arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Æskuslóðir Gunnars, tilnefningar og Einar Kára

Í Kiljunni annað kvöld förum við til Keflavíkur á æskuslóðir Gunnars Eyjólfssonar leikara. Gunnar ólst þar upp á Klapparstíg hjá fósturföður sínum og móður sem lést þegar hann var tólf ára. Með í för er Árni Bergmann sem einnig sleit barnsskónum í Keflavík, en hann skrásetur ævisögu Gunnars undir heitinu Alvara leiksins.

Við fjöllum um tilnefningar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna sem verða birtar á morgun í tveimur flokkum sem eru skáldrit og fræðibækur og einnig tilefningar til Íslensku þýðingaverðlaunanna.

Einar Kárason spjallar um nýja bók eftir sig sem nefnist Mér er skemmt. Bókin inniheldur brot úr ævi Einars, segir frá fólki sem hann hefur kynnst og líka köttum.

Þorgerður E. Sigurðardóttir og Hrafn Jökulsson fjalla um þrjár nýútkomnar bækur: Ég sé ekkert svona gleraugnalaust eftir Óskar Magnússon, Takk útrásarvíkingar eftir Láru Björgu Björnsdóttur og Handritið að kvikmynd Arnar Featherby og Jóns Magnússonar um uppnámið á veitingahúsinu eftir Jenný Alexson eftir Braga Ólafsson.

En Bragi segir frá Hákoni Guðmundssyni yfirborgardómara og þremur dætrum hans.

Gunnar Eyjólfsson ungur maður á sviði 1952 ásamt Ingu Þórðardóttur og Indriða Waage sem er að segja þeim til. Leikferill Gunnars spannar afar langan tíma, Síðasta leiksigur sinn vann hann í Hart í bak, sem var frumsýnt fyrir tveimur árum.
Bankar eru andfélagsleg skrímsli

Við erum smátt og smátt að læra það á Íslandi að bankar eru ekki vinir okkar.

Þrátt fyrir að þeir auglýsi eins og þeir séu vinir.

En það er bara lygi. En auglýsingarnar eru vel gerðar.

Bankar eru eigingjörn og andfélagsleg skrímsli sem hugsa bara um eitt: Efnahagsreikning sinn.

Efnahagsreikningurinn ríkir ofar öllu. Frá því er ekki sagt í auglýsingunum.

Þess vegna borgar sig fyrir þá að halda lífi í sumum og afskrifa skuldir þeirra, helst ef þeir eru nógu stórir – too big to fail.

Og þess vegna er einatt í hag þeirra að hirða allt af litla fólkinu, skuldugum fjölskyldum og smáfyrirtækjum.

Í frægri heimildarmynd sem heitir The Corporation segir að stórfyrirtæki séu síkópatar – að framferði þeirra beri öll merki þess. Bankar eru upp til hópa undir sömu sök seldir, að minnsta kosti þeir bankar sem við höfum lifað með á Íslandi síðasta áratuginn. Eitt einkenni síkópata er algjört skeytingarleysi fyrir náunganum, fyrir því hvort hlutir eru réttir eða rangir, og algjör vanhæfni til að skilja afleiðingar gerða sinna.

Þetta er svosem ekkert sérstakt fyrir Ísland, bankar eru alls staðar svona. En það eru til undantekningar. Fyrr í vetur tók ég viðtal við danskan bankamann sem fékk umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs vegna þess að hann starfaði samkvæmt öðrum og manneskjulegri viðmiðum – málið er að við þurfum nýtt, öðruvísi bankakerfi.
Þekkt og óþekkt fólk

Það er skrítið það umkvörtunarefni að þekkt fólk hafi verið kosið á Stjórnlagaþingið.

Hvar í ósköpunum tíðkast það að fólk sem enginn þekkir nái árangri í stjórnmálum?

Það er líka talað eins og það sé ljótt að vera þekktur.

En nú er þarna fólk sem einmitt er þekkt fyrir skoðanir sínar á þjóðmálum.

Andrés Magnússon er læknirinn sem steig fram og sagði að keisarinn væri í engum fötum, að íslenskt efnahagslíf væri að hruni komið. Hann var hæddur og spottaður fyrir það í fjölmiðlum útrásarvíkinga.

Þorvaldur Gylfason varaði margsinnis við hruninu, einn örfárra hagfræðinga.

Ómar Ragnarsson er þjóðhetja, ekki síst vegna brennandi áhuga á náttúruvernd.

Þórhildur Þorleifsdóttir er fyrrverandi þingmaður, þekkt baráttukona fyrir jafnrétti kynjanna.

Katrín Fjeldsted er læknir og fyrrverandi þingmaður, hún hefur beitt sér mjög í umhverfismálum.

Eiríkur Bergmann er með doktorspróf í stjórnmálafræði og hefur skrifað bækur og fjölda blaðagreina, meðal annars í stórblöð erlendis. Þar var hann ötull við að skýra út málstað Íslendinga í Icesave málinu.

Illugi Jökulsson er þekktur samfélagsgagnýnandi.

Freyja Haraldsdóttir er baráttukona fyrir réttindum fatlaðra.

Gísli Tryggvason er umboðsmaður neytenda og hefur barist fyrir úrbótum fyrir skuldara.

Lýður Árnason var til skamms tíma héraðslæknir á Vestfjörðum, en hefur líka gert kvikmyndir.

Guðmundur Gunnarsson er þekktur verkalýðsforingi.

Ari Teitsson er fyrrverandi forystumaður í hreyfingu bænda.

Salvör Nordal var einn af höfundum siðfræðihluta skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis.

Svo er þarna fólk sem er lítt þekkt: Pawel Bartozsek, Arnfríður Guðmundsdóttir, Dögg Harðardóttir, Ástrós Gunnlaugsdóttir, Katrín Oddsdóttir og Þorkell Helgason.

Hefðu menn viljað fá óþekkt fólk á þingið hefðu menn þurft að nota aðra aðferð – þá hefði verið einfaldast að velja með úrtaki úr þjóðskrá.

Svo má líka benda á það það þarf ekkert sérlega mikið til að verða þekktur á Íslandi. Leiðin til frægðar er mun styttri en hjá stærri þjóðum. Oft nægir að stofna blogg eða skrifa nokkrar greinar í blöð. En það verður að viðurkenna að þeir sem voru algjörlega óþekktir þegar framboðsfrestur rann út áttu ekki mikinn möguleika að verða þekktir á tímanum þangað til kjördagur rann upp. En það er örugglega ekki einsdæmi í stjórnmálum.

Og svo má reyndar benda á Stjórnlagaþingsbæklinginn; þar má sjá að talsvert af þekktu fólki náði ekki kosningu inn á þingið.
Stjórnlagaþingmenn

Þetta eru fulltrúarnir á stjórnlagaþinginu. Í framhaldi af því má fara að pæla í hvaða áherslur verða ríkjandi og hvernig líklegt er að muni spilast úr málum á þinginu.

Andrés Magnússon

Ari Teitsson

Arnfríður Guðmundsdóttir

Ástrós Gunnlaugsdóttir

Dögg Harðardóttir

Eiríkur Bergmann

Erlingur Sigurðarson

Freyja Haraldsdóttir

Gísli Tryggvason

Guðmundur Gunnarsson

Illugi Jökulsson

inga Lind Karlsdóttir

Kartín Fjeldsted

Katrín Oddsdóttir

Lýður Árnason

Ómar Ragnarsson

Pawel Bartozsek

Pétur Gunnlaugson

Salvör Nordal

Silja Bára Ómarsdóttir

Vilhjálmur Þorsteinsson

Þorkell Helgason

Þorvaldur Gylfason

Þórhildur Þorleifsdóttir

Örn Bárður Jónsson

Strax vekur athygli að þarna eru tveir prestlærðir fulltrúar.. Hlutfall karla og kvenna er jafnt þannig að ekki þurfti að bæta við fulltrúum af öðru hvoru kyninu. Hvað varðar auðlindamálin þá virðast þeir vera í meirihluta sem leggja áherslu á þjóðareign á auðlindum. Ég hef spáð því að það muni verða eldfimasta málið kringum þingið. Þeir sem lögðu upp með mikla andstöðu við ESB og hugmyndir um að nota þingið í baráttunni gegn því virðast ekki hafa haft erindi sem erfiði, í hópi þingmanna er talsvert um fulltrúa sem eru eindregnir stuðningsmenn aðildar að ESB. Femínistar eru líka með nokkra fulltrúa en athygli vekur að fáir ná kosningu af listanum sem var dreift rétt fyrir kosninguna þar sem fólk var hvatt til að kjósa „hófsama“ fulltrúa.
Betrumbættur Karl Marx

Þetta fann ég á Facebook:

Trúin er viagra fólksins.
Fjölmiðlaumfjöllun um útrásarvíkinga

Í rannsóknarskýrslu Alþingis er því lýst hvernig eigendur bankanna og stjórnendur rændu þá innan frá. Þeir lifðu samkvæmt mottóinu að besta aðferðin til að ræna banka sé að eiga hann. Sérstakur saksóknari er að vinda ofan af þessum svikavef – það er búið að yfirheyra Kaupþingsmenn og Glitnismenn og úr þessum bönkum hafa borist ýmsar upplýsingar. Úr Landsbankanum fréttist hins vegar lítið.

En þetta mun sjálfsagt taka sinn tima.

Á meðan les maður svona skringifréttir eins og um skýrslu sem Björgólfur Thor hefur látið taka saman um hvaða fjölmiðlar fjalli mest um hvaða útrásarvíking. Kemur varla á óvart að Mogginn fjallar mest um Jón Ásgeir en Fréttablaðið fjallar minnst um hann og Pálma Haraldsson.

Kemur svosem engum á óvart.

Þetta er á tímabilinu frá því í mars til september á þessu ári.

Hvað varðar Björgólf Thor er reyndar spurning hvað skal lesa út úr þessu. Það er mikið um hann fjallað, en í því sambandi má minna á að á þessum tima hóf hann mikla áróðursherferð til að reyna að telja fólki trú um að hann ætlaði að borga allar skuldir sínar.
Svavar: Ólafur Ragnar í fjögur ár í viðbót

Svavar Gestsson heldur því fram í grein í Fréttablaðinu í dag að Ólafur Ragnar Grímsson ætli sér að sitja eitt kjörtímabil í viðbót sem forseti.

Það má minna á í því sambandi að aldrei hefur komið fram „alvöru“ framboð gegn sitjandi forseta á Íslandi. Að því leyti hefur embættið að sumu leyti konunglegt yfirbragð – forseti hefur getað setið eins lengi og hann vill.

Reyndar gæti það breyst ef Ólafur Ragnar sækist eftir endurkjöri. Þá gætu einhverjir freistað þess að fella hann – honum tókst að ná upp vinsældum sínum með því að neita að skrifa undir Icesave, en framganga hans á útrásartímanum er varla alveg gleymd.

En Svavar segir í grein sinni:

„Ólafur Ragnar hefur setið í 16 ár, fjögur kjörtímabil. Hann gengst upp í því að setja söguleg met. Hann mun bjóða sig fram til fimmta kjörtímabilsins og hann hefur fundið pottþétta aðferð til að tryggja sér kosningu: Hann setur erfið mál í þjóðaratkvæði.“
Ónytjungar

Julian Assange segir að næsti leki WikiLeaks verði úr stórum bandarískum banka og muni varpa ljósi á framferði hans. Það ætti að sæta miklum tíðindum.

Síðasti lekinn er áhugaverður, sendiráðspóstarnir, en enn hafa ekki komið upp úr honum nein stórtíðindi, ekkert sem menn vissu ekki áður. Hins vegar veitir hann innsýn inn í hugarheim ráðamanna – heim valdsins – og það ber ekki að gera lítið úr því.

En það er ekki nýtt að Sarkozy sé hégómlegur, Berlusconi sé glaumgosi og Angela Merkel ekkert sérstaklega hugmyndarik, né að Kínverjar séu búnir að fá nóg af Norður-Kóreu.

Mér hefur fundist fróðlegast að lesa um Andrew prins af Bretlandi sem veður á súðum gegn efnahagsbrotadeildinni bresku – og er fullkomlega fáránlegur – í veislu í Kyrgiztan, af öllum stöðum. Þar getur hann spilað sig stóran karl, sem og á villidýraveiðum með auðkýfingum í Afríku.

Andrew prins er náttúrlega ónytjungur, á framfæri breskra skattgreiðenda. Hann kemur úr fjölskyldu ónytjunga, næstur að ríkiserfðum í landinu er ónytjungurinn bróðir hans.

Það er mikil ráðgáta hvernig Bretar nenna að sitja uppi með þetta fólk.
Stórmerkileg sveppabók

Ég get ekki sagt að sveppir séu beinlínis á áhugasviði mínu.

Einu sinni tíndi ég reyndar lerkisveppi austur í Hallormsstaðaskógi. Það tókst alveg bærilega. Enginn sem át sveppina veiktist.

Ég borða sveppi eins og annað fólk, en því miður hef ég aldrei smakkað þá rándýru sveppi sem má finna í skóglendi sunnar í álfunni og nefnast truffes.

Svo datt upp í hendurnar á mér bók um sveppi og ég fór að lesa hana. Hef gluggað í þetta rit nokkur kvöld í röð.

Og nú hef ég komist að því að það eru sveppir allt í kringum okkur, á líkama okkar, í matvælum, já alls staðar í náttúrunni. Þeir valda fúa, myglu, niðurbroti í náttúrunni, lifa sníkjulífi, kalla fram ofskynjanir, valda sjúkdómum í dýrum og plöntum, framleiða penicillin, eru notaðir til að framleiða osta og áfengi.

Ég er meira að segja orðinn svolítið nojaður út af þessu. Á Íslandi munu vera til um 2000 tegundir af sveppum, en flestir eru þess eðlis að þá ber aldrei fyrir augu. Og í heiminum er talið að séu til um 70 þúsund sveppategundir.

Þetta stendur í bókinni sem nefnist einfaldlega Sveppabókin, íslenskir sveppir og sveppafræði, og er eftir Helga Hallgrímsson náttúrufræðing.

Í ritinu kemur meðal annars fram að sveppaát var litið hornauga í Norður-Evrópu á fyrri tíð. Íslenska nafnið gorkúla lýsir ágætlega viðhorfinu til sveppa – sums staðar voru þeir jafnvel taldir vera komnir frá hinum illa. Sveppaneysla fór að berast norðureftir frá Frakklandi á seinni hluta 18.aldar, og segir í Ferðabók Eggerts og Bjarna frá 1772 að í Skagafirði hafi þeir félagar fengið „sveppakál“, en það var grautur eða stappa „úr algengustu sveppategundinni“. Líklegt er að þarna hafi verið erlend áhrif, í gegnum Hólastað.

Það átti eftir að líða langur tími áður en sveppir voru nýttir að ráði til matar á Íslandi og segir Þorvaldur Thoroddsen í Íslandslýsingu sinni árið 1900 að víða vaxi ætar sveppategundir, en „þær eru eigi notaðar“. Í raun er það ekki fyrr en um miðja tuttugustu öld að sveppaneysla fer að verða almenn. Hún er reyndar dálítið fábreytt hér – byggir aðallega á „Flúðasveppum“ – en í náttúrunni má finna furðu marga góða matsveppi og segir í bók Helga að nálægt 30 sveppategunum á Íslandi séu vel ætar eða góðar til átu.
Ekki boðlegt

Maður spyr:

Hvernig geta 10 þúsund atkvæði verið ógild í stjórnlagaþingskosningunum?

Þetta er líklega um 13-14 prósent greiddra atkvæða?

Hvað er málið?

Geta tölvuskannarnir ekki lesið – og hvað þá með mannsaugað?

Er seðill ógildur ef ein ólæsileg tala er á honum?

Þetta er eiginlega ekki boðlegt. Það er ekki hægt að henda þessum fjölda atkvæða – bara sisvona.
Hæfileikasnauðir sendiherrar og innilokaðir varnarliðsmenn

Styrmir Gunnarsson skrifar athyglisverða grein um síðasta WikiLeaks lekann á vefinn Evrópuvaktina. Greinin er merkileg fyrst og fremst fyrir þær sakir að þarna talar Styrmir um bandaríska sendiráðið á Íslandi. Það gerir hann af langri reynslu, það má telja öruggt að Styrmir hefur verið í samskiptum við sendiherra í gegnum árin. Sagan sem hann segir um bandaríska sendiráðið í Reykjavík er ekki sérlega falleg:

„Starfsmenn sendiráða eru að jafnaði engir sérstakir snillingar. Þeir eru bara venjulegt fólk eins og aðrir. Þegar horft er til okkar nánasta umhverfis og samskipta Íslendinga við bandaríska sendiráðið, sem er auðvitað það sendiráð hér, sem á árum áður skipti mestu en nú litlu sem engu, er það undantekning en ekki regla, að sérstakir hæfileikamenn hafi verið starfandi við Laufásveg. Á síðustu hálfri öld má kannski segja, að fjórir bandarískir sendiherrar hafi haft sérstöðu, aðrir skiptu litlu. Þar var um að ræða James Penfield, Frederick Irving, Marshall Brement og Nicholas Ruwe. Sérstaða þeirra byggðist ýmist á persónulegum hæfileikum þeirra eða nánum tengslum við æðstu ráðamenn vestan hafs. Oft voru hér ótrúlega hæfileikasnauðir einstaklingar fulltrúar Bandaríkjastjórnar.“

Styrmir talar um annað mál sem er athyglisvert, þegar loks var farið að hleypa varnarliðsmönnum út í samfélagið á Íslandi, þeir höfðu áður verið einangraðir upp á Velli. Ég hef lýst því þegar ég vann á Hótel Borg og varnarliðsmenn voru að reyna að koma sér hjá útgöngubanninum með því að leigja herbergi á hótelinu. Ég verð að viðurkenna að mér finnst blöskranleg sú tilhugsun að loka hermennina inni á Vellinum – það stríðir algjörlega gegn hugmyndum um jafnrétti og einstaklingsfrelsi. Mér fannst afar ógeðfellt þegar íslenska lögreglan ásamt herlögreglunni var að tékka á hermönnunum síðla kvölds og á nóttinni til að athuga hvort þeir væru að með íslensku kvenfólki.

En Styrmir virðist telja að hafi verið misráðið að hleypa dátunum út:

„Eitt af því, sem skipti miklu um friðsamlega sambúð Íslendinga og bandaríska varnarliðsins hér voru strangar reglur um það, hvenær og hvort varnarliðsmenn mættu fara út fyrir varnarsvæðið. Dag einn fyrir áratugum komust starfsmenn bandaríska sendiráðsins við Laufásveg að þeirri niðurstöðu, að það væri auðvitað miklu betra ef varnarliðsmenn væru frjálsir að því að blanda geði við Íslendinga og vildu afnema þessar reglur eða breyta þeim, sem var vísasti vegurinn til þess að koma hér öllu í bál og brand. Í nokkra mánuði höfðu viðmælendur sendiráðsstarfsmanna ekki frið fyrir áróðri þeirra í þessum efnum. Sem sýndi að þessir menn voru gersneyddir tilfinningu fyrir og þekkingu á viðhorfi Íslendinga til varnarstöðvarinnar.“
Orkubloggið: Blindaðir af atkvæðaveiðum

Ketill Sigurjónsson skrifar á vef sinn Orkubloggið um orkuöflun til álvers við Húsavík, mat Skipulagsstofnunar, varfærni Landsvirkjunar og framgöngu þingmanna. Í grein Ketils segir meðal annars:

- - -

„Já – þingmönnum þótti einkennilegt að Landsvirkjun væri ekki tilbúin að skuldbinda sig til að afhenda orku sí sona. Og þeir gefa bersýnilega lítið fyrir það sjónarmið að skynsamlegt sé að kanna fyrst hvort orkan sé örugglega til staðar. Virðist þar engu skipta þó það sé alkunn staðreynd að erfitt eða jafnvel útilokað er að áætla nákvæmlega virkjanlega orku á jarðvarmasvæðum eins og við Kröflu eða Þeistareyki, nema hægt og sígandi með rólegri uppbyggingu. Væntanlega munu þingmennirnir nú skammast útí niðurstöðu Skipulagsstofnunar, sem nú hefur sagt hæpið að virkjanirnar geti staðið undir jafn mikilli raforkuframleiðslu eins og sumir hafa viljað halda fram.

Þetta er hið einkennilegasta mál. Það hlýtur hver maður að sjá að það væri algerlega galið ef Landsvirkjun færi að lofa orku, sem kannski er ekki fyrir hendi. Jafnvel þingmenn ættu að skilja þetta! Menn verða að horfa á staðreyndir málsins og ekki láta byggðastefnuna og atkvæðaveiðarnar gjörsamlega blinda sig. Álver verður ekki byggt við Húsavík fyrr en öllum efa hefur verið eytt um orkuöflunina. Taka þarf hvern virkjunarkost fyrir sig, rannsaka hann betur og virkja svæðið smám saman. Líklega best í u.þ.b. 50 MW skrefum. Þetta eiga menn að viðurkenna í stað þess að tala eins og álfar og segja að Landsvirkjun „leiki lausum hala“.

Þetta er satt að segja grafalvarlegt mál. Það er líka alveg sérstaklega athyglisvert, að hvergi í umræddri þingsályktunartillögu, greinargerð með henni né í ræðum þingmanna er einu orði minnst á arðsemi framkvæmdanna! Hvergi er minnst á mikilvægi þess að raforkusala til álversins þurfa að skila tilteknum arði. Ekki eitt orð.“
Áhrif stjórnlagaþings

Ég sá á Facebook að Guðmundur Magnússon sagnfræðingur hafði horft á Silfrið og fór að velta fyrir sér í framhaldi af því hvort stjórnlagaþingskosningarnar gætu haft meiri áhrif en margan grunar.

Hann nefndi að þarna hefði mikill fjöldi fólks stigið sín fyrstu skref í stjórnmálum, fengið nokkra skólun í pólitík – margt af því gæti hugsanlega látið að sér kveða í framtíðinni.

Mér hafði reyndar dottið það í hug áður að upp úr stjórnlagaþinginu gæti jafnvel risið nýr stjórnmálaflokkur eða stjórnmálaflokkar. Það er alls ekki óhugsandi að fólk sem nær saman á þinginu gæti sameinast um að hafa frumkvæði að slíku.

Þannig að þingið getur haft áhrif á ýmsan hátt.

Umræðan er dálítið skrítin. Margir tala eins og þetta sé voða högg fyrir Jóhönnu Sigurðardóttur. En hún er auðvitað algjört aukaatriði í málinu.

Stjórnlagaþingið kemur saman í febrúar. Það getur vel verið að allt leysist upp í vitleysu, vantrausti og flokkadráttum. En það getur líka verið að sæmilegur einhugur myndist á þinginu – að það leggi drög að stjórnarskrá í þjóðaratkvæði eins og það hefur vald til að gera.

Þá gæti líka komið upp einkennileg staða – togstreita milli stjórnlagaþingsins og Alþingis.

Þetta ferli er nefnilega rétt að hefjast.
Stjórnarskrárnefndirnar sex

Af einhverjum ástæðum hefur lengi verið áhugi á að breyta stjórnarskránni. Til dæmis var skipuð sérstök nefnd til að undirbúa þetta verk árið 2005 – það var reyndar sjötta nefndin sem átti að vinna að breytingum á stjórnarskránni.

Fyrsta nefndin var skipuð 1942 og var undir forystu Gísla Sveinssonar. Hún lagði til breytingar sem þóttu nauðsynlegar á stjórnarskrá til að Ísland gæti orðið lýðveldi. Tólf manna endurskoðunarnefnd undir stjórn Sigurðar Eggertz var sett á laggirnar 1945. Hún var lögð niður 1947 þegar nefnd undir forystu Bjarna Benediktssonar tók við að rýna í stjórnarskrána.

Sú nefnd lauk ekki störfum og 1972 var enn reynt, þá var Hannibal Valdimarsson formaður nefndarinnar. Og svo var gerð enn ein atrenna 1978 í nefnd þar sem Gunnar Thoroddsen var í forsvari – Gunnar hafði einnig verið í nefndunum 1942 og 1972. Þessi fimmta nefnd átti að vinna að heildarendurskoðun stjórnarskrárinnar, en svo fór að hún var einkum að krukka í kosningakerfið, fyrst undir forystu Gunnars en síðar tók við Matthías Bjarnason.

Loks var síðasta nefndin skipuð árið 2005. Jón Kristjánsson var formaður hennar, en aðrir nefndarmenn voru: Bjarni Benediktsson, Birgir Ármannsson, Guðjón A. Kristjánsson, Össur Skarphéðinsson, Jónína Bjartmarz, Kristrún Heimisdóttir og Steingrímur J. Sigfússon.

Til aðstoðar var ráðgjafanefnd sem var skipuð Eiríki Tómassyni, Björgu Thorarensen, Kristjáni Andra Stefánssyni og Gunnari Helga Kristinssyni – þeim hinum sama og hefur verið í nöp við stjórnlagaþigið.

Semsagt nóg af lögfræðingum, en samt eiga þessar nefndir það sameiginlegt að hafa allar meira og minna heykst á verkefninu.
Pútín færir sig nær ESB – og evrunni

Þær eru merkilegar hugmyndir Pútíns Rússlandsforseta sem vill að stefnan verði tekin á sameiginlegt markaðssvæði sem myndi spanna lönd Evrópusambandsins og Rússland – frá Atlantshafi til Vladivostok.

Þetta eru stórar hugmyndir, en þær gætu haft marga kosti – og eru kannski enn fremur aðlaðandi á tíma þegar ríkir slæmt efnahagsástand. Einn helsti þröskulduirnn gæti þó veri staða mannréttindamála í Rússlandi – því miður er ekki hægt að segja að Rússland sé eiginlegt réttarríki.

Pútins segir ennfremur að einn daginn muni Rússar jafnvel taka upp evruna, hann sagðist telja að hún myndi eflast og verða stöðug alþjóðamynt sem gæti skyggt á dollarann.
Vekur athygli

Washington Post birtir grein um þá íslenska stjórnlagaþingið og segir að þetta sé einstæð tilraun, að kjósa „venjulegt fólk“ til að gera uppkast að stjórnarskrá.

Það er nefnilega málið – þetta er að vekja talsverða athygli. Sjálfur hef ég svarað spurningum um þetta frá BBC, Le Monde og Ashai Shimbun, japanska blaðinu sem er dreift í næstum tíu milljón eintökum á degi hverjum.
Sendiráðalekinn

Sagt er að WikiLeaks ætli að birta í kvöld svokölluð sendiráðsskjöl úr bandaríska utanríkisráðuneytinu. Þetta eru gögn sem meðal annars sýna hvenig bandarískir stjórnarerindrekar meta ráðamenn í öðrum löndum. Gæti gefið nokkuð einstaka innsýn inn í hugarheim stórveldisins.

Skjölin um stríðið í Afganistan og Írak voru fyrst og fremst dapurleg – en nú ber svo við að ýmislegt fyndið og fáránlegt gæti verið í þessum pappírum.

Þannig að maður getur hérumbil sagt að þetta lofi góðu.
Einstæð tilraun

Guardian segir að Ísland sé að gera einstæða tilraun með beint lýðræði með því að kjósa til stjórnlagaþings.

Kjörsóknin lofar samt ekki góðu um áhugann – það er ljóst ef hún verður svona slök hefur stjórnlagaþingið máttlausara umboð en ella.

Það breytir því þó ekki að því er falið að endurskoða stjórnarskrána og getur – ef svo ber undir – boðað til þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögu sína.

Að því leyti getur stjórnlagaþingið haft mikil áhrif. Það verður heldur ekki hægt að leysa það upp og senda heim vegna lélegrar kjörsóknar. Það mun starfa og því verður ekki breytt.

Lítil kjörsókn þýðir auðvitað að atkvæði þeirra sem skiluðu sér á kjörstað vega þyngra en ella. Það er sagt að unga fólkið kjósi ekki – er það vegna doða eða vegna þess að það veit ekki af kosningunum eða skilur ekki út á hvað þær ganga?

En þessi tilraun Íslendinga er að vekja talsverðan áhuga erlendis. Á Írlandi, sem gengur í gegnum svipaðar hremmingar og Ísland, er mikið rætt um nauðsyn þess að breyta stjórnarskránni.
Írskir söngvarar og skáld

Það eru fjöldamótmæli á Írlandi. Stjórn valdaflokksins gamla Fianna Fail riðar til falls. Sinn Fein, sem byggir á gamla lýðveldishernum, vinnur þingsæti í aukakosningum. Það er upplausnarástand í írskum stjórnmálum líkt og hefur ríkt hér á Íslandi. Maður öfundar ekki Íra að þurfa að feta þessa sömu braut eftir langt skeið þar sem þeir héldu að þeir væru búnir að sigrast á efnahagsvandræðum, fátækt og sundurlyndi sem höfðu lengi hrjáð þessa þjóð.

En það er ekki þetta Írland sem ég ætla að fjalla um, heldur annað Írland – land söngvanna.

Patrick Kavanagh hét írskt skáld og dykkjumaður – hvað annað? – sem var uppi frá 1904 til 1967. Hann er eitt ástsælasta skáld Írlands. Frægasta kvæði hans heitir Raglan Road. Það er nefnt eftir götu í Dyflinni – þetta er geysilega fagurt ástarkvæði með sterkum myndlíkingum.

Kavanagh hitti Luke Kelly, snaggaralegan rauðhærðan krulluhaus, á krá og þeir fundu út að ljóðið væri hægt að syngja við gamalt þjóðlag. Úr varð bragur sem Kelly gerði frægan með hljómsveit sinni The Dubliners. Söngur Kellys er einstakur sem og meðferð hans á kvæðinu – Kelly er líka í hópi þjóðhetja á Írlandi, en hann var aðeins 43 ára þegar hann lést.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=kBndHNJoC0k&feature=related]

Fleiri hafa sungið lagið, eins og Sinéad O'Connor, Mark Knopfler og Van Morrison. Hann flutti það með írsku þjóðlagasveitinni The Chieftains á frábærri plötu sem nefnist Irish Heartbeat. Morrison er yfirlýstur aðdáandi skáldsins Kavanaghs og það má greina áhrif frá honum í textum söngarans.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=hNe4CgUZJGw&playnext=1&list=PL99D471C405F5F692&index=30]