arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Varla aðför að Ólafi

Það er dálítið bratt hjá Sigrúnu Magnúsdóttur að tala um „aðför“ að forsetanum þótt Steingrímur og Össur skrifi um hann í bókum.

Það hefur ekki dulist neinum að í langan tíma hafa verið átök milli forsetans og stjórnmálamanna, þau hófust þegar hann neitaði að skrifa undir fjölmiðlalögin 2004. Mögnuðust svo upp í tíð síðustu ríkisstjórnar.

Í raun er alltaf tekist á um sama hlutinn, valdsvið forsetans. Þetta sem Ólafur Ragnar hefur markvisst verið að færa út síðan hann tók við embætti – einkum þó síðasta áratuginn.

Muna menn kannski ekki eftir því að Ólafur Ragnar var skammaður fyrir að tjá sig um vegi á Vestfjörðum fyrst eftir að hann tók við embætti 1996? Það þóttu of mikil pólitísk afskipti af hálfu forseta.

Nú er önnur tíð, það má færa rök fyrir því að forsetinn stjórni utanríkisstefnu þjóðarinnar.

Því er óhjákvæmilegt að verði árekstrar milli hans og stjórnmálamanna. Það hefur þó verið friður undanfarið, enda má segja að Ólafur njóti skjóls af sínum gamla flokki, Framsókn.

Ólafur færði Sigmundi Davíð stjórnarmyndunarumboðið í vor. Sigmundur er honum þakklátur fyrir það. Og það er spurning hvað þarf að ganga á til að Ólafur fari að setja út á núverandi ríkisstjórn – eins og hann var ódeigur við að gera við þá síðustu.

Framsóknarflokkurinn mun ekki taka í mál að neitt verði aðhafst sem þrengir að forsetanum. Sjálfstæðisflokkurinn vill hins vegar gjarnan fara í slíkan leiðangur, en lætur kyrrt liggja – að svo stöddu.
Flug 401 – Loftleiðir

Óborganlegar myndir. Flug Loftleiða til New York, þetta er líklega seint á sjöunda áratugnum eða snemma á þeim áttunda. Það vantar upplýsingar.

Þetta var á tímanum þegar Loftleiðir voru draumafyrirtæki í huga Íslendinga, upphófst af rammleik flugmanna sem stafaði ævintýraljómi af.

Það flaug til Bandaríkjanna og til Lúxemborg, var vinsælt meðal ungs fólks sem vildi komast yfir hafið. Ég hef hitt mikið af Bandaríkjamönnum af baby boomers-kynslóðinni sem flugu með Loftleiðum – Bill Clinton mun hafa verið einn þeirra.

Seinna komu Flugleiðir til skjalanna og svo Icelandair – sagan um hvernig farið var með Loftleiðir er ekki sérlega falleg. Þar kom við sögu fyrirbæri sem hefur verið kallað Kolkrabbinn. En það er ennþá birta yfir þessu félagi.
Ef allur ísinn bráðnaði…

Hér eru mikil katastrófufræði sem er forvitnilegt að velta fyrir sér.

Hvað ef allur ís á jörðinni bráðnaði?

National Geographic setur þetta upp á kortum. Sjávarborð hefur þá hækkað um 216 fet, samkvæmt tímaritinu.

Við sjáum hvernig strandlínur hafa breyst. Danmörk er horfin, sem og Flórida og stórir hlutar af austurströnd Bandaríkjanna. Í Egyptalandi heyra Alexandría og Kairó sögunni til, Bangladesh er komið undir vatn og strandlengja Indlands. Ef við skoðum Ísland, þá er Suðurlandsundirlendið horfið.

Það má svo deila um hversu líklegt er að þetta gerist. Við lifum nú á hlýskeiði milli ísalda – fyrir 20 þúsund árum náði heimskautajökull til New York, eins og segir National Geographic. En hvað fer hlýnun jarðar vegna gróðurhúsaáhrifa langt með að breyta því?

Á þessu korti frá National Geographic sjáum við að Danmörk er horfin, sem og Holland, mikið af austurströnd Englands, strönd Frakklands við Biskayaflóa, mikið af strönd Eystrasaltsins – og Suðurlandsundirlendið á Íslandi.
Rómantískir Kraftwerk

Fór á Kraftwerk í gærkvöldi – það var mjög skemmtilegt spil tóna og mynda.

En það sem sló mig mest var hvað þessi gamla vestur-þýska raftónlistarsveit er rómantísk.

Þarna er fjallað um framtíðarsýn eins og hún var á áttunda áratugnum. Það eru hraðlestir, gírahjól, hraðbrautir þar sem aka um Mercedes Benz bifreiðar og Volkswagen. Samskiptamátinn er aðallega útvarpið.

Maðurinn, hugarafl hans og vöðvar, mynda eina heild með tækninni. Tölvurnar sem eru sýndar eru gamaldags – þetta er heimur fyrir Facebook, farsíma og internetið – allan þann glundroða.

Með þessu er sungið í gegnum tölvu einhvers konar evró-babl. Orð eins og aero-dynamik, autobahn, en tónlistarmennirnir standa kyrrir á sviðinu á stöðvum sínum, í búningum eins og úr Star Trek.

Afar skemmtilegt – og innilega rómantískt.
Getur 320 þúsund manna þjóð…?

Hallgrímur Helgason birtir þennan mjög svo umhugsunarverða texta á Facebook-síðu sinni:

Getur 320 þúsund manna þjóð verið með eigið tungumál?

Getur 320 þúsund manna þjóð verið með eigin sjónvarpsrekstur?

Getur 320 þúsund manna þjóð verið með eigin listaháskóla?

Getur 320 þúsund manna þjóð búið til megastjörnu?

Getur 320 þúsund manna þjóð búið til aðra poppstjörnu?

Getur 320 þúsund manna þjóð búið til enn fleiri poppstjörnur?

Getur 320 þúsund manna þjóð framleitt bíómyndir?

Getur 320 þúsund manna þjóð framleitt teiknimyndir?

Getur 320 þúsund manna þjóð framleitt tölvuleiki?

Getur 320 þúsund manna þjóð rekið eigið flugfélag?

Getur 320 þúsund manna þjóð rekið jafnvel annað flugfélag?

Getur 320 þúsund manna þjóð verið með eigin háskóla?

Getur 320 þúsund manna þjóð átt Nóbelsverðlaunahafa?

Getur 320 þúsund manna þjóð átt heilan sagnaarf?

Getur 320 þúsund manna þjóð átt sitt eigið bókmenntaform?

Getur 320 þúsund manna þjóð átt 20 alþjóðlega rithöfunda?

Getur 320 þúsund manna þjóð selt yfir milljón bækur?

Getur 320 þúsund manna þjóð tekið á móti milljón ferðamönnum?

Getur 320 þúsund manna þjóð unnið Ólympíusilfur í handbolta?

Getur 320 þúsund manna þjóð átt stærsta gjaldþrot sögunnar?

Getur 320 þúsund manna þjóð sigrað Breta í þorskastríði?

Getur 320 þúsund manna þjóð farið á HM í fótbolta?

Getur 320 þúsund manna þjóð verið sjálfstæð?
Sá sem segir sannleikann fremur ekki glæp

Í Þýskalandi eykst mjög þrýstingur á að bjóða Edward Snowden hæli. Áhrifamenn í flokki Merkels kanslara eru meðal þeirra sem hvetja til þessa. Og það er forvitnilegt að sjá forsíðu nýjasta heftis hins áhrifamikla fréttatímarits Der Spiegel.

Kannski hefðum við Íslendingar átt að bjóða honum hingað meðan tækifæri var til – það er varla hægt að efast um það lengur að uppljóstranir Snowdens eru góðar og gagnlegar.

Fyrirsögnin er:

Hæli handa Snowden! Sá sem segir sannleikann fremur ekki glæp!
Að búa til internetið

Er hugsanlega hægt að rugla því saman að vera mikið á netinu við að hafa búið til netið?

Eins og lesa má hjá Birni Val Gíslasyni féllu þessi orð í Sunnudagsmorgni Gísla Marteins í gær – sá sem þau sagði var þingmaður Pírata, Helgi Hrafn Gunnarsson:

„Við sem erum í tölvubransanum og netbransanum við vitum þetta, við skiljum þetta, vegna þess að við vinnum við þetta, við bjuggum til internetið, við vitum hvernig það virkar …“
Nóvember, nóvember, nóvember

Maður skyldi ætla að nóvember verði tíðindamikill mánuður í pólitíkinni. Það hefur mikið verið horft til þessa mánaðar.

Ef ég skil rétt á að vera von á áliti frá tveimur sérfræðingahópum.

Annars vegar er það hópur um lækkun húsnæðislána – og hins vegar hópur um afnám verðtryggingar.

Þarna eru komin tvö helstu málin sem ríkisstjórnin var mynduð um, að minnsta kosti frá bæjardyrum Framsóknarmanna.

Og þeim hlýtur að vera nokkuð í mun að koma þessum málum áleiðis miðað við fylgishrun stjórnarinnar. Hún mælist með 46 prósenta fylgi, hefur misst 16 prósentustig síðan í kosningunum fyrir hálfu ári. Framsókn er komin niður í 14 prósent en Sjálfstæðisflokkurinn er með fylgi sitt úr kosningunum, 27 prósent – það þykir slakt á þeim bæ.

Tillögurnar frá starfshópunum þurfa helst að vera þannig að þær séu alvöru, þannig horfir málið við kjósendum. Að í þeim sé til greint hvernig, hvenær, hversu mikið – jú, og handa hverjum. En það getur verið erfitt að gefa skýr svör við því.

Af þessu tilefni má benda á kvæði eftir danska skáldið Henrik Nordbrandt sem nefnist Aaret har 16 maaneder. Það þarf enginn að óttast að skilja ekki dönskuna, þetta er frekar einfalt.
Endalok Facebook?

Nú sjáum við glitta í endalok Facebook. Á þessum tæknitímum sem við lifum á endist ekkert lengi.

Unga fólkið hverfur af Facebook, það kýs aðra samskiptamiðla, þar sem það getur verið út af fyrir sig. Foreldrar, ömmur og afar hafa tekið yfir Facebook.

Eins og ágætur vinur minn orðar það svo – á Facebook:

„Hvaða unglingar nenna að vera í sama teiti og foreldrar þeirra. Sem hafa af sinni alkunnu „ákveðni“ lagt FB undir sig.“

Við eldra fólkið getum svosem haldið áfram að vera á Facebook, þrasað þar eins og við eigum lífið að leysa. En á endanum munum við fara í humátt á eftir unga fólkinu.

Því þá verður Facebook hætt að vera hip og kúl – er það reyndar ekki lengur, þessi merkilegi vefur sem byrjaði sem eins konar stefnumótasíða í Harvard.

Svo er reyndar annað sem gæti spilað inn í. Eftir NSA-hneykslið og uppljóstranir Edwards Snowden er traust á Facebook í algjöru lágmarki.
Það sem Einstein óttaðist…

Eða hvað – er þetta ekki um það bil svona? Þarf kannski gagnbyltingu gegn tækninni?
Ríkisstjórnarminningar Össurar

Það er ýmislegt sem vekur forvitni í endurminningum Össurar Skarphéðinssonar frá árunum í síðustu ríkisstjórn. Það er betra að fá frásagnir um stjórnartíma ríkisstjórna meðan einhver hefur áhuga – sé það dregið of lengi er hætt við að áhuginn hafi farið mjög dvínandi.

Nú tek ég fram að ég hef ekki séð þessa bók, einungis lesið það sem er sagt frá í fjölmiðlum um hana.

Á Pressunni sé ég að í bókinni standi að Jóhanna og Steingrímur hafi haft í hótunum við Össur og Ögmund um stjórnarslit ef þeir greiddu ekki atkvæði á móti tillögu um að landsdómskærunni á hendur Geir Haarde yrði felld niður. Landsdómsmálið er ljótur blettur á þeim sem að því stóðu. Jóhanna greiddi atkvæði á móti því að Geir yrði dreginn fyrir landsdóm, en síðan greiddi hún atkvæði með því að tillögunni um afturköllun landsdómsákærunnar yrði vísað frá.

Hvað sem því líður er illt til þess að hugsa að baktjaldamakk hafi verið í gangi vegna landsdómsins. Össur segir að þá hafi allt logað innan ríkisstjórnarliðsins.

Svo er merkilegt að lesa eins og segir frá í Fréttablaðinu að Ólafur Ragnar Grímsson forseti hafi notað ríkisráðsfundi til að skamma ríkisstjórnina og vera í andstöðu við hluti eins og breytingar á Stjórnarráðinu og stjórnarskrárfrumvarpið. Það hefur heldur betur andað köldu milli hans og Jóhönnu og Steingríms.

Hvernig ætli andrúmsloftið verði á ríkisráðsfundum þessa kjörtímabils?
Frábært Airwaves

Iceland Airwaves hátíðin er ótrúlega vel heppnað dæmi. Mig minnir reyndar að vont veður hafi sett svip sinn á hátíðina í fyrra, en nú blómstrar hún í góðu veðri snemma vetrar. Björtu og lygnu.

Það er makalaust hversu margt er á seyði út um allan bæ – tónleikar og tónlistarflutningur sem eru á hinni eiginlegu dagskrá hátíðarinnar og utandagskrár.

Gestir Iceland Airwaves setja mikinn svip á bæinn þessa vikuna. Þetta er upp til hópa prútt fólk sem fyllir tónleikahús, veitingastaði og verslanir.

Sýnir ágætlega hvers menningin er megnug.
Frímerki á afmæli Moggans

Þetta var nákvæmlega það sem vantaði, frímerki á hundrað ára afmæli Moggans. Þeir eru fundvísir á tilefnin hjá Íslandspósti.

Reyndar vekur athygli að þetta frímerki hentar til notkunar fyrir póst innanlands, enda Mogginn hættur að líta á sig sem heimsblað eins og hann gerði á árum áður. Blaðið er í raun til mjög takmarkaðs brúks innanlands.
Margrét Pála: Seinkum skólunum og lofum þreyttum að sofa

Þetta eru orð í tíma töluð hjá Margréti Pálu Ólafsdóttur – sem veit lengra nefi sínu um skólastarf og börn. Við erum að láta krakkana okkar vakna of snemma á morgnana. Greinin birtist í Fréttatímanum í dag.
Er vit í stórfelldri tómatarækt á Íslandi?

Maður sér fréttir þar sem er sagt frá fyrirætlunum um að byggja risagróðurhús á Hellisheiði – og nú í Grindavík – til að hefja stórfellda framleiðslu á tómötum til útflutnings.

Nú ætla ég ekki að þykjast vera sérfræðingur í ylrækt, en maður er samt smá hugsi yfir þessu.

Kona mín hefur dvalið á Spáni undanfarna viku. Hún sagði mér að hún hefði farið í stórverslun þar sem tómatarnir kostuðu 1 evru kílóið. Þetta átti við um allar tegundir tómata, því úrvalið var býsna fjölbreytt – allir tómatar kostuðu 1 evru kílóið.

Ég velti fyrir mér hvort íslensk tómatarækt sem útheimtir stórar og nokkuð rammgerðar byggingar, raflýsingu og heitt vatn, geti keppt við þetta.

Í því sambandi má benda á þessa grein í Daily Mail þar sem er fjallað um hina stórfelldu grænmetisrækt á Suður-Spáni. Þetta er sólríkasta svæði í Evrópu. Gróðurhúsin eru úr plasti og það kostar ekki mikið að reisa þau. Vinnuaflið er svo nánast ókeypis, launin eru í hæsta lagi fimm þúsund krónur á dag – og mikið af starfsfólkinu ólöglegir innflytjendur frá Afríku sem hafa engan rétt.

Gróðurhús af þessu tagi halda áfram að breiðast út, segir í fréttinni. Myndirnar segja líka sína sögu.

Það væri nokkuð slysalegt ef við Íslendingar lentum í að fara að niðurgreiða tómata ofan í Evrópubúa. Nóg er nú samt.

Menn sem eru fróðir um ræktun hafa raunar sagt við mig að nær væri fyrir Íslendinga, ef þeir vilja rækta til útflutnings, að leggja áherslu á eitthvað sem er mun sérhæfðara, hefur minni markað en er dýrara. Wasabi-rætur voru nefndar, ég sel það ekki dýrar en ég keypti það – en austræn matargerð verður sífellt vinsælli og þar eru notaðar ýmsar jurtir sem aukin spurn er eftir.

Á Spáni er ekki skortur á ódýrum tómötum.
Hart leikið Skuggahverfi

Líklega er ekkert hverfi í Reykjavík sem hefur orðið niðurrifsfýsn jafn illilega að bráð og gamla Skuggahverfið.

Ég vann í blikksmiðju á Lindargötu þegar ég var unglingur, þá var þarna lágreist timburhúsabyggð.

Henni hefur nánast allri verið rutt burt og byggð í staðinn forljót háhýsi. Ljótust eru reyndar þau sem voru byggð fyrst við Skúlagötuna, með háum burstum. Þau eldast líka skelfing illa. Ég fór einu sinni þar um með frægum myndlistarmanni frá Frakklandi – það blikuðu tár á hvörmum mannsins yfir ljótleikanum og eyðileggingunni.

Hérna sjáum við litlar myndir sem sýna hvernig Skúlagatan leit út áður. Í lífrænu borgarskipulagi hefði byggðin náttúrlega verið byggð í kringum þessi hús – en, nei, tíðarandinn þá var að rífa þau.

Hér getur að líta Kveldúlfsskála, stuttu áður en hann var rifinn 1983. Fjær má sjá sláturhús SS.

Þetta er hús trésmiðjunnar Völundar. Að því er veruleg eftirsjá. Myndirnar eru fengnar af Facebook-síðunni 101Reykjavik.
Íslensk stjórnmál í óvæntu ljósi

Því verður varla neitað að þarna eru ýmsar hliðstæður, búturinn er úr kvikmynd frá 1955 sem nefnist Músin sem öskraði eða The Mouse That Roared.
Arfleifð Jóns og Besta flokksins í Reykjavík

Síðan í gær hefur verið talað þannig um Jón Gnarr að jaðrar við það sem hefur verið kallað persónudýrkun.

Pólitískir andstæðingar hans eiga ekkert svar við þessu.

Jón er afar snjall grínisti, ég held reyndar að hann hafi ákveðna snilligáfu á því sviði. Og það leika ekki margir eftir að leggja niður stjórnmálaafl sem hefur næstum 40 prósenta fylgi.

Hann hefur líka náð því að verða frægasti borgarstjóri Reykjavíkur fyrr og síðar. Það verður sjálfsagt ekki leikið eftir – borgarstjórar sem komu undan honum virka frekar dauflegir í þessum samanburði.

En svo má benda á nokkra hluti sem máski eru ekki alveg jafn skínandi.

Besti flokkurinn er ekki eiginleg stjórnmálahreyfing. Þetta er hópur vina, eða jafnvel klíka, sem heldur ekki opna fundi eða neitt slíkt. Það er ekki sérlega lýðræðislegt. Besti er miklu nær því að vera listrænn gjörningur en svar við kröfum um aukið lýðræði sem voru uppi eftir hrunið.

Stjórnunarstíll Jóns hefur að miklu leyti verið falinn í því að láta embættismenn um málin. Líklega hefur embættismannakerfið aldrei haft jafn mikil völd og á tíma hans.

Þeir hafa reyndar mikið til síns máls sem segja að Dagur B. Eggertsson hafi verið helsti stjórnandi borgarinnar undanfarin ár. Jón hefur verið táknmyndin, hann hefur veitt innblástur með framgöngu sinni, en Dagur hefur stjórnað – án þess þó að fá mikið kredit fyrir það.

Það er ágætt að minnast þessa og eins hins að í raun hefur ekki orðið nein sérstök breyting á stjórn borgarinnar. Besti flokkurinn hefur ekki verið sérstakt lýðræðis- eða byltingarafl, þótt hann hafi verið kosinn til valda á öldufaldi hrunsins. Það helsta sem hefur verið afrekað í hans tíð er líklega nýtt aðalskipulag, sem er býsna framsækið – en það er ekki síst verk manna eins og Dags B. og Gísla Marteins Baldurssonar.
Ósamhljómurinn milli Sigmundar og Bjarna

Fyrir utan brotthvarf Jóns Gnarr, er nú mest rætt um misvísandi yfirlýsingar Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar og Bjarna Benediktssonar varðandi erlenda kröfuhafa.

Sigmundur sagði í viðtali við Reuters í gær að samningarnir tækju nokkur ár. Bjarni Benediktsson sagði fyrir stuttu að hann vonaðist til að hægt yrði að ljúka samningunum næsta vor.

Menn velta fyrir sér hvernig standi á þessu misræmi.

Ein skýringin er sú að milli forsætisráðherrans og fjármálaráðherrans, leiðtoga ríkisstjórnarinnar, er ekki sérlega náið samband. Þannig er þessi ríkisstjórn ólík þeim sem komu næst á undan. Menn þykjast líka greina að milli forsætisráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins sé togstreita um hver eigi að fara með þessi mál.

Annar ásteytingarsteinn eru auðvitað kosningaloforð Sigmundar Davíðs um skuldaniðurfellingar. Þær hafa verið tengdar því að samið sé við kröfuhafana og fjármagni sem gengur af sé varið í skuldalækkun. Í nóvember er sagt að von sé á áliti hóps um skuldamálin sem er undir stjórn Sigurðar Hannessonar, sérstaks trúnaðarmanns forsætisráðherra. Það er spurning hvort eitthvað óvænt komi úr vinnu þessa hóps, en það er ljóst að Sjálfstæðismenn munu til dæmis ekki fallast á það sem er kallað „magnbundin íhlutun“.

Ef skuldaniðurfelling er ekki að ganga jafn hratt og lofað var, er auðvitað alltaf hægt að kenna erlendum kröfuhöfum um.

Staðan í pólitíkinni gerir málið ekki einfaldara. Fylgið hrynur nú af Framsóknarflokknum en Sjálfstæðisflokkurinn heldur sínu. Ef fylgi Framsóknar fer neðar verður ekki auðvelt fyrir flokkinn að leiða ríkisstjórn. Ef Framsóknarflokknum tekst ekki að standa við kosningaloforðin, er kannski betra fyrir flokkinn að hverfa einfaldlega úr stjórninni.

Framsóknarflokkurinn raunar meðvitaður um þetta. Ein ástæða þess að Gunnar Bragi Sveinsson keyrir svo hart á Evrópumálin er sú að meðan ennþá er opið fyrir ESB-umsókn gætu myndast gagnvegir milli Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar og Bjartrar framstíðar. Bjarna Benediktsson er ekkert að flýta sér að loka umsóknarferlinu. Hann hefur reyndar aldrei verið heitur, hvorki með eða á móti ESB, og það hentar honum ágætlega að hafa þetta opið. Framsóknarmenn vilja hins vegar loka glufunni sem fyrst.
Hetjan Snowden – stjórnlaust leynipukur

Það er algjörlega að koma í ljós að Edward Snowden ætti að fá að snúa aftur til Bandaríkjanna sem hetja.

Gott ef hann er ekki verðugur þess að fá heiðursmerki – eða skrúðgöngu fyrir sig á Broadway.

Uppljóstranir hans sýna að stjórnendur njósnaþjónusta hafa gjörsamlega gengið af göflunum. Þar er fremstur í flokki Keith Alexander, forstjóri NSA.

Þar á bæ voru menn að hlera allt og alla, nú kemur í ljós að páfinn var í þeim hópi. Uppljóstranir Snowdens birtast í virtum blöðum eins og Washington Post, það bendir ekki sérstaklega til þess að þær séu glæpsamlegar.

Það er alltaf varasamt þegar leyniþjónustur eru orðnar ríki í ríkinu – við þekkjum mörg dæmi þess.

Meira að segja Obama er hættur að verja þetta athæfi, hann þykist reyndar ekki hafa vitað um að NSA var að hlera erlenda þjóðarleiðtoga eins og Angelu Merkel. Og nú er forsetinn farinn að biðja NSA-menn um að hafa sig hæga.

En það er auðvitað spurning hvort þeir hlýða eða hvort leynipukrið sé orðið alveg stjórnlaust?

Hinn skuggalegi Keith Alexander, forstjóri NSA.
Jón hættir varla við að hætta

Einhvern veginn held ég að sé lítið hæft í fabúleringum um að Jón Gnarr vilji láta ganga á eftir sér um að hætta við að hætta í borgarstjórninni.

Það væri frekar úr karakter. Í rauninni er það ansi magnaður gjörningur, í ljósi þess sem á undan er gengið, og eftir kosningasigurinn mikla 2010, að leggja niður stjórnmálaafl sem er með næstum 40 prósenta fylgi.

Líklega er það nánast einstætt í veröldinni.

Jón er almennt mærður fyrir að hætta í pólitík áður en þarf að bera hann út. Í stjórnmálunum er það yfirleitt á hinn veginn.

Menn hafa verið að líkja þessu við Ólaf Ragnar Grímsson sem hætti vissulega við að hætta. En munurinn er sá að Ólafur Ragnar hefur eytt öllu lífi sínu í að sækjast eftir völdum. Þau eru hans ær og kýr. Í nýrri bók eftir Ólaf Hauk Símonarson, sem nefnist Skýjaglópur skrifar bréf, er bráðskemmtileg lýsing á Ólafi Ragnari og Baldri Óskarssyni í Glaumbæ þegar þeir voru ungir menn.

Þá var Ólafur strax byrjaður að klifra.

Jón fór hins vegar út í pólitíkina og það var partur af gríni sem stækkaði alveg óvænt. Þegar Besti flokkurinn kom fyrst fram um áramótin 2009/2010 bjuggust menn ekki við miklu. Inn í þetta spilaði náttúrlega ógeð á gömlu flokkunum eftir hrunið.

Nú mun fylgið dreifast upp á nýtt. Björt framtíð fær engin 37 prósent þótt hún bjóði fram. Og kannski á Sjálfstæðisflokkurinn betri von en áður, það verður væntanlega meira líf í kringum prófkjör hans um miðjan nóvember en ella. Það er meira í húfi. En um leið má minna á að Sjálfstæðisflokkurinn hefur aðeins stjórnað Reykjavík í tæplega tvö ár síðan 1994.
Mikið fylgi til skiptanna við brotthvarf Jóns Gnarr – nær Björt framtíð að gera sig gildandi í borginni?

Ef rétt er skilið ætlar Jón Gnarr ekki að gefa aftur kost á sér til setu í borgarstjórn.

Það er að sumu leyti smart – gjörningnum sem hófst í upphafi árs 2010 er hreinlega lokið. Hann heppnaðist fáránlega vel.

En Jón skilur eftir sig tómarúm. Án hans er Besti flokkurinn ekki neitt. Viðbúið er að aðrir meðlimir hópsins hætti líka.

Hins vegar má búast við því að Björt framtíð – sem varð að nokkru leyti til upp úr Besta flokknum – reyni að hasla sér völl í borgarstjórninni.

Með þokkalegum frambjóðendum á sá flokkur ágæta möguleika í borgarstjórnarkosningum. En flokkur sem fékk 8 prósent í alþingiskosningum mun seint ná hæðum Besta flokksins, þá þarf eitthvað mikið að koma til.

Um leið hlýtur að fara straumur um fulltrúa gömlu flokkanna sem eiga sæti í borgarstjórninni, Samfylkingar, Sjálfstæðisflokks og VG. Þarna er allt í einu möguleiki á að endurheimta fylgið sem Jón Gnarr hefur tekið.

Samkvæmt síðustu skoðanakönnun eru það 37 prósent, hvorki meira né minna. Meira en þriðji hver Reykvíkingur. Það er semsagt talsvert til skiptanna.

Jón Gnarr hrærði aldeilis upp í hlutunum. Nú er spurning hvernig þeir setjast aftur.
Mánasteinn, Kálfshamarsvík, Ferðin að miðju jarðar

Í Kiljunni í kvöld fjöllum við um nýja skáldsögu eftir Sjón sem nefnist Mánasteinn. Bókin gerist í Reykjavík 1918, á tíma Kötlugoss, spænsku veikinnar og fullveldis, en söguhetjan er ungur maður, hommi og bíófíkill.

Við förum norður í Kálfshamarsvík á Skaga. Þar stendur merkilegur viti og þar var einu sinni lítið sjávarþorp sem nú er með öllu horfið. Þetta er sögusvið nýrrar bókar eftir Ragnar Jónasson sem heitir Andköf.

Við fræðumst um nýja þýðingu á hinni sígildu sögu Ferðin til miðju jarðar eftir Jules Verne. Þýðandinn er Friðrik Rafnsson, en þetta er í fyrsta sinn að bókin er þýdd eftir frönsku frumútgáfunni. Eins og flestir vita gerist hluti bókarinnar á Íslandi, söguhetjurnar fara niður um gíginn á Snæfellsjökli í fótspor fræðimanns sem Verne nefnir Arne Saknussemm.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær nútkomnar bækur: Dísusögu eftir Vigdísi Grímsdóttur og Skýjaglópur skrifar bréf eftir Ólaf Hauk Símonarson.

En Bragi talar um Medúsu og græna hattinn sem Dagur setti upp.

Vitinn í Kálfshamarsvík er sérstæð og mögnuð bygging sem gnæfir upp úr auðninni.