arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hinn napri veruleiki blaðaútgáfu

Stóru fréttirnar í könnun á notkun dagblaða er hversu lítið þau eru lesin í aldurshópnum 2o til 40 ára.

Þar er Morgunblaðið aðeins með rétt rúmlega 20 prósenta lestur.

Þessi aldurshópur gluggar í Fréttablaðið en þó talsvert minna en þeir sem eldri eru. Aðeins rúmur helmingur þeirra sem eru á bilinu 20 til 30 ára segist lesa Fréttablaðið.

Blaðalesturinn er mestur hjá þeim sem eru elstir, milli 60 og 80. Þar lesa tæplega 60 prósent Moggann.

Þetta þýðir einfaldlega að blaðalesendur eru að týna tölunni smátt og smátt og við taka kynslóðir sem hafa lítinn áhuga á dagblöðum og telja fjarstæðukennt að kaupa blöð í áskrift.
Jákvæði drengurinn

Kári er sérlega jákvæður drengur.

Í átta tíma flugi frá Íslandi til Seattle sat hann allan tímann með bros á vör.

Við fórum í gegnum vegabréfaskoðun og Kári hafði orð á því hvað það væri skemmtileg reynsla.

Krafðist þess að af sér væri tekin mynd og fingraför eins og öðrum. Vörðurinn lét það eftir honum, eða þóttist gera það.

Svo fórum við inn á flugvöllinn sem er frekar óhrjálegur.

Kári sagði: Þetta er nú fínn flugvöllur.

Við fundum eiginlega ekkert að borða nema skonsu á Starbuck's en Kári fékk hamborgara á Burger King. Fyrsta hamborgarann í BNA.

Og Kári sagði:

Þetta er alveg frábær hamborgari.
Liverpoolverjar gefast upp

Kári kom til mín mjög alvarlegur:

„Liverpool er búið að missa Sigfús.“

„Ha Sigfús?“

„Já, hann er ferinn að halda með Chelsea.“

„Þú segir fréttir.“

„Já, það er mjög alvarlegt þegar félög missa aðdáendur.“
Skattapistill

Við Íslendingar glímum við ríkiskerfi sem hefur þanist óskaplega út á síðustu áratugum. Er orðið alltof stórt fyrir þessa litlu þjóð sem hefur sirkabát íbúatölu Stoke eða Bergen. Þrjúhundruð þúsund manns standa ekki undir þessu.

Vandinn er líka sá að það er lítill sem enginn pólitískur vilji til að vinda ofan af þessu líkt og rætt var í síðasta Silfri. Niðurskurðurinn er enn sem komið er hverfandi; það er til dæmis varla snert á þeirri heilögu kú sem er landbúnaðarkerfið.

Skattar eru hins vegar nauðsynlegir til að halda uppi sómasamlegu samfélagi. Ég dvel nú í Bandaríkjunum. Það slær mig eins og fleiri að sjá hinn mikla fjölda heimilisleysingja á götunum. Þetta er sorglegt að sjá, því að mörgu leyti eru Bandaríkin stórkostleg. Í Kaliforníu skilst mér að sé varla hægt að hækka skatta; það gerist ekki nema eftir atkvæðagreiðslu meðal íbúanna þar sem þarf aukinn meirihluta. Fyrir marga borgara í Bandaríkjunum er það eins og að falla niður um svarta holu ef þeir missa heilsuna eða atvinnuna.

Kenningar eru uppi um að velferðarsamfélög séu betur búin til að standast efnahagskreppur en samfélag eins og Bandaríkin.

Bandaríkin glíma við óskaplegan halla á ríkisbúskap sínum. Ein ástæðan fyir því hvernig er komið fyrir þjóðinni eru of lágir skattar. Bush lækkaði skatta á stórefnafólk. Hann var trúr þjónn sinnar stéttar. Sama leið var að nokkru farin á Íslandi, skattar á fjármagn voru lækkaðir stórlega. Við vorum raunar í þeirri stöðu að skattfé pumpaðist inn í ríkisstjóð vegna hins falska góðæris sem varð í efnahagsþenslunni. Við höfðum góðærisstjórnmálamenn sem vildu ekki skilja að þetta var blekking. Létu eins og þetta myndi vara að eilífu.

Nú þarf hins vegar að hækka skatta á Íslandi. Það eru fáir sem mæla því mót. Og Ísland verður ekki að Austur-Þýskalandi vegna þessa. Við erum líka í þeirri stöðu að líklega myndi enginn stjórnmálaflokkur mæla fyrir einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu á þessum tímapunkti.

Hins vegar eiga launþegar þessa lands heimtingu á að á sama tíma sé gengið einarðlega fram í að spara í ríkisrekstrinum. Það er ábyggilega við ramman reip að draga þar sem eru sérhagsmunir og smákóngaveldi sem vilja ekkert gefa eftir. En það verður að reyna, af alvöru.
Afglöp í skipulagi

Þetta er alveg laukrétt hjá Andrési Jónssyni, það er enginn munur á Sjálfstæðisflokknum og flokkunum sem mynduðu R-listann hvað varðar vonda stefnu í skipulagsmálum.

Og það sem meira er:

Þessi stefna hefur verið gegnumgangandi í nágrannabæjunum, alveg burtséð frá því hver er við stjórnvölinn.

Hjá sjálfstæðismönnum í Kópavogi og Reykjanesbæ, hjá krötum í Hafnarfirði.

Alls staðar greip um sig æði þannig að byggt var miklu meira en þörf var á. Heilu hverfin spruttu upp, án þess að spurt væri hverjir ættu að búa þar. Það blossaði upp keppni milli bæjarfélaganna um hverjir gætu reist flestar nýbyggingar.

Það verður áhugavert að sjá hvaða hugmyndir flokkarnir bjóða upp á í skipulagsmálum í kosningunum í vor – en því skal spáð að það verði talsvert frábrugðið stefnunni sem hefur verið framfylgt hingað til.

Þetta verður þó ekki af neinum hugsjónaástæðum, heldur vegna þess að gamla stefnan hefur beðið skipbrot.
Eins og skólablaðið

Þetta er athyglisvert hjá Ómari.

Mogganum er ritstýrt eins og skólablaði MR.
Það þarf ný lög um hlutafélög

Jón Steinsson skrifar um ónýt hlutafélagalög á Íslandi og lélega vernd fyrir minni hluthafa:

„Á Íslandi voru viðskipti tengdra aðila daglegt brauð á síðustu árum. Mál þar sem augljósir hagsmunaárekstar voru til staðar og stjórnendur högnuðust á kostnað annarra hluthafa töpuðust fyrir rétti (Baugsmálið). Og mörg önnur fóru aldrei fyrir rétt þar sem þau hefðu líklegast einnig tapast. Það var svo gott sem löglegt að stela frá smærri hluthöfum (lesist lífeyrissjóðum) á Íslandi á síðustu árum.

Það er því ekki nema von að hlutabréfamarkaðurinn á Íslandi sé í molum. Engar líkur eru til þess að á Íslandi rísi aftur upp öflugur markaðsbúskapur nema ný hlutafélagalög verði sett sem veita smærri hluthöfum þolanlega vernd. Við eigum að líta til Bretlands hvað þetta varðar.“

Greinin er í heild sinni á Deiglunni.
Glitnisdómur í Silfrinu

Sveinn Valfells, eðlisfræðingur og hagfræðingur, vakti mikla athygli í Silfri Egils í gær fyrir harða gagnrýni á Glitnisdóminn sem Hæstiréttur felldi í þarsíðustu viku.

Lára Hanna klippti part af umræðunni úr Silfrinu eins og sjá má hér.
Kaliforníudraumar

Við Kári fórum í litla fjallgöngu hérna í gær. Gengum upp í gljúfur sem er í bak við húsið þar sem við dveljum. Við erum stödd í Santa Monica.

Eins og Kári sagði við vini okkar:

„We are going to klifr this mountain.“

Við vorum ekki komnir langt upp þegar Kári hrópaði að eitthvað hefði stungið sig og fór að gráta.

Ég spurði drenginn hvort hann hefði ekki bara rekið sig í netlu eða það sem við köllum stingublóm.

Við hörfuðum niður hlíðina og þá fann ég eitthvað í hárinu á mér og svo þéttingsfastan sársauka í hakkanum.

En þegar ég leit á Kára sá ég að hann umkringdur geitungum og á harðahlaupum niður brekkuna. Síðustu flugurnar hristust ekki úr fötunum á honum fyrr en við vorum komnir inn í hús.

Fór samt betur en á horfðist, ég var bara stunginn einu sinni, Kári tvisvar, í fingurinn og hnéð. Og nú erum við að skoða kvikindin sem réðust á okkur á netinu, fólkið hérna kallar þau yellow jackets.

Annars á ég afmæli í dag, klukkan er bara hálf sjö að staðartíma og ég ætla helst að vera í svona fílíng í dag:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=dN3GbF9Bx6E&feature=related]
Úr Herðubreiðarlindum

Vefritið Herðubreið er málgagn þess hluta Samfylkingarinnar sem dáði útrásina og trúir því að vissu leyti enn að hún hafi verið barasta fín. Oft hefur ritið tekið á óvæntan hátt til varna fyrir fyrrum fjármálasnillinga þjóðarinnar.

Fæstir úr þessum hópi leggja í að tjá hug sinn allan þessa dagana, en Herðubreið má eiga að hún liggur ekkert á skoðunum sínum.

Ritið tengist líka nánum böndum þeim hluta Samfó sem hefur stundum verið kallaður „Forsetaflokkurinn“.

Og Herðubreið bregst ekki á vaktinni nú fremur en endranær þegar túlkuð er skoðanakönnun sem sýndi að þriðjungur þjóðarinnar vill að Ólafur Ragnar Grímsson segi af sér.

Það er raunar rétt hjá Herðubreið að fyrir þessu virðist ekki sérlega vera massívur stuðningur.

Stór hluti þjóðarinnar hefur nefnilega aldrei þolað Ólaf hvort eð er.

Og það hefur ekkert breyst.

En restin af þjóðinni umber hann. Aðdáunin er trauðla til staðar lengur, en flestum þykir sennilega of rótttækt að íslenskur forseti segi af sér á miðju kjörtímabili.

Jafnvel þótt hann sé það sem það sem í BNA kallast lame duck.
Þórir, Hammondinn og Savanna

Dr. Gunni skrifar um snillinginn Þóri Baldursson á bloggi sínu og er með viðtal við hann í Fréttablaðinu.

Upp í Tónastöð í Skipholti er Hammond orgel sem mér er sagt að Þórir hafi gert upp, með Leslie og öllu tilheyrandi. Það kostar 900 þúsund krónur.

Ég hef alltaf verið veikur fyrir Hammond orgelum, líklega eru það áhrif frá öðrum hjómborðssnillingi, Karli Sighvatssyni.

Þessi hljóðfæri voru fyrst notuð í kirkjum í Bandaríkjunum, ekki síst í kirkjum svartra, þar sem auraráð voru svo lítil að ekki var hægt að kaupa pípuorgel.

Svo var farið að nota þau í djassi og dægurtónlist. Þetta eru rafmagnshljóðfæri, en samt er hægt að ná ótrúlegum „fílíng“ út úr þeim, ólíkt því sem er með hljóðgervlana sem síðar komu – og unnu skemmdarverk á tónlist á löngu árabili.

En fyrst ég er að tala um Þóri þá verð ég líka að nefna Savanna tríóið. Það er kominn stór og vönduð útgáfa með tónlist þeirrar góðu sveitar – ég hef áður játað ást mína á henni hér á blogginu. Hún var stór partur af því að alast upp á Íslandi á árunum upp úr 1965.
Svona er lífið undir vinstri stjórn

Það held ég að eftirfarandi texti sé fyndnasta blogg vikunnar. Hann birtist á vefsíðu Björns Bjarnasonar:

„ Ég fékk bréf frá vinstri-grænum bloggara í dag, sem sagði mér að hætta að skrifa hér á síðuna. Ég væri á eftirlaunum og ætti að ekki að láta í mér heyra opinberlega. Ég svaraði, að ég mundi ekki fara að þessum ráðum. Tilmælin um, að ég haldi mér saman vegna aldurs og fyrri starfa, sýna, að hinn vinstri græni bloggari vill, að skoðanir mínar á mönnum og málefnum hætti að birtast. Í Sovétríkjunum voru menn settir á geðveikrahæli til að þagga niður í þeim. Steingrímur J. Sigfússon boðaði netlögreglu á sínum tíma. Ætli henni verði ekki beitt gegn mér?“

Semsagt:

Vinstri grænn bloggari sem ekki er nafngreindur segir Birni að hætta að skrifa af því hann er á eftirlaunum.

Steingrímur J. Sigfússon talaði einhvern tíma um netlögreglu. Hann – eða einhver – ætlar líklega að beita henni gegn Birni.

Nema að hann verði lokaður inni á geðveikrahæli eins og í Sovétríkjunum.

Á engilsaxnesku myndi þetta vera kallað logic by leaps and bounds.

Ég veit ekki hvað það kallast á íslensku.

Rökleiðsla í stórum stökkum, eða einfaldlega að vaða úr einu í annað?

Annars gekk ég um dimma götu í gærkvöldi. Þrír ungir menn hrópuðu á eftir mér:

„Kommúnisti!“

Hvað ætli það boði?
Ummyndanir

Ég er búinn að handfjatla bestu jólabókina, fletta henni, maður les hana ekki í einum rykk.

Hún er rituð stuttu eftir Krists burð, er nokkuð nákvæmlega tvö þúsund ára – og kemur loks út á íslensku í heild sinni, í aðgengilegri útgáfu, á lausu máli.

Þetta er höfuðritið Metamorphoses, Ummyndanir, eftir rómverska skáldið Óvíd, sem Kristján Árnason hefur þýtt úr latínu.

Grundvallarrit í klassískum fræðum.

Það mun vera til þýðing á verkinu eftir Jón Espólín sem hefur aldrei birst. En hann þýddi á íslenskt fornyrðislag. Af einhverjum ástæðum þótti það hæfa, fyrir utan lausamálsþýðingu Sveinbjarnar Egilssonar á Hómerskviðum er líka til Hómersþýðing eftir hann með fornyrðislagi.

En eins og Kristján bendir á í formála þá hentar fornyrðislag þessum bókmenntum frekar illa; það er miklu þyngslalegra en bragarhátturinn hexametur sem þær eru samdar á.

Hins vegar kemur það ágætlega út í frægri vísu eftir Óvíd sem var þýdd af Sveinbirni og margir halda reyndar að sé frumort á íslensku:

Leika landmunir

lýða sonum,

hveim er fúss er fara.

Römm er sú taug,

er rekka dregur

föðurtúna til.

Óvíd var annars heillandi maður. Spjátrungur, nokkurs konar bóhem, ástarskáld sem síðar sneri sér að alvarlegri kveðskap eins og í Ummyndunum. Hann lenti svo á kant við nýstofnað keisaradæmið í Róm, fyrir ótilgreindar sakir, og var sendur í útlegð að Svartahafi, á stað sem heitir Tomis þar sem nú er Rúmenía.

Þar var rómverjinn Óvíd mjög vansæll og orti miklar harmatölur, enda voru þar engar bækur og engin borgarmenning, bara kuldi og villimenn. Þar dó skáldið árið 17 eða 18 e. Kr.

Um þessi endalok Óvíds er skrifað í frábærri skáldsögu Christophs Ransmayr sem nefnist Hinsti heimur – og var líka þýdd af Kristjáni Árnasyni.
Hittir ekki stjórnmálamenn

Bob Dylan hélt tónleika á Íslandi 1990.

Þeir voru svosem ekkert frábærir, karlinn var ekki sérstöku formi á því tímabili.

En margir urðu mjög uppveðraðir vegna komu hans. Það bárust til dæmis beiðnir frá stjórnmálamönnum sem vildu fá að hitta meistarann.

Úr herbúðum hans kom stutt og laggó svar:

„Bob Dylan never meets politicians.“

Ég held reyndar ekki að hann hafi staðið við þetta, ekki fullkomlega, en replikkan er góð.
Rólegheit

Það verður frekar rólegt hérna á blogginu næstu daga.

Pistlar munu detta inn en varla mjög ótt og títt, best að segja það eins og er.
Lenín og stóriðjan

Stundum er betra að lesa söguna áður en maður fer að flagga henni.

Höskuldur Þórhallsson, þingmaður Framsóknar, skrifar í grein í Fréttablaðið í dag að andúð ríkisstjórnarinnar á stóriðju minni barasta á Lenín.

En nú þarf maður ekki að lesa mikið – eða gúgla – til að sjá að aldrei nokkurn tíma í sögunni hafa stjórnendur verið jafn illa haldnir af stóriðjublæti og einmitt téður Lenín – og arftaki hans Stalín.

Svo mjög að allt annað í samfélaginu mátti gjalda fyrir – og sitja á hakanum. Því úr stóriðjunni átti að rísa hinn nýi sovéski maður.
Samfylkingarmaður krefst skuldaleiðréttingar eða afsagnar Árna Páls

Benedikt Sigurðarson á Akureyri tekur flokksbróður sinn félagsmálaráðherra til bæna vegna einstrengingsháttar hans í skuldamálum heimilanna. Benedikt spyr beinlínis hvort Árni Páll þurfi að segja af sér vegna rangfærslna sinna og bendir á að Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn geri beinlínis ráð fyrir því að skuldaleiðrétting sé óhjákvæmileg – og að svigrúmið til þessa sé sagt 600 milljarðar.

Þvert ofan í orð félagsmálaráðherra og annarra ráðherra í ríkisstjórninni.

Benedikt skrifar:

„Greiðsluaðlögun – – og nú síðast “greiðslujöfnun” eru algerlega misheppnaðar aðgerðir; – og sl. föstudag komu fram fulltrúar m.a frá ASÍ og Íbúðalánasjóði og fleirum fram í fjölmiðlum og réðu fólki frá því að nýta sér greiðslujöfnun verðtryggðra lána – af því hún væri “ekki lausn” . . . .

Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur afhjúpað nauðsyn þess að fara í umfangsmiklar skuldaleiðréttingar hjá fjölskyldunum í landinu. AGS tekur með því undir þau sjónarmið sem Hagsmunasamtök Heimilanna voru stofnuð utan um. Við sem höfum haldið þessum sjónarmiðum á lofti – og rökstutt með sanngirnisrökum og jafnræðisrökum – jafnt sem efnahagslegum rökum – fáum allt í einu óvæntan stuðning frá AGS.

Árni Páll Árnason verður að stíga til baka; biðjast afsökunar á einstrengingin sínum – og kalla aðila til efnislegs samráðs um skjóta og skilvirka “endurskipulagningu verðtryggðra skulda heimilanna” – – ef félagsmálaráðherrann er ekki reiðubúinn til að bregðast við þessarri afhjúpun AGS – þá á hann líklega ekki annarra kosta völ en segja af sér ráðherradómi.“

Marinó Gunnar Njálsson fjallar einnig um mat AGS á bloggi sínu.
Skattpíningaráform

Þetta er skrítið viðtal við Steingrím J. sem birtist á Vísi.is.

Hann talar af nokkurri léttúð um skattahækkanir, nánast eins og honum finnist þetta bara gott á liðið. Eins og það sé lítið mál að hækka staðgreiðslu upp í fimmtíu prósent hjá hálaunafóki.

En þá er spurningin – hvað er af hálaunafólki á Íslandi eftir hrun? Þeir eru ekki ýkja margir sem greiða tekjuskatt og teljast hálaunamenn.

Á sama tíma hefur verðlag hækkað úr allri hömlu, vextir og verðbætur sliga heimilin. Allt virðist enda í sama punktinum: meiri byrðum á launamenn.

En það er hægt að mjólka kýrnar þannig að nytin fari úr þeim.
ESB-samningur verður felldur

Nú er búið að skipa ESB samninganefndina. Þar kemur svosem ekkert á óvart. Það er nánast búið að ganga frá samþykkt Lissabon sáttmálans og þá myndast aftur grundvöllur fyrir fjölgun Evrópubandalagsríkja. Króatía er væntanlega næst á listanum og svo Ísland. Það ætti ekki að taka langan tíma að gera samning milli Íslands og ESB – Ísland er lýðræðisríki innan EES og uppfyllir flest skilyrði um inngöngu. Þó má búast við flóknum viðræðum um sjávarútveg, landbúnað og hugsanlega gjaldmiðilsmál.

En líklega skiptir það ekki neinu máli.

Samningurinn verður að öllum líkindum kolfelldur í þjóðaratkvæðagreiðslu, alveg burtséð frá því hvernig hann lítur út. Því það er rétt sem Jón Baldvin segir – það er hvergi að finna neina alvöru pólitíska forystu í þessu máli.
Fyrirlestur Sigrúnar

Hér má hlýða á fyrirlestur Sigrúnar Davíðsdóttur hjá Sagnfræðingafélaginu í gær:

http://www3.hi.is/~irisel/Hadegisfyrirlestur-2009-4h-SigrunDavidsdottir.mp3
Kristín Marja, Snorri og íslenskir nasistar í Kiljunni

Kristín Marja Baldursdóttir verður gestur í Kiljunni á morgun. Nýútkomin skáldsaga eftir hana nefnist Karlsvagninn, það er samtímasaga sem fjallar um uppeldi, mótun persónunnar og nokkrar kynslóðir kvenna.

Við förum í Reykholt, á slóðir Snorra Sturlusonar, og fræðumst um þær undir leiðsögn Óskars Guðmundssonar, höfundar nýrrar ævisögu Snorra – þessa einstaka afburðamanns, rithöfundar, stjórnmálamanns, klækjarefs og auðkýfings.

Guðmundur Gunnarsson, formaður Rafiðnaðarsambandsins, segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Kolbrún og Páll fjalla um Svörtuloft, nýja spennusögu eftir Arnald Indriðason, Yfir hafið og í steininn eftir finnska Íslandsvininn Tapio Koivukari og nýja unglingasögu eftir Jónínu Leósdóttur.

En Bragi talar um íslenska nasista og útgáfu þeirra á ýmsum smáritum.
Kunningjaþjóðfélagið gefur ekki eftir baráttulaust

Hér er úrdráttur úr fyrirlestrinum sem Sigrún Davíðsdóttir hélt hjá Sagnfræðingafélaginu í dag undir yfirskriftinni Kreppan og kunningjaþjóðfélagið. Í lok greinarinnar segir:

„Sigrún sagði að rannsókn á bankahruninu á Íslandi gæti ekki farið fram án þekkingar frá útlöndum. Hún hvatti alla þá sem byggju yfir upplýsingum um það sem gerst hefði bæði fyrir og eftir hrun að koma þeim upplýsingum til skila. Menn ættu ekki að fá að „drullumalla“ í friði. Framundan væru átök því að margir vildu halda í óbreytt ástand. Hún minnti að lokum á að kunningjaþjóðfélagið gæfi ekki eftir baráttulaust.“
Viðskiptasjónarmið eru ekki nóg

Það er rétt að minna á það vegna mikillar umræðu að Hagar eru eignarhaldsfélag.

Undir Högum eru margar búðir og verslunarkeðjur, eins og sjá má á heimasíðu Haga.

Á heimasíðu Haga stendur beinlínis að þetta séu ólík fyrirtæki sem hafi „ólík rekstrarform og ólíka menningu“.

Það er ekkert endilega gefið að þetta sé selt í einu lagi, heldur má vel hugsa sér að selja það í minni einingum.

Eða varla er það lögmál að Bónus, Hagkaup og 10/11 hangi saman; Bónus með tiltölulega lágt verð en fremur lélega vöru í mörgum tilvikum, Hagkaup með betri varning en rádýran og 10/11 með óskaplegt okur.

Það er heldur ekki nóg að tala um, eins og bankamenn gera, að viðskiptasjónarmið eigi að ráða.

Eftir hrunið, þegar fjármálakerfi heillar þjóðar féll um koll, eru viðskiptasjónarmið ekki nóg.

Það þarf líka siðferði, réttlæti, heiðarleika og traust.
Klíkurnar takast á

Hélt einhver að Baugsmálið væri búið?

Ef svo er þá vaða hinir sömu í villu og svíma.

Í Morgunblaðinu í dag eru skuldaafskriftum Haga helgaðar fjórar fréttasíður, forsíðufrétt og leiðari.

Í Fréttablaðinu er minnst á þetta í lítilli frétt á síðu tvö. En forsíðufréttin fjallar um skuldir Actavis, félags í eigu Björgólfs.
Stjórn og stjórnarandstaða um skuldaafskriftir

Steingrímur J. telur sig ekki geta komið nálægt skuldaafskrift fyrirtækja, eða það má lesa í Morgunblaðinu í dag:

“Skuldaúrvinnsla einstakra fyrirtækja er í höndum bankanna og þeir verða að vinna samkvæmt samræmdum og vönduðum reglum í þeim efnum og eiga ekki að fara í manngreinarálit þar, þegar kemur að því að meta hvernig hagsmunum bankans og þess vegna íslensks efnahagslífs er best borgið og hvernig hægt er að lágmarka tjón í sambandi við skuldug fyrirtæki og skuldaúrvinnslu þeirra. Ég blanda mér ekki inn í einstök mál í þeim efnum. Ég hvorki má það né get. En það væri að æra óstöðugan og beinlínis rangt, ef ráðherra færi að blanda sér inn í einstök mál. Ég trúi því ekki að það séu menn að biðja um.“

Og Bjarni Benediktsson telur að skynsamlegt sé að gefa eigendum Haga tækifæri til að halda félaginu:

“Ég hef engar forsendur til að meta verðin í þessu máli Haga. En ég held að það sé skynsamlegt sem menn hafa verið að leggja upp með, að gefa eigendum félaganna tækifæri. Ef eigendum félaganna eru ekki gefin tækifæri til að koma inn með nýtt fjármagn, þá munu menn alltaf lenda á afar gráu svæði. Þetta verður að vera viðskiptaleg ákvörðun og ég held að við værum komin aftur út á hættulegar brautir ef við stjórnmálamenn ætlum að segja: Það eru þessir menn sem mega vera með og hinir ekki.“

Lilja Mósesdóttir lýsti í Silfrinu á sunnudag eftir eignasýslunni sem átti að stofna eftir hugmyndum Svíans Mats Josefsson. Hvar skyldi hún vera? Hugmyndin var að mál af þessu tagi fengju almenna gegnsækja meðferð, en ekki væri verið að pukrast með þau inni í bönkunum, oft af gömlum félögum þeirra sem eiga í hlut.
Hinn týndi heimur kommúnismans

The Lost World of Communism er þriggja mynda þáttaröð frá BBC. Ég hef verið að horfa á hana í norska sjónvarpinu, fyrsti þátturinn fjallar um Austur-Þýskaland, annar þátturinn um Tékkóslóvakíu og sá þriðji um Rúmeníu.

Þetta eru stórmerkilegir þættir, myndefnið er einstakt og þarna er rætt við fólk sem upplifði kommúnismann með ýmsum hætti – í þættinum um Tékkó sem sýndur var í kvöld á NRK1 var meðal annars talað við Vaclav Havel, alþýðukonu sem bjó á samyrkjubúi, dægurlagasöngkonu sem lenti í ónáð, konu sem sá um að skipuleggja risastórar leikfimisýningar sem voru kommúnistaleiðtogum svo kærar og við dóttur Milada Horakova, stjórnmálakonu sem var tekin af lífi eftir sýndarréttarhöld 1950.

Það sem sker í augu er hræsnin og lygin sem einkenndi þessi samfélög – sem ekki var hægt að halda saman nema með lögreglu- og hervaldi.

Hér er brot úr þættinum sem fjallar um Rúmeníu Ceausescus – ég er ekki búinn að sjá hann, en þetta myndskeið lýsir því þegar miðborg Búkarest var rifin til að rýma fyrir fáránlegri monthöll og breiðgötu:

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=ZWtqFXxwNQc]
Frelsið í Undralandinu

Kristinn H. Gunnarsson skrifar á vef sinn um gjaldeyrislánin og hvernig Íslendingar flutu sofandi að feigðarósi í því efni. Hann nefnir dæmi sunnan úr Evrópu þar sem settar hafa verið reglur til að reyna að koma í veg fyrir svona lánastarfsemi. Pistillinn, sem ber yfirskriftina Frelsið varð til skaða, hefst með svofelldum orðum:

- - -

„Stundum verður frelsi eins öðrum til skaða. Það gerðist augljóslega í góðærinu, sem endaði með falli fjármálafyrirtækjanna hér á landi. Frelsi einstaklinga og fyrirtækja til þess að taka erlend lán á lágum vöxtum var nýtt sem aldrei fyrr. Enda kannski ekki skrýtið, með þessum hætti var hægt að lifa í tveimur heimum og velja það besta úr báðum. Hér innanlands gaf gríðarhátt gengi á íslensku krónunni mikinn kaupmátt og hann var aukinn enn frekar með því að taka að láni hræódýra erlenda peninga og breyta þeim í krónur. Í efnahagslega Undralandinu draup svo sannarlega smjör af hverju strái.

En íslenska Undralandið var byggt á sandi og skjótt kom að skuldadögum. Þá ruku erlendu skuldirnar upp í verði. Margir lántakendanna eru ekki lengur borgunarmenn fyrir skuldunum og skellurinn lendir á öðrum. Að nokkru leyti lendir hann á þeim sem veittu lánin og óhjákvæmilegt virðist að skuldirnar lendi að nokkru leyti á skattgreiðendum. Allar kröfur um lækkun höfuðstóls skuldar, leiðréttingu, niðurfærslu eða afskrift eru aðeins mismundandi heiti yfir það sama, aðrir verða að borga.

Hitt var verra að aðfengna ódýra lánsféð gróf undan stöðugleikanum á Íslandi og átti sinn þátt í að gengi krónunnar féll þegar að því kom. Innlenda lánsféð var haft dýrt til þess að halda aftur af þenslunni. Þess vegna var það óskiljanlegt hvers vegna engar skorður voru settar við frelsinu til erlendrar lántöku. Það má hverjum manni vera nú augljóst að frelsið er ekki ókeypis frekar en annað. En reikningurinn fyrir frelsið er sendur á hvert mannsbarn, fætt serm ófætt.“
Kaupið í Exista!

Ég sagði í viðtali við Má Mixa í Silfrinu í gær að ég ætlaði að birta úttekt greiningardeildar Kaupþings á Exista frá því 24. september 2007.

Þar er mælt sterklega með félaginu – sagt að rétt sé að kaupa hlut í því.

Hér er þessi merka greining:

right place waiting for the right time