arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Kosningabaráttan á nýtt plan – Baugur dreginn á flot

Þetta er það nýjasta í kosningabaráttunni. Nú er búið að draga Baug inn í þetta – kannski eins og vænta mátti. Kemur altént ekkert rosalega á óvart – þótt hann komi málinu ekkert við.

Maður þarf ekki að velta mikið vöngum til að sjá hvern þeir styðja sem hafa búið þetta til. En kannski mun enginn gangast við því. Framsetningin er þó kunnugleg.

Þessu er dreift á Facebook, virkar kannski eins og eitthvað sem kemur upp úr grasrótinni, en ef auglýsingin er skoðuð má sjá að hún er býsna vandlega og fagmannlega unnin. Myndvinnslan er góð og notkun myndmálsins sterk. Sjáið til dæmis fánann sem líkt og breiðir sig út í átt að Bessastöðum.

En fyrst minnst er á Baug, rifja ég þá upp þá kenningu mína að átökin sem voru á Íslandi fyrir hrun hafi fyrst og fremst verið stríð milli gengja. Ég stend við það.
Þegar lyfin hætta að virka

Darwinismi í sinni tærustu mynd. Bakteríur þróast og koma sér upp mótstöðu gegn sýklalyfjum sem hætta að virka.

En þarna má líka greina heimsku og skammsýni mannkynsins, sem fékk í hendur þessi frábæru vopn gegn sjúkdómum fyrir sjötíu árum, en hefur sóað þeim með því að nota þau í óhófi, gegn smávægilegum kvillum og líka í stórum stíl í landbúnaði.

Hér er forsíðugrein The Economist frá því í síðustu viku með magnaðri forsíðu. „Þegar lyfin hætta að virka“. Ég leyfi mér að birta þennan kafla úr greinni á ensku.

SOME people describe Darwinian evolution as “only a theory”. Try explaining that to the friends and relatives of the 700,000 people killed each year by drug-resistant infections. Resistance to antimicrobial medicines, such as antibiotics and antimalarials, is caused by the survival of the fittest. Unfortunately, fit microbes mean unfit human beings. Drug-resistance is not only one of the clearest examples of evolution in action, it is also the one with the biggest immediate human cost. And it is getting worse. Stretching todays trends out to 2050, the 700,000 deaths could reach 10m.

Hér er svo upplýsandi grein um sýklalyfjaónæmi úr Læknablaðinu eftir lækninn Vilhjálm Ara Arason.
Útvarpshús og tónleikahöll – í kringum 1950

Hér eru myndir af líkani útvarpshúss sem hugmynd var að reisa vestur á Melum, þar sem Þjóðarbókhlaðan stendur nú. Þetta getur að líta á sýningu sem brátt opnar í útvarpshúsinu í Efstaleiti í tilefni af fimmtíu ára afmæli sjónvarpsins.

Þessi bygging, sem aldrei varð að veruleika, á sér merkilega sögu. Jónas Þorbergsson, fyrsti útvarpsstjórinn, beitti sér fyrir stofnun byggingasjóðs og safnaðist talsvert fé í sjóðinn á árunum 1940-1950. Ingvar Gíslason, sem eitt sinn var menntamálaráðherra, rakti söguna í þingræðu 1981 og talaði um stríðsgróða í þessu sambandi. Sagði Ingvar að sjóðurinn hefði verið orðinn alldigur um 1950.

Jónas beitti sér fyrir því að útvega stóra lóð vestur á Melum og fékk bandaríska arkitekta til að hanna útvarpshús. Eins og má sjá átti þetta að vera myndarbygging – og áfast við hana tónleikahús. Ingvar menntamálaráðherra sagði að þetta hús hefði verið „ágætlega hugsað í hvívetna“.

En það reis aldrei og var þetta skýringin, samkvæmt Ingvari Gíslasyni:

Byggingarsjóðurinn sem myndaður hafði verið af eins konar sparifé Ríkisútvarpsins, var í raun og veru tekinn herfangi, traustataki og fé hans ráðstafað til allt annarra þarfa en til var ætlast. M. a. var fé hans lánað til þess að ljúka Þjóðleikhúsinu. Sumt af þessu fé fór til þess að byggja íbúðarhús fyrir einhvern starfshóp í þjóðfélaginu. Hluti fjárins fór í lán til þess að koma upp húsi á horni Klapparstígs og Hverfisgötu sem Silli & Valdi voru að byggja, en þar átti útvarpið að fá inni með eitthvað af starfsemi sinni. Þá mun verðbólgan hafa étið sinn hlut af sjóðnum svo og gengisfellingar. Heyrt hef ég einnig að eftirhreyturnar af byggingarsjóði Jónasar Þorbergssonar hafi gengið til þess að kosta innréttingar í Fiskifélagshúsinu við Skúlagötu og greiða fyrir fram leigu fyrir húsnæði útvarpsins þar. - Þetta er í stuttu máli saga byggingarsjóðs Jónasar Þorbergssonar.

Franmhlið útvarpshússins sem átti að rísa vestur á Melum. Það er ekki laust við að form þess minni dálítið á Hótel Sögu sem seinna reis á svipuðum stað.

Tónlistarhúsið sem átti að vera áfast útvarpsbyggingunni.

Bakhlið útvarps- og tónlistarhúsanna, með myndarlegri tjörn.
Hvernig á embættið að vera?

Forsetaembættið á Íslandi er svo skrítið að umræður frambjóðenda fyrir kosningar snúast um hvernig það eigi að vera.

Þetta er náttúrlega frekar óvenjulegt þegar æðsta virðingarstaða þjóðar á í hlut – embætti sem nú hefur verið til í 72 ár. Ef menn vita ekki betur til hvers embættið er, gæti meira að segja læðst að manni sá grunur að ekki sé sérstaklega mikil þörf á því.

Fyrst og fremst er þetta afleiðing af löngum valdaferli Ólafs Ragnars Grímssonar, harðsnúins pólitíkus sem settist í embættið fyrir tuttugu árum, hafði sig hægan á fyrri hluta valdaferilsins, en fór svo að tjá skoðanir á alls konar hlutum sem höfðu ekki verið taldir á sviði forsetans, þegar á má jafnvel segja að hann hafi verið farinn að semja utanríkisstefnu Íslands.

Kristján Eldjárn og Vigdís Finnbogadóttir tjáðu ekki skoðanir á nokkrum hlut nema málin væru algörlega óumdeild. Það var normið í sambandi við forsetaembættið. Allar ræður voru mjög almennt orðaðar.

Þegar Ólafur Ragnar tók við fór hann í opinbera heimsókn á sunnanverða Vestfirði. Hann sagði við blaðamann að sér þættu vegirnir á Barðaströnd vondir. Þetta vakti reiði og Ólafur var skammaður fyrir í Mogganum. Á þessum tíma mátti forseti ekki einu sinni segja að sér þættu vera óþægilega margar holur í vegi.
Samfylkingin tekur vinstri beygju

Það kemur ekki á óvart að Oddný Harðardóttir skuli hafa verið kosin formaður Samfylkingarinnar með talsverðum yfirburðum. Þetta gerist reyndar á sama degi og stór hluti þjóðarinnar er að njóta einstakrar veðurblíðu – en aðrir eru að horfa á fremur skringilegar forsetaumræður í sjónvarpinu. Samfylkingin er ekki beint að fanga athygli landsmanna á þessum tímamótum. Það er eftir öðru hjá flokknum.

Oddný er ekki umdeildur stjórnmálamaður, hún er almennt vel liðin, virkar heiðarleg og hreinskiptin. Hún naut stuðnings Jóhönnu Sigurðardóttur, er máski fremur eins og eðlilegt framhald af formannstíð þessa áhrifamesta leiðtoga Samfylkingarinnar – en Árni Páll þá dálítið eins og útúrdúr.

Magnús Orri Schram, sem varð í öðru sæti í kosningunni, lagði áherslu á að flokkurinn yrði að höfða inn á miðjuna, líkt og Árni Páll hefur gert. En hverju fórnar jafnaðarmannaflokkur við það? Sagt er að í kosningabaráttu sinni hafi Magnús Orri leitað fyrirmynda hjá kanadíska stjórnmálamanninum Justin Trudeau. Sá kemur úr flokki frjálslyndra. Oddný hefur mun eindregnari vinstri svip.

Nú eru tveir gamalgrónu flokkarnir á vinstri vængnum undir stjórn kvenna, Oddnýjar og Katrínar Jakobsdóttur. Maður sér ekki ýkja mikinn mun á stefnu þeirra, satt að segja, ekki þegar ESB er nánast komið af dagskrá, að minnsta kosti í bili. Samfylkingarinnar bíður líklega slæmt tap í næstu kosningum; hvorki Oddný né aðrir formannsframbjóðendur hafa virst líklegir til að breyta því.

Í fyrsta skipti blasir við að Samfylkingin verði minni en VG – flokkurinn sem var stofnaður af fólki sem á sínum tíma vildi ekki vera með í sameiningu vinstri aflanna – um og upp úr aldamótum var Samfylkingin með þrisvar sinnum meira fylgi en VG. Katrín Jakobsdóttir virðist óskoraður leiðtogi vinstri aflanna í landinu og forsætisráðherraefni. Einhvern tíma hefði þurft að segja samfylkingarfólki það tvisvar að formaður VG væri í þeirri stöðu.

En nú eru væntingarnar minni. Flokksmenn búast ekki við miklu svo miklu fylgi í næstu kosningum og Oddnýju verður varla kennt um þótt illa gangi. Hún gæti þó náð að hífa fylgið dálítið upp, sérstaklega ef Píratafylgið fer á flakk. Með kjöri hennar færist Samfylkingin til vinstri – sem er í raun eðlilegt og í samræmi við þá þróun sem er að verða meðal jafnaðarmanna annars staðar. Við lifum tíma þegar jafnaðarmenn leita í smiðju Thomasar Pikkety, ekki Tonys Blair.
Póstkort við Tjörnina

Bærinn sem virtist svo grár og ljótur fyrir nokkru er orðinn bjartur og fagur. Fáar borgir taka eins miklum stakkaskiptum á vorin og Reykjavík.

Ég er ekki mikill myndasmiður, en ég er nokkuð ánægður með þessa mynd sem ég tók við Tjörnina – the Reykjavik Lake eins og hún heitir hjá túristunum – í gærkvöldi, klukkan var farin að ganga tólf. Myndin nær því næstum að vera eins og póstkort. Ég var ekki lengi að ná þessu, mótívið blasti við í göngutúr í gærkvöldi og það var bara einn smellur.

Þetta var var töfrandi kvöld með hina seiðandi birtu norrænna sumarnátta. Ég er ekki frá því að rauðu túlípanarnir fremst geri myndina og svo guli runninn sem nú sést víða í blóma, mér skilst hann kallist geislasópur.

Njótið sumarblíðunnar!
Sóknin eftir lágum launum og háum lánum

Þetta mun vera komið frá Stúdentaráði Háskóla Íslands, úr umsögn um nýtt frumvarp um námslán.

Þarna er tæpt á miklu vandamáli og útbreiddu, sókninni í lág laun og há lán. Því miður, alltof margir Íslendingar eru undir þessa sök seldir.

Annars virðist ýmislegt vera ágætt í þessu frumvarpi, annað ekki eins gott. Þetta er auðvitað svo mikilvægt mál að þarf að ræða í bak og fyrir, óþarfi að flýta sér. Eitt sem manni sýnist orka tvímælis er að erfiðara gæti verið fyrir Íslendinga að fara í langskólanám í útlöndum. En það hefur einmitt alltaf verið einn styrkur menntakerfisins í þessu fámenna landi sem mun aldrei geta boðið upp á menntun eins og hún er best í heiminum nema kannski bara á fáum sviðum – að fara burt og mennta sig annars staðar.
Undir áhrifum á Rás 1

Ég hef tekið að mér að vera með útvarpsþátt á Rás 1 í sumar. Hann hefur fengið heitið Undir áhrifum. Í þættinum gera gestir mínir grein fyrir áhrifavöldum í lífi sínu, það geta verið áhrif frá öðru fólki, atburðum, stöðum, kennurum, bókum, hugmyndum svo nokkuð sé nefnt.

Þetta er semsagt dálítið skematískt.

Í seinni hluta þáttarins þreyta gestirnir svo hið svonefnda Proust-próf. Þetta er persónuleikapróf sem franski rithöfundurinn Marcel Proust setti saman, örlítið breytt og fært til nútímavegar. Ýmsar sérviskur Prousts fá þó að halda sér.

Gestirnir fá einnig að velja sér lög og texta til flutnings.

Undir áhrifum var nafn á annarri plötu hljómsveitarinnar Trúbrots. Þar birtist listi yfir ýmsa áhrifavalda hljómsveitarinnar, og skal fúslega viðurkennt að hugmyndin að þáttunum er komin þaðan sem og nafnið.

Þættirnir eru á dagskrá á Rás 1 klukkan 13 á laugardögum í sumar. Gestur í fyrsta þættinum er Halldór Guðmundsson forstjóri Hörpu, tónlistar- og ráðstefnuhúss, í þætti númer tvö er væntanlega Katrín Oddsdóttir og í þeim þriðja Kristinn Sigmundsson og svo heldur þetta áfram út sumarið með góðu fólki.

Samkvæmt listanum á Trúbrotsplötunni sem er nefnd hér að ofan voru þeir félagarnir undir áhrifum meðal annars frá Beatles, Crosby, Stills, Nash & Young, lauslæti, Pétri Östlund, Mogganum, Kaupmannahöfn, Reykjaneshrauni, Polar Club, Æskulýðsfylkingunni, fíkniefnaneyslu, friðarbaráttu, fæði og húsnæði og Shady Owens. Mér skilst að myndin hafi verið tekin á öskuhaugum hersins.
Sjálfstæðismenn og forsetakosningarnar

Eitt af undrum þessara forsetakosninga er að viðlíka margir stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins virðast ætla að kjósa Davíð og Guðna. Engu að síður þorir nálega enginn kunnur Sjalli að gangast við stuðningi við þann síðarnefnda af ótta við hefndaraðgerðir. Þetta hygg ég að gæti reynst flokknum verulega skaðlegt, einkum á kosningaári.

Þetta skrifar Stefán Pálsson sagnfræðingur og mikill áhugamaður um kosningar á Facebook-síðu sína.

Sjálfur vitnaði ég í gamlan kosningasmala um daginn sem hafði þá kenningu að Davíð gæti mest fengið helminginn af hámarksfylgi Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins samanlögðu – það er þá um það bil fjórðungur. En það er algjört hámark, sagði hann, líklega verður það lægra.

Í Sjálfstæðisflokknum eru afar blendnar tilfinningar gagnvart framboði Davíðs. Því fer fjarri að að stórar sveitir flokksmanna séu mættar til að styðja hann.

Og því er líka fleygt að Bjarni Benediktsson sé enginn sérstakur stuðningsmaður þessa forvera síns í formannsstóli Sjálfstæðisflokksins. Bjarni hefur núorðið býsna góð tök á flokknum, en eitt af því sem þvælist fyrir honum er forverinn, nú ritstjóri Morgunblaðsins, og sífelld krafa um að þurfi að spyrja hann ráða, fá samþykki hans, þóknast honum.

Staða Davíðs veikist til muna ef hann fer illa út úr forsetakosningum – Bjarni þarf þá síður að taka tillit til hans eða láta nærveru hans þjaka sig, svo stuðningsmönnum hans finnst sú tilhugsun að Guðni sigri í kosningunum alls ekki slæm.
Hegnó og garðurinn á bak við

Hegningarhúsið við Skólavörðustíg hættir starfsemi í dag. Feiki almennilegir fangaverðir sem voru þar í sparibúningum leyfðu mér og syni mínum að fara inn í húsið að skoða. Upp í dómssalinnn sem er verndaður í bak og fyrir. Þar var eitt sinn héraðsdómur, en mér er sagt að síðar hafi þar verið „talað milli hjóna“ í skilnaðarmálum. Það mun víst hafa tekist furðu oft að stilla til sátta.

Þarna er sjálfur „sakamannabekkurinn“ fyrir framan dómssalinn og svo fangaklefarnir á ganginum niðri, þröngir og ekkert sérlega vistlegir. Maður má eiginlega þakka fyrir að vera að koma í fyrsta sinn í þetta hús sem maður hefur gengið framhjá í ótal skipti.

Mér var sagt að síðasti fanginn sem sat inni í húsinu hafi gengið úti í frelsið, það er við hæfi, þótt kannski hafi viðkomandi brotamaður ekki fengið náðun sérstaklega í tilefni dagsins.

Svo er það garðurinn þaðan sem stundum komu boltar út á götuna. Hann er stærri en ég gerði mér grein fyrir, umkringdur vegg, en þegar maður skoðar hann sést að þarna er tilvalið svæði fyrir tónleika, sýningar og alls kyns uppákomur.

Það verður að passa upp á að húsið og garðurinn verði nýtt borgarbúum til skemmtunar og yndisauka en verði ekki bara túristaflaumnum að bráð.

Einar Björnsson sem var staddur í garðinum í dag, á sama tíma og við Kári, leyfði mér að birta þessa mynd sem er víð og sýnir bakhlið hússins og byggingar í kring. Í seinni tíð hefur verið hægt að horfa á fangana úr húsi Spron og síðar úr ferðamannagistingu sem er á horni Skólavörðustígs og Bergstaðastrætis.

Einar merkti myndina „Hegnó“. Húsið mun stundum hafa gengið undir því nafni hjá þeim sem áttu þangað oft erindi.
Hænsn

Íslendingar geta stundum verið mikil hænsn. (Ég veit að ég á ekki séns í að bjóða mig fram sem forseta hafandi sagt þetta.)

Við erum aðilar að EES og Schengen, þetta þýðir í raun að við erum djúpt inni í Evrópusamstarfinu. Samt er talað um ESB hérna eins og það sé einhver hryllingur. Reiknað í prósentur erum við líklega með upp undir 60-70 prósenta aðild, við höfum bara ekkert um ákvarðanir að segja.

Samt er hérumbil aldrei rætt hvort við ættum einfaldlega að yfirgefa EES – fyrst þetta er svona ömurlegt allt.

Við gerðumst aðilar að EES og Schengen í stjórnartíð Davíðs Oddssonar. Þá var vandlega passað upp á að þessir samningar færu ekki í þjóðaratkvæði eða þjóðin fengi að segja skoðun sína.

Sem hefði náttúrlega átt að vera sjálfsagt miðað við hið gríðarlega fullveldisafsal. Því hefur verið haldið fram, með góðum rökum, að EES brjóti í bága við stjórnarskrá – og Schengen hugsanlega líka.
Fylgistölur breytast ekki þrátt fyrir árásir Davíðs

Aldrei var nú líklegt að árásir Davíðs Oddssonar á Guðna Th. Jóhannesson, sem byggja meðal annars á sérstæðum lestri á því sem hann hefur skrifað í fræðigreinum, myndu hafa mikil áhrif.

Þær kannski þétta raðirnar meðal innmúraðra en annars staðar hafa þær frekar vakið furðu en hitt.

Ný skoðanakönnun sem Fréttablaðið birtir sýnir að fylgið hefur litið haggast. Guðni er með rúmlega 60 prósent en Davíð er með 19. Munurinn er meiri en 40 prósentustig.

Það er spurning hvernig það muni gefast fyrir Davíð að halda áfram þessum árásum og bæta jafnvel í. Reynslan segir manni að margir í herbúðum hans séu á þeirri línu. En það blasir við að hann muni tapa í kosningunum og kannski frekar spurning um að komast frá þessu með þokkalegri sæmd.

Það eru ekki góðir kostir í boði fyrir hann. Það getur verið erfitt að þrauka í kosningabaráttu sem er nær örugglega töpuð og þar sem ekkert er að virka. Fylgismenn eru fljótir að missa móðinn og láta sig hverfa; það færist mikil deyfð yfir kosningaskrifstofuna.

Davíð getur reynt að halda áfram að höggva í sama knérunn, vera árásargjarn, en hætt er við að það virki eins og óöryggi og örvænting – og er býsna óforsetalegt. Hann auðvitað getur prófað að sýnast jákvæður – hugsa þá máski frekar um orðspor sitt eftir kosningarnar. Og svo er auðvitað möguleiki að hann hætti við – finni einhverja átyllu til þess.
Sómakenndin – tilvitnun frá tíma McCarthys

Guðni Th. Jóhannesson er sagnfræðingur og þegar hann spyr Davíð Oddsson hvort hann hafi enga sómakennd er það ekki alveg út í bláinn.

Í raun er þetta bein tilvitnun í fræg ummæli sem féllu á fundi bandarískrar þingnefndar 9. júní 1954. Öldungadeildarþingmaðurinn alræmdi Joseph McCarthy var sem fyrr að eltast við kommúnista sem hann sá í öllum hornum og meint áhrif frá þeim. Í þetta sinn var það sjálfur her Bandaríkjanna sem var til skoðunar.

Verjandi hersins var lögmaðurinn Joseph Nye Welch. Hann var á sjötugsaldri og naut mikillar virðingar. McCarthy lét það ekki aftra sér á að hefja árásir á hann og bendlaði ungan lögmann sem vann á stofunni hans við kommúnisma.

Þá var Welch nóg boðið og hann mælti fram hin frægu orð sem eru talin hafa verið upphafið að falli McCarthys – enda voru margir farnir að hugsa þetta sama:

Þú hefur gert nóg, hefurðu enga sómakennd lengur, herra minn?
Tvístígandi Framsókn

Framsóknarmönnum er vandi á höndum á miðstjórnarfundi flokksins sem fer fram á laugardag. Þeir þurfa að fara að ákveða hvernig þeir ætla að haga málum sínum fram að kosningum.

Hver á að leiða flokkinn, Sigurður Ingi Jónsson forsætisráðherra, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður eða nýja vonarstjarnan Lilja Alfreðsdóttir?

Hermt er að framsóknarmenn séu afar tvístígandi gagnvart þessu.

Það hefur auðvitað komið fram að innan flokksins er mikil andstaða gegn kosningum í haust. Það eru margir sem eiga á hættu að missa þingsæti sín.

En það er erfitt að hætta við. Starfsáætlun þingsins næsta misserið tekur mið af kosningum sem væntanlega yrðu haldnar seinni partinn í október. Sjálfstæðisflokkurinn er kominn á fullt skrið með kosningaundirbúning, þar á bæ er boðað til prófkjara – flokksmenn telja sig eiga góða möguleika í kosningunum.

Á miðstjórnarfundinum kemur væntanlega í ljós hversu hörð mótspyrnan við kosningar verður innan Framsóknar – og hvort slær alvarlega í brýnu milli Framsóknar og Sjálfstæðisflokks um þær.

Að endingu myndi alltaf koma í hlut forsætisráðherra að rjúfa þing og boða til kosninga. En ef Framsókn vill það ekki? Þyrfti þá Sjálfstæðisflokkurinn að knýja fram kosningar ásamt stjórnarandstöðunni í haust?

Í því sambandi má benda á að stjórnarandstöðuflokkarnir eru kannski ekki allir jafn áfjáðir í kosningar. Samfylkingin er í fullkomnu óvissuástandi, líf hennar stendur tæpt, Björt framtíð virðist ætla að þurrkast út, Vinstri græn eru á siglingu – en í stað nokkurs fjölda þingmanna sem nú sitja kemur líklega nokkur fjöldi Pírata úr kjördæmum landsins.
Svo að hver geti drepið sig sem vill…

Hér eru tvær ljósmyndir þar sem horft er yfir Lækjargötu á fyrri hluta tuttugustu aldar. Á efri myndinni er mikill borgarbragur, þar hafa risið reisuleg stórhýsi Natans & Olsen og Eimskipafélagsins. En við sjáum að enn eru auðar lóðir inni í Austurstræti eftir Reykjavíkurbrunann mikla 1915. Það glittir í sjóinn rétt utan við hús Eimskipafélagsins, þar eru nú miklar uppfyllingar.

Myndin er greinilega tekin á þriðja áratugnum og hún er afskaplega skýr. Lengst til vinstri sjáum við glitta í Nýja bíó og svo sést í Uppsali, hús með turni, sem stóð á horni Aðalstrætis og Túngötu, og þaðan upp á Landakotshæð þar sem hin gotneska kirkja er enn ekki risin. En hús Landakotsskóla eru þarna.

Takið svo eftir því hvernig símalínur eru í loftinu en út strompi aftan við Lögreglustöðina sem þá var í Pósthússtræti liðast reykur beint upp í loftið. Þetta er góðviðrisdagur. Hótel Hekla stendur við Lækjartorg ásamt fleiri húsum sem er löngu búið að rífa. Einhverjir bílanna virðast vera hið fræga T-módel af Ford, umferðin rennur bæði upp og niður Bankastræti og Austurstræti – og bifreiðarnar aka vinstra megin á götunni.

Við sjáum tvo menn sitja á bekk á Lækjartorgi, mann á hjóli í Austurstræti, annan sem teymir reiðhjól upp Bankastræti, barn sem gengur ásamt þremur konum yfir Lækjargötu. Það er fólk þarna, ekki sama fólk og nú, en fólk samt.

Myndin hér að neðan er nokkuð eldri. Hérna sést hvernig gamli lækurinn rann eftir Lækjargötunni með mörgum brúm. Þetta er líka góðviðrisdagur, maður sér hvernig drengirnir á myndinni speglast í vatninu, sem og ljósastaur og brú. Mörg húsanna hægra megin götunnar eru horfin, það sem er næst okkur var reyndar byggt upp á nýtt með einni hæð ofan á, húsið með kvistinum fjær hýsti seinna Hagkaup en var svo flutt upp í Árbæjarsafn. En stóru húsin utar í götunni, Lækjargata 6a og 6b, eru þarna enn.

Styttan af Jónasi Hallgrímssyni stendur þarna fyrir neðan Bernhöftstorfuna. Hún var afhjúpuð 1907, svo myndin er tekin eftir það. Læknum var lokað 1913 og þá hurfu allar brýrnar. Ein þeirra var Skólabrúin, fyrir framan Menntaskólann, nafnið lifir enn í samnefndum götuspotta.

Lækurinn þótti ekki alltaf til yndisauka. Meinhornið Benedikt Gröndal skrifaði bráðskemmtilegt kver sem nefnist Reykjavík um aldamótin 1900. Sumt í því er alveg dásamlegt rövl, hann finnur hann að ýmsu og um lækinn segir hann:

Lækurinn kemur úr Tjörninni, en vatnið síast í hann úr Vatnsmýrinni, og rennur hann (eða fremur “liggur”, því enginn straumur er í honum) út í sjó fyrir neðan Arnarhólskletta. Lækjarbakkarnir hafa fyrrum verið hlaðnir upp með grjóti, en nú er það alt mjög fallið og ljótt útlits, þar sem ekkert hefur verið um það hirt, þótt altaf sé verið að tala um að “prýða bæinn” og stórfé fleygt út í ýmislegt annað; einungis fyrir framan landshöfðingjahússblettinn er lækjarbakkinn bæjarmegin hlaðinn upp með tegldu grjóti, hefur kannske þótt skömm að, að láta hið sama vera ávalt fyrir augum landshöfðingjans, sem aðrir verða að þola. Áður voru grindur fram með læknum bæjarmegin, en nú eru þær horfnar fyrir löngu, líklega til þess að auka frelsið, svo að hver geti drepið sig sem vill, eða eigi hægra með það.
Þarf mikið til að breyta stöðunni

Í fjölmiðli sá ég um daginn að var slegið upp fyrirsögn sem var eitthvað á þessa leið: „Guðni og Davíð efstir.“

Staðan var reyndar sú að 40-50 prósentustig skildu frambjóðendurna og varla hægt að nefna þá í sömu andrá hvað fylgismælingar varðar. Þetta var eins og örvæntingarfull tilraun til að hleypa spennu í kapphlaup þar sem einn keppandinn er mörgum hringjum á undan hinum.

Ekki virðast sérstakar líkur á því að þetta breytist að marki – Guðni Th. Jóhannesson þarf að gera ógurleg glappaskot til að klúðra þessu. Kannski myndi það breytast ef hann er „tekinn ber“ eins og segir í laginu?

Miðað við sjónvarpskappræðurnar í fyrradag er ekkert slíkt að fara að gerast og kannski enn síður í kappræðum þar sem mætast allir níu frambjóðendurnir.

Davíð Oddsson var lang agressífastur af frambjóðendunum á fimmtudagskvöldið, það er kannski eina leiðin þegar maður er að tapa stórt, en um leið getur það virkað alveg þveröfugt – eins og óöryggi eða örvænting. Þá gæti það jafnvel farið svo að Andri Snær nái að keppa við Davíð um annað sætið.

Vissulega sá enginn fyrir að fram kæmi forsetaefni sem fengi jafn gríðarlega mikið fylgi í könnunum og Guðni Th. Jóhannesson. Uppi voru stöðugar vangaveltur um að kosningarnar gætu jafnvel unnist á fjórðungsfylgi eða rúmlega því.

Þá hefði Davíð Oddsson máski átt séns – og líklega hafa stuðningsmenn hans reiknað dæmið þannig.

Ágætur stjórnmálagreinandi, með mikla reynslu, orðaði þetta þannig við mig nú í vikunni að Davíð Oddsson gæti fengið helminginn af samanlögðu hámarksfylgi D og B. Það er í kringum 50 prósent, semsagt 25 prósent – að hámarki.