arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Julian í heita pottinum

Jenný Anna Baldursdóttir leggur út af fréttum um að Julian Assange sé sóðalegur.

Þetta mun vera komið úr New York Times. Menn eru farnir að leggjast ansi lágt.

Ég prísa mig sælan fyrir að í eitt skiptið sem ég hitti Julian var það í heita pottinum í Laugardalslauginni.
Njósnatölvan dularfulla

Tölvumaður sem ég hitti í morgun skoðaði með mér myndir af tölvunni sem á að hafa verið að njósna um Alþingi en þær birtust í Mogganum í morgun.

Fyrsta orðið sem tölvumaðurinn notaði var „low tech“, hann sagði að þetta væri mjög frumstæður búnaður og í raun væri eins og menn „vildu“ að hann fyndist.

Í Morgunblaðsgreininni er gerð grein fyrir því sem þessi tölva getur – tekið fram hversu fullkomin hún er. Það sem er nefnt því til sönnunar er að hún hafi:

Tölvupóst, ritvinnsluforrit og að hún hafi búnað til að leita að netkerfi.

Með einhverjum hætti er svo búið að þvæla DV inn í þetta mál – maður bíður eftir að fá heyra meira um það.
Hlunnindaleysi

Stjörnuspáin mín i Mogganum í dag segir að ég eigi að búa mig undir að þiggja gjafir, greiða eða hlunnindi. Ekki lýgur Mogginn.

Skítt með gjafir og greiða, en það væri ágætt að fá smá hlunnindi. Hef lifað hálfa öld án hlunninda.
Menn berjast af meiri hörku fyrir hagsmunum en hugsjónum

Það stefnir í harðar deilur um kvótakerfið.

Kemur kannski ekki á óvart að hálaunaðir skipstjórnarmenn skipi sér í lið með LÍÚ.

Og það heyrast kunnuglegar raddir, eins og til dæmis frá Sigurði Líndal sem enn einu sinni fer með möntruna um að það sé ekki til neitt sem heiti þjóðareign.

Minnir reyndar helst á eitthvert afbrigði af sértrú.

Því auðvitað eru ótal hlutir í þjóðareign – þótt hægt sé með lagatækni að halda öðru fram.

Því skal samt spáð að lítið sem ekkert verði úr áformum um að breyta kerfinu, ekki fremur en fyrri daginn.

Ástæðan liggur í frægum orðum Napóleons Bónaparte:

„Menn berjast af meiri hörku fyrir hagsmunum sínum en hugsjónum.“
Fátækt fólk og forréttindahópar

Ég hef verið að lesa merkilega bók, A People's History of the United States, eftir blaðamanninn og sagnfræðinginn Howard Zinn.

Þarna er saga Bandaríkjanna sögð að neðan, frá sjónarhóli alþýðufólks, og fjallað um sókn þess eftir bættum kjörum, fátækt, lífsbaráttu, kúgun.

Goðsagan um Bandaríkin segir frá frjálsbornum mönnum sem stofnuðu þjóð og samfelldri framfarasókn upp frá því. En sagan er ekki svo einföld.

Það er merkilegt hvað gjaldið sem indíánar, blökkumenn og snauðir innflytjendur þurfu að greiða var hátt.

Og hvað forréttindahópar eins og stórbændur á sínum tíma, þrælahaldarar, olíubarónar, Wall Street-kapítalistar og vopnaframleiðendur hafa haft geysilega mikil ítök gegnum sögu þessa merka ríkis – og hvað þeim hefur verið ósýnt um að sleppa forréttindum sínum.
Sátt?

Vilhjálmur Egilsson, formaður Samtaka atvinnulífsins, segir í fréttum Stöðvar 2 að það sé komin sátt um fiskveiðistjórnunarkerfið sem allir sem „skipti máli“ séu sammála um. Í næstu orðum gerir hann þó grein fyrir því að í raun er engin sátt:

„Sáttin felst í því að útfæra samningaleiðina sem að allir sem einhverju máli skipta voru sammála um að fara í september síðastliðnum. Það er búið að ná samkomulagi um grundvallarbreytingu á fiskveiðistjórnarkerfinu sem felst í svokallaðri samningaleið þar sem forræði ríkissins er algerlega viðurkennt. Þjóðin á auðlindina. Það er engin að deila um það en spurningin er hins vegar um það hvernig eigi að útfæra nýtingu á þessari auðlind.“

Endurteki ð:

„Spurningin er hins vegar um það hvernig eigi að útfæra nýtingu á þessari auðlind.“

Um það er engin sátt. Eða hvað?
Hnignandi innviðir heimsveldis

Í forsíðugrein The Economist er fjallað um stefnuræðu Baracks Obama sem olli vonbrigðum vegna þess hvað hún er máttlaus.

Blaðið útlistar hvað bandaríska hagkerfið er í hrikalegum vandræðum. Atvinnuleysið er 9,4 prósent segja opinberar tölur, en í greininni er fullyrt að sú tala sé í raun tvöföld.

Þótt einhver efnahagsbati sé merkjanlegur, þá kemur hann ekki fram í fjölgun atvinnutækifæra.

Fjárlagahallinn er tíu prósent og nú þegar „baby boomer“ kynslóðin er að fara á eftirlaun og þarf sína heilsugæslu eru varla líkur á að hann lækki.

Meðan grotna innviðir Bandaríkjanna niður. Sum ríkin eru gjörsamlega á hausnum eins og er lýst á forsíðumynd Economist. Það er almennt viðurkennt að ríkisskólar séu meira og minna ónýtir – blaðið getur þess að frammistaða bandarískra barna í stærðfræði sé mjög léleg.

Repúblíkanar vilja skera niður – alls staðar nema í hermálum – Demókratar vilja eyða peningum í fjárfestingar. Þessir flokkar geta varla talað saman, þannig er ástandið í stjórnmálunum. Á meðan eru það helst hinir ofurríku sem hafa sitt á þurru enda á stórkapítalið þá með húð og hári. Áður fyrr var fátæka fólkið aðallega lengst upp í sveit eða í gettóum stórborga, en nú eru farin að verða til úthverfi þar sem fólk lifir við mikla fátækt eins og sagt er frá í þessari grein sem líka birtist í Economist.
Ekki guðsgjöf

Jean Claude-Piris, fyrrverandi yfirmaður lögfræðideildar Evrópusambandsins, er hreinskilinn í viðtali við Fréttablaðið. Hann segir að Ísland sé engin guðsgjöf til Evrópusambandsins, heldur myndi með inngöngu Íslands fyrst og fremst bætast við smáþjóð sem þarf að taka tillit til.

Sumir hafa látið eins og Ísland sé einhvers konar gullland, El Dorado, sem Evrópusambandið ásælist.

Staðreyndin er samt sú að auðindirnar sem við höfum hér virðast vera nægar til að þjóðin geti lifað þokkalegu lífi, að minnsta kosti þegar vel árar, en svosem ekki mikið meira en það.

Evrópusambandið mun áfram fá íslenskan fisk á markaði sína hvort sem Íslendingar ganga inn eða ekki – orkan hér er ekki í slíku magni að skipti einhverjum sköpum fyrir Evrópu.

Piris talar líka um norðurslóðir, en talsvert hefur verið gert úr því að aðild Íslands gæti verið liður í sókn Evrópusambandsins þangað (um daginn birtist reyndar grein eftir andstæðing aðildar sem skammaðist yfir því að ESB vildi fara eins að með Norðurskautið og Suðurskautið – Suðurskautið er reyndar flokkað sem sameign mannkyns og meira og minna friðað svo það er kannski ekki svo slæm tilhugsun að líkt verði farið að með Norðurskautið áður en umhverfið þar verður eyðilagt).

Piris er spurður að því hvort Evrópusambandið vilji komast á norðurslóðir?

„Og gera hvað? Hvað þýðir það „að komast á norðurslóðir“? Við erum ekki hernaðarbandalag og Ísland er hvort sem er stofnfélagi í NATO. Þið finnið vonandi olíu, en við eigum ekki þær auðlindir sem eru í aðildarríkjunum, eða stjórnum siglingaleiðunum eða þess háttar. Á hverju nákvæmlega ættum við að hafa áhuga? Norðurslóðir eru kannski agnar-áhugaverðar en ekki svo mjög, ef ég á að vera heiðarlegur. Svo ná ESB-ríkin Svíþjóð og Finnland fyrir ofan norðurheimskautsbaug líka.“
Um íþróttir og tónlistarnám

Vegna fyrirhugaðs niðurskurðar í tónlistarnámi í Reykjavík hefur spunnist talsverð umræða um framlög til tónlistarmenntunar annars vegar og íþróttastarfs hins vegar. Víkingur Heiðar Ólafsson píanóleikari hefur til dæmis tekið saman tölur þar sem virðist halla nokkuð á tónlistina.

Rómverska spakmælið um heilbrigða sál í hraustum líkama á ágætlega við. Margir foreldrar vilja að börn sín séu hvort tveggja í íþróttum og tónlist.

Strákurinn minn er í fótbolta og líka í píanónámi. Þetta getur farið ágætlega saman. En mér sýnist vandi íþróttastarfsins vera sá að því er stjórnað af mönnum sem eiga erfitt með að losna út úr hugmyndaheimi afreksíþróttanna. Þannig eru ungir krakkar á æfingum 3-4 sinnum í viku og tíminn jafnvel notaður til að hlaupa eða gera styrktaræfingar í stað þess að þetta sé fyrst og fremst leikur. Með þessu er líkt og sé verið að skilja hafrana frá sauðunum, að það sé verið að vinsa út þá sem eru ekki líklegir til að ná árangri á íþróttavellinum.

Staðreyndin er samt sú að það á við um fæst barnanna. Það er minnihluti sem fer alla leið upp í meistaraflokka í íþróttum. Í raun er líka spurning hversu eftirsóknarvert hlutskipti það er að vera afreksmaður í íþróttum. Móðir ellefu ára drengs sem æfir fótbolta sagði mér um daginn að hann og vinir hans væru komnir með álagsmeiðsli eftir þrotlausar knattspyrnuæfingar. Ferillinn er stuttur og fórnarkostnaðurinn ansi hár. Það eru ekki margir sem verða atvinnumenn í útlöndum. Knattspyrna getur orðið kvöð fyrir krakka ef hún er stunduð með þessum hætti á barnsaldri. Kappleikir við önnur félög sem eru stundaðir alveg frá sex til sjö ára aldri magna keppnisandann – sem ég er heldur ekki viss um að eigi að vera tilgangur starfsins.

Kannski væri sniðugt að blanda meira saman íþróttagreinunum, þannig að börn gætu til dæmis verið ýmist í fótbolta, handbolta, körfubolta, frjálsum íþróttum og fleiri greinum áður en þau ákveða hvaða íþrótt þau vilja leggja stund á.

Mér hefur sýnst að viðhorfið sem ríkir í tónlistarmenntuninni sé heilbrigðara. Það er vitað að fæst börn sem hefja nám í píanóleik verða einleikarar. Tilgangurinn er frekar sá að börnin þroskist í gegnum tónlistina og að hún veiti þeim ánægju. Maður finnur hins vegar að námið hangir á bláþræði, það er búið að skera mikið niður, biðlistar eru langir og kennslutímarnir stuttir. Það er takmarkað hvað er hægt að kenna á hljóðfæri í hóptímum.

Aðalmálið er að finna jafnvægi milli íþrótta og listiðkunar. Eins og stendur finnst manni að íþróttirnar séu óþarflega frekar til fjörsins. Við viljum að börnin okkar verði heilbrigðir einstaklingar, en okkur dreymir fæst um að sjá þau leika fótbolta á erlendum knattspyrnuvelli eða spila á hljóðfæri með Berlínarfílharmóníunni.
Guðbjörn: Sparisjóður Keflavíkur

Guðbjörn Guðbjörnsson skrifar grein hér á Eyjuna um reynslu sína af stjórnmálastarfi og viðskiptalífi í Reykjanesbæ. Guðbjörn bjó þar til skamms tíma, en er nú fluttur í Kópavog. Í greininni segir meðal annars:

„Árið 2007 frétti ég síðan af því að þessir menn gengu inn og út úr Sparisjóði Keflavíkur og virtust geta tekið þar lán eins og þá lysti – það skaðaði auðvitað ekki að þeir stjórnuðu sparisjóðnum. Í fyrstu reyndi ég að verja þetta, ekki síst af því að um félaga mína í Sjálfstæðisflokknum var að ræða, en einnig vegna þess að ég taldi það eðlilegt að Sparisjóðurinn lánaði farsælum útgerðarmanni peninga og sömu sögu var auðvitað um stórefnaðan athafnamann í bænum. Ef sparisjóðurinn átti að lána einhverjum, þá var það einmitt slíkum mönnum.

Um mitt ár 2007 voru sögusagnirnar hins vegar orðnar þannig að ég gat ekki lengur varið þetta. Veturinn 2007-2008 færðu ég og nokkrir aðrir þetta í mál við nokkra aðila í fulltrúaráðinu og spurðum, hvort slík fyrirgreiðsla væri eðlileg. En því er við að bæta að umsvif þessara manna og tengdra aðila á Varnarsvæðinu voru farin að verða þannig að við töldum þetta mjög óeðlilegt. Að auki mátti gagnrýna ýmsar aðrar ákvarðanir er tengdust úthlutun lóða og framkvæmda á vegum bæjarins, sem okkur fannst orka tvímælis. Nú, nokkrum árum síðar, þegar ljóst er að ríkissjóður verður að taka 14 milljarða af skattfé landsmanna til að greiða upp skuldir útrásarvíkinganna í Reykjanesbæ, er ég mjög hugsi hversvegna við lömdum ekki sterkar í borðið um árið og kröfðust útskýringa. Við getum þó varið okkur með því, að við vissum ekki að það var sparisjóðsstjórinn, sem ákvað hverjir yrðu „milljónamæringar“ og hverjir ekki.

Það er ömurlegt til þess að hugsa og vita, að venjulegir launamenn í Reykjanesbæ hafa tapað á þessum viðskipum við Sparisjóðinn milljónum og jafnvel tugum milljóna króna, sem þeir hafa unnið fyrir í sveita síns andlits. Enn ömurlegra er að vita að á meðan þetta fólk berst í bökkum, aka fyrrverandi stjórnendur sparisjóðsins – og þeir sem fengu lánað án þess að lánanefndin tæki lán þeirra fyrir – enn um á sínum Range Roverum og Land Cruiserum, búa í sínum glæsihýsum og fara í sín landsetur um helgar og virðast ætla að halda í allar sínur eigur.“
Eignarhaldsfélögin voru meinið

Jón Ásgeir Jóhannesson segir að það hafi verið vitleysa að láta Baug fara á hausinn vegna þess að félagið hafi átt góð fyrirtæki.

Að hálfu leyti er þetta rétt hjá honum. Sum fyrirtækin voru og eru ágæt.

Vandinn var nefnilega eignarhaldsfélögin, en ekki fyrirtækin sem þau eignuðust. Bónus verður hægt að reka áfram og Stöð 2 og Icelandic. Eins er um Icelandair og Eimskip og Actavis.

En eignarhaldsfélögin voru sérkennilegar peningamyllur þar sem gengu fyrir lánsfé – farið var inn í banka, sparisjóði og tryggingafélög og allir sjóðir tæmdir – og félög sem voru í ágætum rekstri tekin og skuldsett til andskotans.

Ágætur maður sagði í ræðu á Austurvelli stuttu eftir hrun:

„Það  þarf  að  teikna  upp  nýtt  hagkerfi,  með  nýjum  leikstjórnendum  og  nýjum  leikreglum.

Um  flesta  þætti  þess  er  líklega  breið  samstaða.  Flestir  vilja  bæði  öflugan  einkageira  og  opinberan  geira.  Sá  síðarnefndi  heldur  uppi  velferðarkerfi  og  tryggir  öllum  aðgang  að  góðri  menntun  og  heilsugæslu.  Hið  opinbera  setur  leikreglurnar  og  sér  til  þess  að  þeim sé  fylgt.  Þar  þarf  ýmsu  að  breyta.

Einkageirinn  skapar  verðmæti  og  skatttekjur.   Hann  þarf  að  losna  við  meinsemdir  útrásarvíkinga,  með  öll  sín  eignarhaldsfélög,  „Group“,  bókhaldsbrellur,  vogaðar  stöður,  skattaskjól,  eigna  og- stjórnunartengsl,  pólitísk  tengsl  og  hvað  þetta  nú  allt  saman  heitir.  Þetta  er  hluti  af  því  sem  fara  þarf  á  öskuhauga  sögunnar.  Ekkert  af  þessu  skapaði  nein  raunveruleg  verðmæti.

Í  stað  þess  getur  komið  blómlegt  atvinnulíf  með  fleiri  og  smærri  fyrirtækjum,  dreifðara  en  einfaldara  eignarhaldi,  meiri  valddreifingu,  meira  gagnsæi,  hraustlegri  samkeppni,  meiri  nýsköpun,  fleiri  tækifærum  fyrir  alla.  Opið,  sanngjarnt og  heilbrigt efnahagslíf.

Það  þarf  mörgu  að  breyta.  Fyrst  hugarfarinu.  Sú  hugmyndafræði  sem  kom  okkur  í  núverandi  stöðu  er  andlega  gjaldþrota.   Þeir  sem  fóru  fyrir  henni  þurfa  að  víkja  strax  af  sviðinu  og  láta öðrum eftir  uppbygginguna.  Hvort  sem  þeir  eru  í  stjórnmálum,  stjórnkerfinu,  fyrirtækjarekstri,  fara  fyrir  hagsmunasamtökum  eða  voru  bara  í  klappliðinu.“

Ræðumaðurinn var Gylfi Magnússon sem síðar varð viðskiptaráðherra. Það er ekki víst að hann hafi farið að öllu leyti eftir þessu í störfum sínum. En áminningin er þörf.
Stóratburðir við Nílarfljót

Atburðirnir í Egyptalandi eru ótrúlega dramatískir. Búið að setja á útgöngubann í borgum, loka fyrir internetið og setja Mohammed el Baradei í stofufangelsi.

Í Egyptalandi hefur ríkt hernaðareinræði. Þegar maður kemur þangað sér maður hvarvetna herbúðir og hermenn á ferli. Með þessu hefur Hosni Mubarak haldið völdum allar götur síðan Anwar Sadat var myrtur 1981. Ætlun hans er að sonur hans taki við völdum.

Egyptaland er óhemju mikilvægt. Það hefur miðlæga stöðu bæði í múslimaheiminum og í Miðausturlöndum. Bandaríkin geta ekki hugsað sér að missa sinn sinn helsta bandamann á svæðinu, enda hafa þeir dælt peningum þangað inn um langt árabil – allar götur frá því Sadat sneri við blaðinu og varð afhuga Sovétríkjunum.

Bandaríkin óttast að hreyfingar öfgamúslima nái ítökum í landinu, en Mubarak hefur bælt þær niður af hörku. En hins vegar er það stórveldinu varla til sóma að styðja hernaðareinræði, séstaklega ekki ef það ætlar að beita ofbeldi gegn borgurum sem krefjast lýðræðis.
Ekki alveg sammála

Það hefur verið tekið til þess að Davíð Oddsson og Ólafur Ragnar Grímsson hafi færst nær hvor öðrum í seinni tíð. Áður var milli þeirra fullt hatur. Nú hefur það jafnvel komið fyrir að Mogginn hrósar forsetanum.

En þeir eru þó ekki alveg sammála um allt.

Davíð skrifar Staksteinapistil í dag og segir að allt sem ríkisstjórnin geri sé klúður á klúður ofan.

Ólafur Ragnar er hins vegar á fundi í Davos og segir að hér sé allt á uppleið, landið sé á hröðum batavegi og staðan sé miklu betri en nokkur þorði að vona.
Laufey

Góð vinkona mín verður jarðsungin í Dómkirkjunni í dag. Það er Kristín Laufey Ingólfsdóttir – eða Laufey eins og hún var alltaf kölluð. Hún andaðist á elliheimilinu Grund 22. janúar, en hafði lengst af búið rétt þar hjá, á Brávallagötu. Laufey hélt upp á 100 ára afmæli sitt síðastliðið sumar með fjölda afkomenda, mér skilst að langömmubörn og langlangömmubörn séu komin á fjórða tuginn.

Ég hitti Laufeyju ekki oft í seinni tíð, en mér þótti alltaf einstaklega vænt um hana og hugsaði oft til hennar. Nokkrar minningar um hana í bernsku ljóma í huga mínum. Best var þegar hún hughreysti mig þegar ég var í aftasta sæti í víðavangshlaupi í Hljómskálagarðinum. Keppendur í mínum flokki voru reyndar bara þrír svo ég fékk bronspening, en fannst það samt heldur fúlt. Mér hlýnar enn um hjartarætur þegar ég hugsa um hvað hún var skilningsrík við þennan litla dreng.

Laufey var amma Snorra sem var einn af bestu vinum mínum, bjó hinum megin við sundið sem heimamenn nefna Bakkó – fjölskylda mín var á Ásvallagötunni og hefur móðir mín búið þar síðan 1939, en Laufey og fjöskylda hennar var á Brávallagötu 26 og hafa líka verið þar í marga áratugi.

Laufey var einstaklega hýr, skemmtileg og klár kona. Það var alveg sama þótt aldurinn færðist yfir hana og sjónin dapraðist, það var alltaf jafn gaman að því að hitta hana á förnum vegi. Tilsvörin voru hnyttin, viðmótið glaðlegt og hlýtt.

Síðast hittumst við í fyrra þar sem hún sat með nokkrum afkomendum sínum á veitingahúsi við Laugaveginn. Ég kalla það gott – þá hefur hún líklega verið 99 ára.

Laufey var ekki bara amma Snorra. Ég hef kynnst mörgum úr fjölskyldu hennar, var heimagangur á Brávallagötunni enda þurfti maður bara að hlaupa yfir bakgarðinn. Þetta var alltaf mannmargt hús og iðaði af fjöri. Laufey var gift miklum sómamanni, Margeiri Sigurjónssyni sem andaðist árið 1987. Margeir rak um árabil fyrirtæki sem hét Steinavör, af honum er til fræg ljósmynd þar sem hann er drengur á sendlahjóli í Reykjavík gamla tímans. Þau Margeir og Laufey bjuggu um nokkurt skeið í Færeyjum, það er líklega ástæða þess að hin skapstóra Maren frá Færeyjum bjó í kjallaranum á Brávallagötu.

Börn Laufeyjar eru Margrét, Guðjón, Lilja, Ingólfur og Óskar. Margrét á Ívar, Margeir, Snorra, Laufeyju, Lilju og Ingólf – hjá elstu drengjunum heyrði ég fyrst plötur með Bítlunum og Dylan. Lilja er móðir Ólafs Flosasonar sem var líka oft á Brávallagötunni hjá ömmu sinni, í æsku var hann einhver mesti fjörkálfur sem ég hef kynnst. Ingólf þekkja allir, hann er rithöfundur og einn fremsti blaðamaður þjóðarinnar og hefur nú menntað sig í sagnfræði. Óskar er sérstakur heiðursmaður og hefur verið mjög handgenginn móður sinni alla tíð.

Hér er viðtal sem Jónas Margeir Ingólfsson, sonur Ingólfs Margeirssonar, tók við ömmu sína þegar hún varð hundrað ára. Þar minnist hún meðal annars spænsku veikinnar og þegar hún lék sér úti frostaveturinn mikla.
Deilt um Sovét-Ísland

Þór Whitehead, prófessor í sagnfræði, sendi nýlega frá sér bókina Sovét-Ísland, þar sem hann fjallar um kommúnistahreyfinguna á Íslandi, tengsl hennar við Moskvu og hlut hennar í pólitískum átökum á fyrri hluta tuttugustu aldar. Kenning Þórs er sú að Moskvutengslin hafi verið mjög sterk, þar hafi nokkur fjöldi kommúnista numið byltingarfræði og neðanjarðarstarfsemi og að hlutur skipulagðra sveita kommúnista hafi verið meiri en talið hefur verið. Þór álítur að ríkið hafi verið vanbúið að fást við þetta.

Þór og Jón Ólafsson, prófessor í heimspeki á Bifröst, hafa lengi eldað grátt silfur saman. Jón skrifaði fyrir áratug bók sem nefnist Kæru félagar og fjallar um líka um kommúnista á Íslandi. Jón er menntaður í Rússlandi og talar rússnesku og fór í skjalasöfn eystra til að skrifa bók sína.

Í Sovét-Íslandi skýtur Þór föstum skotum á Jón.

Jón gerir athugasemdir við verk Þórs í tveimur bloggfærslum á heimasíðu sinni. Þær má lesa hérna og hérna.

Jón skrifar meðal annars:

„ Efnið sem við Þór erum ósammála um er vissulega mjög áhugavert og umdeilt, ekki aðeins á milli okkar tveggja. Þessvegna er ég nú með grein í smíðum sem líklegt er að birtist í Skírni á þessu ári um nám Íslendinga við flokksskóla. Við Þór Whitehead erum hinsvegar ekki aðeins ósammála um túlkun. Heimildanotkun hans er svo ómerkileg og svo fjarri því að gefa rétta mynd af atburðum, atburðarás, umræðum, ákvörðunum og samskiptum þeirra sem hann fjallar um að mér er ómögulegt annað en að mótmæla þeim. Málflutning sinn kryddar hann þar að auki með aðdróttunum í minn garð sem eru í flestum tilfellum fáránlegar.

Meginveikleiki bókar Þórs er sá að hann byggir fullyrðingar sínar um dvöl Íslendinga í Moskvu og samskipti þeirra við leiðtoga Kominterns og fulltrúa Sovétstjórnarinnar ekki á neinum frumrannsóknum. Þór hefur aldrei komið í skjalasöfn Kominterns og Kommúnistaflokksins sáluga og því þarf hann að nota verk annarra og rífa úr samhengi allt sem hann finnur sem einhvernveginn tengist hernaði eða herþjálfun. Til viðbótar nýtir hann sér glefsur úr skjalasafni Kominterns, aðallega skjöl sem ég afhenti Handritadeild Landsbókasafnins fyrir mörgum árum. Því er það svo, að þegar lesandinn vill grafast fyrir um heimildir Þórs fyrir fullyrðingum sínum um menn og málefni og ályktanir um ofbeldisáform og beint ofbeldi, þá grípur hann iðulega í tómt.

Vandi Þórs í Sovét-Íslandi er raunar klassískur. Hann fer af stað til að færa sönnur á þá tilgátu sína að kommúnistar hafi lært að beita ofbeldi í Moskvu og sá lærdómur móti allt starf þeirra upp frá því. Hann leitar uppi allt sem hugsanlega getur stutt þessa tilgátu í skjalaglefsum og verkum annarra sagnfræðinga og hrósar svo sigri. Engin tilraun er gerð til að nálgast tilgátuna gagnrýnum augum og heimildir sem benda í aðrar áttir eru sniðgengnar.“
Óviss vísindi

Tölur um hagvöxt í Bretlandi sem birtust í gær eru áfall fyrir David Cameron og stjórn hans.

Vöxturinn mælist nánast enginn. Því er meðal annars kennt um að miklir kuldar hafi verið í Bretlandi að undanförnu, en áhyggjurnar beinast fremur að stefnu stjórnarinnar sem byggir á því að koma fjármálum ríkisins í lag með miklum niðurskurði og skattahækkunum.

Á meðan funda stjórnmálaleiðtogar og fjármálafurstar og ráðgjafar þeirra í Davos líkt og á hverju ári.

Larry Eliot skrifar í Guardian um fundinn og segir að tvöföld kreppa vofi ekki yfir Davos eins og í fyrra. Það sé aðeins léttara yfir fundarmönnum.

Hins vegar séu mörg vandamáli sem steðji að. Eitt er efnahagsbatanum á Vesturlöndum hefur ekki fylgt aukin atvinna, annað er hækkandi verð á hrávöru og olíu og svo eru það ríkisfjármálin í Bandaríkjunum en fjárlagahallinn þar heldur áfram að vaxa.

Stjórnvöld í Washington hafa farið þá leið að eyða sig út úr kreppunni og segir Nouriel Roubini – sem einnig er kallaður Dr. Doom – að mikil vá sé á ferðum ef Bandaríkin haldi áfram á þessari braut.

Hagfræðin er óviss vísindi: Samkvæmt þessu eru þeir semsagt of aðhaldssamir í Lundúnum en of eyðslusamir í Washington. Á meðan eru Þýskaland og Kína á blússandi ferð – en auðvitað spurning hvað það endist.
Kreppuhöfundar, Rokland og gleymd sagnaskáld

Í Kiljunni í kvöld höldum við Guðjón Friðriksson áfram að ganga um Fossvogskirkjugarð.

Við spjöllum um skáld sem lifðu kreppuna miklu og mótuðust í henni, Stein Steinarr, Ragnheiði Jónsdóttur, Tryggva Emilsson, Gunnar M. Magnúss og fleiri.

Við fjöllum um kvikmyndina Rokland sem er byggð á einni kröftugustu skáldsögu sem hefur komið út á Íslandi, samnefndri bók Hallgríms Helgasonar. Hallgrímur og leikstjóri myndarinnar Marteinn Þórsson koma í þáttinn.

Kolbrún Bergþórsdóttir og Páll Baldvin Baldvinsson fjalla um nýútkomna þýðingu Atla Magnússonar á Silas Marner eftir George Eliot og bók sem nefnist Sýnilegt myrkur. Hún kom nýskeð út í röð Lærdómsrita Bókmenntafélagsins. Í bókinni lýsir bandaríski rithöfundurinn William Styron glímu sinni við þunglyndi.

Bragi Kristjónsson talar um gleymda sagnahöfunda.