arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Er verið að afvegaleiða umræðuna?

Þingkonan Elsa Lára Arnardóttir skrifar grein í Fréttablaðið í dag. Ég held að þau sem sitja á Alþingi þurfi að gera aðeins meiri kröfur til sjálfra sín varðandi efnistök og framsetningu en þarna birtist.

Í greininni segir að „heimilin“ séu orðin óþolinmóð eftir aðgerðum.

Nú er það svo að „heimilin“ bíða ekki eftir neinu. Á heimilunum kann hins vegar að vera fólk sem vonast eftir skuldaleiðréttingu.

En svo eru fjölmörg heimili þar sem ástandið er öðruvísi – þar kann að búa fólk sem skuldar lítið sem ekkert eða fólk sem leigir húsnæði sitt.

Svo er kvartað undan því að verið sé að „afvegaleiða“ umræðuna og ala á ótta „heimilanna“ – aftur þetta.

Það er hins vegar svo að enginn veit enn hvað er í skuldaleiðréttingarpakkanum sem á að kynna í vikunni – og þess vegna er afskaplega erfitt að afvegaleiða umræðuna. Það var lengi látið í veðri vaka að ætti að taka fé frá erlendum kröfuhöfum bankanna og nota í skuldaleiðréttingar – núorðið er lítið talað um þetta. Og forsætisráðherra hefur sagt að þetta verði mjög róttækar aðgerðir.

Það sem maður heyrir núna er að fara eigi „blandaða leið“; það er þá líklega í gegnum skattkerfið og ríkissjóð. Þetta á eftir að koma á daginn – hversu miklar skuldaleiðréttingarnar verða, yfir hversu langt tímabil þær taka, hverjir fá og hverjir ekki og hvernig féð verður fengið?

Það var kynt undir miklar vonir í kosningunum í vor – og spurning hvort tekst að standa við þær. Það er spurning hvort sé hægt að afvegaleiða umræðu þegar enn er ekkert fast til að tala um. Þegar tillögurnar líta dagsins ljós vonar maður hins vegar að þær fái mikla og gagnrýna umræðu; þannig á það að virka í lýðræðisríkjum.

Því eins og hinn merki stjórnmálaheimspekingur Karl Popper sagði þá er gagnrýnin og andstaðan sem er leyfð í hinum opnu samfélögum besta aðferðin til að bæta stefnuna í samfélaginu.

Ef tillögurnar eru góðar og skynsamalegar og settar fram af heilindum ættu flutningsmenn þeirra ekki að þurfa að óttast.
Viðtalið í kvöld – skólamálin

Í þættinum Viðtalinu sem er á dagskrá Sjónvarpsins í kvöld ræði ég við Sölva Sveinsson, skólastjóra Landakotsskóla.

Sölvi er þrautreyndur skólamaður, var áður skólameistari Fjölbrautarskólans í Ármúla og síðar skólastjóri Verslunarskólans.

Hann er líka rithöfundur og hefur gefið út bækur um íslenskt mál og málnotkun, til að mynda Táknin í málinu og Sögu orðanna.

Eins og kemur fram í viðtalinu hefur Sölvi mikla þekkingu á skólamálum og er óhræddur við að tjá skoðanir sínar um til dæmis kjör kennara, styttingu grunn- og framhaldsskóla, einkarekstur í skólakerfinu, læsi, kennaramenntun og fleira.

Hér má sjá síðu þáttarins á vef RÚV. Við skiptumst á með viðtölin Þóra Arnórsdóttir, Eva María Jónsdóttir, Bogi Ágústsson og ég.
Upprisa millistéttarinnar – en hvað um hinar stéttirnar?

Það er ýmislegt merkilegt í orðum Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um að nú sé komið að „upprisu millistéttarinnar“.

Þarna er nefnilega viðurkenning á því að Ísland sé stéttskipt land – og að það þurfi máski að færa fjármagn frá þeim sem meira hafa til þeirra sem minna hafa.

Frá yfirstétt til lægri stétta.

Því ef er til millistétt, þá hlýtur líka að vera til yfirstétt og lágstétt.

Enginn fer að halda því fram að lágstéttirnar fái of mikið, þótt síðasta ríkisstjórn hafi nokkuð reynt að hlífa þeim.

En það er millistéttin sem hefur orðið harðast úti, samkvæmt forsætisráðherra.

Yfirstéttin virðist hins vegar hafa allt sitt á þurru – enda nýtur hún þess að eiga kvóta, peninga í útlöndum, utan hafta, og þess að fá skuldir afskrifaðar í bönkum.

Þetta heita stéttaátök.
Hátíð hjá Grikklandsvinum

Það er mikil gósentíð hjá áhugamönnum um gríska menningu.

Út er komin bókin Grikkland alla tíð, en þetta er sýnisbók með grískum textum, bæði fornum og nýjum, allt frá Hómer til ný-grískra skálda eins og Kavafis, Seferis og Elýtis.

Þetta er afskaplega gagnleg og góð bók í ritstjórn Kristjáns Árnasonar sem nýskeð fékk eina æðstu orðu sem gríska ríkið veitir, Fönix-orðuna.

Svo er komin út þýðing Stefáns Steinssonar læknis á hinu mikla verki sagnaritarans Heródótusar um Persastríðin.

Þarna er greint frá atburðum sem hafa verið líkt og greiptir í vestræna menningu, eins og orrustunum við Maraþon, við Salamis og í Laugaskarði – um hina síðastnefndu var gerð fræg kvikmynd nýlega sem nefnist 300.

Þetta er grundvallarverk í sagnaritun og í þokkabót skemmtileg lesning – maður getur svo í framhaldi velt því fyrir sér hver þróun mannkynssögunnar hefði verið ef Persar hefðu lagt undir sig hinn gríska heim.

Margir Íslendingar hafa sjálfsagt rekið augun í þessa styttu af Heródótusi sem stendur í strandbænum Bodrum í Tyrklandi – þar var áður Halkarnissus sem Heródótus er kenndur við.

Hér er svo lítið kvæði eftir Kavafis, í þýðingu Atla Harðarssonar, fjallar einmitt um hinn grísku minni, Jónía er svæði í Tyrklandi sem eitt sinn var grískt. Kavafis er þó ekki síður í huga mörk hins kristna og heiðna heims þegar guðalíkneskjur voru eyðilagðar í stórum stíl. Kvæðið birtist í Grikklandi alla tíð.

Af Jóníu

Þótt við höfum brotið líkneskjur þeirra

og hrakið þá úr hofum sínum

höfum við ekki gengið af guðunum dauðum.

Jónía, enn ert það þú sem þeir elska

og enn ert þú jörðin sem sál þeirra minnist.

Þegar dagar yfir þér í ágúst þá hríslast

um loft þitt kraftar þess lífs sem þeir lifa

og svifléttar, óljósar myndir,

ungmennum líkar, fara á stundum

hratt yfir fell þín og hæðir.
Brátt hundrað ár frá hildarleiknum mikla

Maður er strax farinn að sjá í fjölmiðlum merki um að á næsta ári verður þess minnst að hundrað ár eru frá upphafi fyrri heimstyrjaldarinnar.

Þessa tilgangslausa blóðbaðs sem reyndist svo afdrifaríkt. Leiddi til byltingarinnar í Rússlandi, Versalasamniganna, uppgangs fasisma og nasisma, og svo kalda stríðsins.

Maður veit ekki hvernig heimurinn hefði þróast ef blómaskeiðið sem stóð enn 1913 hefði haldið áfram. Upphaf fyrra stríðsins er nánast óskiljanlegt, tilgangslaust, heimskulegt. Það var eins og þjóðirnar héldu að þær væru að fara í lautarferð á vígvöllinn – en útkoman var ofboðslegar fórnir á ungum karlmönnum.

Undirliggjandi var vaxandi þjóðernishyggja á þessum tíma – hún kom í kjölfar mikillar alþjóðavæðingar. Landamæri voru opnari á þessum tíma en áður og verslun frjálsari. Margar borgir höfðu mjög alþjóðlegt yfirbragð. En stæk og ofbeldisfull þjóðernishyggjan reyndist yfirsterkari.

Í lok styrjaldarinnar var reynt að stofna svokallað Þjóðabandalag, en það fór út um þúfur. Hatrið sem kviknaði var sterkara og endingarmeira en friðarviljinn. Aldrei aftur, var sagt í lok fyrri heimstyrjaldarinnar, aðeins tuttugu og einu ári síðar braust út ný heimstyrjöld.

Sumir sagnfræðingar miða við stuttu tuttugustu öldina sem hefst 1914 í byrjun heimstyrjaldarinnar og lýkur 1989 þegar kommúnisminn fellur.

Þegar kemur að því að rifja upp fyrri heimstyrjöldina skulum við hugsa um ungu mennina sem voru sendir í stríðið í miljónatali. Hírðust í forinni í skotgröfum Evrópu, voru sendir upp úr gröfunum undir dynjandi skothríð, máttu þola árásir með eiturgasi, horfa á félaga sína deyja í gaddavírnum – eða bíða bana sjálfir.

Því miður er það svo að í mörgum borgum Evrópu eru minnismerki um hershöfðingjana og stjórnmálamennina sem sendu unga menn í þennan hildarleik. Ég verð að viðurkenna að þegar ég sé slíkar styttur, eða götur sem ber nafn þeirra, langar mig alltaf að hrækja.
Það er búið að skjóta hann!

Þórður yfirkennari kom inn, náfölur.

Það er búið að skjóta hann!

Skjóta hvern? spurði skólastjórinn kuldalega.

Kennedy forseta.

Í sama vetfangi fylltist kennarastofan af kennurum sem voru að ljúka kennslu og fréttin laust þá hvern af öðrum. Allir söfnuðust kringum útvarpstækið. „Hvað verður um Jacqueline og börnin?“ spurði skólastjórinn hrærður. Sumir spáðu heimsendi. Þeir læddust út.

– Pétur Gunnarsson, Punktur punktur komma strik, 1976.
Þétting byggðar eða áfrahaldandi úthverfavæðing

Nýr framboðslisti Framsóknar í borginni virðist ætla að setja sig upp á móti aðalskipulaginu sem verið er að samþykkja endanlega í borgarstjórninni.

Eitt af því sem hefur komið frá frambjóðendum er að skipuleggja þurfi borgina þannig að búseta nálægt vinnustað sé raunhæfur möguleiki.

En það er auðvitað þetta sem verið er að gera í nýja skipulaginu – staðreyndin er sú að störfin leita inn í borgina þar sem hún er þéttari, ekki út í úthverfin.

Þetta er ósköp einfalt. Helsti uppgangurinn er ferðamennsku og svokölluðum skapandi greinum.

Ferðamenn leita í miðborgir, ekki úthverfi. Störfin vegna þeirra skapast þar. Þar eru hótelin, veitingahúsin, ferðaþjónustufyrirtækin.

Skapandi greinarnar vilja líka vera nálægt miðju – þetta er ekki eins og bílaverkstæði og iðnfyrirtæki sem eru í útjaðrinum. CCP er úti á Granda. Hið nýja leikjafyrirtæki Plain Vanilla er á Laugaveginum. Íslensk erfðagreining er í Vatnsmýri og þar mun rísa stórbygging lyfjafyrirtækisins Alvogen.

Stóru skólarnir eru líka í vesturborginni – þar er Háskólinn, sem er stærsti vinnustaður Íslands, og heldur áfram að vaxa. Og Háskólinn í Reykjavík. Áform hafa svo verið um að reisa nýbyggingar Landspítalans við Hringbrautina – skiptar skoðanir eru um þá framkvæmd en enginn hefur þó viljað taka af skarið og hætta við þau áform. Þessar fyrirætlanir voru reyndar mjög nátengdar Framsóknarflokknum um langa hríð, í tíð heilbrigðisráðherra úr þeim flokki.

Sumir virðast lifa í þeirri órakenndu hugmynd að gatnakerfið í Reykjavík sé sprungið og þoli ekki þetta álag. Gatnakerfið er þó risastórt miðað við það sem gerist í borgum af þessari stærð. Það þekkist varla neins staðar í heimnum að fólk tefjist ekki aðeins í umferð á álagstímum og raunar ekki fært að koma upp slíku gatnakerfi. Til þess yrði einfaldlega að halda áfram að þenja það út í hið óendanlega.

Þétting byggðar er nauðsynleg og nútímaleg. Það er ekki þar með sagt að sé verið að bregðast úthverfunum, eins og stundum er látið í veðri vaka. Mestur krafturinn í langan tíma hefur farið í uppbyggingu úthverfa, vegi fyrir þau og þjónustu þar. Það er býsna dýrt dæmi. Nú eru uppi önnur viðhorf. Það er heldur ekki eins og hafi mikill kraftur í uppbyggingu þjónustu innan Elliðaáa, því fer fjarri.

Það er líka eðli úthverfauppbyggingar að þegar rísa ný úthverfi, enn utar en þau gömlu, minnkar þjónustan í þeim eldri. Börnunum fækkar og þá þarf að byggja nýja skóla – nema komi til sameiningar skóla sem er alltaf óvinsæl. Með þessum hætti er sífellt verið að leggja í nýjar fjárfestingar, sem svo aftur nýtast illa. Ég skrifaði snemma í haust um Hafnarfjörð þar sem eru lýsandi dæmi um þetta.
Hvað þéna þeir sem vilja ekki að alþýðan krefjist hærra kaups?

Ingimar Karl Helgason skoðar fólkið í stjórn Samtaka atvinnulífsins sem vill að íslensk alþýða stilli sig í launakröfum – og heldur því jafnframt fram að verðbólga sé henni að kenna.

Ingimar athugar hvað þetta fólk hefur í kaup – niðurstaðan er nokkuð athyglisverð. Formaður SA er með 3,5 milljónir á mánuði samkvæmt þessu.
Vandræðalegar auglýsingar SA

Auglýsingaherferð Samtaka atvinnulífsins er sérlega misráðin og til þess eins fallin að hleypa illu blóði í launafólk.

Það er ekki hægt að segja íslenskum launþegum að kaup þeirra sé vandamál og að verðbólgan sé þeim að kenna.

Kannski hafa sumir gullfiskaminni, en það er samt ekki hægt að breiða yfir gengishrun krónunnar og kjaraskerðinguna sem henni fylgdi.

Ein afleiðing þess er að að einkaneysla á Íslandi er of lítil – eins og margsinnis hefur verið nefnt. Hún eykst ekki nema launafólk hafi meira fé milli handanna og það geti horft fram á betri og stöðugri tíð.

Það getur verið að slíkt sé ómögulegt með íslensku krónunni. Hún er uppspretta óstöðugleika. Hún mun aftur taka dýfur – og þá verður aftur verðbólga og forsendubrestur.

Þetta vita þeir vel hjá Samtökum atvinnulífsins og þess virka auglýsingarnar falskar og óheiðarlegar. Þetta er afspyrnu vont pr.
Fordild Alþingis

Ég hef áður gert að umræðuefni frekju Alþingis gagnvart skipulagsmálum í miðbænum.

Skýringarnar eru held ég ekki mjög flóknar. Forseti Alþingis er eins konar ráðherraígildi. Hann hefur samt sáralítið að sýsla – kraftar síðustu forseta hafa einkum farið í að þenja út starfsemi þingsins. Þannig hefur orkan farið í alls kyns bygginga- og skipulagssýsl – á sama tíma og virðing Alþingis hefur verið í algjöru lágmarki.

Forsetarnir hafa lítið gert til að bregðast við því. Hin efnislega sýnd er þeim hugleiknari en hin pólitíska reynd.

En forsetarnir vilja setja mark sitt á eitthvað – og það virðist helst vera mælt í skrifstofuhaldi og húsakosti.

Nú vill forsætisnefnd Alþingis hnekkja skipulagsvaldi Reykjavíkur á svokölluðum Landsímareit. Þeim sem þar sitja finnst ekki nógu fínt að fá þangað hótel. Tíðkast nú hin breiðu spjótin, borgin á meira að segja að hafa brotið stjórnarskrána.

Samt er það svo að rétt hjá Alþingi er annað hótel, Hótel Borg, hið elsta í bænum. Bak við á Kirkjutorgi er komið hótel sem nefnist Kvosin.

En Alþingi hefur ekki verið aðgerðalaust – skrifstofur þess teygja sig út um allan miðbæinn, um nánast alla norðurhlið Aðalstrætis, yfir í gamla Moggahúsið, um Kirkjustræti og Vonarstræti.

Reyndar er þetta tímabundið ástand, því á vef Framkvæmdasýslu ríkisins má kynnast miklum byggingaáætlunum. Til að rýma fyrir þeim var til dæmis fært hús úr Vonarstræti yfir í Tjarnargötu. Þetta hefur tafist aðeins, kannski vegna ástandsins í efnahagsmálunum.

Síðasta forseta þingsins, Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur, var svo mikið niðri fyrir vegna þessa að hún vildi taka mestallt skipulagsvald í Miðborginni undir Alþingi.

En fyrstu orðin sem manni dettur í hug þegar maður heyrir af þessu eru: Fordild, snobb, hégómi.
Óvænt hjá Framsókn

Óskar Bergsson kemur aftur í borgarpólitíkina – sem fyrsti maður á lista Framsóknarflokksins. Óskar hefur varið mörgum árum í borgarpólitíkina, fyrst á tíma R-listans og svo sem formaður borgarráðs á tíma samstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknar í borginni 2008 til 2010.

Í öðru sæti er Guðrún Bryndís Karlsdóttir, en hún hefur vakið athygli fyrir harða baráttu gegn byggingu nýs Landspítala. Guðrún Bryndís starfaði um tíma í flokki Hægri grænna.

Nokkuð kom þessi uppstilling á óvart. Það er ekki nema 22. nóvember, líklega verða bæjar- og sveitarstjórnakosningar 31. maí á næsta ári.

Þangað til er meira en hálft ár. Það ætti semsagt að vera nógur tími til að raða á lista. Það væri forvitnilegt að vita hvað fór fram bak við tjöldin áður en framboðslistinn var settur saman. Á það hefur verið bent að Óskari hafi sjaldan vegnað vel í kosningum eða prófkjörum.

En nú er Framsókn semsagt komin með sitt framboð og Sjálfstæðisflokkurinn búinn að halda prófkjör. Uppi eru vangaveltur um að listinn sem kom út úr því kunni að breytast en í rauninni verður varla séð að neinum verði hnikað úr þremur efstu sætunum þar, nema kannski Júlíusi Vífli Ingvarssyni.

Það verður svo að segjast eins og er að það er ekkert sérstakt nýnæmi að lista Framsóknar. Óskar Bergsson segist vilja tryggja flugvöllinn í sessi – á sínum tíma vildi hann færa völlinn.

Nú er komið að Samfylkingu, Vinstri grænum og Bjartri framtíð. Þessir flokkar stilla varla upp fyrr en eftir áramótin. Það er ekki slæmt fyrir þá að ríkisstjórnarflokkarnir séu búnir að sýna á spilin. Líklegt er að Dagur B. Eggertsson og Hjálmar Sveinsson haldi áfram hjá Samfylkingu – það er spurning með Oddnýju Sturludóttur – en Björt framtíð hlýtur að vera að leita að nýju og fersku borgarstjóraefni. Það fer ekki hver sem er í fötin af Jóni Gnarr.
Fasistaslagorð á leik Íslands og Króatíu

Fótboltinn hefur skínar skuggahliðar, og þær birtast ekki endilega í því að fótboltamenn láti senda sér bjór upp á herbergi, heldur í því hvernig hann spilar á þjóðrembu og þjóðernisöfgar.

Einn leikmaður króatíska landsliðsins, varnarmaðurinn Josip Simunic, sendi áhorfendum heldur ógeðfellda kveðju eftir leikinn á móti Íslendingum.

Hann kallaði Za dom, sem þýðir Fyrir ættlandið, en það var slagorð Ustase-hreyfingarinnar sem stjórnaði Króatíu í heimstyrjöldinni síðari. Ustase var fasistaflokkur.

Þá voru Króatar bandamenn Þjóðverja, en Ustase-liðar þóttu ganga svo langt í morðum, glæpaverkum og þjóðernishreinsunum og jafnvel Þjóðverjunum blöskraði.

Um glæpaverk Ustase má fræðast hér. Þau eru harla viðurstyggileg. Og ljótt að kaþólska kirkjan var með í spilinu.
Davíð Oddsson þyrfti að skrifa um Eið – til að toppa Albert

Ég man fyrir mörgum árum að Eiður Smári Guðjohnsen var að spila með KR. Þá hafði hann átt í meiðslum og var talsvert of þungur. Hann hafði verið mikið efni, en margir héldu á þessum tíma að ferli hans væri lokið.

En það reyndist vera allt öðruvísi. Hann fór til Bolton og þaðan til Chelsea þar sem hann varð einn aðalmaðurinn í stjörnum prýddu liði. Varð Englandsmeistari með liðinu. Fór síðan til Barcelona og varð þar Spánarmeistari og Evrópumeistari.

Enginn íslenskur leikmaður á svona glæsilegan feril – og þess er sjálfsagt langt að bíða að einhvern nái því.

Það er nokkuð samdóma álit að Eiður sé besti íslenski fótboltamaðurinn frá upphafi. Og hann á stað í hjarta íþróttaunnenda á Íslandi – það sýna viðbrögðin við því þegar hann kvaddi íslenska landsliðið í gær.

Mig langar samt að nefna Albert Guðmundsson. Þegar ég var strákur var hann mestur íslenskra fótboltamanna. Það var talað um feril hans af lotningu. Hann fór til útlanda og spilaði sem atvinnumaður löngu áður en slíkt fór að tíðkast að ráði. Albert lék með Glasgow Rangers, Arsenal, AC Milan, Racing Paris og FC Nancy. Hann var talinn einn besti knattspyrnumaður Evrópu á árunum eftir stríð. Ferillinn var ekki sérlega langur, hann hætti þegar hann var 31 árs, fór heim og varð seinna stjórnmálamaður.

Albert sýndi stundum knattleikni sína eftir hann var kominn heim, var þá með stóra ístru, en gat gert ótrúlega hluti með boltann. Frægt var þegar hann setti hann með fætinum ofan í eina körfuna í Laugardalshöllinni.

Í annálum franskrar knattspyrnusögu er getið um frægt mark sem Albert skoraði með ótrúlegum hætti. Hann hafði æft fimleika áður en hann fór út í fótboltann. Í íþróttadagblaðinu LÉquipe mátti lesa að þetta væri eiginlega ekki hægt. En Albert mætti í jakkafötum á skrifstofu blaðsins og sýndi sama bragðið.

Albert var í úrvalsliði sem lék í Brasilíu 1950. Frá þessu er meðal annars sagt í bók sem Jónas Jónsson frá Hriflu skrifaði um Albert. Það er stórmerkilegt rit – skrifað af manni sem hafði ekkert vit á knattspyrnu en var einn áhrifamesti stjórnmálamaður Íslandssögunnar. Lýsingarnar virka mjög framandlega miðað við nútíma íþróttafréttir eins og sjá má hér á Lemúrnum.

Ég las þessa bók sem strákur, ekki einu sinni, heldur oft.

Því verður ekki neitað að það er ákveðinn toppur fyrir fótboltamann að láta Jónas frá Hriflu skrifa um sig bók.

Eiður toppar það varla – nema þá að Davíð Oddsson skrifi bókina um hann.
Ekki hægt að vera með eða á móti

Ég held það sé dálítill misskilningur hjá Stefáni Ólafssyni að mikil andstaða sé við skuldalækkanir.

Miklu frekar má segja að þetta sé skortur á upplýsingum. Menn vita einfaldlega ekki hvernig skuldalækkanirnar eiga að fara fram.

Lengi var talað um að þessir peningar yrðu teknir af erlendum kröfuhöfum bankanna – sú leið virðist ekki vera fær núorðið.

Eða það skilst manni.

Þess vegna bíður fólk spennt eftir niðurstöðum starfshóps um skuldalækkanirnar – fyrr er eiginlega ekki hægt að vera á með eða móti.

Spurningarnar eru hvaða áhrif þetta hefur á stöðu ríkissjóðs, Íbúðalánasjóðs og lífeyrissjóða, hver verða almenn efnahagsáhrif, hverjir njóta skuldalækkana og hversu miklar þær verða? Hvernig á að reikna inn í sem gripið var til á síðasta kjörtímabili? Og hvað með þá sem hafa verið að ströggla við að kaupa húsnæði eða leigja eftir hrun?

Þarna er fjölmörgu ósvarað – það er einfaldlega ekki hægt að vera með eða á móti fyrr en meiri vitneskja fæst um framkvæmdina.

Nú get ég alveg játað að ég er í þeim hópi sem gæti fengið skuldalækkun. Við keyptum íbúð á versta tíma, árið 2007. Borguðum út í henni, það fé brann upp í hruninu. Eftir standa verðtryggðar skuldir sem nema um það bil því sem mögulegt væri að selja íbúðina á. Við fengjum varla neitt umfram það, þótt íbúðaverð hafi verið að hækka. Fórum samt hina svokölluðu 110 prósenta leið. Staðan væri auðvitað verri án hennar.

Ekki slægi ég hendinni á móti því að skuldir mínar lækkuðu. En það getur líka verið að hægt sé að gera eitthvað skynsamlegra við peningana. Óvissan er enn svo mikil að ég get ekki metið það.
Kamban, höfnin, Útkall

Í Kiljunni í kvöld verður fjallað um Kamban, það er ný ævisaga rithöfundarins Guðmundar Kamban eftir Svein Einarsson. Í bókinni er meðal annars leitað skýringa á því þegar Kamban var myrtur af ungum dönskum andspyrnumanni í lok heimstyrjaldarinnar síðari. Var hann nasisti eða kannski bara tækifærissinni?

Við fjöllum um nýtt verk eftir Guðjón Friðriksson sem heitir Hér heilsast skipin. Þar er í tveimur ríkulega myndskreyttum bindum sögð saga hafnanna við Faxaflóa.

Við segjum frá nýjustu útkallsbók Óttars Sveinssonar en þar skrifar hann um þegar mæðgin féllu í sprungu á Langjökli 2010 og Stígandaslysið 1967 þar sem skipbrotsmenn hröktust í marga daga um norðurhöf, sambandslausir við umheiminn.

Eva Rún Snorradóttir flytur kvæði úr bókinni Heimsendir fylgir þér alla ævi.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Sæmd eftir Guðmund Andra Thorsson og Látið síga piltar eftir Óskar Magnússon.
Forsetinn og landsliðið

Eftir leikinn í gær hafa spunnist umræður um hversu gott það er að fyrirfólk mæti rétt fyrir stórleiki og fari að taka þátt.

Líklega skiptir þetta ekki miklu máli, en getur þó haft áhrif á einbeitinguna.

Þetta verður þó að teljast ein af fréttamyndum ársins. Svipbrigðin eru óborganleg.

Landsliðsmaðurinn til vinstri en eins og hann hafi misst lyst á matnum og sá til hægri er hugsi á svipinn.

En Ólafur Ragnar virðist vera í miðri sögu.
Sjálfstæðisflokkurinn – íhald og frjálslyndir

Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir ætlar ekki að taka sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórnarkosningunum. Það kemur ekki sérlega mikið á óvart eftir útkomu hennar í prófkjörinu á laugardag.

Það er hins vegar missir fyrir flokkinn að Þorbjörg sé ekki á listanum, hún er frjálslynd stjórnmálakona sem höfðar til margra sem hrífast kannski ekki endilega af körlunum þremur sem leiða listann.

Sjálfstæðisflokkurinn er raunar sérlega ósamstæður um þessar mundir. Í upphafi var hann stofnaður upp úr Íhaldsflokknum og Frjálslynda flokknum – ef til vill má segja að þær meginlínur einkenni flokkinn nú.

Íhaldsmennirnir hafa verið ofan á – hinir frjálslyndu eru lúpulegir og láta lítt að sér kveða. Það er helst að þeir huggi sig við Kögunarhól Þorsteins Pálssonar í Fréttablaðinu.

Það flækir svo málin hversu mikil ítök ritstjóri Morgunblaðsins hefur í hugum flokkmanna. Þeir lesa leiðara Morgunblaðins á hverjum degi. Forysta flokksins óttast hann og ekki að ástæðulausu. Hann fór illa með hana í Icesavemálinu.

Halldór Halldórsson, sveitarstjórnarmaðurinn margreyndi, sem sigraði í prófkjörinu fær heldur kaldar kveðjur úr Hádegismóum. Það er beinlínis hraunað yfir Halldór enda hefur hann afstöðu sem gengur glæpi næst á þeim bæ:

„Frambjóðandinn sem hlaut efsta sætið í prófkjörinu, með mjög ósannfærandi útkomu, kemur úr hópi áköfustu áhugamanna um að koma Íslandi í ESB, hvað sem tautar og raular. Sá hópur er mjög fámennur í Sjálfstæðisflokknum. Prófkjörið er því flokknum gagnslítið, eins og fyrr sagði.“