arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stjórnmálaviðhorfið á vori

Um daginn setti ég hér inn litla færslu þar sem ég lagði út af grein Svandísar Svavarsdóttur þar sem hún skoraði á Óttarr Proppé að stökkva burt úr ríkisstjórninni og koma í aðra stjórn með VG og fleirum. Ég sagði, eins og auðsætt er, að þar þyrfti Framsóknarflokkurinn að vera með. Framsókn væri ábyggilega til ef svo ólíklega vildi til að hægt væri að koma slíkri stjórn saman – Sigurður Ingi Jóhannesson, formaður flokksins, þarf á því að halda að komast í stjórn og Framsókn hefur alltaf liðið illa í stjórnarandstöðu.

Fréttablaðið fjallar um það í dag að Framsókn sé að halda miðstjórnarfund og að þar sé búist við átökum. Sótt verði að Sigurði Inga Jóhannssyni vegna fylgisleysis og sagt að í Framsókn sé nokkur hefð fyrir því síðustu ár að formenn komi og fari. Raunar má geta þess í þessu sambandi að fylgi Framsóknar fór vissulega með himinskautum í kosningunum 2013, en það lækkaði allverulega eftir það og samkvæmt Þjóðarpúls Gallups var það komið á svipað róf og nú strax 2014.

Lilja Alfreðsdóttir er nefnd sem formannsefni í flokknum og vissulega er rétt að hún hefur vakið athygli fyrir örugga og skörulega framgöngu, hún feiki vel að sér í efnahagsmálum og hefur líka látið til sín taka í loftslagsmálum upp á síðkastið. En svo er auðvitað spurning hvað stuðningsmenn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar ætla sér – styrkur þeirra virðist samt ekki mikill.

Þá beinist athyglin að ríkisstjórninni. Það þarf ekki nema einn þingmaður, til dæmis Bjartrar framtíðar að hlaupa burt til að stjórnin sé fallin. Það er hins vegar víst að Framsóknarflokkurinn myndi koma inn í stjórnina undireins og Sjálfstæðisflokkurinn gæfi merkið. Ríkisstjórnin er ekki að gera neitt sem Framsóknarflokkurinn getur ekki samþykkt, ekki í landbúnaðarmálum, ekki í Evrópumálum og ekki í kvótamálum þar sem Þorsteinn Pálsson hefur verið settur yfir enn eina nefndina.

Það hefur reyndar vakið eftirtekt hversu gott virðist vera milli forystu Framsóknarflokksins og Vinstri grænna. Lilja Alfreðsdóttir og Katrín Jakobsdóttir eru saman með sjónvarpsþátt á ÍNN. En stjórnarandstaðan er í sárum – fyrir utan VG sem er með allt að fjórðungsfylgi í skoðanakönnunum. Samfylkingin er ennþá mjög tæp. Píratar virðast hafa misst frumkvæðið og eiga erfitt með að hafa stjórn á eigin þingflokki.

Ef eitthvað kæmi upp á gæti Bjarni Benediktsson líka boðað til kosninga og miðað við núverandi stöðu eru Vinstri græn ábyggilega ekki mótfallin því. Bjarta framtíð og Viðreisn langar hins vegar örugglega ekki í kosningar – staða þessara flokka í stjórnarsamstarfinu við Sjálfstæðisflokkinn er brothætt og Bjarni hefur góð tök á þeim.
Óþol fyrir túrisma

Á vef breska blaðsins The Independent má lesa um átta staði þar sem ferðamenn eru hataðir. Það er kannski stór fullyrðing, en þetta eru staðir þar sem ferðamennska er komin út yfir allan þjófabálk og er farin að valda íbúunum verulegum ama.

Staðirnir sem þarna eru nefndir eru Feneyjar á Ítalíu, Koh Khai eyjar í Thailandi, Bhutan, Barcelona á Spáni, Amsterdam í Hollandi, heitar laugar í Japan, Santorini á Grikklandi, Cinque Terre á Ítalíu og Arlington í Texas.

Sumir af þessum stöðum eru farnir að takmarka heimsóknir ferðamanna eða umsvif í kringum ferðamennsku. Feneyjar banna skyndibitastaði og á Santorini er kominn kvóti á ferðamenn sem koma með skemmtiferðaskipum og dvelja ekki nema stutta hríð á eyjunni. Barcelona takmarkar útleigu á íbúðum til ferðamanna.

Sjálfur var ég svo heppinn – ef má taka svo til orða – að koma á suma af þessum stöðum áður en þeir urðu svo vinsælir. Þegar ég kom fyrst til Feneyja gekk ég nánast einn um göturnar, jú þarna var fólk en líka rottur sem ég sá skjótast milli húsa. Þegar ég kom fyrst til Barcelona voru hverfin í kringum Römblurnar eiturlyfja- og lastabæli, í einni götunni man ég að var transsexúal vændisfólk. Manni var ekki alveg sama að fara um sum svæðin.

Ég myndi varla láta mér til hugar koma að fara á suma af þessum stöðum lengur. Til Santorini kem ég að minnsta kosti tvisvar á ári vegna þess að þar er samgöngumiðstöð við aðrar eyjar. Þar þarf ég stundum að bíða tímum saman eftir bát og eða flugvél. Hef síðustu árin fundið það ráð að leigja mér bíl og keyra á eina afskekkta staðinn á eyjunni – ég segi engum hvar hann er. Á Santorini er líka einn ömurlegasti flugvöllur í Evrópu, en það stendur kannski til bóta nú þegar er búið að einkavæða hann – hann getur altént ekki versnað.

Santorini er vissulega mikið undur en ég myndi ekki ráðleggja neinum að fara þangað. Mæli frekar með fáfarnari stöðum.
Leynipukur um innri mál hjá Pírötum

Það er stóreinkennileg uppákoma þegar Píratar rjúka út af fundum á Alþingi, fara inn á lokaðan uppgjörsfund þingflokksins, og koma þaðan út með þá tilkynningu að formaðurinn og ritarinn séu hætt. Ásta Guðrún Helgadóttir og Björn Leví láta af störfum og við taka Einar Aðalsteinn Brynjólfsson og Smári McCarthy. Manni skilst að þingmenn úr öðrum flokkum hafi verið mjög forviða yfir þessu.

Aftur blossa upp deilur innan Píratanna eins og þegar Helgi Hrafn Gunnarsson og Ásta Guðrún tókust á við Birgittu Jónsdóttur og þurfti að kalla á vinnustaðasálfræðing.

Það sem er einkennilegast er að þetta gerist innan flokks sem boðar gegnsæi, ætti í raun að vera með opna þingflokksfundi – það væri í anda stefnunnar. En svo vill enginn Píratanna segja frá því sem er raunverulega á seyði, þeir eru líkt og með saumað fyrir munninn. Hjá þeim ríkir leyndarhyggja um innri mál.
Fullorðnir karlar að drekka kókómjólkina sem ég þráði

Ég tilheyri kynslóð sem upplifði ýmsa hluti sem voru utan seilingar. Erlent sælgæti var ekki á boðstólum – en menn sem voru í siglingum komu heim með Macintosh, Toblerone og Smarties. Það er frá þeim tíma að fríhöfnin í Keflavík þykir svona spennandi – heimkomufríhöfn sem ekki þekkist annars staðar í heiminum. Sumar sjoppur seldu þetta sem smyglvarning undir borðið – dós af Quality Street þótti ógurlegt fínirí og enn bjóða Íslendingar upp á þetta sælgæti í marglitu dósunum og bréfunum á jólum. Samt er það ekkert sérstaklega gott. En einu sinni var það forboðinn varningur.

Ég ólst upp við að lesa Andrésblöð á dönsku. Þar var auglýst sitthvað sem við íslensku börnin þráðum en höfðum ekki aðgang að. Maður komst ekki mikið til útlanda. Ég fór fyrst út þegar ég var 13 ára, til Danmerkur og Svíþjóðar. Hafði þó reynt oft að komast út með því að taka þátt í verðlaunagetraun barnablaðsins Æskunnar. Æskan birti myndir af glöðum verðlaunahöfum sem fengu að fara í Tívolí – stærsti draumurinn var að komast þangað – með ritstjóra blaðsins Grími Engilberts.

En alltaf urðu önnur börn fyrir valinu. Maður hafði sterkan grun um að skýringin væri klíkuskapur. Þetta situr í mér.

Í Andrésblöðunum var auglýstur saltlakkrís sem ekki fékkst á Íslandi. Ég smakkaði hann ekki fyrr en Steinunn Stefánsdóttir flutti til Íslands frá Danmörku, settist með foreldrum sínum að húsi hinum megin við Ásvallagötuna og kom með poka af Piratos saltlakkrís.

Annað sem ekki fékkst var kókómjólk. Hún var mikið auglýst í Andrési. Mikið langaði mann að smakka þann drykk! En hann kom ekki á markað á Íslandi fyrr en var orðið um seinan fyrir mig – ég hafði misst löngunina.

Þegar ég fer til Danmerkur sé ég einatt fullorðna karlmenn svolgra í sig kókómjólk. Þeir standa við pylsuvagna, borða gómsætu dönsku pylsurnar og drekka kókómjólk með. Karlar klæddir í jakkaföt.

Ég ímynda mér að þetta séu jafnaldrar mínir sem lifðu við haftaleysi, sáu kókómólkina auglýsta í Andrési, gátu farið út í búð og keypt hana, og geta svo ekki hætt að svolgra í sig þennan drykk þótt þeir séu komnir á gamals aldur.

Dönsk kókómjók af tegundinni Cocio. Gjarnan drukkin af eldri karlmönnum við pylsuvagna. Þessi flaska barst inn á heimili mitt í gær en ég bragðaði ekki einu sinni á drykknum. Ég var búinn af missa af þeirri lest.
Heybrækur í Kansas

Það eru alls konar skrítnar hjómsveitir og skemmtikraftar að koma í Hörpu þessa dagana. Skýringin er líklega sú að þarna er tónleikasalur sem rúmar talsverðan fjölda, það er hægt að halda tónleika af millistærð – með listamönnum sem eru of stórir fyrir Rosenberg en of litlir fyrir Laugardalshöllina.

Í sumar er í Hörpu til dæmis boðið upp á Kool & the Gang og einhverjar leifar af Dr. Hook & the Medicine Show. Svo er þarna á dagskrá Engellbert Humperdinck – sá söngvari er nokkuð við aldur, en hann leit nokkuð vel út þegar ég hitti hann á strönd á eyju í Karíbahafinu fyrir tíu árum. Þá var hann í mjög rauðri sundskýlu.

Í svipaðan flokk myndi maður líklega setja hljómsveitina Kansas. Það er ekki alveg auðsætt að tónleikagestir muni slást um miða á hana. Kansas átti að halda tónleika í Hörpu í byrjun júní, en nú hefur verið tilkynnt að hljómsveitin sé hætt við – vegna hryðjuverkahættu!

Það hljómar náttúrlega eins og fyrirsláttur nema þeir séu svona miklar heybrækur í Kansas?

En svo er reyndar von á sjálfum Herbie Hancock, hann er einn af risum djasstónlistarinnar. Og líka gítarleikaranum stórkostlega Pat Metheny. Og það verður sjálfsagt ágæt aðsókn á píanóleikarann Ludovico Einaudi – þótt ég verði að segja að mér finnst tónsmíðar hans vera hálfgert moð.

Kansas. Þora ekki til Evrópu vegna hryðjuverkahættu.
Þrjár myndir úr Kirkjustræti

Hér eru þrjár myndir frá gömlum tíma sem sýna allar sömu götuna, Kirkjustræti. Fyrri myndin er litað póstkort. Ártalið kemur ekki fram en líklega er þetta tekið á fyrsta eða öðrum áratug 20. aldar. Næst okkur sést hús sem er gult á lit á myndinni, það kallaðist Ásbyrgi – þar við hliðina glittir rétt í gamla hús Hjálpræðishersins. Rauða húsið á móti er gamla Reykjavíkurapótek sem sneri út að Thorvaldsenstæti og var þar til húsa til 1930. Vð hlið þess er garðurinn sem Schierbeck landlæknir ræktaði, Fógetagarðurinn, fyrsti trjágarðurinn í Reykjavík

Það sést út á Austurvöll milli húsanna og upp í holtin. Stóra húsið, hvítt að lit, sem blasir við fyrir aftan turninn á Dómkirkjunni er Amtmannshúsið, efst á Amtmannsstígnum, sem var rifið 1972. Sjálfum finnst mér gaman að segja fá því að þarna sést í húsið í Skólastræti þar sem ég bý, í það hefur verið grænblár litur á myndinni. Alþingishúsið er hins vegar furðulega rauðleitt.

Skolprennan meðfram götunni vekur svo athygli. Eins og ég hef áður sagt, lyktin hefur trauðla verið góð.

Hér á þessari ljósmynd sem er eftir Magnús Ólafsson og tekin um 1910 sést Kirkjustrætið frá aðeins öðrum sjónarhóli. Þarna er Ásbyrgi og hús Hjálpræðishersins. Guðjón Friðriksson segir í alfræði Reykjavíkur að Ásbyrgi hafi verið þrílyft timburhús sem fékk heiti af samnefndu kaffihúsi sem þar var rekið. Húsið var reist 1898 en brann 1947. Hús Hjálpræðishersins var kallað Herkastalinn en það var rifið 1916 og reist stórhýsi í staðinn sem gekk undir sama nafni.

Þriðja myndin er áberandi fornfálegust. Hún er örugglega frá 19. öld. Þarna sést fólk ganga eftir Kirkjustrætinu, líklega er það að koma úr messu í Dómkirkjunni eða jarðarför. Við sjáum á myndinni að það er kalt í veðri en nokkuð bjart. Gatan er holótt, það eru pollar, hefur líklega verið svað stundum. Konurnar sem eru upp til hópa í þjóðlegum búningum eru vafðar inn í sjöl og klúta.

En fremst á myndinni má sá fyrirmenni, karl með pípuhatt og staf, gott ef hann er ekki með hvíta hanska. Og svo eru nær Alþingishúsinu tveir menn sem manni sýnist að séu í einkennisbúningum. Þessir karlar leiða konur sem eru líklega ekki í íslenskum klæðnaði. Ætli megi greina hvaða fólk þetta er?

(Tvær þessara mynda birtust á vefnum Gamlar ljósmyndir en sú þriðja ekki.)
Þurfum við kannski aftur að fara að lesa bækur í flugvélum?

Í Bandaríkjunum er öryggis- og eftirlitsiðnaður sívaxandi bisness. Þetta er svona líka hjá bandaríska ríkinu – fátt virðist vaxa þar jafn stjórnlaust og eftirlitið með borgurunum, landamærum ríkisins og útlendingum. Virkar reyndar eins og þráhyggja líka, en menn skyldu ekki gleyma að skoða alla peningana sem þarna flæða í stríðum straumum, stofnanir og fyrirtæki sem tútna út.

Það er bara eitt sem bandaríska stjórnin vill ekki hafa eftirlit með – nefnilega hin útbreidda byssueign sem veldur ótrúlegu manntjóni á hverju ári. Þá fara hin holu frelsisrök allt í einu að hljóma.

Nýjasta uppátækið er fyrirhugað bann við tölvum í farþegaflugi. Þetta mun líklega eiga við um spjaldtölvur líka. Reyndar hefur þegar verið sett í gildi bann við fartölvum í flugi frá nokkrum ríkjum í Mið-Austurlöndum og við Persaflóa. Semsagt í staðinn fyrir að farþegar taki með sér tölvurnar inn í farþegarýmin verða þær geymdar í farangursrými. Þetta á að vera vörn gegn því að sprengjur séu faldar inni í fartölvum. Það er möguleiki, því verður ekki neitað. Ef menn hafa alvöru áhyggjur af því væri auðvitað eðlilegast að banna alveg tölvur í flugvélum. Önnur hætta er af líþíum-batteríum í tölvum, í þeim getur kviknað. Þar getur hætta verið fólgin í að setja mikið af tölvum með slíkum rafhlöðum í lítið rými.

Afleiðingarnar af þessu verða svo ýmsar. Það þarf enn að stórauka eftirlit á flugvöllum. Núorðið eru margvísleg gögn sem er í tölvum það sem fólk getur síst verið án – það er ekki góð tilhugsun að setja þær í ferðatöskur sem er hent til og frá á flugvöllum og geta sem hægast týnst. Þeir sem ferðast vegna starfs síns geta síður notað tímann á flugi til að vinna. Og almennt verður sú upplifun að fljúga enn leiðinlegri – og er nú orðið nóg samt.

Það skal tekið fram að Evrópusambandið hefur lýst yfir áhyggjum vegna þessa og vill ræða málin skjótt við bandarísk yfirvöld.

Kostur við þetta – fyrir suma allavega – gæti reyndar verði aukinn bóklestur í flugvélum. Því ef engin eru rafeindatækin er varla annað til ráða en að halla sér að gömlu góðu bókinni.
Vandræðalegur söngur á ensku í Evróvisjón

Enska er vissulega lingua franca nútímans – tungumálið sem ólíkar þjóðir nota til að tala sín á milli þótt það sé ekki þeirra móðurmál. Eitt sinn var latínan svona tungumál, síðar franskan. Nú hefur enskan algera yfirburði. Það er jafnvel hugsanlegt að hún ryðji tungumálum eins og íslensku burt með tíð og tíma. Og þótt ekkert enskumælandi ríki verði eftir í Evrópusambandinu nema smáþjóðin Írland mun enskan væntanlega halda áfram að vera aðaltungumálið á þeim vettvangi.

En enskan á ekki alls staðar við. Eitt af því sem er þjáningarfyllst við að fylgjast með Evróvisjón er að heyra söngvara sem kunna litla ensku, geta lítt tjáð sig á því tungumáli, hafa litla tilfinningu fyrir því, skija það kannski varla, burðast við að flytja lögin sín á ensku.

Útkoman verður oft skelfileg flatneskja. Í góðu sönglagi fylgjast nefnilega lag og texti að. Við Íslendingar höldum að við séum rosa góðir í ensku en oft verður notkun hennar í söng hjá okkur bara vandræðaleg. Og ekki er það betra hjá Austur-Evrópuþjóðum.

Portúgalinn Sobral og Ítalinn Gabbani eru eins og vitar í þessu myrkri – þeir syngja á sínum hljómfögru tungumálum – og eru taldir líklegir til að sigra í keppninni.

Annars er merkilegt að lesa að tíu lög í Evróvisjón séu samin af Svíum. Svíar eru býsna klárir á sviði hugvits og sköpunar – og þarna hafa þeir komið sér þægilega fyrir í iðnaðarpoppi. En verður að segja að allt er þetta mjög staðlað hjá þeim. Fyrir nokkrum árum kynntist ég reyndar einum helsta popplagahöfundi Svía og verð að segja að mér fannst ekki mikið til hugmynda hans um tónlist koma. En Svíþjóð er óneitanlega helsta stórveldið í Evróvisjón – hvað sem líður tuði um að Austur-Evrópa sé að taka keppnina yfir.
Framsókn þyrfti að vera með

Svandís Svavarsdóttir skrifar grein á vef Kjarnans þar sem hún fjallar um stöðu Bjartrar framtíðar í ríkisstjórninni með Sjálfstæðisflokknum og Viðreisn. Ætlar Björt framtíð að þola þetta? spyr Svandís í fyrirsögn og segir svo í lok greinar:

Björt framtíð hefur val um að styðja áframhaldandi hægripólitík og sveltistefnu eða kanna aðra kosti fyrir umhverfis- og náttúruvernd, réttlátara samfélag, jöfnuð og almennt opinbert heilbrigðis- og menntakerfi fyrir alla.

Björt framtíð getur semsagt kannað aðra kosti, segir Svandís. Það var reyndar gert eftir kosningarnar, þá tókst ekki að mynda ríkisstjórn fyrr en eftir meira en sjötíu daga. Það hefur meira að segja verið upplýst af Kristjáni Guy Burgess, fyrrverandi framkvæmdastjóra Samfylkingarinnar, í grein í Skírni að þreifingar hafi verið milli fjórflokksins, Sjálfstæðisflokks, VG, Samfylkingar og Framsóknar.

En ef Björt framtíð ætti að fara að yfirgefa ríkisstjórnina þyrfti hún væntanlega að slíta bandalaginu við Viðreisn. Og aðra ríkisstjórn væri ekki hægt að mynda nema með aðkomu Framsóknar.

Ég spurði Svavar Gestsson, áhrifamann í VG og föður Svandísar, á Facebook hvort Framsókn hlyti ekki að vera með í slíkri stjórn og hann svaraði stutt og laggott:

Já.

Það hefur raunar vakið athygli í þinginu hversu gott samstarf virðist nú vera milli VG og Framsóknar. Liðinn er tími tortryggni og andúðar sem var þegar Sigmundur Davíð og Steingrímur J. leiddu þessa flokka. Katrín Jakobsdóttir er í góðu sambandi við Sigurð Inga Jóhannsson og enn betra við Lilju Alfreðsdóttur.

Miðstjórnarfundur er hjá Framsóknarflokknum nú um helgina. Stuðningsmenn Sigmundar Davíðs hafa aðeins látið í sér heyra fyrir fundinn – þar eru greinilega enn mikil sárindi og er jafnvel talað um klofning. Þó er varla líklegt að þeir láti til skarar skríða á fundinum – eða hafi yfirleitt styrk til þess.
Gengur kannski ekki að teppa allar leiðir í Mið- og Vesturbæinn

Líklega gengur þetta ekki upp og þarf að hugsa upp á nýtt.

Geirsgatan lokuð í að minnsta kosti tvær vikur vegna framkvæmda – og sagt að olíuflutningar utan úr Örfirisey færist á Hringbrautina eins og sjá má í meðfylgjandi frétt af Vísi.

Það er reyndar löngu kominn tími til að leggja af olíutankana í Örfirisey.

Um leið er hluti Miklubrautar lokaður og miklar umferðartafir þar.

Og takmarkanir á bílaumferð um neðsta hluta Laugavegar, Bankastrætið og Skólavörðustíg. Ég hef reyndar almennt efasemdir um að þörf sé á að loka þar fyrr en í byrjun júní – þegar túristastraumurinn fer verulega að aukast.

Ein af afleiðingum þessa er að allt í einu er kominn mikill umferðarþungi á Hverfisgötuna. Og allar leiðir í Mið- og Vesturborgina eru ógreiðfærar.

Borgin hlýtur að geta samræmt þessar framkvæmdir betur en þetta?
Landið fýkur burt – mögnuð lýsing Matthíasar

Í fjölmiðlum les maður að hugsanlega verði vegurinn milli Hellu og Hafnar lokaður í dag vegna óveðurs og hættu á sandstormi. Þetta minnir á enn eina ógnina sem okkar snauða og bjargarlausa þjóð glímdi við – mikið sandfjúk sem stafaði ýmst af uppblæstri, ösku sem kom upp með eldgosum og svo framburði fljótanna sem hlóðst upp í miklar sandauðnir.

Þetar ég sá þessa frétt á vef mbl.is rifjaðist upp fyrir mér frásögn þjóðskáldsins Matthíasar Jochumssonar af gríðarlegum sandstormi sem geisaði sunnanlands þegar hann var prestur í Odda á Rangárvöllum. Þetta var harðindavor 1882, veðrið stóð i í næstum hálfan mánuð „með þeim ódæmum af sandroki, að vart sást í viku milli húsa hjer á Rangárvöllum, og þó háloptið væri oftast nær heiðskírt“.

Skaðinn af veðrinu sem Matthías kallar „fellishret“ var gríðarlegur, matur varð óætur vegna sandsins, hey skemmdust, skepnur drápust og býli fóru í eyði. Matthías lýsir líðan fólksins meðan veðrið stóð yfir með þessum hætti.

Sandfokið sótti og inn í húsin, blandaði allan mat og drykk og jafnvel munnvatn manna. Víða gjörðist fólk hrætt og örvinglað, enda voru þá flestar bjargir bannaðar, þar sumstaðar var engin lífsnæring til fyrir fjenað og sumstaðar skorti allt: hey, mat og eldivið ; lagðist þá vesalt fólk fyrir, fól sig Guði og ljet svo fyrir berast uns kynjum þessum tók heldur að ljetta 2. og 3. maí. Óhætt má fullyrða, að ofviðri þetta hafi í þessum tveimur hreppum drepið hátt á annað þúsund fjár og að tiltölu eða meira af hrossum, og hefir þó fjöldi fallið síðan.

Grein skáldsins og klerksins, sem sjaldan skorti andagiftina, er mögnuð. Hún birtist í Ísafold 8. júní 1882. Það er kannski ekki furða að Landgræðsla ríkisins skyldi vera sett niður á Rangárvöllum. Hún hét reyndar Sandgræðsla ríkisins þegar hún var fyrst stofnuð 1907.
Verða vöfflurnar okkur að falli?

Flatskjáir urðu tákn síðasta efnahagshruns á Íslandi.

Er hugsanlegt að vöfflur verði tákn þess næsta?

(Það er komið í ljós að nær ekkert land í heiminum er jafnháð ferðamennsku og Ísland.)

En svona túlkar Halldór Baldursson þetta í bráðsnjallri teikningu sem birtist í Fréttablaðinu í dag.
Andstæðan við Trump, háir skattar, hagvöxtur og jöfnuður

Á vef Bloomberg fréttaveitunnar má lesa úttekt á sænska hagkerfinu sem byggir á háum sköttum, sterkum verkalýðsfélögum og jöfnuði, eins og segir í greininni. Í fyrirsögn er talað um efnahagslegt kraftaverk í Svíþjóð. Sænska aðferðin er gerólík því sem Donald Trump boðar í Bandaríkjunum – en hún virkar svo vel að efnahagur Svíþjóðar blómstrar, þjóðin er mjög virk á vinnumarkaði, það er afgangur af fjárlögum og skuldir ríkisins eru mjög litlar.

Greinin byggir meðal annars á viðtali við Magdalena Anderson, fjármálaráðherra Svíþjóðar. Sósíaldemókratar hafa verið við völd í Svíþjóð síðan 2014, áður var nokkuð langt skeið miðju-hægristjórna. En stjórnmálaflokkar í Svíþjóð eru ekki gjarnir á að kollvarpa hlutum. Skattar hafa hins vegar farið hækkandi í tíð kratanna og í greininni segir að samtök atvinnurekenda og bankar telji að skattar megi alls ekki hækka meir, það sé komið nóg. Anderson segir að ekki verði þörf á frekari hækkunum, en sænska módelið sýni að hægt sé að hafa háa skatta, mikla atvinnu og hagvöxt. Hún segir að heilbrigðisþjónusta og menntun án tillits til afkomu fólks sé lykilatriði í góðu hagkerfi. Og að þarna sé lykillinn að því að takast á við ógnir og óstöðugleika hnattvæðingarinnar.

En um leið segir í greininni að Svíþjóð hafi raunsæja afstöðu til kapítalismans og fyrirtæki sem ekki spjari sig fái að fara á hausinn.

Síðustu árin hafa verið tími uppgangs í Svíþjóð. Fá hagkerfi hafa aðlagað sig jafn vel að nútímanum. Bloomberg birtir gröf þar sem má sjá að hagvöxtur í Svíþjóð hefur verið meiri en í flestum öðrum löndum samanlagt síðustu tuttugu árin og að laun í Svíþjóð hafa næstum tvöfaldast meðan þau hafa lækkað í Bandaríkjunum. Það sem vekur athygli þarna er afkoma 1 prósentsins sem þénar mest og svo hinna 90 prósentanna sem þéna minna.
Yfirburðasigur Macrons

Það hefur komið ágætlega í ljós í kosningunum í Frakklandi að tal um að skoðanakannanir standist ekki á lítt við. Skoðanakannanir hafa verið býsna nákvæmar – reyndar fær Emmanuel Macron ívið meira fylgi í kosningunum en spáð var, en það mælingarnar sýndu reyndar að sveiflan var til hans síðustu dagana fyrir kosningarnar. Í París sigraði Macron með 90 prósentum atkvæða – borginni sem þó hefur orðið verst fyrir barðinu á hryðjuverkaárásum. En svona líta tölurnar út á landsvísu.

34 prósenta fylgi Marine Le Pen er þó ískyggilega mikið, því verður ekki neitað. Macrons bíður erfitt verkefni, en með þessum stóra sigri hefur hinn ungi forseti byr í seglin.

Hér má sjá brot úr ræðu hans á sigurhátíð við Louvre-höllina í gærkvöldi, hún er með enskri þýðingu.

En gleðin er ekki alls staðar söm yfir úrslitunum. Í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins mátti á laugardag lesa þessar fabúleringar um kosningar í Evrópu undanfarið. Þarna skrifar fyrrverandi forsætisráðherra Íslands.