arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þemagarðurinn Evrópa

Í nýjustu skáldsögu sinni, Kortinu og landsvæðinu, lýsir Michel Houellebecq Evrópu sem er breytt frá því sem nú er.

Það er ekki kreppa, fólkið hefur það ljómandi gott, en álfan er orðin eins konar þemagarður fyrir Kínverja sem koma og skoða hina gagnmerku evrópsku menningu.

Listaverkin og dómkirkjurnar.

Það má kannski setja lúxushótelbyggingar kínverska fjallaskáldsins á Íslandi í þetta samhengi.
Útlendingar og íslenskar jarðir

Það er athyglisverð hugmynd að reisa lúxushótel á Grímsstöðum á Fjöllum – þeim stað sem er hvað lengst frá þéttbýli á Íslandi.

Þarna er gríðarlega kalt á vetrum – en að sönnu er mikil kyrrð meðal fjallanna.

Þegar EES samningurinn var gerður var mikið talað um útlendinga sem myndu streyma hingað og kaupa upp íslenskar jarðir. Þetta var af mörgum talin aðalógnin.

Það fór ekki svo. Nokkru síðar hófu íslenskir peningamenn hins vegar stórfelld jarðakaup. Núorðið veit maður ekkert hver á sveitir Íslands.

En nú mætir semsagt kínverskur auðmaður til leiks og kaupir þessa jörð, undir hana heyrir gríðarmikið landsvæði. Og þá vakna áhyggjur af því hvað hann ætli að gera – sumt nokkuð blandið þjóðrembu.

Eitt umkvörtunarefnið varðandi nýtingaráætlun sem var sett fram um daginn snertir jarðeigendur sem vilja ekki að aðrir séu að skipta sér af því hvernig eða hvort þeir nýti orku í landi sínu. En nú er það svo að maður má ekki gera hvað sem maður vill við eignir sínar.

Ég bý í húsi í miðborg Reykjavíkur með nokkuð stórri lóð. En ég má ekki rífa húsið og byggja tuttugu hæða hótel – sem sjálfsagt gæti verið fjarska arðbært.
Ingimar Karl: Landsbankinn, kvótinn og afskriftirnar

Ingimar Karl Helgason skrifar á vefinn Smuguna um afskriftir á skuldum sægreifa og málflutning um kvótakerfið úr ranni Landsbankans. Í greininni segir meðal annars:

„Hversu mikið hefur þegar verið afskrifað hjá þessum blessuðum útgerðum? Man einhver eftir Magnúsi Kristinssyni? 30 milljarðar þar. Man einhver eftir Jakobi Valgeir? Líklega ekki minna en 20 milljarðar. Seinast en ekki síst má nefna Guðmund í Brimi? 20 milljarðar.

Hér erum við að tala um 70 milljarða króna sem þegar er búið að afskrifa hjá aðeins þremur útgerðarmönnum. Og þetta er næstum þrisvar sinnum það sem Landsbankinn fullyrðir nú að muni rýra lífskjör í landinu, verði reynt að auka réttlæti og jöfnuð með breytingum á kvótakerfinu. Eigum við að taka mark á svona málflutningi?

Það neitar því enginn að dregið hefur úr lífskjörum landsmanna eftir hrun. Enda voru þau að stórum hluta tekin að láni og getur fólk þakkað þetta bönkunum sem féllu og þeim sem bak við þá stóðu, líka á stjórnmálasviðinu. Hugmyndum um að breyta kvótakerfinu verður ekki kennt um það.

Afskrift Landsbankans á skuldum Guðmundar í Brimi, sem svo bent sé á, hefur haldið öllu sínu, er meiri en sem nemur heildarniðurfellingu stökkbreyttra íbúðalánaskulda venjulegra heimila.“
Skordýr

Konan mín heldur því fram að hún sé farin að sjá alls konar skrítin skordýr.

Ég reyni heldur að draga úr þessu. En það er í mínum verkahring að fjarlægja skordýr úr húsinu ef þau birtast.

Ég reyni yfirleitt að ná þeim lifandi. Mér er illa við að drepa þau.

Snemma í sumar varð uppi fót og fit þegar konan mín hélt því fram að hún hefði séð kakkalakka í þvottavélinni. Hún neitaði að koma nálægt henni.

Ég var úti á landi svo ekkert var þvegið í nokkra daga.

Þegar ég kom heim varð ljóst að þetta var kakkalakki úr gúmmíi sem hafði verið keyptur fyrir afmæli Kára.

Íslendingar hafa verið blessunarlega lausir við kakkalakka, nema hermt var að þeir héldu til á varnarsvæðinu í Keflavík – hefðu borist þangað með bandaríska hernum.

En vissulega er skordýrafánan að stækka. Ég henti mjög skrítnum maur út um gluggann hérna í gær. Og á Kambsveginum var drekafluga að þvælast.

Það eru raunar skemmtileg skordýr og gaman að fylgjast með þeim þar sem þær hnita í hringi, oftast yfir vatni.
Enn einn frjóangi röskvukynslóðarinnar?

Ég hef lengi skrifað um að það sé pláss fyrir flokk á miðjunni, eða rétt hægra megin við hana. Flokk sem væri í ætt við til dæmis Venstre í Danmörku.

En það er spurning hvernig slíkur flokkur yrði til. Menn hafa hneigst til þess að halda að hann yrði klofningur úr Sjálfstæðisflokknum, en það er ekki víst að slíkt yrði farsælt. Tryggð Sjálfstæðismanna við flokk sinn er merkilega mikil – og þeir sem kljúfa flokkinn fá að finna til tevatnsins.

Guðmundur Steingrímsson boðar nú stofnun slíks flokks. Hann tekur nokkurn hóp Framsóknarmanna með sér, en samt ekki nógu stóran til að hægt sé að tala um klofning. Vinir Guðmundar og sálufélagar í pólitík eru flestir í Samfylkingunni. Þetta er fólkið sem var í háskólapólitíkinni undir merkjum Röskvu – Dagur B. Eggertsson, Kristján Guy Burgess, Róbert Marshall, Björgvin G. Sigurðsson. Sumir af þessum mönnum eru mjög vel heima í pólitískum plottum.

Það má spyrja hvort einhver af þessum mönnum geti hugsað sér að yfirgefa Samfylkinguna til þess að ganga til liðs við Guðmund. Það er ekki sérlega líklegt, en það er ljóst að þeir horfa á atburðarásina með velþóknun. Það er því ekki nema von að spurt sé hvort væntanlegur flokkur Guðmundar sé einhvers konar útibú frá Samfylkingunni – enn einn frjóaangi röskvukynslóðarinnar sem flykktist þangað inn á sínum tíma (sem og í R-listann).

Össur Skarphéðinsson sagði eitt sinn að röskvukynslóðin myndi erfa landið.

Hvort þetta er nóg til að byggja nýjan flokk á er óvíst – grunnurinn virkar ekki sérlega breiður og það gæti verið torvelt að halda utan um flokksstofnun með einn mann á þingi og varla færri en 620 daga til kosninga.
Vesturfarar

Vesturfarasetrið á Hofsósi er merkilegt safn. Ég kom þangað í fyrsta skipti í fyrradag.

Sagan er þar sögð mestanpart með ljósmyndum – vesturferðirnar voru á fyrsta blómaskeiði ljósmyndunar.

Og þarna eru myndir sem segja meira en þúsund orð.

Manni verður starsýnt á svipinn á fólkinu á myndunum, holninguna á því, klæðaburðinn.

Þeir sem eru að leggja af stað vestur eru alvarlegir á svipinn, þetta er hnípið fólk, það er dökkklætt, þungt yfir því. Enginn brosir.

Þetta voru hörmungaár á Íslandi, tíðin skelfileg ár eftir ár. Á þessum tíma gátu sveitirnar varla brauðfætt fólk, heiðabýlin sem höfðu byggst upp þegar tíðin var betri lögðust í eyði.

Valdastéttin á Íslandi kom líka harðneskjulega fram við þá sem minna máttu sín, vinnufólk og smábændur.

Yfirleitt er léttara yfir fólkinu á myndunum sem eru teknar eftir að komið er til Ameríku. Það er frjálslegra, virðist hafa meira sjálfstraust, unga fólkið virkar laglegra. Það voru meira en 15 þúsund Íslendingar sem fluttu vestur á árunum 1870-1914. Stundum var talað um þetta fólk sem svikara, jafnvel landráðamenn, en þegar maður skoðar Vesturfarasetrið þykist maður viss um að hjá flestum hafi þetta verið góð ákvörðun.

Fólkið reyndi þó að bæta hag sinn og uppfylla drauma sína.

Um þetta má hafa orð Þorsteins Þ. Þorsteinssonar sem skráði sögu vesturfara fyrstur manna:

„Ósanngirni og fullkomið ranglæti sem ill lög og vondar venjur sköpuðu í landinu á ótal sviðum, en ekki síst í tilliti til kaupgjalds og vinnulauna, skapaði megna óánægju og ýtti með fullum krafti á eftir unga fólkinu út á hafið. Og hvað sem menn kunna nú að halda um þá speki, þá var það fyrrum mjög almenn skoðun Íslendinga í Vesturheimi að réttlæti væri fremur fágætt á Íslandi, allt frá yfirrétti niður til hreppsþinga, en hin óteljandi bönd og höft á öllu mögulegu flæktu og fjötruðu hendur og fætur almennings svo ekki væri við það unað né lifandi.“

Vesturfarar á Norðurlandi. Ein merkilegasta ljósmyndin á Vesturfarasetrinu.
Perlan til sölu

DV birtir athyglisverða samantekt um Perluna. Flestir geta verið sammála um að Perlan er ágætlega fallegt hús – eitt af kennileitum Reykvíkinga.

Á sínum tíma var það reyndar kynnt sem gjöf Orkuveitunnar til Reykjavíkur – það var dálítið langt gengið, það eru jú Reykvíkingar sjálfir sem eiga Orkuveituna og hafa borgað fyrir hana.

En eins og bent er á í greininni er Perlan tóm skel. Þar inni er veitingarrekstur sem gengur mjög misjafnlega. Húsið er rekið með tapi.

Að öðru leyti hefur ekki verið hægt að finna neina raunverulega starfsemi sem hentar í húsið, þarna hafa verið haldnir markaðir þar sem eru seldar bækur, mynddiskar, föt og sitthvað af því tagi.

Og nú á að reyna að selja Perluna. Maður sér ekki alveg hverjir væru til í að kaupa hana – nema þá á afar lágu verði.

Því það er vandséð hvað hægt er að gera við húsið – eru einhverjar hugmyndir?
Guðmundur og hatursgusurnar

Það er eins og himinn og jörð séu að farast vegna þess að Guðmundur Steingrímsson gekk úr Framsóknarflokknum.

Haturs- og reiðigusurnar ganga yfir Guðmund á bloggsíðum svo slettist í allar áttir. Eins og himinn og jörð séu að farast.

Nú má reyndar vel vera að Guðmundur hefði aldrei átt að ganga í Framsóknarflokkinn, að það hafi verið örlagamisskilningur.

Hann er altént langt frá þeim ungmennafélagsanda sem einkennir flokkinn nú. Og í raun er hann nokkuð langt frá föður sínum – sem var á móti bæði ESB og ESS.

Um Steingrím var sagt í litlu bréfkorni sem mér barst í morgun:

„Steingrimur talaði alla tíð til vinstri og brosti til hægri og var andsnúinn alþjóðahyggju og ESB.“
Að flýta samningum

Þegar Össur Skarphéðinsson fer þess á leit að samningaviðræðum við Evrópusambandið sé hraðað til að hægt sé að kjósa um þá fyrir alþingiskosningar 2013 er það ekki af tómri ást á lýðræðinu.

Hann hlýtur reyndar að sjá sjálfur að mestar líkur eru á að aðildarsamningur verði felldur – hversu góður sem hann kann að vera.

En það er í raun ekki verra fyrir Samfylkinguna að þetta gerist fyrir næstu kosningar.

Þá myndi hún ganga heil til þjóðaratkvæðagreiðslu um Evrópusambandið, en aðrir flokkar meira og minna klofnir – ef fer sem horfir.

Það gæti orðið mikið uppnám í Sjálfstæðisflokknum.

Guðmundur Steingrímsson segist ætla að stofna nýjan flokk og það er ekki alveg út í bláinn hjá Birni Bjarnasyni þegar hann nefnir að þetta sé plott innan úr Samfylkingu. Vina- og samherjahópur Guðmundar er mestanpart innanborðs í Samfylkingunni – og þar telja menn að nauðsyn að komi fram annar flokkur en Samfylkinginn sem styður aðild að ESB.
Nýtt plan

George Monbiot skrifar í Guardian um hagvaxtarátrúnaðinn sem færir heiminn nær heljarþröminni og er í gildi hvort sem árar vel eða illa í hagkerfinu.

Monbiot segir að tími sé til að breyta áætluninni – og vitnar í Tim Jackson, höfund bókarinnar, Velmegun án vaxtar.

Um hana verður að líkindum fjallað í Silfri Egils nú í byrjun hausts.
Uppstokkun

Það er frumhvöt hjá þingmönnum að reyna að halda í sætið sitt. Og út frá því má oft skýra gerðir þeirra.

En þeir þingmenn sem nú sitja í skjóli flokkanna þurfa varla að kemba hærurnar inni á Alþingi miðað við það sem skoðanakannanir eru að segja.

Traustið á þinginu er í algjöru lágmarki, fólk trúir ekki að það vinni í almannaþágu, og það má ekki á milli sjá hvor nýtur minna álits stjórnin eða stjórnarandstaðan.

Líkurnar á uppstokkun í næstu kosningum aukast – hún varð ekki kosningunum stuttu eftir hrun, það var einfaldlega ekki tími til þess.

Það gætu verið miklar breytingar í vændum.
Tómarúmið á miðjunni

Ég hef áður sagt að það gætu komið fram nokkrir nýir flokkar fyrir næstu alþingiskosningar – hvenær sem þær verða.

Þar geta náttúrlega verið einsmáls flokkar – til dæmis er ekki ósennilegt að líti dagsins ljós framboð sem tengist skuldavanda heimilanna.

Svo er það framboð á vinstri kantinum sem yrði helst beint gegn Vinstri grænum, það er einboðið að Lilja Mósesdóttir gæti leitt slíkan flokk.

Þjóðernissinnað framboð hægra megin, nokkurs konar Sannir Íslendingar. Nú virðist þó líta út fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsókn ætli að valda þá reiti.

Og svo er það frjálslynt framboð á miðjunni eða rétt hægra megin við hana. Miðjan er ansi tómleg eins og stendur.

Nú stígur Guðmundur Steingrímsson fram og vill stofna slíkan flokk. Hann er genginn úr Framsókn eftir fremur stutta vist í flokki föður síns og afa. Framsókn er augljóslega annar flokkur en hann gerði ráð fyrir.

Hingað til hafa flestir gert ráð fyrir því að frjálslyndur flokkur af þessu tagi yrði klofningur úr Sjálfstæðisflokknum. En hann þarf ekki að vera það. Hins vegar er ljóst að Guðmundar bíða ærin verkefni að breikka fylgisgrunninn ef flokksstofnunin á að takast hjá honum. Þar þurfa að koma við sögu Framsóknarmenn og Sjálfstæðismenn sem eru búnir að gefast upp á flokkum sínum – jú, og fólk sem hefur stutt Samfylkinguna – en ekki síst fólk sem er óflokksbundið.

Guðmundur gæti haft meira en eitt og hálft ár í þetta verkefni – og þá gæti þetta jafnvel orðið óþægilega langdregið – en svo er auðvitað möguleiki að ríkisstjórnin falli snögglega og boðað verði til kosninga með litlum fyrirvara.
Spánn og kirkjan

Í fáum löndum á kaþólska kirkjan jafn ljóta sögu og á Spáni – og er þó af nógu af taka.

Kirkjan stóð fyrir endalausum ofsóknum á tíma rannsóknarréttarins – gyðingar og márar voru reknir frá Spáni, meintir trúvillingar voru miskunnarlaust pyntaðir og drepnir. Landið var lokað inni í harðneskjulegri útgáfu af kristni þar sem andlegt frelsi var ekki til.

En alþýðu manna var skipulega haldið í fáfræði og hjátrú – svo stjórnskipun ríkisins yrði ekki haggað.

Svo gekk þetta lengi – í borgarastríðinu spænska stóð kirkjan náttúrlega með afturhaldinu, fasistunum og konungsinnunum. En náttúrlega hafði framferði kirkjunnar leitt til þess að hatur á klerkum var mjög útbreitt.

Eftir fall Francos hefur Spánn færst undan valdi kirkjunnar, það hefur meira að segja gengið svo langt að samkynhneigðir njóta mikilla réttinda í landinu.

Í þessu landi á páfinn ekkert annað skilið en byljandi þrumuveður.
Þegar Ríkinu var lokað

Nú vilja menn grípa til alls kyns ráða vegna menningarnætur.

Ein hugmyndin er sú að hafa hana á sunnudegi, svo fólkið fari nú ekki að detta í það kvöldið áður.

Þetta er mjög íslensk umræða.

Minnir svolítið á þegar Ragnar Arnalds var fjármálaráðherra og lét loka Ríkinu fyrirvaralaust á föstudegi af því hann var hræddur um að fólk myndi drekka of mikið þá helgina.
Menningarnótt, Harpa og ljósasjóið

Líklega hefur aldrei verið fleira fólk á menningarnótt í Reykjavík. Ég hef aldrei séð annað eins mannhaf í bænum.

Maður sér eitt og annað á rölti sínu um bæinn – ég verð að játa að mér finnst þetta ekki góður dagur til að troðast inn í menningarhús.

Það er eiginlega skemmtilegast hvernig menningin fer út á göturnar á þessum degi – og maturinn líka.

Ég sá ekki betur en að þetta heppnaðist mjög vel í gær.

Ég er ekki dómbær á ólæti um nóttina, ég bý í Miðbænum og varð ekki var við neitt. Mér þykir yfirleitt ekki spennandi að vera á ferli í Miðbænum eftir miðnætti um helgar.

Það voru þrír stórtónleikar í bænum um kvöldið, í Hljómskálagarðinum, á Ingólfstorgi og á Arnarhóli. Kannski er þetta dálítið vel í lagt. Ég sá bresk/bandarísku hjómsveitina sem spilaði á Arnarhóli klukkan átta um kvöldið – ég er ekki viss um að margar sveitir hafi staðist henni snúning þetta kvöld. Hljóðfæraleikurinn var afar þéttur og þeir voru með hörku söngvara.

Það var hins vegar ekki sérlega vel til fundið að láta hundrað þúsund manns bíða eftir því að ljósin væru kveikt í Hörpu. Ólafur Elíasson er með allra frægustu listamönnum samtímans og maður þarf að skoða þetta verk hans vel. Fólkið bjóst líklega við því að húsið yrði stórkostlega uppljómað, en verkið er frekar mínimalískt. Virkar ekkert sérlega vel sem skemmtiatriði fyrir mikla mannmergð.

Ég er reyndar ennþá þeirrar skoðunar að hugmynd Jeans Nouvel að húsinu hafi verið betri en sú sem varð fyrir valinu. Nouvel vildi reisa annan hól – í ætt við Arnarhól – og þá hefði verið notað íslenskt torf og grjót. Það sem maður óttast helst við Hörpu er að hún sé forgengileg, að byggingarefnin séu ekki nógu sterk til að standast veðrin og saltið þarna norður á hafnarbakkanum og að þetta verk Ólafs sem var birt fólki í gær muni drabbast niður.

En ég ætla að fara niður á höfn og skoða þetta betur við tækifæri. Það var ekki alveg staður og stund í gær.
Að láta frægt fólk bíða

Það að vera frægur á ekki að þýða að maður fái sjálfkrafa borð á veitingahúsum þar sem er fullt.

Í Berlín er veitingastaður sem varð vinsæll vegna þess að Brad Pitt fékk ekki borð þar. Pitt kom þangað ásamt fleira fólki. Honum var sagt að hann yrði að bíða eftir borði. Hann lét sig hafa það, beið – en svo vildi til að á staðnum var blaðamaður sem kom þessu í fjölmiðlana.

Síðan hefur þetta verið mjög eftirsóttur veitingastaður – maturinn þykir reyndar frekar góður.

Og þess vegna á þýska veitingakonan sem hafði ekki borð fyrir konung og drottningu Svíþjóðar ekki að biðjast afsökunar á framgöngu sinni. Hún ætti þvert á móti að vera stolt.

Fátt er leiðinlegra í nútímanum en sleikjugangur við frægt fólk sem getur nánast tekið á sig mynd trúarbragða – og þar er kóngafólk meðtalið.
Hannes: Forseti sem skiptir litum og líkjum

Hannes Pétursson, eitt höfuðskáld okkar Íslendinga, skrifar litla grein í Fréttablaðið í dag þar sem hann er nokkuð háðskur í garð nágranna síns á Álftanesi, Ólafs Ragnars Grímssonar forseta. Hannes kveður sér ekki oft hjóðs á opinberum vettvangi, svo menn taka vel eftir því sem hann skrifar. Í greininni segir meðal annars, Hannes er að leggja út af bókamessunni miklu í Frankfurt í október þar sem Ísland verður heiðursgestur:

„Það hlýtur að teljast sjálfsagður hlutur að forseti lýðveldisins, Ólafur Ragnar Grímsson, sá kunni Evrópusinni og ágæti náttúruvísindamaður, einkum á sviði jöklafræði, eldfjallafræði og loftslagsfræði, mæli nokkur orð þarna í Frankfurt, í fæðingarborg Goethes og höfuðstöðvum evrunnar. Glamuryrði forsetans um okkur Íslendinga eru jafnan vel þegin bæði hér heima og utanlands. Þau laga sig að vísu hverju sinni eftir aðstæðum, jafnt fyrirhrunsglamrið sem eftirhrunsglamrið, enda er forseti lýðveldisins búinn einum af mörgum merkilegum kostum Óðins.

Í Ynglingasögu segir Snorri um Óðin „að hann kunni þær íþróttir, að hann skipti litum og líkjum á hverja lund, er hann vildi“.

Það ætti einkar vel við að forseti lýðveldisins talaði í Frankfurt um heimsbókmenntirnar. Í fyrsta lagi vegna þess að á umliðnum árum hefur hann sérhæft sig í að setja alla atburði og öll atvik, sama hversu smá þau voru, í heimssögulegt ljós; í annan stað fyrir þá sök að Goethe, nafnkenndasti sonur Frankfurtborgar, bjó til hugtakið heimsbókmenntir („Weltliteratur”). Ég segi fyrir mína parta að ég treysti engum manni betur en forseta lýðveldisins til að gera sér mat úr hugtaki Goethes, okkur öllum til frægðar og frama.“
Tré ársins

Ýmsu taka menn upp á.

Og sumt er ágætt.

Eins og til að útnefna borgartré ársins.

Það er líklega mesta breytingin sem hefur orðið í Reykjavík að hér eru tré út um allt.

Þegar amma mín, sem var norsk, kom fyrst til Íslands 1928 gekk hún oft upp á Grettisgötu til að skoða tré sem var þar. Annars voru eiginlega engin tré í Reykjavík – eins og sjá má á myndum.

Tréð sem varð fyrir valinu er í gamla kirkjugarðinum við Suðurgötu, er af tegundinni Evrópulerki, áttatíu ára gamalt og tíu metra hátt. Það hefur semsagt verið gróðursett stuttu eftir að amma var að skima eftir trjám í bænum.

Annars kannast ég ágætlega við þetta tré, er alinn upp rétt hjá kirkjugarðinum og þekki þar hvern krók og kima.

Ég hef mörgum sinnum klifrað upp í það, það var reyndar ágæt íþrótt í eina tíð að klifra í tréð, sitja í greinum þess og spjalla. Það var líka reynandi að fara með stelpur í kirkjugarðinn og klifra upp í tréð til að ganga í augun á þeim.
Að líkindum virkjað í Þjórsá

Nú þegar komin er fram rammaáætlun um nýtingu náttúrusvæða og vernd þeirra fer í meðferð þingsins bendir allt til þess að virkjanir verði reistar í neðri hluta Þjórsár.

Í áætluninni er gert ráð fyrir umfangsmikilli verndun, líka á svæðum sem talin voru mjög líklegir virkjanakostir eins og Ölkelduháls og í Hágöngum. Þá verður Norðlingaölduveita varla reist heldur. Náttúruverndarsinnar vinna margháttaða sigra þarna, en þeir verða líkega að gefa eitthvað eftir líka.

Það er gert ráð fyrir nýtingu neðri hluta Þjórsár til raforkuframleiðslu. Það þýðir að leyfilegt yrði að reisa þrjár virkjanir þar, Holtavirkjun, Hvammsvirkjun og Urriðafossvirkjun.

Vinstri grænir hafa staðið á móti þessu – en innan Samfylkingarinnar er vilji til að virkja þarna. Þetta er eitt af helstu ágreiningsmálunum í ríkisstjórninni. En nú þegar þessi margumtalaða rammaáætlun er komin fram verður erfitt fyrir VG að standa gegn virkjununum í Þjórsá.
Friðrik: Róttæk skattaleið

Friðrik Jónsson skrifar hér á Eyjuna um rótttækar leiðir í skattamálum – hann telur að skattbreytingar undanfarið hafi verið mjög máttlausar – og telur að þurfi að einfalda skattkerfið til muna.

Það sem Friðrik nefnir helst er skattur á inngreiðslur í lífeyrissjóði.

„Sá einskiptisskattur sem þó hefur verið ræddur er að leggja skatt á eignir lífeyrissjóðanna og þannig taka út framtíðartekjuskatt strax. Því fylgir þá jafnframt að leggja fullan tekjuskatt á lífeyrissframlag héðan í frá, en lífeyrissgreiðslur yrði þá væntanlega framvegis skattfrjálsar. (Einnig rekur mig minni til að hafa séð tillögur um að leggja fullan tekjuskatt á bankainnistæður sem nutu tryggingar umfram hið löglega hámark upp á u.þ.b. 3 milljónir.)

Ef eignir lífeyrissjóðanna eru um og yfir 2 þúsund milljarðar myndi 40% skattlagning þeirra skila 800 milljörðum í ríkissjóð. Það myndi duga til að greiða niður vel rúmlega helming núverandi skulda ríkisins og þ.a.l. jafnframt lækka vaxtakostnað þess um meira en helming. Fjárlagagati þessa árs yrði þar með lokað í einum vettvangi og meira að segja yrði afgangur sem nýta mæti til að greiða ennþá meiri skuldir.

Þetta er langt í frá gallalaus aðgerð, m.a. vegna þess að ekki er verra fyrir ríkissjóð að eiga vísar framtíðarskatttekjur frá lífeyrisþegum, sérstaklega þar sem þeim mun fara fjölgandi meira hlutfallslega en þeim sem vinna.

En hugsanlega mætti skattleggja lífeyrissjóðina með öðrum hætti og án þess að framtíðarskatttekjum ríkissins sé fórnað um of.“
Mikil samúð með leikskólakennurum

Það eru ansi mikil tíðindi að 93 prósent aðspurðra í skoðanakönnun skuli styðja kröfur leikskólakennara.

Þetta er stétt sem nýtur mikils velvilja, allir vita að hún er illa launuð og að hún vinnur mikilvægt starf. Ég hef áður skrifað að starf í leikskólum hér sé yfirleitt fjarska gott.

Leikskólakennarar hafa líka eignast forystumann sem kemur afar vel fyrir. Haraldur Freyr Gíslason var flottur trommari í Botnleðju, hann hefur gefið út stórskemmtilegar plötur með barnalögum – og hann geislar líka í þessu nýja hlutverki.

Hann talar blátt áfram og heiðarlega, er ekki bundinn af einhverjum annarlegum hagsmunum – virkar eins og fyrirmynd fyrir þá sem starfa í verkalýðsbaráttu.
Japanska leiðin

Frá degi til dags vex óttinn við að hagkerfið sé á leiðinni í tvöfalda niðursveiflu. Að atburðarásinni sem fór af stað 2007 og 2008 sé langt í frá lokið og nú blasi við efnahagskreppa eftir tímabil lítilsháttar bata.

Menn horfa á tölur um bandaríska hagkerfið, þar ríkir stöðnun og afturför, sömu sögu er að segja um Bretland og skuldakreppan í Evrópu er óleyst. Hagvöxtur hægir á sér í Kína.

Nú eru ekki til peningar til að dæla út í hagkerfið og bankana eins og gert var 2008.

Fjárfestar eru afar varkárir, leita skjóls í gulli og ríkisskuldabréfum.

Sumir tala um hrun, aðrir um að stefnt sé inn í ástand eins og hefur ríkt í Japan og hófst í skuldakreppunni þar 1990 – og einkennist af sama og engum hagvexti, veiku bankakerfi og stjórnmálum sem eru í uppgjöf gagnvart þessu ástandi. Kerfið í Japan hrundi ekki, en það staðnaði.

Svo eru auðvitað aðrir sem gætu bent á að Japan vegni bara nokkuð vel þrátt fyrir þetta – að landið hafi komist bærilega af þrátt fyrri hinn litla vöxt. En það náttúrlega rímar ekki við hagvaxtartrúna sem sem er sjálfur grundvöllur kerfisins.
Heimur á hvolfi

Jakob Augstein skrifar í Der Spiegel um heim þar sem allt er komið á hvolf. Þar sem breskir íhaldsmenn eru farnir að tala um „brotið samfélag“ – Margaret Thatcher talaði um að það væri ekki til neitt sem héti samfélag, bara einstaklingar og fjölskyldur. Þar sem hægrimenn eru búnir að missa trúna á hinn frjálsa markað, þar sem orðið vinstri er slitin klisja og öfgaflokkum til hægri vex ásmegin.
Obama andvaralaus gagnvart Sovétríkjunum

Það er ótrúlegt lið sem er að sækjast eftir forsetaembættinu í Bandaríkjunum. Og því miður erum við að veita því athygli – það segir sitt um ástandið í heiminum.

Hér eru ummæli Michelle Bachmann þar sem hún segir að Obama sé ekki að mæta hættunni af Sovétríkjunum.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=lctT4dXMeLY&feature=player_embedded#!]