arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þjóðarheimilið

Árni Páll Árnason talaði um „þjóðarheimilið“ í ræðu á landsfundi Samfylkingarinnar í dag. Líklega kannast fæstir við þetta hugtak, ég hef meira að segja séð á Facebook að sumum þykir þetta hallærislegt.

Þetta er komið frá Svíþjóð, frá krötunum þar. Þjóðarheimilið, eða folkhemmet, var blönduð leið milli sósíalisma og kapítalisma, sátt sem átti að ná yfir allt sænska samfélagið. Hugtakið varð til í kreppunni. Þá var Per Albin Hanson leiðtogi sænskra sósíaldemókrata, hann var það frá 1925 til dauðadags 1946 og forsætisráðherra með stuttu hléi á árunum 1932 til 1946.

Sósíaldemókratar náðu völdum í Svíþjóð 1932 og þá varð til sátt í samfélaginu sem meira að segja fjarska íhaldssöm og þýsksinnuð yfirstétt beygði sig undir. Þeim tókst að kveða niður kommúnista sem upp frá því voru veikir í Sviþjóð. Svíar losnuðu undan öfgum bæði til hægri og vinstri sem kölluðu yfir svo miklar hörmungar í nágrannalöndum.

Frægt atvik í þessari sögu er 1. maí ganga þar sem í fyrsta sinn er gengið samsíða með hinn rauða fána verkalýðsins og fána Svíþjóðar. Eftir þetta ríktu sósíaldemókratar nær óslitið í 44 ár.

Endurreisn samfélagsins var hafin undir yfirskriftinni Folkhemmet – þjóðarheimilið – sem var slagorð Pers Albins eins og Svíar kalla hann. Svíþjóð náði sér undurfljótt úr kreppunni og til varð hið fræga velferðarríki.

Svíþjóð tókst svo – með nokkrum klækjabrögðum – að standa fyrir utan heimstyrjöldina. Meðan aðrar þjóðir bárust á banaspjót og heimurinn var í ljósum logum, birtust myndir frá Svíþjóð af hamingjusömum fjölskyldum og sællegum börnum að leik á róluvöllum.

Per Albin Hanson andaðist sem fyrr segir 1946. Hann fékk hjartaslag þegar hann steig út úr sporvagni; þrátt fyrir sitt háa embætti ferðaðist hann alltaf með sporvagni í vinnuna.

Hann er einn merkasti stjórnmálamaður 20. aldarinnar.
Baráttuglaður Árni Páll – samningsstaða Samfylkingarinnar

Árni Páll Árnason virkar býsna brattur sem nýr formaður Samfylkingarinnar.

Það gæti komið flokknum til góða að hafa formann sem hefur annan pólitískan stíl en fyrri formaður og hefur ekki verið í innsta hring hjá henni – það er ekki einu sinni víst að það væri klókt af Árna að taka við sem forsætisráðherra.

Kannski er alveg jafn gott að láta stjórn Jóhönnu og Steingríms renna sitt skeið. Þau sitja nú yfir ríkisstjórn sem er de facto minnihlutastjórn og á afskaplega erfitt með að koma málum í gegn. Ef skipta ætti um forsætisráðherra þyrfti væntanlega að sannfæra Ólaf Ragnar forseta um að hún hefði þingmeirihluta eða nyti að minnsta kosti hlutleysis einhverra þingmanna.

Ein spurningin er hvort Árna takist að stöðva fylgisflóttann yfir til Bjartrar framtíðar. Hann er orðinn býsna vandræðalegur fyrir Samfylkinguna. Kjósendur virðast vera komnir með nóg af henni eftir ríkisstjórnarsetuna sem nær aftur til 2007 – það eru samfleytt sex ár.

Eins og Árni Páll talar þá gæti hann átt séns í að breyta þessari stöðu, honum mælist eins og honum sé mikið niðri fyrir og geti ekki beðið eftir að komast í verkefnin. Það er sérstakt að tveir helstu foringjar Bjartrar framtíðar hafa mjög svipaðar pólitískar áherslur og Árni.

Samfylkingarfólkið sem kaus Árna til formennsku hefur væntanlega talið að hann væri líklegri til að ná upp stemmingu kringum flokkinn en Guðbjartur Hannesson, það er líklega rétt metið. En um leið talar hann gegn „hugmyndafræðilegri borgarastyrjöld“ og „vopnaglamri“ í pólitík.

Það getur verið gott og blessað, en sum mál fást þó ekki í gegn nema með baráttu. Því er ekki óeðlilegt að menn spyrji hvort formaðurinn vilji gera málamiðlanir um til dæmis ESB, kvótann og stjórnarskrána – eða mun Samfylkingin yfirleitt hafa einhverja samningsstöðu eftir kosningar?
Álitamál í sjávarútvegi

Í fréttatilkynningu frá Framsóknarflokknum segir að Binni í Vinnslustöðinni hafi sagt á fundi hjá flokknum í morgun að „höfuðverkefnið væri að lifa þessa ríkisstjórn af“.

Það er nú svo.

Ríkisstjórnin hefur reynt að koma í gegn breytingum á kvótakerfinu, en ekki gengið vel. Skoðanakannanir hafa lengi sýnt að um tveir þriðju þjóðarinnar eru andsnúnir þessu kerfi.

En það er annað að vera sammála um hvernig það eigi að líta út í framtíðinni. Það er þetta ósamlyndi sem stendur helst í vegi fyrir breytingum, fyrir utan sterk ítök hagsmunaaðilanna.

Binni segir ennfremur að gríðarlegir möguleikar séu til verðmætaaukningar í greininni.

Samt er það nú svo að á árunum fyrir hrun þegar fjármagnið streymdi um sjávarútveginn var minnst af því notað til uppbyggingar í greininni. Þar hefur lengi ríkt stöðnun, menn hafa flutt kvóta milli fyrirtækja. Og svo eru auðvitað fyrirtæki sem eru fremur orðin evrópsk en íslensk eins og Samherji.

Mest verðmætaaukning hefur orðið vegna þess einfaldlega að fiskverð hækkar stöðugt í heiminum. Jú, svo er það lágt gengi krónunnar sem færir fé til útgerðarinnar.

Það er spurning hvert verðmætaaukningin á að fara?

Við lesum stöðugar fréttir um myljandi hagnað útgerðarinnar eins og til dæmis þessa. Hagnaðurinn kemur úr sameiginlegri auðlind landsmanna, en hvernig er honum varið?
Silfrið á morgun

Nýr formaður Samfylkingarinnar, Árni Páll Árnason, verður gestur í Silfri Egils á morgun.

Fjallað verður um merkilega norska heimildamynd sem nefnist Til ungdomen. Myndin segir frá starfi ungliðahreyfinga stjórnmálaflokka í Noregi, það er einblínt á nokkra einstaklinga í mismunandi flokkum, en síðan gerast ósköpin – hin hryllilegu fjöldamorð í Útey.

Við fáum í þáttinn Kari Anne Moe, leikstjóra myndarinnar, og Renate Tårnes, unga konu sem kemur fram í myndinni, en hún lifði af morðin Útey.

Meðal annarra gesta í þættinum eru Jóhannes Þór Skúlason, Kristrún Heimisdóttir, Þórlindur Kjartansson og Gunnar Smári Egilsson. Við ræðum um Icesave, horfur í pólitíkinni og efnahagsmál, þá ekki síst gjaldmiðilinn og verðtrygginguna.
Keppni um að komast í stjórn með Sjálfstæðisflokknum

Björt framtíð virðist hafa rofið múrinn. Óákveðnir hafa séð að flokkurinn á möguleika – og flykkjast nú til að segjast ætla að kjósa hann.

19 prósent í þjóðarpúlsi Gallup þremur mánuðum fyrir kosningar er ekki slæmt. Og þýðir að Björt framtíð er næst stærsti flokkurinn, gæti fengið á annan tug þingmanna.

Keppnin virðist vera um hvaða flokkur fær að fara í stjórn með Sjálfstæðisflokknum, Björt framtíð, Samfylkingin eða Framsókn.

Hinn möguleikinn er samstjórn þessara flokka, en meirihlutinn yrði mjög tæpur ef hann næðist – með VG, sem bíður líklega afhroð, yrði meirihlutinn kannski ögn stærri, en þeir eru örugglega ekki margir sem langar í fjögurra flokka ríkisstjórn.

En svo birtir Stöð 2 reyndar könnun sem er talsvert öðruvísi, þar er það Framsóknarflokkurinn sem tekur stökk, en Sjálfstæðisflokkurinn er í 33 prósentum. Þar er Björt framtíð aðeins lægri, en þó stærri en Samfylkingin.

Svarhlutfallið þar er þó afar lélegt, 45 prósent taka ekki afstöðu. Úrtakið hjá Gallup er stærra, en svarhlutfallið heldur ekki gott, 60 prósent.

Jóhanna Sigurðardóttir segir að stóra stríðið verði milli Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Þau orð hafa heldur holan hljóm. Líklega verður höfuðverkefni nýs formanns Samfylkingarinnar á næstu vikum verða að stöðva fylgisflóttann til Bjartar framtíðar.
Economist mærir norræna módelið

Í The Economist birtist stór grein um Norðurlöndin sem fyrirmynd annarra þjóða í efnahagsmálum.

Þarna er ekki síst litið til Svíþjóðar og sagt að því sé vel stjórnað – þar hafi tekist að koma böndum á ríkisfjármál, gamla norræna módelið um almenna velferð lifi en en með aukinni þáttöku einkaframtaksins.

Ísland er ekki með í þessari grein – með henni birtast líka kort af Norðurlöndunum þar sem Ísland er ekki teiknað inn á.
Mikil andstaða við að selja Landsvirkjun

Bjarni Benediktsson varpaði fram hugmynd um að selja hlut í Landsvirkjun til lífeyrissjóða – hann sagði að það væri aðferð til að grynnka á skuldum ríkisins og minnka vaxtagreiðslur.

Þetta hefur fengið misjafnar viðtökur.

Meðal þeirra sem hafa tjáð sig um þessa hugmynd eru kaupsýslumaðurinn Sigurður Gísli Pálmason:

En eftir skoðanakönnun sem MMR birtir í dag sér maður ekki betur en að þetta sé dautt dæmi – aðeins 14,7 prósent aðspurðra segjast vilja að ríkið selji Landsvirkjun.

Það þarf a.m.k. að ræða þetta miklu meira til að sannfæra landsmenn um að þetta sé góð hugmynd – og kannski er það ekki hægt.
Mannanöfn og tungumál

Mannanafnanefnd starfar samkvæmt lögum um mannanöfn frá 1996. Hún fer semsagt eftir opinberri málstefnu sem hefur verið mörkuð af Alþingi, ekki eftir einhverjum kenjum nefndarmanna.

En það verður vart annað séð en að héraðsdómur sem féll í dag mylji undan grundvellinum að starfi nefndarinar. Annað hvort þarf að marka henni nýja stefnu eða þá leggja hana niður.

Núorðið er það vinsælt viðhorf að foreldrar eigi að geta gefið börnum sínum þau nöfn sem þeir vilja – jafnvel þótt það séu skrípi.

Í ljósi þessa virkar hefðbundin íslensk málverndarstefna máski gamaldags og hallærisleg.

Það mætti breyta ýmsu – hvers vegna mega Íslendingar ekki taka upp ættarnöfn? Það eru bara gamlar ættir sem hafa leyfi til að halda áfram með sín nöfn, en í áðurnefndum lögum segir að ekki megi taka upp ný ættarnöfn.

Mannanafnanefnd myndi banna það – en nú hefur verið sett stórt spurningamerki við vald hennar.

Nafnakerfið okkar er að mörgu leyti afar óþjált – maður finnur það til dæmis á ferðalögum með börn erlendis þegar þau bera ekki sama eftirnafn og foreldrarnir. Hví þurfa Íslendingar endilega að vera -son eða – dóttir?

En svo er spurning hvað maður á að gefa mikinn afslátt af hefðunum? Hversu hörð þarf varðstaðan um tunguna að vera í hnattvæddum heimi? Stór hluti Íslendinga er núorðið nánast tvítyngdur. Krökkum þykir þjálla að tjá sig um margt með enskum orðum en íslenskum.

Hermt er að til séu um sex þúsund tungumál í heiminum. Líklegt er talið að helmingur þeirra verði útdauður við næstu aldamót. En kannski er það bara þróun og engin sérstök eftirsjá í því þótt allir fari að tala stórmál eins og ensku, kínversku eða spænsku?
Ríki með einkennilegar hugmyndir

Maður les fréttir af ríkjum sem hafa sig mikið frammi á alþjóðavettvangi, en geta þó ekki talist aðhyllast mannréttindi og lýðræði eins og við þekkjum það.

Íslendingar eru mjög að vingast við Kínverja. Forseti Íslands hleður þá lofi. En þeir hafa verið í herferð gegn frændum okkar Norðmönnum vegna þess að þeir veittu þekktum kínverskum andófsmanni friðarverðlaun Nóbels.

Og nú birtast fréttir um hvernig Kínverjar hafa reynt að vinna skemmdarverk á heimsblaðinu New York Times vegna frétta sem blaðið birti um Wen Jiabo, þáverandi forsætisráðherra.

Þegar maður les svona hringja ótal viðvörunarbjöllur – hvers er að vænta í samskiptum við þetta ríki.

Svo er það Ísrael. Það er ekki nýtt að berist fréttir um mannréttindabrot úr þeim ranni.

En síðari fréttin er sérlega ógeðsleg. Þar segir að ísraelsk yfirvöld hafi með laun látið sprauta getnaðarvörn í eþíópískar konur sem hafa flutt til landsins. Fólkið sem kemur frá Eþíópíu er talið vera af gömlum stofni gyðinga – og þó er um það deilt. Þetta var gert undir því yfirskyni að verið væri að bólusetja konurnar.

Þetta er náttúrlega hreinræktaður rasismi. Það eru ekki heimildir að aðrir gyðingar sem flytja til Ísraels, til dæmis frá Bandaríkjunum eða Rússlandi hafi fengið þessa meðferð.
Framsókn og afnám verðtryggingar sem skilyrði fyrir stjórnarsetu

Það hefur lengi stefnt í að Framsókn myndi gera verðtrygginguna að aðalkosningamáli sínu.

Á fundi Framsóknar í gær voru meira að segja uppi kröfur um að gera afnám verðtryggingar að skilyrði fyrir stjórnarsetu.

Það gæti reynst torsótt. Það er hægara sagt en gert að komast úr neti verðtryggingarinnar, og Sjálfstæðisflokkur og Samfylking munu varla ljá máls á að umbylta þessu kerfi snögglega.

Það eru ýmsar hliðar á þessu:

Annars vegar er spurningin um að afnema verðtrygginguna að einhverju leyti afturvirkt. Framsóknarflokkurinn hefur á þessu kjörtímabili talað fyrir 20 prósenta skuldaniðurfellingu.

Bjarni Benediktsson talaði síðast um áramótin um nauðsyn þess að sýna ábyrgð í þessum málaflokki, það ætti ekki að gefa loforð sem ekki væri hægt að standa við.

Og svo er það spurningin um framtíðina. Nú eru til dæmis í boði óverðtryggð bankalán í meira mæli en áður. Ég spurði Pétur Blöndal, einn helsta hagspekinginn á Alþingi, að því á fundi í vetur hvort hann treysti sér til að mæla með slíkum lánum.

Hann var ekki viss um það – endaði með því að segja að kannski væri rétt að taka helminginn verðtryggt og helminginn óverðtryggt.

Því vandinn er kannski ekki síður óstöðugleikinn í efnahagslífinu – og gjaldmiðillinn.
Brunnin miðbæjarhús

Hér eru myndir af nokkrum húsum sem stóðu í miðbæ Reykjavíkur en eru horfin. Öll brunnu þau – sum fyrir svo löngu að enginn man eftir þeim lengur.

Hér er Glasgow, sem eitt sinn var stærsta hús í Reykjavík. Það stóð efst í Grjótaþorpinu, þar sem nú er heilsugæslustöð og íbúðir fyrir aldraða. Ég man eftir að grunnurinn að húsinu stóð enn þegar ég var strákur, var notaður sem bílastæði. Glasgow brann 1903.

Hér er miðbærinn eftir brunann mikla 1915. Þá brann stórhýsið Hótel Reykjavík við Austurstræti auk húsa við Pósthússtræti og Hafnarstræti. Eyðileggingin hefur verið óskapleg.

Svona leit Hótel Reykjavík út, tíu árum áður en það brann. Þarna stendur nú húsalengjan sem veit út á Austurvöll, meðfram vestanverðu Austurstræti.

Hér eru hús í Lækjargötu sem brunnu 10. mars 1967. Iðnaðarbankinn sem brann líka stendur í miðjunni, en hann var endurbyggður. Aldrei hefur neitt komið í staðinn fyrir húsin sem eru til beggja handa bankans nema bílastæði. Ég man að lyktin eftir brunann lá yfir bænum í marga daga á eftir. Fremst á myndinni er Hafnarfjarðarstætó.

Hér er bílafloti framan við verslun Silla & Valda í Aðalstræti, líklega er myndin tekin stuttu eftir stríð. Stóra timburhúsið við hliðina brann á nýársnótt 1977, ég man eftir að hafa horft á brunann. Þar stendur nú gamla hús Ísafoldar sem var flutt úr Austurstræti.

Hér er horft yfir Lækjargötu um 1960. Það vekur athygli hversu starfsemin í götunni er blómleg. Þarna eru skrifstofur Flugfélags Íslands og Loftleiða og á milli Dairy Queen-ísbúð. Betri ís hefur aldrei fengist á Íslandi. Húsið á horninu brann 2007, en var endurreist og er nú einni hæð hærra.

Flestar myndirnar hérna eru komnar af Facebook-síðunni 101Reykjavik.
Hyski? – Og merkileg mynd um norska ungliða

„Ég lít á ykkur sem hyski.“

Er þetta ekki dæmi um margt sem er andstyggilegt og öfugsnúið í stjórnmálum? Þegar menn fara að líta á pólitíska andstæðinga sem óæðri verur?

Vitleysinga, pakk – eða þaðan af verra.

- - -

Ég var í kvöld að horfa á norska kvikmynd sem heitir Til ungdommen. Hún fjallar um ungliða í norskum stjórnmálahreyfingum í kringum hina hræðilegu atburði í Útey sumarið 2011. Það er merkilegt við myndina að gerð hennar stóð yfir frá því fyrir árásina, hún sýnir þannig tímann á undan og eftir.

Myndin sýnir vel að öll þessi ungmenni, stúlka úr Verkamannaflokknum, strákur úr Hægriflokknum, annar strákur úr Framfaraflokknum og ung stúlka úr Sósíalíska vinstriflokknum, eru ágætar manneskjur, viðkunnannlegar og viðkvæmar, hver á sinn hátt. Þau vilja öll ná árangri í lífinu, en líka gera gagn.

Þeim er fylgt um nokkurt skeið, í gegnum umræðufundi, skólakosningar, já, og í gegnum sorgina eftir Útey. Og svo samstöðuna sem norska þjóðin sýndi. Myndin áréttar mjög greinilega hversu lýðræðið er mikilvægt þegar á reynir og hvað er mikilvægt að sýna öðru fólki virðingu. Ungliðarnir í myndinni lærðu að það var meira sem sameinaði þá en sundraði þeim.

Á sýningu á myndinni kvöld var ung kona sem er ein af eftirlifendunum, hún spilar á gítar í myndinni, atriðið er tekið í Útey skömmu fyrir morðárásina. Margir þeirra sem hlýða á sönginn létu lífið.Og í kvöld söng hún sama lag í Bíó Paradís og lék undir á gítarinn.

Það var býsna magnað.

Myndin er sýnd í BíóParadís um helgina.

Leikstjóri Til ungdommen Kari Anne Moen og Renate Tarnes, sem lifði af árásina í Útey, verða gestir í Silfri Egils á sunnudag.
Hrísla Páls Ólafssonar, lögreglustjóri Napóleons, heimspekistjarnan Precht

Fjölbreytt efni er í Kiljunni á miðvikudagskvöld.

Við fjöllum um heimspekiritið Hver er ég – og ef svo er, hve margir? eftir Richard David Precht. Höfundurinn er afar frægur í heimalandi sínu Þýskalandi sem sjónvarpsmaður, fyrirlesari og heimspekingur. Bókin hefur selst í stórum upplögum og verið þýdd á meira en þrjátíu tungumál. Hún er nú komin út á íslensku í þýðingu Arthúrs Björgvins Bollasonar, en það er hann sem kemur í þáttinn og segir frá bókinni.

Við förum austur í Hallormsstaðaskóg og finnum birkitréð sem Páll Ólafsson orti um í frægu kvæði sínu sem nefnist Hríslan og lækurinn. Það stendur enn, meira en hundrað árum síðar. Páll er meðal vinsælustu skálda þjóðarinnar og hefur hróður hans frekar vaxið með endurútgáfum á ljóðum hans undanfarin ár.

Við fjöllum um bókina Lögreglustjóri Napóleons eftir Stefan Zweig. Hún kom út í íslenskri þýðingu fyrir margt löngu, en hefur nú verið endurútgefin. Bókin fjallar um Joseph Fouché, franskan byltingarmann og einhvern slyngasta tækifærissinna allra tíma. Þýðandinn var Magnús Magnússon, kallaður Magnús stormur, en barnabarn hans, Sigurður G. Tómasson, segir frá honum og þessari sígildu bók.

Við fáum að heyra hverjar eru uppáhaldsbækur Gunnars Helgasonar, leikara og barnabókahöfundar.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Mensalder eftir Bjarna Harðarson og Einn plús einn, en sú bók inniheldur bréfaskipti Steinars Sigurjónssonar og Jóns Ýngva.

Bragi fjallar um listaverk sem hann vill staðsetja framan við Seðlabankann.

Joseph Fouché, lögreglustjóri Napóleons, var einn mesti tækifærissinni sem um getur. Hann var vita samviskulaus, varð mjög rótttækur í frönsku byltingunni, fékk viðurnefnið Slátrarinn frá Lyon, kom sjálfum Robespierre í fallöxina, honum tókst svo að komast innundir hjá Napóleon og sýndi mikla hæfileika sem lögreglumaður – að sumu leyti vísa þeir til lögreglumanna sem störfuðu fyrir alræðisstjórnir sem síðar komu. Fouché plottaði síðar gegn Napóleon og reyndi að komast í náðina hjá nýjum stjórnvöldum, hinni endurreistu konungsstjórn Lúðvíks XVIII, en þá þraut gæfa hans, enda var vitað að hann hafði greitt atkvæði með líflátsdómi yfir bróður konungs, Lúðvíki XVI.
Stórar afskriftir hjá Gift

Þessi mynd birtist í DV í gær. Hún sýnir stjórn VÍS árið 2007, en í henni voru nokkrir aðalleikarar í bankahruninu – og stjórnarmenn í hinu dularfulla félagi Gift.

Nú er skýrt frá því að 57 milljarðar hafi verið afskrifaðir af Gift, en félagið var upphaflega stofnað til að fara með hluti í eignarhaldsfélagi Samvinnutrygginga, en þá stóð til að greiða þá út til 50 þúsund tryggingataka. Það var ekki gert. Þegar Gift var stofnað námu eignir félagsins 30 milljörðum króna, en nú er semsagt búið að ganga frá nauðasamingum með áðurnefndum afskriftum. Stjórnendur Giftar voru að höndla með peninga sem þeir áttu ekki.

Myndin er reyndar söguleg vegna þess að hún sýnir tengsl. Gift tengdist Kaupþingi og Exista og var notað til að gíra upp hlutabréfaverð bankans og hins stóra eignarhaldsfélags – á myndinni líka að finna toppana í þeim félögum.

Það vekur svo athygli að umsjónarmaður með nauðasamningum Giftar er sami lögmaður og sá um að stofna félagið árið 2007 og einn helsti samverkamaður stjórnenda þess.
Pólitísk áhrif Icesave

Hvaða áhrif hefur Icesavedómurinn á pólitíkina?

Í raun ætti hann að hafa þá þýðingu að kröfur um beint lýðræði styrkist. Það er þó kannski ekki að fara að gerast svo stuttu fyrir kosningar, þegar deilt er um stjórnarskrá. Og þess er reyndar að gæta að hugsanlegt er að samkvæmt tillögum stjórnlagaráðs yrði mál eins og Icesave ekki tækt í þjóðaratkvæði.

Framsókn gerir sér sjálfsagt vonir um að græða eitthvað á eindreginni andstöðu við Icesave. Ef þetta dugir ekki til að hífa fylgi Framsóknar upp, þá veit maður ekki hvað. Flokkurinn virðist reyndar búa sig undir að taka harða afstöðu gegn verðtryggingunni í kosningabaráttunni.

Sjálfstæðisflokkurinn, að undanskildum nokkrum þingmönnum, studdi síðasta Icesave-samninginn og hagnast varla mikið á málinu.

Sá samningur var reyndar alls ekki slæmur – útgjöldin sem sparast með dómi EFTA-dómstólsins eru ekki ýkja mikil miðað við tölur sem var talað um á fyrri stigum málsins. En hinn móralski sigur er auðvitað stór.

Það þrengir enn að ríkisstjórnarflokkunum – stjórnarliðar hugga sig kannski helst við að enn eru þrír mánuðir til kosningar og mögulegt að farið verði að fenna yfir Icesave.

Hvað þá með Bjarta framtíð?

Sá flokkur svífur einhvern veginn í lausu lofti og virðist vaxa eftir því sem óvinsældir ríkisstjórnarinnar aukast. Manni sýnast vera góðar líkur á ríkisstjórnarþáttöku flokksins í vor. Flokksmenn eru mátulega opnir í yfirlýsingum sínum til að þeir ættu að geta starfað með hverjum sem er, þess vegna Sjálfstæðisflokknum. En það hlýtur að koma að því að hinir flokkarnir fari að leggja til atlögu við Bjarta framtíð og krefjast nánari útlistana á stefnunni. Flokkurinn fær ekki að hirða allt þetta fylgi þegjandi og hljóðalaust.

En kannski eru allir löngu komnir ofan í gamalkunnar skotgrafir vegna þessa Icesave – skotgrafahernaðurinn hefur haldið áfram eftir að dómurinn féll – og máski breytist afar lítið.

Björt framtíð er reyndar nokkuð einörð í Evrópustefnu sinni. Evrópusinnar ættu að geta kosið flokkinn án þess að óttast að hann svíki málstað þeirra – eða hvað? Hins vegar virðist það orðið ofan á innan Sjálfstæðisflokks, Framsóknar og VG að halda skuli þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram viðræðum við ESB. Þannig losnar Sjálfstæðisflokkurinn til dæmis við að slíta beinlínis viðræðunum.

Slík þjóðaratkvæðagreiðsla getur varla orðið fyrr en næsta haust – og það gæti orðið svolitlum vandkvæðum bundið. Eða hvernig væri til dæmis fyrir nýja ríkisstjórn Sjálfstæðsflokks og Framsóknar að halda slíka þjóðaratkvæðagreiðslu, með þeim hatrömmu deilum sem myndu fylgja – og horfa svo upp á að áframhaldandi viðræður yrðu samþykktar?
Eftir Icesave – nóg af verkefnum

Það má búast við að þráttað verði um Icesave út vikuna. Ýmislegar merkilegar vendingar eru í þessu, til dæmis virðast feðgarnir sem settu Landsbankann á hausinn, notuðu hann sem einhvers konar hraðbanka fyrir sjálfan sig og ollu Íslendingum ómældum erfiðleikum og álitshnekki halda að þeir hafi fengið einhvers konar uppreisn æru. Og stjórnmálamenn sem komu okkur í þessi vandræði eru farnir að tala eins og þeir séu sjálfstæðishetjur.

Það er furðulegt að sjá.

En svo taka við næstu mál – og þau tengjast meira og minna efnahagshruninu 2008. Það er svo óralangt frá því að við séum búin að bíta úr nálinni með það þótt hægt sé að loka hinum fyrirferðarmikla Icesave-kafla. Það hefur verið reynt að halda því fram að Íslendingar borgi ekki skuldir óreiðumanna. En það er einfaldlega ekki rétt, við höfum verið að borga baki brotnu undanfarin ár – og það er ekki búið enn.

Það eru til dæmis allar skuldirnar sem blasa við íslenska ríkinu – og þjóðinni. Himinháar skuldir ríkissjóðs eftir hið mikla efnahagshrun með árlegum vaxtagreiðslum upp á 90 milljarða króna. Það má líka benda á hið risastóra gat sem er á Íbúðalánasjóði og ríkisábyrgðina á honum, það er talað um að ríkið gæti þurft að punga út 200 milljörðum króna vegna þessa og í framhjáhlaupi má geta þess að til lengri tíma litið er ábyrgð á lífeyrisskuldbindingum upp á 400 milljarða króna.

Stærsta málið eru þó gjaldeyrishöftin og allt það fjármagn sem leitast við að komast út úr íslenska hagkerfinu. Þetta tefur að hægt sé að loka þrotabúum gömlu bankanna. Þarna eru aflandskrónur og kröfur á gömlu bankana, líkist helst eitri í íslenska hagkerfinu. Talsvert af þessum kröfum eru í eigu svokallaðra hrægammasjóða – áhættufjármagn sem leitaði hingað fyrir hrun og það er útilokað að láta almenning á Íslandi taka skellinn af því að láta það fara úr landi á fullu verði.

Það ríður á að finna lausn á þessu – þegar menn eru búnir að tala nægju sína um Icesave.