arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ábyrgð kjósenda?

Margir hafa gagnrýnt Þórólf Matthíasson prófessor fyrir skrif hans um Icesave málið. En hann spyr líka spurninga sem eru áleitnar, til dæmis um ábyrgð kjósenda sem ár eftir ár kjósa yfir sig vanhæfa stjórnmálamenn sem aftur raða vanhæfum embættismönnum í stöður hjá ríkinu.

Þórólfur skrifar í grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag:

„ Ég hef gert mig sekan um að spyrja hver ábyrgð íslenskra stjórnvalda, íslenskra stjórnmálamanna og íslenskra kjósenda á IceSave málinu sé, bæði með hliðsjón af lögum og reglum og með hliðsjón af almennu siðferði. Niðurstaða mín er að kjósendur beri ábyrgð á stjórnmálamönnum og að stjórnmálamenn beri ábyrgð á þeim embættismönnum sem þeir setja til verka.

Hátti svo til að kjósendur í lýðræðisríki kjósi, kosningar eftir kosningar, stjórnmálamenn sem setja venslamenn, vini og spilafélaga í eftirlits- og umboðsstöður án þess að huga að getu þessara einstaklinga til að sinna störfum sínum, þá er ábyrgðin á slökum verkum embættis- og eftirlitskerfisins ekkert síður kjósendanna en þeirra sem afglöpin frömdu.

Þessi ábyrgð getur birst hinum vanhæfa embættismanni í formi saksóknar og dóms. Ábyrgðin birtist almenningi gjarnan með öðrum hætti, yfirleitt í formi lakari afkomu en ella væri. Það er mín skoðun að það standi upp á Íslendinga að svara þeirri spurningu hvort íslensk stjórnvöld og íslenskir eftirlitsaðilar hafi uppfyllt allar sínar eftirlits- og aðhaldsskyldur í tengslum við stofnun og rekstur IceSave reikninganna.

Sé niðurstaðan sú að það hafi ekki verið gert þarf að taka á þeim málum gagnvart þeim einstaklingum og þeim stofnunum sem brugðust.

Jafnframt verða stjórnmálamenn að sýna þann siðferðisstyrk að segja kjósendum sínum satt og rétt um hvar reikningurinn vegna klúðursins lendir í stað þess að fara í sífelld ferðalög um lendur fantasíunnar í þessum efnum. Persónulega þykir mér sárt að sitja undir ásökunum um að ganga erinda erlendra þjóða þegar tilefnið er ekki annað en þessi einfalda spurning: bera íslenskir kjósendur ekki ábyrgð á íslenskum stjórnmálamönnum og íslenskum embættismönnum?„
Nú þarf að taka á Útlendingastofnun

Nýs innflytjendaráðs bíða sjálfsagt ærin verkefni á tíma þegar svonefnd Útlendingastofnun stendur í því að flæma dugmikið fólk burt frá landinu með því að meta framfærslu þess þannig að íslensk laun duga ekki lengur til að framfleyta vinnandi fólki – enda er framfærslan reiknuð eftir að búið er að draga skatt af tekjunum.

Og er skirrist heldur ekki við að stía sundur fjölskyldum.
Krugman: Evruvandræði

Nóbelsverðlaunahagfræðingurinn Paul Krugman skrifar í New York Times og segir að evran sé afsprengi hroka valdastéttarinnar í Evrópu. Evrópusamandið hafi ekki verið reiðubúið fyrir sameiginlega mynt, eins og vandamálin í Grikklandi og Spáni sýni. Það sé ekki einungis hægt að kenna óábyrgri efnahagsstjórn í Grikklandi þar beinlínis var beitt fölsunum til að fegra þjóðarbúskapinn, því Spánverjar hafi farið þveröfuga leið, ríkisfjármálin þar hafi verið í góðu lagi og bankakerfið undir ströngu eftirliti.

Hins vegar hafi myndast húsnæðisbóla á Spáni með tilheyrandi þenslu. Það sé mjög erfitt að vinda ofan af henni með evrunni. Hins vegar telur Krugman að það sé ekki hægt að snúa aftur. Hann tekur undir með hagfræðingi sem hefur sagt að það yrði „móðir allra efnahagskreppa“ ef reynt yrði að taka aftur upp þjóðargjaldmiðla á evrusvæðinu.
Smáþjóð án skjóls

Pawel Bartoszek skrifar skarplega grein um íslenska utanríkisstefnu. Hann segir að hún hafi að mestu leyti byggst á samskiptum við Bandaríkin og þáttöku í Norðurlandaráði. Nú eru Bandaríkin á braut frá Íslandi og engan sérstakan stuðning að fá þaðan. Norðurlandaráð hefur litla þýðingu þegar þrjú Norðurlandanna eru komin inn í Evrópusambandið.

Ísland sé nú veikt og einmana á alþjóðavettvangi eins og atburðir eftir bankahrunið hafa sýnt.

Pavel telur að það sé tvennt til ráða fyrir Íslendinga, annað hvort að fara inn í ESB ellegar fara leið örríkja eins og Liechtenstein, að halla sér að nágrannaríki (í tilfelli Liechtenstein Sviss, í okkar tilfelli líklega Noregur), taka upp gjaldmiðil þess og láta það sjá um hagsmunagæslu fyrir landið.
Hverjar eru eignir Landsbankans?

Lesandi síðunnar sendi þetta bréf.

- - -

Sæll Egill,

Tilefni þessa bréfstúfs, sem ég vildi biðja þig um að birta á síðunni þinni, er að undanfarna daga hafa menn deilt um hvernig ganga muni að vinna úr eignum þrotabús Landsbankans og hversu hátt hlutfall af Icesave þessar eignir muni dekka.

Er ekki kominn tími til þess að taka þessa umræðu föstum tökum, nú þegar enn ein umferð samningaviðræðna er að hefjast?

Er það ekki sjálfsögð krafa að gert verði opinbert hvaða eignir þrotabúið telur sig eiga og hversu stór hluti þeirra kemur til skiptanna í hugsanlegum Icesave samningum?

Bjartsýnustu spár gera ráð fyrir að eignir muni duga fyrir 80-90% af kröfum Breta og Hollendinga, aðrir nefna 30%.

Þetta vekur spurningar um hvernig hægt er að komast að svo ólíkum niðurstöðum en á heimasíðu skilanefndar kemur fram að;

„The estimated value of assets is subjected to great uncertainty f.i. due to the development of the economic enviroment in Iceland and abroad which could influence the future value of the underlying assets“.

Á sama stað kemur fram að ein stærsta eign þrotabúsins er skuldabréf uppá 260 milljarða, gefið út af Nýja Landsbankanum á þrotabúið. Skuldabréfið er ríkistryggt, gengistryggt og ber vexti frá október 2008!

Þetta skuldabréf telst, samkvæmt upplýsingum skilanefndarinnar, vera 30% af heildareignum þrotabúsins.

Hvaða eignir voru keyptar út úr þrotabúinu í skiptum fyrir þetta skuldabréf?

Hefur fjármálaráðherra heimild til þess að skuldbinda ríkissjóð með þessum hætti, án samþykkis Alþingis?

sjá:

http://www.lbi.is/Uploads/document/091124%20Survey%20of%20Assets%20and%20Liabilities.pdf
Einkavæðingarspillingin

Þegar Steingrímur Ari Arason sagði sig úr einkavæðingarnefnd á sínum tíma sagðist hann aldrei hafa séð önnur eins vinnubrögð. Því miður hefur Steingrímur aldrei skýrt nákvæmlega hvað hann átti við.

Búnaðarbankinn var einkavæddur í hendurnar á vildarvinum Framsóknarflokksins, það var fyrrverandi ráðherra flokksins og Seðlabankastjóri, sem mætti til að ganga frá dílnum. Hópurinn sem fékk að kaupa bankann fékk lán í hinum ríkisbankanum, Landsbankanum, til kaupanna. Annars hefði hann ekki átt fyrir þessu. Það var sett upp leikrit um aðkomu „virts“ þýsks banka að nafni Hauck und Aufhauser. Það reyndist ekki vera annað en sjónarspil. Fljótlega kom í ljós að bak við tjöldin makkaði annar laukur Framsóknarflokksins, Sigurður Einarsson hjá Kaupþingi.

Landsbankinn var seldur manni með vægast sagt vafasama fortíð í viðskiptum og syni hans. Það var látið í veðri vaka að þeir væru að koma með stórar fjárhæðir inn í landið. Ríkidæmi þeirra reyndist þó vera sjónhverfing eins og margt annað á Íslandi þess tíma – þeir létu vikapilt hjá sér suða út lán í Búnaðarbankanum til að standa straum af kaupunum á Landsbankanum. Til að tryggja að áfram yrði beint samband milli bankans og stjórnarráðsins var nánasti ráðgjafi forsætisráðherrans gerður að varaformanni bankastjórnarinnar.

Bankarnir voru seldir á furðulega lágu verði. Þegar var búið að meta lánasafn Landsbankans fengu Björgólfar meira að segja afslátt af bankanum. Þess var vandlega gætt að alvöru erlendir bankar kæmust ekki að. Fyrirheit um dreifða eignaraðild voru svikin á síðustu stundu.

Það er alveg rétt hjá Ögmundi Jónassyni. Þetta er ógeðslegt spillingarmál og á ekki fyrnast eða gleymast. Ef rannsóknarnefnd Alþingis fer ekki í saumana á þessu máli þarf að rannsaka það sérstaklega.
Silfrið í gær

Endursýning Silfursins féll niður í gærkvöldi vegna útsendinga frá Vetrarólýmpíuleikunum.

En þáttinn má sjá á vef Ríkisútvarpsins.
Bolludagur

Í dag er bolludagur.

Á hverju ári tuða ég yfir því sama.

Á meðan fólk í suðlægari löndum heldur kjötkveðjuhátíð, dansar og skemmtir sér, þá étum við Íslendingar rjómabollur, feitt saltkjöt og baunasúpu.

Mér hefur aldei tekist að koma auga á skemmtunina í þessu.
Ákveðnar konur

Ég held að sé nokkuð til í þessu hjá Jenný Önnu sem skrifar pistil undir heitinu Ákveðin er konan óaðlaðandi og hættuleg.

Ég hef orðið var við að konur sem koma í þætti hjá mér og hafa mjög ákveðna framkomu vekja víða sterk hneykslunarviðbrögð.

Ég gæti nefnt nokkuð mörg nöfn en ætla að sleppa því.

Oft eru þetta klárar konur sem gefa körlum ekkert eftir, grípa jafnvel frammí eins og margir þeirra – en það sem þykir sjálfsagt þegar karlar eiga í hlut er álitið óaðlaðandi í fari kvenna.
Stolin gögn

DV er sagt hafa keypt gögn þar sem kom fram ýmisleg grunsamlegt athæfi Milestone-manna.

Menn náðu ekki upp í nefið á sér fyrir hneykslun.

Þýska ríkisstjórnin kaupir gögn sem sýna eignir fjölda manna sem hafa falið fé á svissneskum bankareikningum.

Og það er sjálf Angela Merkel sem beitir sér fyrir þessu. En skattsvikararnir gefa sig fram í hópum.
Lítið fé til framkvæmda

Vandinn við fjárfestingar sem Samtök atvinnulífins og verkalýðshreyfingin krefjast er að það er erfitt fyrir landann að fá fé til framkvæmda.

Það skiptir miklu meira máli en hugsanleg tregða stjórnvalda.

Skuldastaða þjóðarbúsins er þannig að það er spurning hvort er ráðlegt að taka yfirleitt meiri lán.

Og orkufyrirtæki eins og Landsvirkjun, Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja eru ekki beint að sækja mikið lánsfé þessa dagana.

Lífeyrissjóðirnir eiga fé, en þeir eru tregir við að lána það til framkvæmda hér heima gegn lélegri ávöxtun. Í raun er skynsamlegra fyrir þá að ávaxta fé sitt erlendis. Eða að lána Jóni Jónssyni á Íslandi peningana við þau lánskjör sem hér tíðkast.

Þannig að þetta er ekki alveg einfalt mál.
Skuggaþing

Í þættinum hjá mér í dag voru Gunnar Grímsson og Róbert Bjarnason að segja frá Skuggaþingi, sem er nýr þjóðmálavettvangur á netinu.

Uppsetningin á þessu er mjög athyglisverð – smellið hérna til að komast á Skuggaþing.
Ísland í efsta sæti

Hér er tafla frá bankanum Credit Suisse þar sem er metin hætta á greiðslufalli ríkja. Tölfluna má finna á bloggi Pauls Murphy á vefsvæðinu Alphaville hjá Financial Times.

Ísland er í efsta sæti eins og sjá má, þá Grikkland, Ungverjaland, Portúgal, Spánn, Lettland, Írland og Úkraína.
Síungir framsóknarmenn

Á vefsíðunni Flickr má finna ágæta mynd af aðalfundi Félags ungra framsóknarmanna í Skagafirði.

Þeir eru síungir í Framsóknarflokknum.

Smellið hér.
Ólögleg gengistrygging?

Samkvæmt dómi sem féll í héraðsdómi Reykjavíkur í dag verður ekki betur séð en að gengistryggð lán séu ólögleg.

Eða hvað?

Dóminn má lesa hérna.
Moldviðri

Agnar Kristján Þorsteinsson skrifar hvassan pistil um þá sem eru byrjaðir að þyrla upp moldviðri vegna skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis.
Húsleit í Lúx

Samkvæmt áreiðanlegum heimildum hefur undanfarna þrjá daga staðið yfir húsleit hjá Kaupþingi í Lúxemborg. Í leitinni hefur meðal annars tekið þátt fjölmennt lið frá yfirvöldum í Lúxemborg.
Hæpnar fullyrðingar um vanhæfi

Enn er verið að reyna að ýja að vanhæfi rannsóknarnefndar Alþingis. Yfirleitt kemur það reyndar úr svipaðri átt.

Þess er þá að gæta að nefndin er ekki dómsvald, heldur er skipuð samkvæmt lögum frá Alþingi til að skoða ýmsa þætti hrunsins.

Það er erfitt að sjá að í því ljósi sé nefndarmaðurinn Sigríður Benediktsdóttir vanhæf þótt hún hafi sagt að ein ástæða hrunsins sé gáleysi stofnana sem komu við sögu og græðgi.

Svo er líka spurning hvernig yrði úrskurðað um hið meinta vanhæfi. Þá þyrfti líklega einhver sem tekinn er fyrir í skýrslunni að kæra nefndina til héraðsdóms og þaðan færi málið væntanlega til hæstaréttar. Í millitíðinni myndi skýrslan líklega hafa birst og vera á vitorði allra landsmanna.

Nú hefur hlutum skýrslunnar verið dreift til nokkurra einstaklinga sem þar koma við sögu. Þeir fá að gera athugasemdir – mér er ekki kunnugt um hvernig verður tekið tillit til athugasemdanna eða hvort þær verði birtar.

En lögmenn eru þegar farnir að tala um að athugasemdafresturinn þurfi að vera lengri en þeir tíu dagar sem ætlaðir eru.

Því á ekki að ansa. Skýrslan þarf að komast út í síðasta lagi um mánaðarmótin.
Icesave: Ekki í Frakklandi

Björgvin G. Sigurðsson, fyrrverandi viðskiptaráðherra, hefur greint frá því að Frakkar hafi ekki viljað Icesave. Þeir hafi neitað Landsbankanum að opna þessa innlánsreikninga þar í landi.

Það er náttúrlega mikil guðsblessun. Væri ekki á það bætandi ef Íslendingar ættu líka í deilum við Frakka út af þessari vitleysu.

En fróðlegt væri að vita meira. Hvers langt var þetta mál komið, var undirbúningur að markaðssókn i Frakklandi hafinn, og hverju svöruðu Frakkarnir nákvæmlega?
Leitað á Viðskiptaþingi

Viðskiptaþing 2010 verður haldið 17. febrúar.

Væri nokkuð óeðlilegt, í ljósi lögreguaðgerða gærdagsins sem beindust að þúsund skólanemum og einnig með tilliti til íslenska efnahagshrunsins, að lögreglan tæki sér stöðu við þingið og leitaði af sér allan grun?
Fíkniefnaleit

Nú er búið að loka Tækniskólann af og leita að fíkniefnum á öllum nemendum skólans.

Hvar skyldu þeir bera niður næst?

Í Háskólanum?

Og verður þá líka leitað á kennurum?

Fíkniefnaneysla er síður en svo eingöngu bundin við ungmenni.

Eða á öðrum fjölmennum vinnustöðum?

Til dæmis Alþingi?
Hlutur endurskoðenda og lögfræðinga

Hér er frábær pistill eftir Þórð Snæ Júlíusson, blaðamann á Viðskiptablaðinu, þar sem hann skrifar hlut lögfræðinga í hruninu – og svo í eftirmála þess:
Hvað ef Icesave verður samþykkt?

Eitt enn um þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave 2.

Nú verður farið í nýjar samningaviðræður, með fulltingi allra stjórnmálaflokka, og með miklu harðari samningsmarkmið.

Hvað þá ef Icesave 2 yrði samþykktur í kosningunni – sem vissulega er ólíklegt – en þó fræðilegur möguleiki?

Tekur sá samningur þá gildi – burtséð frá samningaviðræðum sem kunna að vera í gangi eða nýjum samningi sem kann að hafa náðst?

Eða er það þannig að niðurstaða atkvæðagreiðslunnar stendur aðeins ef samningurinn er felldur, en annars ekki?
Gildi þjóðaratkvæðagreiðslu

Það er verið að setja saman nýja samninganefnd um Icesave, undir forystu erlends sérfræðings, og lítur allt út fyrir að Bretar og Hollendingar séu tilbúnir að setjast aftur að samningaborði.

Ein forsendan fyrir þessu er pólitísk samstaða á Íslandi, semsagt að allir stjórnmálaflokkar komi að viðræðunum.

Ef þetta er leiðin sem farin verður – getur þá einhver útskýrt hvaða gildi og tilgang þjóðaratkvæðagreiðsla um síðustu útgáfu Icesave samninga hefur – annað en ef til vill að uppfylla formsatriði?
Sofið á verðinum

Bankarnir virðast hafa sent Seðlabankanum og Fjármáaeftirlitinu lygar, sem þessar stofnanir trúðu svo – eða töldu þægilegra að trúa. Frægt er álagspróf FME frá því nokkrum vikum fyrir hrun þar sem sagði að undirstöður bankanna væru traustar.

Þetta hefur meðal annars komið fram hjá Gunnari Andersen, hinum nýja forstjóra FME, hann hefur tjáð sig um ranga upplýsingagjöf bankanna og sagt að ársreikningar þeirra hafi ekki gefið rétta mynd af stöðu þeirra.

En það breytir samt ekki samábyrgð Hollendinga og Breta í Icesavemálinu. Þeir hefðu mátt vita að þessir innlánsreikningar voru meingallaðir. Sérstaklega Hollendingar þegar reikningarnir opnuðu þar í landi í maí 2008.

Til þeirra var stofnað af banka sem ekki gat lengur fjármagnað sig með lánsfé – hafði ekki slíkt traust – og reyndi því að nota þessa aðferð sem annar bankastjórinn kallaði „tæra snilld“.

Tæplega voru bankastjórnendurnir svo skyni skroppnir – Sigurjón Þ. Árnason með sína menntun í áhættustjórnun – að þeir gerðu sér ekki grein fyrir því að ef allt færi á versta veg væri enginn til að bakka upp þessa starfsemi nema íslenska ríkið.

Það er skjalfest og líka fest á filmu hvernig Björgvin G. Sigurðsson, Jón Sigurðsson, Jónas Fr. Jónsson, Davíð Oddsson, yfirmenn bankamála á Íslandi, héldu því fram allt undir það síðasta að kerfið hérna væri traust. Engar vísbendingar eru heldur um að þeir hafi gert neitt sem skiptir máli til að ráða bót á vandanum.

Þannig að annað hvort sögðu þeir ósatt eða voru svona miklir græningjar. Nema hvort tveggja sé.
Öskudagur

Öskudagurinn nálgast. Þegar ég kom með Kára í skólann í morgun voru börnin að velta því fyrir sér hvað þau ættu að vera, sum sögðust reyndar vera komin með búninga.

Kári sagðist ekki vita hverju hann ætti að klæðast. James Bond hefur verið nefndur og Indiana Jones, en útfærslan á því gæti verið erfið.

Þá gall í einum bekkjarfélaganum:

„Vill Kári ekki bara vera Silfur Egils?“
Ég vil tala um Finn

Ég ætla að fá að stela þessu af Facebook síðu Kjartans Valgarðssonar:

Já, við erum hér að fjalla um andleg máefni og jóga, og hér er kominn hlustandi á línuna, halló“!

Hlustandi: „Halló! Er þetta Útvarp Saga? Ég vil tala um Finn Ingólfsson.“
Grikklandi hjálpað

Evrópusambandið virðist ætla að koma Grikklandi til aðstoðar.

Það er sagt að þeir sem tapi séu spákaupmenn sem hafa veðjað á lækkun evrunnar.

Skuldatryggingaálag Grikklands hefur líka lækkað snarlega.
Kosningabarátta?

Indefence hópurnn tilkynnti í dag að kosningabaráttan vegna Icesave atkvæðagreiðslunnar væri hafin.

En spurningin er þá líklega hvort einhverjir – og þá hverjir – ætli að stilla sér upp á móti Indefence í atkvæðagreiðsunni – og berjast fyrir því að Icesave verði samþykkt.

Varla mun ríkisstjórnin gera það. Það hefur verið rætt um að hún láti útbúa hlutlaust kynningarefni.

En hver þá?
Dasaður af svindilbraski

Í Baugsmálinu kom í ljós að Jón Ásgeir fékk sér varla hamborgara án þess að láta fyrirtækið borga.

Nú sér maður að Jóhannes faðir hans býr í húsi sem er veðsett fyrir fáránlega háa fjárhæð.

Björgólfar þóttust hafa borgað fyrir Landsbankann, en svo kom í ljós að þeir fengu bara lán í Búnaðarbankanum sem þeir eru ekki búnir að greiða.

Svona virðist allt þetta „viðskiptaumhverfi“ hafa verið – það var algjört tabú að taka upp veskið.

Það er rétt sem Eiríkur Jónsson segir, maður fer að verða dasaður af öllum þessum fréttum af svindilbraski.

Síðast var það svo Kastljósið í kvöld þar sem skýrt var frá sérstakri þjónustu sem Landsbankinn veitir félagi sem nefnist Icelandic Group, eigendum þess og forstjóra.
Grikkir, evran og beiskur veruleiki kreppunnar

Leiðtogar Evrópusambandsins eru að fara að hittast á fundi sem átti að fjalla um evrópskan lífstíl á tíma lítils hagvaxtar.

Eins og staðan er núna er líklegt að þetta breytist í krísufund um vandræði landanna sem eru uppnefnd PIGS, Portúgals, Írands, Grikklands og Spánar.

Sérstaklega þó Grikklands. Þar eru mótmælendur þegar komnir út á göturnar til að lýsa óánægju sinni með niðurskurðaraðgerðir ríkisstjórnarinnar. Sósíalistastjórn Papandreous er þó ekki enn kennt um, enda er hún nýlega tekin við.

Grikkland og evran eru undir hörðum árásum spákaupmanna. Joseph Stiglitz segir að mæta þurfi spákaupmönnum með hörðu. Grikkland geti ekki staðið eitt.

Larry Eliot, efnahagsmálaritstjóri Guardian, skrifar að Evrópusambandið verði að viðurkenna veikleika evrusvæðisins – þeirri staðreynd að þjóðirnar eru misjafnlega staddar og að evran hentar þeim ekki öllum jafn vel – og koma Grikkjum til hjálpar. Rétttrúnaðurinn innan ESB heimili þetta ekki núna, en beiskur veruleiki kreppunnar hljóti að breyta því.
Tvær skýringar

Fyrrverandi bankastjóri Landsbankans og fyrrverandi bankamálaráðherra – eins og hann virðist nú titla sig – bregðast hart við þeim ummælum hollenska seðlabankastjórans að Íslendingar hafi logið að sér.

Eins og Robert Wade benti á í Sifrinu virðist hollenski seðlabankinn hafa sofið á verðinum gagnvart Icesave.

En það gerir ábyrgð Íslendinganna engu minni.

Það er eiginlega bara tvennt í stöðunni:

Annað hvort lugu þeir eða voru gjörsamlega úti að aka.
Um stöðutökur gegn krónunni

Lesandi síðunnar sendi þessar línur.

- - -

Það sem ber að hafa í huga í sambandi við þessi mál er að, þegar menn hafa með aðgengi að ótakmörkuðu ódýru lánsfé úr eigin banka, blásið upp stjarnfærðilegar skuldablöðrur í formi eignarhaldsfélaga, þá hafa menn ekki sjálfkrafa öðlast réttindi til þess að verja þær gegn falli gjaldmiðilsins á kostnað alls almennings.

Nú mun t.d. Exista skuldablaðran hafa náð ca. 1000 milljarða þrýstingi þegar verst lét. Að gengistryggja slíka blöðru kostar að menn þurfa að leggja bróðurpartinn af íslenska hagkerfinu undir. Og það er nákvæmlega það sem gerðist. Frá árinu 2006, þegar bankamönnum virðist hafa verið orðið ljóst í hvað stefndi, þá hafa eigendur bankanna í gegnum félög eins og t.d. Lýsingu, SP og AVANT skipulega leitað uppi aðila sem hægt var að lokka í stöðutöku með krónunni. 43.000 erlend bílalán urðu þannig til og þau tók fólk sem hafði ekki sömu upplýsingar um í hvað stefndi og eigendur bankanna höfðu. Erlend húsnæðislán og stöðutaka lífeyrissjóða með krónunni er svo af sama meiði.
Ekki nóg að Ögmundur sé reiður – eða Jóhanna agndofa

Ögmundur er reiður yfir Ólafi Ólafssyni og líka yfir Högum.

En það er ekki alveg nóg.

Ögmundur er einn áhrifamesti stjórnmálamaður á Íslandi. Hann er lykilmaður í öðrum stjórnarflokknum. Sem slíkur ber hann ábyrgð á því hvernig málin hafa æxlast.

Flokkurinn hans og ríkisstjórnin sem hann styður hafa í raun hannað hið nýja íslenska bankakerfi.

Það var endurreist án þess að svarað væri kröfum um nýjar starfsreglur, gagnsæi og jafnræði. Um þær hefur verið rætt fram og til baka, allar götur frá hruninu.

Ögmundur ber líka ábyrgð á því. Hann verður að gera betur en að vera bara reiður. Og Jóhanna verður að gera meira en að vera bara agndofa.

Þessi ljósmynd myndi sóma sér vel á forsíðu skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Eða er ekki sagt að mynd segi meira en þúsund orð?
Curtis og Nighy: Skattleggjum bankana

Leikarinn vinsæli, Bill Nighy, birtist hér í stuttmynd sem fjallar um svokallaðan Toibin skatt. Hann er lagður á fjármálastofnanir og er sagður geta numið ógurlegum fjárhæðum, sem meðal annars væri hægt að nota til að hjálpa snauðasta fólkinu í heiminum. Handritið að myndinni skrifar Richard Curtis, sem frægur er fyrir myndir eins og Blackadder, Four Weddings and a Funeral og Love Actually.

Myndina má sjá hérna, á vef Guardian.
Takmörkuð ábyrgð

Eins og kemur fram í fréttum RÚV í kvöld er Ólafur Ólafsson hvergi í persónulegum ábyrgðum sjálfur. Það kemur ekki á óvart. Bankar og félög sem hann hefur átt aðild að geta farið unnvörpum á hausinn, en hann er ekki ábyrgur.

Eða er það ekki kölluð „takmörkuð ábyrgð“?

En hann deyr heldur ekki ráðalaus. Félög tengd Ólafi eru sögð skulda gamla Kaupþingi meira en 200 milljarða króna.

En á móti veifar Ólafur gjaldmiðlaskiptasamnngi frá því hann og félagar hans voru í stórum stíl að reyna að græða á því að fella gengi íslensku krónunnar. Hann og félagar hans telja að þegar það verði gert upp muni bankinn jafnvel skulda þeim…
Uppifjun: Minna um móðursýki í erlendum fjölmiðlum

22. júlí 2008 birtist í Viðskiptablaðinu viðtal við Finn Sveinbjörnsson, þáverandi ráðgjafa ríkisstjórnarinnar og núverandi bankastjóra Arionbanka. Finnur sagði þá að öfgakennd og móðursýkisleg umræða um íslenskt efnahagslíf væri á undanhaldi í erlendum fjölmiðlum.

„Bankarnir sjálfir, Samtök fjármálafyrirtækja og Viðskiptaráð hafa lagt mikið á sig,“ segir Finnur, „að ógleymdum forsætisráðherra og utanríkisráðherra sem hafa talað á ráðstefnum og við fjöldann allan af viðskiptafjölmiðlum. Þá hefur Richard Portes, prófessor við London Business School reynst betri en enginn. Einnig tel ég að Kaupþing hafi gert rétt þegar bankinn hóf að siga lögfræðingum á fjölmiðla sem fóru með fleipur um bankann.“
Verðlaunabækur, Reykjavík anno 1874 og Jón Kristófer kadett

Í Kiljunni á morgun verður fjallað um skáldsöguna Þegar kóngur kom eftir Helga Ingólfsson. Bókin gerist sumarið 1874 þegar Kristján IX danakonungur kom í heimsókn til Íslands, segir frá lífinu í smábænum sem Reykjavík var þá og ýmsum nafnkunnum persónum. Við sýnum meðal annars myndir sem Helgi notaði þegar hann var að semja bókina.

Við fjöllum um bækurnar sem hreppa Íslensku bókmenntaverðlaunin, en þau verða veitt á morgun.

Gerður Kristný rithöfundur segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Kolbrún og Páll fjalla um Sjúddírallírei, ævisögu Gylfa Ægissonar, og Allir í leik eftir Unu Margréti Jónsdóttur, en í þeirri bók segir frá söngleikjum barna fyrr og nú.

Bragi segir frá Jóni Kristófer, kadett í hernum, sem Steinn Steinarr orti frægt kvæði um:

En syndin er lævís og lipur

og lætur ei standa á sér.

Hún situr um mannanna sálir

og sigur af hólmi hún ber.

Þú hneigðist að dufli og daðri

og drakkst eins og voðalegt svín.

Og hvar er nú auðmýkt þíns hjarta

og hvar er nú vígsla þín?

Ljósmynd frá konungskomunni 1874.