arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Kreddufesta

Um fátt er jafnmikil sátt á Íslandi og um að hið opinbera skuli reka heilbrigðisþjónustuna – að norrænni fyrirmynd. Kannanir benda til þess að um 80 prósent þjóðarinnar séu þeirrar skoðunar. Hugmyndin um að einhverjum sé neitað um heilbrigðisþjónustu vegna efnahags eða hann skilinn út undan er Íslendingum mjög framandi.

Þetta kerfi hefur líka gefist vel að því leyti að óvíða er heilsufar betra og langlífi meira en á Norðurlöndunum, auk þess sem heilbrigðiskerfið þar er mun ódýrara en til dæmis í Bandaríkjunum. Einnig er minni munur á heilbrigði eftir stétt og stöðu en víða annars staðar.

Það hlýtur því að teljast býsna djarft hjá prófessor við Háskóla Íslands og einum helsta efnahagsráðgjafa ríkisstjórnarinnar að setja sig upp á móti þessu.

Að sumu leyti dáist maður að slíkri dirfsku, en þá rifjast upp að prófessorinn hefur alltaf verið kreddumaður – og því vanur að vera í minnihluta.

Hann var kommmúnisti í eina tíð, skipti svo um lið og varð harður frjálshyggjumaður – og harðasti talsmaður einkaeignar á kvóta. Hugmyndafræðin breyttist, en ekki kreddufestan.

Ragnar Árnason er í viðtali við tímarit hagfræðinema sem nefnist Hjálmar. Þar hefur hann uppi stór orð um hversu hryllilegt opinbert heilbrigðiskerfi er í grein sem beinlínis nefnist Samfélagsleg skaðsemi opinberra heilbrigðistrygginga.

Eins og áður segir er Ragnar einn helsti efnahagsráðgjafi ríkisstjórnarinnar, hann er formaður sérstaks ráðgjafaráðs fjármálaráðherra og situr einnig í stjórn Seðlabankans. Hann hefur jafnvel verið nefndur sem hugsanlegur seðlabankastjóri.
Móðgaðir út í allar nágrannaþjóðir

Líklega gengur ekki til frambúðar að reisa utanríkisstefnu smáríkis á móðgunum.

Við höfum verið móðguð út í þjóðir sem við álitum að hjálpuðu okkur ekki nóg eftir efnahagshrunið. Sum Norðurlandanna hafa verið í þeim hópi.

Við höfum verið móðguð út í Bandaríkin fyrir að kalla burt varnarliðið. Móðgaðastir eru þeir sem mest trúðu á Bandaríkin í eina tíð, það er eins og þeir hafi verið sviknir í tryggðum.

Við höfum líka verið móðguð út í Breta fyrir að krefjast þess að við borguðum fyrir hina ólánlegu sparireikninga sem kölluðust Icesave. Og Icesave hefur líka verið tilefni til að móðgast í garð Evrópusambandsins.

Og nú bætist við einn eitt tilefnið til að móðgast. Það er makríldeilan.

Nú erum við móðguð í garð Norðmanna, Færeyinga og Evrópusambandsins.

Styrmir Gunnarsson skrifar á Evrópuvaktina á Evrópusambandið hafi samið um makrílinn gagngert til að hefna sín á Íslendingum. Norðmenn ná í leiðinni að hefna sín á því vanþakkláta fólki sem vildu ekki búa í Noregi á landnámstímanum – og fyrir bankahrunið.

Skrifstofuveldið í Brussel notar ýmsar aðferðir til að láta vanþóknun sína í ljós. Nú hafa þeir ákveðið að ofveiða makríl til að hefna harma á Íslendingum! Norðmenn hafa gætt sín betur í samskiptum við afkomendur þeirra, sem vildu ekki búa í Noregi en þó hafa þeir stundum ekki geta leynt skoðun sinni á bankahruninu 2008. Varð ekki bankahrun í Noregi fyrir aldarfjórðungi? Nú hafa Evrópusambandið og Norðmenn sameinast í baktjaldamakki, sem svo klaufalega er staðið að að fingraförin sjást alls staðar.

Það verða aðallega Skotar, Danir og Írar sem veiða makrílkvóta Evrópusambandsins. ESB virðist hafa náð að semja nokkuð vel fyrir þessar þjóðir, en nú kemur í ljós að það er gert í hefndarskyni – og þessar nágrannaþjóðir munu hafa hefnd í huga á makrílmiðunum.

En þarna erum við eiginlega búin að móðgast við allar nágrannaþjóðir okkar. Það er engin eftir nema kannski Grænlendingar. Íslenska útgerðin sækir nú fast í makrílveiðar við Grænland og reyndar er sagt að það sé ein af ástæðum þess að við vorum útilokuð frá samningunum.

Þarna er semsagt staða þjóðarinnar í utanríkismálum í hnotskurn – við erum misskilin og móðguð. Er furða þótt forsetinn þurfi sífellt að vera að fara alla leið austur til Kína?
Að vera rétt tengdur – og græða feitt

The Economist skrifar um Crony Capitalism í síðustu forsíðugrein.

Klíkukapítalisma.

Eða hvernig þýðir maður hugtakið?

Kerfið sem hrundi á Íslandi 2008 bar mikil einkenni þessa. Gæðum var miðlað til pólitískra vildarvina.

Það er mikið á sig leggjandi til að koma í veg fyrir að svoleiðis kerfi verði endurreist.
1985 – hin glöðu ár

Það er áhyggjusamlegt hvað söguþekking er oft léleg. Og líka þegar er farið stutt aftur í söguna.

Guðmundur Steingrímsson sagði í umræðum á þingi í gær að ástandið á Íslandi væri eins og að vera kominn aftur til 1985.

Það er reyndar skemmtilegt að þá var faðir Guðmundar, sjálfur Steingrímur Hermannsson, forsætisráðherra. Samanburður er farinn að valda því að Steingrímur virkar eins og algjört ljós og fyrirmynd í hópi íslenskra forsætisráðherra í seinni tíð – manni sýnist hann hafa verið algjörlega framúrskarandi miðað við hina.

En það átti ekki að vera efni þessa pistils.

Guðmundur meinar líklega að það sé slæmt að hverfa aftur til 1985. Það er samt ekki víst.

1985 var nefnilega mjög glaður tími. Þarna var upphaf svokallaðs uppatímabils, sem stóð reyndar ekki lengi, en einkenndist af miklu fjöri, sköpun og uppgangi – en ekki alltaf smekkvísi.

Á þessum tíma var mikil gróska á ýmsum sviðum. Nýir fjölmiðlar opnuðu, bæði Bylgjan og Stöð 2. Glanstímaritin blómstruðu og á forsíðum þeirra voru alls kyns lukkuriddarar sem stóðu í einhverjum ævintýrum. Flest voru þau skammvinn, en virkuðu afar skemmtileg. Menn urðu moldríkir á forsíðum tímaritanna, voru svo búnir að tapa öllu og skilja við makann í næsta tölublaði. Tískan var afar litrík og ærslafull – og sjálfsagt mjög ósmekkleg.

Ég man að þetta var góður tími til að starfa í fjölmiðlum. Kaupið var gott – hefur líklega aldrei verið betra. Það var bjartsýni í loftinu – en hún stóð ekki lengi.

1988 fór að halla undan fæti í efnahag heimsins, það kreppti að fram á tíunda áratuginn, jafnt hér á Íslandi sem annars staðar. Það var að öllu leyti mun dauflegri tími en í kringum 1985.

Frumkvöðullinn og eldhuginn Jón Óttar Ragnarsson stofnaði Stöð 2 árið 1986. Jón Óttar þorði að bjóða hefðbundnum valdaklíkum byrginn, hann spilaði djarft eins og margir á þeim tíma sem var langt frá því að vera dauflegur.
Breytt staða í utanríkismálum

Það er ekki sérlega gagnlegt að fara í miklar og gagnkvæmar ásakanir vegna þess hverjar niðurstöðurnar í makrílviðræðunum urðu. Það hefur ekki orðið nein breyting frá stefnu fyrri ríkisstjórnar. Íslendingar verða að skilja að þeir eru ekki stórveldi. Í alþjóðlegu samhengi og gagnvart Evrópusambandinu hafa Norðmenn miklu meiri vikt en við – EES samningurinn er til vegna Norðmanna og það eru þeir sem borga megnið af kostnaðinum við hann.

Það sem hefur hins vegar gerst er að staða okkar í utanríkismálum birtist snögglega í ljósi napurs raunsæis. Næstu nágrannaþjóðir okkar voru til í að láta okkur lönd um leið þegar það hentaði þeim. Samt hefur mikið verið rætt um það að Ísland ætti að efla samstarfið við þær – að þar lægi framtíðin í utanríkismálunum, í hinum vestnorræna heimi og á norðurslóðum. (Þar höfum við reyndar ekki meiri vigt en svo að okkur er ekki hleypt að háborði hinna eiginlegu strandríkja, ríkjanna fimm sem eiga land að Norður-Íshafinu.)

Á sama tíma hefur það gerst að annað ríki sem við áttum að fara að leggja rækt við, Rússland, er komið langleiðina úr samfélagi siðaðra þjóða með framferði sínu í Úkraínu. Það er óhugsandi á þessum tímum annað en að hafa allan vara á í samskiptum við Rússland.

Þetta þýðir einfaldlega að ýmislegt sem menn hafa verið að gefa sér varðandi utanríkisstefnuna stenst ekki, það er byggt á hugarflugi fremur en hagsmunamati. Það þarf að leggja miklu meiri hugsun og vinnu í utanríkisstefnuna, ekki bara spinna hana af fingrum fram í dagsins önn, eins og kann að henta í stjórnmálabaráttunni.

Og í þessu sambandi styrkjast ansi mikið efasemdirnar um hvort rétt sé að slíta aðildarviðræðunum við Evrópusambandið – og sé kannski ekki betra að láta vera að taka stórar ákvarðanir á þessum tímapunkti?
Datt botninn úr?

Hugsanlega má segja að botninn hafi dottið úr nýrri Evrópustefnu ríkisstjórnarinnar í gær, þegar uppvíst varð um makrílsamninga Norðmanna, Færeyinga og ESB.

Þar staldrar maður einkum við tvö atriði:

– Samstarf við Noreg og Liechtenstein á vettvangi EES-samningsins verði eflt.

– Áhersla lögð á áframhaldandi öflugt norrænt og vestnorrænt samstarf til að efla enn frekar hagsmunagæslu á Evrópuvettvangi.

En þarna gerðist tvennt. Tvö ríki á hinu vestnorræna svæði, Noregur og Færeyjar, ákváðu að fara sína eigin leið og skilja Íslendinga útundan.

Og Norðmenn, sem eru meginstoðin í EES og borga megnið af kostnaðinum við samninginn, voru ekki beinlínis að sýna samstarfslund í garð Íslendinga eða vilja til að hafa þá með.
Hvernig getum við verið svona grimm?

Sigríður Jóhannesdóttir, kennari og fyrrverandi alþingismaður úr Keflavík, setti þessa færslu inn á Facebooksíðu sína í kvöld.

Nú þekkir maður vissulega ekki málavöxtu, en þetta er sannarlega umhugsunarvert:

Ég er alveg niðurbrotin út af því að rússnesk stúlka sem hafði stöðu flóttamanns hér og ég hafði svolítið vingast við var fyrirvaralaust rekin úr landi fyrr í vikunni. Hún var hér með 2 börn, 13 ára og 2 ára, og sá eldri plumaði sig svo vel í skólanum. Það var hringt í þessa stúllku, sem hefur verið hér í 1 og hálft ár og kepptist við að læra íslensku og lagði sig fram um að vinna í sjálfboðavinnu, m.a. fyrir Rauða krossinn, kl. 6 um kvöld og henni sagt að hún yrði sótt kl. 6 morguninn eftir og þá yrði hún að vera tilbúin með allt sitt. Hún var flutt til Noregs og er þar í flóttamannabúðum og sagt að þaðan yrði hún svo flutt til Dagestan en hún var að flýja heimilisofbeldi múslimsks eiginmanns. Drengurinn fékk ekki að kveðja skólafélagana og hún fékk lítil tækifæri til að kveðja þá vini sem hún hafði eignast hérna. Hvað er að ske? Hvernig getum við verið svona grimm? Ég er viss um að þessi stúlka og hennar börn hefðu verið okkur til mikils sóma hefðu þau fengið hæli hér af mannúðarástæðum.
Varla í Landsvirkjun – vinátta þvert á flokka

Því er haldið fram að Davíð Oddsson verið skipaður stjórnarformaður í Landsvirkjun í næsta mánuði.

Það er ekki trúlegt.

En hins vegar gæti vel verið að sé mikill þrýstingur frá vinum og aðdáendum Davíðs að ríkisstjórnin veiti honum einhverja slíka vegtyllu.

Enn sem komið er mun framboðið þó vera meira en eftirspurnin.

Forsætisráðherrann fyrrverandi hefur gengið í berhögg við ýmsa siði, en hann myndi væntanlega þurfa að hætta sem ritstjóri á Morgunblaðinu ef hann færi í svona stöðu. Ritstjóri dagblaðs getur tæplega verið yfirmaður í ríkisstofnun.

Tíminn leiðir þetta í ljós, en ríkisstjórnin má varla við því að safna fleiri glóðum elds að höfði sér.

Hvað um það?

Í mjög einkennilegum Staksteinapistli í morgun er lagt út af sögunni um gistivináttu Davíðs Oddssonar og Sigmundar Davíðs. Mörkin milli ritstjórnarefnis sem hefur birst í blaðinu um áratugaskeið og persónu hans hafa algjörlega þurrkast út.

Þarna er reyndar engu neitað, heldur einungis togað og teygt. Því það er satt að þeir hafa verið að hittast forsætisráðherrann fyrrverandi og forsætisráðherrann núverandi. Milli þeirra eru miklu nánari tengsl en milli fyrrverandi formanns Sjálfstæðisflokksins og núverandi formanns Sjálfstæðisflokksins.

Þetta er semsagt vinátta þvert á flokka, en þarf þó ekki að vera að þeir hafi verið saman á náttfötunum.
Mikið vill meira

Útgerðarmenn stíga nú fram og vilja gengisfellingu – að gömlum þjóðlegum sið. Kröfugerð þeirra ætti að geta verið nokkuð sterk, útgerðin hefur flotið ofan á sem langsterkasti hagsmunahópur Íslands eftir hrun.

Meðal þeirra sem tjá sig um þetta er Vilhjálmur Vilhjálmsson, forstjóri HB Granda.

Kannski má nota um þetta orðatiltækið „mikið vill meira“.

Hér er að finna ársskýrslu HB Granda fyrir árið 2013. Hún er reyndar í evrum – þarna er nefnilega löngu búið að henda krónunni.

Hagnaðurinn var sem nemur 5,5 milljörðum króna en samt eru þeir óánægðir.

Er hægt að tala um græðgi í þessu sambandi?
Þegar gengisfellingar voru daglegt brauð

Í frétt sem birtist á Bloomberg fréttaveitunni í morgun segir að íslenskir útgerðarmenn hafi áhyggjur af því að gengi krónunnar sé orðið alltof hátt. Segir að útgerðarmenn telji að stjórnvöld og Seðlabankinn haldi uppi alltof háu krónugengi sem sé skaðlegt fyrir sjávarútveginn.

Við höfum reyndar líka lesið fréttir um það í morgun að íslenska krónan sé alltof hátt skráð samkvæmt hamborgaragengi.

Þetta ber semsagt allt að sama brunni – það er krafist gengisfellingar. Íslensk stjórnmál voru lengi í þeim farvegi. Það var siglt milli gengisfellinga. Fólk notaði tækifærið þegar gengið var hátt skráð til að kaupa eitthvað, hamstra, svo kom gengisfellingin – 5 prósent, 10 prósent, 20 prósent – og vöruverð snarhækkaði, menn héldu að sér höndum í neyslunni en útgerðin var ánægð, þó aldrei nema í smátíma.

Forsvarmaður útgerðarinnar á þessum árum fékk viðurnefnið „grátkona þjóðarinnar“ vegna þess að hann var alltaf að væla um gengisfellingar í fjölmiðlum.

Þetta er svolítið eins og að fara snöggt aftur í tímavél. Svona leit þetta til dæmis út á síðum Morgunblaðsins 1950. Blaðið fann ég liggjandi á veitingahúsi um daginn og smellti af mynd.
Menningarstarfsemi á Grettisgötu, þýðingar á heimsbókmenntum, uppáhaldsbækur Sögu

Í Kiljunni á miðvikudagskvöld fjöllum við um prentsmiðjuna Letur. Hún var lengi starfrækt á Grettisgötu, af Sigurjóni Þorbergssyni, og prentaði mikið af bókum á tíma svokallaðra fjölritunarskálda. Þetta var á árunum upp úr 1970 og fjöldi höfunda prentaði bækur sínar hjá Sigurjóni, sumir voru allsendis óþekktir og gáfu kannski bara út eina bók, aðrir voru stærri nöfn og höfðu fleiri titla eins og Dagur Sigurðarson, Steinar Sigurjónsson og Jón frá Pálmholti. Þetta var mikil og einstæð menningarstarfsemi.

Við fáum í þáttinn tvo þýðendur til að ræða stórvirki sem þau hafa íslenskað, það er Rúnar Helgi Vignisson með Sem ég lá fyrir dauðanum eftir William Faulkner og Ingunn Ásdísardóttir með Ó – sögur af djöfulskap eftir Carl Jóhan Jensen. Báðar bækurnar eru tilefndar til íslensku þýðingaverðlaunanna.

Saga Garðarsdóttir segir frá uppáhaldsbókum sínum.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Hjóðin í nóttinni eftir Björgu Guðrúnu Gísladóttir og Eftirköstin eftir Rhidian Brook.

Og við segjum frá könnun sem Kiljan efnir til og tengist íslenskum bókmenntum.

Dagur Sigurðarson var í hópi skálda sem lét prenta bækur í Letri. Þar höfðu skáldin frelsi til að gera eins og þau vildu, óháð smekk og takmörkunum útgefenda.
Stund sannleikans, lánaokrið og bankaokið

Stundum upplifir maður það sem kallast stund sannleikans.

Ég geri það eiginlega alltaf þegar ég skoða stöðuna á húsnæðisláninu.

Ég skoða reyndar ekki mjög oft – það myndi alveg fara með mann. Þarna sér maður nefnilega að maður er í raun öreigi.

Það sem þær geta hækkað og undið upp á sig þessar rúmu 20 milljónir króna sem voru teknar að láni 2007 – það var ekki góður tími til að taka lán, nei.

Og þrátt fyrir að lánið hafi farið í gegnum svonefnda 110 prósenta leið – en nálgast nú að vera á sama stað í krónutölu og þegar lagt var upp í þá vegferð fyrir fáum árum. 110 prósenta leiðin veldur því að ég get ekki látið mig hlakka til skuldaleiðréttingar ríkisstjórnarinnar. En maður getur þó þakkað fyrir að ef hún hefði ekki komið til væri upphæðin komin á fimmta tug milljóna.

Ég ætla samt ekki að kvarta mikið – að flestu leyti er ég hamingjusamur. Húsnæðisverð hefur farið hækkandi hér í hverfinu, langt umfram það sem gerist annars staðar. Það er meira að segja talað um að hér sé húsnæðisbóla. Og jú, ef ég seldi gæti ég jafnvel komist út á sléttu.

En ég velti fyrir mér hversu lengi þjóðin ætlar að láta bjóða sér þann hrylling sem er húsnæðismarkaðurinn á Íslandi (ég undanskil ekki leigjendur), lánaokrið og bankaokið.
Misjafnlega vel heppnuð endurbygging húsa

Nú virðist loks eiga að ljúka framkvæmdum við Laugaveg 4-6 eins og dæmið átti að líta út. Með tveimur gömlum endurgerðum húsum og tengibyggingu.

Það verður að segjast eins og er að endurgerðin hefur virkað hálf daufleg – í öðru húsinu, því minna, er Timberland-búð en ör skipti hafa verið á rekstraraðilum á Laugavegi 4. Kannski er það vegna þess að inngangurinn í húsið snýr vitlaust eða máski einfaldlega vegna þess að hús af þessu tagi, sem eru endurbyggð eftir gamalli forskrift, henta ekki sérlega vel til verslunar- eða veitingarekstrar.

Í framhaldi af því má nefna það sem gæti talist vera einhver misheppnaðasta endurbygging húss í miðbænum. Í sjálfu sér er ekkert að því hvernig húsið var endurgert, en engin starfsemi virðist þrífast í því. Það stendur á besta stað í bænum, en gluggarnir eru litlir og húsið virkar dapurt. Þarna hefur verið reynt að reka veitingastaði, en ekki gengið. Það er hugsanlegt að leiga sé mjög há, en á bak við, þar sem eitt sinn var Nýja bíó, þrífst Grillmarkaðurinn ágætlega. Kannski er fátt annað hægt að gera við svona hús en að setja upp einhvers konar safn?

Í hinum ört lifnandi Miðbæ heldur Lækjartorg áfram að vera einn ljótasti bletturinn, framkvæmdirnar á horni Austurstrætis og Lækjargötu náðu ekki að breyta því. Jón Gnarr hefur sagst vilja Héraðsdóm burt. Hann iðar svosem ekki af lífi. Torgið gæti þó farið að breyta um svip þegar byggt verður í Tryggvagötu og nær Hörpunni.
Sigmundur og Davíð að hittast?

Það þykir væntanlega saga til næsta bæjar ef trúnaðarsamband er milli fyrrverandi forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins og núverandi forsætisráðherra og formanns Framsóknarflokksins.

Ekki myndi þetta síst sæta tíðindum innan flokkanna sjálfra, en það hefur reyndar verið kunnugt um nokkurt skeið að Davíð Oddsson hefur mun meira dálæti á Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni en Bjarna Benediktssyni – sem þó kemur úr flokknum sem hann veitti forystu um langt skeið.

Sveinn Andri Sveinsson lögmaður – sem að sönnu er ekki aðdáendaklúbbi hvorki Sigmundar né Davíðs – setti þessa færslu inn á Facebook í gærkvöldi.

Ritstjóri Morgunblaðsins dvaldist nýverið næturlangt í sumarbústað forsætisráðherra til skrafs og ráðagerða. Veizlumatur var á borðum og viskí drukkið sem Ólafur Thors hélt mikið upp á. Sézt hefur jafnframt til forsætisráðherra koma af löngum kvöldfundum heima hjá ritstjóranum. Það mun víst vera frekar þungt í ráðherrum Sjálfstæðisflokksins sem spyrja sig hvort Sigmundur Davíð sé í stjórnarsamstarfi með þeim eða Davíð Oddssyni.
Hr. Þorskhaus

Þessari gömlu skopmynd skaut upp á Facebooksíðu sem nefnist Gamlar ljósmyndir. Þar er margt hnýsilegt að finna.

Menn eru ekki vissir hvort þeir viti út á hvað myndin gengur, en þetta virðist vera þorskur í jakkafötum með hatt, og undir stendur.

Ek em bjargvættur yðr.

Jú, það má til sanns vegar færa. En er þetta fyndið, var þetta fyndið þá? Myndin er frá því um 1920.

Svo gæti þessi karakter kannski virkað í þjóðlegri hyllingsmynd, svona eins og íslenskur Freddy Krueger eða Hellraiser. Maður vildi ekki vera einn heima á kvöldin og fá Þorskhausinn í heimsókn.
Fáeinir punktar úr liðinni helgi

Ekki var þetta sérlega viðburðarík helgi.

Már reyndi að bera í bætifláka fyrir sig og Láru og tókst ekki vel upp, nokkur hópur mætti á Austurvöll til að mótmæla vegna ESB. Nú hafa meira en 20 prósent kosningabærra manna skrifað undir hjá thjod.is.

Vigdís Hauksdóttir bað starfsmenn Alþingis afsökunar, reyndar baðst hún ekki afsökunar á ummælum sínum um þá, nei það gerði hún ekki, heldur á óþægindum sem umræðan hafi leitt af sér.

Bardagamaðurinn Gunnar Nelson var aðalumræðuefni hluta þjóðarinnar. Aðrir voru með æluna í hálsinum yfir því hvað þessi „íþrótt“ sem hann stundar er ógeðsleg. Maður hugsar aftur til gömlu góðu daganna þegar box var bannað á Íslandi.

Árni Snævarr fór í Sunnudagsmorgun hjá Gísla Marteini og var hissa yfir því hvað voru miklir kærleikar milli Ragnheiðar Elínar Árnadóttur iðnaðarráðherra og Heiðu Kristínar Helgadóttur úr Bjartri framtíð. Árni:

Ragnheiður Elín átti ekki orð yfir hvað Heiðar Kristín væri prúð, þæg og góð stúlka.

En einstaklega orðheppinn maður sem skrifað ummæli um þetta hjá Árna sagði:

Man eftir fallegri franskri barnamynd um kanínuna Henriette sem var besti leikfélagi barnanna. Svo komu jólin og börnin átu Henriette.
Már og prinsíppin

Ástæðan fyrir því að laun Más Guðmundssonar urðu lægri en hann ætlaði var sú ákvörðun Alþingis, að undirlagi Jóhönnu Sigurðardóttur, að enginn embættismaður hjá ríkinu skyldi hafa hærri laun en forsætisráðherrann.

Þetta var samþykkt í ágúst 2009, um sama leyti og Már tók við sem Seðlabankastjóri.

Á þessum tíma voru í gangi miklar aðhaldsaðgerðir í samfélaginu, fólk var að missa vinnuna í miklum uppsögnum, aðrir tóku á sig mikla kjaraskerðingu. Ekkert benti til þess að Seðlabankinn væri á móti þessu, nei, auðvitað ekki, þegar loks var farið að tala aftur um launahækkanir setti bankinn sig upp á móti þeim.

En Már sjálfur vildi ekki hafa þetta svona og fór í dómsmál, dyggilega studdur af Láru V. Júlíusdóttur, formanni stjórnar Seðlabankans. Þetta hefur náttúrlega áður verið til umfjöllunar, eins og þegar Þórunn Sveinbjarnardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, krafði Láru svara um málið úr ræðustóli Alþingis vorið 2010.

Nú segist hann ekki hafa verið að gera það fyrir sjálfan sig – heldur vegna sjálfstæðis Seðlabankans. Bankinn átti semsagt ekki að þátt í því mikla aðhaldi sem var í samfélaginu á þessum tíma og kom við mun fleiri ríkisstarfsmenn en Má Guðmundsson. Már hefur sagt að hann líti á sig sem fórnarlamb í þessu máli.

Launareglu þessari var aflétt 2012.

Þeir eru til sem virðast kaupa þennan málflutning Más. Í þeim hópi er Jóhann Hauksson, sem var blaðafulltrúi ríkisstjórnar Jóhönnu. Jóhann skrifar þetta á Facebook:

Ef menn hlusta vel á viðtalið við Má Guðmundsson seðlabankastjóra í Sprengisandsþætti Sigurjóns M. Egilssonar hljóta allir viti bornir menn að skilja að launa- og málskostnaðarmálið sem hann af prinsípástæðum varð að höfða á sínum tíma er stormur í vatnsglasi og liður í áróðursstríði og tilraunum Hádegismóra og framsóknarmannvitsbrekkna til að koma honum frá. Ég held að RÚV-fréttastofan ætti að hlusta vel á þetta viðtal og velta fyrir sér prinsípum.

Segir blaðafulltrúinn – en hvað skyldi Jóhanna sjálf segja um þessi prinsíp – og svo það að sérstök trúnaðarkona hennar til langs tíma, Lára V. Júlíusdóttir, skyldi ákveða að bankinn borgaði málsókn sem var sérstaklega til þess fallin að grafa undan stefnu hennar?
Kalli Gúm

Hann var mikill öðlingur Karl Guðmundsson sem er látinn, 89 ára að aldri.

Kalli var fyrst og fremst þekktur sem leikari – hann lærði list sína í Bretlandi á árunum eftir stríð – en ég kynntist honum í gegnum sameiginlegan áhuga á bókmenntum. Hann var að þýða höfunda sem ég hafði áhuga á, eins og T.S. Eliot og Seamus Heaney – og fullt af öðru góðu efni.

Kalli bjó á Sólvallagötu og ég á Ásvallagötu, svo við hittumst iðulega – og þá var ekki töluð vitleysan. Kalli var oftast fótgangandi eða hjólinu.

Kalli var einstaklega hlýr, einlægur og áhugasamur maður – það var alltaf mjög uppörvandi að hitta hann.

Maður getur einhvern veginn séð hann í anda þar sem hann er hinum megin að ræða við Seamus um orðalag í kvæði – það myndi passa mjög vel.

Morð í dómkirkju eftir T.S. Eliot í þýðingu Karls Guðmundssonar. Bókin kom út á síðasta ári.
Már og Lára í miklum vandræðum

Með máli Más Guðmundssonar er loks komið eitthvað sem getur beint augunum frá ríkisstjórninni – og aðeins létt af henni þrýstingnum.

Því Már getur ekki talist vera innundir hjá stjórninni – hann er eiginlega í hinu liðinu. Andstæðingar stjórnarinnar hafa ósjálfráða tilhneigingu í þá átt að verja Má.

En það er afar erfitt. Þetta virkar eins og hreint sjálfskaparvíti, þar sem fégræðgi nær yfirhöndinni, og auðvitað ekki við öðru að búast en að Mogginn slái þessari frétt upp.

Stjórnarformaður Seðlabankans, Lára V. Júlíusdóttir, sérstök trúnaðarkona Jóhönnu Sigurðardóttur, finnur upp á því að láta bankann greiða kostnaðinn af sérlega misráðnum málaferlum Más Guðmundssonar bankastjóra – að því er virðist án þess að spyrja bankastjórnina eða ráðherra. Manni heyrist altént að Katrín Júlíusdóttir, fyrrverandi fjármálaráðherra, hafi ekkert vitað.

Gerir Lára þá alveg upp á sitt eindæmi – eða var Már sjálfur með í ráðum? Þrýsti hann á um að þessir peningar yrðu greiddir af bankanum? Hvaða skýringar gefur hann?

Mér skilst að már verði hjá Sigurjóni á Sprengisandi í fyrramálið. Það verður forvitnilegt að heyra. Því eins og er virkar staða hans afar tæp.