arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sumardagurinn frysti

Allt veit þetta á eitthvað eða líklega ekki neitt.

Það þarf enginn að segja manni að það hafi þýðingu að sumar og vetur frjósi saman. Þetta er mjög þreytt klisja.

Sumardagurinn fyrsti lifir í minningunni sem kaldur en oft bjartur dagur. Það var meira viðhöfn í gamla daga. Hátíðarhöldin voru einhvern feginn fjölmennari og innilegri, nú hefur þetta verið meira fært út í félagsmiðstöðvar í formi hoppukastala.

Sjálfur gekk ég einhvern tíma um í skátabúningi á Sumardaginn fyrsta – og ég man eftir stelpum í sportsokkum (það var nafnið yfir há hvíta sokka) og skotapilsum.

Á norska veðurvefnum má sjá spá sem felur í sér frost í höfuðborginni fram yfir mánaðarmót. Hann virðist ætla að leggjast í stanslausa norðanátt. Frostið fyrir norðan verður líklega miklu meira, spáð er að það fari upp í tíu stig.

Sumardagurinn frysti er eiginlega réttnefni á þetta.

Barnavinafélagið Sumargjöf stóð fyrir hátíðarhöldum og útgáfu á Sumardaginn fyrsta. Það skyldi vera hátíð barna. Sumargjöf starfar reyndar enn. Hátíðarhöldin voru fjölmennari en nú tíðkast – eins og sjá má á myndinni.
100 ár frá Reykjavíkurbrunanum mikla

25. apríl verða liðin hundrað ár frá Reykjavíkurbrunanum mikla. Hann kom upp í Hótel Reykjavík, stórhýsi úr timbri, sem stóð við Austurvöll. Þetta var laugardagur og hafði verið brúðkaupsveisla á hótelinu. Eldurinn barst í norður og brunnu fjöldamörg hús. Sagan segir að Eggert Briem, bóndi í Viðey, hafi gengið með Hannesi Hafstein út Austurvöll, séð hvar logaði eldur í hótelinu og gert viðvart. Þá var klukkan hálf þrjú um nóttina.

Eldurinn barst í norður, en alls brunnu tólf hús. Flest voru úr timbri, þar á meðal verslunarhús sem kallað var Syndikatið og stóð þar sem Café París er nú. Þetta var verslunarmagasín með stórum gluggum. Einnig Landsbankinn sem var úr steini og sömuleiðis skemmdist nýreist pósthús. Það er eina húsið sem stendur af þeim sem skemmdust í brunanum. Tveir menn fórust í eldinum.

Afleiðingar brunans fyrir byggðina í Reykjavík voru margvíslegar, líklega hefur enginn einstakur atburður haft jafn mikil áhrif á hana. Þá var hætt að byggja stór timburhús, og stuttu síðar fóru að rísa stór steinhús í miðbænum, eins og til dæmis hús Natans & Olsens, síðar Reykjavíkurapótek, teiknað af Guðjóni Samúelssyni. Þetta var á tíma gasljósa, bruninn er talinn hafa flýtt fyrir því að hætt var að nota þau.

Reykjavíkurbruninn er upphafsatriði í sjónvarpsþáttum sem við Pétur H. Ármannsson erum að gera um byggingarsögu Reykjavíkur á 20. öld og verða væntanlega sýndir á RÚV næsta vetur.

Hótel Reykjavík þar sem bruninn kom upp.

Fræg ljósmynd Magnúsar Ólafssonar af Reykjavíkurbrunanum.

Hús í Hafnarstræti brunnu líka eins og sjá má á þessari mynd.

Eyðileggingin eftir brunann.
Sigmundur og Bjarni tala í kross

Misvísandi ummæli forsætisráðherra og fjármálaráðherra um ýmis mál virka hálf fáránlega og sýna hversu talsambandið milli þessara tveggja manna er lélegt.

Forsætisráðherrann segir að unnið sé að afnámi verðtryggingarinnar, fjármálaráðherra segir að ekki sé unnið að afnámi verðtryggingarinnar, en hins vegar eigi að takmarka notkun hennar.

Þetta þýðir að fjörutíu ára verðtryggð lán gætu verið úr sögunni. Slík lán eru ekki hagstæð til langs tíma litið, en greiðslubyrðin af þeim ert tiltölulega jöfn og lág, og með þeim getur fólk með lág laun fengið greiðslumat.

Ef stytta á lánstímann um fimmtán ár eins og talað er um er ljóst að mánaðarleg greiðslubyrði verður mun hærri – og erfiðara að standast greiðslumat.

Það þýðir hugsanlega að stór hluti þjóðarinnar á ekki séns á að fá bankalán fyrir húsnæði – sem aftur þýðir að gjörbreyta þarf húsnæðiskerfinu, efla leigumarkað og félagsleg úrræði.
Lífssýni gegn hundaskít – mikill fælingarmáttur

Ég lenti í smá umræðu um hundaskít í gær. Það er andstyggilegt að fara út á götur og garða bæjarins rekast hvarvetna á hundaskít. Hundum hefur fjölgað ótrúlega mikið, flestir passa sjálfsagt vel upp á hundana sína, en svo eru skussarnir sem koma óorði á hundaeign.

Sumir eru alveg óforskammaðir og láta hundana sína skíta hvar sem er í skjóli nætur.

Víða erlendis hafa menn fundið leið til að ráða bót á þessu. Hún kann að virðast dálítið framandleg, hljómar næstum eins og grín, en virkar þó. Hefur meðal annars verið tekin í notkun í Bandaríkjunum, Kanada, Ísrael, Singapore og skilst mér í Þýskalandi líka.

Líftæknifyrirtæki hafa þróað aðferðir við að greina hundaskít. Þá gerist þetta þannig að lífssýni eru tekin úr hundum þegar þeir eru skráðir. Með nokkuð einföldum hætti er síðan hægt að bera sýni úr hundaskítnum saman við lífssýnið.

Það mun vera bandaríska fyrirtækið Poo Pets sem þróaði þessa aðferð.

Síðan eru sektir lagðar á þrjótana sem láta hundana sína skíta á víðavangi. Þó getur það verið óþarfi, enda mun reynslan hafa sýnt að þessi aðferð hefur mikinn fælingarmátt.
Sagan um Roman og Nyro

Í hópi bestu vina minna eru tveir Bandaríkjamenn, Desmond og Curtis. Þeir eiga syni, tvíburana Roman og Nyro sem eru á svipuðu reki og Kári, sonur minn. Kári og tvíburarnir hafa verið vinir lengi og semur ákaflega vel. Feður þeirra eru líka miklir indælis menn, Desmond er dálítið brothætt listamannasál, Curtis er traustur og sérlega umhyggjusamur – og reyndar glæsimenni.

Þeir búa stærstan hluta ársins í Nashville. Það hefur oft komið til tals að setja frímerki á Kára og senda hann til dvalar þar. Við erum oft með þeim í sumarfríum. Ég vona að Kári og strákarnir verði vinir fyrir lífstíð. Þeir eru reyndar báðir meira fyrir íþróttir en Kári – þó þykir hann nokkuð spyrnufastur og svo sterkur að þeir geta báðir tuskast í honum.

Desmond og Curtis gengu í hjónaband í New York í október í fyrra, en þeir eru búnir að vera saman í 25 ár. Tvíburana eignuðust þeir með aðstoð sameiginlegrar vinkonu, Angelu.

Þeir eru frábær fjölskylda. Desmond hefur kannski full miklar áhyggjur af því að drengirnir fari sér að voða, en Curtis tekur hlutunum með meiri ró.

Fyrir nokkru var gerð heimildarmyndin The Story of Roman and Nyro um fjölskylduna. Það væri kannski ágætt að sýna hana hér. Mætti gera í tengslum við hinsegin fræðslu, kannski fyrir fullorðið fólk. Jú, mætti jafnvel halda boðssýningu fyrir áheyrendur og starfsfók Útvarps Sögu.
Fordómalaust ungt fólk

Eitt af því sem ég tek eftir varðandi börn og ungmenni sem ég þekki er hvað þau eru innilega fordómalaus. Það er jafnvel eitthvað meira en það, þau gefa fordómum engan gaum – þeir eru ekki einu sinni til í huga þeirra.

Þetta á til dæmis við um afstöðuna til samkynhneigðra og fólks af öðrum kynþáttum.

Fyrir þessu unga fólki er þetta nákvæmlega ekkert mál – sem er náttúrlega alveg frábært.

Þetta eru miklar breytingar frá því þegar ég var að alast upp. Þá vissi maður varla hvað samkynhneigð var og sá eiginlega aldrei einstakling af öðrum kynþætti.

Ótrúlega mikill gaumur hefur verið gefinn að Facebook síðu gamals og forpokaðs karls sem telur að telur að börn séu stórhættu ef fjallað verður um samkynhneigð í skólum. Eitthvert fordómafullt furðulið hefur komið á eftir – og hafa ummæli þess verið birt í fjölmiðlun og vakið mikla hneykslun.

Satt að segja er það óþarfi. Það er engin ástæða til að veita svonalögðu athygli. Það má svosem alveg bæta við einhvers konar „hinsegin-fræðslu“ í skólum – en ég held samt að við séum vel stödd með hina fordómalausu ungu kynslóð.
Vorbækur sem aldrei fyrr

Það er frábært að fylgjast með gróskunni í bókaútgáfu þetta vorið, hún hefur varla nokkurn tíma verið jafn mikil.

Það eru að koma út skáldsögur, endurminningar, bækur um þjóðfélagsmál, ljóðabækur, reyfarar, þýddar öndvegisbækur, klassískar bækur í endurútgáfu.

Við höfum eiginlega ekki undan í Kiljunni – héldum kannski að við myndum þurfa að tala um jólabækur fram á vorið, en svo er alls ekki.

Þetta er gleðiefni.

1984 í nýrri þýðingu Þórdísar Bachmann, ein af nýju bókunum sem eru að koma út þetta vorið.
Átti ríkið að borga fyrir klúður ráðherrans?

Hanna Birna Kristjánsdóttir kaupir fjölmiðlaráðgjöf upp á nær tvær og hálfa milljón vegna vandræða sem hún kom sér í. Að auki lögfræðiráðgjöf fyrir 860 þúsund, þar sem meðal annars var kannaður grundvöllur fyrir því að höfða mál gegn blaðamönnum.

Þetta voru ekki mál ráðuneytins, heldur mál sem lutu af því hvernig ráðherrann fór með pólitískt vald sitt.

Þetta er enn eitt dæmið um dómgreindarleysið sem virðist hafa heltekið Hönnu Birnu um leið og hún varð ráðherra.

Nú er hermt að Hanna Birna ætli að setjast aftur á Alþingi undir lok mánaðarins. Það færi kannski betur á því að hún tæki sér lengra hlé.
Skyrinu stolið – en er það alvöru?

Auglýsingin er eiginlega frábær, og engu til sparað, en er verið að stela af okkur skyrinu?

En svo eru þeir sem segja að íslenska skyrið sé að megninu til ekki alvöru skyr, heldur sé það ekki framleitt með innflutum jógúrtgerlum í stað hefðbundinna skyrgerla. Og erlendi framleiðandinn, Arla, talar um það sem „Icelandic style jogurt“.
Illkynja vöxtur

Það er merkilegt að heyra mann sem starfaði hjá Kaupþingi og er ákærður fyrir að stunda markaðsmisnotkun á vegum bankans segja að Kaupþing „hafi verið einn besti banki í heimi“.

Kaupþing fór á hvínandi hausinn – og reyndar hafa margir sagt að hann hafi verið dauðadæmdur frá 2006, rétt eins og íslenska bankakerfið.

Með Kaupþingi sukku félög eins og Exista, sem var nátengt bankanum, og fjöldamargir sparisjóðir.

Kaupþing stækkaði óskaplega árin sem bankinn starfaði. Slíkur ofvöxtur í banka er fullkomlega óeðlilegur og getur ekki bent til annars ein sjúklegs ástand. Það má jafnvel tala um að hann sé illkynja.

Við vitum úr læknisfræðinni til hvers illkynja vöxtur leiðir.
Nei, nei, nei!

Við mótmælum öll. Veðurspáin fyrir Reykjavík í næstu viku.
Mörg Titanicslys

Það er ennþá verið að skrifa bækur og gera myndir um Titanicslysið. Frá því eru liðin meira en hundrað ár.

Í Miðjarðarhafi verða mörg Titanicslys á ári en fæstir taka eftir því. Það gerir örugglega enginn kvikmynd með elskendum sem standa í stafni.

Nú er óttast að sjö hundruð manns hafi farist í fiskibáti sem var á leið frá Lýbíu til Ítalíu. Fréttir af slíkum hörmungum er ótrúlega tíðar. Stundum bjargast einhverjir, stundum farast skip sem spyrst aldrei til.

Við getum kvartað undan þjóðfélagsástandinu í Evrópu, en þarna er ótölulegur fjöldi se hættir lífinu til að komast inn í þessa sæluvist.

Á Titanic var prúðbúið fólk sem borðaði og drakk af sérmerktu matarstelli, en þarna er örsnautt fólk sem fæstir hirða neitt um.
Kapítalisminn stefnir fram af hengifluginu

Ragnar Önundarson var einna fyrstur manna til að vara sterklega við íslenska bankahruninu. Allt gekk eftir sem Ragnar skrifaði í Morgunblaðsgreinum árin fyrir hrun gekk eftir.

Ragnar skrifar á Facebook í tilefni af hækkun stjórnarlauna hjá HB Granda – hann setur þetta í stórt samhengi:

Svona er okkar þjóðskipulag, kapítalismi studdur eignarrétti og samningsfrelsi. Kommúnisminn er dauður, kapítalisminn stefnir fram af hengifluginu vegna samþjöppunar auðs. Hver á að kaupa framleiðsluvörurnar þegar kaupmáttur stórskuldugra neytenda er þorrinn ? Gamli samfélagssáttmálinn um „blandað hagkerfi“ rofnaði þegar gömlu valdajafnvægi kommúnismans og kapítalismans var raskað. Kapítalistarnir hugsa eins og Loðvík XV, sem sagði um ríki sitt „það lafir meðan ég lifi“.
Lifi plötubúðir!

Í dag er alþjóðlegi plötubúðardagurinn. Það finnst mér vera hátíð. Ég elska góðar plötubúðir. Í dag er tilefni til að heimsækja framúrskarandi búðir eins og Smekkleysu á Laugavegi, 12 tóna á Skólavörðustíg og Lucky Records við Hlemm.

Plötubúðir eru ekki bara verslanir, heldur samkomustaður áhugafólks. Maður getur rætt um tónlist við Kristján og Ása í Smekkleysu, Lárus og Jóhannes í Tólf tónum og Ingvar í Lucky Records. Ég ætla líka að nefna Geisladiskabúðina hans Valda á Vitastígnum og Reykjavík Records sem er á Klapparstíg.

Það hefur náttúrlega verið mikil flóra plötubúða í gegnum tíðina. Stærstu búðirnar fyrr og síðar voru líkega Japis og Skífan sem báðar voru á Laugavegi. Þetta var á blómatíma geisladisksins. Báðar búðirnar höfðu til dæmis stórar klassískar deildir og djass deildir. En þegar fór að halla undan geisladisknum, hvarf þetta furðu skjótt. Báðar verslanirnar heyra sögunni til og nýskeð lokaði síðasta Skífubúðin. Það er alþjóðleg þróun.

Plötubúðir komu auðvitað og fóru. Fálkinn á Laugavegi var einna öflugust um tíma, Halldór sem þar afgreiddi er ógleymanlegur, þar voru básar þar sem maður gat hlustað á tónlistina sem maður ætlaði kannski að kaupa. Ég man eftir að haf keypt þarna tvöfalda plötu Óðmanna, fyrstu sólóplötu Johns Lennon og jú, líka Hvíta albúmið, ég var veikur heima, 8 ára, og fékk leyfi til að fara í leigubíl og kaupa plötuna.

Jú, ég á góða foreldra.

Seinna var Faco stórveldið, þar réð ríkjum Steinar Berg og vissi allt. Ég man eftir að hafa staðið þar með Oddi Sigurðssyni vini mínum og hustað á Blood on the Tracks í heyrnartólum. Við urðum báðir nánast helteknir, keyptum plötuna, fórum með hana heim og hlustuðum varla á annað lengi.

Í Karnabæ sem þá var ofarlega á Laugavegi man ég eftir að hafa keypti Led Zeppelin IV. Svo var Faco með útibú í Hafnarstræti og þá vann Ási þar, ég keypti Steely Dan og Weather Report eftir ábendingar frá honum. Ég man líka eftir að hafa komið labbandi með Wish You Were Here út úr þeirri búð.

Svona man maður þetta.

Í þessum búðum gat maður dvalið lengi og skoðað. Fyrir vikið eru mörg plötuumslög þessa tíma eins og greipt í vitundina. Þetta var í raun það form myndlistar sem maður var í mestri snertingu við. Yfirleitt var ekki amast við því þótt maður væri að skoða og fengi að hlusta án þess að kaupa. Oft átti maður auðvitað engan pening.

Þannig voru og eru plötubúðir menningarmiðstöðvar. Það er í raun skelfileg framtíðarsýn að tónlist sé hlaðið niður af netinu, lag fyrir lag. Sem betur fer er í gangi ákveðið andóf gegn þessari einokun net- og símafyrirtækja sem vilja helst taka yfir alla menningarneyslu. Plötubúðir lifa enn, en þær hafa breyst, þær eru sjálfstæðar, sérstakar, selja bæði vínýl og geisladiska, oft er blanda af nýju og notuðu. Og þær eru ómissandi ef við ætlum ekki algjörlega að láta fletja út veruleikann.
Ha, bera stjórnir ábyrgð?

Hvernig í ósköpunum er hægt að reyna að bera á borð fyrir Íslendinga þá speki að stjórnarsetu í fyrirtækum fylgi mikil ábyrgð – og þess vegna þurfi stjórnarmenn að hafa hátt kaup?

Þetta gerir lögfræðingur í viðtali við Vísi.

Í allri umræðu um laun stjórnarmanna í stærri félögum virðist gleymast að mikil ábyrgð liggur að baki stjórnarsetu.

Allir Íslendingar vita að setu í stjórnum hefur varla fylgt nein ábyrgð. Hrunið sýndi það glöggt. Enginn tók ábyrgð, allra síst stjórnarmenn, þeir reyndar forðuðu sér hver sem betur gat þegar minnst var á ábyrgð. Ábyrgðarfælnin eftir hrunið er sérstakt rannsóknarefni.

Svo er til fólk sem ber raunverulega ábyrgð. Fólk sem vinnur á spítölum, í leikskólum og grunnskólum. Í alls kyns ummönunarstörfum. Það fær hins vegar sjaldnast greitt í samræmi við ábyrgðina.

Stjórnarseta á Íslandi hefur alltaf verið bitlingur – það er ákveðin klíka sem fer á milli stjórna, hyglir sjálfum sér og öðrum.

Andri Geir Arinbjarnarson skrifar á Eyjuna:

Í nágrannalöndunum tíðkast það að stjórnir hafi tilnefningarnefndir sem vinna faglega með óháðum ráðgjöfum við val á nýjum stjórnarmönnum. Grunnurinn í þeirri vinnu eru skýrar starfslýsingar fyrir hvern og einn stjórnarmann þannig að tryggt sé að félagsstjórn hafi alltaf á að skipa breiðan hóp einstaklinga með nægilega þekkingu og reynslu af helstu rekstrarsviðum félagsins. Svona vinnuaðferðir eru hvergi mikilvægari en í litlum kunningjasamfélögum.
Eitruð tengsl – klíka sem situr að stjórnarbitlingum

Stjórnarmenn lífeyrissjóða verkalýðsfélaganna greiddu atkvæði með hækkun launa stjórnarmanna HB Granda. Einn stærsti eigandinn er lífeyrissjóðurinn Gildi en þar er varaformaður stjórnar Þorsteinn Víglundsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, en formaður Harpa Ólafsdóttir, forstöðumaður kjaramálasviðs verkalýðsfélagsins Eflingar. Frá þessu var skýrt í Kastljósi í gær.

Dyggur lesandi síðunnar sendi eftirfarandi hugvekju um stjórnarsetu í fyrirtækjum og lífeyrissjóðum og hverjir veljast til slíks:

Undanfarið hafa helgarblöðin verið stútfull af auglýsingum þar sem

óskað er eftir hæfum og áhættumeðvituðum einstaklingum til að sitja í

stjórnum fyrirtækja. Eða þannig.

Það er athyglisvert að jafnvel fyrirtæki þar sem ríkið, sveitarfélög,

ríkisstofnanir eða lífeyrissjóðir landsmanna eiga hluti í, virðast

aldrei eða a.m.k. afar sjaldan telja þörf á því að kanna almennt áhuga

fólks á að sitja í stórnum fyrirtækjanna.

Eru hin hefðbundnu vinnubrögð við stjórnaval góð leið til að tryggja

sem best að fyrirtækin séu vel rekin? Er þetta kannski bara svona

klíka sem vill sitja að stjórnarbitlingum og lítur á stjórnarsetu sem

valdatæki en ekki aðgæslutæki?

Voru lífeyrissjóðir ekki einmitt nokkuð stórir eigendur (hluthafar) í

bönkunum hér á árunum fyrir bankahrunið? Þar sem fulltrúar sjóðanna

sátu í stjórnum bankanna og ýmissa annarra stórra fyrirtækja. Og gættu

vandlega að hagsmunum lífeyrisþega. Eða þannig. Auglýstu viðkomandi

lífeyrissjóðir eftir hæfu og áhættumeðvituðu fólki til stjórnarsetu

fyrir hönd sjóðanna?

Er kannski ein helsta skýringin á því að þarna var siglt hraðbyri í

átt að hengifluginu, sú að í stað eðlilegrar fagmennsku og varkárni,

einkenndust stjórnirnar af klíkutengslum milli peningaelítunnar i

bankageiranum og hinna ólýðræðislegu stjórnarhátta lífeyrissjóðanna?

Meðan stjórnmálamenn sátu með hendur i skauti og skildu ekki að þeir

höfðu skapað eftirlitslítið froðuhagkerfi sem var meiriháttar ógn við

hagmuni almennings á Íslandi. Hafa þessi eitruðu tengsl peningaelítu,

lifeyrissjóða og stjórnmálamanna breyst eitthvað eftir hrun? Er

einhver vilji til breytinga?
Þingmönnum finnst bandaríski fáninn óþolandi

Alþingismenn eru mjög viðkvæmar sálir eða svo virðist vera.

Alþingi hefur til dæmis mótmælt því hástöfum að sett verði upp hótel nálægt Alþingishúsinu. Það er reyndar alveg óvíst hvaða truflun yrði að því að hafa hótel við Austurvöll, andspænis Hótel Borg, en þetta er eitthvað sem fer mjög fyrir brjóstið á þingheimi.

Fyrir ekki alllöngu kom sú hugmynd frá Alþingi að þingið tæki að sér skipulagsvald í nær allri Kvosinni. Þáverandi þingforseti virtist telja það næsta sjálfsagt. Á Íslandi er það þannig að þingforsetar eru eins konar ofurhúsverðir.

Morgunblaðið skýrir svo frá því í dag að þingmönnum þyki óskaplegt að ganga inn í eina af skrifstofubyggingum þingsins undir bandarískum fána. Inngangur þessa húss er reyndar í Austurstræti, og þingið er ekki sýnilegt þaðan.

Fáninn blaktir þarna vegna þess að á neðstu hæð hússins er svokallaður American Bar. Samvæmt fréttinni særir nafn staðarins þingmennina líka, svo mjög að Einar Kr. Guðfinnsson telur þetta vera sterk rök fyrir því að þingið byggi fleiri hús þar sem engin hætta er á að svonalagað gerist.

Einar er ómyrkur í máli og segir að þetta sé:

Algjörlega óþolandi.
Kim Jong Un ætlar – hvað með Ólaf Ragnar?

Þorvaldur Gylfason skrifar stórgóða grein í Fréttablaðið um Karelíuhérað sem eitt sinn tilheyrði Finnlandi er er nú undir Rússlandi. Þar er skelfileg niðurníðsla, „vanhirða og eymd“ eins og Þorvaldur orðar það. Öðruvísi um að litast en í Eystrasaltsríkjunum sem eru næsti bær við. Þar urðu pólitísk umskipti við fall kommúnismans, inngöngu í Nató og ESB. Þorvaldur skrifar:

Fólkið í Karelíu hlýtur að spyrja sig: Hvers vegna megum við ekki losna líka? Pútín forseti Rússlands og hans menn skilja þetta. Þeir skekja vopn sín, hafa í hótunum við Eystrasaltslöndin og Danmörku og saka Finna að tilhæfulausu um að ráðgera kröfur um endurheimt Karelíu.

Þorvaldur segir frá fundi evrópskra þjóðernissinnaflokka í Pétursborg nýskeð. Þar var rætt um nú myndi Rússland veita Evrópu forystu. Í uppsiglingu er mikil hátíð rússnesks chauvinisma þegar haldið verður upp á sigurinn í föðurlandsstríðinu mikla. Þá verður auðvitað ekki minnst á fórnirnirnar sem Úkraínumenn færðu í stríðinu, nei, hernaðurinn og undirferlin gegn þeim halda áfram. Það verður ekki minnst á griðasáttmálann þar sem Hitler og Stalín skiptu á milli sín Póllandi en Eystrasaltslöndin voru lögð undir Sovétið. Og það verður varla nefnt heldur að framrás Sovéthersins leiddi næstum hálfrar aldar ógnarstjórn yfir Austur-Evrópu.

Nei, dagurinn verður notaður til að blása upp hernaðarhyggju og þjóðernispópúlisma. Eins og Þorvaldur Gylfason segir frá ætla flestir leiðtogar hins vestræna heims að halda sig fjærri. En hann telur, og vitnar í frétt frá Tass, að Ólafur Ragnar Grímsson ætli að þiggja boðið um að vera í Moskvu þennan dag.

Leiðtogar Norðurlanda og annarra Vestur-Evrópulanda auk Eystrasaltslandanna, Bandaríkjanna og Kanada hafa afþakkað boðið til að votta andúð sína á framferði Rússa í Úkraínu og víðar. Rússneska fréttastofan Tass hermir, að forseti Íslands hafi þegið boðið til Moskvu 9. maí ásamt leiðtogum Indlands, Kína, Norður-Kóreu, Serbíu, Svartfjallalands, Ungverjalands, Víetnams og nokkurra annarra landa.

Kim Jong Un verður semsagt þarna og svo sérstakir lýðræðis- og mannréttindasinnar eins og Islam Karimov frá Úsbekistan og Gurbanguly Berdymukhammedov frá Túrkmenistan.
Veljum íslenskt!

Veljum íslenskt, liggur mér við að segja í tilefni af því að skyndibitakeðjan Dunkin Donuts ætlar að opna hvorki meira né minna en sextán útibú á Íslandi. Munar um minna.

Það er ein gæfa okkar hér á landi að erlendar keðjur af þessu tagi er ekki sérlega útbreiddar. Við höfum ekki McDonalds og ekki Starbucks – jú, reyndar höfum við Dominos, KFC og Taco Bell. Það eru staðir sem alltaf eru á lista yfir verstu skyndibitastaði í Ameríku.

Íslensku kaffikeðjurnar, Te & kaffi og Kaffitár, eru sérlega fínar – kaffið þar er betra en á Dunkin Donuts – og fyrir utan það eru til prýðilegir kaffistaðir eins og Kaffifélagið, Reykjavík Roasters, Babalú og Kaffihús Vesturbæjar. Þeir sanna að lítið og lókalt er best.

Það er ekki bara að hinir alþjóðlegu skyndibitastaðir bjóði upp á vondan og óhollan mat, heldur eru þeir líka eins og sár í borgarmyndinni með sín freku vörumerki. Það er ekki gaman að ferðast og sjá alltaf sömu veitingahúsin hvert sem maður fer. Keðjurnar stóru, auðhringirnir, grafa auðvitað undan þeim sem fyrir eru, smákaupmönnunum og smáatvinnurekendunum uns einsleitnin verður óbærileg.
Góðar horfur, óþörf láglaunastefna, meiri stéttaskipting

Menn geta deilt um hagvaxtarspár og hversu mikið mark er takandi á þeim, en flest bendir til þess að skilyrði í íslensku efnahagslífi séu afar hagstæð um þessar mundir.

Nú heyrum við að þorskstofninn sé mjög að styrkjast, von er á enn einu metsumri í ferðamennskunni.

Stöðugleikaskattur er ekki það sama og útgönguskattur, nei ekki alveg, en það er sama hvoru tækinu er beitt, aðalmálið er ekki að hafa fé af kröfuhöfum, heldur að afnema höft án þess að allt fari á hvolf í hagkerfinu og krónan hrynji.

Við þessi skilyrði fer láglaunastefnan sem atvinnurekendur og stjórnvöld hanga í að verða úrelt og óþörf. Það þarf að skipta kökunni með réttlætari hætti. Eitt af því sem stendur helst í vegi er útgerðin sem getur ekki hugsað sér að borga eðlilegt gjald af nýtingu sjávarauðlindarinnar og finnst í raun ekkert að því að magna upp stéttaskiptingu í landinu. Hún ræður líka ferðinni í samtökum atvinnurekenda.

Ríkisstjórnin getur valið hvort hún vill vinna fyrir almenning eða hagsmunahópa. Á flokksþingi Framsóknar heyrðist manni að almenningur hefði orðið fyrir valinu.

Við sitjum samt áfram uppi með íslensku krónuna, íslenska vexti og það er engin ástæða til að ætla að íslenskur óstöðugleiki heyri sögunni til.

Stöðugleiki lágu launanna á hins vegar ekki að koma til greina.
Kristján gerir allt vitlaust

Kristján Loftsson má eiga að hann er maður sem stendur með sjálfum sér.

Hann hellir olíu á eld á íslenskum vinnumarkaði og dettur ekki hug að iðrast neins.

Hlutafar í HB Granda fá 3 milljarða í arð, stjórnarmenn fá hækkun þóknunar upp á tugi prósenta, en starfsfólkið fær íspinna fyrir að hafa staðið sig vel í að spara fyrir félagið.

Á sama tíma er Kristján valdur að því að Bandaríkin, gamla vinaþjóðin og verndararnir, forðast Íslendinga á alþjóðavettvangi. Bandarískir ráðamenn koma ekki til Íslands heldur, samkvæmt tilmælum Obamas og Kerrys utanríkisráðherra. Allt er þetta vegna hvalveiða Kristjáns og félaga.

Geri aðrir betur!