arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Wer hat uns verraten…

Ég man þegar Oscar Lafontaine kom til Íslands í lok níunda áratugsins og var mikið fagnað af því fólki sem þá skipaði stjórnmálafélagið Birtingu. Ég er ekki viss um að margt af því myndi vilja kannast við Lafontaine núna. Margir hafa verið á ferðalagi síðan þá. Hann hefur færst til vinstri, það hefur færst til hægri. Nú virðist manni Lafontaine helst vera bandamaður Steingríms J. og félaga í VG, fremur en Árna Páls og Marðar.

Það er mikið fjallað um Lafontaine í fjölmiðlum í Þýskalandi. Það er kannski ekki furða – maðurinn er mjög litríkur. Hann er líka búinn að stofna stjórnmálaflokkinn Die Linke þar sem vinstriöfl úr gamla austrinu ná saman við vinstrimenn frá Vestur-Þýskalandi. Lafontaine – þessi forðum fjármálaráðherra Sósíaldemókrataflokksins – er varaformaður. En maður tekur líka eftir því að mörgum þykir Lafontaine vera hálfgerð skrípafígúra – hann sé ekki marktækur lengur.

Menn taka eftir því að málflutningur Lafontaine verður sífellt róttækari. Hann er meira að segja farinn að fara aðeins í taugarnar á nýju vinum sínum úr austrinu, Lothar Bisky og Gregor Gysi. Þeir vilja vera stofuhæfir – salonfähig. Láta sig jafnvel dreyma um að komast í ríkisstjórn í fyllingu tímans. Þá væntanlega með Sósíaldemökrötum sem Lafontaine, fyrrverandi formaður þess flokks, hatar nú meira en pestina. Die Welt segir að Lafontaine sé kominn lengra í austurátt en Bisky og Gysi. Hann vilji meiri ríkisforsjá en þeir, meira forsjárhyggjusamfélag.

Lafontaine hefur hrósað Hugo Chavez í Venesúela mikið – meðal annars fyrir að taka fjölmiðlana almennilegum tökum. Hann segir að það sé ekkert fjölmiðlafrelsi í Þýskalandi; tvö hundruð auðmenn ráði fjölmiðlunum þar.

Þá er það rifjað upp að til skamms tíma var Lafontaine dálkahöfundur í því víðlesna blaði Bild Zeitung, einu höfuðvígi Springerpressunnar. Fékk að sögn 3500 til 7000 evrur á mánuði fyrir skrifin. Þetta þykir nokkuð neyðarlegt.

Lafontaine þótti geysigóður ræðumaður í eina tíð. Nú er sagt að hljómurinn í ræðum hans sé holur og hvellur. Margir telja að það sem knýji hann fyrst og fremst áfram sé hatur á gömlu félögunum úr SDP, sérstaklega Gerhard Schröder sem setti hann af sem fjármálaráðherra árið 1999. Málflutningurinn lykti þá af gamla viðkvæðinu:

„Wer hat uns verraten, die Sosialdemokraten…“
Mávurinn horfinn

Þetta eru gleðifréttir eftir áralanga baráttu okkar Kára gegn þessum ófögnuði.

Við gátum varla gefið öndunum brauð í vor vegna ágangi mávsins. Börnin voru skelfingu lostin vegna ágangsins.

Líst vel á kenninguna um að mávurinn hafi farið til annars lands vegna ætisskorts. Hann er þó líklega búinn að éta andarvarpið þetta árið.

Ég er samt hræddur um að við séum ekki búnir að bíta úr nálinni með þetta – né heldur bandamaður okkar Gísli.
Vitleysa?

Í Bretlandi er mikil spenna fyrir síðustu Harry Potter bókinni sem kemur út á miðnætti í nótt – eða það held ég (ætla ekki að vera í biðröðinni). Það er samt ákveðin þversögn í því að búðirnar keppast við að lækka verðið á vöru sem er svona eftirsótt.

Væri ekki hægt að selja hana dýrt vegna mikillar eftirspurnar?

Stríðið stendur milli stórverslana og eiginlegra bókabúða. Stórverslanirnar auglýsa mikil tilboð á Harry Potter, bókabúðirnar neyðast til að fylgja eftir.

Og nú er svo komið að fjölmiðlarnir eru fullir af viðtölum við kvartandi bóksala sem segir að þeir muni selja þessa væntanlegu metsölubók á undirverði – þeir muni tapa peningum á því að selja hana.
Ekki góðgerðastarf

Við ættum kannski að fara að opna augu okkar fyrir því að menn sem reka stórfyrirtæki á Íslandi eru ekki í góðgerðabisness. Hvað varð um virðisaukaskattslækkunina sem átti að koma landsmönnum til góða? Og af hverju er aftur svona dýrt að fljúga til og frá landinu?

Eitt bjánalegasta viðkvæði sem maður heyrir hjá Íslendingum er að Bónus hafi bætt kjör þjóðarinnar meira en öll barátta verkalýðshreyfingarinnar. Semsagt að Bónus sé góðgerðastofnun – og þá væntanlega móðurfyrirtækið Baugur líka. Jóhannes er ágætur maður – en þetta er miklu flóknara en svo.

Samskonar lágvöruverðsverslanir hafa opnað út um allan hinn vestræna heim síðustu fimmtán árin. Alls staðar hafa þær náð sama tangarhaldi, alls staðar hafa áhrifin á vöruverðið verið hin sömu. Í Bandaríkjunum heitir þetta Wal Mart, í Þýskalandi Aldi, í Bretlandi Tesco.

Stöðugt meiri kröfur um lágt verð hafa líka sínar afleiðingar. Reglan í þessu viðskiptaferli virðist vera sú að einungis tveir aðilar megi hagnast: Eigendur stórverslananna sem græða á tá og fingri, deila og drottna yfir markaðnum, og að vissu leyti neytandinn sem vill borga lágt verð.

En hver er fórnarkostnaðurinn við þetta? Framleiðendurnir fá sífellt minna í sinn hlut. Framleiðslan er færð til landa þar sem laun eru á því stigi að við myndum kalla það þrældóm. Bændur fá líka minna fyrir afurðir sínar – ávexti, grænmeti, korn. Ekki síst hefur athyglin beinst að hlutskipti kaffibænda í Afríku.

Litli maðurinn getur ekki keppt við þetta. Smábændur þjást í þessu kerfi, stétt smákaupmanna og smáeigenda deyr út. Í Bretlandi eiga stórar keðjur hérumbil allt. Maður er sér sömu þróun á Íslandi.

Þetta er líka mjög óumhverfisvænt. Vörur eru fluttar langa leið, jafnvel milli heimsálfa – borgararnir þurfa líka að stunda mikinn akstur til að afla sér aðfanga. Vörurnar verða um margt vafasamari. Til marks um það þarf maður aðeins að kynna sér hvernig staðið er að fjöldaframleiðslu kjúklinga. Sá iðnaður er hreinræktað ógeð.

Það er oftlega rætt um að nauðsynlegt sé að frelsisvæða landbúnaðinn á Íslandi. Og jú, sjálfsagt er það rétt. En menn verða líka að gæta að því að þetta getur þýtt að bændur verði algjörlega upp á náð og miskunn stórverslananna komnir líkt og hefur gerst víða um heim – að þeir verði svo að segja eign Baugs.
Ævintýri í Berlín

Ég rakst á Helga Björnsson fyrir tilviljun á Friedrichstrasse í Berlín. Hann sýndi mér leikhúsið sem hann stjórnar nú í Admiralspalast. Mig hafði aldrei órað fyrir því að þetta væri svona stórt. Helgi segir að húsið sem er byggt umhverfis garð hafi gólfflöt Kringlunnar. Þarna eru fjögur leikhús, hið stærsta rúmar 1700 manns í sæti, salurinn á hæðinni fyrir ofan rúmar næstum því jafn marga og Þjóðleikhúsið.

Þetta er sögufrægt hús. Þarna var upphaflega skautasvell, fólk sat prúðbúið í stúkum kringum svellið, naut veitinga og horfði á herlegheitin. Uppi voru böð, sturtur fyrir pupulinn, laugar og nudd fyrir fína fólkið.

Síðar var húsinu breytt í leikhús. Þarna sungu Comedian Harmonists. Þarna spilaði hinn ungi Yehudi Menuhin á fiðlu. Það var byggð sérstök stúka fyrir Hitler. Það var merkilegt að húsið skyldi standa eftir stríðið; allar byggingar í kring voru sprengdar til grunna. Eftir stríðið hafði óperan aðsetur þarna um skeið.

Það var þarna að Kommúnistaflokkurinn sameinaðist sósíaldemókrötunum í austrinu og úr varð Sosialistische Einheitspartei Deutschlands – flokkur nýrrar tegundar – flokkurinn sem ríkti svo í Þýska alþýðulýðveldinu. Frægt var handatak Wilhelms Pieck og Ottos Grotewohl og birtist á ótal ljósmyndum sem var dreift um landið. Þetta áttu að vera sögulegar sættir milli komma og krata – en svo var þetta auðvitað hreinn stalínistaflokkur.

Helgi fór með mig um allt leikhúsið. Við klifruðum meira að segja upp mjóan stiga upp á þak. Staðsetningin er einstök; norðurhluti Friedrichstrasse var í niðurníðslu þangað til fyrir nokkrum árum – nú er þetta að verða líflegt og skemmtilegt svæði. Stórhugurinn er mikill hjá Helga og félögum; í húsinu er mikil starfsemi og þeir hafa aflað stórra fjárhæða til að byggja upp þetta glæsilega hús.

Allt virkar það mjög ævintýralegt.
Leiðinlegt blað – ómenguð markaðshyggja

Eru það leiðinlegir menn sem fá vinnu á Economist eða verða menn leiðinlegir af því að vinna þar? Það er ekki útilokað að þeir hafi að mörgu leyti rétt fyrir sér í markaðstrú sinni, en það vantar blæbrigðin – maður veit alltaf fyrirfram hvað Economist mun segja um öll mál. Forsíðurnar eru flottar, en blaðið veldur vonbrigðum í hvert sinn sem ég kaupi það.

Reyndar kemur það mér yfirleitt í vont skap. Tónninn í því er svo yfirlætisfullur – þarna skrifa menn sem eru handhafar sannleikans. Að lesa það er eins og að vera lokaður inni í hebergi með hóp af besserwisserum.

- - -

Economist boðar ómengaða markaðshyggju. Lausnir markaðarins eru alltaf bestar. Larry Elliott skrifar ágæta grein um svona trúarbrögð í Guardian í gær. Hann bendir á húsnæðis- og lánamarkaðinn undanfarin ár.

Lánum hefur verið dælt út, sérstaklega í Bandaríkjunum, fyrst til þeirra sem höfðu efni á að borga þau aftur, síðar til þeirra sem voru ekki jafn öruggir borgunarmenn. Bankarnir létu eins og þetta væri tóm manngæska – Eliott segir að hún sé þá í sama skilningi og þegar mafían lánar smákaupmönnum. Bankarnir töldu sig geta selt eignirnar aftur með hagnaði ef lántakendurnir gætu ekki staðið í skilum.

Lánin voru svo seld áfram sem skuldabréf með misjafnri áhættu. Margir urðu óskaplega ríkir á húsnæðisbólunni – verð á húsnæði hækkaði bara og hækkaði. Braskið var óskaplegt; það var þetta sem hélt bandaríska hagkerfinu uppi.

Nú eru aðstæður að breytast. Húsnæðismarkaðurinn í Bandaríkjunum er í frjálsu falli. Verðmæti skuldabréfanna og afleiðanna svokölluðu reynist ansi miklu minna en stóð í reiknilíkönum bankanna.

Elliott líkir þessum aðförum við ungling sem hefur verið settur próflaus bak við stýri og látinn keyra út á vegina. Einhver myndi kannski telja það frelsissviptingu að láta hann taka próf. Flest myndum við líklega kalla það skynsemi.

Afleiðing þenslunnar á lánamarkaði hefur líka verið sú að húsnæðisverð hefur hækkað óskaplega. Almenningur þarf sífellt að verja hærri hluta af tekjum sínum í að borga af lánum. Er þá hægt að segja að markaðurinn hafi virkað vel í þessu tilliti?

- - -

Og kannski var þenslan heima ekki Íbúðalánasjóði að kenna eftir allt – eða var þetta ekki bara liður í alþjóðlegri þróun þar sem bankarnir tóku ódýr lán þar sem þau fengust og lánuðu svo peningana aftur til fólksins í landinu með miklu hærri vöxtum og græddu óskaplega? Við erum ekki ein á báti þarna Íslendingar frekar en oftastnær.
Gegn okri

Miðað við það sem maður hefur heyrt um verðið á veiðileyfum í laxám hlýtur maður að hafa nokkra samúð með þessum brotamönnum.

Má í þessu sambandið benda á frægt kvæði eftir Ezra Pound.
Auðvelt að ganga í ESB

Ég sé að heima er deilt um orð Olli Rehn um að innganga Íslands í Evrópusambandið væri lítið mál. Ég sé ekki betur en að þetta sé alveg rétt hjá manninum. Skoðum þetta aðeins:

Ísland er velferðarríki að norrænni fyrirmynd með blönduðu hagkerfi. Við höfum fylgt Vestur-Evrópuríkjum að málum allar götur síðan lýðveldið var stofnað. Það er ekkert í samfélagsgerðinni sem tefur inngöngu, ekki heldur neinar syndir sem þarf að gera upp.

Við þyrftum að koma á stöðugleika í hagkerfinu. Við myndum taka upp evruna að því ferli loknu. Það verður léttir að losna við krónuna.

Vegna hefðarréttar bendir fátt til þess að við þyrftum að hleypa evrópskum flotum inn í landhelgina til fiskveiða. Þess ber að geta að íslensk skip eru nú þegar að veiðum um víða veröld.

Röksemdin að hér sé önnur hagsveifla en í ESB er dauð.

Ekkert bendir til að ESB breytist í evrópskt ofurríki. Til þess eru aðildarríkin of mörg og ólík.

Við myndum ekki taka upp evrópskt atvinnuleysi. Innan ESB eru nú 27 ríki, æði misjöfn. Lönd eins og Finnland, Írland og Lúxemburg standa afar vel. Í Þýskalandi er mikill uppgangur sem og víða í Evrópu.

Með EES samningnum erum við komin langleiðina inn í ESB.

Innganga væri sennilega góð fyrir landbúnaðinn íslenska og hinar dreifðu byggðir sem standa höllum fæti.

Þau rök að ESB sé skriffinskubákn standast ekki alveg. Þvert á móti hefur sambandið frekar fáa starfsmenn miðað við umfang.

Eftir brottför Bandaríkjahers hafa tengslin okkar vesturyfir haf veikst til muna. Við eigum ekki mikla samleið með Bandaríkjunum lengur.

Evrópusambandið byggir meðal annars á þeirri hugmynd að félagsleg velferð skipti máli. Íslendingar aðhyllast upp til hópa þetta viðhorf. ESB er mótvægi við bandaríska módelið og hinn grimma kapítalisma sem tíðkast í Suðaustur-Asíu.

Því má ekki gleyma að ESB er í aðra röndina friðarbandalag sem hefur notað aukin viðskiptatengsl til að tryggja frið í Evrópu í áratugi. Það er mjög merkilegt hvernig sambandið hefur boðið ríki Austur-Evrópu velkomin undanfarin ár. Spurning hvort við eigum að standa utan þessa?

Sagan hefur sýnt að að svona alþjóðasamningar hafa ævinlega verið Íslendingum til góðs – samanber inngönguna í NATO, EFTA og EES.

Ef Ísland færi inn í ESB ættum við að styðja aðild Tyrklands.

Það er engin ástæða til að ætla að þetta yrðu flóknar samningaviðræður – að minnsta kosti ekki miðað við inngöngu þjóða eins og Póllands, Rúmeníu og Kýpur.
Spectatorritstjóri býður sig fram til borgarstjóra í London

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=8d4Z_KHlnGQ&NR=1]

Spectator hefur verið mitt blað í Bretlandi. Það er fjarskalega íhaldssamt, það hatast við Tony Blair, stundum getur það verið þreytandi, en oftast er það vel skrifað, fullyrðingasamt, djarft og skemmtilega skrítið.

Ég var áskrifandi að Spectator um árabil; hætti ekki fyrr en mér fannst þeir vera orðnir full fyrirsjáanlegir í óbeitinni á Blair. Svo skiptir líka máli hver er ritstjóri; nú heitir hann Matthew D'Ancona. Mér finnst hann ekki sérlega skemmtilegur.

En það deilir varla neinn um skemmtilegheitin í Boris Johnson sem var ritstjóri Spectator árin 1999 til 2005. Nú hefur ritstjórinn fyrrverandi boðið sig fram til borgarstjóra í London gegn Rauða-Ken Livingston.

Ég ætla að lýsa því hreinlega yfir að ég styð Boris. Hann er fyndinn, klár og viðkunnanlegur.

Boris Johnson er þingmaður Íhaldsflokksins og hefur lent í allskyns skrautlegum vandræðum. Hann er skrítinn í útliti; með mikið ljóst hár sem stendur út í loftið, hjólar ferða sinna. Fyrir nokkrum árum móðgaði hann íbúa Liverpool með því að segja að þeir væru latir og síkvartandi. Þá varð hann að fara til hafnarborgarinnar gömlu og sýna iðrun og yfirbót.

Hann var ráðherra menningarmála í skuggaráðuneyti Michaels Howard sem þá var formaður Íhaldsflokksins. Johnson varð að segja af sér þegar varð uppvíst að hann hefði átt í fjögurra ára ástarsambandi við konu að nafni Petronella Wyatt.

Petronella var dálkahöfundur í Spectator – dálkurinn fjallaði um líf einhleyprar konu – og dóttir karls sem hét Woodrow Wyatt og skrifaði einhverjar safaríkustu dagbækur sem hafa birst í Bretlandi.

Svona maður er náttúrlega menntaður í Eton og Oxford. Þykir góður í latínu. Hann hefur skrifað bók og gert sjónvarpsþætti um Rómarveldi; þykir utan við sig og sérvitur – það er nefnt í æviágripi hans á Wilkipedia að farsíminn hans hafi hringt tvívegis þegar hann hefur verið gestur í sjónvarpi.

En það eru auðvitað ekki allir jafn hrifnir af Boris. Polly Toynbee skrifar fjarskalega harðorða grein í Guardian í dag og kallar hann trúð, raðlygara og sósíópata. Segir að vera hans í stjórnmálum snúist ekki um neitt annað en hann sjálfan og hans eigin ímynd.

(Myndbandið af Boris hér að ofan er stórkostlegt, sérstaklega tilþrif hans í knattspyrnu, en kannski ekki mjög hliðhollt honum. Og jú, maðurinn sem er með honum í sjónvarpinu er Rick Wakeman, gamli hljómborðsleikarinn í Yes og vinsæll gestur í spjallþáttum.)
Ónýt Framsókn?

Þegar ég var ungur maður vann ég um tíma á NT – það var tilraun til að hressa upp á Tímann – NT stóð víst fyrir Nýja Tímann. Gekk ekki mjög lengi.

Þetta voru samt skemmtilegir tímar. Þarna vann fullt af góðu fólki. Helsti stjórnmálaskýrandinn var Baldur Kristjánsson, síðar sóknarprestur; hann hélt úti nær daglegum pistlum um stjórnmál sem oftast voru góðir.

Baldur hefur greinilega ekki alveg gleymt gömlum töktum því í dag skrifar hann á bloggsíðu sína ágæta greiningu á ástandinu innan Framsóknarflokksins. Maður hlýtur að velta því fyrir sér eins og hann hvort flokkurinn muni einfaldlega lognast út af, hvort hann flytji endanlega í sveitina með Guðna og Bjarna Harðar eða hvort yngri menn eins og Björn Ingi Hrafnsson muni gera tilraun til að taka flokkinn yfir.

Ef ekki hlýtur að vera hætta á að Björn Ingi og félagar fari annað.

En þetta skrifar Séra Baldur undir fyrirsögninni Ónýtur flokkur:

„Grunur minn er staðfestur. Í Viðskiptablaðinu sé ég svart á hvítu að formann Framsóknarflokksins greinir í grundvallaratriðum á við varaformann flokksins Valgerði Sverrisdóttur um það hvort líta eigi til evrunnar þ.e. nánara samstarfs við Evrópu. Í Guðna Ágússyni hinum mikla sjarmör frá Brúnastöðum sér maður þjóðlegan, íhaldssaman bændaflokk, flokk sem er úti á túni að slá og hirða og sækir í þjóðlegan fróðleik á kvöldin eftir mjaltir.Annars vegar sér maður þennan flokk og hins vegar flokk Valgerðar sem hefur gluggann í hálfa gátt í átt til umheimsins, sér Ísland sem hluta af veröldinni og veltir upp alvöruspurningum eins og þeim hvort við eigum að fá greitt fyrir ullina og mjólkina í krónum eða evrum.

Þessi breiða og djúpa gjá milli forystumanna flokksins var eitt af því sem gerði flokkinn lítt fýsilegan kost fyrir kjósendur þrátt fyrir afburðadiplómatinn Jón Sigurðsson við stjórnvölinn.Að honum burtköstuðum er ekki lengur breitt yfir ágreininginn viturlega.

Ekki bætir úr skák að eini þingmaður flokksins sem er náttúrutalent í skrifum og tali hefur arfavitlausar skoðanir á köflum og það sem verra er setur þær fram t.d. það að Íslendingar leggist í hvaladráp á afmörkuðum svæðum og flytji hræin ekki einu sinni í land.Bjarni er dæmdur til þess að vera andlit Framsóknarflokksins og það má ekki verða til þess að frjálslyndir, skynsamir menn gangi endanlega…. frá flokknum.“
Þegar sjoppuhangsið var bannað

Á árunum þegar ég var að alast upp var ekki vel séð að fólk safnaðist of mikið saman í Reykjavík. Ég var að rifja það upp – og varð hálf undrandi sjálfur – þegar sjoppuhangsið þótti keyra um þverbak á árunum í kringum 1970.

Þá tóku borgaryfirvöld sig til og bönnuðu að sjoppur seldu varning sinn innandyra. Allt varð að selja í gegnum lúgu. Fyrir utan lúguna hímdu viðskiptavinirnir í öllum veðrum.

Ástæðan fyrir þessu var einfaldlega sú að þörf borgaranna fyrir félagsskap þótti hafa keyrt um þverbak. Þeir söfnuðust saman í sjoppunum, maltþambandi gamalmenni, unglingar með kókosbollur, börn að eyða vasapeningunum sínum.

Í sjoppunum fengust líka tímarit sem voru hættuleg siðferðisvitundinni. Satt, Sannar sögur, Tígulgosinn, Glaumgosinn. Þau tvö síðastnefndu voru klámblöð. Myndirnar voru reyndar ekk sérlega dónalegar nema klippimyndin aftast; ef maður klippti hana út og límdi saman á réttan hátt mátti sjá beran kvenmann.

Á þessum árum voru engar krár eða barir, fólkið gat safnast saman á þartilgerðum veitingahúsum um helgar að því tilskildu að það væri komið inn um dyrnar fyrir miðnætti – eftir 23.30 fékk enginn að koma inn. Almennt var afstaða stjórnvalda sú að fólk ætti að vera heima hjá sér.

Það er rétt að taka fram að Ísland var ekki kommúnistaríki á þessum árum.
Hrun í Flórída – hvenær kemur röðin að Spáni?

Hafi einhver áhuga á skilst manni að hrunið á bandaríska húsnæðismarkaðnum sé slíkt að hægt sé að hirða sumarhús í Flórída fyrir lítið sem ekki neitt. Til dæmis er mikið framboð af húsum sem spekúlantar keyptu og ætluðu að selja þegar verðið hækkaði enn – en neyðast nú til að losa sig við til að bjarga sér.

Maður spyr hvenær hrunið kemur á Spáni þar sem Íslendingar hafa líka verið að kaupa orlofshús? Þar hefur verðið lengi farið hækkandi – menn hafa lengi spáð því að það hljóti að falla.

Umhverfið í þessum byggðum – urbanizaciones – er sérlega óyndislegt. Svona hús hafa risið meðfram mestallri strönd Spánar, frá Valencia til Cadiz. Það er jafnvel talað um eina mestu umhverfiskatastrófu í heimi. Mikið af þessum byggðum eru ólöglegar – þær eru fjármagnaðar með glæpafé, miklu af því núorðið frá Austur-Evrópu – og oft rísa þær án þess að lögformlegt skipulag sé fyrir hendi. Þá er réttur kaupandans gagnvart yfirvöldum lítill.

Maður veit ekki í hvaða landi maður er þegar komið er í þessar byggðir. Þetta er varla Spánn. Fæst af aðkomufólkinu sem þarna sest að leggur á sig að læra spænsku. Það hittir varla Spánverja nema kannski afgreiðslufólk – oftar en ekki með hundshaus gagnvart útlendingunum.

Út um allt eru verslanamiðstöðvar með þýskum veitingastöðum og enskum krám. Maður verður ekki var við að neina menningarstarfsemi. Auðvitað skín sólin, maturinn og vínið er ódýrt, en stendurnar eru skítugar.

Það er gæfa Grikkja að hafa ekki farið að koma upp slíkum orlofsbyggðum. Fyrir nokkrum árum kom auðkýfingurinn George Soros til Grikklands og ráðlagði þeim að hefja byggingu slíkra hverfa. Fjölmiðlarnir tóku ráðleggingum milljarðamæringsins fagnandi, en ég vona að þeir hafi ekki gert mikið í því.

Ég held reyndar að veturinn víða í Grikklandi sé of kaldur til að laða þangað eftirlaunafólk frá Norður-Evrópu í stríðum straumum, að minnsta kosti úti á eyjunum þar sem sumrin geta verið furðu stutt.

Sem er afar þakkarvert.
Steely Dan spila í Berlín

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=CpFOQXujcZo]

Við vorum í veiðitúr við Kleifarvatn ég og vinur minn með pabba hans, fórum þangað í eldgömlum Volvo, nenntum lítið að veiða en höfðum þeim mun meiri áhuga á að hlusta á Topp tíu með Erni Petersen í útvarpinu. Héngum við bílinn og hlustuðum. Þetta var sumarið 1973.

Ég man að þarna heyrði ég fyrst í Steely Dan – það var lagið Do It Again. Það var nóg af góðum lögum í þá daga. Í sama þætti minnir mig að hafi verið spilað Drift Away með Dobie Gray og Rubber Bullets með 10CC. (Ég fletti þessu upp og það getur alveg staðist hvað timann varðar.)

Can't Buy a Thrill er fyrsta stóra plata Steely Dan. Það eru fá byrjendaverk sem slá henni við. Þetta er djöfullega klár músík. Þótti vitsmunaleg fram úr hófi en köld. Lagahöfundarnir, Donald Fagen og Walter Becker, ráku síðar alla úr hljómsveitinni og unnu árum saman í stúdíóum með bestu hljóðfæraleikurum Bandaríkjanna.

Spiluðu aldrei á tónleikum. Sáust aldrei brosa á myndum.

Pönkararnir þoldu þá líklega ekki. Samt var nafnið á hljómsveitinni komið frá einu af ídólum pönksins, William Burroughs. En þetta var of flókið, of kaldhæðnislegt, of sófístikerað.

Einhvern veginn hélt ég að maður myndi aldrei sjá Steely Dan á tónleikum. Rolling Stones jú – en ekki þessa karla. En í kvöld sá ég þá spila undir berum himni hér í Berlín, í virkisgarðinum í Spandauer Zitadelle.

Það stóð í blaði að þeir Becker og Fagen hlytu að vera að spila á tónleikum vegna þess að þeir væru blankir. En aðallega sýndust mér þeir hafa gaman að þessu, voru fjarskalega kurteisir, brostu heilan helling, músíkin virkaði líka hlýrri en á plötunum – meiri sál í henni.

Lagalistinn í kvöld var einhvern veginn svona:

Bad Sneakers. Two Against Nature. Hey Nineteen. Haitian Divorce (sungið af Becker), Peg, Babylon Sisters, Bodhisattva, Dirty Work, Josie, Aja (stórkostleg útgáfa þótt vantaði Steve Gadd), Green Earrings, Kid Charlemagne, Pretzel Logic, My Old School – og svo tvö lög sem ég þekki ekki.

Á svona tónleikum er aðallega miðaldra fólk. Árni Snævarr sem eru búsettur í Brussel segir mér að örlögin hafi hagað því svo að hann fari núorðið sjaldnast á konserta með tónlistarmönnum sem eru yngri en sextugir.

Ég vorkenndi manninum sat á vinstra megin á ská við mig, hafði komið með konu sína og son, unglingspilt – konan hlustaði ekki og strákurinn sat með fýlusvip þegar faðirinn reyndi að skýra út tónlistina.

Jú og það var hrikalegt að sjá hvernig sumir dönsuðu. En líklega hefur það ekki verið betra í Tjarnarbúð þegar Eik var þar húshljómsveit og spilaði Bodhisattva; ég var 17 ára, hafði svindlað mér inn og starði hugfanginn á hvað fólkið úr Leiklistarskólanum dansaði flott. Í mínum huga hefur það ekki verið jafnað síðan.

En þá voru líka allir yngri og fallegri.
Wehmut

Maður sem ég þekki segir að það sem Þjóðverjar kalla wehmut sé aðeins þunn yfirbreiðsla yfir eðlislæga grimmd þýska kynstofnsins.

Hann nefnir íslenska konu sem er af þýskum ættum þessu til sannindamerkis.

Wehmut er lykiltilfinning í þýskum kveðskap, en ég held að það sé líka hægt að finna þessa tilfinningu eftir nokkrar könnur af bjór.

Núorðið sýnast mér Þjóðverjar vera fremur blíðir og átakafælnir. Er mögulegt að heil þjóð breytist svona á tveimur kynslóðum?
Of mikið sauerkraut

Ég borðaði súrkál í dag. Mér þykir súrkál gott svo ég borðaði líka skammt konu minnar.

Ég er að hugsa um að gera rannsókn á tengslum súrkálsáts við þýska hernaðarhyggju.