arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sjálfstæðisflokkurinn breytir um ham

Prófkjör hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík er alltaf fjör. Því hvað sem verður um flokkinn sagt, þá er hann eina raunverulega fjöldahreyfingin í íslenskri pólitík. Það þykir lélegt ef ekki mæta fleiri en tíu þúsund manns til að kjósa. Prófkjörin hafa líka stundum verið dramatísk – hrikalegust voru átökin auðvitað þegar sjálfur formaður flokksins, Geir Hallgrímsson, missti fótanna og rann alla leið niður í sjöunda sæti. Datt svo út af þingi í kjölfarið, tók samt sæti í ríkisstjórn sem utanríkisráðherra, en Þorsteinn Pálsson, sem stuttu síðar var kjörinn formaður, fékk ekki að koma inn í ríkisstjórnina, heldur sat fyrir utan og beið.

Á þeim tíma var ekki góð stjórn á hlutunum hjá Sjálfstæðisflokknum.

- - -

Síðustu valdaskipti hjá flokknum gengu hins vegar furðu smurt fyrir sig, ekki síst ef tekið er tillit til þess hversu sterkur – og óbilgjarn – formaður Davíð var. Kannski hefði einhverjum þótt eðlilegt að þingmenn hér í Reykjavík færðust bara upp um eitt sæti – Geir í fyrsta sætið, Björn í annað sætið. Guðlaugur Þór er að rugla þessu með framboði sínu. Sumum finnst kannski ofdramb hjá Guðlaugi að gera með þessum hætti tilkall til ráðherradóms. Hins vegar virðist hann hafa góða möguleika á að fella Björn – margir sjálfstæðismenn eru orðnir þreyttir á dómsmálaráðherranum, einstrengingshætti hans og sífelldum vígaferlum sem hann stendur í við menn úti í bæ.

Aukinheldur má benda á að nær algjör umskipti hafa orðið í Sjálfstæðisflokknum á stuttum tíma. Það er í rauninni alveg nýtt fólk sem stjórnar flokknum. Davíð er á bak og burt og klíkan í kringum hann á leiðinni út. Kjartan hefur tekið hatt sinn og staf, áhrif Hannesar hafa snarminnkað. Formaður flokksins er annálaður fyrir hvað hann er öfgalaus og hófstilltur, borgarstjórinn í Reykjavík hefur margoft svarið af sér að hann sé sérstakur hægrimaður, formaður SUS er fóstursonur forsætisráðherrans, en nýr framkvæmdastjóri flokksins er ungur lögmaður með áhuga á mannréttindamálum sem hefur margsinnis átt í útistöðum við Björn Bjarnason.

Þessar breytingar í Sjálfstæðisflokknum eru einhver stærstu tíðindin í pólitíkinni undanfarið. Geir, Inga Jóna, Andri, Borgar Þór og Vilhjálmur Þ. eru í raun orðin innsti kjarninn í flokknum. Í framhaldi af þessu er ekki órökrétt að Björn bíði lægri hlut í prófkjörinu. Hans virðist bíða einangrun í forystusveitinni. Björn á sér þó harða stuðningsmenn eins og sjá má í auglýsingum – Gísla Martein og vini hans og ýmsa úr frjálshyggjuarminum (að meðtöldum Hannesi sem er þó af einhverjum ástæðum ekki notaður í auglýsingum). Svo má líka nefna að þeir sem greiða atkvæði eru margir komnir til ára sinna – meðalaldurinn er býsna hár – og kannski sýnir það fólk Birni tryggð. Í honum er nátturlega óslitinn strengur sjálfstæðismennsku allt aftur á fyrripart síðustu aldar.

- - -

Hjá andstæðingum Sjálfstæðisflokksins mun líklega brjótast út mikil schadenfreude ef Björn fellur. Hins vegar mættu þeir á vinstri vængnum vita að það er slæmt að missa góðan fjandmann á borð við Björn – maður á að vanda valið á óvinum sínum. Það er til dæmis líkt og fyrst nú sé Ingibjörg Sólrún farin að jafna sig á brotthvarfi Davíðs.
Grænir skattar og Chelsea traktorar

Kannski eru loftslagsbreytingar aðalmálið? Í nýrri skýrslu, sem er samin af fyrrum aðalhagfræðingi Alþjóðabankans, segir að hlýnun jarðar muni valda heimskreppu. Hún verði svo djúp að jafnast á við það sem gerðist 1929 og í tveimur heimstyrjöldum.

Hér í Bretlandi er Íhaldsflokkurinn meira að segja að verða meðvitaður um þetta. David Cameron lætur taka myndir af sér á hjóli. Hann er með sólarrafstöð á þakinu hjá sér. Flokkur hans veltir fyrir sér hugmyndum um að leggja á "græna skatta". Hann hefur ekki lagst á móti tillögum um að leggja sérstök gjöld á það sem kallast "Chelsea-traktorar" – það eru jeppar sem eru vinsæl ökutæki meðal ríka fólksins sem býr í Chelsea.

Í skýrslunni er þó smá vonarneisti. Þar segir að það þurfi ekki endilega að vera svo kvalafullt fyrir jarðarbúa að takast á við þetta. Að vísu þarf að leggja ofboðslega peninga nýja orkugjafa – en um leið gæti ný tækni haft för með sér ný tækifæri og vöxt.

Hvort sem það kemur loftslagsbreytingum við eða ekki þá er ótrúlega gott veður hérna í London í októberlok. Það er svo hlýtt að enn er hægt að sitja fyrir utan kaffihúsin, peysan sem ég kom með hingað hefur verið öldungis óþörf.

Við komum heim í kvöld. Það er dálítið erfitt að skrifa langar greinar á Starbuck's.
Óráðskennt hjal um Ríkisútvarp, ólæs þjóð, hernaðaræði

Löng umræða um Ríkisútvarpið á Alþingi í gær var mestanpart á fantasíusviðinu. Þetta var eins og úr Lísu í Undralandi, mörk raunveruleikans hurfu barasta. Stjórnarandstaðan reyndi að halda því fram langt fram á nótt að Sjálfstæðisflokkurinn ætli að selja Rúv – hlutafélagavæðingin væri bara fyrsta skrefið í því.

En það ekki flugufótur fyrir þessu. Flokkurinn er hæstánægður með Ríkisútvarpið, hefur þar tögl og hagldir, lætur sér ekki til hugar koma að selja. Hann vill ekki einu sinni að ganga svo langt að taka batteríið af auglýsingamarkaði.

Nýja frumvarpið gerir ráð fyrir nefskatti leggst á hvern Íslending. Nú þurfa semsagt allir að borga hvort sem þeir nota Ríkisútvarp eða ekki. Innheimtudeildin verður lögð niður – fólk þarf ekki lengur að fara þangað með farseðla eða búsetuvottorð í erlendum ríkjum til að sanna að það geti ekki notið þjónustunnar. Njósnarar innheimtudeildar fá kannski vinnu í hinni nýju öryggislögreglu – þetta eru þjálfuðustu spíónar landsins.

Þetta er fyrirhafnarlítil tekjulind fyrir stofnun sem að að orði kveðnu verður "hf" – nei "ohf" heitir það, "opinbert hlutafélag" (sic!). Á sama tíma er vitaskuld fáránlegt að Rúv, njótandi þessarar yfirburðastöðu, sé að tuddast um á auglýsingamarkaði. Nóg er nú samt.

Svo er líka spurning hvernig peningarnir eru notaðir. Dagskrá sjónvarpsins verður seint talin sérlega menningarleg. Á sama tíma og tilkynnt er að Rúv ætli að leggja aðeins meiri peninga í innlenda dagskrárgerð fréttist að stofnunin hafi notað hátt í 100 milljónir til að yfirbjóða einkastöðvarnar og tryggja ríkinu útsendingarrétt á fótboltamóti.

- - -

Jæja, mýtan um bókmenntaþjóðina er endanlega að hrynja. Þetta hefur verið ein kjölfestan í þjóðarvitundinni. Nú er komið í ljós að íslensk ungmenni lesa miklu minna en jafnaldrar þeirra á Norðurlöndunum. Þarf svosem ekki að koma á óvart mitt í allri ameríkaníseríngunni og neyslubrjálæðinu hér. Á frönsku heitir ástandið sem ríkir hér nostalgie de la boue – þið getið flett því upp.

- - -

Sérkennilegt er hvað hermennskuandi er að grípa um sig á Fróni. Sérsveitirnar fá að æfa með bandarískum dátum – eiga varla orð yfir hvað morðtólin þeirra eru æðisleg – markmið æfingarinnar er að ráða niðurlögum hryðjuverkamanna sem ætla að sprengja hús í Hvalfirði. Spurning hvort ekki hefði verið minni skaði að láta þá bara sprengja húsið í loft upp á svo afskekktum stað? En framtíðin er greinilega náið samstarf með bandarískum löggæsluliðum sem kunna aldeilis til verka – eins og við þekkjum til dæmis úr þáttum eins og 24.

Sveitarstjórinn í Hvalfjarðarsveit kemur af fjöllum, hann var ekki látinn vita – kannski hefði það eyðilagt æfinguna. Annars hefðu þeir líka getað farið heim til félaganna úr Fylkingunni sem voru sagður hafa ætlað að sprengja í Hvalfirði á tíma kalda stríðsins. Það hefði verið ennþá raunverulega.

- - -

Þetta er í sama anda og hugmyndir um að vopna lögregluna. Það mun hafa í för með sér að hver einasti smákrimmi fær sér byssu. Og svo hefst vígbúnaðarkapphlaup í íslenskum undirheimum.
Vill enginn vinna í álveri?

Ein bábiljan sem haldið hefur verið fram í deilunum um stóriðju er að fólk kæri sig ekki um störf í álveri. Ég man ekki betur en að Sigurður Gísli Pálmason, einn af íslensku stórkapítalistunum, hafi eitt sinn spurt í ræðu hjá Verslunarráðinu hvort fólk vildi láta börnin sín vinna í álveri?

Þá spurði einhver á móti, vonlega, hver vildi frekar láta afkomendurna vinna á kassa í Hagkaup eða Bónus?

Álverið í Straumsvík hefur löngum þótt eftirsóknarverður vinnustaður, það hefur verið kjölfestan í atvinnulífinu í Hafnarfirði, og hið sama virðist ætla að verða raunin með álverið í Reyðarfirði. Þar er nánast slegist um störfin. Þetta þarf ekki að koma á óvart, sæmilega vel launuð störf liggja ekki á lausu og sérstaklega ekki fyrir þá sem hafa litla menntun. Ég kom þarna austur í vor – maður varð aðallega að passa sig á að láta ekki steypubílana keyra yfir sig. Slíkur var atgangurinn.

Kristján Már Unnarsson fréttamaður var með ágæta umfjöllun um þetta í fréttum Stöðvar 2 um daginn. Hann fór austur og spurði – hvaðan kemur fólkið sem vinnur í álverinu? Svarið: Það kemur að talsverðu leyti frá öðrum landshlutum sem standa höllum fæti, frá stöðum eins og til dæmis Húsavík og Vestmannaeyjum. Ekki frá höfuðborgarsvæðinu þar sem er næga atvinnu að hafa. Hvað segir þetta um byggðaþróunina?

- - -

Þegar ég var unglingur vann ég í fiski í Vestmannaeyjum. Þetta var árið eftir gos. Fyrir gos höfðu íbúar Vestmannaeyja verið meira en fimm þúsund. Það var kappsmál eyjaskeggja að ná aftur þeirri tölu eftir gosið og tókst merkilegt nokk.

Síðan hefur sigið á ógæfuhliðina. Það er ekki lengur hægt að halda uppi flugi til Eyja nema það sé ríkisstyrkt. Kannski ekki furða. Nú búa aðeins um 4000 manns á Heimaey og fer stöðugt fækkandi. Kannski kemst Árni Johnsen aftur á þing veifandi loforðinu um að redda göngum?

- - -

Í framhaldi af þessu má hrósa Fréttablaðinu fyrir góða úttekt á byggðamálum sem hefur birst að undanförnu – og hefur vakið furðu litla athygli. En einhvern veginn eru byggðamálin þess eðlis að ef eitthvað er sagt um þau af viti, þá nennir enginn að hlusta.

- - -

Íslenskir ráðherrar fá að hitta aðalfólkið í Washington í tilefni af nýjum varnarsamningi. Condi gat reyndar ekki tekið á móti þeim Valgerði og Geir í dag og það er líka óvíst með morgundaginn. Eigum telja þetta lítilsvirðingu við smáþjóðina? Svo fá Íslendingingarnir að fara í Pentagon að hitta einn óvinsælasta mann í heimi, Donald Rumsfeld. Ekki einu sinni Laura, forsetafrú Bandaríkjanna, þolir hann.

Nú væri kannski tilvalið tækifæri til að tjá utanríkisráðherra heimsveldisins og þrjótnum í varnarmálaráðuneytinu hvaða hug velflestir Íslendingar bera til Bushstjórnarinnar og hernaðarbrölts hennar.

En það verður ekki gert, það er jú um þennan dapurlega varnarsamning að tefla. Íslensku ráðherrarnir eiga eftir að verða brosmildir og hæfilega lítilþægir.

Og þetta eru fulltrúar þjóðarinnar sem ætlar sér pláss í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Til að gera hvað?
Skemmdarverk við rússneska sendiráðið

Þetta er náttúrlega stóralvarlegt mál með ungu mennina sem í fylleríi stálu fána við rússneska sendiráðið. Þeir verða væntanlega ákærðir fyrir móðgun við stórveldið. Ég veit ekki hvort þetta er tími fyrir játningar, en sjálfur var ég vakinn einn sumarmorgun fyrir meira en tuttugu árum af fílefldum lögreglumönnum sem vildu yfirheyra mig vegna skemmdarverka við sovéska sendiráðið.

Mér var sagt að ekkert tjóaði fyrir mig að halda fram sakleysi mínu. Þeir hefðu vitni sem segðu að ég væri skemmdarvargurinn. Að auki hafði ég í fórum mínum nokkrar númeraplötur með diplómatamerki sem höfðu verið fjarlægðar af bifreiðum við sendiráðið.

Ég fór með lögreglumönnunum upp á stöð. Það var tekin skýrsla. Annar lögregluþjónninn vélritaði af mikilli vandvirkni en á meðan fór annar þeirra að segja mér að hann hefði eiginlega gert hið sama í mínum sporum – hann hefði nefnilega sjálfur verið starfandi í Heimdalli forðum tíð. Þetta væri ekki nema mátulegt á Rússana fyrir Ungverjaland, Tékkó og Afganistan.

Svo var ég látinn laus. Ég heyrði aldrei neitt meira um málið og það kom ekki stafkrókur um það í blöðunum.

- - -

Ég er alinn upp í grennd við rússneska sendiráðið, gekk þar framhjá frá blautu barnsbeini og alltaf stóð manni hálfgerður stuggur af því. Það snerist ekki beinlínis um pólitík – mannaferðirnar þarna í kring voru bara svo furðulegar. Í kalda stríðinu voru þarna hátt í hundrað manns – að gera hvað? Einn og einn skar sig reyndar úr eins og Vladimir Verbenko sem fór um bæinn á Ladajeppa og vingaðist við blaðamenn og reyndi að hella í þá vodka og brandí með eilífu skáleríi – Na zdorovje. Hann var býsna slunginn náungi og væri gaman að vita hvort hann hefði flotið ofan á eftir lok kalda stríðsins – og ef svo er – í hvaða bisness.

- - -

Rússar breytast ekki þótt kommúnisminn sé fyrir bí. Undanfarin misseri hafa þeir staðið fyrir stórkostlegum framkvæmdum í Garðastrætinu, nágrönnunum til furðu og skapraunar. Það hafa verið reistir skringilegir skúrar í garðinum bak við aðalbygginguna. Þessi vinna er mestanpart unnin af fólki sem lítur út eins og það sé komið beint úr vinnubúðum í Magnitogorsk á tíma fimm ára áætlunarinnar, þetta eru þrekvaxtar babjúskur með skuplur og niðurlútir karlar í slitnum vinnugöllum. Vinnubrögðin eru mjög gamaldags, en allt fer þetta fram með dæmigerðri rússneskri leyndarhyggju.

Í öðru sendiráði aðeins ofar í Garðastrætinu, í hinu gamla einbýlishúsi Ólafs Thors, eru Kínverjar búnir að reisa himinháa girðingu umhverfis garðinn og leggja einhvers konar teflonefni þar sem eitt sinn var grænt gras. Þar stunda þeir einhverja íþrótt – líklega tennis fremur en borðtennis. Þar ríður tortryggnin heldur ekki við einteyming.
Finn Air

Nú eru Framsóknarmenn búnir að eignast Icelandair – þetta gamla óskabarn sem áður hét Flugleiðir og varð til eftir sameiningu Flugfélags Íslands og Loftleiða, félaga sem lék um ævintyraljómi einkaframtaks, athafnamennsku og hetjudáða.

Frumkvöðlarnir yrðu skrítnir á svipinn ef þeir heyrðu þessi tíðindi – og hvað segja Sigurður gamli Helgason og Hörður Sigurgestsson? Til hvers var allt þeirra starf?

Bak við nýjasta plottið er ekki minni maður en Finnur Ingólfsson – sem var næstum orðinn formaður Framsóknarflokksins um daginn. Gárungarnir eru strax farnir að kalla þetta Finn Air.

- - -

Það er alltaf viss öryggistilfinning að fljúga með Icelandair. Starfsfólkið er yfirleitt afar vænt, þótt plássið þrengist stöðugt milli sætanna (eða stækkar maður sjálfur?) og maturinn verði sífellt ómerkilegri – það er í raun enginn munur á því lengur að fljúga með Icelandair eða lágfargjaldaflugfélagi. En öryggistilfinningin er ósvikin.

Það kann hins vegar að breytast með Finn við stýrið.

- - -

Icelandair var ein aðalstoðin í Kolkrabbanum svokölluðum. Alltaf hélt maður að hann yrði eilífur, en svo hvarf hann bara í tímans elg. Þetta er svosem ekki séríslenskt fyrirbæri. Gamla kapítalið gáði ekki að sér og það komu nýjir og ófyrirleitnir menn sem sölsuðu undir sig auðmagnið. Björgólfur gerði eins og Rómverjar í Karþagó í forðum, lagði borgina ekki bara í eyði, heldur lét plægja upp jarðveginn þar sem hún stóð og strá salti í förin.

Og nú er flugið nánast komið undir Sambandið.
Af bolsum og rónum

Var Staksteinapistillinn um herstöðvaandstæðinga sem taglhnýtinga Stalíns ekki dálítið gaga? Það fraus í kaffibollanum hjá manni við að lesa þennan uppvakning úr Kalda stríðinu. Sumir herstöðvaandstæðingar voru vísast kommúnistar, og kannski tókst kommúnistum að manípúlera einhverja nytsama sakleysingja – en hjá mörgum snerist þetta aðeins um nýfengið frelsi þjóðar sem þeim fannst spillt með veru erlends hers á íslenskri grund.

Mogginn kallaði Sigurbjörn Einarsson "smurðan Moskvuagent", en það var hann auðvitað ekki. Líklega var stór hluti af herstöðvaandstæðinga þjóðernissinnar – réttir og sléttir framsóknarmenn ofan úr sveit fremur en blóðrauðir bolsar.

Franski sósíalistaforinginn Leon Blum orðaði það svo að kommúnistar hefðu verið patríótar – en bara í öðru landi en sínu eigin. Það er sérstakt að fylgjast með ritdeilu Kjartans Ólafssonar og Þórs Whitehead sem nú eru fjarska móðgaðir hvor út í annan. Manni finnst varla ástæða til að gera sérlega mikið úr vopnaburði íslenskra kommúnista, um hann eru afar litlar heimildir, en hinu má þó ekki gleyma að kommúnistar höfðu á stefnuskrá sinni að bylta þjóðskipulaginu með vopnavaldi ef því væri að skipta.

Menn gátu varla annað en tekið mark á því.

Annars var alltaf uppi orðrómur um eitthvert leyniþjónustubrölt innan íslensku lögreglunnar. En leyndarmálið virðist hafa verið fjarska vel varðveitt. Árni Sigurjónsson, hinn dularfulli maður sem stýrði þessari starfsemi, dó áður en hann gat leyst frá skjóðunni – sem mér skilst reyndar að hann hafi verið tilbúinn að gera undir andlátið.

- - -

Ég hef stundum skrifað um rónana í bænum. Þetta er merkileg hjörð þar sem hún tínist niður í kvos á morgnana, druslast og drattast, skjálfandi og illa til reika, en er yfirleitt á bak og burt þegar húmar að kvöldi. Þá eru kraftarnir kannski á þrotum þar til nýr dagur rennur. Nema allir séu komnir inn á einhverja huggulega krá.

Sjaldan hafa rónarnir – og dópistarnir – verið jafn áberandi og núna í haust. Ég spyr mig hvort þessi stétt manna sé svona afskaplega fjölmenn á Íslandi, en kannski er skýringin fremur sú að það er svo fátt af öðru fólki í bænum. Í erlendum borgum hverfa rónarnir í mannfjöldann, en hérna er enginn mannfjöldi að hverfa í. Og þar af leiðandi eiga þeir bæinn.
Skrítið tilhugalíf – sjarmalaus ríkisstjórn

Á maður að gefa eitthvað fyrir samkomulag stjórnarandstöðunnar um samstarf í þinginu í vetur – tilhugalíf eins og það er kallað? Er ekki líklegra að standi yfir ofsafengin keppni um hvor sé forystuflokkur á vinstri vængnum, Samfylkingin eða Vinstri grænir?

Frá fornu fari hefur verið mikil óvild milli flokkanna tveggja á vinstri vængnum, hvort sem þeir heita Samfylking og VG eða Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag. Þeim hefur gengið mjög erfiðlega að vinna saman í ríkisstjórn. Í hópi þeirra sem lengst eru til vinstri er varla til ljótara skammaryrði en "krati". Í Samfylkingunni er líka fjöldi manns sem kysi heldur að vinna með Sjálfstæðisflokknum – og kannski er slíkt fólk líka að finna innan VG?

Samfylkingin á í mestu brösum með náttúruverndarmálin eftir að hafa aldrei getað haft heillega skoðun á framkvæmdunum fyrir austan. Flokkurinn hefur líka í sínum röðum fólk sem er ekkert ginnkeypt fyrir umhverfisvernd, vildi þess vegna virkja hverja sprænu, á meðan Vinstri grænir sjá sér hag í því að hamra stöðugt á Kárahnjúkavirkjun. Þeir telja að útbreidd andstaða við virkjunina sé ávísun á kosningasigur í vor.

Svo er líka spurning um hugmyndir Samfylkingarinnar varðandi Evrópu, matarverð, landbúnað, einkarekstur- varla verður þeim öllum pakkað niður til að þóknast Steingrími, Ögmundi og rauðliðunum í VG. Eða getur Samfylkingin sagt eins og Marx (Graucho, ekki Karl): "Those are my principles and if you don't like them, I've got others!"

- - -

Einhvern veginn er maður orðinn svo samdauna ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar að maður heldur að hún sitji til eilífðarnóns.Maður þekkir varla annað núorðið. Þessir flokkar kjósa líka að starfa saman hvar sem þeir hafa færi á. Framsókn kann varla annað lengur – tilverugrundvöllur þess flokks verður sífellt óljósari. Foringjaskiptin í flokknum eru algjör ráðgáta. Þetta er ekki stjórn sem er líkleg til stórafreka, hún er ekki hrífandi, veitir engan innblástur, er nokkurn veginn laus við allan sjarma – en áfram skröltir hún þó. Kannski þora kjósendur ekki alveg að skipta.

Nú þegar ég skrifa þetta er Geir Haarde að flytja fyrstu stefnu ræðu sína sem forsætisráðherra. Það er greinilegt að þjóðin treystir Geir vel – og ekki ástæða til annars – en ósköp tekst honum að vera fýldur. Manni sýnist að hann sé alveg hættur að nenna að standa í pólitískri umræðu. Það er að sumu leyti ókostur hjá stjórnmálamanni.

- - -

Það eru tíðindi að Kjartan Gunnarsson sé að hætta. Sá sem tekur við honum, Andri Óttarsson, er sannarlega af öðru sauðahúsi. Þetta eru meira en kynslóðaskipti. Andri hefur verið talsmaður mjúkra og frjálslyndra gilda innan Sjálfstæðisflokksins, hann er hallur undir mannréttindalögfræði og hefur fjallað mikið um réttindi innflytjenda og samkynhneigðra. Einnig minnast menn þess að Andri komst upp á kant við Björn Bjarnason þegar hann gagnrýndi val dómsmálaráðherrans á mönnum í Hæstarétt. Þannig er hann óralangt frá Heimastjórnarflokknum og hlýtur að vita á nýja tíma í Valhöll.
Með og á móti virkjun

Merkilegt er að koma heim eftir nokkra dvöl í útlöndum og heyra að þjóðin er enn föst í rifrildinu um Kárahnjúkavirkjun – að það magnast fremur en hitt – og verður jafnvel kosningamál í vetur þegar nánast verður búið að taka virkjunina í notkun. Við setningu þingsins í dag talaði Ólafur Ragnar Grímsson um að náttúruvernd gæti klofið þjóðina eins og hermálið áður. Má vera. Maður hefur skynjað að áköfustu náttúruverndar- og virkjanasinnarnir tala ekki sama tungumál. Skilja ekki hvorir aðra – eða vilja það ekki.

Skoðum aðeins nokkur helstu rökin sem hafa verið notuð með og á móti í hinni langdregnu Kárahnjúkadeilu – svo geta menn velt fyrir sér hvernig þau rekast á, grautast saman, ryðja öðrum burt – og hvort til sé einhver millivegur. Þið getið krossað við það sem ykkur finnst eiga við.

MEÐ

Að virkjunin valdi miklum náttúruspjöllum.

Að það verði tap á virkjuninni.

Að ríkið eigi ekki að standa í svona framkvæmdum, þetta sé gamaldags ríkiskapítalismi.

Að þetta sé byggðastefna, framsóknarmennska, sem er gengin af göflunum.

Að virkjunin muni hrynja vegna sprungumyndunar.

Að lónið muni fyllast og virkjunin verða ónothæf.

Að orkan sé seld of ódýrt.

Að álverið sé í eigu erlends auðhrings.

Að landið sé líkt og lifandi vera sem hafi verið sært djúpu sári. Eða þá Fjallkona.

Að gera eigi aðra hluti, stunda ferðamennsku, hátækni eða bara eitthvað annað.

Að engir hafi fengið vinnu við þetta nema útlendingar.

Að Austfirðingar flytji hvort sem er burt.

Að störf í álveri séu ekki eftirsóknarverð.

Á MÓTI

Fallvötnin eru auðlind sem þarf að virkja.

Virkjunin mun mala gull í þjóðarbúið.

Þetta er eins og vítamínsprauta fyrir efnahagslífið.

Ísland þarf reglulega á svona innspýtingu að halda til að tryggja hagvöxt.

Það þarf að skjóta fleiri stoðum undir efnahagslífið.

Með því að nýta hreina orku hömlum við gegn gróðurhúsaáhrifum.

Það er nóg af ósnortnu hálendi eftir, þetta eru ekki svo mikil náttúruspjöll.

Það er ljótt þarna fyrir austan, allavega ekkert sérstakt.

Það var komið að Austfirðingum.

Af þessu verða margfeldisáhrif sem munu skila sér út um allt þjóðlífið.

Þetta eru hátæknistörf, víst.

Við eigum ekki að láta menningarvita fyrir sunnan segja okkur fyrir verkum.

Störf í álveri eru eftirsóknarverð.
Þeir hættu

Við fjölskyldan höfum dvalið nokkuð mikið í Berlín síðustu ár, farið víða um borgina.

Sögu Berlínar hefur borið nokkuð oft á góma í samtölum mín og Kára. Hann veit til dæmis að kommúnistar reistu þar múr. Og að áður réðu þar nasistar.

Um daginn rifjaðist þetta upp fyrir okkur og ég spurði Kára hvað hefði orðið af kommúnistunum:

„Þeir annað hvort dóu eða hættu,“ svaraði barnið.

Mér varð hugsað til þessarar skörpu stjórnmálaskýringar þegar ég las viðtal við Þór Vigfússon menntaskólakennara í tímaritinu Vísbendingu um daginn. Þór fór til náms í Austur-Þýskalandi á vegum Sósíalistaflokksins – var ætlað það hlutverk að verða einn af hagspekingum sósíalismans á Íslandi.

Komst seinna að því að þetta var allt tóm tjara, sérstaklega hagfræðin.

Þór er spurður að því í viðtalinu hvenær hann hafi gengið af trúnni á sósíalismann. Hann segir að sér hafi ekki orðið það fullljóst fyrr en skömmu eftir 1980:

„Þetta var ekki ólíkt því þegar ég fermdist. Þá trúði ég öllu því sem presturinn sagði þótt hlegið væri að mér fyrir það en svo fann ég tveimur árum seinna að barnatrúin var dottin af mér og eins fór fyrir sósíalismanum. Ég lagði hann ekki frá mér meðvitað heldur fann einn daginn að hann var dottinn af mér.“
Olíuhreinsunarstöð

Það er hart tekist á um olíuhreinsunarstöð vestur á fjörðum. Margir hafa tekið hugmyndinni um að reisa hana eins og þetta sé hrein fásinna. Samt er það svo að olíuhreinsunarstöðvar eru víðs vegar um heiminn – og í flestum löndum Evrópu eins og sjá má á þessum lista.

Án þess að ég sé sérstaklega að mæla með byggingu olíuhreinsunarstöðvar.