arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Endalok Ólafstímans – enginn afgerandi frambjóðandi í sjónmáli

Ég átti svosem aldrei von á öðru en að Ólafur Ragnar Grímsson léti gott heita – að hann byði sig ekki aftur fram til forseta.

En þarna er komin upp athyglisverð staða. Hálft ár til forsetakosninga og í raun enginn alvöru kandídat í sjónmáli. Þeir sem hafa gefið upp að þá langi eiga varla séns.

Forsetakosningarnar gætu orðið sérkennilegar. Það er til dæmis hugsanlegt að fjöldi frambjóðenda verði mikill, að margir hugsi sér gott til glóðarinnar að komast í þetta djobb, frægt er þegar Halldór Laxness var spurður hvort hann vildi bjóða sig fram til forseta og hann sagði:

„Uuu humm, er það gott djobb?“

Frambjóðendurnir gætu þess vegna verið átta eða tíu eða tólf. Þá er mögulegt að foreti verði kosinn með mjög lágu atkvæðahlutfalli. Vigdís Finnbogadóttir hafði ekki fylgi nema þriðjungs kjósenda þegar hún var kjörin 1980.

Þetta gæti þess vegna orðið lægra að þessu sinni ef frambjóðendur eru margir og enginn er nógu afgerandi. Það er hægt að verða forseti með fjórðungs fylgi.

Ólafur Ragnar hefur á sinn hátt verið mjög sterkur forseti, hann hefur mótað embættið eftir sínu eigin höfði, lesið stjórnarskrána betur en aðrir og túlkað hana. Ólafur er máski klókasti stjórnmálamaður á Íslandi í seinni tíð. Þegar hann hættir er það að sumu leyti endalok á tímabili – stór hluti þjóðarinnar man ekki eftir neinum öðrum forseta en honum.

Eitt sinn var talað um að forsetinn væri sameiningartákn þjóðarinnar. Það hefur Ólafur Ragnar aldrei verið og það er ólíklegt að nýr forseti verið slíkt tákn – eins og Kristján Eldjárn og Vigdís náðu að vera á sínum tíma (Vigdís þrátt fyrir sína veiku kosningu í upphafi).

Raunar er staðreyndin sú að Íslendingar hafa ávallt kosið forseta til vinstri. Ólafur Ragnar hafði nýlega látið af formennsku í sósíalistaflokki þegar hann var kjörinn, Vigdís var lengst til vinstri af frambjóðendunum 1980, mótherji Kristjáns var einn helsti laukur Sjálfstæðisflokksins, Gunnar Thoroddsen, Ásgeir Ásgeirsson hafði um langt árabil verið þingmaður Alþýðuflokksins áður en hann var kjörinn forseti.

Ef marka má þetta er líklegt að forsetinn sem verður kosinn 25. júní næsta sumar hallist til vinstri – og að hann verði í andstöðu við núverandi ríkisstjórn.

Fyrir stjórnmálaflokkana skiptir meira máli en áður hver gegnir embættinu, því það hefur gerbreyst í meðförum Ólafs. Eins og ég hef áður sagt er ákveðinn stjórnskipulegur glundroði í kringum það. Umræðurnar fyrir kosningarnar munu væntanlega snúast fyrst og fremst um það hvernig frambjóðendur ætla að beita valdi sínu – eins skrítið og það er.

Við gætum fengið forseta sem lætur bara nægja að fara í heimsóknir, bera sig virðulega og halda tækifærisræður. En við gætum líka fengið forseta sem blandar sér ótrauður í pólitísk álitamál og deilur, neitar að skrifa undir lög – jú, við gætum jafnvel fengið pírataforseta.

Athugasemd, stuttu eftir birtingu greinar: Marinó Gunnar Njálsson bendir á að Ólafur hafi áður hætt við að hætta eftir að hann var búinn að tilkynna að hann væri hættur.
Sjálfkeyrandi bílar, áróður og auglýsingamennska

Umræðan um sjálfkeyrandi bíla er að þróast á dálítið einkennilegan hátt. Hún er farin að einkennast af því að sérstakir vinir einkabílsins nota hana til að lemja á almenningssamgöngum – því er haldið fram að mjög fljótlega verði almenningssamgöngur óþarfar vegna sjálfkeyrandi bílanna.

Þetta er ekki bara hér á Íslandi, auðvitað ekki – við höfum ekki slíka sérstöðu – heldur víða um heim eins og menn geta séð með því að gúgla smá.

Staðreyndin er hins vegar sú að það gæti verið býsna langt í sjálfkeyrandi bíla sem geta virkað almennilega í gatnakerfinu. Þróun þessarar tækni er á algjöru frumstigi og bílar sem hafa verið prófaðir ráða ekki við einföldustu verkefni sem ökumenn þurfa að takast á við á hverjum degi. Flestir sjálfkeyrandi bílarnir gera ráð fyrir að ökumaður geti gripið í stýrið með litlum fyrirvara, eins og til dæmis má sjá varðandi þessa útgáfu frá Toyota. Vonandi er bílstjórinn ekki að horfa á snjallsímann sinn þegar eitthvað óvænt kemur upp á?

Það er líka spurning um hvernig við deilum þessari tækni, hvort hún útrýmir t.d. einkabílnum, hvaða rými verður fyrir hana í borgunum, hvað verður á álagstímum – og svo eru siðferðisleg vandamál eins og hvort við viljum láta sjálfkeyrandi bíl aka á vegfaranda fremur en að farþegar inni í bifreiðinni meiðist eða jafnvel bíði bana. Sjálfkeyrandi bílar verða að veruleika einhvern tíma, vissulega, en hugsanlega þarf þá að byggja upp net þar sem þeir eru samtengdir. Slíkar bifreiðar munu fækka umferðarslysum verulega, en svo er annað álitamál: Við umberum slys þegar þau eru af manna völdum, en það verður erfiðara að sætta sig við stór slys í umferðinni vegna þess að búnaður í sjálfkeyrandi bíl bilar. Í því sambandi má nefna að gerðar eru miklar ráðstafanir vegna líþíum battería í flugvélum, enda þótt að dæmin um að slík batterí springi séu í raun örfá.

Bílaframleiðendur sjá sér hag í því að tala upp þessa tækni og láta eins og hún sé á næsta leiti. Þeir vilja náttúrlega geta haldið áfram að selja varning sinn. Hér eru tvær greinar úr virtustu fjölmiðlum Bandaríkjanna þar sem er talað um sjálfkeyrandi bíla sem hype. Nákvæm íslensk þýðing er ekki til, en þetta er eins konar sambland af áróðri og auglýsingamennsku.

Önnur greinin er úr Wall Street Journal og nefnist Self Driving Hype Doesn't Reflect Reality.

Hin er úr New York Times og nefnist Silicon Valley-Driven Hype for Self-Driving Cars.

Hér er svo ansi skemmtileg auglýsing um framtíð samgangna í borgum. Hún kemur frá Svíþjóð. Horfið til enda – endirinn er skemmtilega óvæntur.
Heimur sem verður sífellt flóknari

Þegar maður eldist finnst manni eins og tíminn líði hraðar og að heimurinn sé flóknari. Maður upplifir meiri ótta og óöryggi – sjálfsagt er það eitthvað sem má skýra með líkamsstarfseminni.

Ég fæddist 14 árum eftir lok seinni heimsstyrjaldarinnar, þetta var tími kalda stríðsins, kjarnorkuváin vofði yfir heiminum. Hin blóðuga tuttugasta öld var ekki nema rúmlega hálfnuð, en mesta ófriðarskeið hennar var þó afstaðið. En einhvern veginn fannst manni línur vera skýrari í þá daga.

Vandamál annars áratugs 21. aldarinnar virka hrikalega krefjandi og – að því maður óttast – óyfirstíganleg. Loftslagsbreytingar sem eru hraðari en nokkurn óraði fyrir, vaxandi misskipting auðs, fólksfjölgun, flóttamannastraumur, útrýming dýrategunda og eyðilegging náttúru, höf sem eru full af plasti, fjölónæmir sýklar, vélmenni sem taka störf af mönnum, tölvur sem verða greindari en við, yfirtaka fárra stórfyrirtækja á upplýsingamiðlun, framfarir í læknavísindum sem geta leitt til gífurlegrar heilsufarslegrar stéttaskiptingar – við gætum fengið yfirstétt sem væri nánast ódauðleg.

Það er merkilegt að leiðtogi voldugasta ríkis heims, Bandaríkjaforseti, minntist á ekkert af þessum málum í ræðu sem hann hélt í Póllandi á dögunum – þetta var helsta stefnuræðan sem hann hefur flutt á alþjóðavettvangi, boðskapur hans til alþjóðasamfélagsins. Hann fimbulfambaði eitthvað um endalok Vesturlanda en virtist algjörlega utanveltu hvað varðar raunverulegar ógnir sem steðja að mannkyni.

Ekkert af ofangreindum málum fær nokkra lausn nema með samstarfi þjóða, þau útheimta mikla og nána alþjóðasamvinnu.

Allt er þetta skelfing flókið. Maður verður sjálfsagt dauður áður en þessi framtíð gengur í garð með öllum sínum þunga, en börnin, barnabörnin og barnabarnabörnin sitja uppi með þennan heim.
135 þúsund króna bílastæði

Ég sá um daginn frétt um að færri ungmenni tækju bílpróf en áður. Það var farið í alls konar sér-íslenskar fabúleringar um hvernig kynni að standa á þessu, en staðreyndin er einfaldlega sú að þetta er alþjóðleg þróun. Hennar gætir á Íslandi, en líka í Bandaríkjunum og á Nýja Sjálandi. Þetta er einfaldlega spurning um það að lífstíllinn sem fylgir bílaborgum þykir síður eftirsóknarverður en á tíma hinnar miklu úthverfavæðingar.

Ungt fólk sækir inn í borgirnar þar sem hægt er að ganga í verslanir, veitingahús, þjónustu og menningarstofnanir. Um leið minnkar þörfin á því að aka bíl – og svo er hitt að það er dýrt að eiga bíl og reka bíla.

Bílastæði geta til dæmis verið ótrúleg verðmæti, enda kostar landið sem fer undir þau – ólíkt því sem sumir virðast halda á Íslandi. Ég tók að gamni tvær myndir af verðskrám í bílastæðum í borginni Boston í Bandaríkjunum. Við sjáum að hálftíminn kostar 8-10 dollara. Einn og hálfur tími 18-30 dollara. Sólarhringur 33-42 dollara. Það þýðir að myndi kosta um 135 þúsund íslenskar krónur að leggja í slíkt stæði samfellt í einn mánuð.
Trjávana Reykjavík – mannfjöldi við Melavöllinn

Hilmar Þór Björnsson setti þessa mynd inn á vefinn Gamlar ljósmyndir og segir að hún sé tekin af Birni Björnssyni árið 1955. Myndin er greinilega tekin úr Hringbrautarblokkinni og hún sýnir mannfjölda á Melavelli. Á vefnum kemur fram sú tilgáta að þetta sé 17. júní, en þá var haldin síðdegisskemmtun með glímu og íþróttum á Melavellinum. Dagskráin var svofelld:

Kl. 15.30 Mótið sett: Erlendur Ó. Pétursson.

Sýningar og bændaglíma. Stjórnandi: Guðmundur Ágústsson. Glímumenn úr Ármanni og KR.

Frjálsar íþróttir: Keppt verður um bikar þann, sem forseti íslands gaf 17. júní 1954.

Knattspyrnukappleikur milli Austurbæjar og Vesturbæjar.3. aldursflokkur.

Leikstjóri: Jens Guðbjörnsson.

Kynnir: Kristján Ingólfsson.

Það er ýmislegt sem maður tekur eftir á þessari mynd. Þjóðminjasafnið er nýlega risið. Bílakosturinn er nokkuð gamaldags. Borgin er algjörlega trjávana. Það vantar grenilundinn á horni Hringbrautar og Suðurgötu, hann var farinn að spretta þegar ég óx upp í þessu hverfi nokkru síðar; Öskjuhlíðin er líka án trjágróðurs og sést greinilega í tankana uppi á henni. Þetta hefur líklega verið fremur kalt vor því Bláfjöllin eru enn snævi þakin.

Fremst á myndinni er blómabúðin sem enn er á horni Hringbrautar og Birkimels. Hún var í þessu húsnæði alveg fram á síðasta ár, nú er þarna risið nýtt og fallegt hús utan um reksturinn. Blómatorgið, eins og það heitir, tók til starfa þarna árið 1949, eigandinn var Sigurður Guðmundsson garðyrkjumaður, en áður mun hann hafa stundað torgsölu, meðal annars á Óðinstorgi. Það var Gunnar Thoroddsen borgarstjóri sem gaf leyfi fyrir því að þarna yrði sett upp blómabúð. Hún hefur þjónað Vesturbænum vel í hartnær 70 ár.

Lengi vel var þarna við hliðina á vinsæl sjoppa sem nefndist Birkiturninn. Þar var varningurinn seldur út í gegnum lúgu og oft mikil umferð þarna í kring. Nándin við Melavöllinn spillti ekki fyrir. Þessi hús má greina á ljósmynd sem ég birti hér á síðunni í fyrra.
Glæpsamleg fífl í Hamborg

Þýska tímaritið Der Spiegel er ekki myrkt í máli vegna mótmælaaðgerðanna í Hamborg meðan á fundi G-20 stóð. Þar voru unnin mikil eignaspjöll, kveikt í bílum, verslanir voru rændar og fjöldi lögreglumanna slasaðist. Fyrir aðgerðunum stóðu meðal annars anarkistar og svo hópar sem á þýsku kallast autonome.

Það er Stefan Kuzmany sem skrifar greinina í Spiegel og segir að í Hamborg hafi mátt horfa upp á tilgangslausa eyðileggingu. Það sem hafi farið þar fram sé í raun andstæðan við mótmæli.

Hann skrifar að sá sem spilli eigum almennings með þessum hætti sé enginn baráttumaður gegn alþjóðlegri fjármálavæðingu og í raun ekki raunverulegur mótmælandi. Önnur orð eigi við um þetta fólk: Þetta séu glæpsamleg fífl.

Nein, wer die Bevölkerung in Angst versetzt, deren Anliegen er doch angeblich vertritt, wer deren Eigentum zerstört, obwohl er angeblich für Umverteilung von oben nach unten eintritt, der ist kein Kämpfer gegen die bösen Mächte des globalen Finanzkapitalismus, kein Protestler und kein Demonstrant. Für diese Menschen gibt es eine andere Bezeichnung: Sie sind kriminelle Idioten.

Maður getur svo velt því fyrir sér hvaða áhrif mótmæli af þessu tagi hafa á náunga eins og Trump, Pútín og Erdogan. Ætli sé ekki líklegt að þeir forherðist frekar en hitt. Réttlætisgangan frá Ankara til Istanbul sem lauk í gær er hins vegar magnaður gjörningur og ber vott um raunverulegt hugrekki.

Að taka selfie meðan eldar brenna.

Reiðhjólum varpað á bálkesti.

Mótmælandi í einkennisbúningi. Svört hettupeysa og andlitið hulið með svörtum klút.
Spur í gömlu Nauthólsvík

Stóra sumarmálið á Íslandi er skítabomban mikla, skólpið sem flæddi út í Skerjafjörð og um öll Skjólin, alveg óhreinsað.

Það var talsvert afrek þegar gerð var gangskör að því að setja upp skólphreinsistöðvar hringinn kringum borgina. Við sem erum eldri en tvævetur munum eftir því þegar skólp rann út í sjó með tilheyrandi lykt og óþrifum. Þá voru meira að segja ruslahaugar við Sólarlagsbrautina svokallaða, þar sem nú er blómleg byggð.

Eitt sinn var baðstaður í Nauthólsvík. Þegar ég var strákur var búið að loka honum og sjóböð bönnuð. Ástæðan var mengun. Manni fannst þetta hálfleiðinlegt, hélt að forðum hefði verið betri tíð þegar var hvort tveggja baðströnd við rætur Öskjuhlíðar og Tívolí í Vatnsmýri.

Síðan var þetta allt hreinsað og sett á laggirnar ylströnd í Nauthólsvík.

Þessi ljósmynd rifjar upp gamla tíma í Nauthólsvík. Þetta er aðeins fyrir mitt minni. Þarna er veitingavagn sem auglýsir bæði Canada Dry og Spur. Hinn fyrri er gæðadrykkur sem stundum er enn hægt að fá, en Spurið er ófáanlegt. Margir segjast sakna þess – en ég verð að viðurkenna að ég man ekki alveg hvernig það var á bragðið. Flöskurnar voru samt flottar.

Á vefnum Gamlar ljósmyndir segir að myndin hafi verið tekin af Jóhanni Vilberg Árnasyni. Það var ljósmyndari sem lést með hörmulegum hætti í bílslysi á Reykjanesbraut 1970, aðeins 26 ára að aldri.
Merkel vinsælli en May í Bretlandi

Þetta er býsna áhugaverð skoðanakönnun sem gerð var af YouGov fyrir stuttu. Hún sýnir álit sem Evrópubúar í ýmsum löndum hafa á stjórnmálaleiðtogum. Þarna má til dæmis sjá að Angela Merkel og Emmanuel Macron eru vinsælli í Bretlandi en sjálf Theresa May.

Donald Trump er hvarvetna í litlu áliti og kemur ekki á óvart. Óvinsældir hans hafa haft talsverð áhrif á stjórnmálin í Evrópu, Vladimir Putin er hins vegar furðu vinsæll í Frakklandi og Þýskalandi. Merkilegt að sjá að Rússlandsforseti er meira virtur í Evrópulöndum en forsteti Bandaríkjanna.

Og svo sést að Macron nýtur meira álits en Merkel í Þýskalandi – nú styttist í kosningar þar í landi. En Merkel er vinsælli í Frakklandi en Macron!
Utanveltu Trump og hnignandi Bandaríki

Ástralski fréttamaðurinn Chris Uhlmann talar frá Hamborg og tekur fyrir framgöngu Donalds Trump á innan við tveimur og hálfri mínútu. Þetta er einstaklega gagnort hjá Uhlmann og hann hittir naglann á höfuðið. Trump er utanveltu, forsetadómur hans snýst eingöngu um frægð hans sjálfs, hann hefur í raun engan boðskap fram að færa, hann er ólæs á stjórnmálin. Hann átti tækifæri á fundinum, en nýtti þau ekki. Afleiðingin er hnignun Bandaríkjanna en á meðan nota ríki eins og Kína og Rússland tækifærið og styrkja stöðu sína. Uhlmann efast um að það sé gott fyrir heimsbyggðina.
Er þetta fallegt?

Svona líta húsin á Laugavegi 4-6 út eftir allt tilstandið. Kaup af einkaaðilum, verndun þeirra, endurgerð í einhverju sem átti að vera upprunaleg mynd, sölu til sömu aðila og var keypt af í upphafi – með meðgjöf í nálægum húsum – færslu á öðru húsinu, greftri á kjallara marga metra ofan í jörðina, endurkomu hússins sem var fært – eftir allt þetta lítur það svona út. Það er búið að fjarlægja girðinguna í kring.

Hvað finnst fólki um þessa útkomu – þessa blöndu gamals og nýs?
Furðulegur boðskapur forseta í Evrópuferð

Ræða Bandaríkjaforseta í Póllandi er einhver sú skrítnasta – og vitlausasta – sem leiðtogi þessa stórveldis hefur haldið um langa hríð.

Hann talar um ógnir sem steðja að vestrænni menningu – og að hún kunni að líða undir lok. Vantar eiginlega bara að hann syngi Áfram kristmenn krossmenn.

Það lýsir varla miklilli trú á menningu Vesturlanda ef fáeinir hryðjuverkamenn geta kollvarpað henni, Trump nefndi reyndar líka skrifræði í þessu sambandi!

Forsetinn talaði auðvitað ekki loftslagsbreytingar, fátækt – nú eða fjölónæma sýkla sem eru í fréttum í dag á hrollvekjandi hátt.

Svo má auðvitað geta að stærstur hluti heimsins lifir nú í menningunni sem Trump er fulltrúi fyrir. Endalausri neyslu bandarískra menningarafurða. Veröldin er algjörlega undirlögð af bandarískri hugmyndum, menningu og ómenningu– svo Trump þarf varla mikið að kvarta.
Sterk stéttarvitund forstjóranna

Tölur sýna að laun forstjóra hækka mikið og langt umfram það sem er hjá öðru fólki. Það er tuðað yfir þessu en þessu verður varla haggað. Við notum orðið forstjóra, en það má kannski tala um hátt setta stjórnendur hjá fyrirtækjum. Seinna fylgja eftir hátt settir embættismenn hjá ríkinu og ríkisforstjórarnir – þeirra hækkanir koma þegar Kjararáð lætur til sín taka.

En þessar hækkanir undirstrika eitt sérstaklega – nefnilega að stéttarvitund er hvergi meiri en hjá forstjórum. Þeir sitja í stjórnum og nefndum sem hækka laun hver annars á víxl – sá sem útdeilir getur líka verið viss um að til hans verður útdeilt.

Það kom smá hik í forstjórahækkanirnar í hruninu, en nú er þetta komið á fullan skrið aftur. Einu sinni voru forstjóralaun kannski þreföld til fimmföld á við almenna launþega, en nú kippa menn sér varla upp við þótt þau séu tuttuguföld eða þrjátíuföld.

Við skulum samt gá að því að þetta er alþjóðleg þróun. Í Bretlandi eru forstjóralaun löngu komin út úr kortinu – þar er vel passað upp á að skussar í forstjórastólum fái líka sinn hlut, enda snýst þetta eins og áður var sagt ekki síst um stéttarhagsmuni. Þar er nú hart deilt um reglu sem segir að ekki megi hækka laun opinberra starfsmanna um meira en 1 prósent. Hér á Íslandi hefur verið reynt að koma á svokölluðu Salek-samkomulagi um kaup og kjör, en það verður að segja eins og er að hækkanirnar til forstjóra og embættismanna hafa eyðilagt það.
Lélegt úrval á Netflix

Vinur minn einn spurði hvort það væri virkilega svo að einungis níu barnamyndir með íslensku tali væri að finna á Netflix?

Ég svaraði:

Það sem eru stærstu tíðindin við Netflix er hvað fólk sættir sig við lítið og lélegt úrval, en er samt með þá tilfinningu að það sé í svaka góðu sambandi. En úrvalið er eins og í einni hillu á vídeóleigu á Bíldudal á tíma vhs.

Málið er að þetta er satt, eins og má lesa í þessari grein sem fjallar um úrvalið á efnisveitunum, þætti sem eru sýndir þar og detta svo út, flókin réttindamál – og svo að úrvalið var miklu meira þegar efnið var á áþreifanlegu formi.

Ein tillagan í greininni er að fólk eigi kannski ekki að flýta sér um of að henda diskunum sínum.
„Camper“ hryllingsmynd sumarsins

Íslenska hryllingsmynd sumarsins 2017 nánast skrifar sig sjálfa. Ungt ferðafólk kemur á „camper“ bifreið í nokkuð afskekkta sveit. Íbúarnir eru í fyrstu sæmilega vingjarnlegir, en þó má greina einhverja tortryggni.

„Camper“ fólkið leggur bifreið sinni í dalverpi. Það spilar háværa tónlist, flissar og hlær, striplast eitthvað – og gengur örna sinna.

Kúkar og skilur bæði saur og pappír eftir á víðavangi.

Íbúarnir fylgjast með í fjarska, verða mjög þungir á svipinn, tuða sín á milli, þegar unga fólkið fer í kaupfélagið til að kaupa samlokubrauð og ost í sneiðum, má skynja að viðmótið er orðið allmiklu fjandsamlegra. Eitthvað hefur farið úr skorðum.

Um nóttina hefst svo röð vofveiflegra atburða, byrjar með skrítnum hjóðum og því að bíllinn hristist, endar auðvitað í algjörum hryllingi.

Vilji einhver gera þessa mynd, má hann eiga hugmyndina.
Kúkú Campers kann að vera réttnefni

Enn er komin upp umræða um salernisaðstöðu ferðmanna. Til dæmis er birtur skammarpistill frá katalónskum ferðamálafrömuði sem segir að ríkisstjórnin þurfi að byggja fleiri klósett. Sjálfsagt má bæta þar úr.

Ég hef ferðast víða um heim og minnist þess raunar ekki að almenningsklósett séu út um allt. Stundum vill líka brenna við að þau séu fjarskalega ógeðsleg. Oft er fólk að laumast inn á veitingastaði til ganga örna sinna – þá þykir kurteisi að kaupa að minnsta kosti einn kaffibolla.

En það verður ekki við allt ráðið í þessu. Mestu vandamálin – ef má nota það orð – í þessu virðast tengjast ferðamönnum sem hingað koma og leigja sér litla sendiferðabíla sem þeir síðan sofa í. Þessir bílar ganga undir heitinu „campers“. Á netinu má sjá að mikið framboð er af svona bifreiðum. Maður sér þessum bílum lagt að kvöldlagi víða í borgina og stundum fólk í kring sem lætur nánast eins og þetta séu heimili. Oft hef ég séð þessa bíla í stæði við Hallgrímskirkju.

Bílarnir eru ekki með klósettum, þeir eru alltof litlir til þess. Þetta eru ferðamenn sem ætla að spara svo mikið að þeir tíma ekki einu sinni að fara á tjaldstæði – og um leið spara þeir að kaupa sér aðgengi að salerni sem er að finna á hótelum og á tjaldstæðum. Það voru túristar úr svona bíl sem kúkuðu í Hallargarðinn um daginn. Það er aldeilis staðurinn til þess. Í garðinum eru oft börn að leik. Í því tilfelli er varla hægt að kenna ríkisstjórninni um.

Eitt af fyrirtækjunum sem leigir út svona bíla kallast Kúkú Campers. Það heyrist manni vera réttnefni. Á vef fyrirtækisins stendur meira að segja:

Go anywhere, sleep almost anywhere and do anything at incredibly low prices.

Það er hægt að sofa í „camper“ en klósettaðstöðuna þarf maður að finna annars staðar. Og ef ferðamaðurinn tímir ekki að gista á tjaldstæði þá getur verið að staður eins og Hallargarðurinn verði fyrir valinu.
Aðeins meira um Uppsali

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson benti mér á þessa mynd af Uppsölum, en um daginn skrifaði ég pistil um þetta hús sem stóð á horni Túngötu og Aðalstrætis. Sigmundur skrifaði fyrir tveimur árum grein um Uppsali og fleiri gömul hús og setti í samhengi við stórkarlalegar nýbyggingar í Reykjavík. Það er mjög athyglisverð lesning.

Myndin er líklega tekin á bilinu frá 1910-1920 og við sjáum hvað húsið hefur verið geysilega fallegt með turni sínum, spíru og kúlu þar ofan á, tignarlegum gluggum, svölum, tvöföldum dyrum og skilti þar sem nafn hússins stendur – Uppsalir.

Uppsalir koma fyrir í bókmenntum, þar var veitingahús þar sem bæði Þórbergur Þórðarson og Halldór Laxness komu þegar þeir voru ungir menn. Húsið var reist 1902. Hér er mynd frá því það var rifið 1969 – til að rýma fyrir akbraut sem aldrei kom. Þarna var lengi bílaplan uns loks var byggt hús sem bar smá svipmót af Uppsölum – við hliðina á öðru húsi sem líkist Fjalakettinum sem líka var rifin. Svona birtist eftirsjáin í arkítektúrnum.
Verra en móðganir í garð fjölmiðlafólks

Það er mikið rætt um tvít Donalds Trump og móðganir hans í garð fjölmiðlamanna. Og vissulega er þetta ömurlegt. Til dæmis myndi forsætisráðherra á Íslandi sem gerði lítið úr útliti fjölmiðlakonu og hvetti svo til ofbeldis gagnvart fjölmiðlafólki varla þurfa að kemba hærurnar í starfi. Það á við í flestum ríkjum Vestur-Evrópu.

En í Bandaríkjunum eru stjórnmálin orðin svo galin að slegin er skjaldborg um slíkan forseta.

Þetta eru þó í rauninni smámunir miðað við ýmislegt annað sem er á seyði í ríkisstjórn Bandaríkjana. Hér er eitt dæmi sem er svo slæmt að bandarískur vinur minn orðaði það svo að þetta væri svona eins og þremur gráðum frá fasisma.

Undir því yfirskini að safna upplýsingum um meint kosningasvik – sem virðast hvergi vera til nema í kolli forsetans – heimtar ríkisstjórnin að fá upplýsingar um kjósendur í hinum ýmsu ríkjum Bandaríkjanna. Það er farið fram á gögn um kosningahegðum, pólitíska skráningu, sakfellingar og feril í hernum, svo nokkuð sé nefnt.

Nokkur fjöldi ríkja hefur lýst því yfir að þau muni ekki senda þessi gögn – eða ekkert nema það sem opið er almenningi. Meðal þeirra eru Kalifornía, Connecticut, Alabama og Minnesota, en Delbert Hosemann, sem er repúblikani og ráðherra í Mississippi sagði í svari sínu að þeir geti „hoppað í Mexíkóflóa og Mississippi sé ágætur staður til að stökkva út af“.

En það þykir til marks um tilganginn með þessu brölti að forystumaður í nefndinni sem á að kanna hið meinta kosningasvindl er Kris Kolbach, repúblikani frá Kansas, sem er frægur fyrir að koma í veg fyrir að fátækt fólk og þeir sem tilheyra jaðarhópum nái að nota atkvæði sín – og hefur beitt ýmsum aðferðum til þess í hinu íhaldssama ríki Kansas.