arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
ESB og bændaforystan

Ingimundur Bergmann, bóndi og vélfræðingur, skrifaði grein um bændaforystuna og Evrópusambandið í Fréttablaðið í síðustu viku. Í greininni segir meðal annars:

- - -

„Komið hefur fram að eitt af því sem ESB hefur sett út á varðandi landbúnaðarkerfið íslenska, er að ekki sé auðvelt að sjá hvernig því fjármagni sem ráðstafað er til að styrkja íslenskan landbúnað sé varið. Við lestur fyrrnefnds bréfs læðist að sá grunur, að það fari dálítið fyrir brjóstið á bændaforustunni að hugsanlega verði þar gerð breyting á: að greiðslur verði auðraktari og kerfið gert opið og gegnsætt. Það er nefnilega kunnara en frá þurfi að segja að í millifærslukerfinu íslenska og er þá ekki eingöngu átt við landbúnaðarkerfið, leynist mörg matarholan, sem þeim einum er kunnugt um sem innvígðir eru.

Bændaforustan hefur barist gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið með oddi og egg og beitt þar fyrir sig ýmsum rökum sem fæst standast skoðun ef að er gáð. Það er öllum ljóst að landbúnaður er stundaður í löndum Evrópusambandsins allt frá Miðjarðarhafi og norður til Finnmerkur. Undirritaður dvaldi í austurrískri sveit á dögunum og sá þá með eigin augum hve landbúnaður dafnar þar vel og ekki síður hitt, hve frelsi austurrískra bænda er á ýmsum sviðum meira en íslenskra.

Afurðir sínar selja þeir beint til neytenda, ef þeim sýnist svo, hvort heldur um er að ræða kjöt, kartöflur, egg eða mjólk og mjólkurafurðir svo sem osta sem þeir framleiða sjálfir á búum sínum. Vafalaust er það allt undir eðlilegu heilbrigðiseftirliti og þess gætt að rétt og vel sé farið með vöruna, en ekki stunduð sú ofstjórn sem sjálfsögð þykir hér á landi.

Í málflutningi sínum hefur BÍ meðal annars haldið því fram að tryggja verði matvælaöryggi íslensku þjóðarinnar og talið að það verði best gert með því að halda Íslandi utan við ESB. Það er svo gjarnan látið fylgja með: að ef samgöngur til landsins einhverra hluta vegna stöðvist, þá sé gott að eiga matvælaframleiðslu sem duga muni þjóðinni í slíkum þrengingum.

Málflutningur af þessu tagi stenst ekki skoðun. Ef svo færi að samgöngur til landsins stöðvuðust, þá háttar þannig til að eitt það fyrsta sem færi úr skorðum er landbúnaðurinn. Ekki yrði flutt inn korn, olía, vélar, né varahlutir til þeirra. Engin áburðarverksmiðja er í landinu og víst er að ekki kæmi áburður til landsins án samgangna.“
Klappað fyrir Geir

Bjarni Benediktsson lætur hylla Geir Haarde á fundi hjá Sjálfstæðisflokknum. Eða eins og segir í frásögn Vísis:

„Bjarni fór vítt og breitt yfir stöðu mála og lét fundarmenn sérstaklega standa upp og klappa fyrir forvera sínum, Geir H. Haarde, til þess að undirstrika stuðning flokksins við formanninn fyrrverandi.“
Mikill niðurskurður í Bretlandi

Hér er framundan mikill niðurskurður á fjárlögum. Steingrímur J. segir að nú séu runnin upp hin eiginlegu hrunfjárlög. Niðurskurðurinn er á bilinu 6-9 prósent, og verður ábyggilega mjög þjáningarfullt á mörgum stöðum. Það má búast við einhverjum mótmælum vegna fjárlaganna.

Í Bretlandi er komin til valda stjórn sem setur niðurskurð hjá hinu opinbera á oddinn. Hann er aðalstefnumál stjórnarinnar – og það verk sem hún verður dæmd af. Markmiðið er að reyna að létta miklu skuldafargani af breska ríkinu.

Í Guardian er birt yfirlit yfir niðurskurð í einstökum málaflokkum. Í menningarmálum er skorið niður um 25 prósent, sem hefur strax vakið mikil mótmæli og menntamálum fer niðurskurður í 10 til 20 prósent.

Stjórn Camerons er strax farin að finna fyrir óvinsældum vegna þessa. Verkamannaflokkurinn undir nýjum formanni, Ed Miliband, er búinn að skjótast yfir Íhaldsflokkinn í skoðanakönnunum. Það er víðar en á Íslandi að það er vanþakklátt hlutskipti að stjórna á krepputímum.
Fréttatíminn: Óheyrilega mikil lán til Björgólfa

Í Fréttatímanum, nýja blaðinu sem kom út í gær, er frétt á blaðsíðu tvö um útlán Landsbankans til Björgólfs Guðmundssonar, Björgólfs Thors Björgólfssonar og Magnúsar Þorsteinssonar, þremeninganna sem fengu að kaupa bankann árið 2002. Samkvæmt fréttinni eru þessi lán óheyrilega mikil – eða 440 milljarðar. Þetta segir í fréttinni:

„Björgólfur Thor Björgólfsson, Björgólfur Guðmundsson og Magnús Þorsteinsson mynduðu Samson-hópinn við einkavæðingu Landsbankans árið 2002.

Heildarupphæð lána, skuldabréfakaupa og meðfjárfestinga bankans til eignarhalds- og rekstrarfélaga á vegum stofnenda Samson var um 426 milljarðar í lok júní 2008. Að auki keyptu peningamarkaðssjóðir bankans skuldabréf fyrir 14 millj-arða. Þessi upphæð er meira en tvö-falt eigið fé bankans sem var á sama tíma rétt rúmir 200 milljarðar. Jafnframt eru þetta um 11% af efnahagsreikningi bankans.“

Í tengslum við þetta má minna á grein eftir Ólaf Kristinsson, héraðsdómslögmann og hluthafa í Landsbanaknum, sem hefur leitt getum að því að Björgólfur Thor og eigendur Landsbankans hafi beitt blekkingum vegna fimm prósenta eignarhlutar í bankanum sem var sagður í eigu starfsmanna hans í þeim tilgangi að fá enn meira fé að láni. Greinin birtist í Viðskiptablaðinu fyrir skömmu
Mynd ársins?

Þessi ljósmynd Sigtryggs Ara Jóhannssonar, ljósmyndara á DV, gæti hæglega verið mynd ársins.

Þingmenn á harðahlaupum úr Dómkirkjunni yfir að bakdyrum Alþingishússins undan reiðum mótmælendum.
Mótmæli á Íslandi og víðar

Það var ekki ýkja mikið fjölmenni á Austurvelli áðan, verður að segjast eins og er.

En það var mjög þungt andrúmsloft. Margir viðbúnir að fleyja eggjum og mjólk í alþingismenn þegar þeir gengju milli Dómkirkjunnar og Alþingishússins.

Það gerðu þeir ekki, þeir kusu að fara bakdyramegin inn í þinghúsið – sem er dálítið táknrænt. Virðing þingsins er ekki mikil þessa dagana.

Svo er spurning hvort þessar mótmælaaðgerðir halda áfram, hvort þær eru vísir að einhverju meiru. Það virkaði eins og dálítill veikleiki við þær að fólk er að mótmæla ólíkum hlutum. Það er mikil reiði, en það vantar markmið sem sameina.

Annars eru Íslendingar ekki einir á báti: Ég las á erlendum vef í morgun að það hefðu verið ólga og mótmæli í tuttugu og fimm löndum undanfarið vegna slæms efnahagsástands.
Kannski afstýrði hrunið meiri ógæfu

Við lifðum í samfélagi þar sem allt átti að vera til sölu. Það var hugmyndafræðin sem ruddi sér til rúms á löngu árabili. Ég var hjá Braga áðan og sá hefti af tímariti sem kallaðist Frelsið. Það var frá 1981. Utan á kápu blaðsins var ljóshærð stúlka með blásið hár í bol þar sem stóð „laissez-faire“.

Kannski var það blessun að íslenska efnahagskerfið hrundi árið 2008 áður en nýfrjálshyggjumönnum tókst að koma orkauðlindunum, menntakerfinu og heilbrigðiskerfinu í einkahendur (eða einkavinahendur) – eins og hafði áður verið gert við kvótann og bankana.

Á Íslandi hefur verið nokkuð almennt samkomulag um að menntun og heilbrigðisþjónusta eigi ekki að vera ofurseld gróðafíkn, að samfélagsleg markmið liggi þar að banki.

En á því eru undantekningar. Ýmsir voru farnir að sjá menntamál sem féþúfu. Menntskólinn Hraðbraut er kannski dæmi um það sem hefði getað orðið – skóli þessi naut sérstakrar velvildar hjá menntamálaráðuneytinu, þurfti ekki að endurgreiða ofgreidd gjöld frá ríkinu, en á sama tíma var eigandi skólans að dæla arði út úr skólanum í eigin vasa.
Keikur Jón

Jón Ólafsson var skúrkur númer eitt á Íslandi áður en Jón Ásgeir tók við því hlutskipti – það var endalaust hamast í Jóni og hann sakaður um aðskiljanleg brot.

En nú er Jón nokkuð keikur. Hann tók voða lítinn þátt í hrunadansi útrásartímans – og getur gengið glaður um göturnar í Reykjavík – ólíkt bæði útrásarvíkingunum og þeim sem ofsóttu hann í eina tíð vegna þess að hann dirfðist að reka fjölmiðla sem lutu ekki boðvaldi þeirra.

Jón er í viðtali í DV í dag og segir meðal annars:

„Ég vil benda á að það voru ekki bara þessir aðilar sem eru fjármálamegin sem eru sekir. Þeir fengu að gera þetta af því að eftirlitinu var ábótavant. Stjórnmálamennirnir voru með í partíinu. Það streymdu peningar inn í ríkissjóð og ríkið gat gert helling af hlutum, margir þeirra voru líka einhvers staðar að græða peninga í einhverjum dílum hér og þar. Fólk blindaðist af græðgi. Þetta þjóðfélag fór á hausinn út af græðgi. Það er ekki hægt að segja bara: „Það voru þessir strákar hérna sem gerðu þetta.“ og benda á útrásarvíkingana. Það voru líka þeir sem réðu ferðinni sem bera ábyrgðina því þeir pössuðu ekki upp á að allt væri innan þeirra reglna og þeirra laga sem við settum upp.„
Starf Guttanefndarinnar

Lesandi síðunnar sendi þessar línur.

- - -

Ég vil vekja athygli þína að stuttri umsögn Jóns Steinssonar um úttekt Háskólans á Akureyri sem unnin var fyrir „Guðbjartsnefndina“ svokölluðu (eða Guttanefndina)

Hér er linkur á umsögnina http://www.sjavarutvegsraduneyti.is/media/Skyrslur/Fylgiskjal_7_UmsognUmGreinargerdRThHA_Jon_Steinsson.pdf

og hér eru nokkrar línur úr umsögninni.

„Sú skoðun hefur verið útbreidd að ekki sé ráðlegt að fyrna aflahlutdeildir ef slík aðgerð myndi leiða til „gjaldþrots“ útgerðarfyrirtækja. Útgerðir hafa því haft hvata til þess að veikja efnahagsreikning sinn með því að taka fé út úr rekstrinum til að passa að efnahagur þeirra standi nægilega tæpt til að stjórnvöld veigri sér við að innkalla aflahlutdeildir. Af einhverjum ástæðum hafa kröfuhafar útgerðanna leyft útgerðum að leika þennan leik þrátt fyrir að slíkt skapi áhættu á útlánatapi ef til innköllunar kemur. En þetta er víst ekki það eina sem orkaði tvímælis í rekstri lánastofnana á Íslandi undanfarin ár.

Þar að auki hafa aðilar sem hafa sterk pólitísk ítök haft forskot fram yfir aðra varðandi það að eiga útgerð þar sem þeir hafa betur getað tryggt áframhaldandi úthlutun aflahlutdeilda án endurgjalds. Þetta hefur dregið úr hagræðingu í sjávarútvegi þar sem þeir sem hafa sterkustu pólitísku tengslin eru ekki endilega þeir sömu og þeir sem hafa mesta hæfileika til þess að reka útgerð.

Sá kostur að fresta því að gera nokkuð-t.d. vegna þess að skuldastaða útgerðarinnar er þess eðlis að fyrning muni leiða til þess að einhver hluti útgerðarfyrirtækja þurfi að ganga í gegnum fjárhagslega endurskipulagningu-er líklega verri kostur en að veita útgerðinni varanlegan eignarrétt án endurgjalds. Ef ekkert er gert mun útgerðin halda áfram á sömu braut hvað það varðar að skuldsetja sig upp í topp þar sem hún veit að það er eina leiðin til þess að halda í endurgjaldslausa úthlutun aflahlutdeilda til frambúðar. Það mun veikja sjávarútveginn.“
Henrý Þór: Maðurinn sem varð að sagnorði

Henrý Þór Baldursson á þessa skopmynd sem birtist í DV:
Hverju verður mótmælt?

Það er boðað til mótmæla á Austurvelli við þingsetningu á morgun.

En hverju er verið að mótmæla?

Ég sé á netinu að sumir ætla fara til að mótmæla vegna stöðu heimilanna.

Á einni bloggsíðu var talað um að fara að mótmæla AGS, ESB og Icesave.

Svo eru sumir á Facebook sem ætla að fara að mótmæla ákæru á hendur Geir Haarde.

En mætti líka vel mótmæla vegna framferðis bankanna, skuldaeftirgjöf fyrir sægreifa og svokallaðrar samningaleiðar.

Og jafnvel líka vegna fjárlaga sem líta dagsins ljós eftir helgi og gera ráð fyrir ógnarlegum niðurskurði?

Já og jafnvel vegna skattahækkana líka?

Og að hverjum snúa mótmælin, að ríkisstjórninni eða þingheimi eins og hann leggur sig? Mér skilst að útvarp Saga hafi básúnað að það verði mótmælt gegn „stjórnmálastéttinni“.

Er það kannski málið?
Svartur fimmtudagur á Írlandi

Oddur Ólafsson, lesandi síðunnar sem er staddur á Írlandi, sendi þennan pistil.

- - -

Ég er staddur á Írlandi og þeir tala um daginn í dag sem Black Thursday.

Þeir eru með aukafréttaskýringaþátt þessa stundina á RTÉ ONE þar sem fréttakona var að sauma hressilega að fjármálaráðherranum fyrir alla peningana sem þeir þurfa að setja í að bjarga bönkunum.

Hún sagði að á Írlandi væri versta stjórn í heimi og að hvergi væri efnahagurinn verri.

Hann mótmælti og svaraði því til að hlutirnir væru verri á Íslandi.

Hún benti á að það stæði til að ákæra ráðherra á Íslandi en hann taldi að enginn ráðherra hefði brotið af sér hér á Írlandi.

Það er áhugavert að sjá þetta og bera saman hliðstæðurnar og það sem er öðruvísi. Þið á RUV ættuð að skoða þetta.
Stórfelld skuldaeftirgjöf til sægreifa

Í Kastlósi í kvöld fjallaði Helgi Seljan um stórfelldar afskriftir, upp á 2,6 milljarða, til félags sem er nær eingöngu í eigu útgerðarrisans Skinneyjar-Þinganess. Það er Landsbankinn sem var lánveitandi. Félagið heitir Nón og á kvóta sem er metinn á 2 milljarða.

Þið getið séð Kastljósið með því að smella hér.
Erfið fjárlög framundan

Það gengur á með stórum málum. Meira að segja gæti það farið svo að landsdómsmálið verði gleymt í bili í næstu viku, þrátt fyrir hitann undanfarna daga.

Því það er ljóst að fjárlagafrumvarpið sem verður kynnt eftir helgina verður óvenju þjáningarfullt. Það er gert ráð fyrir 30 milljarða niðurskurði á fjárlögum.

Miðað er við að útgjöld til velferðarmála verði lækkuð um 6 prósent en útgjöld til annarra málaflokka um 9 prósent.

Það sker líka í augu hversu mikið ríkið þarf að fara að borga í vaxtagjöld. Þau stefna í að fara yfir 100 milljarða króna á ári.

Árið 2011 verður semsagt að mörgu leyti erfitt. Leiðinlegt að þurfa að segja það.
Salvör: Botnlaust og siðblint

Salvör Gissurardóttir skrifar bloggpistil þar sem hún leggur meðal annars út af leiðara Morgunblaðsins í dag – hún kallar hann „botnlausan og siðblindan“. Í greininni segir meðal annars.

- - -

„Það er ömurlegt að lesa Morgunblaðið í dag. Það sem hefur gerst er að þingnefnd sem skipuð var eftir bankahrunið til að koma með tillögur um viðbrögð þingsins lagði til að fjórir yrðu ákærðir og rökstuddi hvers vegna. Í meðförum þingsins var hins vegar greidd atkvæði svo að einungis einn verður ákærður þ.e. forsætisráðherra, sá sem mesta ábyrgð hafði. Hvað er að því?

Leiðarinn í Morgunblaðinu í dag er ótrúlega vondur og skrifaður af heift og blindni á aðstæður. Það er eins og einhvers konar ofsóknir á hendur þeim Samfylkingar- og Framsóknarþingmönnum sem greiddu atkvæði með því að Geir yrði kallaður fyrir Landsdóm. En hvað er að því að kalla Geir fyrir dóm? Er það verra en að ákæra 9-menningana fyrir að hafa verið í hópi þeirra þúsunda sem gerðu aðsúg að Alþingishúsinu í Búsáhaldabyltingunni? Af hverju má ekki ákæra æðsta mann í stjórnsýslu, mann sem var við völd þegar bankarnir féllu? Vissulega hefðu bankarnir fallið, hjá því var ekki komist en af hverju var á tímabilinu 2006 til 2008 haldið áfram á fullu stími í fáránlegum skrípaleik, hvers konar stjórnvöld leyfa svoleiðis?

Í leiðara Morgunblaðsins í dag er látið að því liggja að Samfylkingin hafi svikið með því að hanna ekki atkvæðagreiðsluna þannig að Geir rétt slippi við kæru. Þetta fréttamat Morgunblaðsins segir allt um á hvaða róli það blað er og hvernig atkvæðagreiðslu voru bara ritúall til að friða almenning og eins konar sýningar. Gervilýðræði. Nú vill Mogginn og Sjálfstæðismenn hefnd, rista á hol þá þingmenn sem ekki kusu eins og hefði komið Sjálfstæðisflokknum best.“
Alþingi ályktar…

„Alþingi ályktar að skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis sé áfellisdómur yfir stjórnvöldum, stjórnmálamönnum og stjórnsýslu, verklagi og skorti á formfestu.“

Samþykkt á Alþingi 28. september 2010. Atkvæði féllu þannig: Já 63, nei 0, greiddu ekki atkv. 0

fjarvist 0, fjarverandi 0.
Læknar fara

Svipan segir frá því að læknar séu að yfirgefa Ísland í stórum stíl.

Þetta hefur maður verið að heyra. Ég hitti mann á Skólavörðustígnum sem sagði að taugalæknar væru flestir farnir.

Vefritið segir að þetta sé vegna þess hvernig skuldamál hafa verið höndluð.

En það er ekki nema hálf sagan. Ástæðan er líka sú að laun á Íslandi eru að dragast aftur úr. Læknarnir geta einfaldlega fengið hærra kaup í útlöndum en íslenska heilbrigðiskerfið stendur undir að borga.
Ömurleg stjórnmál í Bandaríkjunum

Það er víðar en á Íslandi að stjórnmálin eru í ömurlegu ásigkomulagi.

Timothy Garton Ash skrifar um pólitíkina í Bandaríkjunum. Hann vitnar í bandarískan hershöfðingja sem sagði að mesta ógn sem steðjaði að ríkinu væru skuldir.

Bandaríkjamenn hafa einblínt á íslamska hryðjuverkamenn og Írak. Garton-Ash segir að sigurvegari Íraksstríðsins sé Íran og að sigurvegari stríðsins gegn hryðjuverkum sé Kína.

Kínverjar skjótast fram á mörgum sviðum, það eru lagðar nýtískulegar járnbrautir milli borga í landinu meðan samgöngukerfinu í Bandaríkjunum hnignar og hið opinbera skólakerfi er í niðurníðslu.

Á meðan einkennast bandarísk stjórnmál af hatri og illindum og peningaöflin hafa heljartak á þingmönnum.

Garton-Ash segir að bestu hliðar bandarísks samfélags sé nú að finna í Sílíkondal í Kaliforníu þar sem fólk úr öllum heiminum kemur og þróar nútímatækni, verstu hliðarnar sé hins vegar að finna í Washington.

Hann vitnar í öldunginn Zbigniew Brzezinski, fyrrum öryggisráðgjafa Jimmy Carter, sem segir að þörf sé á þjóðlegri endurreisn í Bandaríkjunum.
Meðvirkni

Það er oft talað um það þegar upp koma brotamál að smáseiðin séu tekin en að stóru fiskarnir sleppi.

Eftir hrunið á Íslandi virðist vera möguleiki á að svo verði ekki. Sérstakur saksóknari er að rannsaka fjármálamennina sem fóru um ránshendi. Það getur jafnvel verið að einhverjir þeirra lendi í fangelsi.

Og svo eru það stjórnmálamennirnir. Stærsta fiskinum þar, sjálfum forsætirsráðherranum, verður stillt upp fyrir dóm. Það mál gæti orðið stór lexía í pólitískri ábyrgð.

En þá ber svo undir að reynt er að gera stóra fiskinn að píslarvotti. Staða hans framkallar ógurlega meðvirkni. Hennar verður yfirleitt ekki vart þegar litlir fiskar þurfa að standa reikningsskil gerða sinna.

Og svo má spyrja: Eru allir búnir að gleyma hinni marglofuðu skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis sem sagði þjóðinni frá ógurlegum afglöpum og vanrækslu – sem rannsóknarnefndin taldi að varðaði við lög?

Það má kannski minna á að nefndin var skipuð umboðsmanni Alþingis, hæstaréttardómara og virtum hagfræðingi við Harvard-háskóla.
Facebook-status

Ég setti þennan status á Facebook í gærkvöldi og fékk við honum talsverð viðbrögð:

Egill Helgason veltir fyrir sér hvort eðlileg niðurstaða eftir hrunið hefði kannski verið að banna stjórnmálaflokkana, fólk hefði svo getað hópað sig saman í nýja flokka þar sem þeir sem voru saman síðast mættu helst ekki vera það aftur.
Íslenskir þjóðhættir, iPad, Freyjuginning og stóra handrit Þórbergs

Í Kiljunni í kvöld förum við á Þórbergssetrið að Hala í Suðursveit. Við heimsóttum Skaftafellssýslur í sumar og söfnuðum miklu efni, en í þetta sinn setjumst við í skrifstofu Þórbergs Þórðarsonar og fræðumst um útgáfu „stóra handritsins“ svokallaða en það var sett á bók í sumar undir nafninu Meistarar og lærisveinar.

Við fjöllum um lestölvur – tæki eins og Kindle og iPad, en líklegt er að þær muni í framtíðinni valda mikilli byltingu í því hvernig við notum lesefni, bæði bækur og blöð – og þá vaknar líka hin eilífa spurning hvernig við gætum íslenskrar tungu. Enn eru ekki gefnar út neinar bækur fyrir lestölvur á íslensku.

Við ræðum við bandaríska rithöfundinn Christinu Sunley, en hún er höfundur bókarinnar Tricking of Freya sem hefur í íslenskri þýðingu titilinn Freyjuginning. Christina er af vestur-íslenskum ættum – við sýnum líka brot úr stórmerkilegri kvikmynd sem Kanadastjórn lét gera um Vestur-Íslendinga árið 1941 og nefnist Ísland á sléttum Kanada.

Kolbrún og Páll Baldvin fjalla um Íslenska þjóðhætti eftir Jónas frá Hrafnagili og ljóðabækur eftir Anton Helga Jónsson og Þórdísi Gísladóttur – sú síðarnefnda hreppti verðlaun Tómasar Guðmundssonar sem voru afhent í gær.

En Bragi talar meðal annars um Dunganon, Karl Einarsson, sem einnig kallaði sig Greifann af Sánkti Kildu.

Skrifstofa Þórbergs Þórðarsonar hefur verið endurgerð á Þórbergssetrinu. Þar má meira að segja ganga út á svalirnar á Hringbraut 45.
Furðulegt réttlæti

Lífið hélt áfram utan sala Alþingis í gær.

Í Héraðsdómi var kveðinn upp sérstæður dómur um gengistryggt húsnæðislán – manni liggur við að segja skelfilegur.

Það felur í sér að lán sem búið er að greiða upp tekur á sig nýja vexti – lánveitandinn á semsagt kröfu á lántakandann vegna láns sem búið er að greiða. Skuldin af þessu láni hljóðar upp á 3,5 milljónir króna samkvæmt dómnum.

Svona túlkar Héraðsdómur dóm Hæstaréttar um gengistryggð lán – og lofar ekki góðu.

Marinó Gunnar Njálsson skýrir þetta út á heimasíðu sinni.
Himinhrópandi vanhæfi

Það má vera ljóst af skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis og undir það er tekið í áliti þingmannanefndarinnar að íslenskum yfirvöldum var margoft gerð grein fyrir hættunni sem stafaði af óstöðugleika fjármálakerfisins hér – og ekki síst af söfnun innlánsreikninga í Bretlandi og Hollandi. Nákvæmlega ekkert var gert með þessar viðvaranir. Lánsfjármarkaðir lokuðust fyrir Íslendinga síðla árs 2007 og þá hljóp mikill vöxtur í þessa innlánastarfsemi. Innistæður á reikningunum voru komnar í fimmfaldan gjaldeyrisforða þjóðarinnar og ljóst að Ísland stæði engan veginn undir þessu ef færi á versta veg – þótt fyrirheit hafi verið gefin um slíkt af Landsbanka og Seðlabanka.

En Íslendingar gátu ekki fengið svo mikið sem einseyring að láni. Þeir voru orðnir paríar í alþjóðlega fjármálakerfinu. Mervyn King, bankastjóri Englandsbanka, bauðst til að veita aðstoð við að „trappa niður“ íslenska bankakerfið. Loks féllust norrænir seðlabankar á að gera gjaldeyrirsskiptasamninga líkt og fyrir náð og miskunn, en þeir settu um leið skilyrði um að bregðast þyrfti við yfirvofandi vá á Íslandi.

Það var ekki gert – í raun var ekkert gert. Ingibjörg Sólrún og Geir Haarde fóru í kynningarherferð til útlanda og héldu því fram að allt væri í himnalagi á Íslandi. Seðlabankinn dældi fé í bankana í endurhverfum viðskiptum í gegnum sparisjóði og minni háttar fjármálastofnanir.

Landið var í raun stjórnlaust. Annað verður ekki séð. Um þetta má lesa í áliti þingmannanefndarinnar sem fór yfir skýrslu rannsóknarnefndar, umfjöllun um 6. bindi skýrslunnar.

Viðvörunum frá útlöndum var barasta ekki sinnt, ekki var staðið við það sem þó var lofað. Vanhæfið – getuleysið – er himinhrópandi.

Þegar komið er í algjört óefni – þótt þjóðin vissi það ekki – skrifar Ingibjörg Sólrún Gísladóttir grein í Fréttablaðið. Þetta er 4. september 2008, greinarinnar er getið í skýrslu rannsóknarnefndar, 1. bindi bls. 220. Þar hvetur Ingibjörg Sólrún bankana til að herða á söfnun innlánsreikninga erlendis.

„Í greininni segir m.a.: „Við stöndum frammi fyrir þríþættu verkefni. Í fyrsta lagi lausafjárvanda bankanna sem stafar einkum af skorti á lánsfé á alþjóðleg um mörkuðum.“ Síðar segir: „Bankarnir þurfa sjálfir að halda áfram að afla sér erlends lausafjár og losa um eignir þar sem það er hægt. Þeir þurfa að halda áfram að afla sér innlána á erlendum mörkuðum.“

Annars mætti halda eftir umræðu síðustu daga að flestir séu búnir að gleyma því sem stóð í hinni marglofuðu skýrslu rannsóknarnefndar, að þeir hafi aldrei lesið hana eða að þeim sé alveg sama.
Misjafnt viðhorf til réttvísinnar

Eva Joly hefur oft talað um hvað fólki finnst óþægilegt að sjá prúða menn í jakkafötum, úr efri stéttum þjóðfélagsstigans, dregna fyrir dóm. Það fer í gang einhver ógurleg meðvirkni sem fólk ræður ekki við.

Umræðan í dag hefur einkennst mjög af þessu.

Á sama tíma eru níu ungmenni – og sum af þeim eru illa klædd og ekki af þeirri manntegund sem fólk vill ekki fá inn í stofu til sín – ákærð fyrir árás á Alþingishúsið.

Hvorki meira né minna.

Við þessu broti liggur margra ára fangelsi.

Glæpur þessa fólks er að hafa mótmælt liðinu sem setti Ísland svona rækilega á hausinn – og var að kafna í eigin lygavaðli meðan það var að því.
Vandræðaleg niðurstaða

Það virðast vera fjórir þingmenn Samfylkingarinnar sem réðu úrslitum um að Geir Haarde verður settur fyrir landsdóm en ekki aðrir ráðherrar.

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Ólína Þorvarðardóttir, Helgi Hjörvar og Skúli Helgason.

Þau greiddu atkvæði með því að Geir þyrfti að standa reikningsskil fyrir dómi en ekki Ingibjörg Sólrún.

Þegar úrslit í atkvæðagreiðslunni eru nú ljós stendur eftir sú spurning hvort ekki hefði verið heiðarlegast að þau færu öll fyrir dóm?

Eða ekkert þeirra?

Geir sat reyndar samfellt í ríkisstjórnum frá 1998 – og átti sinn þátt í einkavæðingu bankanna. En enn hljóta menn að spyrja – hvað um Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson, þá sem öðrum fremur stefndu landinu í þessa átt?

Geir en ekki Davíð – er það að virka?
Geir en ekki Ingibjörg

Alþingi samþykkir að kallaður verði saman landsdómur til að rétta yfir Geir H. Haarde og – en ekki Ingibjörgu Sólrúnu og Árna M. Mathiesen.

Björgvin G. virðist ætla að sleppa líka.

Hvers konar niðurstaða er það?