Bréf um peningamarkaðssjóði, Icesave, IMF og ESB

Peningamarkaðssjóðunum bjargað

200 milljarðar voru settir inn í peningamarkaðssjóðina áður en greitt var út úr þeim til þess að kaupa verðlaus skuldabréf. Þetta þýðir að 200 milljarðar voru teknir af almannafé og færðir þeim sem áttu í þessum sjóðum. Nú er ljóst að þessir sjóðir báru áhættu enda með hærri ávöxtun en almennir reikningar. Þessa áhættu gengu þeir undir sem áttu fé í sjóðunum og þáðu í staðinn hærri vænta ávöxtun. Hver er munurinn á því að kaupa þessa einstaklinga undan áhættunni þegar illa fer og því að aflétta ábyrgðum vegna hlutabréfakaupa? Þessir 200 milljarðar verða teknir að láni og greiddir af almenningi. Líka þeim sem ekkert áttu í sjóðunum. Þessi upphæð er 1/6 af þjóðarframleiðslu. Af hverju er bera þeir sem völdu að setja fé sitt í þessa sjóði ekki skaðann af ákvörðun sinni? Af hverju þurfa fátækir og eignalausir að borga fyrir þessa ákvörðun? Þetta er alveg ótrúlega vond og ósanngjörn ráðstöfun.

- - -

Icesave og ESB

Sæll, ég held að þú verðir að setja þetta í samhengi fyrir þjóðina sem leitar núna skjóls í einhvers konar misskilinni þjóðerniskennd gagnvart ESB.

Málið er tiltöluega einfalt, Ísland leyfði fjárglæframönnum að stela sparifé almennings í Bretlandi og Hollandi með því að yfirbjóða samkeppnisaðila með hærri innlánsvöxtum („tær snilld“ sagði höfuðpaurinn).

Ekkert eftirlit var haft með þessu braski og þó margoft hafi verið bent á veilurnar í þessu klikkuðu eftirfarandi á því að gera eitthvað í málinu áður en kerfið hrundi; Forstjóri FME, Seðlabankastjóri, Viðskiptaráðherra, Forsætisráðherra.

Á sama tíma vill svo til að tveir hér að ofan hafa gengið lengst fram í því að telja þjóðinni trú um að henni væri best borgið vinalausri utan ESB nyrst í ballarhafi. Hafa þeir farið mjög niðrandi orðum um ESB og starfsemi þess, einkum Seðlabankastjóri, en ESB er vitaskuld helsti samstarfsvettvangur nánast allra grannþjóða okkar í Evrópu.

Fyrr á árinu hefur Forsætisráðherra hitt alla helstu forsvarsmenn ESB og að loknum fundum með þeim var hans mat að ekkert vit væri fyrir Íslendinga að ganga í ESB. Þingmaður einn, fyrrverandi aðstoðarmaður Forsætisráðherra, nú Seðlabankastjóra, hefur duglegast heimsótt ESB og dæmt helstu forsvars og framkvæmdamenn bandalagsins sem auma embættismenn sem lítið sé að marka og sýnt gestgjöfum sínum hreinan dónaskap.

Nú er spilaborgin hrunin og stjórnmálamenn í Bretlandi og Hollandi verða að ganga hart fram í að þetta fé verði endurgreitt, annars fremja þeir pólitískt sjálfsmorð í heimalöndum sínum.

En þeir standa ekki einir Bretar og Hollendingar, með þeim standa kollegar þeirra sem þeir hitta á reglulegum samráðsfundum í ESB, með öðrum orðum fulltrúar 27 ríkja.

En Íslendingar standa einir. Það er sú gáfulega strategía sem núverandi og fyrrverandi formenn Sjálfstæðisflokksins hafa markað íslenskri þjóð.

Nú þarf að taka afstöðu til neyðarlánsumsókn Íslands innan Alþjóða Gjaldeyrissjóðsins. Hverjir standa sterkar þar inni, ESB eða hinir hugumstóru Íslendingar. Eða gera menn sér ekki grein fyrir að öll ESB ríkin styðja Breta og Hollendinga, bandamenn sína frekar en litla Ísland. Er ekki augljóst að Bretar og Hollendingar og bandamenn þeirra munu aldrei fallast á neyðarlán til Íslands fyrr en búið er að semja um ásættanlega niðurstöðu í IceSave málinu, það er að segja fyrir innstæðueigendur?

Greining margra Íslendinga á þessari alvarlegustu stöðu sem stjórnvöld og fjárglæframenn hafa komið þjóðinni í, er sú að nú séu stórveldin að níðast á litla Íslandi. Og það er kannski rétt að ESB ríkin mættu gjarnan sýna meiri samúð, einkum almenningi sem mun þurfa að borga brúsann.

En varla verður sýnd samúð með gerspilltu pólitísku kerfi sem sýnt hefur sig algjörlega ófært að glíma við vandann fyrir og eftir bankahrunið. Siðblindan hefur verið alger og svo virðist sem enginn verði sæta ábyrgð fyrir afglöpin. Þetta er óskiljanlegt fyrir útlendinga og dregur mjög úr samúð með þessari skrítnu, einangruðu og gjörspilltu smáþjóð.

- - -

Ábyrgð endurskoðenda

Það rann upp fyrir mér að í umræðunni um hver beri ábyrgð á ástandinu og hruni fjármálakerfsins okkar hef ég ekki séð nein minnast á ábyrgð endurskoðenda.

Ein af skýringin á skuldsetningu íslenskra fyrirtækja (hf./ehf.) síðustu ára hefur verið svokölluð skuldsett kaup á fyrirtækjum. Hún lýsir sér í því að félag (hf./ehf.) A kaupir fyrirtæki B sem hefur verið í ágætis rekstri og eru kaupin fjármögnuð að meginþorra með lánum frá bönkunum. Við verðlagninguna þá vill seljandinn auðvitað fá eitthvað meira fyrir B en bara verðmæti efnislegra eigna og gert er ráð fyrir hugsanlegum hagnaði í rekstrinum næstu árin. Þannig er arðsemi fyrirtækisins til næstu ára keypt upp á von og óvon í þeirri trú að reksturinn haldi áfram góðu striki. Síðan eru félögin A og B sameinuð og skuldirnar sem A tók til að kaupa B sett inn hið sameinaða félag. Yfirleitt er það A sem rennur inn í B og ekkert virðist breytast hjá B á yfirborðinu.

Til að slíkur samruni geti farið fram þarf að gera samrunaætlun og samruna efnahagsreikning fyrir bæði félögin. Þessi plögg eru svo yfirleitt undirrituð af löggiltum enduskoðendum um að félagið B sé jafnvel sett til að standa undir skuldbindinum og fyrir samrunan. !?! Sanleiksgildi slíkrar yfirlýsingar er vægast sagt mjög varasamt þar sem búið er skuldbinda félagið vegna kaupa á hagnaði næstu ára. Í efnahagsreikningi er svo mismunurinn á efnilegum eignum og kaupverðinu færður sem eign í óefnislegum eignum og kölluð viðskiptavild félagsisins. (Með slíkri yfirlýsingu minnir mig að B komist hjá því að tilkynna kröfuhöfum sínum um skert greiðslugetu félagsins.)

Viðskiptavild er sú eign sem var að vaxa hvað hraðast í góðærinu. Rétt er þó að taka fram að það að eignfæra hana með þessum hætti var alveg í samræmi við reikningskilareglur. Með þessu er þó búið að skuldsetja flest bestu og arðvænlegustu fyrirtæki landsins og í raun taka út úr þeim hagnað næstu 5-10 ára.

Löggiltir endurskoðendur bera skaðabótaábyrgð fyrir áritun sinni á þessa samruna efnahagsreikninga og ef kröfuhafar hins sameinða félags verða síðar fyrir tjóni vegna þess getur reynt á hana. Vegna hugsanlegrar skaðabótaábyrgðar eru endurskoðendur tryggðir og auk þess sem stóru alþjóðlegu endurskoðendastofunar með mjög háar tryggingar sem dekka m.a. KPMG, PriceWaterhouse Cooper og Deloitte.

Þá er ófjallað um ábyrgð löggiltra endurskoðenda á áritun sinni á ársreikninga félaga hér á landi almennt. Ákvöð í ársreikningalögum um áritun löggiltra endurskoðenda á ársreikninga er ekki til þess að skreyta ársreikninganna heldur til að tryggja að efni þeirra sýni sem bestu mynd á stöðu fyrirtækisins.

Ég velti fyrir mér hvort endurskoðendur hafi átt að standa betur í ístöðin?

- - -

Til hvers lán frá IMF?

Getur það verið að menn haldi að hægt sé að endurvekja krónuna sem alþjóðlegan gjaldmiðil?

Er ekki rétt að skoða samhengi hlutanna? – Staðreyndin er nefnilega sú að menn treysta varla ríkisbönkum á meginlandinu né nokkrum gjaldmiðli. Þeir sem geta, kaupa gull eða setja peningana sína í “varanleg” verðmæti.

Vel balanserað “investment portfolio” í dag skiptist þannig: 1/3 undir koddanum, 1/3 undir dýnunni og 1/3 grafinn útí garði.

Hverjum dettur í hug að krónan geti orðið gjaldgeng skiptimynt í því viðskiptaumhverfi sem heimurinn býr við í dag.

Lærum af reynslu Argentínumanna. Á sínum tíma fengu þeir milljarða lán frá IMF sem brann upp á nokkrum mínútum þegar allr sem voru aflögu færir skiptu lólkal gjaldmiðlinum yfir í dollara.

Það sem mun gerast hér þegar gjaldeyrisviðskipti verða gefin frjáls, er að auðmennirnir munu flytja úr landi það sem ekki tókst að koma undan áður en bankarnir hrundu.

Benda má á að lönd á borð við Indland og Kína eru ekki með frjáls gjaldeyrisviðskipti – hvernig fara þeir að ?

Getum við ekki lifað við takmarkað frelsi í þessum málum í nokkra mánuði, þar til um hægist og við náum tökum á stöðunni – fremur en að æða nú í lántökur sem munu binda okkur á skuldaklafa í margar áratugi?

Ég vil frekar éta lambakjöt og Frónkex og fara í sumarfrí innanlands í nokkur ár en að taka þátt í skuldsetningu barnabarnanna minna.

Ég vil enn og aftur benda þeim sem halda að IMF sé einhvers konar Unicef fyrir fullorðna á að “googla” IMF – og kynna sér söguna.

Að taka lán frá þessu batteríi er ekkert grín – og ég tel það ófyrirgefanlegt glapræði í ljósi sögunnar og reynslu annarra ríkja af samskiptum við sjóðinn.

Í ljósi þess hvernig Geir Hilmar Haarde og fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar í ríkisstjórninni tala er ástæða til þess að minna á að Ísland er lýðræðisríki og að það þarf að leggja mál eins og samning við IMF fyrir Alþingi Íslendinga.

Baráttan heldur áfram!!

- - -

Þetta reddast

Varðandi núverandi kreppu á Íslandi, þá var ekki hlustað á þá fjölmörgu sem vitið höfðu og sáu þetta allveg fyrir með löngum fyrirvara, þeir voru kallaðir bölsýnismenn, og þeir gráðugustu, frekustu og siðlausustu fengu að ráða ferðinni, enda áttu þeir líka fjölmiðlana og pössuðu að þeir kláru og framsýnu væru púaðir niður og helst illa niðurlægðir í leiðinni og jafnvel taldir standa fyrir skemmdarverkastarfsemi á Íslenska fjármála og hagkerfinu. Ef virtir erlendir hagfræðingar og háskólaprófessorar efuðust um styrkleika Íslenska bankakerfisins, þá var oftar en ekki gefið í skyn að þeir væru ábyggilega á mála hjá erlendum vogunarstjóðum sem tækju skortstöðu á Íslenska fjármálakerfinu og þá átti helst að sækja strax til saka og af sjálfsögðu þótti það algjör glæpur og gáleysi ef nokkur Íslendingur leyfi sér að efast um ágæti Íslenska bankakerfisins, sem stóð að því virtist eins og styrkur klettur í hafi, þangað til daginn sem það fór á hausinn, slíkt var málfrelsið. Erlendir seðlabankar voru ekki blindir frekar en meðalgreindir menn og pössuði sig á að lána ekki Seðlabanka Íslands fé sem betur fer, þeir vissu að sá Íslenski myndi þá lána sínum bönkum peningana, slíkt fé var vitað mál að yrði tapað.

Verst af öllu að við höfðum allveg handónýta og reynslulausa stjórnmálamenn til að setja leikreglur á fjármálamarkaði (og höfum þá enn). Það sem verra var að stórnmálamennirnir höfðu ekki rænu á að grípa í taumanna þegar augljóst var með löngum fyrirvara að þetta gæti ekki gengið svona og það stefndi allt í að þetta færi úr böndunum að vera með svona alltof stóra útrásarbanka fyrir okkar litla hagkerfi, þar sem aðal viðskiptahugmyndin gekk útá mjög svo áhættusöm viðskipti við að fjármagna marg-endurteknar yfirskuldsettar yfirtökur milli vinahóps örfárra auðkýfinga, aðalega erlendis. Þegar allar lánaleiðir bankanna stefndu í þrot og enn var hægt að grípa í taumana, t.d. með því að aðskilja innlenda og erlenda starfsemi, þá var sett í gang markaðstátak og stofnaðir hávaxta innlánsreikningar erlendis og það þá gert með fullu samþykki og ábyrgð Íslenska ríkisins (m.a. fjármálaeftirlitsins og seðlabankans) á innistæðum þessar erlendu innistæðureikninga og aftur var vonað að þetta myndi nú reddast enn eitt skiptið.

Stjórnmálamenn voru í „vímu“ yfir öllum skattekjum bankanna og skrifuðu kosningarloforð á færibandi með allar þessa nýju tekjustofna, það var gaman að vera stjórnmálamaður og geta lofað upp í ermina á sér. Eflaust hefur einnig verið mokað duglega í kosningasjóði stjórnmálamanna af bönkunum og auðvaldinu og þeim þannig hreinlega borgað fyrir að pilla ekki við leikreglunar þegar í óefni stefndi og þeir vonað að þetta myndi bara allt reddast. Sama var gert við stjórnendur bankanna, þeir fengu ofurlaun og bittlinga fyrir sinn þátt í leikritinu, þar sem þeir fengu greitt fyrir mikla ábyrgð að sagt var, en báru hvorgi ábyrgð né áhættu þegar á hólminn var komið.

- - -

Fjármagnstekjuskattur af Icesave

Ég hef heyrt fleiri og fleiri vera að velta því fyrir sér síðustu daga

hvar fjármagnstekjuskattur var greiddur af vaxtatekjum

innlánsreikninganna; Icesave, Kaupthing Edge og Save to save.

Var hann greiddur skv íslenskum skattareglum eða reglum þess lands sem

reikningseigandi átti lögheimili í? var fjármagnstekjuskattur greiddur

til íslenska ríkisins?

Ef svo var ekki td með Icesave þá finnst mér það skjóta mjög skökku

við að íslenska ríkið gangist í ábyrgð.

Ég veit ekki hvort þessu hefur verið svarað, finn það amk ekki á netinu.

- - -

Kastljós í gærkvöldi

Snilligáfa eða rökþrot, þitt er valið

Í Kastljósi í gærkvöldi mátti sjá ljóslifandi snilld vildarvina

stuttbuxnastákana okkar í líki forysstusauðs eins stéttarfélagsins.

Til að færa rök fyrir niðurfellingu milljarða ábyrgða sagði hann

að vildarvinirnir hefðu gefið sér að hér mundi allt ganga eðlilega.

Auðvitað fóru fyrirtæki í fjárfestingar og almenningur í barneignir

og fasteignakaup án þess að gefa sér þessar mikilvægu forsendur.

Það gefur því auga leið að slíkt heilalaust lið þarf sko engar

niðurfellingar ábyrgða. Menn verða jú að kunna fótum sínum forráð.

Rökin gleypti spyrjandinn svo með svarinu „Já“ og vatt sér í næstu

spurningu, snaggaralega gert.

Önnur rök vildarvinarsins eru svo afgreidd hjá Salvöru;

Sjá http://salvor.blog.is/blog/salvor/entry/700639/