arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hamsun, Helga Sig, Ævintýraeyjan og byltingarhetjan Louise

Í Kiljunni í kvöld ræðir Einar Kárason um Knut Hamsun, en þess er minnst að liðin eru 150 ár frá fæðingu þessa umdeilda manns. Hann er norskur höfundur og sífellt að bögglast fyrir Norðmönnum, en hann var ekki síður áhrifamikill á Íslandi, eins og Einar bendir á spanna þýðingar á verkum hans árin frá 1912 til 2007.

Við förum aðeins út fyrir bókmenntirnar og kynnum okkur mynd sem Sólveig Anspach, kvikmyndagerðarkonan hálfíslenska, hefur gert um frönsku kennslu- og hjúkrunarkonuna Louise Michel. Þessi kona varð fræg í Parísarkommúnunni 1871, var send í útlegð til Nýju Kaledóníu, hinum megin á hnettinum, sneri aftur og varð fyrir banatilræði – alltaf var hún jafn hugrökk og trú hugsjónum sínum.

Margrét Sigfúsdóttir, skólastjóri Hússtjórnarskólans, ræðir um Mat og drykk, hina sígildu matreiðslubók eftir Helgu Sigurðardóttur.

Páll og Kolbrún ræða um Ævintýraeyjuna, hina nýju bók Ármanns Þorvaldssonar, fyrrverandi bankastjóra Kaupþings í London, um útrásina og endurútgáfu á Morðinu á ferjunni, hinni sígildu lögreglusögu eftir Mai Sjöwall og Per Wahlöö.

En Bragi heldur áfram að tala um íslenska samtímahöfunda.
Átök í VG

Tveir máttarstólpar úr VG senda Ögmundi skeyti í Fréttablaðinu í dag. Kolbeinn Óttarsson Proppé í pistli á baksíðu og Sverrir Jakobsson

Báðir voru þeir í ritstjórn hins frábæra vefrit Múrsins sem var eins konar hugmyndalegur bakhjarl VG á fyrstu árum flokksins.

Sverrir, sem er bróðir Katrínar menntamálaráðherra, skrifar:

„ Það sem er þó furðulegast af öllu er að þessi þjóðrembumálflutningur hafi glapið hinn ágæta mann Ögmund Jónasson og að ahnn taki nú þátt í vitleysunni. Það er kaldhæðnislegt að maður sem þorði að segja þjóðinni til syndanna í miðju útrásarfárinu skuli nú hlaupa á eftir pópúlisma Framsóknarflokksins.“

Á sama tíma verður einleikur Ögmundar magnaðri. Eftir umræður um stefnuræðu forsætisráðherra hrósaði hann Sigmundi Davíð, formanni Framsóknarflokksins, og sagði hann hafa verið langbesta ræðumanninn.

Og í morgun birtist viðhafnarviðtal við Ögmund – í Morgunblaði Davíðs Oddssonar.

Það verður forvitnilegt að sjá hvað kemur út úr þingflokksfundi VG í dag. Það gæti einfaldlega verið spurning um hvort dagar ríkisstjórnarinnar séu taldir – og líka Vinstri grænna í núverandi mynd.
Vill stóriðjan ekki leggja neitt af mörkum?

Steingrímur J. Sigfússon er ötull maður. Hann tekur sér tíma frá öðrum störfum til að skrifa grein í Fréttablaðið í dag þar sem hann beinir spjótum sínum meðal annars að stóriðjufyrirtækjunum. Steingrímur leggur þessar spurningar fyrir þau:

- - -

Er þá loks komið að stóriðjufyrirtækjunum, eða stórnotendum orku. Er það til of mikils mælst að þau verði með í því að greiða eins og allir aðrir notendur orku í landinu lágt auðlindagjald sem tekið yrði í gegnum orkusöluna? Þetta vekur fleiri áhugaverðar spurningar:

a) Geta stóriðjufyrirtækin ekki lagt slíkt af mörkum til þess að hjálpa íslensku samfélagi og þjóðarbússkap á miklum erfiðleikatímum?

b) Væru til dæmis 20 til 30 aurar á kílówattsstund óbærileg hækkun á raforkuverði fyrir þau? Ekki getur það þá verið hátt fyrir.

c) Vilja stóriðjufyrirtækin ekki leggja sitt af mörkum þó þau geti það?

d) Hafa ekki stóriðjufyrirtækin, þau sem farin eru að greiða skatta á annað borð, notið góðs af mikilli lækkun tekjuskatts lögaðila undanfarin ár? Gæti árlegur hagnaður þeirra eftir skatta verið 2 til 3 milljörðum króna hærri nú vegna þess að þau greiða 15% tekjuskatt af hagnaði í stað til dæmis 30% eins og var fyrir nokkrum árum?

e) Getur verið að skattgreiðslur stóriðjufyrirtækjanna hér á landi hafi lækkað enn frekar við að skuldir við móðurfélög hafa komið í stað eigin fjár og vextir af þeim séu gjaldfærðir.

f) Getur verið að með gengislækkun krónunnar hafi launakostnaður stóriðjufyrirtækjanna lækkað um fleiri tugi milljóna dollara á ársgrundvelli miðað við það sem var áður en gengisfallið hófst á fyrri hluta árs 2008?

g) Hvaða boðskapur fælist í því að stóriðjufyrirtækin kæmu sér með öllu undan því að leggja nokkuð nýtt af mörkum til stuðnings samfélaginu á erfiðleikatímum, studd til þess af samtökum atvinnurekenda og jafnvel launamanna? – Að þau geti ekki borgað? – Að þau vilji ekki borga þó þau geti það? – Að tilvera þeirra hér sé grundvölluð á því að leggja eins lítið af mörkum til innlenda raunhagkerfisins og mögulegt er, nýta auðlindir þjóðarinnar í sína þágu án endurgjalds, og ætla öðrum, launafólki og innlendu atvinnulífi að axla enn þyngri byrðar í staðinn? – Því verður ekki trúað. Þvert á móti gengur undirritaður út frá því að stór og öflug útflutningsfyrirtæki, eins og stóriðjufyrirtækin eru, vilji leggja sitt af mörkum. Að sjálfsögðu er rétt og skylt að ræða málin við þau þegar til útfærslunnar kemur og er hér með boðið upp á slíkt.
Trúnaðartraust

Það er gaman að geta flogið ódýrt til New York. Þó það sé ekki fyrr en næsta sumar.

Og það er gott að enn skuli vera til eitthvert trúnaðartraust í samfélaginu, því fólk virðist treysta Pálma Haraldssyni, eiganda Iceland Express, svo vel að það lætur hann hafa peningana sína – í von um að hann fljúgi með það til New York frá og með júní á næsta ári.

Viðskiptavinum Sterling, sem Pálmi átti líka, varð hins vegar flatt á þessu.

Það voru fjörutíu þúsund Danir sem komust ekki í frí þegar Sterling fór á hausinn. Félagið hafði einmitt verið með ýmis gylliboð vikurnar áður en það rúllaði.

Um þetta má lesa í frétt úr Ekstrablaðinu danska.
Sigfried huge man?

Jóhann Hauksson veltir því fyrir sér hver hann sé þessi Sigfried Hugemann sem skrifar stóra grein í Moggann í dag og varar Íslendinga við að gera sömu mistök og í Gamla sáttmála 1262.

Jóhann segist hafa googlað Hugemann og ekki fengið neinar niðurstöður. Það sé líkt og maðurinn sé ekki til.

Ég reyndi líka að googla hann, fann ekki neitt, nema hvað Google spurði hvort ég væri hugsanlega að leita að:

„Sigfried huge man“.
Hæstu styrkir á byggðu bóli

Í morgunkorni Íslandsbanka er skoðað hvernig fjárlagafrumvarpið nýja rímar við ráðgjöf frá OECD.

Þegar horft er til landbúnaðarins kemur þetta fram:

„Hins vegar virðist ríkisstjórnin lítt hafa hlustað á þá ábendingu OECD að núverandi ástand gefi gott færi á að skera niður við trog dýrt og óhagkvæmt styrkjakerfi. Horfir stofnunin þar sér í lagi til landbúnaðarstyrkja. Framleiðendastyrkir til landbúnaðar hér á landi voru þeir hæstu á byggðu bóli árið 2007 að mati OECD, og ríflega tvöfalt hærri í hlutfalli við heildartekjur geirans en raunin var að jafnaði meðal landa ESB, svo dæmi sé tekið. Í fjárlagafrumvarpinu er hins vegar gert ráð fyrir óbreyttum greiðslum vegna búvöruframleiðslu á milli ára, samtals 10,8 mö.kr.“
Allt upp á krít

Fréttablaðið segir frá því í dag að fyrirtæki hér í bæ hafi höfðað skuldamál á hendur Jóni Ásgeiri Jóhannessyni og Ingibjörgu Pálmadóttur vegna brúðkaups þeirra.

Brúðkaupið vakti mikla athygli í nóvember 2007, það var talað um brúðkaup aldarinnar. Meðal annars var fluttur til landsins Rolls Royce bíll til að keyra brúðhjónin úr kirkju og á veislustað, svona fimm hundruð metra leið.

Það munu vera stórar fjárhæðir í tafli fyrir téð fyrirtæki sem skipulagði brúðkaupið. Það fer líklega á hausinn ef skuldin fæst ekki greidd.

Annað vekur athygli í þessu. Mórallinn.

Að hafa allt upp á krít.

Líka sitt eigið brúðkaup.
Kalifornía í miklum vanda

Paul Harris, blaðamaður Guardian, skrifar grein um ríki sem glímir við svo stór vandamál að Ísland og Írland falla í skuggann. Eða það segir hann.

Þetta er Kalifornía, sem er áttunda stærsta hagkerfi í heimi. Harris spyr hvort sólskinsríkið verði fyrsta ríkið í Bandaríkjunum til að verða það sem er kallað failed state, ríki sem getur ekki staðið við grundvallarskuldbindingar sínar.
Upprifjun hruns

Það er mikið verið að rifja upp hrunið þessa dagana.

En kannski er það óþarfi.

Maður man þetta eiginlega alltof vel.

Því í rauninni erum við stödd á sama stað.
Þróunaraðstoð og kreppa

Kristín Atladóttir bað mig að birta þessa kveðju til Ingu Lindar Karlsdóttur.

- - -

Kæra Inga Lind Karlsdóttir.

Síðastliðið föstudagskvöld fylgdist ég með þér, og fleirum, ræða efnahagsaðgerðir ríkisstjórnarinnar í Kastljósi Sjónvarpsins.

Í máli þínu kom fram að þú teljir enn frekari niðurskurð mögulegan t.d með því að hætta þróunaraðstoð ríkisins við þjóðir í neyð.

Staðreyndin er sú, Inga Lind, að maður er aldrei svo fátækur að ekki sé hægt að gefa. Skortur á fjármunum og aðföngum þarf ekki að valda því að ekki fært að hlúa að og sinna þeim sem á þurfa að halda. Það er ýmislegt sem hægt er að gefa utan fjármuni, svo sem tíma, þekkingu, gleði, umhyggju og kærleik. Flest af þessu er þeim eiginleikum búið að eftir því sem af er tekið aukast birgðirnar – umfang og magn þessara þátta eykst við notkun, að tíma fráskildum . Til eru skemmtilegar hagfræðikenningar sem lýsa þessu fyrirbæri t.d. kenning um innri hagvöxt sem útskýrir hlut sjálfvirks þekkingarauka í hagvexti.

Vissulega er það svo að auðveldara er að gefa þeim sem í landfræðilegum skilningi standa manni nær tíma, umhyggju eða kærleika. Það þýðir hins vegar ekki það að ekki er reynt, á meðan stætt er, að veita þeim sem fjær eru eitthvað. Samkennd, meðlíðan og umhyggja fyrir öðrum er mælikvarði á mennsku og hverfur ekki þó þröngt sé í búi. Sú staðreynd sannaðist með eftirtektarverðum hætti í Grensássöfuninni sem fram fór um daginn.

Margir samlandar okkar hafa orðið illa úti vegna hins íslenska efnahagshruns. Þeim er ekki smán af því og flestir munu leitast við að axla þær byrðar sem á þá falla af virðingu og reisn. Þeim er hins vegar smán af því hvernig íslenskir fjárglæframenn og áhugafólk um fjárhagslega auðgun hafa komið fram hérlendis sem og á alþjóðlegum vettvangi og er flestum sú smán þungbær. Því er ákaflega mikilvægt að við gætum að virðingu okkar og leitumst við að bera höfuðið hátt. Við viljum öll fá að viðhalda sjálfsvirðingunni óskertri og flest okkar vita það að sönn sjálfsvirðing fæst ekki með auðsöfnun, hún fæst með því að rækta mennskuna.

Að hætta þróunaraðstoð er neyðarbrauð en ekki þægilegt og auðgripið sparnaðarúrræði. Slíkt eykur neyð þeirra sem verst eru staddir og er auðmýkjandi fyrir þá sem vilja gefa. Íslensk þjóð er beygð, sjálfsmynd hennar hefur orðið fyrir hnjaski og margir upplifa skelfilegar þrengingar, andlegar sem fjárhagslegar. En aðrir eru verr staddir, hundruðir barna í heiminum deyja daglega af skorti. Það er óhugnanlegt til þess að hugsa að þú eigir þér skoðanasystkin sem hugsanlega eru tilbúin til að auka enn á ólýsanlega neyð af þeirri léttúð sem fram kom í málflutningi þínum í Kastljósþættinum. Ég og samlandar mínir þurfum á mennsku okkar og reisn að halda, því er mikilvægt að við fáum áfram að gefa. Vonandi þurfum við ekki að upplifa þá smán að fá ekki að rétta nauðstöddum náunganum hjálparhönd.

Með kveðju

Kristín Atladóttir
Ný ríkisstjórn?

Við bíðum eftir því að Steingrímur J. komi heim frá Istanbúl þar sem hann hefur fundað með forstjóra Alþjóða gjaldeyrissjóðsins og fjármálaráðherrum Bretlands og Hollands.

Það er beðið eftir því að ríkisstjórnin kynni einhverja leið út úr Icesave ógöngunum.

Jóhanna segir að það sé nauðsynlegt að klára málið sem fyrst. Í þinginu í kvöld sagði hún:

„ Kalt hagsmunamat segir mér að við eigum ekki annarra kosta völ en að gera upp Icesave reikningana. Ef við fáum ekki lán frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum eða vinaþjóðum og fjármagn á næstunni til þess að styrkja gjaldeyrisforðann, afnám gjaldeyrishafta frestast, gengi haldast veikt, vaxtalækkun tefjast, botninn detta úr lánshæfismati ríkisins sem hafa mun í för með sér mun dýrari endurfjármögnun lána. Þá mun endurreisn atvinnulífsins verða teflt í tvísýnu, atvinnuleysi stóraukast og þar með vandi heimlanna í landinu. Ef við viljum ekki einangrast sem þjóð og loka öllum samskiptaleiðum við alþjóðasamfélagið þá er okkur nauðugur einn kostur að leiða Icesave-málið til lykta. Það er þetta mat og hagsmunir fólksins í landinu sem ræður minni afstöðu. Þeir sem hrópa nú hæst og bjóða aðrar lausnir eru að stefna hagsmunum almennings hér á landi í hættu til lengri og skemmri tíma litið. Hér höfum við ekkert val. Þetta bið ég fólk að hafa í huga.“

Ef þetta gengur ekki eftir er máski eðlilegt að taki við ný ríkisstjórn sem myndi reyna aðra leið í Icesave og kannski hafna aðstoðinni frá AGS, þá hugsanlega Framsóknarflokks, Sjálfstæðisflokks, Ögmundarhópsins úr VG og e.t.v. Hreyfingarinnar.
Gunni Þórðar og náðargáfan

Fór á tónleika með Gunnari Þórðarsyni um helgina.

Þessi meistari íslenskrar dægurtónlistar söng lög eftir sjálfan sig – en eftir hlé hafði hann nokkra valinkunna tónlistarmenn með sér. Þetta var algjör snilld; yfirleitt hafa aðrir sungið lögin hans Gunnars, en þarna gerði hann þetta með eigin nefi, með kassagítarinn – hann er yfirburða gítarleikari.

Einn þeirra sem tók lagið með honum var Svavar Knútur (sem er frábær söngvari); hann sagði við mig á eftir tónleikana að Gunnar sé maður sem lifi tónlist og andi tónlist.

Svona líkt og hjá öðrum melódíusnillingi er þetta náðargáfa sem hann hefur, varð augljós strax á unglingsaldri. Hann var ekki ýkja gamall þegar hann samdi Bláu augun þín.

Gunnar gæti haldið tónleika á hverju kvöldi og það myndi grynnka hægt á lagabunkanum – og samt væri hann að flytja lög sem allir þekkja.

En Gunnar hefur hins vegar alltaf verið lélegur í að koma sér á framfæri. Það er oft sagt að hann sé hlédrægur; ég held það sé ekki ofmælt. Það er til dæmis lítið að finna af perlum hans á netinu – það stendur kannski til bóta því tónleikarnir á föstudag voru teknir upp á myndband og stendur víst til að gefa þá út.

Hér er hins vegar eitt frábærasta lag hans, Vetrarsól, í flutningi Björgvins Halldórssonar; reyndar nokkuð ólík útsetning frá því sem var á föstudagskvöld, þar var Gunnar með litla hjómsveit bak við sig þegar hann flutti lagið í uppklappinu en Bo er með sínfóníuhljómsveit og kór.

Lagið á vel við nú þegar veturinn minnir á sig.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=dB9ZC8n0XdY]
Óttinn við að verða eins og Ísland

Financial Times um írsku þjóðaratkvæðagreiðsluna. Takið eftir síðustu málsgreininni:

- - -

Irish Yes vote on Lisbon will add to pressure on Czech leader

By Tony Barber and John Murray Brown in Dublin

Published: October 3 2009 03:00 | Last updated: October 3 2009 03:00

European Union leaders will urge a prompt end to almost a decade of debilitating, inward-looking debates over institutional reform if the result of Irelands referendum on the EUs Lisbon treaty confirms today that voters have approved the charter at the second time of asking.

A Yes vote, predicted by all opinion polls in advance of yesterdays referendum, will redouble pressure from Brussels and EU national capitals on Vaclav Klaus, the Eurosceptic Czech president, to sign the treaty and remove the last important obstacle to its implementation early next year.

However, even if it emerges that Ireland has voted Yes, Mr Klaus has vowed to delay signing the treaty until the Czech constitutional court rules on a challenge launched this week by senators in Prague.

The treaty reforms the EUs voting procedures, sets up its first full-time president, creates a European diplomatic service, and gives more powers to the European parliament as well as more oversight over EU legislation to national parliaments.

The Irish rejected the treaty in a June 2008 referendum by a convincing 53.4 to 46.6 per cent margin.

The government then negotiated a set of guarantees on national sovereignty with its 26 EU partners. As it did so, the Irish economy was hurled into turmoil by the world financial crisis.

Many voters questioned by the Financial Times as they emerged from polling stations in Dublin yesterday said Ireland could not afford isolation when its crisis-stricken economy was almost wholly reliant on European support.

Other voters expressed resentment at what they called government efforts to beat them with a stick into voting Yes.

A young banker with a son in a pushchair said: „We were a bit arrogant last time. People thought, ‘This is Ireland, weve a great little economy. But now its been shown we need Europe. We cant afford to be isolated.“

Anne Donohue, a middle-aged shop assistant who said she had switched to voting Yes, said she had voted No last year because she was concerned that Ireland would lose its automatic right to a seat on the European Commission – a point addressed by the guarantees won by the government of Brian Cowen, prime minister. „It was a hard decision,“ she said. „Were a small country, its better to be in Europe.“

„Ireland has been dependent on Europe over the last year. Without Europe, we would have been another Iceland,“ declared the chief financial officer of a renewable energies company, who said he had voted Yes last year as well.
Flokkadrættir í stjórnarliðinu

Sá glöggi veðurfræðingur Einar Sveinbjörnsson sendi mér þessa útlistun á flokkadráttum í herbúðum ríkisstjórnarinnar:

- - -

Greinilegir flokkadrættir hjá Vg og auðvelt að skilgreina arma, en þeir eru þrír og tveir þeir fyrstnefndu tengdir sterkum böndum.

– Forustuhjörðin með SJS, Svandísi, Álfheiði og Árna Þór í broddi fylkingar. Þetta eru fulltrúar gömlu Allaballaintelígensían sem Kata hefur síðan sogast inn í.

– Liðsmennirnir. Þau eru Jón Bjarnason, Þuríður Backman, Lilja Rafney að ógleymdum Birni V Gíslasyni. Þessi fjögur eru í liðinu og fylgja forystuhjörðinni hvað sem á dynur.

– Róttæki vinstri flokkurinn. Þar er Ömmi vitanlega fremstur meðal jafningja og með honum Liljurnar tvær, Atli Gísla og að sumu leyti Ásmundur Daði. Þetta fólk er fast á sínum prinsippum og tekur þingræðið fram yfir ráðherraræði. Ekki endilega mestu róttæklingarnir á hefðbundinn vinstri-mælikvarða. Frekar róttækni af þeim toga að vilja efast og fara þar af leiðandi eigin leiðir.

Hjörleifur Gutt hefur þrátt fyrir fyrri tengsl fengið nóg af forustuhjörð VG, líkast til vegna þjónkunar hennar við ESB stefnu ríkisstjórnarinnar. Nú styður hann Róttæka vinstri flokkinn, sem er reyndar einn þeirra fimm flokka á þingi sem virðast verja ríkisstjórnina falli í dag.

Hinir tveir eru undir regnhlíf Samfylkingarinnar, þ.e. Evrópulegir umhverfissinnar (Þórunn S, Helgi Hj, Mörður, UJ ofl.) og síðan Hægfara orkunýtingarsinnar (m.a. Katrín Júl, Möllerinn, Össur og meira að segja Jóhanna sjálf).
Þriggja flokka stjórn

Það virðist mega álykta sem svo að í raun séu þrír flokkar í ríkisstjórn Íslands.

Samfylkingin sem er nokkuð einsleit í sinni pólitík.

Steingrímsarmurinn í VG þar sem ásamt formanni flokksins eru meðal annars Svandís Svavarsdóttir, Katrín Jakobsdóttir, Álfheiður Ingadóttir og Árni Þór Sigurðsson.

Og Ögmundararmurinn þar sem er ásamt Ögmundi Guðfríður Lilja og hugsanlega Lilja Mósesdóttir og Atli Gíslason.

Má reyndar spyrja hvort hann sé kannski hálfur í ríkisstjórn og hálfur utan hennar?
Aðrir fletir á álversumræðu

Það eru ýmsar hliðar á umræðunni um álver sem eru máski nokkuð vanreifaðar.

Eins og til dæmis það sem kemur fram í grein Sigmundar Einarssonar jarðfræðings á vef Smugunnar.

Sigmundur var gestur í Silfrinu í dag og segir að það sé hugsanlega ekki til næg orka ef byggja á stór álver bæði í Helguvík og á Bakka.

Og svo er það grein eftir Ágúst Þórhallsson sem birtist á vefnum AMX þar sem segir að eitt það vitlausasta sem við getum gert við orkuna okkar sé að nota hana í álver.
Drekkum pepsi

Við þessu er til aðeins eitt ráð.

Að drekka pepsi.
Grísk pólitík og ættfræðin

Í Grikklandi ganga stjórnmál í ættir.

Nú bendir allt til þess að næsti forsætisráðherra landsins verði Georg Papandreou.

Hann er sonur Andrésar Papandreou sem var forsætisráðherra frá 1981 til 1989 og aftur frá 1993 til 1996. Hann var að furðulegur og heillandi maður, ræðuskörungur, dáður af fylgismönnum sínum, var með hagfræðipróf frá Harvard en um leið mikill pópulisti í aðra röndina.

Frægt varð um alla heimsbyggðina þegar hann skildi við konu sína, móður Georgs, og tók saman við unga og brjóstgóða flugfreyju.

Papandreou stofnaði sóalistaflokksinn PASOK, en sonur hans hefur verið formaður flokksins frá 2004.

Georg yngri þykir þó ólíkur föður sínum. Hann er hámenntaður þjóðfélagsfræðingur frá LSE og Harvard en hefur afar lítið af persónutöfrum pabbans. Móðir hans er bandarísk, hann er fæddur í St. Paul í Minnesota þar sem faðir hans var háskólakennari.

Afinn, sem líka hét Georg Papandreou, lifði frá 1888 til 1968. Hann var leiðtogi frjálslyndra – þeirra sem kenndu sig við Venizelos, frægasta stjórnmálamann Grikkja á öndverðri tuttugustu öld – og gengdi þrívegis embætti forsætisráðherra á árunum eftir stríð.

Í Grikklandi er talað um afann sem Georgios (Γεώργιος) en sonarsoninn sem Giorgos (Γιώργος) til aðgreiningar– hið síðarnefnda er óformlegra.

Allir þrír voru miklir andstæðingar herforingjastjórnarinnar sem ríkti í Grikklandi frá 1967 til 1973. Georg gamli andaðist í stofufangelsi hjá herforingjunum og breyttist útför hans í fræg mótmæli gegn ógnarstjórninni.

En fjölskyldutengslin í grískum stjórnmálum sjást víðar.

Sá Konstantín Karamanlis sem nú lætur af embætti forsætisráðherra er bróðursonur Konstantíns Karamanlis sem bæði var forsætisráðherra og forseti í Grikklandi og keppinautur Papandreou ættarinnar.
Hægri, vinstri – og heiðarleiki

Hallgrímur Óskarsson sendi mér þennan texta – og skýringarmynd:

- - -

Sæll Egill

Í framhaldi af pistli þínum “Hvar er miðjan” datt mér í hug að senda þér myndina í viðhengi.

Hún lýsir að mörgu leyti hvernig almenningur hugsar nú um stjórnmál – hugsar miklu minna en áður um hægri og vinstri – en hugsar nú meira á nótunum hver er heiðarlegur og hver ekki. Ef einstaklingur hefur trú á að ákveðinn stjórnmálamaður sé heiðarlegur og tilbúinn að vinna frekar fyrir þjónina en klíkusamfélagið er viðkomandi tilbúinn að kjósa þann stjórnmálamann óháð því hvort þeir séu sammála í “hægri – vinstri” víddinni sem er að mínu mati deyjandi skilgreining.
Hvar er miðjan?

Þorsteinn Pálsson ber upp áhugaverða spurningu í pistli sínum í Fréttablaðinu í dag:

- - -

Hvar er miðjan?

„Við afsögnina herti Ögmundur Jónasson mjög á þeirri einangrunarhyggju sem lengst af var einungis borin uppi af sósíalistum lengst til vinstri. Þessir atburðir munu því dýpka gjána milli stjórnarflokkanna varðandi umsókn um aðild að Evrópusambandinu.

Aðildarspurningin er framtíðarmál fremur en augnabliksmál. Hún hefur þó að einu leyti bein tengsl við endurreisn efnahagslífsins. Stöðugleiki á fjármálamarkaði með frjálsum og haftalausum viðskiptum er borin von með svo lítinn gjaldmiðil sem krónan er.

Stólparót efnahagshrunsins liggur í ofrisi og síðar falli gjaldmiðilsins sem var undanfari bankahrunsins. Úrslitin í endurreisnarglímunni ráðast af því hvort fólkið og fyrirtækin fá samkeppnishæfa mynt.

Enginn stjórnmálaflokkur hefur enn sem komið er kynnt trúverðuga stefnu í peningamálum með íslenskri krónu. Eini sjáanlegi möguleikinn í þeim efnum er evran. Það aukna málefnavægi sem VG fær i kjölfar síðustu atburða veikir baráttuna fyrir samkeppnishæfum gjaldmiðli.

Þá vaknar spurningin: Hvar er miðjan í íslenskri pólitík? Er ekki meirihluti á miðjunni fyrir nauðsynlegri aðhaldspólitík í ríkisfjármálum, brýnum orkunýtingarframkvæmdum, mikilvægi þess að fá samkeppnishæfa mynt og gildi þess að Ísland eigi aðild að öflugustu samtökum Evrópuþjóða?

Ríkisstjórnin var beinlínis mynduð til að skerpa andstæður í pólitíkinni. Hún hefur öruggan þingmeirihluta til að sitja áfram í þeim tilgangi. Atburðir liðinnar viku gætu hins vegar leitt til þess að á næstu misserum verði það sjónarmið ríkara í grasrót samfélagsins að miðjunni í íslenskum stjórnmálum beri að taka höndum saman til að tryggja samstöðu og stjórnfestu við endurreisnina.“
Skandallinn eftir hrunið

Salvör Gissurardóttir skrifar athyglisverða grein um peningamarkaðssjóðina. Hún hefst með svofelldum orðum:

„Það er langt í land að undið verði ofan af hinu að því virðist gerspillta íslenska fjármálakerfi sem féll með bauki og bramli fyrir ári síðan. En spillingin og óráðsían endaði ekki með „Guð blessi Ísland“ ræðu Geirs. Ég get ekki betur séð en það hafi verið vítaverð meðferð á almannafé og afar mikil mismunun milli þegna þegar stjórnvöld ákváðu eftir hrunið að hygla sérstaklega þeim sem áttu hlutdeildarskírteini í peningamarkaðssjóðum.“

Greinina má lesa í heild sinni hér.
Nokkrar vísitölur

Vinur minn Elías Pétursson tók saman þessi línurit svona í tilefni af afmæli hrunsins.