Píratar gegn Ólafi Ragnari – Birgitta auglýsir eftir forsetaframbjóðanda

Eins og ég skrifaði í gær hleypti Ólafur Ragnar Grímsson í loft upp áformum um að breyta stjórnarskránni með ræðu sinni á Alþingi í gær. Deilurnar hófust strax – Birgitta Jónsdóttir gerði harða hríð að Ólafi í umræðum í þinginu í gærkvöldi.

Það er reyndar spurning hvað það er sem býr að baki hugmyndunum um að kjósa um einhverjar breytingar á stjórnarskrá samhliða forsetakosningunum í sumar, en að einhverju leyti er þetta auðvitað til að svara kalli um stjórnarskrárbreytingar og jafnvel framrás Pírata. Svo má jafnvel spyrja hvort þarna sé líka á ferðinni tilraun til að minnka völd forsembættisins? En þeir sem studdu tillögur Stjórnlagaráðs eru hundóánægðir og upplifa sig svikna.

Þetta virðist fyrst og fremst ættað frá Bjarna Benediktssyni sem skrifaði í grein í Morgunblaðið í maí síðastliðnum að hann vildi kjósa um breytingar á stjórnarskránni meðfram forsetakosningunum.

Bjarni nefndi þar sérstaklega auðlindaákvæði, um framsal valdheimilda til alþjóðastofnana og ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu. Um síðastnefnda atriðið skrifaði Bjarni:

Eitt helsta álitaefnið hvað þetta varðar er hversu margar undirskriftir eigi að þurfa til. Ég tel að þjóðaratkvæðagreiðsla á grundvelli undirskrifta eigi fyrst og fremst að þjóna aðhaldshlutverki gagnvart Alþingi og jafnframt vera einskonar öryggisventill lýðræðisins. Hér þarf því að finna leið til að tryggja slíkan rétt þegar sterk og ótvíræð krafa rís um slíka atkvæðagreiðslu án þess að fulltrúalýðræðinu sé fórnað eða þinginu gert erfitt um vik að bregðast við aðkallandi málum.

Nú er reyndar spurning hvaða þungi fylgir málum af hálfu ríkisstjórnarinnar – Framsóknaflokkur er mjög handgenginn Ólafi Ragnari Grímssyni sem hélt þrumuræðu gegn þessu ferli við þingsetninguna í gær. Stjórnarskrárnefnd sem er að störfum undir forystu Páls Þórhallssonar lögfræðings virðist hafa verið að vinna samkvæmt hugmyndum Bjarna. Páll sagði nýskeð að að frumvarp um stjórnarskrárbreytingar væri á leiðinni úr nefndinni:

Þetta þarf að afgreiðast á Alþingi fyrir jól og þingið þarf að minnsta kosti nokkrar vikur til að ræða frumvarpið. Þess vegna höfum við lagt allt kapp á að skila þessu af okkur í september svo að hægt verði að leggja fram frumvarpið um og upp úr næstu mánaðamótum.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði í sumar að heppilegt væri að kjósa um tillögur frá stjórnarskrárnefndinni samhliða forsetakosningunum – en eftir ræðu Ólafs Ragnars er kannski ráð að spyrja hann aftur?

Ólafur Ragnar veður mjög hraustlega inn í slaginn og nú eru sumir farnir að gera því skóna að hann muni bjóða sig fram enn einu sinni – í þetta sinn sem verndari stjórnarskrárinnar. Ólafur velur sér sérstaklega tvö atriði, annars vegar fullveldisafsalið og hins vegar meintum ómöguleika þess að kjósa um stjórnarskrá á sama tíma og kosið er til forseta.

Vissulega er nokkuð hæft í því hjá honum að sérkennilegt er að kjósa um ákvæði sem hafa mikil áhrif á völd forsetans á sama tíma og valinn er einstaklingur í embættið. Verði sett í stjórnarskrána grein þar sem 15-20 prósent kosningabærra manna geta krafist þjóðaratkvæðagreiðslu eru slíkar kosningar ekki lengur háðar persónulegu mati forsetans eða duttlungum hans eins og nú er. Þá er forsetinn máski mestanpart orðin táknræn fígúra aftur – nokkuð sem Ólafur Ragnar hefur breytt rækilega.

Hvað varðar fullveldisframsalið þá er ljóst að Ólafur Ragnar talar beint til andstæðinga Evrópusambandsins og hins þjóðernissinnaða hóps sem lítur núorðið á hann sem leiðtoga sinn. Auðvelt er að vekja tortryggni gagnvart þessu ákvæði – Ólafur talaði sjálfur um að þarna væri vegið að „helgum arfi sjálfstæðisins“. Og jú, hann vísaði í Icesave.

Eins og fyrr segir var Birgitta Jónsdóttir mjög harðorð gagnvart forsetanum í þinginu í gærkvöldi. Píratar vilja beinlínis að tillögur Stjórnlagaráðs verði teknar upp í stjórnarskrána, það er eitt þeirra helsta stefnumál. Birgitta auglýsti eftir forsetaframbjóðanda sem væri til í að fara gegn forsetanum á forsendum stjórnarskrárbreytinga.

Það er ljóst að forseti lýðveldisisins hefur fært sig inn á háskalegar og gerræðislegar brautir gagnvart þingræðinu í dag… Ljóst er að einhver þarf að bjóða sig fram til að sinna hlutverki forseta, sem er annt um hið beina lýðræði og tilbúin að sleppa tökunum á málskotsréttinum til þjóðarinnar sjálfrar.