Gömlu bíóin

Á hinni frábæru Facebook-síðu Gamlar ljósmyndir hefur fólk verið að rifja upp gömlu kvikmyndahúsin. Þau voru fleiri og dreifðari en nú er, þetta var fyrir tíma fjölsalabíóanna sem byltu öllu. Mestallt myndefnið hérna er af síðunni, ég vona að þeir sem hafa birt myndir þarna fyrirgefi mér að hafa tekið þetta saman á einn stað með þessum hætti.

Nýja bíó. Salarkynnin voru einkar glæsileg, sérstaklega anddyrið með speglum og flúri. Þarna var framinn algjör glæpur þegar húsinu var breytt í skemmtistað, innréttingarnar rifnar út og allt málað meira og minna svart. Af myndum sem ég sá þarna kemur French Connection fyrst upp í hugann.

Hafnarbíó. Þarna sá ég meðal annars myndina Willard sem fjallaði um ungan sérlundaðan mann sem vingaðist við rottu. Svo kom babb í bátinn, rottunum fjölgaði og hann missti stjórn á þeim. Á endanum átu þær Willard. Það var vinsælt að fara með stúlkur á deit á hryllingsmyndir í Hafnarbíói, enda var talið að þær yrðu meðfærilegri undir hryllingnum. Ég er ekki viss um að þetta hafi verið rétt – því sjálfur var ég yfirleitt hræddastur.

Þetta er líklega frægasta myndin sem var sýnd í Hafnarbíó, Táknmál ástarinnar, fræðslumynd, en þótti djörf. Sagt var að þar mætti sjá alvöru samfarir. Siðgæðispostular höfðu sig mjög í frammi og fóru fremst í flokki Kristján Albertsson og Freymóður Jóhannsson. Var sagt að myndin væri „svívirðilegt tilræði gegn íslensku þjóðarheilbrigði“. Málfundur var haldinn um myndina og var meðal annarra í pallborði Jón Steinar Gunnlaugsson, þá stúdent. Hann talaði máli frjálsræðis.

Austurbæjarbíó. Þarna var mjög líflegur markaður með hasarblöð á þrjúsýningum og hrikalegur eltingaleikur milli sætanna. Foreldrar mínir vildu ekki að ég læsi hasarblöð og földu hið eina sem ég eignaðist. Það var uppi í skáp en ég gat ekki náð til þess.

Stjörnubíó brann og var endurbyggt. Fyrir brunann voru þar áhorfendasvalir. Drengir sem fóru úr Vesturbænum í Stjörnubíó höfðu vara á sér því sagt var að Grettisgötugengið héldi til á svölunum og sætti færis að hrækja í hausinn á manni eða jafnvel láta kókflöskur detta.

Tripolibíó. Nafnið er óneitanlega flott. Það var vestur á Melum, nálægt Háskólanum. Bíóið lokaði 1962, svo þangað kom ég aldrei, en hér er auglýsing frá því, 11. september 1956.

Bíóin voru ótal mörg, það voru tvö kvikmyndahús í Hafnarfirði, Bæjarbíó og Hafnarfjarðarbíó. Ég man eftir að hafa farið í Kópavogsbíó með vinum mínum til að sjá kvikmyndina Catch 22.

Þessi mynd af Kópavogsbíói er af vef Kópavogs.

Tónabíó í Skipholti var mjög þægilegt og sýndi úrvalsmyndir, James Bond og Woody Allen. Gamla bíó var með myndir frá MGM, en sætin þar voru fjarska óþægileg. Í Tjarnarbíói voru líka kvikmyndasýningar – og síðar sýningar í hinum rómaða kvikmyndaklúbbi Fjalakettinum.

En svo var auðvitað drottning bíóanna, Háskólabíó. Það var engu líkt að koma inn í stóra salinn þar, finna þessa sérstöku lykt sem var þar, velja sér sæti og sjá mynd á breiðtjaldi í litum og cinemascope. Það er mikil synd að ekki skuli lengur sýndar kvikmyndir í hinum eina og sanna sal í Háskólabíói – bara í sölum sem líta út eins og kennslustofur.

(Ég þakka Birnu Guðmundsdóttur, Sigurbjörgu Sveinbjörnsdóttur, Kristjáni Hoffmann og Kristjáni Einvarði Karlssyni sérstaklega fyrir myndir og fróðleik .)