arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Angelina á Baldursgötu

Það er mikið fjallað um Angelinu Jolie sem endranær – nýjasta mynd hennar, Salt, þykir víst nokkuð góð.

Ég hef verið að spyrja fólk hvort það muni ekki eftir því þegar Angelina bjó á Baldursgötunni, en menn kannast ekki við það.

Var mig að dreyma?

Eða kom hún ekki hingað til að leika í kvikmyndinni Lara Croft og bjó í litlu húsi sem bandarískur Íslandsvinur átti neðarlega á Baldursgötu?
Áróður eða þráhyggja – eða hvort tveggja?

Það gengur á ýmsu í umræðunni um ESB, en einkennilegust er sú þráhyggjukennda árátta að spyrða saman þá sem vilja láta reyna aðild að ESB og meinta stuðningsmenn Baugs. Maður sér merki um þetta víða, áttar sig ekki alveg á því hvort þetta er svo lymskulegur áróður að maður skilur hann ekki eða hvort þetta er hugmyndafátækt – að Baugur sé orðinn eins konar samasemmerki alls sem illt er í hugum sumra manna.

Lógíkin er einhvern veginn svona: Jón Ásgeir og félagar voru dálítið veikir fyrir Evrópusambandinu (eins og fleiri í viðskiptalífinu) og þá hljóta allir sem styðja aðildarviðræður að vera Baugsmenn.

Guðmundur Andri Thorsson, einn þeirra sem sífellt má sitja undir ásökunum fyrir að vera Baugsmaður (vegna þess að hann hefur skrifað í Fréttablaðið), ritar grein um Vinstri græn og Evrópusambandið í morgun:

„ Þegar Davíð Oddsson talar um fræðimenn og stjórnmálaskýrendur sem sérhæft hafa sig í regluverki Evrópusambandsins kallar hann þá alltaf „sérfræðinga Samfylkingarinnar“. Þar með gefur hann sínu fólki skilaboð um að taka aldrei mark á orði sem þessir fræðimenn kunna að hafa til málanna að leggja. Aldrei. Gildir þá einu hvað það er eða hversu mikið vit þeir hafa á málaflokknum: Aldrei. Þeir eru á vegum „andstæðingsins“. Samfylkingarinnar. Gott ef ekki hreinlega Baugs.

Við þetta búum við. Eilífan drátt gamalla fjallkónga inn í gamla dilka. Óskandi væri samt að okkur tækist að ræða þetta mál án þess að þátttakendur þurfi að vísa í sífellu fram flokksskírteinum. Óskandi væri að umræðan um ESB snerist um málefni: þjóðarhag, lífskjör, stað Íslands í heiminum, krónuna, umhverfismál, stöðugleika, atvinnumál, eðli fullveldisins, vöruútflutning, tollamál, verð á matvöru…

Nokkrir sjálfstæðir Sjálfstæðismenn með Benedikt Jóhannesson í fararbroddi hafa að vísu þverskallast við að hlýða hinum gamla fjallkóngi og lýst yfir stuðningi við að minnsta kosti aðildarviðræður, eins og raunar meirihluti kjósenda Sjálfstæðisflokksins aðhylltist til skamms tíma. Þögnin um þetta mál hefur hins vegar verið meiri í öðrum flokkum.

Samfylkingarmenn þora naumast að opna munninn um málið af ótta við að það takist að gera þetta að sérmáli þess flokks, og úr ranni Vinstri Grænna heyrist lítið annað en Lebensraum-raus Ögmundar Jónassonar.„
Andri Geir: Tvöfalt kerfi

Andri Geir Arinbjarnarson sendi eftirfarandi athugasemd vegna pistils sem ég skrifaði í gær undir fyrirsögninni Hinn eitraði vaxtamunur:

- - -

Egill,

Það er skammt öfganna á milli. Fyrir hrun höfðum við gott lánstraust en allt of háa vexti, og nú er þessu öfugt farið, vextir er of lágir miðað við þá áhættu og óvissu sem ríkir í landinu. Við höfum enn aftur búið okkur til falskan raunveruleika nú með höftunum. Hér er enginn frjáls eignamarkaður lengur til. Hvert er verðgildi krónunnar? eða hverjir eru markaðsvextir? eða hvert er markaðsverð fasteigna? Enginn getur svarað þessu.

Eins og ég hef skrifað um eru við núna með tvöfalt kerfi. Þeir sem eru lokaðir inni í höftunum hafa fáa fjárfestingarmöguleika og þar er of mikið af krónum að elta of fáar fjárfestingar. Þetta þrýstir vöxtum niður (nú um 6%). Í hinu kerfinu höfum við óheft erlent fjármagn sem krefst markaðsvaxta miðað við okkar lélega lánstraust og þar er best að líta til Grikklands þar sem fjárfestar krefjast vaxta yfir 10% í evrum.

Þetta ástand leiðir til að þeir sem koma með óheftan gjaldeyrir til landsins vilja fá miklu hærri ávöxtun en þeir sem leggja til innlent fjármagn. Um þetta snýst Magma málið að hluta til. Hættan er að lífeyrissjóðirnir verði þvingaðir með sínar erlendu eignir inn á innlenda markaðinn á innlendum vöxtum og markaðsverði sem mun leiða til eignarrýrnunar stjóðanna. Þetta gerðist t.d. þegar lífeyrissjóðirnir keyptu Seðlabankabréfin á innlendum verði með gjaldeyri, Seðlabankinn keypti hins vegar bréfin á markaðsverði erlendis og hirti gróðann! Þannig voru lífeyrissjóðirnir láttnir borga hluta af mistökum Seðlabankans fyrir hrun, en ótrúlega lítil umræða var um þetta á þeim tíma.

Því lengur sem höftin eru við líði þvi erfiðara verður að losna við þau, sérstaklega þegar skattheimta byggir á þeim eins og auðlegðar og fjármagnsskattur gera að hluta til.
Innflutt sæði

Nú á að fara að skattleggja innflutt gjafasæði eins og um landbúnaðarafurð væri að ræða.

Það er umhugsunarefni.

Og einnig hvers vegna við reiðum okkur á erlent sæði þegar fjöldi íslenskra karlmanna gengur um atvinnulaus?
Hinn eitraði vaxtamunur

Rannsóknarnefnd Alþingis kemst að þeirri niðurstöðu að Seðlabankinn hefði þurft að hækka vexti á Íslandi fyrr og meira til að koma í veg fyrir þensluna sem reið hér öllu á slig. Þetta er hin hefðbundna hagfræðiskýring – og nokkuð í anda þeirrar afstöðu sem Seðlabankinn hefur haft síðasta áratug.

En á þessu eru miklir annmarkar. Við erum ekki alveg búin að gleyma árunum fyrir hrun. Þá voru vextir Seðlabankans í raun hættir að virka. Þeir voru frekar eins og olía á eld, vegna þess að í skjóli vaxtamunar streymdi fjármagn til landsins þannig að enginn hafði í raun stjórn á neinu lengur.

Seðlabankinn hafði sitt verðbólgumarkmið, átti að sjá til þess að verðbólgan væri ekki meiri en 2,5 prósent. Það mistókst eiginlega alltaf – en eins og bent var á þegar þetta stóð yfir var bankinn í raun farinn að starfa samkvæmt gengismarkmiði. Það var ekki hægt að lækka vextina, því þá var hætta á að gengið lækkaði líka – og þar með gat botninn dottið úr hagkerfinu.

Litla ríkinu með sjálfstæða gjaldmiðilinn var ekki stætt á að hafa svo mikinn vaxtamun milli sín og nágrannalandanna. Það var uppskrift að ógæfu. Krónan var alltof hátt skráð, Íslendingar fóru á eyðslufyllerí, lánsfé streymdi óheft inn, útlendingar stóðu í stórfelldri spákaupmennsku með íslensku krónuna – vaxtamunurinn var boð sem þeir gátu ekki staðist. Hér á Íslandi var látið eins og þetta væri góðæri.

Jón Helgi Egilsson, hagfræðingur og verkfræðingur, fjallaði um þetta snemma árs 2008, meðal annars í Silfri Egils. Hann hafði löngu áður skrifað skýrslu við annan mann þar sem hann varaði við peningamálastefnu Seðlabankans. Joseph Stiglitz Nóbelsverðlaunahafi hafði líka varað við þessu í skýrslu sem hann samdi um íslenska hagkerfið árið 2001, en henni var stungið undir stól.

Jón Helgi skrifaði á bloggi sínu í mars 2008:

„ Með hávaxtastefnu sinni hefur Seðlabankinn bruggað hættulegan mjöð, m.a. sterkari krónu en stenst miðað við undirliggjandi atvinnulíf. Landslýður hefur síðan drukkið mjöðinn ótæpilega undanfarin ár enda mjög freistandi. Mikill vaxtamunur og sí-sterkari króna hefur hvatt til lántöku í erlendri mynt og sterk króna eykur jú kaupmátt á sama tíma og grundvöllur útflutningsgreina og nýsköpunar hefur versnað. Seðlabankinn þrjóskast enn við og leggst gegn því að bruggaður sé nýr mjöður með því að lækka vexti. Lækkun vaxta getur þýtt veikari krónu, allavega til að byrja með. Kosturinn við slíkan mjöð er hins vegar að hann tryggir betur að landinn haldist edrú og skilyrði útflutningsgreina og nýsköpunarverkefna batna.“

Nú höfum við gjaldeyrishöft sem eru ekki á leiðinni burt og þá er þetta ekki vandamál. Íslenska hagkerfið nýtur líka einskis trausts. En ef við ætlum að halda krónunni í kerfi frjálsra fjármagnsflutninga þá er þetta staða sem ekki má endurtaka sig.
Hví sögðu þau ekki neitt?

Lesandi síðunnar sendi þessar línur:

- - -

Hverjir lögðu fram frumvarpið um lögin sem banna gjaldeyrislán á sínum tíma?

Hér kemur fram að flutningsmaður frumvarpsins 2001 var þáverandi vidskiptaráðherra, Valgerdur Sverrisdóttir, Framsóknarflokki. http://www.althingi.is//dba-bin/ferill.pl?ltg=126&mnr=566

Hvaða þingnefndir fjölluðu um málið og hverjir voru í þessum þingnefndum?

Nefndarmenn efnahags- og viðskiptanefndar (sem hljóta að hafa sett sig vel inn í málið og fjallað um það!) voru, aðalmenn: Einar K. Guðfinnsson (S), Gunnar Birgisson (S), Hjálmar Árnason (F), Jóhanna Sigurðardóttir (Sf), Kristinn H. Gunnarsson ( F) varaform., Margrét Frímannsdóttir (Sf), Sigríður A. Þórðardóttir (S), Vilhjálmur Egilsson (S) form. og Ögmundur Jónasson (Vg) http://www.althingi.is/dba-bin/nefnm.pl?nemenu=1&nefnd1=ev&lthing1=126

Hér könnumst við við tvö nöfn fólks í núverandi stjórnarflokkum og einn úr stjórnarandstöðu sem hefðu átt að vita allt um þessi lög og getað svarað öllu um vafamál vegna þeirra. Hvers vegna hafa þau ekki tekið til máls? Þau hefðu átt að þekkja vel merkingu laganna sem þau ræddu fram og tilbaka í nefndinni.

Það er líka forvitnilegt að sjá hvernig atkvæðagreiðslan fór http://www.althingi.is/dba-bin/atkvgr.pl?nnafnak=25622 Vonandi höfðu þeir sem samþykktu lögin, þekkt um hvað þau snerust!

Af hverju sagði þetta fólk ekki neitt í 9 ár?
(Ó)þjóðlegir minjagripir

Í Reykjavík eru lundabúðirnar legíó.

Maður ekur um landið og þar eru minjagripaverslanir sem líka selja tuskudýr, aðallega lunda og lömb.

En lundarnir og lömbin eru framleidd í útlöndum. Lömbin líta ekki út eins og íslensk lömb. Nei, þau eru allt öðruvísi. Hafa ekki þennan íslenska sauðasvip.

Nú er túristatíminn að verða búinn. Það er mikið talað um íslenska hönnun. Nú ætti að vera tími til að hefja framleiðslu á íslenskum lömbum og íslenskum lunda til að selja í ferðamannabúðunum næsta sumar. Og það mætti jafnvel auka fjölbreytnina og framleiða íslenskan hund og íslenskan ref – og svo eru ýmsar fuglategundir sem koma til greina.

Lóan?
Rannsóknarskýrslan kemst aftur á dagskrá

Það er sjálfsagt að þýða skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis á ensku. Eins og Þorvaldur Gylfason bendir á hafa aðilar í útlöndum orðið fyrir tjóni sem nemur fimmfaldri landsframleiðslu Íslands vegna bankahrunsins.

Hitt er ekki rétt að skýrslan sé gleymd og grafin eins og margir virðast telja.

Það er starfandi þingmannanefnd sem fjallar um rannsóknarskýrsluna og á að draga ályktanir af henni. Þessi nefnd á að skila af sér í lok september. Þá má búast við miklum umræðum um skýrsluna á nýjan leik. Þetta ætti að vera stóra málið á haustþingi.

Einnig var skipuð sérfræðinganefnd undir formennsku Gunnars Helga Kristinssonar prófessors sem átti að fara yfir þá þætti sem lúta að stjórnsýslunni.

Efni rannsóknarskýrslunnar hlýtur líka að vera til hliðsjónar við á við samningu nýrrar stjórnarskrár.

Þannig að skýrslan lifir enn – þrátt fyrir að sumum væri ábyggilega hugnanlegt að hún týndist eða að umræðan um hana ruglaðist endanlega.
Speglasalur

Styrmir Gunnarsson skrifar grein í Moggann í dag og kemst að þeirri niðurstöðu að sökum þess að hann og Ragnar Arnalds séu ekki lengur ósammála um herinn og Nató eigi Sjálfstæðisflokkurinn og Vinstri grænir að geta unnið saman í ríkisstjórn. Nú eru þeir samherjar.

Það er ákveðin hugmyndakreppa í stjórnmálum og Íslandi í dag. Þetta virkar dálítið eins og speglasalur. Maður veit ekki lengur hvað er hvað. Það má líklega segja að mestöll pólitísk viðmið hafi færst skarpt til vinstri.

Eiga Sjálfstæðisflokkur og VG samleið vegna þess að stór hluti flokksmanna er á móti ESB – en hvað þá með grundvallaratriði eins og til dæmis einkarekstur og ríkisrekstur, ráðstöfun og eignarhald á auðlindum, skattkerfið og fleira sem lengi hefur ákvarðað hvort menn eru til hægri eða vinstri í stjórnmálum?

Það má auðvitað draga allar átakalínur í gegnum ESB, – og greinilegt að mörgum þykir það þægilegt – en þá eru menn að útiloka stór álitamál sem eru ekkert að hverfa.

Þetta er reyndar gamall draumur hjá sumum Sjálfstæðismönnum að vinna með flokknum lengst til vinstri og útiloka krata. Þetta hefur ekki orðið að veruleika nema einu sinni, í Nýsköpunarstjórninni 1944, þá fékk Alþýðuflokkurinn reyndar að fljóta með. Þetta var í stríðslok og það var síður en svo einsdæmi í heiminum að kommar ynnu með borgaralegum flokkum.

Annars hefur þetta aðallega verið draumur sem skýtur stundum upp kollinum á síðum Morgunblaðsins.

Ég hef talað við aðra Sjálfstæðismenn sem segja eðlilegast að flokkurinn reyni aftur að vinna með Samfylkingu – enda telja þeir að í stjórn með VG yrði sífelldur ófriður.
Obama blandar sér í deilur um mosku

Barack Obama ætlar að styðja ákvörðun um að byggja íslamska menningarmiðstöð og mosku nálægt staðnum þar sem World Trade Center stóð í New York. Michael Bloomberg, borgarstjóri í New York, hefur líka veitt málinu stuðning.

Byggingin verður nokkur hundruð metra frá því sem er kallað ground zero og verður reist að frumkvæði samtaka sem nefnast Cordoba-átakið, en þau vilja bæta samskipti Vesturlanda og múslimaríkja.

Froðufellandi hægrimenn eins og Newt Gingrich og Sarah Palin eru á móti þessu. Gingrich segir að þarna sé dæmi um íslamska sigurgleði, en Palin segir að þetta sé „rýtingsstunga í hjörtu fjölskylda þeirra“ sem fóru í árásinni á Tvíburaturnana.

Tugir múslima létu lífið í árásinni 11. september 2001 – og þá er ekki átt við hina afvegaleiddu hryðjuverkamenn sem flugu flugvélunum inn í turnana.

Obama sýnir heilindi og kjark með yfirlýsingu sinni og segir að það ríki trúfrelsi í Bandaríkjunum og að málstaður Al Quaeda sé ekki íslam.
Gúrka

Sumarið líður við deilur um Magma, umboðsmann skuldara, forstjóra Íslandsstofu, Gylfa Magnússon og nú er farið að tala aftur um Ólaf Skúlason – það liggur við að maður sé farinn að sakna Icesave.

Einhvern tíma hefði þetta kallast gúrkutíð – sem er kannski ágætt. Ef ég man rétt þá er mesta gúrkutíðin yfirleitt síðsumars.
Ferðapunktar

Nokkrir punktar eftir að hafa ekið um Ísland síðustu daga:

Náttúran er stórbrotin – mér hefur aldrei virst landið jafn fagurt – og ferðalagið var mjög skemmtilegt, það er mikið um ferðamenn og yfirleitt sýnist manni að hafi orðið framfarir í ferðaþjónustunni. Það er frábært að koma á staði eins og Sænautasel, Hvalasafnið á Húsavík, Humarhöfnina á Höfn og Þórbergssetrið á Hala.

En vegasjoppurnar eru margar hverjar ömurlegar. Sjoppur tvær sem við komum í á Suðurlandi í dag voru svo ógeðslegar að við urðum frá að hverfa. Steikarlyktin í annarri var svo megn að hún loddi við fötin löngu eftir að maður var komin út; uppi á borði stóð til málamynda pottur með kjötsúpu, en annars var þetta bara fita, bras og bræla.

Maður kemur á alltof marga staði úti á landi þar sem maður sér engin merki um matvælaframleiðslu í héraði. Allt kemur frá Reykjavík. Það er ekki nóg að vera bara með átak á netinu eins og Beint frá býli – ef matur sveitanna og sjávarbyggðanna er ekki sýnilegur fyrir ferðamenn.

Vegamerkingum er sérlega ábótavant. Það þarf að merkja betur staði við vegina sem hafa gildi vegna náttúrufars eða sögu.

Og verðlagið er sums staðar brjálæðislegt, sérstaklega á ferðamannastöðunum þar sem mest er af útlendingum. Til dæmis mættu þeir við Mývatn aðeins hugsa sinn gang hvað varðar verð á mat og þjónustu. Það er ekki alveg forsvaranlegt að rýja gesti sína inn að skyrtunni.
Hver ber raunverulega ábyrgð?

Lesandi síðunnar sendi þetta bréf:

- - -

Sæll Egill,

Nú þjarma margir að Gylfa Magnússyni.

Hér stunduðu bankar ólöglega lánastarfsemi um margra ára skeið fyrir allra

augum án þess að Seðlabanki eða FME aðhefðust nokkuð.

Nú vilja sumir af þessum sömu vanhæfu og óheiðarlegu atvinnupólitíksum og

áttu þátt í að leggja fjármálakerfið á hausinn að Gylfi taki pokann sinn

fyrir það að hafa ekki „upplýst“ Alþingi um það sem þingheimur hefði mátt

sjálfur vita. Að bankarnir hefðu vitandi vits vaðið yfir lögin með

myntkörfulánum.

Ef einhver á að sæta ábyrgð eru það fyrrverandi Seðlabankastjórar og

fyrrverandi forstjóri FME, þetta gerðist á þeirra vakt, þeir eru sekir um

„criminal negligence“ ef einhver er.

Endaleg ábyrgð á ónýtum eftirlitsstofnunum er náttúrlega hjá ríkisstjórnum

og Alþingi sem sátu fyrir hrun. Hvenær verða Davíð Oddsson, Halldór

Ásgrímsson og Geir Haarde dregnir til ábyrgðar fyrir sinn þátt í

bankahruninu?
Vallanes, Höfn, Jökulsárlón, Hali

Fegurð Jökulsárlóns var engu lík við sólarlagsbil í gærkvöldi. Sólin gyllti jökulinn, lónið var fullt af sel sem undi sér vel í ísköldu vatninu, úti við ströndina vokaði skúmurinn.

Þetta var mjög ólíkt þeirri blíðu náttúru sem við höfðum séð fyrr um daginn á Fljótsdalshéraði. Þar komum við að Vallanesi þar sem bóndinn Eymundur Magnússon stundar afar merkilegt ræktunarstarf. Þar eru akrar með byggi og hveiti, og stórir matjuratagarðar með alls kyns káli, kartöflum og rófum auk kryddjurta sem eiga líklega eftir að verða stærri hluti í ræktuninni.

Það var meira en tuttugu stiga hiti í Vallanesi, það er ekkert veðurlag á Íslandi betra en austurlensk blíða.

Á Höfn er lúxusveitingastaðurinn Humarhöfnin. Þar fyllist allt hvert kvöld yfir ferðamannatímann. Humarinn kemur beint úr bátunum við höfnina og er einstaklega ljúffengur. Veitingastaðurinn er gömlu húsnæði Kaupfélags Austur-Skaftfellinga, það er tengt skemmtilega við þá sögu. Við gistum á Hala í Suðursveit, ætlum að skoða Þórbergssafnið á eftir og förum svo í Skaftafell. Kári heimtar að fara á jökul, helst vill hann standa á jökli eða þá stökkva á milli ísjaka.

Það rignir reyndar dálítið – hingað til hefur alls staðar verið bjartviðri þar sem við höfum komið.
Kárahnjúkavirkjun

Hákon Aðalsteinsson bauðst einu sinni til að fara með mig upp að Kárahnjúkum. Það var rétt þegar framkvæmdirnar voru að hefjast – ég var eitthvað að flýta mér, sem var náttúrlega tóm vitleysa, og mátti ekki vera að því.

Það hefði verið lífsreynsla að fara með Hákoni þarna inneftir.

Ég kom svo ekki að Kárahnjúkavirkjun í gær – ók þangað frá Skriðuklaustri, herrasetri Gunnars Gunnarssonar.

Hefði viljað vera á betri bíl svo ég hefði getað farið á Eyjabakka líka – það er svæðið sem fyrst var deilt um í tengslum við virkjanaframkvæmdir eystra.

Hvað sem verður sagt um sögu þessara framkvæmda, gagnsemi þeirra og náttúruspjöll – þá eru þetta óneitanlega mikilfengleg mannvirki.
Mjólkurfrumvarpið og fámennt lið andstæðinga þess

Lesandi síðunnar sendi þessar línur:

- - -

Hverjir verða andstæðingar landbúnaðarfrumvarpsins á þingi?

Nú stendur til að auka enn frekar við einokun á Íslandi því fátt njótum við landarnir betur en að láta kvelja okkur.

Búast má við fámennu liði innan þingsins sem hefur sig í frammi á móti þessu hörmulega máli.

En líkast til má búast við eftirfarandi:

Vinstri Grænir verða allir sem einn sammála þessu frumvarpi. Enda telja þeir að einokun sé miklu betri kostur en samkeppni. Samkeppni er tengd frjálsum markaði og slíkt er hörmung í huga Vinstri Grænna.

Framsókn verður með í heild sinni. Enda fáir kettir í þeim flokki. Og málið þeim kært.

Samfylking mun að stærstum hluta samþykkja og þegja. Gert til að halda stjórninni saman en einhverjir munu svona fyrir siða sakir rífast og skammast. En ekki um of. Arfleifð gamla Alþýðuflokksins er þeim til vandræða.

Sjálfstæðisflokkur mun líklega rífast svolítið. Nokkrir dátar verða settir fram til að friða frjálshyggjuliðið og láta vita að þeir eru í stjórnarandstöðu. En Sjálfstæðismenn elska einokun og ríkisstyrki í landbúnaði. Enda guðfeður kerfisins.

Hreyfingin mun líklega ræða aðeins um hag heimilanna en þau eru í eðli sínu vinstrisinnuð og í raun svipuð Vinstri Grænum í þessu máli.

Sannleikurinn er sá að það voru Sjálfstæðisflokkur með stuðningi Alþýðuflokks sem bjuggu til núverandi landbúnaðarkerfi í viðreisnarstjórnni. Framsókn þurfti ekki einu sinni að vera í stjórn! En allir gömlu flokkarnir hafa haldið áfram að styðja við og festa í sessi dýrasta landbúnaðarkerfi í heimi.

Eitthvert hæsta verð á landbúnaðarvörum í heimi (lagaðist tímabundið við hrun krónunnar en er óðum að hressast, svona verðlega séð).

Hæstu ríkisstyrkir sem þekkjast per íbúa.

Og Íslendingar sjálfir eru svo greindarskertir að þeim finnst þetta bara ágætt. Finnst gott að láta okra á sér og elska einokun. Finnst skattpíning ljómandi góð svo framarlega að enginn í kringum þá græði meira en þeir sjálfir. Og þá skiptir engu máli í hvað sköttunum er eytt. Í bull og vitleysu er bara fínt líka. Svo framarlega að þeir þurfi ekki að skilja þetta.
Möðrudalur, Sænautasel

Við ókum yfir Möðrudal í glampandi sól og blíðviðri. Þarna liggur gamli vegurinn austur yfir fjöllinn, við túngarðinn á Möðrudal. Við ætluðum að nýta okkur ágætan knattspyrnuvöll með mörkum sem er i túnfætinum en það fór ekki betur en að boltinn fór út í bæjarlækinn og barst með straumnum burt. Ég þurfti að vaða í skóm og sokkum til að ná í knöttinn.

Fjallakyrrðin er einstök þarna. Líklega er það gæfa að vegurinn var færður, það er alveg nóg af ferðamönnum sem koma í Möðrudal þrátt fyrir það. Það er einhver kynngi þarna milli fjallanna eins og Stefán Jónsson málari skynjaði og túlkaði í verkum sínum.

Kona mín og hann voru æskuvinir. Stefán var fastagestur í Skeifunni við Tryggvagötu (þar sem nú er Hamborgarabúllan) sem tengdaforeldrar mínir ráku. Þar kynntust þau, hún var fimm ára, hann kominn á áttræðisaldur, og voru stundum að teikna saman. Það kom fyrir að Stefán sótti hana í leikskóla.

Málverk Stefáns af Herðubreið, hestum og sauðfé eru einstök – og mér skilst að núorðið séu þau vinsæl meðal safnara úti í heimi.

Við ókum frá Möðrudal i Sænautasel. Þar er unnið að endurbyggingu heiðabýlis sem fór í eyði 1943. Heiðabýlin á þessu svæði eru fræg, ekki síst úr Sjálfstæðu fólki – þarna eru söguslóðir Bjarts í Sumarhúsum. Ég man heldur ekki betur en að í einni af ritgerðum sínum lýsi Halldór því þegar hann er á göngu um Jökuldalsheiðina að hann kemur í Sænautasel.

Þetta er einstakur staður við fjallavatn, sérlega fagur og friðsæll í sumarblíðunni. Vetur verða mjög harðir enda er heiðin í 500 metra hæð. Þegar mest var bjuggu 120 manns í heiðinni og býlin voru 16 talsins. Þetta var á þeim tíma þegar fátækt fólk átti varla kost á öðru en að eyða ævinni í vinnumennsku, en þeir sem vildu verða sjálfstæðir bændur höfðu ekki möguleika á öðru en að eignast harðbýlar jarðir uppi á heiðum.

Langafi minn og langamma hófu til dæmis búskap lengst upp undir Holtavörðuheiði, á bæ sem kallaðist Galtarhöfði. Þar var mikið harðbýli, en seinna náðu þau að flytja niður í Norðurárdal þar sem landið var ögn gjöfulla.

Í Sænautaseli hittum við Eyþór Guðmundsson sem ólst þar upp sem drengur. Hann er sonur síðasta ábúandans. Eyþór færir gestum kaffi og lummur sem Lilja Óladóttir steikir og fræðir gesti um staðháttu. Lummurnar eru þær bestu sem ég hef fengið og heimatilbúin rababarasulta sérlega ljúffeng. Þarna eru líka nokkrir kálfar sem hægt er að klappa, landnámshænur, vingjarnlegir hundar og silungur í vatninu. Svo var þarna ung heimasæta sem var mjög almennileg við Kára, fór með honum út á bát. Hún sagðist vera frá Keflavík, hafði komið þarna með ömmu sinni og afa fyrr í sumar en leist svo vel á staðinn að hún ákvað að vera eftir.

Náttúrufegurðin er einstök þarna í heiðinni – og staðurinn er þrunginn sögu sem mann langar að kynnast. Þetta er einn magnaðasti staður sem ég hef komið til á Íslandi.
Rónastofa

Hér í ferðinni kviknaði sú hugmynd að setja á stofn sérstaka Rónastofu í Reykjavík. Það er vinsælt út um landið að setja upp alls kyns „stofur“ af þessu tagi, lítil söfn sem eru helguð einhverju afmörkuðu efni og eru oft bráðskemmtileg.

Þetta yrði ekki gert til að hæða útigangsmenn heldur þvert á móti – í virðingarskyni við þessi menn sem setja hvað mestan svip á bæinn. Ágóðinn ef einhver er gæti svo runnið til ofdrykkjumanna, kannski ekki í formi styrkja til frekari drykkju, heldur fremur í skýli þar sem þeir geta átt þak yfir höfuðið eða látið renna af sér þó ekki nema stundarkorn.

Það er margt vitað um róna Reykjavíkur og ýmislegt skrásett. Benedikt Gröndal skrifar um menn eins og Hróbjart og Guðmund í Traðarkoti og svo var það Jón sinnep sem mynd er af hér að neðan. Síðar kemur Einar Kárason og skrifar sögu sem að einhverju leyti er byggð á Bóbó á Holtinu.

Margir sem stundum lifðu í strætinu voru skáldmæltir vel, þar má nefna Vilhjálm frá Skáholti og Jónas Svafár. Dósóþeus Tímóteusson sem stundum dvaldi þar líka var skáld gott. Og Steinn Steinarr orti um Jón Kristófer kadett.

Það er til ýmislegt myndefni – til dæmis ljósmyndir Agga af Bóbó frænda sínum – og svo má með einhverjum hætti endurskapa stemminguna úr Hafnarstræti og af Arnarhól í líkingu við það sem gjarnan er gert á söfnunum kringum landið.

Þá mætti jafnvel bjóða upp á drykkina rauðspritt og koges – eða allavega sýna hvernig þeir litu út.

Jón Sinnep við skál.