Bréf frá Kára Stefánssyni

Mér hefur borist þetta bréf frá Kára Stefánssyni, vegna orða sem féllu í Kiljunni um föður hans, Stefán Jónsson fréttamann:

Hr. Egill Helgason

Stjórnandi Kiljunnar

Ágæti Egill, í síðasta þætti Kiljunnar sagði Bragi Kristjónsson sögu af föður mínum Stefáni Jónssyni fréttamanni sem markast klárlega meira af persónuleika Braga heldur en af staðreyndum málsins. Að mínu mati er sá persónuleiki stundum svolítið skemmtilegur, einstaka sinnum mjög skemmtilegur en sjaldan merkilegur.

Sagan var á þá leið að Stefán hafi tekið viðtal við Sigurð Berndsen með míkrófón vafinn inn í sárabindi. Viðtalið átti að hafa sýnt fram á að Sigurður væri okurlánari og þar af leiðandi vondur maður. Í þá daga þótti rangt að lána peninga með háum vöxtum og það var refsivert. Ég er býsna feginn því að það þyki allt í lagi að lána mönnum fé á háum vöxtum í dag því annars væri minn gamli vinur Davíð Oddsson í djúpum skít.

Staðreyndir málsins eru hins vegar þær að Stefán og Sigurður voru miklir mátar og það er ólíklegt að Stefán hafi viljað koma Sigurði illa. Sigurður var einn af þeim mönnum sem hringdu gjarnan í föður minn um kvöldmatarleytið og töluðu lengi, móður minni til mikils angurs. Þeir voru býsna ólíkir menn faðir minn og Sigurður en þeir náðu engu að síður saman á einhverju af þeim fjölmörgu plönum sem finnast í henni veru. Faðir minn sagði gjarnan sögur af samtölum sínum við Sigurð. Ég man til dæmis eftir því að hann sagði frá því þegar Sigurður hringdi í hann að kveldi og sagði að sér hefði runnið í brjóst um eftirmiðdaginn og dreymt að það væri búið að mála hús sem hann átti í Þingholtunum rautt. Daginn eftir lásu menn um það í dagblöðunum að þetta hús hefði brunnið til kaldra kola. Hann sagði líka frá því að Sigurður hafi hringt í sig einn daginn og spurt:

“Stefán heldurðu að ég geti ekki fengið þig til þess að skrifa um mig minningargrein.”

“ Ef ég lifi þig væri mér ljúft að skrifa um þig minningargrein.”

“ Ég átti nú ekki við það. Værirðu ekki til í að skrifa um mig minningargrein núna. Ekki eftir að ég er dauður.”

Stefán sá ýmsa meinbugi á því að skrifa minningargrein um lifandi mann og vitnaði meðal annars til þess hvað það hefði farið illa með Hemingway að lesa minningargreinar eftir sig. En úr þessari beiðni kviknaði afmælisgrein um Sigurð sem var kannski afmælisgreinin sem Bragi las úr í Kiljunni í síðustu viku.

Sigurður reyndist foreldrum mínum vel þegar þau lentu í húsnæðishraki og útvegaði þeim íbúð til leigu á lágu verði að Ásvallagötu 17 sem var í eigu skyldmenna hans. Það var út um glugga á þessari íbúð sem við fjölskyldan fylgdumst með þér Egill sem ungum stráki við leik á gangstéttinni fyrir utan, rauðhærðum, hrokkinhærðum og háværum gleðigjafa. Ekki væri ég hissa á því að faðir minn hafi verið Sigurði þakklátur fyrir þennan greiða og mér finnst ólíklegt að hann hafi launað honum með því að reyna að koma honum í vandræði.

Það er hins vegar staðreynd að faðir minn fór eitt sinn á fund Margeirs nokkurs Jónssonar sem hafði orð á sér fyrir að vera okurlánari og hafði með sér upptökutæki og var með míkrófón vafinn inn í sárabindi. Hann falaðist eftir láni og í ljós kom að Margeir var reiðubúinn til þess að lána fé á hærri vöxtum en þótti siðlegt á þeim tíma. Þetta var líklega í fyrsta skipti í sögu íslenskrar blaðamennsku sem svona aðferðum var beitt þótt þær séu núna daglegt brauð. Ég man að ég var býsna montinn af föður mínum fyrir að vera uppfinningasamur og fylginn sér í starfi og ég er það enn. Það voru hins vegar ekki allir jafnhrifnir af þessu og faðir minn fékk bágt fyrir hjá útvarpsráði og víðar.

Staðreyndir málsins eru sem sagt þær að Bragi Kristjónsson tók sögu af samskiptum föður míns og Margeirs Jónssonar sem er heldur leiðinleg fyrir orðstír Margeirs og heimfærði hana upp á Sigurð Berndsen sem var vinur föður míns og gerði þetta fyrir framan alþjóð. Nú held ég því fram, Egill, að það sé beinlínis hættulegt að láta mann sem er jafn ónákvæmur í frásögn og Bragi Kristjónsson, annað hvort viljandi eða af kæruleysi, segja þjóðinni sögur í sjónvarpi. Ef þér finnst það hins vegar freistandi að láta hann mala vegna þess hvað hann sé skemmtilegur væri ekki úr vegi að þú létir alltaf fylgja frásögnum hans í þættinum þá spurningu frá þér hvort hann viti hvað hann sé að tala um eða hvort hann sé að fara með rétt mál og hvesstir síðan sjónum þínum á áhorfendur og segðir að þeir sem trúi honum geri það á sína eigin ábyrgð.

Með kveðju,

Kári Stefánsson