arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Barnasprengjukynslóðin og afkomendur hennar

Will Hutton skrifar langa grein sem birtist í The Observer um helgina. Þar fjallar hann um kynslóð sína, barnasprengjukynslóðina, afkvæmi þeirra sem háðu heimstyrjöldina og vildu byggja upp öruggan heim fyrir börnin sín eftir hildarleikinn. Börnunum leiddist hins vegar öryggið og börðust fyrir persónulegu frelsi og einstaklingshyggju. Kynslóðin frelsaði kynlífið úr viðjum gamalla hefða – en líka fjármagnsmarkaðina.

Nú er barnasprengjukynslóðin að komast á eftirlaun. Hún lifði velmegunartíma og er vel stæð – á gjarnan sitt eigið húsnæði og eftirlaunin eru góð. Hún naut ódýrrar menntunar og góðrar heilbrigðisþjónustu. Hutton segir að þeir sem séu sextugir í dag séu þegar á heildina er litið í býsna góðri stöðu – hann er sjálfur fæddur 1950.

Afkomendurnir taka hins vegar við óöryggi, fáránlega háu húsnæðisverði, miklum skuldum og eftirlaunum sem eiga eftir að skreppa saman.

Heimurinn hefur sannarlega breyst á þessum tíma. Það er einn áhugaverður punktur sem Hutton nefnir: Á þeim tíma fengu forstjórar fyrirtækja álíka há laun og ráðuneytisstjórar.

„ Companies had been around for decades and would be as much part of our future fabric as they had been of the past. Persil washed whitest. The pound was worth two dollars and 80 cents and 35 dollars bought an ounce of gold. The US ran the world with Britain as its chief lieutenant. Everybody would marry and have 2.2 children. It was a time of mottos: better be safe than sorry; carry an umbrella to work in case it rains. What I had to do was work hard and I would find myself on the conveyor belt that would convey me upwards. Chief executives of companies earned the same salaries as the permanent secretaries running Whitehall.

That world has gone. The anchors have dissolved or are dissolving. There is neither a monetary nor religious anchor. The pound floats; Catholicism is mired in the horrifying sexual antics of its priests; CEOs pay themselves salaries without limits. The great visions of how one might associate with others – in an Empire, a Commonwealth, a socialist economy, a commune, a religious community, a trade union or even a company – have become implausible. We are individualists in a not very sovereign nation state being buffeted around by economic forces beyond our control. We madly find meaning in cults and celebrity, overinvesting in family as the last redoubt of meaning, while reconciling ourselves to fewer public services and cynical companies even while the country is very much richer.„
Aðskilnaður ríkis og kirkju

Snemma á þessum áratug var nokkuð hávær umræða um aðskilnað ríkis og kirkju.

Ég man að þá settu kirkjunnar menn fram röksemdir sem ég skildi aldrei um að það væri þegar búið að skilja á milli með einhverjum hætti – nei, ég kann ekki að endurtaka þau rök vegna þess að ég botnaði ekki í þeim.

Þessi mál komust aðeins á dagskrá stjórnmálaflokkanna. Þá man ég að eini flokkurinn sem var hlynntur aðskilnaði var Frjálslyndi flokkurinn sem þá var undir forystu Sverris Hermannssonar.

Enginn annar flokkur hafði þetta á dagskrá sinni – það var reynt að koma tillögu um þetta í gegnum flokksþing hjá VG en þá gekk maður undir mann að afstýra því. Mig minnir að viðkvæðið hafi verið að þetta væri ungæðisháttur hjá yngra fólkinu í flokknum.

Nú er framundan stjórnlagaþing – og jú það eru býsna mörg mál sem þarf að ræða þar. Eitt er staða þjóðkirkjunnar. Líklega væri hreinlegast að hún missti þessa stöðu sína. Þetta segi ég ekki af neinni andúð í garð kirkjunnar, en það er tímaskekkja í samfélagi sem er sekúlaríserað eins og okkar að einn trúarhópur njóti slíkra fríðinda umfram aðra – og svo er hitt að það myndi líklega vera gott fyrir kirkjuna að losna úr þessu faðmlagi við ríkið.
Sjálftaka skilanefnda

Ég man að það var Bjarni Ármansson sem fór einna fyrstur fyrstur að tala um að íslenskt samfélag yrði fullt af fólki sem myndi eiga ofboðslega mikið af peningum. Ég man að hann ræddi um það rétt fyrir aldamótin 2000 að hér myndi allt úa og grúa af fólki sem ætti meira en 200 milljón krónur. Það þótti mjög há upphæð á þeim tíma.

Svo gekk þetta eftir, að minnsta kosti um tíma, það var rétt hjá Bjarna að upp var að rísa stétt manna sem græddi á tá og fingri – þetta var aðallega fólk sem tengdist bönkunum, hlutabréfamarkaðnum eða átti kvóta.

Flestir aðrir stóðu um það bil í stað. Eða réttar sagt, þeir tóku íslenska lagið á þetta, unnu mikið og steyptu sér í skuldir. Þeir vildu ekki vera eftirbátar hinna tekjuháu í neyslunni. Hin gamalgróna hugmynd um Ísland þar sem ríkir jöfnuður fór út um gluggann.

En gróðærið mikla byggðist á fölskum forsendum – og það var tekið að láni. Í nýjasta tölublaði Vísbendingar er grein þar sem segir að landsframleiðsla á mann hafi vaxið mjög lítið á Íslandi síðustu tuttugu árin.

En sumir lifa eins og ekkert hafi gerst. Í þeim hópi eru skilanefndir bankanna, en í kringum þær er að spretta upp ný yfirstétt í landinu. Upphæðirnar sem eru að fara til skilanefndanna eru svo háar að mann sundlar. Samt þarf enginn að segja mér að þetta séu menn sem eru algjörlega ómissandi eða engir geti komið í þeirra stað. Upp til hópa virðast þetta vera hefðbundnir lögfræðingar sem hafa komist að því að það er hægt að mjólka fallið bankakerfið án þess að neinn skerist í leikinn. Annað orð yfir þetta er sjálftaka.
Aðlögun og EES samningurinn

Eitt af því sem lesa má úr skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis er að stjórnsýslan hafi verið í molum á Íslandi. Það kemur líka fram að eftirlitsstofnanir hafi brugðist rækilega.

Einn viðmælandi hjá mér í Silfri Egils í fyrra orðaði það sem svo að það þyrfti að setja skilanefnd yfir stjórnsýsluna.

Einn veikleikinn er að við búum við smákóngaveldi þar sem allir eru að passa upp á sinn hlut – hitt er að það er alltof náið samband milli stjórnsýslunnar og hagsmunaaðila, stundum er erfitt að sjá hvað er hvað.

Jónas Kristjánsson skrifar á vef sinn:

„Viðræður Íslands við Evrópusambandið eru góðar, þótt þær leiði ekki til aðildar. Heilmikil vinna verður lögð í að finna mun á regluverki siðaðra þjóða og óhæfra ráðuneyta á Íslandi. Vonandi verður sitthvað bætt og aukið í okkar skitna regluverki. Okkur vantar evrópska festu í stjórnsýslu, aðild að aldagamalli hefð skrifræðisstefnu meginlandsríkjanna. Við þurfum einmitt það, sem íslenzkir þjóðrembingar vilja forðast: Aðild að evrópskri skynsemi menningarþjóða. Því miður erum við svo heimsk, að við munum fella aðildina. Fáum samt fínt tækifæri til að átta okkur á, að við sitjum í eigin öskustó.“

Við þurfum að ganga í gegnum ýmsa hluti þótt ekki komi til aðildar að ESB. Við þurfum til dæmis að koma efnahagsmálunum í það horf að þau uppfylli Maastricht-skilyrðin um fjárlagahalla, verðbólgu og vexti, alveg burtséð frá því hvort við göngum í ESB eða ekki. Og eins er það með stjórnsýsluna, hún þarf sína yfirhalningu eftir að hafa í raun orðið gjaldþrota í hruninu.

Það er mikið talað um aðlögunarferli að ESB. Á það má benda að Ísland er í stöðugri aðlögun að Evrópusambandinu. Í gegnum EES tökum við linnulaust við lögum og reglum frá ESB. Oftast eru engar umræður um þessar reglur. Stundum verður reyndar smá hvellur eins og þegar landbúnaðarráðherra þáverandi, Einar Kr. Guðfinnsson, vildi láta staðfesta aðlögun íslensks landbúnaðar að heilbrigðisreglum ESB.

Aðlögunin hefur staðið yfir í meira en 15 ár, frá því EES samningurinn tók gildi. Í honum skuldbinda Íslendingar sig til að taka upp öll lög og reglur er varða innri markað ESB. Túlkunin hvað tengist markaðsmálum er mjög rúm. Við höfum engin formleg réttindi til að hafa áhrif á lagasetningu innan ESB, getum einungis „lobbýerað“ með því að reyna að hafa okkar fólk utan í stofnunum sambandsins. Eins og vitað er hefur verið talsverður misbrestur á því.

Rökréttasta afstaðan fyrir þá sem kvarta undan aðlögunarferli væri í raun að hvetja til þess að Íslendingar segi sig frá EES samningnum. Annars virkar þetta býsna mótsagnakennt. Því með EES heldur aðlögunin bara áfram – og við höfum lítið sem ekkert um hana að segja.
Skorið niður í þýska hernum

Der Spiegel segir frá því að varnarmálaráðherra Þýskalands vilji skera her landsins niður við trog og hætta almennri herkvaðningu.

Tímaritið segir að þetta verði gert í sparnaðarskyni. Það veit kannski ekki betur.

Því eins og margsinnis hefur verið sagt hér á landi stendur til að nota íslenska bændasyni.
Minnihlutastjórn eða þriggja flokka stjórn

Það verður æ betur ljóst að ríkisstjórnin sem nú situr er einhvers konar blendingur af minnihlutastjórn og þriggja flokka stjórn.

Meira að segja ráðherra í ríkisstjórninni er kominn í bullandi stjórnarandstöðu, mætir ekki á ríkisstjórnarfund og gefur þá skýringu að hann sé á fundaferð úti á landi.

Það var á Snæfellsnesi – þaðan er tveggja tíma akstur í bæinn.

Það sem gæti gerst er að tillaga um að aðildarumsókn Íslands að ESB verði dregin til baka yrði borin fram á Alþingi.

Þriðji flokkurinn í ríkisstjórninni, Ögmundarflokkurinn, myndi greiða atkvæði með þessu: Ögmundur, Lilja Mósesdóttir, Jón Bjarnason, Ásmundur Einar Daðason, Atli Gislason og kannski Guðfríður Lilja.

Þetta gæti þýtt að ríkisstjórnin félli – líklegt er að Samfylkingin muni hóta stjórnarslitum vegna þessa og reyna að koma ábyrgðinni á falli ríkisstjórnarinnar yfir á VG.

Það er samt ekki víst að tillagan yrði samþykkt, því innan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks eru þingmenn sem gætu greitt atkvæði á móti – þá líklega Siv Friðleifsdóttir, Guðmundur Steingrímsson, Birkir Jón Jónsson, Ragnheiður Ríkharðsdóttir og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. Það er ekki óhugsandi að þeir yrðu fleiri – það er til dæmis ekki víst hver afstaða Hreyfingarinnar yrði.

Í þessu tilviki myndi stjórnin virka eins og minnihlutastjórn sem þarf að reiða sig á stuðning stjórnarandstöðu. Það er raunar alþekkt fyrirkomulag á Norðurlöndunum – sumir segja að þetta gæti meira að segja virkað þroskandi fyrir íslensk stjórnmál.

Enn er talað um að nauðsynlegt sé að kippa Ögmundi Jónassyni inn í ríkisstjórnina til að lægja öldurnar. Eins og staðan er virðist manni ekki þurfa meira til að skapa krísu í stjórnarherbúðunum en að einhver blaðamaður Moggans taki upp símann og hringi í einhvern úr Ögmundarflokknum. En hvaða ráðuneyti gæti hentað Ögmundi? Varla færi hann í heilbrigðismálin aftur, það er hefð fyrir því að löglærður maður sitji í dómsmálaráðuneytinu og varla verða dyr viðskiptaráðuneytisins opnaðar fyrir honum.

Hann gæti náttúrlega orðið landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra í staðinn fyrir Jón Bjarnason, en kannski væri ráðuneytið sem hentaði honum best félagsmálaráðuneytið – og þá væri hægt að setja hinn lánlausa Árna Pál Árnason á annan stað.
Kosningamálið sem ekki varð

Borgarstjórnarkosningarnar síðustu einkenndust fyrst og fremst af miklu og óvæntu fylgi Besta flokksins. Um leið var lýst frati á stjórnmálaflokkana.

Þannig að það var ekki mikið um hefðbundin kosningamál. Þau hafa oft verið skrítin í borgarstjórnarkosningum eða hver man ekki eftir Íkarus-strætisvögnunum, sprungusvæðiu við Rauðavatn og Geldinganesinu?

En aðalkosningamálið hefði auðvitað átt að vera Orkuveita Reykjavíkur.

Ég fjallaði nokkrum sinnum um hana í Silfri Egils síðastliðin vetur, meðal annars með Andra Geir Arinbjarnarsyni sem hafði skrifað um hana á vef sinn og taldi rétt að færi fram opinber rannsókn á fyrirtækinu. Andri Geir var líka búinn að spá gjaldskrárhækkununum fyrir kosningar, þær voru óhjákvæmilegar þótt pólitíkusar létu eins og svo væri ekki.

Það var eins og við manninn mælt að upplýsingadeild Orkuveitunnar hóf að hamast í mér með símhringingum og meldingum um að þetta væri málflutningur sem mætti alls ekki viðhafa. Ef ég man rétt var líka haft samband við yfirmenn á RÚV vegna þessa.

Nú kemur í ljós að það þarf að hækka orkuna um að minnsta kosti 20 prósent til að Orkuveitan eigi fyrir skuldum. Ekki er ólíklegt að von sé á frekari hækkunum. Þetta fyrrum stolta fyrirtæki borgarbúa er á heljarþröm – og rétt er hjá Vilhjálmi Ara Arasyni að táknmynd um það er Orkuveituhúsið upp á Bæjarhálsi.

Mér varð fyrir nokkrum árum á að kalla þetta hús „musteri spillingar“ – það var meðan allt virtist leika í lyndi. Þá fór upplýsingadeildin líka hamförum – ég verð að viðurkenna að mig grunaði ekki hvað ég hafði mikið rétt fyrir mér þá.
Æðstu ráðamenn og þjóðkirkjan

Jóhanna Sigurðardóttir segist hafa íhugað úrsögn úr þjóðkirkjunni.

Það er auðvitað ekkert sem segir að íslenskur forsætisráðherra þurfi að vera meðlimur í þjóðkirkjunni. Hann getur þess vegna verið trúlaus, búddisti, múslimi eða gyðingur.

Hins vegar er staða forseta gagnvart þjóðkirkjunni flóknari, en um það var talsvert rætt þegar Ólafur Ragnar Grímsson bauð sig fyrst fram sem forseta. Þá var gert talsvert mál úr meintu trúleysi hans.

Forsetanum er þó ekki skylt að vera í þjóðkirkjunni ef marka má þessa grein sem birtist í Morgunblaðinu árið 1996. Þar segir hins vegar að hann eigi að styðja hana og vernda.

Annars má vísa tvo pistla sem varpa ljósi á vandamál kirkjunnar.

Annar er pistill Séra Baldurs Kristjánssonar frá því í gær. Baldur lýsir ágætlega ástandinu sem ríkti í kirkjunni á tíma Ólafs Skúlasonar

Og hinn birtist á síðunni Vantrú en þar má lesa nokkur brot úr ævisögu Ólafs.
Herra 10 prósent

Asif Ali Zardari, forseti Pakistans, var þekktur undir nafninu Herra 10 prósent þegar hann var eiginmaður Benhazir Bhutto heitinnar. Það var vegna spillingarmála sem tengdust honum og klíkubræðrum hans.

Nú er hann forseti landsins og það er jafnvel farið að kalla hann Herra 20 prósent. Hann er semsagt farinn að selja sig dýrar.

En þetta er ein ástæðan fyrir því að svo erfitt er að bjarga nauðstöddum eftir flóðin miklu í Pakistan. Menn óttast – og sá ótti er ekki ástæðulaus – að sama og ekkert af hjálpinni rati til þeirra sem þurfa á henni að halda.

Auðvitað er þetta þyngra en tárum taki, því hörmungarnar eru miklar.
Grænland verður olíuríki

Í frétt á vef Guardian segir að skoska olíufélagið Cairn Energy muni skýra frá því á morgun að það hafi fundið olíu undan Grænlands. Þetta er til marks um að kapphlaup er hafið til að nýta það sem eru jafnvel taldar síðustu stóru olíulindir heimsins, á Norðurheimskautasvæðinu. Það er mikill auður í húfi, en líka möguleikar á slysum og sóðaskap sem gætu spillt lífríki svæðisins. Og Grænlendingar gætu jafnvel verið orðnir olíuþjóð innan tíðar og þá kannski ekki lengur upp á Dani komnir.

Cairn hefur verið að leita að olíu undan vesturströnd Grænlands eins og sjá má á þessu korti.
Varúð, píreneafiskar

Í fjölskyldu minni hefur það skolast aðeins til og þeir kallast píreneafiskar – heita auðvitað piranha.

Við höfum heldur fábrotinn smekk – já og heimili okkar er látlaust – og margoft höfum við leikið okkur á strönd eða í sundlaug og ímyndað okkur að píreneafiskar sæki að okkur. Í leiknum eru píreneafiskarnir á ýmsum stöðum í veröldinni, ekki bara í Amazonfljótinu. Þeir eru kjaftstórir, með beittar tennur og glorsoltnir.

Mótívið er gjarnan grunlaus kona sem sólar sig á vindsæng. Hún rekur svo upp mikið óp þegar fiskarnir byrja að narta í hana og toga hana loks niður í djúpið þar sem hún er étin upp til agna. Það heyrist mikið glúbb glúbb þegar hún hverfur.

Já, svona eins og plakatið að nýju píreneafiskamyndinni, Piranha 3D, sem sló í gegn í Bandaríkjunum um helgina. Það liggur við að manni finnist að það sé búið að stela þessu frá manni, en auðvitað er þetta endurgerð af gömlu myndinni sem hét einfaldlega Piranha. Munurinn er að nú eru fiskarnir í þrívídd – ætli það auki á óhugnaðinn?
Bang bang kommúnisti!

Kær nágranni fjölskyldu minnar í Ásvallagötu var Stefán Karlsson handritafræðingur.

Stefán hafði búið í Kaupmannahöfn og þegar hann flutti til Íslands um 1970 fór hann ferða sinna á reiðhjóli.

Það þótti skrítið í þá daga.

Stefán kom einu sinni í sjónvarpið og sagði frá því að börn hefðu gert hróp að sér. Þau kölluðu:

„Bang bang kommúnisti bang bang!“

Síðan er mikið vatn runnið til sjávar og maður verður æ sjaldnar var við að sett sé samasemmerki milli kommúnisma og hjólreiða.

Meira að segja íhaldsmaðurinn Boris Johnson, borgarstjóri í Lundúnum, er ákafur hjólreiðamaður. Öldungardeildarþingmaðurinn Ron Paul hjólar líka.

Einstaka sinnum sér maður þessu þó bregða fyrir, til dæmis í þessum pistli. Þar er reyndar athyglisvert að sjá hver er í hlutverki kommúnistans, en það er enginn annar en hjólreiðamaðurinn Gísli Marteinn Baldursson.
Vandræðalegur Mishkin

Hagfræðingurinn frægi Fredrick Mishkin skrifaði skýrslu um íslenska hagkerfið árið 2006 sem hefur rýrt álit hans mjög. Hér er bútur úr viðtali við Mishkin þar sem hann er í mjög vandræðalegri stöðu, hann játar að hafa trúað að stofnanir íslensks samfélags væru traustar sem og Seðlabankinn, en þetta hafi reynst rangt.

Það er bent á að Mishkin hafi breytt nafninu á skýrslunni í ferilskrá sinni úr Financial Stability in Iceland í Financial Instability in Iceland – og einnig er minnt á að Mishkin hafi fengið háar fjárhæðir greiddar fyrir skýrsluna frá íslenskum aðilum sem áttu hagsmuna að gæta að fegra stöðuna.

Myndbandið má sjá með því að smella hérna.
Raunveruleikinn bak við moskuna á rústum WTC

Stjórnmál í Bandaríkjunum eru komin einkennilegt plan lágkúgu meðan eldar loga í efnahagslífinu. En gagnvart því eru bandarísku flokkarnir ráðalausir – svo það er betra að þrasa um eitthvað sem skiptir engu máli.

Charlie Booker skrifar í Guardian og upplýsir að umdeild moska sem eigi að rísa á ground zero sé býsna langt frá svæðinu – og þetta sé eiginlega ekki moska heldur. Hann dregur þetta sundur og saman í háði enda eru það einu viðbrögðin sem þetta upphlaup á skilið.
OR: Stóriðjan þarf ekki að bera hækkanir

Samkvæmt fréttum skuldar Orkuveita Reykjavíkur 240 milljarða króna. Það eru miklar afborganir af skuldum framundan á næstu tveimur árum og því er sagt nauðsynlegt að hækka gjaldskrána.

Ketill Sigurjónsson orkubloggari skrifar ítarlega grein um Orkuveituna og stöðu hennar á vefsíðu sína – hérna eru nokkrir punktar úr henni en það er um að gera að lesa greinina í heild sinni enda er hún undirbyggð með skýringarmyndum og tilvitnunum í heimildir:

OR er á hausnum vegna þess að fyrirtækið, sem ætlað er að vera þjónustufyrirtæki fyrir almenning, fór útí risaframkvæmdir til að skaffa orku handa stóriðju.

Sú raforka er seld á afar lágu verði til Norðuráls (miklu lægra en almennt gengur og gerist til nýlegra álvera). Athyglisvert er að Norðurál (Century Aluminum) er nú að mestu í eigu hins alræmda Glencore International.

Ævintýrið var allt fjármagnað með erlendum lánum.

Auðvitað hefði OR aldrei átt að fara útí það að virkja fyrir stóriðju. Þarna lögðu menn allt undir; margra áratuga uppbyggingu OR. Þargerðu menn bæði Hitaveituna og Vatnsveituna, sem kynslóðirnar höfðu byggt upp með skattgreiðslum sínum, gjaldþrota í einni svipan.

Ef Alfreð Þorsteinsson og eftirkomendur hans í stjórn OR vildu endilega láta stórveldisdrauma sína rætast, hefðu þeir auðvitað átt að gera þetta í sérstöku fyrirtæki. En þá hefði fjármögnunin liklega orðið eitthvað dýrari og ekki verið unnt að réttlæta verkefnið vegna lágrar arðsemi!

Þetta er eitthvert ömurlegasta dæmið um það hvernig stjórnmálamenn leika sér með fjármuni almennings.

Það sorglega núna er að þeir sem Besti flokkurinn hefur falið að stjórna OR, sjá enga lausn. Nema þá að snarhækka verð til almennings og fyrirtækja. En stóriðjan þarf ekki að bera neinar hækkanir – af því þar er allt neglt niður í langtímasamningum.
Uppgjöf

Hitti mann í dag sem hefur tekið talsverðan þátt í starfi mótmæla- og andófshreyfinga síðan í hruninu.

Hann sagðist eiginlega vera búinn að gefast upp eftir ótal fundi sem hann hefði setið. Fólk gæti ekki komið sér saman um nokkurn hlut.

Og ef menn gætu hugsanlega sæst á eitthvað, þá kæmi einatt upp sá vandi að það væri ekki réttur aðili sem hefði átt hugmyndina.

„Ég get ekki staðið í þessu lengur,“ sagði maðurinn og kvaddi.
Draugabæir

Ég var að horfa á hryllingsmynd sem fjallar um draugabæ í sjónvarpinu í gær. Fór að fletta á netinu og komst að því að ein kveikjan að myndinni, Silent Hill heitir hún, er sögð vera alvöru draugabær, Centralia í Pennsylvaníu. Þar kviknaði í kolanámu árið 1962 – og logar enn undir yfirborði jarðar.

Og það eru fleiri draugabæir. Hér er til dæmis heil síða sem er helguð „tíu bestu“ draugabæjunum.

Þarna er bær í Namibíu sem sökk í sand, borgin Prypyat í Úkraínu, rétt hjá Tsérnobyl, miðaldabær á Ítalíu, franskur bær sem er þjakaður af hryllilegum minningum úr stríðinu, japanskur kolanámubær, glæpaborgin Kowloon sem er rétt hjá Hong Kong, Farmagusta á Kýpur sem fór í eyði eftir innrás Tyrkja 1974 og borgin Agdam í Azerbaidjan sem hefur verið yfirgefin síðan í stríðinu við Armena 1993.
Meginlínur Ómars

Ómar Ragnarsson er með stutta en greinargóða sögu íslenska hrunsins á heimasíðu sinni. Hann segir að það skipti ekki endilega máli hver hringdi í hvern, þetta séu aðalatriðin. Ómar skrifar:

- - -

1. Eðlilegar og þarfar umbætur í frjálsræðisátt á tíunda áratugnum snúast upp í stórfellda sjálftöku og oftöku spilltra afla með tilheyrandi einkavinavæðingu þar sem ofríki tveggja stjórnmálamanna fær að leika lausum hala fram á miðjan fyrsta áratug þessarar aldar.

2. Búin er til þensla, að fyrstu með grunn í skammtímahugsun stórfelldra virkjana- og stóriðjuframkvæmda á kostnað komandi kynslóða og með sprengingu í húsnæðislánakerfinu, fyrst hinu opinbera og síðar hinu einkavinavæddda. Þenslan, að mestu innistæðulaus stigmagnast stjórnlaust og verður að stærstu gróðærisbólu miðað við stærð þjóðarinnar, sem um getur. Hún byggist á því að hleypa öllu lausu, skrá gengi krónunnar 30-40% of hátt og halda uppi hávöxtum sem laðar að hættulegt erlent fjármagn (t. d. Jöklabréfin).

3. Í banka- og fjármálakerfinu nýta gróðafíknir menn sér þetta og nota margir hverjir til þess öll tiltæk ráð. Fólk og fyrirtæki eru leynt og ljóst hvött til stærstu lántöku Íslandssögunnar í erlendum myntum. Skuldir heimilanna og fyrirtækjanna fjórfaldast á örfáum árum og vegna þess að mikill meirihluti þjóðarinnar lætur sér þetta vel líka verður til þöggun á meginatriðum sem öllu skipta. Svo sem því að bankakerfið sé orðið margfalt stærra en þjóðarbúið og hin tilbúna og siðlausa gróðærisbóla hljóti að fara úr böndum og springa með hvelli. Tapið er ekki aðeins Íslendinga heldur reiknast tap útlendinga 7000 milljarðar eða fjórföld árleg þjóðarframleiðsla landsins og finnast engin dæmis slíks í veraldarsögunni.
Nei takk, ekki nógu gott

Sheryl WuDunne og Nicholas Kristof hafa farið um heiminn, rannsakað kúgun á konum og skrifa sláandi bók sem nær algjörri metsölu. Það á að gera sérstaka sjónvarpsþætti upp úr bókinni. Maður skyldi halda að þetta væri fagnaðarefni fyrir alla sem láta sér jafnrétti kynjanna varða. Þetta er verk af því tagi sem getur hjálpað til að vekja fólk til vitundar um skelfilegt vandamál.

En nei, það er ekki nógu gott.

Þau gera þetta víst ekki á réttan hátt. Nálgunin er ekki eftir réttri forskrift. Þetta minnir á marxistana í eina tíð sem þótti ekkert varið í þjóðfélagsgreiningu nema hún væri gerð á forsendum díalektískrar efnishyggju – ef hún var á „borgarlegum“ forsendum var eins líklegt að hún væri einskis virði. Þannig voru margir höfundar léttvægir fundnir.

Silja Bára Ómarsdóttir, kennari við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands skrifar:

„ Það er ekkert nýtt í erindi WuDunn, þó það sé skemmtilegt og vel flutt. Þarna eru staðreyndir sem ég hef sjálf talað um í fyrirlestrum og einkasamtölum svo árum skiptir. Það, að þetta séu sláandi upplýsingar fyrir svo marga, segir mér það eitt að fólk hafi ekki áhuga á breytingum. Eða að það sé auðveldara að sjá flísina í augum nágrannans en bjálkann í sínu eigin.“