arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Gjafmildi, Elton John, handbolti, Evrovision, þjóðarkarakter

Ólafur í Samskip slær öll met í því að gefa peninga til góðgerðarmála og menningar. Það er samt skrítið að tilkynna þetta sama dag og hann lætur fljúga með Elton John hingað í einkaþotu til að spila í partíi. Frá þessu var sagt í fréttum Stöðvar 2. Þeir náðu meira að segja myndum af Elton. Sjónvarpinu fannst þetta hins vegar eitthvað óþægilegt, fluttu bara fréttir af styrktarsjóðnum en nefndu ekki Elton.

Miðað við þetta verða peningar sem Glitnir gaf úr menningarsjóði sínum um daginn ósköp litlir. Stjórnendur Glitnis fóru líka alveg með það í "galaveislunni" sem þeir héldu í Laugardalshöll fyrir valda viðskiptavini og starfsmenn. Upphæðin sem bankinn veitti úr sjóðnum var 50 milljónir. Þeim sem voru í veislunni telja að hún hafi kostað allavega það. Þar drukku mörg hundruð manns og átu eins og þeir gátu í sig látið. Kona sem fór heim klukkan fjögur um nótt sagði að þá hefði ekki verið fararsnið á neinum – heldur voru gestirnir að skófla í sig næturverði, eggjum og beikoni.

Það fylgdi sögunni af þessari konu að hún hefði farið í Glitni daginn eftir og flutt viðskipti sín þaðan yfir í annan banka.

- - -

Ég er sennilega einn minnsti áhugamaður um handbolta sem um getur. Hef varla notið þess að horfa á handbolta síðan 1986 þegar ég horfði á landsleik á heimili Vilborgar Dagbjartsdóttur og Þorgeirs Þorgeirsonar. Man að þau höfðu bæði miklar skoðanir á leiknum.

Þess vegna fyllist ég alltaf vissum kvíða þegar handboltamót byrja og menn fara að tala um "strákana okkar". Og viti menn – ég er strax kominn með grænar bólur.

Þær spruttu út áðan – þá var sýnd ný auglýsing sem Icelandair hefur látið gera í tilefni heimsmeistaramótsins í handbolta.

- - -

"Ég var píndur í að fjalla um þetta af yfirmönnum stofnunarinnar", sagði Jón Ólafsson áðan þegar hann var að kynna þátt sinn sem fjallar að þessu sinni um Evróvisjón. Þetta finnst mér gott hjá honum. Maður er löngu búinn að fá nóg af stjórnendum sem reyna að selja þætti sína með gervihressleika.

- - -

Rakst á þessa færslu í bloggsíðu sem nefnist Prakkarinn en henni er haldið úti af Jóni Steinari Ragnarssyni, leikmyndahönnuði og handritshöfundi. Þetta er ekki verri súmmeríng á þjóðarkarakter en hver önnur:

Sem dæmi þá höfum við tileinkað okkur: Umferðarmenningu Ítala. Matarmenningu Ameríkana. Drykkjusiði Grænlendinga. Arkitektúr Sovétmanna. Umburðalyndi Sómalíumanna. Löggæslu Kólumbíumanna. Umhverfisvitund Kínverja.Sjónvarpsmenningu Japana. Mannblendni Norðmanna. Kurteisi Frakka. Hógværð Ísraelsmanna. Hagfræði Argentínumanna. Frjálslyndi Breta. Þingsköp Taívanbúa. Jafnréttisstefnu Saudi Araba. Landbúnaðarstefnu Kúbverja. Lýðræði Túrkmena. Trúareiningu Íraka og klæðaburð Kaskstana svo aðein fátt sé talið af kostum þessa fjölmenningarlands.
Alræði, þorrablót, málþóf

Ritdeilur þeirra Björns Bjarnasonar, Guðna Th. Jóhannessonar og Jóns Ólafssonar eru býsna forvitnilegar, þ.e. ef maður hefur tíma til að fylgjast með þeim, því greinarnar sem birtast í Morgunblaðinu eru geysilangar, tyrfnar aflestrar – og pælingarnar um fyrirætlanir Sovétmanna á sjötta og sjöunda áratugnum oft nokkuð akademískar.

Ég veit ekki hverjum veitir betur í ritdeilunni – fannst síðasta grein Jóns reyndar nokkuð eitruð, fyrir utan eitt atriði sem ég hnýt um. Það er þegar hann fullyrðir að ekki hafi verið alræði í Sovétríkjunum eftir dauða Stalíns. Nú má vera að þá hafi verið létt nokkuð á kúguninni. Hún var samt ærin og ekki bara í Sovétríkjunum heldur í mestöllum kommúnistaheiminum.

Í gærkvöldi horfði ég á einhverja ógeðslegustu heimildarmynd sem ég hef séð – hún var sýnd á einhverri norrænnu stöðvanna. Myndin fjallaði um þegar vitfirringurinn Ceausescu Rúmeníuforseti bannaði fóstureyðingar árið 1966 – á þeim tíma var engar getnaðarvarnir að hafa í landinu, þær voru hvorki framleiddar né fluttar inn. Þetta var ofsafengin þjóðernisverkfræði. Lögreglunni var skipað að hafa eftirlit með konum til að fylgjast því hvort þær væru að svindla. Það var ekki hægt nema með einum hætti – að láta þær fletta klæðum reglulega undir lögreglueftirliti.

Tilgangurinn var að fjölga Rúmenum. Afleiðingin var geysileg óhamingja, fleiri svangir munnar að metta mitt í fátæktinni, ótrúlegur fjöldi barna sem enginn kærði sig um – lokapunkturinn voru svo hin skelfilegu munaðarleysingjahæli sem voru uppgötvuð eftir fall Ceausecuhjónanna. Þessar myndir rifjuðust upp fyrir mér þegar ég horfði á sjónvarpsþáttinn í gær – ég held ég hafi aldrei séð neitt svona ljótt.

- - -

Æ, tökum upp léttara hjal. Ég gat varla sofið eftir að hafa séð þessar myndir í gærkvöldi.

"Það er eins gott að ég missi ekki af þorrinu", sagði Kári þegar hann fór í leikskólann í morgun. Það var nefnilega bóndadagur og þorrablót í leikskólanum.

Þorrablótið fór þannig fram að öll börnin fengu eins konar víkingahatta sem þau höfðu föndrað úr pappa og bómull. Svo var borðaður þorramatur við langborð.

Ég er afar stoltur af syni mínum. Þegar ég kom að ná í hann í leikskólann var mér tjáð að hann hefði staðið sig feikivel, borðað allt sem var sett á diskinn hans: Hákarl, súran hval, hrútspunga, lundabagga – já, allt þetta sem pabbi hans getur ekki hugsað sér að éta. Síðast þegar ég fór á þorrablót fyrir næstum tíu árum borðaði ég gúllas sem var borið fram fyrir óþjóðholla aumingja.

En Kári er ekki matvandur. Ég þakka það meðal annars að hann fær hérumbil aldrei pítsu. Börn sem venjast fljótt á að borða hvítt hveiti held ég að verði fljótt kenjótt við matborðið.

- - -

Er ríkisstjórnin búin að leiða stjórnarandstöðuna í gildru? Stjórnarandstaðan heldur áfram málþófi, en virðist ekki bera neitt úr býtum. Hvernig getur hún hætt ef hún fær ekkert fyrir alla fyrirhöfnina? Það kann að virðast aumingjalegt að gefast upp, láta þetta bara fjara út, en það getur verið ennþá vandræðalegra að halda áfram eftir helgi eins og hótað er.
Byrgið, kvenskörungar, Skuggahverfi, stjórnarskrá

Það er dálítið erfitt að vera í bendileik með Byrgið – að finna einhvern sérstakan sökudólg í kerfinu. Menn hafa staðnæmst við Birki Jónsson, en ég held að hann muni sleppa með skrekkinn. Ég man ekki betur en að flestir pólitíkusar og mestöll kjaftastéttin hafi tekið andköf af hneykslun þegar Byrgið missti húsnæði sitt í Rockville á sínum tíma.

Mennirnir í Byrginu virkuðu nefnilega traustir – eins og þeir vissu hvað þeir væru að gera. Maður hafði spurnir af því þar sem þeir fóru í fíkniefnagreni og náðu í vesalingana sem þar héldu til. Þetta þótti býsna flott. Þeir höfðu líka þessa ákveðnu tegund af karlmennsku sem er algeng hjá gömlum þurrkuðum drykkjumönnum – það var greinilegt að þeir höfðu marga fjöruna spopið – menn hafa tilhneigingu til að beygja sig auðmjúklega fyrir svona reynslu.

Sjálfsagt var ríkið líka guðslifandi fegið að láta þessa menn sjá um þessa starfsemi. Það er vanþakklátt hlutverk að reyna að lækna dópista og drykkjumenn. Það er líka ljóst að þetta er vandamál sem er ekki að fara neitt. Fíkniefnaneysla eykst hvarvetna í heiminum. Líka hér. Það verður nóg af sárveikum dópurum næstu áratugina. En kannski þarf að skipuleggja þetta starf aðeins betur – einkaframtakið er gott en hví er þetta nánast eini geiri heilbrigðiskerfisins þar sem það er allsráðandi?

Annars er þetta mál allt komið í rugl því hálf þjóðin er að skoða klámmyndir af forstöðumanni Byrgisins á netinu. Um annað er ekki talað í bænum. Hvernig kemst svona í almenna dreifingu?

- - -

Tveir kvenskörungar eru í fréttum í dag. Annars vegar Valgerður Sverrisdóttir sem hefur blómstrað í starfi utanríkisráðherra. Kannski af því henni er svo létt að sleppa úr iðnaðarráðuneytinu – það er kannski ekki grín að vera ráðherra og horfa á sviðsett rán og morð á sér í skaupþætti. En Valgerður hefur verið að sýna að í henni er töggur. Ræða hennar um öryggismál í Háskólanum í dag var merkileg, gott hjá henni að ætla að birta gömul leyniskjöl. Hún segir að Ísland eigi ekki að hafa neinn her. Hún sýnir kjark þegar hún tjáir sig um evruna. Hún er að endurskipuleggja stjórnskipulag ráðuneytisins. Hún má eiga það Valgerður að hún er dálítill töffari.

Hinn kvenskörungurinn er Halla Gunnarsdóttir sem býður sig fram til forseta Knattspyrnusambands Íslands. Ég ætla ekki að segja annað en að ég lýsi yfir fullum stuðningi við Höllu í embættið. Er eiginlega viss um að hún verði kjörin. Þessi atvinnumannafótbolti karlanna er orðinn eitthvað svo sjúskaður.

- - -

Að hugsa sér. Stjórnarskrárnefndin hefur setið í tvö ár og komist að samkomulagi um að breyta einu litlu ákvæði í stjórnarskránni. Nú eru þeir búnir að fresta öllu til næsta kjörtímabils. Þetta er obboslega lélegt.

- - -

Á maður ekki að geta fengið lúxusíbúðirnar í Skuggahverfinu fyrir útsöluprís fyrst svona er komið?
Bush grætur, hvalkjöt, skrítinn dómsdagur, könguló

Hvaða kenndir vekja myndir af Bush grátandi? Samúð? Varla? Ekki þegar maður hugsar um afleiðingarnar af gerðum hans, ónýtt land þar sem áður ríkti einræði en þó einhvers konar stöðugleiki, fjölda látinna þar, heilan heimshluta sem er í uppnámi, skammsýnina, heimskuna, hrokann. Það er eiginlega enginn sem talar af virðingu lengur um þennan mann – og þess vegna er kannski ekki nema von að hann gráti.

Kannski er hann aumkunarverður, nei annars, svo valdamikill maður er það ekki. Í raun skynjar maður ekki annað en reiði í hans garð; að vera kosinn í slíkt embætti og fara svo hrikalega illa með það. Bush er ef til vill misheppnaðasti Bandaríkjaforseti fyrr og síðar – þeir sem voru viðlíka slæmir ríktu áður en Bandaríkin urðu stórveldi og gátu því ekki unnið svo mikinn skaða. Enn á að bæta gráu ofan á svart með því að senda 20 þúsund dáta í viðbót til Íraks og hafa í hótunum við Íran og Sýrland.

Það eru fleiri sem hafa glatað mannorðinu. Taka menn eftir því að enginn minnist lengur á Dr. Condolezzu Rice sem kandídat í embætti Bandaríkjaforseta. Ekki bötnuðu horfurnar hjá henni þegar hún var grilluð fyrir utanríkismálanefnd bandaríska senatsins í gær.

- - -

Merkilegt er að ekki skuli hafa selst svo mikið sem eitt gramm af hvölunum sem veiddust í haust. Stóð kannski aldrei til að setja þetta á markað?

Annars er ég með ágæta hugmynd: Einfaldlega að bjóða upp á hvalkjötið í flugi til og frá landinu. Flugvélamaturinn er hvort sem er ónýtur. Þetta yrði ódýrt fyrir flugfélögin – en hefði líklega þá afleiðingu að allir ferðamenn myndu láta sig hverfa.

- - -

Hér er lýsing á fáránlegasta heimsendi allra tíma. En maður er hræddur um að þeir sem setja þetta fram taki það alvarlega – nema þá vanti meiri peninga til að halda áfram að rannsaka fyrirbærið. Telji sig, svo að segja, vera að komast á spenann.

En þetta afbrigði af dómsdegi er semsagt svona:

Túristar frá Vesturlöndum fara með lyfið tamiflu til Asíu vegna þess að þeir eru hræddir við fuglaflensu. Flensan brýst út, þeir pissa og kúka lyfinu í klósettin og það berst út í náttúruna í tonnatali. Tamiflu drepur bæði veirur og bakteríur – sumar þeirra eru nauðsynlegar fyrir fugla og önnur dýr, verja þau meðal annars gegn sóttkveikjum.

Þá eru komnar upp aðstæður til að aftur brjótist út pest, enn banvænni en sú fyrri, bæði fyrir dýr og menn. Og þá dugir ekki að taka tamiflu.

Á maður að hafa áhyggjur af þessu eða á maður að láta nægja að hafa áhyggjur af fluglaflensunni? Eða á maður að sleppa því að hafa áhyggjur?

- - -

Um daginn voru fréttir af manni sem fann torkennilega könguló heima hjá sér. Ég var eiginlega búinn að gleyma því, en ég fann líka furðulega könguló nú eftir áramótin. Var ekkert að hugsa út í þetta, tók hana bara með rifrildi af eldhúsrúllunni og henti í ruslið. Passaði samt að verða ekki beinlínis valdur að dauða hennar. Vona að hún sé ekki að fjölga sér þar.
Pamuk, skáld Borgarinnar

Í sumar sagði ég við vinkonu mína í Istanbul að Ohran Pamuk myndi fá Nóbelsverðlaunin, það kom mér heldur ekki á óvart að það skyldi gerast svo fljótt – strax síðasta haust. Kannski er Pamuk merkilegasti rithöfundur í heimi um þessar mundir, ekki bara vegna þess að hann sé svona góður, heldur líka vegna þess að hann situr þvert á aðalátakalínu heimsins, milli austurs og vesturs. Viðfangsefni hans eru stór og skipta máli.

Tyrkland togast á milli hins vestræna heims með neyslu sinni og velmegun og austursins með trúarhita sínum og dulhyggju. Hin opinbera heimspeki er veraldarhyggja sem er varinn af slíkri hörku að bannað er að fjalla um sögu landsins nema á ákveðinn hátt; það má ekki móðga Ataturk, föður þjóðarinnar, ekki segja frá fjöldamorðum og þjóðernishreinsunum sem tilurð þjóðarinnar byggir að vissu leyti á. Samt er íslam alls staðar, í körlunum sem lauga sig við moskurnar, konunum með höfuðklútana, úti um sveitir þessa stóra ríkis. Evrópusambandið getur samt ekki hummað Tyrkland fram af sér – staða þess í heiminum er alltof stórt mál.

Ég ætla að nefna tvær bækur eftir Pamuk. Annars vegar Snjór sem fjallar um hvernigþjóðernishyggja, róttækt íslam, aðdáun en um leið minnimáttarkennd gagnvart vestrinu, minningar um þjóðarmorð, frelsisbaraátta Kúrda, birtast í hópi fólks sem er fast í snjóbyl niðurníddri borgí austur Tyrklandi. Úr þessu og margvíslegum persónulegum harmi vefur Pamuk einkennilegan vef – nánast eins og teppi úr snjó.

Svo er það bókin Istanbul, sem fjallar um Borgina eins og hún er einfaldlega kölluð á þessum slóðum, æskuminningar úr borg sem er með höfuðið vestri en sálina í austri, trega eftir glæstri fortíð sem er alls staðar sýnileg í rústum og hálfhrundum byggingum – hnignun sem er bæði döpur og undursamleg. Istanbul hefur verið höfuðborg þriggja heimsvelda sem öll eru horfin í svelg sögunnar. Það er kannski ekki skrítið að skáld þessarar borgar skuli vera heilluð af hnignuninni, óhjákvæmileika þess að glata sem virkar eiginlega sætbeiskur hjá Pamuk.

Lesið hann. Þýðingar á verkum hans hljóta að vera á leiðinni.

Myndin sem birtist hér með er úr bókinni Istanbul og er eftir einn fremsta ljósmyndara allra tíma sem heitir Ara Güler og hefur verið kallaður auga borgarinnar við Bosporus, sérstaklega hverfisins sem nefnist Beyoglu. Skoðið fleiri myndir eftir hann hér og hér.
Sumarfrí Blairs, landið kvatt, ónýtar byggingar, Hugo Chavez

Tony Blair liggur undir ámæli fyrir að vilja ekki fórna fríum sínum sem hann tekur oft fjarri heimabyggð. Þetta þýðir að Blair þarf að fljúga langvegu, til staða eins og Bahamas eða Miami, með tilheyrandi útblæstri koltvísýrings. Breskir umhverfissinnar hafa látið skammirnar dynja á forsætisráðherranum fyrir þetta. Kannski ætti hann næst að fara til Brighton eða Bognor Regis í von um að komi sólarglenna til að skína á hvítan og krangalegan ráðherrakroppinn.

Varðmenn loftslagsins eru næstu fanatíkerar sem við þurfum að eiga í höggi við – þeir verða hálfu verri en liðið sem hefur hrellt reykingamenn svo þeir geta hvergi lengur stundað iðju sína.

Ég er heppinn. Í gær hitti ég starfsmann í umhverfisráðuneytinu og spurði hann hvort ég gæti kannski ekki framar flogið til fjarlægra áfangastaða? Hvort ég yrði framvegis að fara í frí í Munaðarnes? Hann sagði mér að vera rólegur, ég þyrfti bara að góðursetja trjáplöntur til að vega upp á móti skaðanum. Tré að andvirði svona 1000-2000 krónur myndu núlla út skaðann af einu flugfari til USA.

- - -

Talandi um umhverfisöfga. Hvað á maður að halda um seremóníu þar sem Ung vinstri græn kveðja landið sem fer undir vatn eystra? Er þetta fullkomlega raunverulegt eða kannski einhvers konar mýstískt safnaðarstarf með létt ofsatrúarlegu ívafi? Landið er ekki annað en grjót, vita sálarlaust – og er þetta ekki svæðið sem sjálfur Hjörleifur Guttormsson sagði að væri ekkert sérstakt? Þar væri ekkert að sækja fyrir ferðamenn? Ég hef heldur ekki heyrt þetta fólk minnast einu orði á alla verkamennina sem hafa slasast eða beðið bana við Kárahnjúkavirkjun? Merkilegt hvað það virðist vekja lítinn áhuga meðal innfæddra í þessu landi. Það er bara ekki nokkur leið að starta umræðu um það.

- - -

Maður var lengi búinn að heyra sögur af lélegum byggingum. Nú er þetta staðfest. Flísarnar eru að hrynja ofan á fólkið sem keypti rándýru íbúðirnar við Skúlagötuna, gólfin og svalirnar halla. Svona fer græðgin með okkur Íslendinga. Það kemur uppsveifla og menn ráða ekki við sig, alls konar sjoppukallar ætla að græða stórt. Þegar mestu braskararnir fóru að herja á byggingamarkaðinn mátti maður vita að ekki var von á góðu. Húsnæði byggt á árunum í kringum 2005 mun fá á sig svo slæmt orð að enginn vill kaupa það. Það fer allavega á útsölu.

Kunningjakona mín ein keypti íbúð í nýuppgerðu húsi í Þingholtunum. Staðsetningin er góð, en þegar hún fór að skoða nánar komst hún að því að allt í íbúðinni var ónýtt – eldhúsinnréttingar, parkett, lagnir. Allt þurfti að rífa burt. Þetta er síður en svo einsdæmi. Hvernig er þetta í ódýru nýbyggingunum í Norðlingaholti eða Áslandi?

- - -

Vandinn með karla eins og Hugo Chavez er að þeir bilast á endanum. Fyrst eru þeir menn fólksins, velgjörðarmenn alþýðunnar, svo brestur eitthvað og þeir fyllast mikilmennskubrjálæði. Á endanum leiða þeir þjóðir sínar til einræðis, fátæktar og ömurðar. Fyrr en varir fer Chavez sömu leið og Mugabe, annað eftirlæti vinstrimanna á Vesturlöndum.
Vofa Víkverja gengur ljósum logum

Það er mikið um auglýsingar sem maður getur látið fara í taugarnar á sér. Þá er auðvitað best að slökkva á sjónvarpinu, segja menn. En í skammdeginu vill maður kannski láta sumt fara í taugarnar á sér. Vond er auglýsingaherferð Kaupþings – hún er ótrúlega misheppnuð. Enn verri eru auglýsingarnar fráAlcan með englasöngnum í kerskálanum. Verst er auglýsing Icelandair sem fjallar um allt það sem Íslendingar gefið heiminum og útlendingar ættu að vera þakklátir fyrir. Raunar var gert grín að henni í hinu listilega skemmtilega áramótaskaupi sem ég náði að horfa á í gær. Takk fyrir það.

Þetta hljómar auðvitað eins og víkverjatuð hjá mér, en það er einmitt lóðið. Þessi svokallaði bloggheimur er að verða eins og einn gígantískur víkverjapistill. Í Víkverja er alltaf verið að skrifa um áramótaskaup, auglýsingar, sjónvarpsdagskrána, poppkornsskrjáf í kvikmyndahúsum, málvillur í skjátextum, bílastæði og þessháttar. Ég verð að viðurkenna að eftir sjö ár á netinu er mér skapi næst að hætta þessu – nota krafta mína einhvers annars staðar.

Það má líka líkja þessu við spjallþræði. Bloggsamfélagið hérna er eins og stór spjallþráður þar sem sömu mennirnir eru yfirleitt að eiga orðastað hver við annan. Allt verður það fljótt fyrirsjáanlegt og kannski ekki ýkja merkilegra en málverjavefurinn sem svo margir hafa úthrópað. Yfirleitt er sjónarhornið mjög þröngt, oft einhver tíðindi um fólk sem er að skipta um vinnu eða fara í framboð, en þess verður sjaldan vart að bloggararnir fylgist með hugmyndum eða heimsmálum. Að því leyti er þetta ekki á hærra plani en Málefnin.

Ég sagði um daginn að ég væri ekki bloggari því ég hefði byrjað að skrifa á netið mörgum árum áður en ég heyrði orðið fyrst. Líklega uppgötvaði ég það seinna en margir aðrir. Einhverjir spekingar hafa verið að gera grín að þessu. Þeir mega gera það – sumir skrifa oft ágætar greinar á netið, aðrir ná sér aldrei upp úr víkverjafasanum. En mér leiðist þetta orð frekar – ég er sáttari við að skrifa pistla eða greinar eða dálka eins og það myndi kannski heita á blaði.

Þetta er svolítið eins og sumir menn sem ég þekkti og gátu ekki borið sér í munn orðið "ljóð", ortu alltaf "kvæði". Ég kann ekki að yrkja, en ef ég gæti það myndi ég kalla það kvæði en ekki ljóð. Ég fæ líka grænar bólur af því orði.

Annars er eftirminnilegasta fréttin undanfarið dauði mannsins sem fann upp skyndinúðlurnar. Hann hlýtur að teljast velgjörðarmaður eldhúslatra einstæðinga um allan heim. Illugi Jökulsson hefur breytt um skoðun og er orðinn Evrópusinni, en það kemur æ betur í ljós að stærsti atburðurinn á síðasta ári var þegar íslenska þjóðin sameinaðist um að svindla í keppni sem haldin var í Bandaríkjunum, kaus Magna á öllum tímabeltum. Við skömmumst okkur ekkert fyrir þetta umfangsmikla og víðtæka netsvindl.

Það fyndnasta var hins vegar í áramótaskaupinu þegar Gísli á Uppsölum gekk aftur í Jökulsárgöngu Ómars Ragnarssonar. Ég hef áður sagt frá þeirri skoðun manns sem þekkti Gísla öðrum betur, nágranna hans úr Selárdal – sá sagði að Gísli hefði ekki verið vitund skrítinn, hann hefði bara "lent í þessu".
Ekki meiri Cleese, plís!

Ég sé að Guðmundur Magnússon er ekki hrifinn af pistli mínum frá því í gær. Jú, má vera að ég hafi tekið sterkt til orða. En það er full ástæða til. Okurvextirnir hérna eru þjóðarböl. Það er ekki hægt að láta eins og bankarnir beri ekki þar sök á, að þeir séu bara að starfa innan ramma þess sem er leyfilegt og löglegt. Eitt sinn var talað um það sem er löglegt en siðlaust – þannig er einmitt farið um starfsemi bankanna á Íslandi. Yfirdráttarvextir sem eru á þriðja tug prósenta, húsnæðislán sem margfaldast á tímanum sem tekur að greiða þau upp – þetta er ekkert annað en sjúkt. Viðhofið til kúnnanna er eins og þeir séu dýr sem skuli leidd til slátrunar.

Hví ætti maður þá að bera virðingu fyrir þessum stofnunum?

Svona starfsemi þrífst í skjóli fákeppni og einangrunar, enginn þarf að segja manni að bankarnir með allan sinn stjarnfræðilega hagnað geti ekki boðið upp á betri kjör. Bankarnir hafa sjálfsagt náð frábærum árangri í útrásinni, þeir borga sumum starfsmönnum sínum mjög há laun, en meðan staðan er svona getur maður ekki annað en haft horn í síðu þeirra. Og það hefur þjóðin líka.

Nýlega var gerð könnun þar sem var rannsakað viðhorf Íslendinga til bankanna. Hún leiddi í ljós að þeir eru afar óvinsælir. Fyrir tilviljun var ég einn þeirra sem var spurður í þessari könnun. Hún var reyndar þannig úr garði gerð að mjög erfitt var fyrir þátttakendur að segja raunverulega skoðun sína. Hún var full af skrítnum útúrsnúningum og spurningum sem skipta engu máli. Þess vegna kom mér á óvart hvað niðurstaðan var ótvíræð.

Bankarnir eru duglegir við að styrkja alls konar starfsemi, íþróttafélög og menningu. Enn duglegri eru þeir við að auglýsa ímynd sína, hvað þeir eru frábærir. Sá síðasti sem var kallaður til var grínleikarinn John Cleese. Ég held að ég tali fyrir munn margra Íslendinga þegar ég segi:

Ekki meiri Cleese, plís!

Lækkið frekar vextina. Hættið að okra á okkur!

Það var þetta sem ég átti við, Guðmundur. Enginn er að tala um að hrekja fyrirtæki úr landi. Bara að þau bjóði okkur svipuð kjör og tíðkast í hinum siðmenntaða heimi. Bankarnir eru hluti af samfélaginu en eiga það ekki – allavega ekki ennþá. Við eigum ekki að sætta okkur við mafíuvexti.
Gleðilegt ár

Ég óska lesendum Eyjunnar gleðilegs árs og friðar, með þökk fyrir liðið ár. Föstum lesendum, þeim sem líta hér við endrum og eins og sérstaklega þeim sem skilja eftir athugasemdir á vefnum – sem yfirleitt eru ágætar og oft bæði upplýsandi og málefnalegar.

Myndin er tekin í Brighton í haust. Ef pundið heldur áfram að falla getum við verið bjartsýn og séð fram á sumarfrí í svona skemmtilegum breskum strandbæjum.

Svo læt ég fylgja með dásamlegt progg sem ég var að hlusta á í morgun. Síðari hlutinn af Close to the Edge. Horfið frá sirka 5.30.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=49IH0kl-Nxo]