arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
DFD: Úr Vetrarferðinni

Dietrich Fischer-Dieskau sem nú er látinn, 86 ára að aldri, var einn fremsti söngvari tuttugustu aldarinnar. Ferill hans var sérlega glæsilegur. Efnisskrá hans var mjög breið, hann söng Wagner, Verdi, Mozart, Strauss, Bach, Mahler, en lengst verður hans líklega minnst fyrir túlkun sína á söngljóðum og þá sérstaklega lögunum eftir Schubert. Hann trúði á ljóðasöng sem háleitt listform og tókst öðrum betur að miðla honum á hljómplötum sem náðu miklum vinsældum þegar sú tækni fór að ná meiri fullkomnun eftir stríðið.

Hér syngur Fischer-Dieskau Linditréð úr Vetrarferðinni eftir Schubert, ég sé ekki betur en að meðleikarinn á píanó sé sjálfur Alfred Brendel.
Meirihlutinn hlýtur að ráða

Meirihluti Alþingis vill afgreiða frumvarp sem felur í sér að tillögur Stjórnlagaráðs um nýja stjórnarskrá verða settar í þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú virðist eins og minnihlutinn ætli að reyna að koma í veg fyrir þetta.

Mikill meirihluti sem svaraði í nýrri skoðanakönnun vildi að byggt yrði á tillögum Stjórnlagaráðs við gerð nýrrar stjórnarskrár. Einstaka liðir í tillögum Stjórnlagaráðs fengu líka afgerandi stuðning í könnuninni.

Er þá ekki mál að linni í málþófinu í þinginu og þessi meirihluti fái að ráða?

Hér er annars mjög forvitnilegt viðtal um stjórnarskrármál sem var í síðasta Silfri við Norðmanninn Jon Elster, en hann er einn fremsti heimspekingur á Norðurlöndunum, og hefur starfað við frægar menntastofnanir í Bandaríkjunum og Frakklandi. Elster benti meðal annars á að breytingar á stjórnarskrá væru yfirlett gerðar í kjölfar einhvers konar kreppu.

Viðtalið má sjá með því að smella hérna.
Glundroði

Ragnar Þórisson er höfundur þessa bréfs sem fjallar um ruglanda í aðdraganda forsetakosninganna.

- - -

Glundroðinn í aðdraganda forsetakosningana er algjör, og fáir virðist vilja tala af hreinskilni um að í þetta sinn ganga kjósendur með allt aðrar væntingar í kjörklefann en áður.

Orðin Neyðarhemill og Öryggisventill hafa varla verið ofarlega í huga þegar menn krossuðu við Vigdísi eða Kristján Eldjárn.

Í þá daga voru menn fyrst og fremst að velja sér glæsilegan og vel máli farinn mann til að skála prúðbúinn í veislum fyrir fyrirmenni.

Nú hins vegar virðist meirihluti kjósenda helst vilja velja sér einhvern hálfguð á neyðarhemilinn, til að hafa auga með óhæfu alþingi. Eitthvert goð sem er hafið yfir alla pólitík og dægurþras.

Þar að auki virðist fólk sjá þennan umtalaða hemil fyrir sér sem eitthvert guðdómlegt apparat varla af þessum heimi.

Veruleikinn er þó ekki annar en sá að neyðarhemillinn er pólitískt verkfæri, og pólitíkin á bakvið hann er lítið öðruvísi en pólitíkin sem stunduð er á Austurvelli.

Ef Össur Skarphéðinsson hefði verið forseti, (bara til að nefna einhvern), þá hefði hann skrifað undir Icesave í hvelli. Hann hefði þar verið samstíga flokksbræðrum og líka þenkjandi umburðarlyndu fólki.

Þeir sem voru á móti Icesave var að sjálfsögðu stjórnarandstaðan og það eingöngu til að vera á móti.

Ólafur var hins vegar á allt öðru róli,,, hann hafði jú æruna að endurheimta.

Semsagt,, hvernig sem menn líta á það er útkoman bara ósköp venjuleg pólitík.

En ef menn vilja endilega framlengja stjórnmálaþrasið inn á Bessastaði þá á náttúrulega að gera það af fullri alvöru.

Fyrsta skrefið í þá átt er náttúrulega að frambjóðendur hætti þessum leikaraskap að láta sem þeir hafi engar skoðanir eða stefnur í stjórnmálum. Þeir segjast jú allir sem einn ætla að nota málskotsréttinn, og það þá væntanlega vegna þess að þeir hafa skoðanir á hlutunum.

Kjósendum ætti síðan ekki að standa á sama um pólitískan vilja frambjóðenda. Verður togað í hemilinn þegar stefnan er of langt til vinstri eða þá til hægri.

Kjósendur þurfa síðan einnig að átta sig á því að neyðarhemillinn getur líka verið notaður gegn þeirra eigin hjartans málum. Rétt eins og gengur og gerist í venjulegum stjórnmálum.
Ólafur hittir Vaclav Klaus

Það verða að sjálfsagt að einhverju leyti fagnaðarfundir þegar þeir hittast Ólafur Ragnar Grímsson og Vaclav Klaus, forseti Tékklands.

Báðir eru þeir gamlir stjórnmálarefir, og eitt eiga þeir sameiginlegt: Þeir eru mjög andsnúnir Evrópusambandinu.

Ekki er víst að þeir séu sammála um annað. Klaus telur umhverfisverndarsinna vera arftaka gömlu kommúnistanna – og hann er efasemdamaður um að jörðin sé að hlýna.

En eins og kunnugt er hefur Ólafur Ragnar beitt sér mikið í loftslagsmálum og miklir kærleikar eru með honum og Al Gore.

Annars er Klaus einna frægastur núorðið fyrir einstaklega pínlega uppákomu sem varð í Chile í fyrra, þar sem hann var staðinn að verki við að stela penna:
Jón Ormur: Útlendingarnir ógurlegu

Jón Ormur Halldórsson stjórnmálafræðingur skrifar merkilega grein í Fréttablaðið og gerir að umfjöllunarefni þá tilhneigingu þjóða að kenna útlendingum um ófarir sínar þegar oft er fremur við freka og valdamikla sérhagsmunahópa heimafyrir að sakast. En margir hafa auðvitað hag af því að spila á andúðina á útlendingum – og þá getur almenningur reynst býsna glámskyggn:

Jón Ormur skrifar:

„Gömul og ný saga Íslands sýnir vel að oftast nær hefur helsta ógnin við velferð þjóðarinnar, að veðurfari slepptu, verið styrkur sértækra innlendra hagsmuna frekar en útlend ásælni. Þessi staðhæfing er auðvitað þvert á gamla söguskoðun sem byggði á þeirri sannfæringu að mest af okkar óláni hafi stafað af yfirgangi útlendinga. Sú skoðun er lífseig þótt sögulegar staðreyndir séu henni yfirleitt andsnúnar. Þetta er svipað með nálægar þjóðir sem flestar hafa líka vaxið upp úr hlutverki fórnarlambsins. Margar þeirra hafa rofið ofríki innlendra hagsmunahópa og heimalinna stjórnmálamanna með því að opna fyrir alþjóðlegt samstarf og samkeppni.“
Heift

Forsetakosningarnar eru að taka á sig mynd og það er ljóst að sumum er brugðið.

Það er reyndar mjög skrítið þegar beðið er um að umræðan verði eins og var til dæmis árið 1996. Þá var hún eimitt öll í skötulíki, menn tipluðu kringum málin – það er miklu betra að frambjóðendur tali hreint út um vilja sinn, stefnu og áform.

Sérstaklega eftir að málskotsréttur forseta hefur verið virkjaður – og allir frambjóðendur segjast ætla að beita honum. Þá verðum við að vita meira um frambjóðendurnar en áður – það gegnir öðru máli ef við værum bara að kjósa einhvers konar táknmynd eins og áður var.

En svo er annað – maður sér ekki betur en að sums staðar sé komið upp hreint hatur á Ólafi Ragnari Grímssyni. Umræða sem maður sér á bloggsíðum og á Facebook bendir beinlínis til þess.

En í bréfinu sem hér er vitnað til er meðal annars sagt að Ólafur Ragnar hafi gerst svo grófur að tala um „mótframbjóðanda“ – já, einmitt, það er alveg svakalegt. Í gamla daga hétu þetta víst „meðframbjóðendur“ – eða var það?
VG færir fórnirnar

Árni Páll Árnason sagði á Beinni línu hjá DV að Samfylkingin væri komin of langt til vinstri og drægi of mikið dám af samstarfsflokki sínum.

Það er nú samt svo að Samfylkingin fær að halda til streitu umsókn um aðild að Evrópusambandinu sem virðist næsta vonlaus og er nánast að ganga af samstarfsflokknum dauðum.

Þannig að ef mældar eru fórnirnar sem flokkarnir hafa fært í þessari ríkisstjórn, þá er varla hægt að komast að annarri niðurstöðu en VG hafi vinninginn og gott betur.

Það er hins vegar ekki von á öðru en einhverjir í Samfylkingunni fari að líta til hægri, nú þegar allar líkur virðast á að Sjálfstæðisflokkurinn verði leiðandi í ríkisstjórn eftir kosningar.
Fylgjendur ríkisstjórnarinnar með Þóru en á móti Ólafi

Samkvæmt nýrri skoðanakönnun MMR eru Ólafur Ragnar Grímsson og Þóra Arnórsdóttir næstum jöfn að fylgi, Þóra hefur ívið meira eða 43,4 prósent, Ólafur 41,3 prósent.. Ari Trausti Guðmundsson er með 8,9 prósent, en aðrir frambjóðendur hafa minna.

Það er merkilegt að skoða muninn sem er milli fylgjenda stjórnmálaflokka.

Þannig segjast 62 prósent þeirra sem kjósa Sjálfstæðsflokkinn ætla að kjósa Ólaf, en 24 prósent Þóru.

Hjá Samfylkingunni lítur þetta öðruvísi út, þar ætla 73 prósent að kjósa Þóru, en 18 prósent Ólaf.

Mynstrið er svo svipað hjá þeim sem eru fylgjandi ríkisstjórninni, þar ætla 68 prósent að kjósa Þóru, en aðeins 15 prósent Ólaf.
Traust á tíma búsáhaldabyltingar

Einhverjir hafa orðið til að andmæla því að það væri ígildi valdaráns ef forseti Íslands færi að setja ríkisstjórn af – eða skipa stjórn þrátt fyrir að á þingi væri hægt að mynda ríkisstjórn með nægum þingmeirihluta.

Þeir segja að þessi völd felist víst í stjórnarskránni – og jú, hún er býsna loðin.

En til annars má líta í þessu sambandi.

Þarna er rætt um atburði sem urðu veturinn 2009 á tíma búsáhaldabyltingarinnar, þá féll stjórn Geirs Haarde og stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur tók við. Það var semsagt aldrei nein stjórnarkerppa.

En vissulega var komið upp vantraust á stjórnmálamönnum – á þessum tíma var hins vegar ekki meira traust á Ólafi Ragnari, þetta var fyrir Icesave og nafn hans helst nefnt í tengslum við útrásarvíkinga.
Heyrðu menn rétt?

Maður spyr sig hvort rétt hafi heyrst í viðtali við Ólaf Ragnar Grímsson á útvarpi Sögu í morgun – að hann hafi verið farinn að íhuga skipan utanþingsstjórnar á tíma búsáhaldabyltingarinnar svonefndu og jafnvel verið kominn með nöfn hugsanlegra ráðherra á blað.

Má vera að þetta séu einungis vangaveltur í forsetanum, en hefði atburðarásin verið á þessa leið hefði það nánast verið ígildi valdaráns og líklega leitt til þess að forsetinn hefði verið settur af – eða þingið hefði hugsanlega reynt það.

Forseti getur skipað utanþingsstjórn ef það er algjörlega útséð með að ekki sé hægt að mynda stjórn á Alþingi. Þetta hefur aldrei gerst í sögu lýðveldisins, eina fordæmið er þegar Sveinn Björnsson ríkisstjóri skipaði utanþingsstjórnina 1942. Þá gátu stjórnmálaflokkarnir ekki komið sér saman um ríkisstjórn.

Kristján Eldjárn mun hafa íhugað þennan möguleika í langvinnri stjórnarkreppu árið 1980, en þá tók Gunnar Thoroddsen af skarið, klauf Sjálfstæðisflokkinn og myndaði ríkisstjórn.

Aldrei á tímum búsáhaldabyltingarinnar eða eftir hrun var uppi nokkurt slíkt ástand. Stjórn Geirs Haarde féll 26. janúar 2009 og aðeins 1. febrúar tók minnihlutastjórn Jóhönnu Sigurðardóttur við. Sú stjórn náði svo meirihluta á Alþingi í kosningum í apríl og situr enn.
Víða liggja þræðir

Svona lítur eignarhald 365 út samkvæmt rannsóknarblaðamanninum Kristni Hrafnssyni sem setti þessa mynd á Facebook-síðu sína.
Ólafur Ragnar og kvótamálin

Ólafur Ragnar Grímsson gefur ádrátt á að hann muni synja sjávarútvegsfrumvörpum ríkisstjórnar – og þannig efna til þjóðarakvæðagreiðslu um málið.

Líkegast er að frumvarpið sem lýtur að sjálfri fiskveiðistjórnuninni yrði fellt – þeir sem eru á bandi LÍÚ eru á móti frumvarpinu og líka þeir sem vilja gagngerar breytingar á kvótakerfinu, þeim finnst að frumvarpið sé algjör bastarður.

Þessi þjóðaratkvæðagreiðsla myndi ekki gera út um deilur um kvótakerfið – því aðeins yrðu mjög þröngir valkostir teknir með. Þannig yrði til dæmis ekki kosið um fyrningar- eða tilboðsleið.

Allt veltur þetta reyndar á tímasetningum.

Ef ríkisstjórninni tekst að koma málinu í gegnum þingið í maí eða júní hefur Ólafur svigrúm til að nota málskotsréttinn. Það myndi reyndar koma eins og sprengja inn í kosningabaráttuna.

Ef frumvarpið klárast ekki fyrr en í júlí og Ólafur Ragnar hefur tapað kosningunum – þá mun hann sitja til 1. ágúst þegar nýr forseti tekur við – getur hann í raun ekki synjað lögunum staðfestingar. Það er alls ekki við hæfi að forseti sem búið er að setja af noti slíkt vald.

Setjum sem svo að Þóra Arnórsdóttir vinni kosningarnar, þá er ólíklegt að málið dragist svo lengi að það komi til kasta hennar strax eftir embættistökuna. Hún hefur hins vegar sagt að hún muni nota synjunarvaldið á stór mál sem hafa farið gegnum þingið með naumum meirihluta, þannig að hún hlýtur að teljast til alls líkleg í þessum efnum.

Eða hvað?

Þóra talar líka um að forsetinn eigi að sameina, en þar er þversögn. Forseti sem notar synjunarvaldið á pólitísk hitamál getur ekki annað en sundrað.
Ragnarök evrunnar

Paul Krugman dregur upp dökka mynd af ástandinu á evrusvæðinu í grein á vef New York Times.

Greinin ber heitið Eurodämmerung eða Evru-ragnarök.

Krugman spáir því að Grikkland yfirgefi evruna í næsta mánuði.

Þá sogist fjármagn úr bönkum á Spáni og Ítalíu.

Við það þurfi Þýskaland að breyta stefnu sinni – ellegar gætu endalok evrunnar verið framundan.

Með grein sinni birtir Krugman þetta myndskeið úr Götterdämmerung eftir Wagner, þar sem Brünnhilde tortímir sér.
Að taka afstöðu eftir málefnum

Hreyfingin starfar nokkuð öðruvísi en aðrir flokkar í þinginu – þ.e. að hún virðist taka afstöðu eftir málefnum en ekki eftir því hvoru megin á vellinum liðinu er stillt upp.

Þannig hefur Hreyfingin verið samstíga ríkisstjórninni í stjórnarskrármálinu, en á móti henni í Icesave, í því hvernig er tekið á skuldamálum heimilanna og nú í fiskveiðistjórnunarmálinu.

Það er spurning hvort pólitíkin væri ekki betri ef fleiri flokkar störfuðu svona – hún virðist alltof mikið snúast að vera á móti öllu sem kemur frá andstæðingunum.

Hreyfingin sætir ámæli fyrir að vera fjórða hjólið undir vagninum hjá ríkisstjórninni. Það verður ekki séð að svo sé – jafnvel þótt hún styðji sum mál sem koma úr herbúðum stjórnarinnar.
Á velli Ólafs Ragnars

Ólafur Ragnar Grímsson veit að hann hefur lítið fylgi meðal kjósenda Samfylkingarinnar – jú, tímarnir hafa breyst frá því hann var eftirlæti þess flokks.

Hann byrjar kosningabaráttu sína með því að reyna að stilla skeinuhættasta mótframbjóðanda sínum, Þóru Arnórsdóttur, upp við hliðina á Jóhönnu Sigurðardóttur.

En það er svolítið eins og Samfylkingin gangi beint í gildruna – mæti inn á völlinn sem Ólafur er búinn að merkja og fari að munnhöggvast á þeim forsendum sem hann lagði upp.

Og til þess var leikurinn líklega gerður….
Fallnar liljur

Í frétt á mbl.is stendur að vorhret hafi valdið litlu tjóni. Það er ekki útséð með það, því spáin hljóðar upp á áframhaldandi kulda og frost.

Tjónið er nokkuð hér í garðinum hjá mér því páskaliljurnar, sem stóðu svo fallega eftir að fór aðeins að rigna seinni part vikunnar, eru fallnar.
Gambítur Ólafs Ragnars

Ólafur Ragnar Grímsson byrjar kosningabaráttu sína með nokkuð afgerandi hætti, það vekur reyndar athygli að það kýs hann að gera á fjölmiðli sem er í eigu gamals stuðningsmanns hans, Jóns Ásgeirs Jóhannessonar, en hann notaði líka tækifærið til að bauna á aðra fjölmiðla.

Það er greinilegt að Ólafur veit að hann þarf að berjast fyrir því að halda forsetaembættinu – og framsetning hans er nokkuð klókindaleg, en hún gæti líka klikkað.

Hann lætur í veðri vaka að framboð Þóru Arnórsdóttur sé runnið undan rifjum Samfylkingarinnar, að stefna hennar í utanríkismálum sé ekki traustverðug. Þannig setur Ólafur Ragnar Þóru í flokk með Evrópusambandssinnum.

Ólafur fer hins vegar ekki dult með það að hann sjálfur er andsnúinn aðild Íslands að Evrópusambandinu. Fjölmiðlar virðast ekki kveikja á því, en það er algjör nýung í íslenskum stjórnmálum að forseti sé svo afdráttarlaus í utanríkismálum. Kristján Eldjárn og Vigdís voru bæði á móti her í landi áður en þau urðu forsetar, en þau steinþögðu um það þegar þau voru komin í framboð.

Þóra hefur ekkert gefið upp um Evrópusambandið, en það er vitað að hún starfaði áður fyrr með Evrópusinnum. Spurningum um Evrópusambandsaðildina hefur hún svarað með þeim hætti að það sé ekki hennar að ákveða, forseti geri ekki annað en að gæta þess að farið sé eftir leikreglum lýðræðisins þegar ákvörðun er tekin.

Ólafur segir einnig að kvótamál henti í þjóðaratkvæðagreiðslu – hann er beinlínis að gefa ádrátt á að hann myndi senda frumvarp um breytingar á fiskveiðistjórnun til þjóðarinnar. Þetta þýðir eiginlega að nú er kominn tími til að spyrja forsetaframbjóðendur um öll helstu ágreiningsmál: Rammaáætlun, skuldir heimilanna, stjórnarskrána. Ef við eigum að kjósa forseta sem beitir málskotsrétti ótt og títt þurfum við að vita um afstöðuna til mála – annars verður þetta bara geðþótti.

Það er spurning hvort þessi gambítur Ólafs dugar – en það er merkilegt að sjá að eftir sextán ár í embætti slær hann algjörlega nýjan tón í baráttu fyrir forsetaembættinu. Hingað til hefur beinlinis verið ætlast til þess að þeir væru skoðanalausir – eða skoðanalitlir – um helstu ágreiningsmál, en Ólafur ætlar að rífa baráttuna úr því fari, reyna að fylkja andstæðingum Evrópusambandsins á bak við sig meðan hann lætur líta út að Þóru sé ekki treystandi – hún sé einungis strengjabrúða Jóhönnu Sigurðardóttur.

Þetta er djarft spilað – og það er svosem alveg möguleiki að þetta virki alveg öfugt og Þóra græði á því hvernig hann hjólar í hana. Ólafur er búinn að hasla völl og ætlar að berjast þar – það gæti verið best fyrir Þóru að koma alls ekki þangað.
Kvóti hefur færst til Reykjavíkur

Í greinargerð með frumvarpi sem Hreyfingin lagði fram um breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu er að finna athyglisverðar upplýsingar um hlutdeild byggðarlaga í fiskveiðikvótanum og breytingar þar á síðustu tuttugu árin.

Upplýsingarnar ná frá 1991 til 2011.

Þar má sjá að hlutur Reykjavíkur hefur aukist mjög mikið eða um heil 86 prósent, úr 7,73 prósentum í 14,42 prósent. Samkvæmt því er Reykjavík mesta kvótahöfn landsins.

Hlutur Fjarðarbyggðar hefur hins vegar dregist saman um 44 prósent, úr 7,20 prósentum í 4,02 prósent.

Af öðrum stórum útgerðarstöðum má nefna má nefna að hlutur Vestmannaeyja hefur nokkurn veginn staðið í stað, hann er rétt innan við 10 prósent.

Ísafjarðarbær hefur misst 22,5 prósent, farið úr 6,71 prósent í 5,19 prósent, en í Reykjanesbæ er algjört hrun, hlutdeild hans fer úr 3,73 prósentum í 0,96 prósent. Það er samdráttur um 74 prósent.

Þetta eru tölur sem er athyglisvert að skoða mitt í hinum hörðu deilum um kvótakerfið. Tölurnar má sjá nánar með því að smella hér og fara neðst á síðuna á tengil sem þar er.
Mikil áróðursherferð

Baráttan um fiskveiðistjórnunarkerfið er farin að taka á sig merkilegar myndir. Það er ljóst að í gangi er mikil áróðursherferð gegn breytingum og miklu til kostað í fjölmiðlaauglýsingum. Málin eru gjarnan sett í farveg sem hefur dugað vel – borg gegn landsbyggð. Og svo er líka talað eins og verið sé að ræna sjómenn lífsviðurværinu.

Það er svo spurning hvernig þetta er að virka – jú, líklega er herferðin að hafa talsvert mikil áhrif á almenningsálitið. Það er þó til í dæminu í svona herferð að menn gangi of langt – að þeir gangi of langt í að útmála sig sem fórnarlömb. Enginn þarf að velkjast í vafa að á síðustu árum hefur orðið mikil tilfærsla fjármuna til útgerðarinnar.

Eitt er þó sem kemur lítt fram í allri þessari umræðu, nefnilega að þeir sem vilja miklar breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu eru hundóánægðir líka og finnst frumvarp Steingríms J. vera bastarður. Þessar raddir heyrast varla í öllum glymjandanum.
Ein stærsta fiskihöfn landsins

101 Reykjavík er blandaðasta hverfi landsins. Þegar maður gengur hér út verður á vegi manni alls konar fólk – verslunarmenn, bankafólk, iðnaðarmenn og verkamenn sem vinna við framkvæmdir sem eru sífellt í gangi í hverfinu, rónar og dópistar, innflytjendur, ferðamenn, skólafólk.

Í 101 býr margt snauðasta fólk landsins, en líka talsvert af því ríkasta. Það er mikill munur á ofanverðri Hverfisgötunni og sunnanverðu Skólavörðuholti. Í hverfinu er Kolaportið og líka Sævar Karl.

Í 101 er líka ein stærsta fiskihöfn landsins, hún nær yfir stórt flæmi og nýtur mikilla vinsælda. Fáum dettur í hug að það sé annað en kostur fyrir borgina að hafa hana áfram. Lengra er nú fólkið í 101 Reykjavík nú ekki frá sjávarútvegnum.
Lífeyrissjóðir passa upp á sína

Líkt og kemur fram hér í umfjöllun Eyjunnar ætla lífeyrissjóðir ekki að gefa eftir krónu vegna lánsveða almennings, Lilja Mósesdóttir alþingismaður segir að lífeyrissjóðirnir horfi niður á almenning.

Öðru máli gegnir um vildarvini.

Fáir hafa valdið lífeyrissjóðum á Íslandi meira tjóni en bræðurnir Lýður og Ágúst Guðmundssynir sem starfræktu eignarhaldsfélagið Exista. Þetta félag reyndist vera hrein spilaborg, en lífeyrissjóðir og sparisjóðir settu mikla fjármuni þangað inn.

En bræðurnir ferðast ekki á apafarrýminu og lífeyrissjóðirnir passa upp á að þeir geti eignast aftur hlut í sínu gamla fyrirtæki, Bakkavör.
365 í smásölurekstur?

Eins og komið hefur fram í fjölmiðlum hyggst Jóhannes Jónsson kaupmaður, sem áður var kenndur við Bónus, opna verslanir undir merkinu Iceland.

Viðskiptablaðið spyr í gær hvaðan peningarnir sem til þarf séu komnir, í blaðinu segir:

„Fjármagnað með eigin fé

Í mars sl. seldi Jóhannes 50% hlut sinn í færeysku verslunarkeðjunni SMS. Jóhannes átti hlutinn í gegnum félag sitt Apogee, sem aftur er í eigu Moon Capital sem skráð er í Lúxemborg. Líkt og áður vill Jóhannes ekki gefa upp hversu mikið hann fékk fyrir hlutinn í SMS. Fyrir um mánuði spurði Viðskiptablaðið Jóhannes út í andvirði sölunnar og svarið þá var stutt og laggott: „Þetta er mitt prívatmál.“

Samkvæmt upplýsingum frá Fjölmiðlanefnd er áðurnefnt félag, Moon Capital, skráð fyrir 43,5 prósenta hlut í íslenska fjölmiðlafyrirtækinu 365 sem á Stöð 2 og Fréttablaðið. Moon Capital er langstærsti hluthafinn í 355.

Það er því varla von á öðru en að menn spyrji – er 365 að fara að blanda sér í rekstur smásöluverslana í Íslandi?
Ómælanlegt tap

Það eru skrítin vísindi að meta tapið af orku sem aldrei var beisluð eða seld.

Ef menn fara að nota svona reikningskúnstir er þeir náttúrlega fljótt komnir út í ómælið.

Hvað höfum við tapað miklu á orkunni sem hefur verið óbeisluð frá landnámi?

Eða fisknum sem við ekki veiddum?

Það vekur reyndar athygli að þeir sem setja þetta fram eru fyrrverandi verðbréfa- og afleiðusalar úr Kaupþingi.

Þeir eru semsagt í góðri æfingu í að lifa og hrærast á sviði fantasíunnar.
Hrói og fógetinn

Ég er pínulítið undrandi á því að það skuli vekja athygli nú, árið 2012, þegar ég skrifa að Bónusfeðgar hafi ekki verið einhverjir sérstakir velgjörðarmenn alþýðunnar á Íslandi.

Ég hef reyndar skrifað þetta margoft – bent á þá einföldu staðreynd að þróunin sem hér varð svipaði mjög til þess sem gerðist annars staðar á Vesturlöndum og að í kringum verslunarrekstur þeirra varð til harðsvíruð einokun.

Mig minnir reyndar að ég hafi sett saman um þetta pistil strax nokkrum vikum eftir að ég hóf að skrifa á internetið, snemma árs árið 2000.

Pistillinn bar yfirskriftina, ef ég man rétt:

Hrói höttur flytur inn í höll fógetans af Nottingham.

Íslenskir stjórnmálamenn heyktust á því að taka á þessari einokun, og það er þeim til skammar að þeir fóru ekki af stað fyrr en Bónusfeðgar fóru að teygja sig yfir í fjölmiðlarekstur, þá fyrst töldu þeir sér ógnað.
Sérkennileg þjóðsaga

Ein sérkennilegasta þjóðsaga á Íslandi er að Jóhannes kaupmaður sem eitt sinn var kenndur við Bónus hafi verið sérstakur vildarvinur alþýðu. Að hann hafi gert meira fyrir fólkið í landinu en hérumbil allir aðrir.

Jóhannes rak Bónus og verðið var lágt miðað við annað á Íslandi – því verður ekki neitað.

En staðreyndin er sú að þetta var alþjóðleg þróun sem stóð yfir í nokkra áratugi og endaði með því að verslun færðist á æ færri hendur, litlum kaupmönnum var útrýmt og stórar verslanakeðjur náðu kverkataki á framleiðendum og birgjum.

Það er sá veruleiki sem blasir við okkur núna hvarvetna á Vesturlöndum. Jóhannes var helsti fulltrúi þessarar tegundar af kapítalisma á Íslandi. Þetta varð reyndar mjög háþróað hjá þeim feðgum Jóhannesi og Jóni Ásgeiri – því þeir áttu verslanir sem seldu sömu vöruna bæði á lágu verði og á mjög háu verði. Þannig var þeim í lófa lagið að vinna gegn samkeppni.

Nú segist Jóhannes ætla að koma aftur með ensku verslanakeðjuna Iceland. Honum hafi verið bolað burt á sínum tíma – sú fullyrðing mun varla vekja annað en hlátur.

En það er merkilegt að sjá tvo risa í evrópskri verslun koma inn á Íslandsmarkað – Bauhaus kemur með hvelli og hleypir öllu upp á byggingavörumarkaði, og við sjáum hvað setur með Iceland.
Ísland sem fyrirmynd byltinga gegn fjármálakerfinu

Víða í útlöndum ganga þær sögur að hér á Íslandi hafi orðið þjóðfélagsbylting og tekist hafi að byggja upp réttlátara samfélag en áður.

Hér á þessari víðlesnu Facebook-síðu sem nefnist Repeace er Ísland sett fram sem fyrirmynd um hvernig þjóðir eigi að velta af sér oki fjármálakerfisins.

Það er spurt hvers vegna sé fjallað um Egyptaland í erlendum fjölmiðlum en ekki Ísland.

Hvað finnst fólki – er þetta svona, eða hefur eitthvað skolast til?

Það verður reyndar ekki betur séð á myndinni en að búið sé að hengja einn mann upp í staur…