögreglumenn hvort þeir væru ánægðir að verja þá valdníðinga sem hafa rústað landinu. Bylting væri óhjákvæmileg með þá í liðinu.