arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nokkrar stiklur á ferli ríkisstjórnar sem er á útleið

Nú er búið að slíta Alþingi, ekki nema mánuður fram að kosningum, ríkisstjórnin situr þangað til, en hún getur ekki beitt sér fyrir frekari lagasetningu. Ég ætla að leyfa mér að skrifa um hana í fortíð – og nei, þetta er ekki tæmandi úttekt.

Þessi ríkisstjórn setti sér stór markmið í upphafi. Þau voru líklega of stór. Hún gat ekki staðið nema við sumt af því sem var sett í stjórnarsáttmála, stóru málin hafa mörg dagað uppi. Mikið af tíma hennar fór náttúrlega í annað, og þá helst Icesave. Það veikti hana, dró úr henni pólitískan kraft, þannig að í raun var allt starf hennar erfiðara á eftir, sjálfstraustið vantaði, stuðningsmenn tvístruðust, fylgið hvarf – og þeim mun tregara var að koma stórum málum í gegn.

Ríkisstjórninni tókst ekki:

Að koma í gegn nýrri stjórnarskrá. Það er reyndar nokkuð langt síðan var útséð með það – en tilraunir til að reyna að ná einhverri lendingu í stjórnarskrármálinu hafa stórskaðað Samfylkinguna. Þetta sem átti að vera sigurstund fyrir hana, virkar nánast eins og banabiti.

Að breyta fiskveiðistjórnunarkerfinu nema að litlu leyti. Heildarlög um stjórn fiskveiða náðu ekki fram að ganga, einungis hækkun á veiðileyfagjaldi, sem sjálfsagt lækkar aftur í tíð nýrrar ríkisstjórnar. LÍÚ reyndist sterkari en ríkisstjórnin.

Að koma Íslandi í Evrópusambandið. Eins og staðan er núna er líklegast að viðræðum við ESB verði slitið eftir kosningar.

Að endurskipuleggja fjármálakerfið í anda vinstri, félagshyggulegra, sjónarmiða.

Ríkisstjórninni tókst – að nokkru leyti:

Að standa vörð um velferðarkerfið. Það var ekki sjálfgefið á tíma bankakreppu, skuldakreppu og gjaldeyriskreppu.

Að ná tökum á efnahagsmálunum þannig að Ísland varð aftur nokkurn veginn gjaldgengt meðal þjóðanna – og fær hrós fyrir á alþjóðavettvangi.

Að halda niðri atvinnuleysi.

Að standa vörð um náttúruna – í anda stefnu Vinstri grænna. Sumir myndu reyndar telja þetta stöðnunarstefnu, aðrir gætu sagt að VG hafi söðlað um á síðustu metrunum með kísilmálmverksmiðju á Bakka og virkjun í Bjarnarflagi.

Svo eru það skuldamálin sem sífellt er deilt um. Það var ábyggilega óheppilegt orðalag að tala um skjaldborg um heimilin. Þetta er frasi sem hefur orðið býsna dýrkeyptur, það er auðvelt að snúa út úr honum og efast um efndirnar.

Það er náttúrlega ekki svo að ekkert hafi verið gert. Gríðarlegar fjárhæðir hafa verið greiddar út í vaxtabætur, ákveðinn kúfur var tekinn af með svokallaðri 110 prósenta leið. Það var svo ekki ríkisstjórninni að þakka, en gengistryggð lán sem höfðu tíðkast í tíð fyrri stjórna voru dæmd ólögleg.

Verðtrygging er enn við lýði, en nú eru 60 prósent nýrra lána óverðtryggð. Það þýðir að verðtryggingin er að afnema sjálfa sig – hvernig sem það á eftir að reynast.

Kosningarnar nú virðast að miklu leyti snúast um að gera meira fyrir skuldara – það á alveg eftir að koma í ljós hvernig það gengur eftir og hvort ný ríkisstjórn hefur betri úrræði en sú sem er á förum. Frammistaða hennar verður að sumu leyti dæmd af því.
Hvað verður um Samfylkingu og VG?

Hvað verður um stjórnarflokkana ef útreið þeirra í kosningunum verður eins og allt bendir til?

Það er útlit fyrir að þeir missi meira en helming af kjörfylginu frá því í síðustu kosningum, fylgi Samfylkingarinnar.

Í kosningunum 2009 fékk Samfylkingin 29,8 prósent – og var langstærsti flokkurinn.

Vinstri grænir fengu 21,7 prósent.

Samkvæmt síðustu skoðanakönnun sem birst hefur er Samfylkingin með 12,8 prósent, VG með 8,7 prósent.

Maður sér heldur ekki hvar möguleikar flokkanna liggja í kosningabaráttunni. Þeir ná ekki að gera sér mat úr þeim efnahagsbata sem þó hefur orðið og lágum atvinnuleyisistölum. Það er eins og enginn hlusti þegar er talað um þetta.

Framsókn hefur náð málefnalegu frumkvæði og stjórnin er í sífelldri vörn, nú er hún farin að tala um samninga við erlenda kröfuhafa bankanna eins og þar sé um nýtt Icesave-hneyksli að ræða.

Ef niðurstöðurnar verða líkar síðustu skoðanakönnunum myndu stjórnarflokkarnir virka eins og þeir væru úrvinda, spent force heitir það á ensku. Mótstaðan í stjórnarandstöðu yrði varla mikil fyrst um sinn. Flokkarnir myndu frekar horfa inn á við í angistarfullri naflaskoðun.

Það er svo sennilegt að Björt framtíð verði í stjórnarandstöðu ásamt Samfylkingu og VG. Það er spurning hvaða framtíð BF á þar – eða hvort hún myndi barasta renna saman við Samfylkinguna? Fylgi BF er að dragast saman í skoðanakönnunum, líklegt að flokkurinn hafi toppað of snemma.

Þá má líka velta fyrir sér þeim þingmönnum VG sem eftir verða – fyrir utan Ögmund (og kannski Steingrím) virðast þeir eiga ágætis samleið með Samfylkingu – svona upp á framtíðina að gera.

Við myndum semsagt hafa þrjá litla til meðalstóra flokka í stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórn sem hefur mikinn þingstyrk. Það gæti kallað á uppstokkun.

Auðvitað gæti þetta verið öðruvísi ef einhver þessara flokka nær að krafsa sig inn í ríkisstjórn. En það virkar ólíklegt.
Berlín og frjálsræðið eftir að Múrinn féll

Á vef Der Spiegel má lesa frétt um að verið sé að taka niður stærsta hluta Berlínarmúrsins sem enn er eftir. Þetta er svonefnt East Side Gallery, vinsæll ferðamannastaður, þarna var ennþá hægt að sjá meira en kílómeter af gamla Múrnum.

Þetta er tímanna tákn.

Berlín var í raun einstakur staður eftir að Múrinn féll – og er það að sumu leyti enn.

Allt í einu opnaðist meira en helmingurinn af borginni, gamli miðbærinn og mest sem eftir var af gömlum hverfum, og var í algjörri niðurníðslu.

Þetta dró að sér ungt fólk víða að, listamenn, hönnuði – það var nóg pláss, allt var ódýrt, það var hægt að gera hluti á allt öðrum forsendum en fjármagnsins.

Gallerí, búðir, veitingahús, margt af þessu hafði varla annað markmið en að vera staður þar sem eigendurnir, vinir þeirra og fólk sama sinnis gæti látið fara vel um sig.

Það var nóg pláss – maður þurfti ekki að óttast að rekast utan í neinn, ólíkt því sem er til dæmis í London eða París þar sem rýmið er svo verðmætt að varla má færa til stól.

Miðað við þetta virkaði Vestur-Berlín með sínar verslanakeðjur alveg hundleiðinleg og steríl. Ég fer oft til Berlínar, en á næstum aldrei erindi þangað, nema kannski í dýragarðinn.

En hlutirnir hafa verið að breytast.. Austur-Berlín hefur verið endurbyggð. Gömul hús hafa verið endurnýjuð – þau hafa dregið til sín millistéttarfólk sem á peninga. Fjárfestear hafa komið til skjalanna. Og um leið fer að verða arðbært fyrir hefðbundnar verslanir og veitingastaði að taka sér ból í þessum götum.

En sérstæðan, frjálsræðisandinn sem var svo sjarmerandi hann hverfur smátt og smátt. Það var kannski ekki von að hann entist lengi.

Það er eftirsjá að honum.

Hluti af East Side Gallery, lengsta bút sem eftir var af Berlínarmúrnum. Nú á að fjarlægja þetta til að rýma fyrir íbúðum fyrir vel stætt fólk. Íbúar hafa mótmælt en allt kemur fyrir ekki.
Lífeyrissjóðirnir og kaupin á bönkunum – hvað er á seyði?

Fréttir af samningum um að lífeyrissjóðir kaupi Íslandsbanka og Arion af erlendum kröfuhöfum – og auki þannig möguleikana á að hægt sé að aflétta gjaldeyrishöftum – eru furðu óljósar.

Það hefur verið talað um þetta annað veifið síðustu vikur, en það er eins og vanti alveg staðreyndirnar. Nefndur er í þessu sambandi afsláttur af íslenskum krónum upp á 50 til jafnvel 70 prósent.

Þarna kemur að Framtakssjóður Íslands sem er fremur dularfullt fyrirbæri, hann er líkt og fjárfestingararmur lífeyrissjóða, jú, Seðlabankinn og ríkisstjórnin. Og svo fulltrúar erlendra kröfuhafa – sem eru eins og huldumenn.

En allt er þetta mjög óskýrt. Fróðlegt væri til dæmis að fá að sjá fréttamynd af fundi hjá þessum aðilum.

Framsóknarmenn hafa risið upp og sagt að þetta megi ekki gera, þarna sé fé sem eigi að nota til að lækka húsnæðisskuldir.

En þá þarf að spyrja hvort það sé framkvæmanlegt – eru peningar þarna sem hægt er að nota til þeirra þarfa?

Og svo eru fleiri spurningar – er heppilegt að lífeyrissjóðir eignist bankana, þeir eru ekki skráðir á hlutabréfamarkað og ýmislegt óljóst um framtíðarhorfur þeirra?

En eins og oft áður í tíð þessarar ríkisstjórnar vantar útskýringarnar. Fyrir vikið verður málið vandræðalegt fyrir hana. Við þurfum að vita hvað er á seyði.

Gott væri ef hagfróðir lesendur síðunnar gætu lagt orð í belg um þetta.
Hugsanlegur ráðherralisti B og D

Helsta vörn Sjálfstæðisflokksins gegn stórsókn Framsóknar virðist vera sú að ef flokkurinn fær svo mikið fylgi muni hann fara í vinstri stjórn.

Þetta er samt ekkert sérlega líklegt. Málefnalega er langstyst milli Sjálfstæðisflokks og Framsóknar. Maður sér til dæmis varla að Framsókn hætti sér út í að gefa mikið eftir í Evrópumálum, verandi með Ásmund Einar Daðason, Vigdísi Hauksdóttur og Frosta Sigurjónsson innanborðs. Þau eru öll harðir evrópandstæðingar og vildu helst slíta aðildarviðræðum strax.

Bakland Framsóknar mun ábyggilega þrýsta á um stjórn með Sjálfstæðisflokknum.

Slík ríkisstjórn er semsagt langlíklegust. Spurningin er fyrst og fremst hvor flokkurinn verður stærri – og fær þá forsætisráðuneytið. Það yrði erfitt fyrir Sjálfstæðisflokkinn að lúta í lægra haldi fyrir Framsókn og þurfa að gefa það eftir.

Menn hafa verið með alls konar fabúleringar um hvernig ráðherralisti slíkrar stjórnar gæti litið út, en líklega verður hann eitthvað á þessa lund, ef Framsókn er stærri:

Forsætisráðherra: Sigmundur Davíð Gunnlaugsson

Utanríkisráðherra: Bjarni Benediktsson

Fjármálaráðherra: Illugi Gunnarsson

Menntamálaráðherra: Hanna Birna Kristjánsdóttir

Atvinnuvegaráðherra: Gunnar Bragi Sveinsson

Umhverfisráðherra: Sigurður Ingi Jóhannsson

Innanríksisráðherra: Ragnheiður Elín Árnadóttir

Velferðarráðherra: Eygló Harðardóttir
Ráðherraefni Sjálfstæðisflokks og Framsóknar – Brynjar er ekki þar meðal, en hugsanlega Vigdís

Nú les maður víða á Facebook að Brynjar Níelsson sé dómsmálaráðherraefni Sjálfstæðisflokksins. Þetta er í framhaldi af því að grein sem hann skrifaði um Geirfinns- og Guðmundarmál fer í taugarnar á mörgum.

Brynjar hefur reyndar varið margar sakborninginn, og varla hefði hann sætt sig við að þeir væru geymdir í einangrun í mörg ár, látnir sæta harðræði – eða því eins og beinlínis var í Geirfinnsmálinu að lögfræðingur sakborninga var sjálfur tekinn höndum.

En látum það liggja milli hluta.

Brynjar er tæplega meðal ráðherraefna Sjálfstæðisflokksins. Hann er í öðru sæti í Reykjavík norður.

Nú er svo háttað eftir breytingar á Stjórnarráðinu að ráðherraembættin eru einungis átta. Ráðherrum hefur semsagt fækkað, þeir voru tólf þegar mest var.

Það er ekki loku fyrir það skotið að þeim verði fjölgað aftur, en það útheimtir að breytingarnar á Stjórnarráðinu verði látnar ganga til baka. Það gæti tekið nokkurn tima.

Svo líklegast er að ráðherrarnir verði einungis átta, að minnsta kosti fyrst um sinn.

Ef við gefum okkur á Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur fari í stjórn saman, þá er sennilegast að þessir verði ráðherrar Sjálfstæðisflokks:

Bjarni Benediktsson, Hanna Birna Kristjánsdóttir, Illugi Gunnarsson og Ragnheiður Elín Árnadóttir – þarna er jafnræði milli kynja, en Bjarni flokkformaður hefur sagt að hann vilji að jafnt sé milli kynja í ríkisstjórn.

Næstir til að banka á dyrnar væru væntanlega Kristján Þór Júlíusson og Einar Kr. Guðfinnsson.

Í eina tíð þótti Sjálfstæðismönnum reyndar óhugsandi að dómsmálaráðuneytið væri skipað öðrum en lögfræðingum. Nú eru samgöngumálin líka komin þangað inn og ólíklegt að þeir hengi sig lengur á þessa venju.

Líklegustu ráðherraefni Framsóknarflokksins eru Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, varaformaðurinn Sigurður Ingi Jóhannsson, þingflokksformaðurinn Gunnar Bragi Sveinsson og svo þurfa þeir líka að hafa konu eða konur innanborðs – þar koma tvær til greina, Eygló Harðardóttir og Vigdís Hauksdóttir.

Næstur til að banka á dyr væri líklega Frosti Sigurjónsson.
Verður framrás Framsóknar stöðvuð?

Er fylgisaukning Framsóknarflokksins lest sem verður ekki stöðvuð?

Þunginn virðist vera að aukast fremur en hitt – og það er aðeins mánuður til kosninga.

Sjálfstæðisflokkurinn gæti þurft að horfast í augu við það að vera ekki stærsti flokkurinn – tvennar kosningar í röð.

Það er einsdæmi.

Á þeim bæ hlýtur að ríkja skelfingarástand – viðmiðunartalan hjá Sjálfstæðisflokknum var löngum 36 prósent, nú nálgast flokkurinn 23 prósentin sem hann var með í síðustu kosningum.

Mun flokkurinn sætta sig við að fara í ríkisstjórn undir forsæti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar?

Það yrðu þung spor fyrir Bjarna Benediktsson, og sennilega lýkur formannstíð hans brátt ef þetta verður niðurstaðan.

Hví sækir Framsókn svona á? Jú, boðskapurinn er einfaldur, tæknileg útfærsluatriði eru ekki sérstaklega að þvælast fyrir, flokkurinn virkar skipulagður, hann er að ná til sín miklu óánægjufylgi – og ekki síst þeim sem eru óánægðir með Sjálfstæðisflokkinn.

Á móti virðist flokkurinn ekki láta það sérstaklega þvæla fyrir sér hvernig eigi að standa við loforðin og markmiðin ef hann kemst í ríkisstjórn. Efasemdirnar eru semsagt ekki að trufla hann. En þetta getur auðvitað þýtt að flokkurinn komist fljótt í vandræði í ríkisstjórn.

Það er svo athyglisvert að samkvæmt könnun MMR eru ný framboð samanlagt með 25 prósenta fylgi, það er vissulega allnokkuð. Þar af er Björt framtíð með 12 prósent.

Hin nýju framboðin eru með 13 prósent samanlagt, en ekkert þeirra er að koma manni á þing. Píratar eru líklegastir.

Hins vegar eru flokkar sem leggja áherslu á björgun heimilanna og stjórnarskrármál ekki að mælast neitt. Sundrungin í þessum framboðum vekur eiginlega furðu.
Nokkrar vörður í sérstæðu sakamáli

Ýmislegt sérstætt hefur verið sagt um Geirfinns- og Guðmundarmál.

Frægt var þegar Ragnar Hall, sem var sérstakur saksóknari vegna mögulegrar endurupptöku málsins, sagði eftir að Hæstiréttur hafnaði beiðninni að „þetta hefðu ekki verið neinir kórdrengir sem hefðu verið sóttir í fermingarveislu“.

Meiningin var semsagt að sakborningarnir hefðu verið undirmálsfólk – eða kannski illþýði.

Svo var það Ólafur Jóhannesson sem var dómsmálaráðherra á árunum þegar málið var til rannsóknar. Hann hafði reyndar sjálfur orðið fyrir ómaklegum ásökunum vegna málsins og var máski viðkvæmur fyrir. En það er ljóst að dómsmálaráðherra á ekki að tala eins og hann gerði, þegar hann sagði daginn eftir að þýski lögreglumaðurinn Karl Schültz skýrði frá niðurstöðum lögreglurannsóknarinnar. Þetta var í febrúar 1977.

Málið var ekki komið til dómstóls, en Ólafur sagði að „martröð væri létt af þjóðinni“.

Á sama tíma birtist leiðari í Morgunblaðinu, sem þá var einstaklega áhrifamikill fjölmiðill. Þar sagði, í tilefni af endalokum lögreglurannsóknarinnar:

„…meginmáli skiptir nú að þetta mál, Geirfinnsmáið, sem hvílt hefur eins og mara á þjóðinni, er upplýst“.

Enn átti eftir að rétta í málinu og dæma.
Mörg dómsmorð

Nú þegar nefnd skilar skýrslu um Geirfinns- og Guðmundarmál og staðfestir flest sem hefur verið sagt um óeðlilega beitingu gæsluvarðhalds og einangrunar og þvingaðar játningar er ekki úr vegi að rifja upp einhver þyngstu orð sem hafa verið látin falla um málið.

Þau sagði Davíð Oddsson, þáverandi forsætisráðherra, úr ræðustóli á Alþingi í október 1998, eftir að Hæstiréttur hafði hafnað því að taka málið upp aftur:

„Ég segi það fyrir mig persónulega að mér urðu mikil vonbrigði að Hæstiréttur skyldi ekki séð sig geta haft lagaskilyrði til að taka Geirfinnsmálið upp á nýjan leik. Ég hef fyrir mitt leyti kynnt mér þetta mál rækilega í gegnum tíðina og tel að þar hafi mönnum orðið á í messu í stórkostlegum mæli á nánast öllum stigum málsins. Ég held að þó það hefði verið mjög sársaukafullt fyrir íslenska dómstólakerfið, þá hefði það verið gott og nauðsynlegt, hundahreinsun fyrir okkur ef nota má það óvirðulegt orð, að fara í gegnum það mál allt og með hvaða hætti það var unnið. Þeir sem hafa kynnt sér það mál rækilega geta ekki annað en sagt að þar var víða pottur brotinn […] Það var ekki aðeins eitt dómsmorð framið á allri þessari vegferð, þau voru mörg dómsmorðin sem framin voru á þessari vegferð allri og það er mjög erfitt fyrir okkur að búa við það.“

Það er óvíst hvert framhald verður á málinu eftir útkomu skýrslunnar, Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra getur ekki svarað því.

Hæstiréttur neitaði að taka upp málið á sínum tíma – þá voru Sævar Ciesielski og Tryggvi Rúnar Leifsson enn á lífi. Þeir sátu hvor um sig næstum tvö ár í einangrun.

Það var ekki hægt að taka það upp aftur vegna þess að ekki voru nein ný sönnunargögn.

Í því var stór þversögn: Það voru aldrei nein sönnunargögn.

Bara hæpnar játningar, fengnar fram með þvingunum og innilokun, og tilgátur, líkt og er nú rækilega staðfest með skýrslunni.
Líf og fjör í nýju framboðunum

Því miður eru framboð ýmissa nýrra flokka orðin dálítið spaugstofuleg.

Pétur Gunnlaugsson, sem lengi hefur talað á Útvarpi Sögu, segist ekki vilja vera lengur með í Lýðræðisvaktinni enda sé hún „femínískur evrópuflokkur“.

Lilja Mósesdóttir ætlar ekki að bjóða fram, en bregst illa við því ef einhver vill taka upp stefnu hennar og lausnir.

Þorvaldur Þorvaldsson í Alþýðufylkingunni segist hafa hringt í Bjarna Harðarson og „framsóknarkommana“ en þeir hafi ekki svarað honum.

Meðlimur í uppstillingarnefnd Dögunar er snögglega komin í fyrsta sæti hjá Pírötum.

Þannig er þetta allt í flútti – en ef eitthvað er að marka skoðanakannanir kemst engin af þessum stjórnmálahreyfingum inn á Alþingi.

Sundurlyndið hjálpar varla.
Hver á að borga fyrir björgun banka?

Þórður Björn Sigurðsson, sem hefur starfað fyrir Hreyfinguna og er nú í framboði fyrir Dögun, skrifar athyglisverðan pistil um bankabjörgunina á Kýpur. Hann ber hana saman við það sem gerðist á Íslandi þar sem allar bankainnistæður voru tryggðar í topp. Hann birtir greinina á Facebook, hún er hér í heild sinni.

- - -

„Hins vegar verða innistæður yfir hundrað þúsund evrur, sem ekki eru tryggðar samkvæmt reglum Evrópusambandsins, frystar, og drjúgur hluti fjárins gerður upptækur, þjóðnýttur, og notaður til að greiða skuldir bankanna.

Þetta er mjög merkileg þróun, finnst mér.

Út frá töflu á bls. 241 í 5. bindi skýrslu RNA má reikna út að heildarinnstæður í kerfinu í september 2007, sem taflan byggir á, voru 2026 milljarðar. Þar af voru 966 milljarðar vegna einstaklinga og 1060 milljarðar vegna lögaðila.

Ef sett hefði verið 10 milljón króna þak á hverja kennitölu hefðu innstæður 98% einstaklinga verið að fullu tryggðar. Kostnaðurinn við það hefði verið 647 milljarðar. Til að tryggja innstæður ríkustu tveggja prósentanna til viðbótar bættust við 319 milljarðar.

Í tilfelli lögaðilanna hefðu innstæður 93% lögaðila verið að fullu tryggðar ef 10 milljón króna þakið hefði orðið ofan á. Kostnaðurinn við það hefði verið 85 milljarðar. Til að tryggja innstæður ríkustu sjö prósent lögaðilanna til viðbótar bættust við 975 milljarðar.

Nýju bankarnir hefðu með öðrum orðum skuldað 1294 milljörðum minna. Fjármagnsþörf þeirra við stofnun hefði minnkað og almennir kröfuhafar hefðu átt möguleika á 1294 milljörðum meira. Það aukna svigrúm, til viðbótar við afsláttinn sem veittur var þegar lánasöfnin gegnu milli gömlu og nýju bankanna, hefði fjármálaráðherra svo getað nýtt þegar kom að endursamningaferlinu við kröfuhafana. Til dæmis í þágu skuldara með stökkbreytta höfuðstóla í stað þess að gefa út skotleyfi á þá, eins og Ólafur Arnarson orðaði það á sínum tíma.

Þá hefði enfremur mátt skoða að meðhöndla innstæður einstaklinga og lögaðila með mismunandi hætti því meðal lögaðila teljast stórir handhafar óbundinna innstæðna sem verða að hafa slíkt aðgengi að fé, þó ekki væri nema vegna launagreiðslna, svo sem sveitarfélög. Eins hefði mátt grípa til skattheimtu til að jafna þetta út. Til dæmis með umtalsverðum einskiptisskatti á innstæður og eða hreinar eignir.“
Fjölgar í millilandaflugi, fækkar í innanlandsflugi

Fréttablaðið birtir merkilegar upplýsingar um flug á Íslandi, þær eru komnar frá Isavia.

Þar kemur í ljós að flugumferð um Keflavíkurflugvöll fer stöðugt vaxandi, það kemur ekki á óvart, það voru næstum 2,5 milljónir farþega sem höfðu viðkomu á Íslandi á síðasta ári, 300 þúsund fleiri en árið áður.

Á móti skreppur innanlandsflugið stöðugt saman. Fyrir því eru ýmsar ástæður, vegir eru betri og fólk ekur frekar og kannski spilar verðið líka inn í?

Fækkunin er að jafnaði 4 prósent á ári síðustu fimm árin, eða um næstum 200 þúsund farþega síðan 2007.

Umhugsunarefni í þessu er að fjölgun erlendra ferðamanna skilar sér ekki í innanlandsflugið. Þarna er náttúrlega visst óhagræði, ferðamaður sem kemur til Keflavíkur getur ekki farið beint áfram í innanlandsflug, til dæmis til staða eins og Ísafjarðar og Egilsstaða – hann þarf að fara til Reykjavíkur og þar í flug.

En staðreyndin er semsagt sú að það er mun fleira fólk en áður að ferðast um Ísland, en ekki í flugi.
Rokk í Reykjavík

Íslenskir kvikmyndagerðarmenn og Kvikmyndamiðstöð bjóða í bíó núna um helgina – það er skemmtilegt framtak.

Það eru sýndar íslenskar myndir, mig langar að nefna eina sem verður á dagskrá í Háskólabíói í dag klukkan 4 og á Akranesi og Sauðárkróki í kvöld klukkan 8.

Þetta er Rokk í Reykjavík, heimildarmynd Friðriks Þórs Friðrikssonar.

Myndin lýsir menningarlífi í Reykjavík eins og það var þegar ég var rúmlega tvítugur. Þetta var tími pönks og nýbylgju í tónlist, þarna sjást nokkrar stjörnur sem voru áberandi í gegn á þessum árum, Bubbi Morthens, Einar Örn Benediktsson, Mike og Danny Pollock, Fræbblarnir, Vonbrigði, Sjálfsfróun, Q4U, Þursaflokkurinn, Friðryk, Þeyr og Tappi tíkarrass – þar voru innanborðs Björk og Eyþór Arnalds.

Sumir af þessum hafa enst í bransanum, aðrir heltust úr lestinni – nokkrir eru dánir. Tónlistin sjálf eldist misvel.

En það er einhver hárréttur tónn í myndinni, þannig að tíðarandinn og krafturinn í honum skilar sér.

Ég var blaðamaður á Tímanum þegar myndin var gerð, við Illugi Jökulsson höfðum þá umsjón með Helgarblaði Tímans þótt við værum svo ungir. Það var fallegt af Framsóknarmönnum að treysta okkur fyrir þessu. Við fylgdumst vel með því sem var að gerast í þessum menningarkima – önnur áhugamál voru til dæmis skák og Samuel Beckett – og meðan á gerð myndarinnar stóð tók ég viðtal við Friðrik Þór.

Ég held það sé fyrsta stóra viðtalið við hann í fjölmiðli. Áður hafði Friðrik verið þekktur fyrir að reka hinn stórmerka kvikmyndaklúbb Fjalaköttinn og fyrir myndina Brennu-Njálssögu. Þar var kveikt í Njálu – og sýnt á breiðtjaldi í Háskólabíói. Friðrik tilheyrði líka afar frjóum hóp sem starfrækti Gallerí Suðurgötu 7, í eldgömlu timburhúsi á horni Suðurgötu og Vonarstrætis, sem aldrei hefði átt að rífa.

Ég man að Rokk i Reykjavík var frumsýnd í Tónabíói Þar var ég meðal gesta. Það hefur ábyggilega verið who's who meðal ungs fólks þess tíma. Ég man þó best eftir því að eftir myndina sagði ég við einhvern sem gekk með mér úr salnum og út í dagsbirtuna –

„Þessi stelpa sem var í gula kjólnum í myndinni verður heimsfræg.“

Það var Björk.

Björk var 16 ára í Rokki í Reykjavík. Þá var hún ekki orðin fræg – en myndin hafði mikil áhrif.
Silfrið í dag

Eins og áður er komið fram verður viðtal við Carl Bildt, utanríkisráðherra Svíþjóðar, sýnt í Silfri Egils í dag. Þar ræðum við meðal annars Evrópumálin, stjórnmál í Svíþjóð og málefni norðurslóða.

Af öðrum gestum í þættinum má nefna Katrínu Jakobsdóttur, Sigurð Inga Jóhannsson, Aðalheiði Ámundadóttur, Örn Bárð Jónsson, Vilhjálm Bjarnason og Þorvald Þorvaldsson.