arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
ESB smjör

Það er búið að brjóta upp gáttir, Mjólkursamsalan flytur inn írskt smjör, notar í framleiðsluvörur sínar án þess að geta þess að smjörið sé ekki íslenskt, heldur upprunnið í ESB.

Það segir meira að segja að írska smjörið hafi sama bragð og áferð og íslenska smjörið, það sé enginn munur. Það er ekki merkt sérstaklega í hvaða vörum er íslenskt eða írskt smjör.

Írland er náttúrlega kallað Eyjan græna – landið vaxið safaríku og grænu grasi sem kýr þrífast vel á.

En fyrst að Mjólkursamsalan er farin að flytja inn evrópskt smjör – mega þá ekki aðrir gera það líka?

Írsk mjaltastúlka með væna flís af þarlendu smjöri.
Firring æskunnar árið 1946

„Hér í Reykjavík eru alltof margir æskumenn sem hafa á sér svo annarlegan blæ að maður gæti næstum haldið að þeir hefðu gengið á barnaskóla í Hollywood, unglingaskóla meðal „cowboys“ í Texas og loks tekið fullnaðarpróf í framkomu hjá einhverjum „smart guys“ í New York. Hér er nokkuð sem þarf athugunar og lagfæringar við, því það fólk sem hefur tapað tengslunum við uppruna sinn er ekki lengur fólk í þess orðs bestu merkingu.“

Eggert Þór Bernharðsson sagnfræðingur birtir þennan texta á Facebook-síðu sinni. Hann er úr Þjóðviljanum 3. desember 1946, eins og sjá má á timarit.is.
Sjávarútvegurinn og fiskveiðar

Stundum er merkilegt að skoða hvernig orðum er beitt í þjóðfélagsumræðu.

Það er til dæmis talað um „sjávarútveginn“, að hann skapi svo og svo mikil verðmæti. Þetta gerir nýr talsmaður LÍÚ í viðtali. Við eigum ábyggilega eftir að heyra mikið frá þessum manni, talsmenn LÍÚ eru fastagestir í fjölmiðlum.

Þegar er talað um sjávarútveginn með þessum hætti hljómar það eins og útgerðin og sjórinn séu eitt og hið sama.

En í rauninni eru þetta fiskveiðar – og það er ekki útgerðin sem skapar verðmætin. Þau eru í hafinu og bíða þess að vera sótt. Og það er pólitísk ákvörðun hvernig farið er að því og hverjir hagnast.
Heimska

Sum mál eru ekki stór, en athyglisverð vegna þess að þau birta heimsku í sinni tærustu mynd.

Í dag má lesa litla frétt um leikskólana Tjarnarborg og Öldukot sem borgin vill sameina undir nafninu Tjörn.

Þetta eru afar vinsælir og vel liðnir skólar, Tjarnarborg hefur starfað í 70 ár en Öldukot í aldarfjórðung.

Foreldrar sem eiga börn í skólunum og starfsfólk þeirra er á móti þessari nafnabreytingu – finnst hún alveg tilgangslaus.

Hví mega skólarnir ekki halda sínum nöfnum þrátt fyrir sameiningu?

En málið er samt keyrt í gegn í borgarkerfinu – til hvers, spyr maður, cui bono?

Skýringin getur ekki verið önnur en heimska.

Sjálfur var ég í Tjarnarborg þegar ég var lítill, en sonur minn var í Öldukoti.
Bókmenntaverðlaun bóksalanna, pólitískar bækur, sjóslys við Viðey

Í Kiljunni í kvöld tilkynnum um Bókmenntaverðlaun bóksalanna, en þau byggja á kosningu sem fer fram meðal starfsfólks bókabúða um allt land. Bækur eru tilnefndar í mörgum flokkum. Þau Kristján Freyr Halldórsson og Elín Björk Jóhannsdóttir koma í þáttinn og segja frá úrslitunum.

Við fjöllum við um Landbúnaðarsögu Íslands, mikið stórvirki sem er komið út í fjórum bindum. Við förum á Álftanes með öðrum höfundanna, Árna Daníel Júlíussyni, en þar eru dæmi um byggðamynstur sem hefur verið óbreytt frá miðöldum.

Við rýnum í bækur pólitíkusa sem koma út fyrir jólin – þeirra Össurar Skarphéðinssonar, Steingríms J. Sigfússonar og Guðna Ágústssonar.

Illugi Jökulsson segir frá hörmulegu sjóslysi sem varð við Viðey snemma á síðustu öld, en þar drukknaði fjöldi manna meðan Reykvíkingar fylgdust með. Frá þessu er sagt í bók hans Háski í hafi.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur: Grimmd eftir Stefán Mána og Lygi eftir Yrsu Sigurðardóttur.
Hvar er íslenska jólamyndin?

Ég er af fyrstu kynslóð barna sem hafði íslenskt sjónvarp. Ég man hvað maður var spenntur á aðfangadag þegar voru sýndar barnamyndir í heila tvo tíma. Það var algjör hátíð.

Nú er meira framboð, við getum jafnvel sagt offramboð, og jólamyndir eru sýndar allan desember – þykja núorðið partur af hátíðinni.

Maður getur eiginlega ekki komist hjá því að sjá myndir eins og Elf, Love Actually og National Lampoons Christmas Vacation. Þetta eru kvikmyndir sem mala gull um hver jól.

Ég fór að velta því fyrir mér af hverju væri ekki til íslensk jólamynd, mynd sem Íslendingar myndu horfa á í desember til að komast í jólaskap.

Er þetta ekki tilvalið fyrir snjalla kvikmyndagerðarmenn?

Stikkorð: Þorláksmessa, jólabjórinn, eitthvað í skóinn, misheppnaður sörubakstur, rjúpur eða skortur á rjúpum, veðurteppt fólk, flókin fjölskyldutengsl o.s.frv.

Elf er vinsæl jólamynd – og raunar nokkuð skemmtileg.
Laufabrauð og Diet Kók

Ég hef haft þann frekar leiða sið að drekka Diet Kók. Drekk reyndar minna af því en áður, en get upplýst að þegar ég er með bolla í hendinni í sjónvarpi, þá er Diet Kók í bollanum.

Þetta er afskaplega óþjóðlegt og í raun mjög púkalegt þegar miðaldra maður á í hlut. En ég hef talið mér trú að smá koffínörvun sé góð í sjónvarpinu, ef maður hins vegar drekkur mikið kaffi í sjónvarpi er hætt við að maður fari að svitna og skjálfa.

Davíð Oddsson sagði þetta reyndar einhvern tíma við mig – að maður ætti ekki að drekka kaffi í sjónvarpinu. Þá yrði maður óþarflega ör.

Ég hef náttúrlega þóst þess fullviss að Diet Kókið væri algört eitur, enda inniheldur það efnið aspartam. Ég hef semsagt neytt þessa drykkjar í bland við samviskubit.

En nú er mér létt. Matvælastofnun Evrópusambandsins segir að aspartam sé ekki skaðlegt – sé þess ekki neytt í þeim mun meira magni. Það er þá hugsanlega svosem eitt baðkar á dag og ég næ seint upp í slíka neyslu.

Það er nú sem með margt sem manni finnst gott að það er fjarskalega óhollt. Ég hef til dæmis alltaf verið mjög hrifinn af laufabrauði, alveg frá því ég fékk það hjá frænku minni sem var að norðan þegar ég var lítill drengur. Það var fyrir þann tíma að laufabrauðið fékkst í buðkum í búðum.

En kona mín, sem er margfróð um mat, segir mér að laufabrauð sé hræðilega óhollt, það sé varla hægt að ímynda sér neitt óhollara. Þetta er hveiti djúpsteikt í feiti. Það rímar. Hveitið drekkur í sig feitina. Siguveig segir að ég gæti eins borðað smjörlíki.

Ég hef tekið sönsum og er hættur að kaupa laufabrauð fyrir jólin – og þótt þeir segi að aspartamið sé ekki svo óhollt ætla ég að halda áfram á þeirri braut að minnka Diet Kók drykkjuna.

Það er ekkert jólalegt við Kók, hvað þá Diet Kók, þótt Coca Cola reyni að halda því fram. Laufabrauð er hins vegar jólalegt, en meinóhollt.
Framsókn og plebbisminn

Gunnar Smári segir að plebbísk viðhorf séu skýring á fylgi Framsóknarflokksins.

Plebbismi getur birst með ýmsum hætti – Gunnar Smári nefnir danska Þjóðarflokkinn og norska Framfaraflokkinn og andúð þeirra á útlendingum.

Ég minnist þess ekki að hafa heyrt neitt frá Framsóknarflokkum sem bendir til þess að hann eigi samleið með nefndum flokkum í þessum málum. Mörgum kann að vera í nöp við Framsókn og stefnu flokksins í til dæmis Evrópumálum, en hann hefur ekki róið á mið útlendingahaturs eða andúðar á innflytjendum.

Við skulum láta vera að gera úr Framsóknarflokknum eitthvað sem hann er ekki.

Annað sem Gunnar Smári nefnir sem plebbíska áherslu er „tal um réttlæti handa venjulegu fólki“.

Nú lofuðu fyrri stjórnarflokkar reyndar „skjaldborg“ um heimilin, það var af nákvæmlega sama meiði. Réttlæti handa venjulegu fólki.

Framsókn gekk svo í málið og tókst að fá Sjálfstæðisflokkinn til að fallast á aðgerðirnar sem ganga undir nafninu „leiðréttingin“.

Þetta er millifærsla á fjármunum, á það hefur verið bent að þetta sé í raun mjög í anda þess sem Framsóknarflokkurinn var að gera á Steingrímsárunum.

Hugmyndin er að taka pening frá fjármálastofnunum og afhenda skuldurum. Það verður aldrei hægt að segja að þessi aðgerð sé sérstaklega langt til hægri, enda mótmælir frjálshyggjuarmur Sjálfstæðisflokksins.

Framsóknarflokkurinn hefur hins vegar ákveðið innahússvandamál sem er yfirlýsingagleði Vigdísar Hauksdóttur, formanns fjárlaganefndar. Tal hennar er alveg á skjön við þær félagslegu áherslur sem hafa verið partur af stefnu Framsóknarflokksins og eru þar enn ef marka má stefnuskrána. Hún talar fremur eins og hægri sinnaður bandarískur repúblikani líkt og má heyra í þessu viðtali á Rás 2. Í morgun vitnar hún í sjálfa Margréti Thatcher á Facebook:

“The problem with socialism is that you eventually run out of other peoples money.”

Í þessu samhengi má minna á að fáum lá jafn þungt orð til frjálshyggjunnar og einmitt Steingrími Hermannssyni.

Að sumu leyti finnst manni eins og formanni Framsóknarflokksins sé þóknanlegt að Vigdís leiki lausum hala eins og hún gerir – hún er sífellt að storka andstæðingum Framsóknar og þeim sem vilja meina að flokkurinn sé holdtekja „plebbismans“, hvort sem Vigdís gerir það vitandi vits eða ekki.

Kannski eru til Framsóknarmenn sem hafa gaman að þessu, en það er ekki stjórnviska að leyfa Vigdísi að vera mest áberandi talsmaður flokksins.
Hvorki hægrið né vinstrið

Eitt finnst mér vera dagljóst eftir reynslu af stjórnmálum síðustu ára:

Mann langar hvorki að tilheyra íslenska hægrinu né íslenska vinstrinu.

Lýður Árnason læknir skrifar ádrepu um þetta á vef DV undir yfirskriftinni Vinstrið getur sjálfu sér um kennt:

„Vinstrið og Hægrið rífast sem aldrei fyrr. Hægrið plægir nú akur fjármálanna og rótar öllu á hvolf. Kannski löngu tímabært að hætta áralangri leikmyndapólitík og koma til dyranna eins og við erum en ekki eins og við viljum vera. Ísland er ekki lengur rík þjóð. Við skuldum yfir 2000 milljarða og erum ekki nema 330 þúsund hræður. Heilbrigðiskerfið riðar og brestir í menntakerfinu. Þessir meginpóstar velferðarinnar þurfa fé og ef við værum rík þjóð þyrftum við ekki að horfa upp á allar þær niðurfellingar sem nú standa fyrir dyrum. Þróunaraðstoð, bótakerfið, menningin, allt fær risaskelli og Vinstrið brjálað. Einn skiki á akrinum er þó algerlega friðlýstur. Skiki útgerðarinnar og launar hann gjörninginn eins og sést á SMS-sendingum þingmanna. Þessi friðlýsing gerir Vinstrið líka brjálað en þá spyr ég: Hvers vegna í ósköpunum voruð þið ekki búin að plægja þennan illgresisskika í tætlur á síðasta kjörtímabili og búa til úr honum þá vin sem þið lofuðuð fyrir kosningar? Þessi drómi Vinstrisins hefur nú fært Hægrinu gullbakkann aftur eins og skilið var við hann og eftirleikurinn undrar engan. Hægrið hefur klárlega fram yfir Vinstrið að nýta tímann til verka og þykir sumum miður.“
Bréfið frá Halldóri litla

Þetta litla bréf sker alveg í hjartað – eða þannig.

Því hefur verið dreift víða á netinu í gær og í dag, birtist víst í Neytendablaðinu.

Maður getur ekki annað en haft samúð með Halldóri litla, hann er eins og út úr jólasögu.

En Gísli á Málbeininu telur að þetta sé fölsun – eða eigum við að segja skáldskapur.
Einkennileg framsetning

Á forsíðu Fréttablaðsins í dag má lesa eftirfarandi fyrirsögn:

Erlendir nemendur fá nám ókeypis í fjárvana háskóla

Framsetningin er sérkennileg, vægast sagt – og heimóttarskapurinn ríður ekki við einteyming.

Íslenskir stúdentar hafa sótt háskóla á Norðurlöndunum og í Evrópu og lítið eða ekkert þurft að borga. Þetta auðgar menntir og menningu í landinu; manni hrýs hugur við tilhugsuninni ef við hér á Íslandi værum öll að mennta okkur hvert hjá öðru.

Nógu er nú samfélagið hugmyndalega innræktað.

Svo er líka hitt að hinir erlendu stúdentar efla Háskóla Íslands, þeir koma með alþjóðlega strauma og tengja Háskólann við erlendar menntastofnanir. Með erlendum stúdentum höfum við kannski smá möguleika á að koma Háskólanum í flokk hinna bestu – eins og hefur verið stefnt að.

Svo má nefna að flestir Íslendingar sem skara fram úr hafa farið til útlanda að mennta sig og forframast, allt frá tíma Sæmundar fróða, í gegnum Jónas og til Bjarkar.
Of stór skammtur af Facebook

Ég var daufur í dálkinn seinni partinn í gær, átti erfitt með svefn og vaknaði með kvíðahnút í maganum.

Í morgun fór ég að velta því fyrir mér hvað væri að.

Komst að því að ég hefði verið of mikið á Facebook um helgina. Það var próblemið. Ég var kominn með of stórann skammt af þrasi og neikvæðni.

Og í hugann kom þessi vísa eftir kímniskáldið vestur-íslenska, Káinn, sem orti svo um deilur Íslendinga í vesturheimi:

Þetta er ekki þjóðrækni

og þaðan af síður guðrækni

heldur íslensk heiftrækni

og helvítis bölvuð langrækni.
Eins og spáð var

Þessa færslu setti ég hér inn á vefinn 25. október. Þetta er að ganga nákvæmlega eftir:

„Greinendur stjórnmála telja sig sjá ákveðið munstur í fjárlagagerðinni og því hvernig umræðan um fjárlögin er að þróast.

Kenningin er svona. Áður en Alþingi samþykkir fjárlögin verða framlög til heilbrigðismála aukin talsvert – kvartanirnar af Landspítalanum eru orðnar að nánast samfelldum klið sem hjómar í fjölmiðlum alla daga. Það liggur við að að þjóðin sé lögst í rúmið af þunglyndi yfir þessu.

Ríkisstjórnin getur varla annað en gert eitthvað í málinu. Og auðvitað verður jákvætt fyrir hana að rétta hag heilbrigðiskerfisins – þetta getur jafnvel fallið undir það sem kallast væntingastjórnun.

En á móti er ekki við því að búast að hlutur annarra sem hafa orðið fyrir niðurskurði verði leiðréttur að marki. Þar verður líklega frekar bætt í niðurskurðinn – og réttlætt með að fé hafi fundist fyrir spítalann.“

Nú segir í fréttum að barna- og vaxtabætur verði skornar niður, að framlög til þróunarmála verði lækkuð og að teknar verði 215 milljónir í viðbót af Ríkisútvarpinu.

Margir eiga sjálfsagt eftir að verða reiðir og segja að með lækkun bóta og þróunaraðstoðar sé verið að taka frá hinum snauðustu – en frá bæjardyrum stjórnarflokkanna meikar þetta sens í pólitískum skilningi, upp til hópa hafa stuðningsmenn þeirra hafa ekki sérstakan áhuga á þessum málaflokkum. Og aukin framlög í heilbrigðiskerfið er vinsæl aðgerð.
Lenín fellur í Kænugarði

Stytta af illvirkjanum Lenín fellur til jarðar í Kiev í dag.

Var kominn tími til.
Gleðilegur hagvöxtur

Það er stórfrétt og gleðileg að hagvöxtur á þriðja ársfjórðungi þessa árs sé 4,9 prósent – og hagvöxtur á árinu 3,1 prósent.

Skýringar, maður hefur ekki heyrt mikið af þeim, en segir þó að þetta sé drifið áfram að útflutningi?

Þar er náttúrlega makríllin – jú, og ferðamenn teljast líklega til útflutnings í þessu samhengi. Þeir koma með gjaldeyri til landsins.

Það sem er að gerast hér í ferðamennskunni er náttúrlega lyginni líkast. 46 þúsund ferðamenn í nóvember – í þessum dimma mánuði.

Svo geta menn deilt um hvort þetta er fyrri ríkisstjórn eða núverandi ríkisstjórn að þakka – hvorugri ríkisstjórninni eða þeim báðum eða kannski ytri aðstæðum.
Economist hvetur til eyðslu í opinberar framkvæmdir

Stundum birtast skoðanir í tímaritinu The Economist sem maður býst ekki við að lesa þar.

Í leiðara sem birtist í nýjasta hefti Economist er ekki hvatt til aðhaldssamari fjármálastjórnar, eins og maður myndi halda, heldur þvert á móti til þess að ríki noti peninga í opinberar framkvæmdir.

Í blaðinu segir að nú sé góður tími til þessa. Ríki eigi að koma sér upp breiðbandi og brúm – og einnig vanti endurbyggja innviði samfélaga. Bent er á að 40 prósent af vatnsleiðslum í London þarfnist endurnýjunar.

Nú séu vextir lágir og því sé tilvalið fyrir hið opinbera að efna til framkvæmda, það muni efla hagkerfið þegar er til langs tíma er litið, auka eyðslu, og varna gegn bólumyndun.

Maður getur spurt – á þetta líka við Ísland? Economist er auðvitað að fjalla um hagkerfin í Evrópu og Bandaríkjunum.

En Ísland hefur þann djöful að draga að lánsfé er dýrt, ríkissjóður er fjarskalega skuldugur, og innanlands er helst að fá fé frá lífeyrissjóðum sem eru bundnir af 3,5 prósenta ávöxtunarkröfu. En lífeyrissjóðirnir vita ekki aura sinna tal og eru að kaupa skrítna hluti eins og Bernhöftstorfuna og Orkuveituhúsið.
Sjálfvirk gagnrýni á RÚV

Það er ýmislegt sagt um RÚV þessa dagana. Ekki er það allt jafn vel framsett eða hugsað – og svo er greinilegt að margir eru ota sínum tota, bak við eru duldir hagsmunir. Það má alveg ljóst vera að flokkarnir sem sitja í ríkisstjórn eru ekki sérlega vinveittir Ríkisútvarpinu – hér á árum áður var RÚV oft í nokkru skjóli af Framsóknarflokknum en svo er ekki lengur.

Vinstri flokkarnir og stuðningsmenn þeirra hafa risið upp til varnar Ríkisútvarpinu, en málflutningurinn er með þeim hætti að málið er komið lóðbeint ofan í skotgrafir. Það var Steingrímur J. Sigfússon, sem sjálfur stóð fyrir miklu niðurskurði á RÚV í tíð síðustu ríkisstjórn, sem reis upp á Alþingi til að mótmæla síðasta niðurskurði. Það var ekkert sérlega trúverðugt.

Ég sé að vinstri sinnaðir vinir mínir sem hafa áhyggjur af Rúv eru að hampa þessari grein eftir Mikael Torfason.

Líklega hafa þeir ekki lesið hana, heldur taka sjálfvirkt undir alla gagnrýni á RÚV.

Þarna stendur til dæmis – innan um öll lækin af vinstri vængnum – að hægt sé að reka RÚV fyrir brot af nefskattinum sem nú er innheimtur. Það er einfaldlega rangt – það er afskaplega lítið hægt að skera meira nema menn vilji ganga af RÚV dauðu.

Enn meiri niðurskurður á tekjum RÚV hefur líklega í för með sér að hlutur erlends efnis eykst – það er miklu ódýrara en hið innlenda – nema þá að ákveðið yrði að stytta dagskrána í svona tvo tíma á kvöldi.

Þarna stendur líka að Sjónvarpið hafi farið meira og meira út í að keppa við Stöð 2 eftir ohf-væðinguna og þá um erlent efni. Það er líka rangt, hlutfall íslensks efnis í Sjónvarpinu hefur sjaldan verið hærra – og mikið af því er svokallað menningarefni. Það er von á meira seinna í vetur.

Samkeppnin við Stöð 2 var satt að segja miklu grimmari á árunum þegar ég var í fréttum á Stöð 2 1996-1998. Þá tók Sjónvarpið upp á því að færa fréttatíma sinn beinlínis til að reyna að kæfa fréttatíma Stöðvar 2 sem sótti fast á hvað varðaði áhorf og gæði.

Hins vegar mætti vel hugsa sér að RÚV væri ekki á auglýsingamarkaði. En nú stefnir hugsanlega í að farin verði þveröfug leið, frá menntamálaráðherra hafa heyrst tillögur um að taka af RÚV 215 milljónir til viðbótar á móti því að aflétta takmörkunum á auglýsingum. Það eru heldur léleg skipti því RÚV mun í mesta lagi fá 80 milljónir í aukið auglýsingafé á móti 215 milljónunum.
Ótrúleg myndasýning frá Norður-Kóreu

Hér á þessum vef er að finna sérkennilega fagrar en þó óhugnanlegar myndir sem eru teknar af ferðamanninum Dominik Schwarz í Norður-Kóreu fyrr á þessu ári. Myndirnar sýna mjög framandlegan heim íbúðarblokka, breiðgatna og persónudýrkunar, allt virðist í röð og reglu.

Maður spyr sig: Myndi maður vilja fara á þennan stað – til að sjá þetta með eigin augum?
Gengur ekki upp

Það er rökleysa hjá Illuga Gunnarssyni menntamálaráðherra að hægt sé að kjósa um aðild að ESB án þess að samningur liggi fyrir.

Að minnsta kosti er ljóst að þá þyrfti alltaf að halda tvennar kosningar.

Ef þjóðin kysi um aðild án þess að lægi fyrir samningur og segði já – þá ætti ennþá eftir að klára málin, sjávarútveginn, landbúnaðinn, byggðamálin, gjaldmiðilsmálin.

Allsendis óvíst væri að það sem kæmi út úr því væri landsmönnum að skapi. Við gætum hafa sagt já við aðild í atkvæðagreiðslu en fengið svo vondan samning. Við værum að gefa stjórnvöldum frítt spil um hvernig samningurinn liti út.

Þjóðin myndi varla beygja sig undir það. Atkvæðagreiðslan yrði að vera tvöföld – og þá í bæði skiptin kosið um „aðild“?

Þessi leið stenst aðeins ef menn gefa sér að niðurstaða kosninganna yrði nei – og það er ekki lýðræðislegt.
Free Nelson Mandela

Þetta lag með The Special AKA hafði mikil áhrif. Það var árið 1984, þetta var Thatchers tíminn, í augum hennar var Nelson Mandela hryðjuverkamaður.

En lagið varð feikilega vinsælt og þarna heyrði margt fólk fyrst um Mandela – fangann Robben-eyju.
Neðarlega

Skýringamynd frá Danmarks Radio.
Engin gagnrýnin hugsun án þekkingar

Mikið er talað um það að skólinn eigi að efla lýðræðisvitund og skilning á jafnrétti og mannréttindum. Námskrá grunnskólans sem var samþykkt á síðasta kjörtímabili er öll í þessa veruna.

Það þykir gamaldags að halda því fram að skólinn eigi fyrst og fremst að efla þekkingu.

En án þekkingarinnar er engin gagnrýnin hugsun – þekkingin er forsendan. Og skólinn er ekki málfundur um lýðræði.
Áhrif skuldamála á fylgi flokkanna

Athyglisverð er niðurstaða skoðanakönnunar Félagsvísindastofnunar sem Morgunblaðið birtir í morgun. Þarna er reynt að mæla áhrif skuldamála á fylgi flokka og ríkisstjórnar.

Auðvitað eiga hlutirnir eftir að setjast betur – en merkilegt er að sjá að þetta hefur ekki áhrif á heildarfylgi ríkisstjórnarinnar. Það er 43,4 prósent.

Framsókn rýkur hins vegar upp eftir niðursveiflu sem hefur staðið allt síðan í kosningunum í vor, mælist með 20,1 prósenta fylgi. Þetta er samt enn meira en 4 prósentustigum frá fylgi flokksins í kosningunum.

Sjálfstæðisflokkurinn missir hins vegar fylgi, er aðeins með 23,3 prósent sem þykir afar slakt á þeim bæ.

Það er athyglisvert að sjá að Samfylking, VG og Björt framtíð hafa svipað fylgi allir flokkarnir, Samfylking er með 15,8, VG með 14,1, Björt framtíð með 13,7.

Það er semsagt enginn afgerandi forystuflokkur stjórnarandstöðumegin, en þegar Píratar bætast við með sín 7,7 prósent hefur stjórnarandstaðan talsvert meira fylgi en ríkisstjórnin.
Meira í heilbrigðiskerfið, jafnlítið eða minna í annað

Því var spáð hér á síðunni fyrir nokkru að áður en fjárlög yrðu endanlega afgreidd myndi finnast fé til að leggja í Landspítalann.

Flestir munu verða sáttir við það. Þetta verður vinsæl aðgerð.

En það þýðir líka, eins og þá sagði, að tæplega verður bætt við meiru annars staðar – fremur er líklegt að meira verði klipið af.

Vigdís Hauksdóttir, formaður fjárveitinganefndar, boðaði í gær meiriháttar breytingar á fjárlögunum frá fyrstu umræðu. Hún segir að verið sé að „hliðra til“ svo hægt sé að setja meira fé í heilbrigðismálin.

Þetta þýðir líklega að aðrir sem hafa orðið fyrir niðurskurði þurfa ekki að búast við að fá mikla úrlausn sinna mála, ekki einu sinni þót mótmæli hafi heyrst.

Í kvöld er boðað til fundar til að mótmæla niðurskurði hjá Ríkisútvarpinu. Það bendir allt til þess að þetta verði nokkuð fjölmennur og kröftugur fundur – listi ræðumanna bendir til þess. Hins vegar er afar ólíklegt að niðurskurðurinn til Ríkisútvarpsins verði dreginn til baka – raunar er miklu líklegra að ákveðið verði að bæta í og taka meira fé af RÚV, eins og menntamálaráðherra hefur talað um.
Teiknibókin, Tímakistan, 1983

Talsverður fjöldi bóka er til umfjöllunar í Kiljunni í kvöld.

Við fræðumst um Íslensku teiknibókina, sem er gamalt handrit sem inniheldur teikningar frá síðmiðöldum – Guðbjörg Kristjánsdóttir sem sér um útgáfuna telur að þar megi finna handbragð fjögurra teiknara.

Andri Snær Magnason segir frá Tímakistunni, það er ævintýrabók, fyrsta skáldverk sem hann sendir frá sér í langan tíma.

Við fáum í þáttinn Eirík Guðmundsson en hann hefur sent frá sér skáldsöguna 1983 sem er að nokkru leyti byggð á uppvexti hans í Bolungarvík og Sif Sigmarsdóttur sem er höfundur bókar sem nefnist Freyjusaga – Múrinn. Valur Gunnarsson segir frá skáldsögunni Síðasti elskhuginn.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um tvær bækur, það eru Stúlka með maga eftir Þórunni Erlu og Valdimarsdóttur og Kamban eftir Svein Einarsson.

Blað úr Íslensku teiknibókinni.
IPA styrkirnir og aðlögunin

Stundum er, eins og sagt er, ekki bæði hægt að eiga kökuna og éta hana. Íslensk útgáfa af þessu er að það verði ekki bæði haldið og sleppt.

Utanríkisráðherra er hissa og reiður yfir því að Evrópusambandið vilji ekki lengur veita okkur svokalla IPA styrki.

Þetta kippir fótum undan ýmsum verkefnum sem hafa verið í gangi, meðal annars á sviði vísinda og byggðamála.

En því hefur verið haldið fram að IPA styrkirnir séu hluti af hinu ógurlega „aðlögunarferli“. Og því, eðli málsins samkvæmt, vondir. Einn þingmaður Framsóknar talaði meira að segja um þá sem „illa fengið fé“ í þingræðu.

Við ættum að vera fegin að vera laus við svoleiðis.
Pisakönnunin – hvernig getum við snúið við blaðinu?

Ný Pisakönnun er birt í dag með hrollvekjandi upplýsingum úr íslensku skólakerfi. Það sígur enn á ógæfuhliðina varðandi læsi meðal drengja. 30 prósent þeirra eru á neðstu þrepum lesskilnings, eins og það er orðað, og stærðfræðikunnáttan er líka léleg.

Í framhaldi af því birti ég aftur þetta viðtal við Sölva Sveinsson. Þarna er komið inn á stærstu álitaefnin í íslensku skólakerfi – meðal annars læsið. Og þarna er að finna hugmyndir að lausnum sem við getum reynt að nota – ef þetta blessaða kerfi hefur ekki algjörlega vaxið okkur yfir höfuð, eins og algengt er á Íslandi.