Agndofa, rödd úr erlendum bankaheimi

Ólafur Jóhann Sigurðsson sendi mér þetta bréf.

- - -

Ágæti Egill

Ég hef unnið í bankageiranum í Lúxemborg og Sviss síðan 1996 og hef hvergi komið nálægt viðskiptum á Íslandi. Ég er agndofa yfir umræðuni sem ég heyri á hverjum degi.

Það sem olli þessu klúðri er eftirfarandi:

– Of fáar hendur sem áttu of stóra hluti í íslensku viðskiptalífi.

– Of náin tengsl á milli lánataka og bankana. Sömu aðilar sátu beggja vegna við samningaborðin. Það var í raun verið að lána sjálfum sér og veðin voru aldrei tékkuð.

– Það var í raun búið að aftengja allt eftirlit. FME gat aldrei gripið inn því löggjafinn hafði aldrei sett skýrar leikreglur.

– Þegar ríkistjórnin einkavæddi fjármálakerfið réðu hagsmunir flokka og einstaklinga ferðinni, ekki hagsmunir íslensku þjóðinar hvað þá síður skynsemi. (Frjálshyggju má ekki túlka sem afskipta- og aðhaldsleysi. Það endar í stjórnleysi. Ísland gerði svosem ekkert annað en aðrar þjóðir. Íslenskir ráðamenn sáu bara ekki að þeir hefðu hvorki fjármagn né vald til að grípa í taumanana ef þörf krefði. Því fór sem fór.)

– Það er engin skilningur á Íslandi fyrir því hvað spilling er. Ástæða fyrir þessu er smæð þjóðfélagsins þar sem allir þekkja alla. (Er í raun manlegt eðli.) Flestir halda að spilling sé bara ef einhverjum er borgað undir borðið til að ná einhverju fram. En það er líka, og miklu alvarlegri spilling ef viðskipti fara fram í lokuðum hring og þegar viðskiptaaðilar eru lánendur, kaupendur, veðmiðlarar og geta sett viðskiptareglurnar.

(Sterling málið er skólabókardæmi um slíka spillingu. Reglurnar leyfðu þessi viðskipti, þegar Sterling var selt í seinna skiptið stóð fyrirtækið aldrei undir því veði sem slíkt lánið hefði krafist. Peningarnir voru borgaðir út og eins og hlaut að gerast stóð veðið ekki undir skuldinni. Við öll megum borga lánið en þeir sem seldu félagið hafa eflaust komið peningunum fyrir á góðum stað. Þetta eru hrein svik, þessir peningar eru ekkert annað en þýfi sem íslenska þjóðin á.)

– Ísland er svo lítið land að það er ekki hægt að finna nokkurn mann sem er óháður eða ótengdur. Þess vegna verður að setja strangar reglur um aðhald og slíkar reglur geta ekki komið frá Íslandi vegna innri hagsmuna.

Ef við viljum koma Íslandi á flot aftur án þess að allt springi þá verður fyrst og fremst að breyta öllum lögum um viðskipti og fjármál. Allt annað er handavinna.

Ég heyri á hverjum degi að frjálshyggjan sé dáuð. Kannski er hún það, en þetta viðskiptaumhverfi sem var á Ísland var ekki frjáls verslun og hafði þar með ekkert að gera með frjálshyggju. Það sem var að gerast á Íslandi seinustu árin er “Frænda og vinahyggja”.

Það versta sem getur komið fyrir Ísland núna er að fá stjórn sem mun loka á frjálsa verslun og hækka skatta, eyðileggja alla frumkvæði um framleiðslu og í raun kæfa þá sjálfsbjargarviðleitni sem við Íslendingar erum frægir fyrir. Það verður að einkavæða bankana sem fyrst og krefjast að eignarhaldinu sé dreift mjög víða. Jafnvel setja reglur um maximum hluteign.

Aðal mistökin sem hafa verið gerð á Íslandi eru að flokkar sem stenda fyrir frjálsræði skuli hafa látið viðgangast að fjármálakerfið skuli hafa orðið að leikvelli fyrir innri viðskipti, frændagreiða og viðskiptahætti sem hreinlega hafa ekkert sameiginlegt með frjálshyggju og frjálsri verslun.

Ég sé enga aðra leið en að fara inn í ESB, þó fyrr hefði verið. Ég verð reiður þegar ég heyri að þá sé verið að forna sjálfstæði þjóðarinnar. Rangt. Það hefur ekkert með þjóðarsjálfstæði að gera, hér er verið að tala um vernd óeðlilegra hagsmuna einstaka hópa. Eins heyri ég oft að Ísland sé svo lítið að það hverfi inn í ESB. Ekki hefur Lúxemborg horfið inni í ESB, þvert á móti. ESB er langt í frá að vera fullkomið kerfi. Slíkt er hvergi til og verður aldrei. Það er hinsvegar bara hægt að hafa áhrif á hluti í lýðræiskerfi sem maður vill bæta ef maður er partur af kerfinu.

ESB veit mætavel að sjávarútvegsstefna þeirra er búin að vera. Lönd eins og Ísland og Noregur hafa áratuga reynslu af kvóta og fiskveiðum. ESB veit það og er að sækjast eftir þessu know how. Með ESB fylgir að breyta þarf kvótaferfinu. En það verður að gerast hvort sem er vegna þess að lagaleysi í fjármagnsgeiranum er búið að rýja útgerðirnar inn að beini. Ef ESB kæmi þarna inn færi hluti af kvótanum til erlendra útgerða. Á móti kæmi að ESB myndi koma með fjármagn til að styrkja infrastúktur, verslun, dreifbýli og seinast en ekki síst vernda Ísland fyrir gengisbraski. Svo yrði að afnema verðtryggingu sem gerir ekkert annað en að tryggja hagsmuni fárra. Allir aðrir blæða. (Hér í Sviss vekur verðtryggingin altaf hneyksli og hlátur, því það skekkir allan peningamarkaðinn).

Þeir sem ekki vilja fara í ESB eru einmitt þeir sem vilja halda sínum persónulegum hagmunum sem eru ekki hagsmunir þjoðarinnar. Jú, svo eru þeir sem halda að með því að breyta engu sé hægt að halda öllu eins og það er. Sorry það væri það sama og að stoppa tímann.

ESB leysir ekki allt, en það leysir aðalvandamálin og rekur hornstoðir undir þau mál sem þarf að leysa á Íslandi. Ef Ísland fer í ESB mun Noregur fylgja, ég er sannfærður um það. Norski sjávarútvegurinn vill endlilega fara í ESB vegna hafta á verslun með fisk, en nú eru það bændur sem eru á móti.

Við Íslendingar verðum að hætta að hugsa í flokksbundnum hagsmunahópum. Eins verður svona lítið þjóðfélag að setja skýrar reglur um gegnsæi til að fyrirbyggja spillingu. Lobbýismi er gott mál en það verður að vera á hreinu hver stendur fyrir hvaða mál.

Ég bið að afsaka stafsetningu, en ég skrifa orðið mjög sjaldan á Íslensku.

Kveðja Ólafur