arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
„Norska aðferðin“

Ég ber mikla virðingu fyrir lögreglunni á Íslandi. Hún nýtur líka mikils trausts – það hefur ítrekað komið fram í skoðanakönnunum. Hún er ein þeirra stofnana á Íslandi sem nýtur mests trausts.

Sem er gott.

Það er kannski að bera í bakkafullan lækinn að fjalla um hið sorglega atvik sem varð á Laugavegi fyrir nokkrum dögum.

En það verður samt að segja að talsmenn lögreglunnar eru að bjóða upp á málflutning sem er fyrir neðan allar hellur.

Að kalla það „norsku aðferðina“ þegar lögreglumaður missir stjórn á skapi sínu og flýgur á dauðadrukkna konu sem sem er líklega þrisvar sinnum léttari en hann – það er alveg út í hött.

Því auðvitað stóð engin ógn af konunni, hún var greinilega pirrandi og leiðinleg og alltof drukkin, en svo er reyndar farið um fjölda manns í miðborg Reykjavíkur um helgar.

Ég er ekki viss um að lögreglumaðurinn sem framkvæmdi þessa „norsku“ handtöku sé í réttu starfi. En hann á að fá að njóta vafans og vonandi mun rannsókn leiða það í ljós. En lögreglan ætti að láta að vera að réttlæta þennan atburð.

Í þessu má jafnvel leita í smiðju heimspekingsins Kants og spyrja hvort við viljum að þessi athöfn verði að almennri reglu – ég hygg að flestir muni segja nei við því.
Leiðrétt ranghugmynd

Nú þegar hafa orðið talsverðar breytingar í íslenskri pólitík, er tími til að leiðrétta aðeins nokkrar ranghugmyndir sem hafa verið á lofti – og hefur verið haldið á lofti – síðustu árin.

Eitt er það að Ísland sé land svo ríkt af auðlindum að aðrar þjóðir renni til okkar öfundaraugum og sækist eftir því að hrifsa þessar auðlindir af okkur.

Það var meira að segja orðað svo á síðasta kjörtímabili að Ísland væri síðasta björgin fyrir Evrópusambandið.

Staðreyndin er sú að Íslendingar eiga auðlindir sem geta tryggt þeim ágætt líf á þessari afskekktu eyju, en ekkert mikið umfram það.

Eitt af því sem Davíð Oddsson var sífellt að reyna á sínum tíma var að finna fleiri stoðir til að skjóta undir íslenskt efnahagslíf. Þar kom til skjalanna Íslensk erfðagreining, álver og virkjun austur á landi og loks hin afdrifaríka tilraun til að gera Ísland að alþjóðlegri fjármálamiðstöð. Síðasta útfærslan á þessari vegferð var að skapa góðæri með alltof hárri gengisskráningu – það var frumleg aðferð, en dugði ekki lengi.

Þegar þetta brást voru Íslendingar komnir aftur á sama stað og áður með sínar fiskveiðar, landbúnað sem meira og minna á ríkisframfæri og svo ferðamennskuna sem er sívaxandi og heldur þjóðinni nokkurn veginn á floti.

Það er hins vegar afar lítið að gerast varðandi nýtingu orkuauðlinda, vatns og hita, einfaldlega vegna þess að ekki eru fyrir hendi kaupendur sem geta greitt nógu hátt verð. Þess vegna leggur Landsvirkjun sívaxandi áherslu á að selja orku út á Evrópumarkað í gegnum sæstreng.

Meðan staðan er svona hjóðar hagvaxtarspá upp á vel innan við tvö prósent – kakan margumtalaða er semsagt ekkert að stækka.

Það hefur mikið verið talað um tækifærnin sem okkar bíði annars vegar í olíuvinnslu og hins vegar á norðurslóðum.

En sannleikurinn er sá að olíudraumarnir rætast varla næsta áratuginn – og líklega er enn lengra í það – og allt talið um norðrið er afar óljóst. Við eigum ekkert tilkall til auðlinda í Norður-Íshafinu og þótt einhvern tíma yrðu siglingar yfir Norðurskautið, er ekki víst hvaða ábata við gætum haft af þeim. Við munum seint selja fiskinn okkar til nágrannanna í norðrinu og ekki koma ferðamennirnir þaðan.

Þannig að við þurfum ekkert að gera okkur sérstakar grillur um að auðlindir muni tryggja okkur framtíð bjarta – sem aðrar þjóðir öfundi okkur af. Við þurfum að byggja á góðri menntun, framtaki þegnanna og samskiptum við aðrar þjóðir – og reyna um leið að halda aðeins í skefjum harðdrægum hagsmunaðilum sem hér vilja ríða öllu á slig
Tími niðurskurðar – í nokkru ósamræmi við kosningaloforð

Maður getur ekki varist þeirri tilhugsun að hin nýja ríkisstjórn sé í vandræðum á fyrstu mánuðum sínum.

Framlagningu fjárlaga og þar með þingsetningu hefur verið frestað um þrjár vikur.

Það er búið að setja saman sérstaka nefnd til að finna hvar megi skera niður í ríkisrekstrinum, ekkert er undanþegið, segir forsætisráðherra.

Nýr heilbrigðisráðherra skrifar grein og segir að vanti 8,6 milljarða í heilbrigðiskerfið og að skera þurfi niður annars staðar til að mæta því.

Þetta er í nokkurri andstöðu við það sem sagt var fyrir kosningar, þegar var lofað betri tíð með blóm í haga, skattalækkunum sem myndu örva hagkerfið og stækkun kökunnar með framkvæmdum.

Því í kosningabaráttunni var satt að segja lítið talað um niðurskurð og reyndar er það svo að ef litið er til niðurskurðar hefur engin ríkisstjórn verið stórtækari en stjórn Jóhönnu á fyrstu árum sínum.
Íbúðalánasjóður – partur af tímabili efnahagslegrar óstjórnar

Hún er dálítið skrítin umræðan um skýrsluna um Íbúðalánasjóð.

Það er látið eins og niðurstaða skýrslunnar sé sú að 90 prósenta lánin hafi verið þess valdandi ein og sér að allt fór í rugl í íslensku efnahagslífi.

En auðvitað dettur engum í hug að halda þessu fram.

Þetta var samfelld þróun sem stóð fyrsta áratug aldarinnar. Stjórnvöld misstu tökin á efnahagsslífinu.

Ríkisstjórnir, Seðlabanki og Fjármálaeftirlit létu sér vel líka að hér ríkti ástand ofurþenslu ár eftir ár og bættu í með ýmsum aðferðum.

Þetta gat ekki endað öðruvísi en illa.

Íbúðalánasjóður er einn þáttur í þessu – ríkisrekinn íbúðalánabanki sem missti algjörlega sjónar á því sem var skynsamlegt og eðlilegt og var því miður stjórnað af misjafnlega hæfum flokksbroddum. Við fáum svo væntanlega annað púsl í myndina þegar kemur skýrsla um sparisjóðina innan tíðar.

Það er engin þörf á að skipa nefnd til að endurskoða skýrslu rannsóknarnefndarinnar um Íbúðalánasjóð. Hins vegar er brýn þörf á að ákveða hvert eigi að vera framtíðarhlutverk þessarar stofnunar – ef eitthvað – og hvernig eigi að grynnka á skuldum hans án þess að það verði illbærilegt fyrir skattgreiðendur.
Matarholur fyrir vildarvini stjórnmálaflokka

Bankaráð Seðlabanka Íslands er algjörlega tilgangslaus kjaftaklúbbur.

Þetta sýndi sig glöggt þegar menn fóru að skoða íslenska efnahagshrunið. Bankaráðið réð aldrei neinu – og á því hefur ekki orðið nein breyting.

Hinn eiginlegi tilgangur ráðsins er að setja þangað inn gamla stjórnmálamenn og vildarvini flokka, svo þeir geti fengið þægilegan aukapening.

Þetta er svona einfalt.

Samt á Seðlabankinn að vera óháður – og einmitt ekki lúta valdi flokkanna.

En stjórnmálaflokkar þurfa að hafa svona matarholur til að koma sínu fólki í og þetta er svosem ekkert einsdæmi, tíðkast um allan heim.

En er ekkert betra fyrir það.

Launin fyrir að sitja í bankaráði Seðlabankans eru reyndar óvenju góð – formaðurinn fær 117 þúsund á fund, eða svona 3 milljónir á ári. Það er ansi ríflegt, eins og má sjá í þessari frétt DV.
Mun Ólafur beita sér fyrir sátt?

Eitt þarf að vera alveg á hreinu: Veiðigjald er ekki skattur.

Ef ég kaupi mér veiðileyfi í á eða vatni á Íslandi, myndi engum detta í hug að kalla það skatt.

Þetta er gjald fyrir afnot. Þau tíðkast í ýmsum myndum. Það telst ekki heldur vera skattur ef ég fer á bókasafn og fæ lánaða bók. Ég fæ að nota bókina og greiði fyrir það hóflegt gjald.

Eins er það með olíuvinnsluna í Noregi – og vonandi á Íslandi ef hún fer í gang hér – það er ekki skattur þótt einkafyrirtæki fái að nota auðlindina gegn gjaldi. Það dettur engum í hug að leyfa þeim að gera það ókeypis – enda væri það ekkert annað en gjöf eða „gjafagjörningur“ eins og það heitir stundum.

Að þessu sögðu kemur ekkert á óvart að Ólafur Ragnar Grímsson hafi undirritað lögin um veiðigjaldið. Það er satt að segja heldur ótrúverðugt þegar hann ræðst að Gunnari Helga Kristinssyni prófessor sem sagði að Ólafur hafi komið sér í erfiða stöðu með sífelldu tali um sínu um þjóðarvilja og þingvilja og gjá milli þings og þjóðar.

Ólafur talar svolítið eins og hann sé eini maðurinn sem sé fær um að túlka þetta.

En um leið talar hann um nauðsyn á víðtækari sátt um sjávarútveginn. Þetta orðalag hefur oft verið notað og margar hafa þær verið nefndirnar.

Ætli Ólafur Ragnar, valdamesti forseti Íslands frá upphafi, sé þá til í að beita sér í alvöru fyrir slíkri sátt?
Stjórnskipulegur óskapnaður

Það er alveg rétt hjá Sigurði G. Guðjónssyni að það þýðir ekki að stjórna landi með því að reglulega sé efnt til undirskriftasafnana á netinu og skorað á forseta Íslands að undirrita ekki hin eða þessi lögin.

Stjórnskipulega er þetta algjör óskapnaður.

Mismunandi hópar reyna að ganga í augun á forsetanum með hugmyndir sínar, hann vegur og metur eftir sínu lagi – eða kannski duttlungum.

Stundum hentar það forsetanum pólitískt að neita að skrifa undir lög, stundum hentar það ekki.

Næst gætum við reyndar fengið forseta sem hefði allt aðrar hugmyndir um hvernig og hvort eigi að beita þessu valdi.

Ef við viljum hafa beint lýðræði þarf að búa því einhvern farveg sem vit er í, að undirskriftasafnanir fari fram eftir settum reglum, hver eigi að vera prósenta kjósenda til að þjóðaratkvæði komi til greina, hvaða málefni henti í þjóðaratkvæðagreiðslur.

Verði þetta ekki gert er hætt við að þessi áköll til forsetans leysist upp í farsa – og líka skiptin þegar hann tekur ábúðarmikill við áskorununum – nema þá að verði sjálfhætt þegar og ef menn missa trúna á þessari leið. Það gæti gerst fyrr en varir.
Ljótt að sjá

Myndband af lögreglumönnum sem handtaka að því er virðist dauðadrukkna konu á Laugavegi er býsna skelfilegt.

Aðferðir lögreglumannanna eru hrottalegar – og mannfjandsamlegar.

En það er eiginlega alveg jafn skelfilegt að lesa ummæli sumra sem skrifa athugasemdir við frétt um þetta á Vísi.

Hvers konar samfélagi vill svoleiðis fólk búa í?

Þar sem ofbeldi af smæsta tilefni þykir sjálfsagt mál?
Næturhimininn fær merkingu

Mitt (heldur dauflega) næturlíf hefur tekið stakkaskiptum síðan ég hlóð niður SkyView appinu í símann minn.

Nú get ég gónt upp í næturhimininn og borið kennsl á ýmis fyrirbæri sem mig hefur alltaf langað að þekkja.

Bækur dugðu einhvern veginn aldrei til þessa. Og þetta festist aldrei í huga mér þegar reynt var að fræða mig í bernsku.

Ég er farinn að sjá Stóra Björn og Litla Björn, Karlsvagninn, Kassíópeiu, stjörnur eins og Vegu og áðan kom ég auga á Sporðdrekann.

Áður hafði himingeimurinn engin nöfn í huga mér, sama og engin kennileiti.

Helsta hættan er að ég detti aftur fyrir mig úr stólnum þar sem ég sit eða fari út af svölunum með símann upp í loft, en áhættan er þess virði.

Ég kinnka kolli, eins og sá sem þykist vita sínu viti – er ekki náttúran markverðari þegar hún heitir eitthvað?
Þvingaðir leikir ríkisstjórna

Við lifum á tímum þegar oft virðast ekki vera nema tveir stjórnmálaflokkar í vestrænum ríkjum, stjórn og stjórnarandstaða.

Stjórnarandstöðuflokkar haga sér eins og fyrri stjórnarflokkar þegar þeir komast í ríkisstjórn – og öfugt.

Það er ekki víst að núverandi ríkisstjórn geri svo margt frábrugðið því sem síðasta ríkisstjórn gerði eða hefði gert.

Leikirnir sem hún hefur eru flestir þvingaðir og helgast af miklum skuldum og afar litlu svigrúmi til að stofna til nýrra útgjalda.

Því er ekki furða þótt sjálfstæðismaður eins og Illugi Gunnarsson segi að skuldalækkun vegna húsnæðis byggist alfarið á samningum við erlenda kröfuhafa og því hvort eitthvað verði til skiptanna eftir þá.

Það er ekki hægt að sækja þessa peninga annað.

Síðasta ríkisstjórn hafði ekki afl til að gera meira fyrir skuldara en raunin varð. Í því efni mætti hún andstöðu lífeyrissjóða og banka, auk þess sem blasti við gjaldþrota Íbúðalánasjóður.

Núverandi ríkisstjórn mun heldur ekki geta sótt skuldaleiðréttingar á þessar slóðir – þetta veltur allt á samningunum við kröfuhafa föllnu bankanna., eins og Illugi segir.

En þótt þeir verði hagstæðir og takist að koma bönkunum í verð eftir samningana – sem er önnur forsenda – þá bíður ennþá ansi stór þraut sem er að sannfæra kjósendur, sjálfstæðismenn og aðra, að skynsamlegt sé að eyða þessum peningum í að fella niður húsnæðisskuldir fremur en til dæmis að grynnka á hinni hrikalegu skuldabyrði ríkissjóðs og meðfylgjandi vaxtaáþján.
Hin köldu sumur æsku minnar

Þau eru eftirminnileg sumur æskunnar, líka þegar veðrið var vont.

Ég ólst upp á kuldaskeiði. Stuttbuxnadagar voru fáir. Ég á reyndar minningu um að hafa verið að busla klæðalítill í gosbrunni sem var í Hallargarðinum.

Hann var fjarlægður skömmu síðar – það var á árum þegar reglan var frekar sú að taka burt það sem fólki þótti skemmtilegt.

Ég var í sveit í Dölunum sumarið 1969. Þetta er eitt mesta kalsa- og rigningarsumar allra tíma. Ég held það hafi aldrei stytt upp.

Ég man svo eftir einstaka sólarglennu – það var til dæmis gott veður 17. júní 1975, þá voru allir að fíla Sumar á Sýrlandi.

Við Krummi vinur minn vorum í byggingavinnu við elliheimilið Grund 1979. Við vorum í úlpum allt sumarið – við og við gekk á með éljum. Það var viðeigandi því útvarpssagan sem við hlustuðum á við vinnuna þetta sumar fjallaði um kapphlaup Scotts og Amundsen á Suðurpólinn.

Sumarið 1983 keyrði svo um þverbak. Þá voru stórir skaflar á götunum langt fram eftir sumri. Veðrið varð aldrei nógu hlýtt til að bræða þessar snjófyrningar.

Einstöku sinnum fór maður norður og austur og kynntist alvöru veðurblíðu. Ég fór til dæmis tvívegis á skemmtanir í Atlavík – það var eins og að vera í útlöndum. Allt var svo milt og mjúkt.

Nokkru seinna kom hlýskeið suðvestanlands. Þá var ég orðinn fullorðinn. Síðasta áratuginn hafa sumurin verið blíð og góð. En það þarf ekki mikið til að breyta þessu. Vindurinn leggst í aðra átt og allt verður eins og var í æsku minni, sama skítaveðrið.

Í Hallargarðinum var eitt sinn gosbrunnur. En hann var fjarlægður, eins og margt sem borgarbúum þótti skemmtilegt.
Nefnd hinna umdeildu þingmanna

Það er spurning hvort það sé gert með ásettu ráði að setja saman hóp umdeildustu þingmannanna og láta hann fá það verkefni að koma með tillögur um niðurskurð í ríkisrekstrinum.

Er kannski álitið að þetta fólk hafi engu að tapa?

Í hópnum eru þingmenn sem hafa virst meðal þeirra reiðustu sem sitja á Alþingi. Það á kannski að reyna að virkja reiðina?

En þetta er býsna vandasamt verkefni. Þingmaður eins og Ásmundur Einar Daðason mun varla leggja til niðurskurð í landbúnaðarkerfinu.

Heilbrigðismálin eru náttúrlega langstærsti útgjaldaliður ríkisstjórnarinnar. En það er varla hægt að skera meira niður þar. Vigdís Hauksdóttir hafði líka uppi miklar heitstreningingar um það í aðdraganda kosninganna að heilbrigðismálin ættu að vera í fyrsta sæti og reyndar líka um að öldruðum og öryrkjum yrðu bættar tekjuskerðingar.

Það er sjálfsagt hægt að klípa eitthvað af listamannalaunum – listamenn eru nánast hlægilega taugaveiklaðir vegna Vigdísar – spara pínu með því að hætta að ræða við ESB, jú og kannski má taka eitthvað af hinum og þessum stofnunum. En þetta eru smáupphæðir miðað við stóru útgjaldaliðina.

Ríkisstjórnin hefur fengið þriggja vikna frestun á því að skila fjárlögum. Miðað við það sem nú er að gerast virðist nokkuð langt í að hægt verði að standa við loforð um skattalækkanir.
Herinn tekur völdin í Egyptalandi – en hvað næst?

Staðan í Egyptalandi er feikilega viðkvæm.

Það er þversögn að mótmælendur, sem segjast aðhyllast lýðræði, voru að biðja um valdarán hersins. Því hefur verið líka verið fagnað víða um heim.

En um leið voru réttkjörin stjórnvöld slegin af og mikill fjöldi meðlima Múslimska bræðralagsins var settur bak við lás og slá.

Mohamed Morsi reyndist ófær um að stjórna landinu. Hann lofaði meðal annars efnahagsumbótum sem hann gat ekki staðið við.

Önnur þversögn er að víða skuli gera vart við sig söknuður eftir sterku mönnunum í arabaheiminum, þeim sem réðu í skjóli herja sinna og héldu ríkjum sínum í klóm ógnarstjórnar, en höfðu um leið tök á ofsatrúarmönnum. Tilraunir til að koma á lýðræði í þessum ríkjum eru að reynast afar þjáningarfullar, sums staðar eru átökin milli þeirra sem aðhyllast vestrænt lýðræði og þeirra sem aðhyllast pólitískt íslam, en annars staðar er barátta milli trúarhópa – eða þá að einfaldlega er barist um völdin.

Hosni Mubarak er horfinn, sem og Gaddafi og Saddam Hussein. Assad fjölskyldan í Sýrlandi rétt hangir á völdum sínum. Sterku mennirnir eru á bak og burt.

Hættan er auðvitað sú að borgarstríð brjótist út í Egyptalandi rétt eins og í Írak og Sýrlandi. Það gæti orðið skelfilegt. Egyptaland er fjölmennasta ríki í Arabaheiminum með 84 milljónir íbúa. Efnahagurinn er í kalda koli og túristarnir, sem eru mikilvæg tekjulind, þora ekki lengur að koma.

Valdaráni hersins fagnað í Egyptalandi.
Útlánablekkingin

Ólafur Margeirsson hagfræðingur skrifar stórmerkilega grein hér á Eyjuna undir heitinu Let them eat credit.

Ólafur fjallar um þá aðferð sem var notuð í Bandaríkjunum eftir að ójöfnuður fór að aukast á nýjan leik að auðvelda aðgengi almennings að lánsfé.

Með þessu gat peningalítið fólk – fólk sem átti kannski ekki nema fyrir næstu mánaðargreiðslu lána – um tíma ímyndað sér að það nyti næstum jafn góðra kjara og ríka fólkið sem upplifði alvöru gróðæri.

Íslenska útlánaveislan var af þessum toga, eins og Ólafur segir.

„Það skal ósagt látið hvort tekjuójöfnuður hafi verið það sem ýtti íslenskum stjórnmálamönnum út í þessa hvatningu og í að “fiffa” íbúðalánakerfið en það var gert engu að síður. Vafalaust var hluti af ástæðunni, ég leyfi mér að segja, sú undarlega árátta að allir á Íslandi skuli “eiga” húsnæði. Þetta er ekki ósvipað ameríska draumnum. En hví má fólk ekki leigja húsnæði ef það hefur ekki efni á því að kaupa? Og ef út í það er farið: ef það er 80%-90% lán á íbúðarhúsnæði, er þá hægt að segja að hinn skráði fasteignaeigandi “eigi” viðkomandi íbúðarhúsnæði?

Útlánaveislan sem boðið var upp á hér á Íslandi endaði á ekki ósvipaðan hátt og sú sem boðið var upp á vestan hafs. Fólk var ánægt og fannst það ríkt því það var skráður eigandi að húsnæði sem það átti þó ekki nema 10-20% í: svona svipað og að halda því fram að eiga 100kr. þegar 80 af þeim eru teknar að láni. Sjálfsblekkingin varð svo enn meiri þegar húsnæðisverð hækkaði einmitt vegna þess að aukin útlán stóðu til boða. En líkt og lýðurinn í Róm var ánægður svo lengi sem hann fékk leiki í hringleikahúsum og brauð með voru Íslendingar ánægðir svo lengi sem boðið var upp á nægilega mikið af útlánum. Á meðan voru stjórnmálamenn ánægðir því kjósendur voru ánægðir.

En bólan sprakk og það þarf að þrífa af borðum. Fjármálakerfið sjálft er enn í vandræðum vegna hárra skulda lántaka sem óvíst er að þeir ráði við. Íbúðalánasjóður er í vandræðum sem ekki sér fyrir endann á. Fyrri tíðar “fiff” stjórnmálamanna þarf að laga.“
Útbreiddar óvinsældir ríkisstjórna

Tíminn eftir að efnahagskreppan 2008 reið yfir er ekki sérlega þægilegur til að sitja í ríkisstjórn.

Stjórnmálamenn komast til valda með miklum fyrirheitum, þeim reynist ómögulegt að standa við þau, fljótlega verða þeir og flokkar þeirra afar óvinsælir.

Þetta var það sem geriðist á Íslandi með ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur.

En þetta hefur líka gerst í Bretlandi hjá David Cameron. Ef boðað yrði til kosninga nú myndi Íhaldsflokkurinn tapa.

Það fjaraði afar fljótt undan François Hollande í Frakklandi. Nú er hann hafður að háði og spotti í frönsku pressunni.

Helle Thorning-Schmidt er orðin afar óvinsæl í Danmörku.

Hið sama má segja um Antonis Samaras í Grikklandi, Enda Kenny á Írlandi og Mariano Rajoy á Spáni.

Meira að segja í Noregi og Svíþjóð þar sem sömu ríkisstjórnir hafa setið nokkuð lengi – og með frekar góðum árangri – er stjórnarandstaðan komin fram úr í skoðanakönnunum.

Kjósendur eru víða afar óþolinmóðir, fullir af gremju og jafnvel heift. Stjórnmálamenn ráða lítið við þetta, enda hafa þeir takmarkaða stjórn á rás atburða.

Það þarf varla mikinn spámann til að sjá að hin nýja ríkisstjórn Íslands mun varla njóta almennra vinsælda á tímum sem þessum.
Mjög álitleg stjórn

Einhvern veginn kemur ekki á óvart að til hávaðarifrildis hafi komið á Alþingi vegna nýrrar stjórnar Ríkisútvarpsins.

Málið virðist þó hafa fengið farsæla lausn, það er einstaklega gott mannval sem situr í stjórninni. Maður hefur vart séð álitlegri hóp menningarfólks.

Þrátt fyrir breytingun á skipan stjórnarinnar virðist engum hafa dottið í hug að setja flokksdindla í stjórnina, eins og svo oft var á árum áður.

Til að árétta þetta er hér listi stjórnarmanna, það er öruggt að allt þetta fólk mun vilja efla hag Ríkisútvarpsins:

Guðrún Nordal, Magnús Stefánsson, Magnús Geir Þórðarson, Úlfhildur Rögnvaldsdóttir og Ingvi Hrafn Óskarsson, Margrét Frímannsdóttir, Björg Eva Eva Erlendsdóttir Sigurður Björn Blöndal og Pétur Gunnarsson.
Ekki mikill spenningur

Það eru komnar 35 þúsund undirskriftir. Þær yrðu ábyggilega fleiri ef almennilegur kraftur væri settur í söfnunina.

70 prósent þjóðarinnar segjast vera á móti lækkun veiðigjalda – sem voru lækkuð enn meira í þinginu í dag.

Þetta hlýtur að teljast gjá milli þings og þjóðar.

En eru landsmenn spenntir yfir því hvort Ólafur Ragnar neitar að skrifa undir frumvarpið.

Nei, ekki sérlega.

Nokkuð er einsýnt hvernig það verður.
Spillingin kringum Íbúðalánasjóð – og lausnin á vanda hans

Íbúðalánasjóðshneykslið er mjög óþægileg fyrir ríkisstjórnina. Ekki einungis hafa þarna verið teknar vondar og vitlausar ákvarðanir, heldur er þarna flokkspólitísk spilling sem á rætur að rekja til ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar.

Og aftur erum við minnt á hversu stofnanir ríkisins voru spilltar og grútmáttlausar, Seðlabankinn svaf á verðinum og auðvitað Fjármálaeftirlitið – það var alltaf nánast meðvitundarlaust.

Svo koma þarna inn kunnugleg andlit úr vandræðamálum eins og Þórólfur Gíslason, kaupfélagsstjóri í Skagafirði.

En það verður sjálfsagt ekki Árna Páli Árnasyni til sérstaks framdráttar að hafa verið sérstakur trúnaðarlögfræðingur Íbúðalánasjóðs.

Það er gengið út frá því að ríkisábyrgð sé á Íbúðalánasjóði – og þá verðum við líklega að telja að skattgreiðendur séu ábyrgir fyrir öllu tapi hans, meiru en 200 milljörðum.

En er það endilega svo?

Verða ekki kröfuhafar í Íbúðalánasjóði, þeir sem keyptu skuldabréf hans, að taka á sig tap? Er hægt að leysa vandann öðruvísi? Það þýddi að lífeyrissjóðir myndu tapa miklu fé, en það fer líklega að verða óhjákvæmilegt.

Andri Geir Arinbjarnarson skrifaði forvitnilegt blogg um þetta í júní, áður en skýrslan um Íbúðalánasjóð kom út. Andri hefur reynst glöggur um margt, til að mynda bæði þennan vanda og vanda Orkuveitunnar.
Ekki frægðarför

Ban Ki-moon, aðalritari Sameinuðu þjóðanna, fór ekki mikla frægðarför til Reykjavíkur.

Bullaði eitthvað um jarðhita.

Og fór svo að úthúða Edward Snowden.

Hljómar eins og frekar lítill karl.
Engin skjót leið til hagvaxtar

Eitt af því sem nýja ríkisstjórnin er að komast að er að það eru engar patentlausnir í boði til að koma af stað hagvexti.

Við sjáum ákveðin vöxt í ferðaþjónustunni, fáum sennilega ívið minna fyrir fiskinn en í fyrra, vonum að makríllinn haldi áfram að skila sér, en áliðnaðurinn er í lægð.

Ketill Sigurjónsson orkubloggari fjallar um hið síðastnefnda í nýrri grein.

Ketill fjallar um eigendaskipti á Alcan sem reyndust vera hinn versti díll fyrir Rio Tinto. Þetta stórfyrirtæki hefur neyðst til að rifa seglin í áliðnaði, eitt af því sem gerist er að stækkun álversins í Straumsvík verður mun minni en stóð til.

Ketill telur líka að langt sé í að álver rísi í Helguvík. Það tengist ekki einungis orkuöflun á Íslandi og lágu heimsmarkaðsverði á áli, heldur veltir hann því fyrir sér hvort álverið í Helguvík hafi máski endað vestur í Kentucky?

Grein Ketils má lesa með því að smella hér.
Veruleg vanhæfni og ótrúlegt sinnuleysi

Skýrslan um Íbúðalánasjóð virðist vera gott og heiðarlegt plagg.

En hún er fyrst og fremst eins og hluti af stærri mynd – það er hvernig allt fór úr böndunum í íslensku efnahagslífi á árunum upp úr 2000.

Þá var með öllum ráðum reynt að framkalla eitthvert falskasta góðæri sem um getur.

Afleiðingarnar voru þær að nokkrum árum síðar var allt komið í rjúkandi rúst – og það er fyrst nú að sum kurl eru komin til grafar, eins og með Íbúðalánasjóð.

Skýrsla um sparisjóðina mun vera á leiðinni innan skamms, en því miður verður einkavæðing bankanna líklega aldrei rannsökuð.

Meginniðurstaða skýrslunnar um Íbúðarlánasjóð getur átt við um svo margt annað á Íslandi síðasta áratuginn:

„Að rannsókn lokinni er nefndinni efst í huga veruleg vanhæfni stjórnenda Íbúðalánasjóðs og ótrúlegt sinnuleysi af hálfu helstu eftirlits- og valdastofnana þjóðfélagsins varðandi gríðarleg hagsmunamál þjóðarinnar.“