arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Útrásarvíkingar enn að

Bakkavararbræðurnir Lýður og Ágúst Guðmundssynir skilja allt eftir í rjúkandi rúst á Íslandi.

Þetta eru einhverir einkennilegustu athafnamenn sem um getur í sögu íslensks atvinnulífs.

En það er víðar sem bræðurnir vekja athygli fyrir vondan atvinnurekstur. Þeir hafa lengi verið skotspónn verkalýðsfélaga vegna lélegra starfskjara og aðbúnaðar í verksmiðjum Bakkavarar í Bretlandi.

Nú hefur verið boðað til mótmæla við höfuðstöðvar Bakkavarar í Bourne í Linccolnshire.

Á heimasíðu Starfsgreinasambandsins segir um þetta:

„Nú hafa þeir Bakkabræður, Ágúst og Lýður Guðmundssynir ráðist til atlögu gegn verkafólki við ávaxta- og grænmetisiðju Bakkavarar í Bourne í Lincolnshire í Englandi. Störf eru brytjuð niður, laun lækkuð og vinnuskilyrði skert. Þau voru þó fyrir ein þau lökustu í Bretlandi. Efnt verður til mótmælaaðgerða, kröfugöngu og útifundar föstudaginn 17. desember í Spalding þar sem höfðuðstöðvar Bakkavarar eru til húsa. Það er breska verkalýðssambandið Unite the Union, systursamtök Starfsgreinasambands Íslands, sem stendur fyrir mótmælunum. Markmið mótmælanna er að senda skýr skilaboð til stjórnenda Bakkavarar að Unite muni aldrei láta það gerast að félagsmenn þess verði þvingaðir til þessa niðurskurðar baráttulaust.

Unite heldur því fram að þeir Bakkabræður hafi hundsað allar tillögur um samráð við verkalýðshreyfinguna, hvað þá tekið tillit til sjónarmiða hennar um endurskipulagningu í Bourne. Bakkavör heldur því fram að fyrirtækið þurfi að spara fimm milljónir punda til að stöðva taprekstur en Unite telur að tapreksturinn, sé um taprekstur að ræða, stafi fyrst og fremst af óhæfum stjórnendum fyrirtækisins og stjórnunarstíl þeirra. Bakkabræður hafa ekki getað sýnt fram á að niðurskurðurinn sé nauðsynlegur vegna rekstrarins. Unite telur einnig að Bakkavör sé að keyra í gegn niðurskurðinn í Bourne fyrir áramót til þess að komast hjá nýrri löggjöf, the Agency Worker Regulations, um að fyrirtæki skuli meðhöndla alla starfsmenn jafnt og gengur í gildi á næsta ári. Unite mótmælir því að verkafólk í Bourne og fjölskyldur þess sé látið borga fyrir stjórnunarmistök Bakkabræðra.“
Ekki deigla fyrir hugmyndir

Fréttablaðið segir frá því að óvenju margir Íslendingar séu skráðir í stjórnmálaflokka.

Þetta þýðir reyndar ekki að flokkarnir séu svona fjölmennir í raun og veru, heldur að fjöldi fólks hefur lent þar á skrám vegna þátttöku í prófkjörum.

Því það er alsiða á Íslandi að kjósa í prófkjörum hjá flokkum sem fólk styður ekki endilega. Maður hefur heyrt um heilu kaupstaðina þar sem íbúarnir kjósa hjá öllum flokkum.

Önnur skýringin er sú að ómögulegt er að komast af félagaskrám flokkanna. Þeir halda áfram að senda fólki bæklinga og gíróseðla fram í andlátið – og hirða ekki um þótt aldrei berist svar.

Flokkarnir sjálfir eru hins vegar lífvana. Það er ekki eins og innan þeirra sé öflug þjóðfélagsumræða eða deigla fyrir hugmyndir. Ef slíkt gerir vart við sig er það oft kæft í fæðingu, eins og þegar Sjálfstæðisflokkurinn lagði í vinnu við endurskoðunarskýrslu sína.

Fyrir aldarfjórðungi var mér boðið ásamt hópi fólks í höfuðstöðvar sósíaldemókrataflokksins þýska í Bonn. Flokkurinn var þá sá fjölmennasti í Evrópu, að undanskildum ítalska kommúnistaflokknum. Þar var skýrt fyrir okkur líkan af því hvernig stefna flokksins væri mótuð. Hugmyndir voru ræddar í efstu lögum flokksins og meðal almennra flokksmanna. Reglan var sú að þær voru sendar tvívegis niður um allan flokkinn áður en þær gátu orðið að opinberri stefnu hans.

Nú má vel vera að þetta hafi ekki virkað fullkomlega – en þarna var þó skipulag sem gerði ráð fyrir almennri þátttöku og því að almennir flokksmenn fengju að ráða einhverju og væru ekki bara eins og statistar sem eru notaðir til að klappa upp flokksforingja.
Assange í Silfrinu

Það er ekki nema ár síðan. Það var 29. nóvember 2009 sem Julian Assange kom í Silfur Egils ásamt þáverandi félaga sínum Daniel Berg.

Þá höfðu fáir heyrt minnst á Assange eða WikiLeaks, en nú er þetta um það bil stærsta fréttin í heiminum.

Lára Hanna setti þetta á YouTube – það er forvitnilegt að skoða. Margt sem hefur gerst á einu ári.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=FBzyPB5eEuI]
Sovét-Ísland

Bók Þórs Whitehead, Sovét-Ísland, á ábyggilega eftir að vekja umtal og jafnvel deilur.

Þór er einn fremsti skrásetjari sögu Íslands á tuttugustu öld. Bækur hans hafa verið feiki vinsælar, bæði vegna þess að Þór er ötull sagnfræðingur sem vandar til verka og leitar í frumheimildir, og eins vegna þess að hann er vel ritfær.

Í bókinni rekur hann sögu kommúnistahreyfingarinnar á Íslandi frá því um 1920 og fram yfir seinna stríð.

Ein meginniðurstaða Þórs er að kommúnistar hér hafi ekki skirrst við að beita ofbeldi, enda hafi það beinlínis verið fyrirmæli frá Moskvu.

Nokkuð stór hópur kommúnista sótti nám í byltingarfræðum í Moskvu lengri eða skemmri tíma upp úr 1930, Þór segir að þetta fólk hafi verið menntað í neðanjarðarstarfsemi.

Hann dregur í efa hefðbundnar skýringar á átökum eins og Gúttóslagnum 1932 (reyndar voru Gúttóslagirnir fleiri) og segir að þar hafi að miklu leyti verið að verki þjálfaðir undirróðursmenn úr röðum kommúnista. Á þessum tíma starfræktu þeir sérstakt bardagalið.

Yfirvöld á Íslandi hafi verið vanbúið að takast á við þessa hættu, lögreglan hafi verið fáliðuð. Þór segir frá lögreglumönnum sem hlutu barsmíðar í Gúttóslagnum – sumir þeirra biðu þess aldrei bætur.

Þór lýsir líka merkilegu andrúmslofti sem ríkti í Kommúnistaflokknum hér, í þessum litla bæ. Um tíma var gengið hart fram í hreinsunum. Vænisýki Stalíns náði líka hingað. Menn voru settir út af sakramentinu fyrir að vera ekki á réttu línunni. Um 1930 þótti það ganga glæpi næst að láta sér detta í hug að starfa með jafnaðarmönnum – sem þá voru kallaðir hjástoð auðvaldsins.

Þór rekur sögu Stefáns Pjeturssonar sem var einn helsti foringi kommúnista. En trú hans þótti ekki nógu hrein og hann var kallaður til Moskvu til að gera iðrun og yfirbót. Stefán slapp þaðan við illan leik, en það er ljóst að sumir félaganna hér hefðu ekki syrgt það ef Sovétstjórnin hefði fyrirkomið honum. Aðrir voru ekki svo heppnir, þúsundir erlendra kommúnista hurfu inn í morðvél bolsévíka.

Sumt er dálítið kúnstugt í bókinni. Íslendingarnir sem fóru til Moskvu eru fæstir frægt fólk, upp til hópa er það gleymt. Það stundaði konspirasion og tók sumt upp dulnefni í þeim anda. Ein íslenska konan kallaðist Doris Lind, önnur Nanna Eggen, karlmennirnir fengu nöfn eins og Robert Frank, Dan Mengel og Otto Stein.

Það þætti kannski skrítið í dag ef eitthvert stjórnmálaafl sendi meðlimi sína til útlanda til að nema byltingarfræði, það kæmi síðan heim, hefði í alls kyns hótunum, stofnaði bardagasveitir, gengi í einkennisbúningum – og yfirvöld gætu alls ekki verið örugg um að stöðva það. En þetta virðist hafa verið raunin hér á fjórða áratugnum.

Þetta voru auðvitað átakatímar. Nokkrum árum síðar var staðan sú í Evrópu að lýðræði var einungis í örfáum ríkjum, Bretlandi, Svíþjóð, Sviss – jú, á Íslandi, sem þó var ekki að fullu sjálfstætt ríki.

Öll önnur lönd í Evrópu voru horfin inn í skugga einræðis, þar ríktu helstefnur tuttugustu aldarinnar.
Kristinn Hrafnsson og Þór Whitehead í Silfri Egils

Kristinn Hrafnsson, talsmaður WikiLeaks, verður gestur í Silfri Egils á sunnudag.

Meðal annarra gesta er Þór Whitehead, prófessor í sagnfræði, sem segir frá nýrri bók sinni sem nefnist Sovét-Ísland. Hún fjallar um hreyfingu kommúnista á Íslandi og leggur ekki síst áherslu á að kommúnistar hugðu á byltingu þar sem þótti sjálfsagt að beita ofbeldi.
Þungar hugsanir

Sá sem hlær á aðeins óheyrða hina hræðilegu frétt.

Þetta segir í frægu kvæði eftir Bertolt Brecht sem Sigfús Daðason þýddi. Þung orð, enda þetta ort á viðsjárverðum tímum.

Sama hugsun er orðuð á bloggi sem ég rak augun í áðan.

Bjartsýni er annað orð yfir blekkingu.

Mér dettur svosem ekki í hug að mótmæla því.
Hvalir og þrjóskir gamlir menn

Í tilefni af umræðum um hvalveiðar endurbirti ég þennan pistil sem ég skrifaði fyrir einu og hálfu ári:

- - -

Ég spurði heimildarmenn mína í Japan um hvalveiðar og neyslu hvalkjöts þar í landi. Þetta eru blaðamenn á japönsku stórblaði.

Þeir sögðu að sáralítið væri borðað af hval í landinu, ungt fólk liti ekki við því, en hvalveiðihugsjóninni væri aðallega haldið uppi af þrjósku nokkurra gamalla manna.

Mesta gæfa þeirra væri Greenpeace og Sea Shepard; meðan slík samtök berjist gegn hvalveiðum sé hægt að höfða til þjóðerniskenndar í Japan. Um leið, var mér sagt, óttast þeir mest fjármálaráðuneytið japanska sem gæti tekið upp á því að skera niður styrki til hvalveiðihugsjónarinnar.

Hvalkjötsneysla var aldrei útbreidd í Japan, nema í nokkrum strandbyggðum. Hún jókst hins vegar til muna á þrengingatímum eftir seinni heimstyrjöldina. Þá var hvalkjöt til dæmis oft á boðstólum í skólum – börnin sem uxu úr grasi eftir stríðið vöndust semsagt við að borða hval. Sú kynslóð er nú komin á eftirlaun.

Málið virðist semsagt vera að lítill markaður er fyrir hvalkjöt í Japan. Í landinu eru til miklar birgðir af hvalkjöti sem ekki selst – og eru komnar úr svokölluðum vísindaveiðum japanskra skipa. Heimildarmenn mínir segja að þap sé líklega nálægt 4000 tonnum af kjöti sem er geymt í skemmum.

Svo tek ég fram, til að fyrirbyggja misskilning, að ég er algjörlega hlynntur hvalveiðum. Eigandi Moby Dick að uppáhaldsbók, má jafnvel segja að ég sé heillaður af þeim.
Örlítið meira um lífeyrissjóði

Lífeyrissjóðirnir íslensku eru mjög sérstakir. Nú er komið í ljós að þeir ætla ekki að taka þátt í fjármögnun á vegaframkvæmdum eins til stóð. Mikið af stjórn hagkerfisins í dag fer fram í samningaviðræðum við forstjóra lífeyrissjóða. Völd þeirra eru feikilega mikil.

Lífeyrissjóðirnir hafa ávöxtunarkröfu upp á 3,5 prósent. Það þýðir að þau mega ekki leggja peninga í verkefni sem eru talin óarðbærari.

Hins vegar hefur það sýnt sig að ef einhver labbar inn í lífeyrissjóð og segist geta lofað meira en 3,5 prósenta ávöxtun – að þá opnast peningagáttirnar.

Þannig var það allavega fyrir hrun. Bara að segja það, þá komu peningarnir.

Sérstaklega ef áttu í hlut vildarvinir lífeyrissjóðanna í fjármálageiranum.

Þannig var Lífeyrissjóður verslunarmanna til dæmis rekinn eins og deild í Kaupþingi.

Nú vitum við ekki hverju lífeyrissjóðirnir töpuðu á hruninu. Hreinskilnisleg rannsókn á þeim fer ekki fram – og er kannski ekki heldur að vænta. Slíkt er einhvern veginn í andstöðu við stjórnkerfið sem sjóðirnir hafa komið sér upp. Stjórnendur lífeyrissjóða þola heldur ekki gagnrýni.

En það er talað um lífeyrissjóðina sem sparnað landsmanna, sérstaklega var það gert þegar talað var um að þeir kæmu að því að lina aðeins skuldaáþjánina. Og jú, þeir eru það að vissu leyti.

Við borgum þangað inn ofboðslega fjárhæðir – sem eru í raun jafngildi skattheimtu, því við eigum ekki val – en vitum í raun ekkert hvað við fáum út úr því eða hvort við fáum yfirleitt eitthvað.

Því þetta eru í rauninni tryggingar fremur en sparnaður – tryggingar sem eru ekkert sérlega öruggar og veita kannski ekki svo góða þjónustu eins og til dæmis má lesa í þessari grein Ólafs Margeirssonar hagfræðings

Það er villandi að tala um lífeyrissjóðina sem sparnað – því skynsamur maður sem ávaxtaði svo stóran hlut af tekjum sínum af viti í fjóra eða fimm áratugi, sem er vinnuævi einstaklings, ætti að bera meira úr býtum af sparnaði sínum, fyrir sig og fjölskyldu sína.
Útlend aðstoð til góðs

Útlend aðstoð er að reynast okkur vel eftir hrunið og spurning hvort við hefðum ekki þurft að leita til erlendra aðila í fleiri málum. Það er ekki alltaf sniðugast að hringja bara í gamla vininn eða kommissarinn úr flokknum – hvort hann heitir Svavar Gestsson eða Baldur Guðlaugsson.

Það er að miklu leyti Evu Joly að þakka að embætti sérstaks saksóknara er orðið öflugt – nýjar skýrslur um bankana koma þaðan. Vonandi ber saksóknarnum gæfa til að fylgja þessu almennilega eftir.

Lee Bucheit virðist hafa verið réttur maður til að leiða Icesave samninganefndina. Hann er alþjóðlegur sérfræðingur í skuldum ríkja sem er stofnað til með vafasömum hætti. Hefur meðal annars fjallað um skuldir sem harðstjórar í þriðja heiminum hafa stofnað til.

Margir útlendingar töluðu líka máli Íslands í Icesave og það hefur hjálpað, þar má nefna Evu Joly, Martin Wolf hjá Financial Times, Alain Lipietz, Ann Pettifor og fleira fólk sem ég man ekki að nefna í augnablikinu.

Kannski hefðum við betur farið eftir ráðum Svíans Mats Josefsson um endurreisn bankanna, þá væri máski minni tortryggni í samfélaginu? En ráðleggingar hans gleymdust fljótt.

Og hugsanlega hefði verið ráð að þiggja á sínum tíma aðstoðina sem Mervyn King, bankastjóri Englandsbanka, bauð fram frá alþjóðlegum seðlabönkum til að vinda ofan af íslenska bankaruglinu?

Ísland er lítið land og umræðan hér er oft býsna þröng og staglkennd. Við höfum reyndar ákveðna tilheneigingu til að telja okkur vita allt betur – og það er dapurt hversu illa fjölmiðlar fylgjast með erlendum málefnum. Við erum nefnilega ekki alltaf ein á báti – oft eru fjöldamörg lönd sem eru að fást við svipuð vandamál og sitthvað sem við getum lært af þeim.
Marinó: Hvert á að senda reikninginn?

Marinó G. Njálsson setti þessa athugasemd hér inn á vefinn í gærkvöldi:

- - -

Þó PwC fái á baukinn í skýrslunni, þá draga skýrsluhöfundar á nokkrum stöðum úr gagnrýninni og beina henni að FME. Annars finnst mér niðurstöðurnar merkilegastar, en þær eru í lauslegri þýðingu:

„Skýrsluhöfundar telja að ef ekki hefði verið ranglega greint frá eftirfarandi atriðum í ársskýrslu:

i. Afföll vegna Eimskip, Primus, Icelandic Group og FL Group

ii. Lækkun á eiginfé vegna eigin hlutabréfa

iii. Athugasemd um tengda aðila

iv. Upplýsingar um stórar áhættur

þá hefði afleiðingin líklega orðið:

i. LÍ hefði misst bankaleyfi strax eftir birtingu ársskýrslu

ii. Án tillits til bankaleyfisins, innlagnir á Icesave hefðu orðið minni og innstæður hefðu aldrei náð þeim hæðum sem þær náðu í okt 2008

iii. LÍ hefði ekki verið í þeirri stöðu að gefa út skuldabréf árið 2008 sem að verulegu leiti rötuðu til Seðlabanka Evrópu. Þannig að SE hefði ekki verið eigandi að skuldabréfum LÍ upp á 1,5 ma. EUR við hrunið í október.

iv. Umfang hruns íslensku bankanna hefði verið um minna og því minni líkur á umtalsverðu tapi lífeyrissjóða.“

Fljótt á litið, þá er tap þjóðfélagsins, erlendra innstæðueigenda og erlendra kröfuhafa líklegast hátt í 700 milljarðar vegna þessara þátta. Spurningin er hvert eigi að senda reikninginn.
Skýrslan um Landsbankann

Hér er fréttaskýring Helga Seljan úr Kastljósinu í gær þar sem hann rekur efni kolsvartrar skýrslu um Landsbankann.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=g3xn3lohatY]
Málningarsletta á lúxusbílinn

Breskir fjölmiðlar eru fullir af hneykslun í kvöld vegna þess að gerður var aðsúgur að bifreið Karls Bretaprins í miðborg Lundúna í kvöld.

Karli er auðvitað ekið um á svellfínum Rolls Royce ásamt Camillu hertogaynju af Cornwall.

Það eru stúdentar sem eru að mótmæla í London vegna himinhárra skólagjalda.

Maður hefur lengi furðað sig á langlundargeði fólks í Bretlandi. Óvíða í Evrópu er jafnmikill ójöfnuður – óvíða hefur auðræðið náð slíkum tökum.

En nú er ungt fólk farið að mótmæla. Og kannski er einmitt ágætt að hinn gagnslausi prins fái smá málningu á lúxusbílinn.
Icesave og svikamylla Landsbankans

Icesave samningur er kynntur. Hann er mun hagstæðari en hinir fyrri – og kannski eðlilegt að spurt sé hvernig stóð á því að samþykktir voru samningar sem voru svo miklu verri og hvers vegna var talið svo bráðnauðsynlegt að þeir næðu í gegn?

Í besta falli virðist þetta bera vott um rangt stöðumat – sem er kannski skiljanlegt í því fári sem ríkti eftir hrunið. Vextirnir lækkuðu eftir því sem fleiri tilraunir voru gerðar. En það er líka spurning um óheilindi – hvernig gátu menn til dæmis reynt að halda því fram að Svavarssamningurinn væri góður? Hvað eða hverja var verið að vernda?

Sama kvöld og samningurinn er kynntur er birtur í fréttum úrdráttur úr skýrslu frá sérstökum saksóknara sem sýnir að fölsunum og blekkingum var beitt við bókhald Landbankans.

Án þessa athæfis hefði bankinn ekki komist upp með að safna öllum Icesave innlánunum í Bretlandi og Hollandi.

Þau voru semsagt svikamylla. Grandalaust fólk sem lagði fé inn á þessa reikninga var platað – og það voru Íslendingar líka sem lentu í að taka skellinn af þessu.

Er þá ekki tími til að sækja stjórnendur og eigendur Landsbankans til saka vegna þessa og krefja þá skaðabóta?

Hér er frétt Ríkisútvarpsins frá því í kvöld þar sem segir meðal annars:

„Endurskoðendur gamla Landsbankans lögðu blessun sína yfir falska reikninga, samkvæmt nýrri norskri skýrslu. Starfsleyfi bankans hér og erlendis var undir. Koma hefði mátt í veg fyrir mörg hundruð milljarða innlánasöfnun á Icesave-reikninga í Bretlandi og Hollandi.

Skýrslan var unnin af norskum sérfræðingum fyrir sérstakan saksóknara að frumkvæði Evu Joly. Norðmennirnir fullyrða að uppgjör bankans fyrir árið 2007 hafi gefið falska mynd af stöðunni. Landsbankinn hafi beitti svikum og blekkingum til að fegra stöðu sína.

Augljóslega tengdir aðilar hafi ekki verið tengdir saman í bókum bankans, veð fyrir lánum verið léleg, áhætta stórlega vanmetin, bókhaldsgögn gloppótt og búinn hafi verið til falskur hagnaður.

Flókið net fyrirtækja í gegnum skattaparadísir og aflandseyjar hafi svo tryggt Björgólfsfeðgum óskoruð yfirráð yfir bankanum.

Bankinn hafi í raun ekki uppfyllt skilyrði starfsleyfis síns í árslok 2007. Landsbankinn hefði því átt, rétt eins og Glitnir á sama tíma, að leita á náðir Fjármálaeftirlitsins. Samkvæmt skýrslunni gaf endurskoðunarfyrirtækið PricewaterhouseCoopers hins vegar ítrekað út heilbrigðisvottorð til handa Landsbankanum, bæði með því að árita uppgjörin, og eins með sérstökum yfirlýsingum.

Með þetta upp á vasann hafi bankinn bæði gefið út skuldabréf og safnað innlánum, meðal annars á Icesave-reikninga í Bretlandi, og ekki síður í Hollandi, en þar fór innlánasöfnunin ekki á flug fyrr en vorið 2008.“
Forsetinn, ríkisstjórnin og Icesave

Mjög óvenjuleg staða gæti verið að koma upp í íslensku stjórnkerfi.

Á eftir verða kynntir nýir Icesave samningar. Enn er ekki komið í ljós hvort þeir eru vondir eða góðir – og svo er auðvitað spurningin sem hverfur ekki, hvort við eigum yfirleitt að borga þetta?

Ríkisstjórnin mun sjálfsagt mælast til þess að þeir verði samþykktir og reyna að koma þeim gegnum þingið.

Það er spurning hvað stjórnarandstaðan gerir – hvort til dæmis Sjálfstæðisflokkurinn er á móti?

En líklegt er að samningarnir verði samþykktir á Alþingi.

Lykilatriðið í þessu er hvað Ólafur Ragnar Grímsson gerir.

Mun hann telja þennan samning nógu góðan til að skrifa undir lög sem fullgilda hann?

Eða neitar hann að skrifa undir í annað sinn og vísar málinu til þjóðaratkvæðagreiðslu?

Og þá er spurningin hvað ríkisstjórnin er að gera: Hefur hún eitthvert samband við forsetann til að kanna hvað hann hyggst fyrir? Getur hún haft slíkt samband? Er eðlilegt að ríkisstjórnin fari í einhvers konar samningaumleitanir við forsetann?

Það væri þá allavega ný staða í stjórnkerfinu hér.

Eða þarf stjórnin eins og við hin að bíða með öndina í hálsinum fram yfir áramót til að sjá hvort hann skrifar undir – og vita kannski ekkert um hvað hann hyggst fyrir?
Skýrslan um Glitni

Hér er fréttaskýring Helga Seljan úr Kastljósinu í gærkvöldi þar sem hann rakti efni franskrar skýrslu sem fjallar um Glitni.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=0ovnM67feO4]
Svartar skýrslur um bankana

Endurskoðunarskýrslurnar sem nú eru að birtast í fjölmiðlum eru komnar frá embætti sérstaks saksóknara.

Þetta eru merkileg plögg sem sýna samfellda og stórfellda misnotkun. Lán til tengdra aðila, lán sem aldrei virðist hafa staðið til að innheimta, falsaða reikninga.

Það sem maður spyr sig er – þegar notaðar eru slíkar blekkingar til að halda bankastarfsemi gangandi er þá eitthvert hald í því sem gert var í skjóli þeirra?

Er þetta þá ekki hrein svikamylla fyrst undirstaðan er ekki betri, og allt sem fylgdi svindilbrask meira og minna – hlutabréfamarkaðurinn, peningamarkaðssjóðirnir, Icesave, gjaldeyrislánin?

Enginn hefði snert neitt af þessu hefði hann vitað gerr um raunverulega stöðu bankanna og það sem fór fram inni í þeim.

Og hvað þá með endurskoðunarfyrirtækn. Er þeim yfirleitt treystandi eftir þetta eða eru þau alltaf til í að fylgja þeim ríku og voldugu hverju sinni?

Hér er fyrri hluti umfjöllunar Kastljóssins um þessar skýrslur. Þetta fjallar um Glitni, það var sagt að á morgun yrði fjallað um Landsbankann.
Að bjarga íslenska hagkerfinu

Erlendir blaðamenn eru enn að spyrja mig um það hvernig Íslandi hafi verið bjargað eftir hrun af konum – og hvernig konur séu að koma Íslandi aftur á flot.

Þetta er sprottið úr spuna sem fór að birtast í breskum fjölmiðlum stuttu eftir hrun, en í raun veit maður ekki til þess að fyrir þessu sé einhver sérstakur fótur.

Jú, um tíma voru hér tveir kvenbankastjórar – Elín Sigfússdóttir og Birna Einarsdóttir, en báðar voru þær úr gamla sýsteminu,

Og svo var það Kristín Pétursdóttir og Halla Tómasdóttir í Auði Capital, en um Höllu segir á vefnum TED þar sem er birtur fyrirlestur hennar:

„Financier Halla Tomasdottir helped rescue Icelands financial system after the crash - by applying 5 traditionally „feminine“ values to financial risk. At TEDWomen, she talks about these values and how to balance them.“
Icesave aðventa

Það fór ekki svo að við fengjum ekki aðra Icesave aðventu.

Nú er sagt að nýtt samkomulag verði kynnt í dag.

En svo er spurning hvort nokkrar líkur eru á að þetta verði samþykkt fremur en í fyrri skiptin?

Hvað gerir órólega deildin í VG? Hvaða línu gefur Ögmundur að þessu sinni?

Og stjórnarandstaðan – hvað gerir Sjálfstæðisflokkurinn?

Loks veltur þetta líka á Ólafi Ragnari Grímssyni hvers nafn er órjúfanlega tengt Icesave. Neitar hann ekki að skrifa undir lög um Icesave í þriðja sinn?
Bergsveinn, Birgir og Ísland árið 2141

Meðal gesta í Kiljunni á morgun verður Bergsveinn Birgisson, höfundur bókarinnar Svar við bréfi Helgu sem hefur fengið feiknarlega góða dóma og er tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna. Bergsveinn er búsettur í Björgvin í Noregi en er í stuttri heimsókn á Íslandi.

Helgi Ingólfsson segir frá nýrri bók sinni sem heitir Runukrossar. Bókin gerist á Íslandi árið 2141 – landið er þá óbyggilegt nema hvað það framleiðir orku fyrir umheiminn en í borginni Hellu sem er undir glerhvolfi býr þjóð sem er mestanpart íslamskrar trúar.

Við spjöllum við Þröst Helgason, höfund bókarinnar Birgir Andrésson – í íslenskum litum. Bókin fjallar um list Birgis og persónu hans, en Þröstur og hann voru nágrannar á Vesturgötunni.

Kolbrún og Páll Baldvin fjalla um skáldsögurnar Mörg eru ljónsins eyru eftir Þórunni Erlu Valdimarsdóttur, Ég man þig eftir Yrsu Sigurðardóttur og Ein báran stök eftir Ólaf Hauk Símonarson.

En Bragi sýnir á sér óvænta hlið.

Bergsveinn Birgisson.
Sótt að WikiLeaks

Það er sótt að WikiLeaks úr öllum áttum.

Nú ætla Visa og Mastercard að stöðva greiðslur til WikiLeaks – en áður hefur PayPal gert hið sama.

John Noughton skrifar um þessa atburðarás í Guardian og segir að hræsnin í stjórnmálaelítunni á Vesturlöndum sé himinhrópandi.

Bæði Hilary Clinton og Barack Obama hafa talað um mikilvægi frjáls upplýsingaflæðis á netinu – og gagnrýnt sérstaklega Kínverja fyrir að þrengja að því.

Nougton segir að annað hvort geti stjórnmálamennirnir ákveðið að lifa í heimi þar sem upplýsingar leka út eða reynt að loka internetinu.

Þeirra sé valið.
Verðlaunaafhending sniðgengin

Nóbelsverðlaunin verða veitt Liu Xiaobo á föstudaginn. Hann verður auðvitað ekki viðstaddur, hann er í fangelsi í Kína.

En það er mikið fagnaðarefni að hann skuli fá verðlaunin. Hann er þeirra mjög verðugur.

En Kínverjar svarrast um og hella skömmum yfir Nóbelsnefndina. Kalla hana samansafn af afskiptasömum trúðum.

Nokkrar þjóðir hafa lagst á sveif með Kínverjum og segjast ætla að sniðganga verðlaunaafhendinguna.

Þar eru lönd sem eru sérlega áhugasöm um mannréttindi eins og Saudi-Arabía, Rússland, Pakistan, Súdan, Kazhakstan, Írak, Íran, Afganistan, Serbía, Venesúela, Colombía, Kúba, Marokkó, Túnis, Egyptaland, Filippseyjar, Vietnam og Úkraína.