arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
„Sértrúarsöfnuður stjórnarskrársinna mun sprengja næstu ríkisstjórn“

Samkvæmt skoðanakönnuninni sem birtist í Morgunblaðinu í dag gætu Vinstri græn, Samfylking og Píratar myndað ríkisstjórn. Meirihlutinn yrði ekki mikill, ekki nema 33 þingmenn af 63, slík stjórn gæti riðað til falls við minnstu ágjöf. Björt framtíð og Viðreisn eru úti – varla myndu þessir flokkar kalla á Miðflokkinn eða Flokk fólksins til að

Katrín Jakobsdóttir, sem er í dauðafæri að verða önnur konan til að verða forsætisráðherra á Íslandi, ætlar ekki að skemma fyrir sér með yfirlýsingu um að hún sé ákveðin að vinna með vinstri flokkunum eftir kosningarnar. Hún er varla búin að gleyma atburðarásinni síðast þegar Píratar stilltu vinstri flokkunum upp við vegg og myndir af forystumönnunum birtust þar sem þeir voru að koma út af fundi á Lækjarbrekku.

Hún passar sig að útiloka ekki samstarf við Sjálfstæðisflokkinn. Þar er eina tveggja flokka ríkisstjórnin sem er í sjónmáli, með 34 þingmenn. En að því sögðu er ekki sérstaklega líklegt að hún fari þá leið nema ekkert annað sé í boði – eins og Styrmir Gunnarsson sagði í síðasta Silfri er of mikil andstaða við slíkt samstarf í baklandi VG. En taktík Katrínar er samt að halda öllu opnu.

Ekkert ætti að vera því til fyrirstöðu að hún kallaði Framsóknarflokkinn inn í ríkisstjórn. Það gæti hins vegar verið fyrirstaða gegn því hjá Pírötum – og svo er auðvitað möguleiki að Framsóknar bíði slíkt afhroð að hún vilji ekki í ríkisstjórn.

Eitt af þeim málum sem þvælist fyrir er stjórnarskráin. VG-arar hafa ekki verið sérlega heitir í stjórnarskrármálum, en það eru Píratar. Þeir gætu sett fram kröfur um stjórnarskrána sem gerðu stjórnarsamstarf mjög erfitt. Um þetta skrifar bókaútgefandinn Kristján B. Jónasson á Facebook:

Sértrúarsöfnuður stjórnarskrársinna mun sprengja næstu ríkisstjórn. Fremur en að styðja vinstri stjórn mun þessi fanatíski hópur fremur spengja allt til að viðhalda þráhyggju sem minnihluti kjósenda hefur áhuga á.

Þessi skrif vekja að vonum deilur, eins og alltaf þegar minnst er á stjórnarskrána. Gauti Kristmannsson dósent skrifar:

Málið er að það fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla sem hefur hreinlega verið hunsuð; það er ótrúleg fyrirlitning á þjóðinni sem birtist í því athafnaleysi og kallar kannski á viðbrögð í samræmi við það. Einnig er þetta enn eitt dæmið um vangetu stjórnmálamanna til að klára það sem liggur fyrir og vitað er að stór meirihluti er á bak við.

En Kristrún Heimisdóttir, lögfræðingur, sem eitt sinn starfaði í Samfylkingunni, svarar:

Úrslitaástæðan er sú að það var ekki fullbúin stjórnarskrá lögð fram í atkvæðagreiðslunni heldur spurt um stuðning við að tillögur yrði lagðar til grundvallar. Þetta voru þessvegna ekki lyktir máls eins og aðrar þjóðaratkvæðagreiðslur Íslandssögunnar heldur rembihnútur eins og flugvallarkosningin um árið. Í stað þess að viðurkenna þessa staðreynd er svikabrigslum úðað yfir stjórnmaálafólk, nú síðast Katrínu Jakobsdóttur – og af því er nákvæmlega ekkert gagn.
Tveir flokkar út – og allt öðruvísi flokkar inn

Það sýnir hvað pólitíkin á Íslandi er skrítin og sveiflukennd að horfur eru á að tveir stjórnmálaflokkar sem staðsetja sig á miðjunni, annar reyndar aðeinshægra megin við hana muni hugsanlega detta út af þingi en í staðinn muni koma tveir aðrir flokkar sem eru allt annarar gerðar og með allt öðruvísi hugmyndir.

Viðreisn og Björt framtíð eru í stórhættu, manni sýnist útilokað nema a.m.k. annar flokkurinn þurrkist út af þingi. Kannski hefðu þeir getað bjargað sér með samruna eða kosningabandalagi? Báðir flokkarnir eru evrópusinnaðir, alþjóðasinnaðir, frjálslyndir, tala máli innflytjenda. En banabitinn virðist vera samstarfið við Sjálfstæðisflokkinn og hin snöggu stjórnarslit.

Skoðanakannanir benda til þess að bæði Flokkur fólksins og Miðflokkurinn fái þingmenn kjörna. Það gæti jafnvel farið svo að samanlagt fylgi þessara flokka yrði milli 15 og 20 prósent, eða svipað og Viðreisn og BF fengu í kosningunum í fyrra.

Það væri alls ekki fráleitt að Miðflokkurinn og Flokkur fólksins rynnu í eina sæng. Þetta eru ekki ósvipaðir flokkar. Báðir munu gera út á andstöðu við fjármálakerfið í kosningunum, þeim verður líklega tíðrætt um verðtrygginguna, í báðum flokkum er fólk sem geldur varhug við innflytjendum. Það er hins vegar spurning hvort formenn flokkanna geti unnið saman. Annað plan Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar gæti auðvitað verið að sigra Framsóknarflokkinn, niðurlægja hann, og taka hann svo aftur yfir.

Við vitum ekki hvort innflytjendamálin verða til umræðu í kosningunum, en líklegt er að Sigmundur Davíð tali af nokkrum hita bankamálin á stofnfundi Miðflokksins í dag. Arion-banki og sala hans til erlendra fjárfesta verður skotspónn ef marka má ræðu Þorsteins Sæmundssonar, sem verður væntanlega einn af frambjóðendum Miðflokksins, á fundi Verkalýðsfélags Akraness og VR í gær.

Það kæmi á óvart ef orðið hrægammar ber ekki á góma í kosningabaráttunni.
Beðið eftir viðbrögðum Bjarna

Bjarni Benediktsson er í vandræðum vegna lögbannsins á birtingu upplýsinga úr þrotabúi Glitnis sem fjallar um hann. En þetta virðist vera miklu stærri skjalabunki en það snúist bara um hann, og satt að segja er ekki sennilegt að Bjarni eða einhver sem er honum nátengdur hafi beitt sér fyrir lögbanninu.

En hvernig er lögbannið þá tilkomið, hverjir standa á bak við þennan gjörning? Það væri forvitnilegt að vita og hverju er verið að reyna að afstýra? Algengast er sem betur fer að aðferðir eins og þessar komi í kollinn á þeim sem beita þeim.

Það er beðið eftir því að Bjarni stígi fram og tjái sig. Hann mun væntanlega segja að lögbannið sé í óþökk sinni. En hans bíður líka að sannfæra kjósendur um að hann hafi ekkert að fela. Fyrir utan fyrstu fréttina sem birtist 9. október og fjallaði um sölu Bjarna á bréfum í Sjóði 9, höfðu hinar fréttirnar af Bjarna upp úr þessum skjölum ekki vakið sérstaka athygli. Þær fóru ekki á flug, en gera það nú.

Þarna er frétt sem birtist fyrir þremur dögum og segir frá 50 milljóna króna kúlulánaskuld og önnur frétt sem birtist í gær og fjallar um að faðir Bjarna hafi greitt upp skuldir fyrir hann.

Nú er farið að tengja þetta við leka sem var um fjármálaupplýsingar Hæstaréttardómara fyrr á þessu ári. Þar var líka um viðskipti í Glitni að ræða. Það mál mun enn vera í rannsókn hjá saksóknara eftir tilmæli frá Fjármálaeftirlitinu. Fjármálaeftirlitið mun væntanlega kæra þennan leka líka. En þá var ekki sett lögbann.

Eins og staðan er birtast varla fleiri fréttir úr þessum gögnum fyrir kosningar, að minnsta kosti ekki í Stundinni. Þrotabúið hefur viku til að rökstyðja lögbannið fyrir héraðsdómi, svo er hægt að vísa þeim úrskurði til Hæstaréttar.

En þetta er farið að setja verulegt strik í kosningabaráttu Sjálfstæðisflokksinns. Í staðinn fyrir að sækja fram og ná í fylgi á síðustu metrunum, eins og flokkurinn hefur oft gert, þá þarf formaður hans og eini óskoraði leiðtoginn að vera í sífelldri varnarbaráttu.
Ef stjórnmálin tileinkuðu sér gildi landsliðsins?

Hér er viðtal úr Silfri sunnudagsins sem á mikið erindi þessa dagana. Þarna talar Hallgrímur Óskarsson, verkfræðingur og stjórnarmaður í félagi sem nefnist Gagnsæi, um ýmsar meinsemdir í stjórnmálum nútímans, hvernig þau hafa orðið viðskila við almenning, leyndarhyggju sem má segja að hafi fellt eða stórskaðað þrjár síðustu ríkisstjórnir.

Hann talar líka um elítisma, skort á auðmýkt – og áherslu stjórnmálamanna að gangast upp í að sýna vald sitt fremur en að reyna að starfa með öðrum. Og það er einnig spurt hvort stjórnmálin myndu ekki ganga betur ef pólitíkusarnir tileinkuðu sér vinnubrögð íslenska landsliðsins í fótbolta?

Viðtalið við Hallgrím Óskarsson er á vef Rúv.
Múlbinding sem virkar öfugt og kemur sér tæplega vel fyrir Bjarna

Lögbann á fjölmiðil er aðgerð sem yfirleitt virkar öfugt. Eitt og sér gefur það til kynna að eitthvað búi á baki sem ástæða er til að fela. Og skilningur gagnvart banni á birtingu upplýsinga úr gömlu, föllnu og illa þokkuðu bönkunum er afar lítill. Þeir eru á svarta listanum hjá þjóðinni.

Reynslan sýnir líka að það þýðir lítið að vísa í bankaleynd þegar upplýsingarnar eru búnar að leka út.

Og það verður að segja að lögbannið gerir vart annað en að styrkja Stundina sem undanfarið hefur verið nokkuð ein á báti með birtingu frétta úr gamla Glitni – einkum upplýsinga sem tengjast Bjarna Benediktssyni. Aðrir fjölmiðlar hafa ekki tekið upp nema hluta af þessum fréttum.

En nú er þetta á allra vitorði. Fréttir Stundarinnar fara eins og eldur í sinu um alnetið. Blaðið er í samstarfi við Guardian um birtingu þessa efnis, en lögbann hefur enn ekki verið sett á breska blaðið.

Það eru innan við tvær vikur til kosninga. Lögbannið mun örugglega ekki gera stöðu Bjarna Benediktssonar auðveldari. Það er langstærsta fréttin nú i aðdraganda kosninganna.

Ýmiss konar kvittur getur komist á kreik – eins og að einhvers staðar þarna sé að finna upplýsingar sem eru verri en múlbindingin. Sem þarf alls ekki að vera.

Mynd sem DV birti með frétt af lögbanninu á Stundina.
Patríarki grísku kirkjunnar á Íslandi

Leiðtogi einhverrar elstu stofnunar í heimi er staddur á Íslandi núna. Það er patríarki grísku rétttrúnaðarkirkjunnar, Bartólómeus I. Hann er hinn 270ti í röð patríarkanna, en patríarkinn er erkibiskup í Konstantínópel – sem nú heitir Istanbúl. Samkvæmt hefð er embættið rakið allt aftur til postulans Andrésar. Patríarkarnir hafa verið í borginni síðan á tíma Konstantínusar mikla sem stofnaði aðra höfuðborg Rómaveldis og gaf henni nafn sitt. Þetta varð síðar austur-rómverska ríkið, öðru nafni Býsansríkið. Það stóð fram til 1453 þegar Tyrkir lögðu undir sig Konstantínópel.

En patríarkinn hélt áfram að vera í borginni, enda bjuggu Grikkir þar þótt svokallaðir Ottómanar hefðu tekið völdin. Nú eru bækistöðvar patríarkans í húsaþyrpingu í hverfi sem nefnir Fener – langflest grísku sóknarbörnin eru horfin á braut, þau voru flæmd burt í þjóðernisátökum 20. aldar, en patríarkinn er þar ennþá og telst vera „fremstur meðal jafningja“ í grísku kirkjunni.

Reglur kveða á um að hann skuli vera tyrkneskur þegn og starfa eftir tyrkneskum lögum, Bartólómeus þurfti meira að segja að gegna þjónustu í tyrkneska hernum.

Meðal Grikkja hefur lifað draumurinn um að endurheimta Konstantínópel, þeir reyndu það í stríði á árunum 1919-1922, en það endaði með skelfingu og gagnkvæmum þjóðernishreinsunum. Þessir draumar lifa enn í kvæðum og söngvum, en sem betur fer álíta flestir Grikkir þá vera óraunhæfa óra.

Bartólómeus er hingað kominn til að ávarpa ráðstefnuna Arctic Circle. Hann hefur látið sér umhverfismál varða og fengið heitið „græni patríarkinn“. Bartólómeus hefur verið patríarki síðan 1991, er vinsæll og virtur og hefur beitt sér fyrir samtali milli ólíkra trúarbragða.

Hann heldur gríska messu í Hallgrímskirkju á morgun klukkan 9.30.
Markauglýsingar á YouTube um Skatta-Kötu og ómælda kyngetu gamallra karla

Við lifum í heimi þar sem auglýsingar eru sérsniðnar, hannaðar til að hitta beint í mark – og markið er maður sjálfur.

Ég fer stundum inn á YouTube. Aðallega til að skoða skrítnar kvikmyndir sem þar er hægt að finna eða söguleg myndskeið frá því á 20. öld. Í því sambandi hef ég nokkuð sérviskuleg áhugamál, sovéskar myndir eru þar á meðal og epískar kvikmyndir af þeirri gerð sem við sonur minn köllum stolid. Þetta er ekki gott að þýða en myndirnar geta talist vera stirðbusalega gamaldags. Fáum dettur í hug að horfa á þær núorðið.

Oft er Charlton Heston þar í aðalhlutverki. Sem dæmi má nefna myndir eins og El Cid, The Agony and the Ecstasy, Khartoum og 55 Days at Peking, en ég hef líka gaman af gömlum biblíukvikmyndum og myndum sem gerast á tíma Rómverja. Sérstakt áhugamál mitt eru svo kvikmyndir sem gerast í 30 ára stríðinu, en því miður hef ég ekki fundið nema eina.

En nú ber svo við að markauglýsingarnar eru aldeilis farnar að hitta mig fyrir á YouTube. Þær eru einkum tvenns konar. Annars vegar auglýsingar um hvernig ég geti orðið glæsilegt gamalmenni með ómælda kyngetu og hins vegar neikvæðar auglýsingar fyrir kosningarnar í lok mánaðarins sem aðallega beinast að Vinstri grænum.

Ég sé að einn Facebook-vinur minn, Sævar Finnbogason, verður fyrir auglýsingum. Hann lýsir þeim svo:

Nú ber svo við að í hvert skipti sem ég villist inn á JúTjúb til að létta mér lund þarf ég að sitja undir áróðursmynd um Skattaglöðu Kötu. Ég er himinlifandi með það því áður þurfti ég að sitja undir auglýsingum um það hversu óaðlaðandi konum þyki miðaldra karlar sem eru farnir að fitna svolítið og ráðleggja mér hvernig eigi að fara að því verða kyntröll á stuttum tíma án mikillar fyrirhafnar.
Allskonar síðan 1916

Eiríkur Jónsson birtir litla grein um eina af mínum uppáhaldsbúðum, hún er á horninu á Grundarstíg og Skálholtsstíg. Einu sinni var þarna vídeóleiga og sjoppa, en nú er þetta fremur lítil hverfisverslun sem er opin langt fram á kvöld.

Þarna vinna sérstök ljúfmenni þegar ég kem þangað á kvöldin. Ungir menn og afar kurteisir. Tónlistarvalið er einstakt og stundum lendir maður á spjalli um snillinga eins og Bob Dylan og Neil Young.

Bónus er orðin aðalhverfisbúðin, en það er líka bónus að búa þar sem maður þekkir fólkið sem maður hittir og það þekkir mann, í búðunum, á kaffihúsunum, þá sem bera út póstinn og jafnvel stöðumælaverðina.
Framsóknarvöfflur

Framsóknarmenn eru frægir fyrir vöfflurnar sínar. Og þetta er kosningaauglýsingin sem verður ekki toppuð í ár.

Algjör negla, eins og einhver sagði.
Valdamesti maður heims

Einhver sérstæðasta og áhugaverðasta samkoma í heimi hefst í dag, það er 19. þing kínverska Kommúnistaflokksins. Síðasta þingið var haldið fyrir fimm árum. Tímaritið The Economist birtir forsíðugrein af þessu tilefni og fullyrðir að aðalritari flokksins og forseti Kína, Xi Jinping, sé valdamesti maður í heimi.

Yfirleitt hefði maður ætlað að þessi titill væri frátekinn fyrir forseta Bandaríkjanna. En Economist fullyrðir að Donald Trump sé forseti af því taginu að hann eigi það ekki skilið. Hann njóti einskis álits á alþjóðavettvangi og gangi illa að koma stefnumálum sínum í gegn heimafyrir.

Kerfið í Kína er að mörgu leyti ráðgáta. Kommúnistaflokkurinn, flokkur Maós, er einráður en hefur komið upp kapítalísku hagkerfi þar sem hefur orðið til fjölmenn og auðug millistétt sem nú hefur efni á því að ferðast um heiminn. Efnahagslega hafa verið tekin gríðarlega stór skref, en mannréttindi eru enn virt að vettugi í Kína.

Kommúnistaflokkurinn þorir ekki að lina tökin sem hann hefur á kínversku þjóðinni. Economist segir að Xi Jinping hafi verið góður leiðtogi fyrir kommúnistaflokkinn en síður fyrir Kína. Hann sé gríðarlega valdamikill, hafi hert tökin innanlands meðal annars með aukinni ritskoðun. Hins vegar nýtur hann álits á alþjóðavettvangi þar sem hann virkar nánast eins og skynsemis- og hófsemdarmaður við hliðina á Trump.
Ég er kominn í leitirnar sko

Í spjalli okkar í Kiljunni – sem stóð yfir um sjö ára skeið – ræddum við Bragi Kristjónsson stundum um Guðmund Haraldsson rithöfund. Guðmundur var sérstæður og skemmtilegur karakter sem setti svip á miðbæinn um áratuga skeið. Hann drakk kaffi á Prikinu og átti oft erindi í áfengisverslunina á Lindargötu.

Guðmundur var yfirleitt vel klæddur, með hatt eða húfu á höfði og skjalatösku. Gat verið snöggur og skemmtilegur í tilsvörum.

Nú er komið í leitirnar myndskeið sem sýnir Guðmund koma í Lindargöturíkið. Þetta er tekið á síðasta opnunardegi þess árið 1992. Afgreiðslumennirnir ákveða að gera vel við Guðmund af þessu tilefni. Hann fékk sér yfirleitt „eina litla laglega“ flösku eins og hann kallar það í myndbandinu, en þurfti ekki að borga í þetta sinn.

Myndirnar eru teknar af Friðriki Geirdal Júlíussyni sem gaf mér góðfúslegt leyfi til að birta þær.
Illa lesinn sýslumaður

Í nútímasamfélagi finnst manni fátt tilgangslausara en þóttafullir embættismenn. Á árum áður var landið fullt af slíkum mönnum, en almennt held ég að ástandið hafi skánað í þessum efnum.

Sýslumaðurinn í Reykjavík kemur á fund þingnefndar vegna lögbannsins á Stundina. Hann er spurður um álit sitt á erindi sem barst um lögbannið frá Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu. Íslendingar eru aðilar að þessari stofnun.

Sýslumaðurinn segist ekki hafa séð yfirlýsinguna – af því hún var ekki send honum sérstaklega. Því segist hann ekki vita hvað var í þessu skjali. Það virkar á mann eins og honum þyki þetta voða flott hjá sér.

Fréttir af yfirlýsingu ÖSE voru í öllum fjölmiðlum í gær. Það er ekki beinlínis erfitt að finna þær á netinu. Með einum til tveimur smellum hefði sýslumaðurinn getað kynnt sér málið – og búið sig þannig undir fundinn með nefndinni.
Rætnar og nafnlausar auglýsingar

Eitt af því sem einkennir kosningabaráttuna nú, fyrir utan frekar daufleg átök um málefnin, eru auglýsingar sem ganga ljósum logum á netmiðlum.

Þessar auglýsingar eru neikvæðar, þeim er beint gegn ákveðnum frambjóðendum og flokkum, þeir eru sýndir í neyðarlegu ljósi, hæðst að þeim, niðurstaðan er sú þeir séu með öllu marklausir, ef ekki bara hættulegir fyrir land og þjóð.

Nokkuð kvað að slíkum auglýsingum í kosningabaráttunni í fyrra, en í ár keyrir um þverbak. Það er varla hægt að opna fyrir samskiptamiðil án þess að auglýsingar af þessu tagi dúkki upp.

Auglýsingarnar eru nafnlausar, það kemur hvergi í ljós hver gerir þær eða borgar brúsann. Það er náttúrlega hneisa og á ekki að líðast í kosningabaráttu. Fjölmiðlar hljóta að reyna að grafa upp í hvaða skúmaskotum þeir leynast sem standa fyrir þessu.

Og svo er spurningin – er þetta að virka? Og þá hvernig og á hverja?

Hér eru tvö dæmi um auglýsingar af þessu tagi.
Tvö kosningapróf

Það eru a.m.k. tvö kosningapróf á netinu sem hægt er að spreyta sig á – og væntanlega fá vísbendingu um hvern maður ætti að kjósa í kosningunum 28. október.

Smá tilraun: Ef maður gefur upp hlutleysi við öllum spurningunum í kosningaprófi RÚV fær maður Sjálfstæðisflokkinn efst með 69 prósenta samsvörun. Viðreisn og Miðflokkurinn koma næst með 68 og 67 prósent en VG og Alþýðufylkingin neðst með 62 og 58 prósent.

Hitt prófið er á vef Stundarinnar. Þar prófaði ég líka að vera hlutlaus í öllum málum, í spurningunum 63. Þar gefur hlutleysið manni Miðflokkinn. Hann er semsagt default flokkurinn, þótt samsvörunin sé reyndar ekki nema 40 prósent. BF er með sama hlutfall, en Samfykingin ekki með nema 13 prósent og VG með 17 – ef maður skilar auðu í öllum málum.

Í kosningaprófi Stundarinnar er að finna þessa spurningu. Maður hlýtur að spyrja, á vondri íslensku – í box hvaða flokks tikkar það ef maður segist vera fjarskalega sammála þessari fullyrðingu?
Framsókn eða Viðreisn í oddaaðstöðu?

Hver skoðanakönnunin á fætur annarri bendir til þess að mjög erfitt verði að mynda ríkisstjórn eftir kosningarnar. Menn gefa sér að Vinstri græn, Samfylking og Píratar muni vinna saman ef flokkarnir fá meirihluta á þingi. En í raun er ólíklegt að svo verði, meirihlutinn yrði þá í mesta lagi einn þingmaður.

Á hægri vængnum er þetta enn flóknara. Þar er í raun ekki hægt að sjá neina ríkisstjórn. Framsóknarflokkurinn getur tæplega unnið með Miðflokknum og Viðreisn myndi vera mjög hikandi að setjast í ríkisstjórn með honum.

Eina von Sjálfstæðisflokksins um að komast í ríkisstjórn er að Vinstri græn fari með honum. Það er fjarlægur draumur – og enn fjarlægari eftir lögbannið sem sett var á Stundina og fréttaflutninginn af Bjarna Benediktssyni í blaðinu. Katrín Jakobsdóttir og Bjarni Benediktsson eru í ágætu sambandi en hún getur varla tekið þá áhættu að stuttu eftir að hún myndar ríkisstjórn með honum fari að birtast fleiri fréttir af fjármálavafstri hans.

Í baklandi VG í Reykjavík er fullkomin andstaða gegn því að fara í stjórn með Sjálfstæðisflokki, þótt önnur viðhorf kunni að vera uppi úti á landi.

Þetta veldur því að tveir litlir flokkar verða máski í oddastöðu eftir kosningarnar. Bæði Framsóknarflokkur og Viðreisn eiga eftir að tapa illa og ná kannski ekki nema fáum mönnum inn á þing. En tilurð ríkisstjórnar gæti oltið á öðrum hvorum flokknum.

Hvor þeirra er tilbúinn að fara í ríkisstjórn undir forsæti Kötu Jak?
VG með langmest fylgi meðal ungra kvenna en Sjálfstæðisflokkurinn meðal eldri karla

Hér eru ansi merkilegar upplýsingar sem eru unnar upp úr skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar um fylgi flokkanna. Upplýsingarnar eru greindar með aðferð sem kallast Datasmoothie – það er hægt að gramsa í þessum gögnum á ýmsa vegu eftir kyni, aldri og búsetu.

Fyrst er áhugavert að sjá fylgi flokkanna eftir kyni. Hjá konum eru Vinstri græn langhæst, með 38,6 prósent. Sjálfstæðisflokkurinn höfðar miklu síður til kvenna, hann er með 19,6 prósent.

Þvínæst er fylgið meðal karla. Þar er Sjálfstæðisflokkurinn efstur, með 25,5 prósent en VG ekki með nema 18,7 prósent. Við tökum líka eftir því að bæði Miðflokkurinn og Píratar hafa mun meira fylgi meðal karla en kvenna.

Svo er að skoða aldursskiptinguna. Þetta eru kjósendur sem eru komnir yfir sextugt. Þar hefur Sjálfstæðisflokkurinn mest fylgi, 25,9 prósent og þar er Samfylkingin líka sterk með 21,8 prósent. Píratar hafa afar lítið fylgi meðal eldri kjósenda, en þarna er Flokkur fólksins sterkastur.

Þetta er aldurshópurinn 30 til 44 ára. Það er þarna að Sjálfstæðisflokkurinn stendur veikast samkvæmt könnun Félagsvísindastofnunar með 17,3 prósent. VG er með 33,7 prósent.

Hér má sjá fylgi meðal ungra kvenna á aldrinum 18 til 29 ára. Þarna fer VG langleiðina með að ná helmingsfylgi, er með 43,1 prósent en Sjálfstæðisflokkurinn með 17,8.

Loks má hér sjá fylgi flokkanna meðal karla sem eru komnir yfir sextugt. Þarna er sterkasta vígi Sjálfstæðisflokksins, samkvæmt könnuninni. Hann er með 27,3 prósent en VG með 17,8 prósent, og lægri en Samfylkingin sem er með 19,9 prósent.
Cui bono – Katalónía?

Sjálfsákvörðunarréttur þjóða – þetta var boðskapur sem Wilson Bandaríkjaforseti kom með til Evrópu eftir hildarleik fyrri heimsstyrjaldarinnar, þetta var partur af fjórtán punktunum hans sem hann lagði á borðið í Versalasamningunum. Þetta virðist afar skynsamlegt við fyrstu sýn. Að þjóðir fái að ráða sjálfar sínum málum?

En hvað er þjóð? Austurríki-Ungverjaland brotnaði upp í mörg smáríki eftir fyrra stríð. Innan flestra þeirra voru óánægðir minnihlutar – annarar þjóðar en þeirrar sem var ráðandi í ríkinu. Fyrsta hernaðaraðgerð Hitlers var að leggja undir sig héruð Súdeta-Þjóðverja í Tékkóslóvakíu undir því yfirskini að þeir sættu ofsóknum.

Í Grikklandi og Tyrklandi urðu gríðarlegar hörmungar sem eru furðulega lítt þekktar í norðurálfu. Grikkir sem bjuggu í Tyrklandi voru reknir burt harðri hendi, á móti voru Tyrkir sem bjuggu Grikklandsmegin flæmdir burt. Borgir sem höfðu verið fjölþjóðlegar miðstöðvar verslunar og mannlífs urðu einsleitar – Smyrna var brennd en Saloniki missti sinn margbreytileika. Eftir þessar þjóðernishreinsanir urðu til tvö nokkuð „hrein“ ríki. En þetta var skelfilegur harmleikur.

Við höfum dæmi um hræðileg þjóðernisátök þegar Júgóslavía liðaðist sundur í lok kalda stríðsins. Þar var háð stærsta styrjöld í Evrópu eftir lok heimsstyrjaldarinnar síðari með tilheyrandi fjöldamorðum og nágrönnum sem allt í einu sátu um að drepa hver aðra. Á endanum urðu til sex ný ríki. Það er fjarri því að eintóm hamingja ríki í þeim.

Þetta er eitur þjóðernishyggjunar. Samuel Johnson sagði: Patriotism is the last refuge of the scoundrel. Það er einfalt að stofna þjóðríki þar sem allir eru eins og hafa sama uppruna eins og á Íslandi. Í þjóðahrærigraut eins og er á Spáni er það öðruvísi. Þar færir þjóðremban sig stöðugt upp á skaftið og maður bíður þess, með sorg í hjarta, að blóðsúthellingar hefjist á stöðum þar sem hefur ríkt friður og velsæld.

Hver hefur gagn af því? Cui bono?