arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Plaststrendur – burt með styrofoam

Einhver ógeðslegasta birtingarmynd mengunarvanda nútímans er hvernig plast safnast upp í lífríkinu. Ýmsar tegundir af plasti sem ekki eyðast, hlaðast upp í hafinu og á ströndum og fara inn í fiska og alls kyns lífverur og safnast þar saman.

Það er sagt að varla sé til sá fermeter á ströndum heimsins lengur að ekki sé þar fullt af plastögnum. Sumar eru örsmáar, vart greinanlegar með berum augum. Þar sem ég dvel á Grikklandi er líklega hreinasti sjór í öllu Miðjarðarhafinu, en samt sér maður plastagnir á ströndum þar, manni til sárrar raunar. Og auðvitað er plastmengun við strendur Íslands, við komumst ekkert undan því þótt við teljum okkur búa við hreint haf. Það er varla til daprara dæmi um illa meðferð mannkynsins á náttúrunni.

En það er hægt að andæfa á móti og það er að gerast. Árni Finnsson var í viðtali á Bylgjunni í morgun um plastmengun. Hér eru sláandi atriði úr heimildarmynd sem var sýnd í Bíó Paradís í fyrra og nefnist Plaststrendur.

Íslendingar eru sjávarþjóð, við eigum allt undir því að hafið í kringum landið haldist hreint og ómengað. Við gerum samt furðu lítið í því að draga úr notkun á plasti. Við kaupum drykki í plastflöskum í stórum stíl, við berum vörurnar okkar úr búðum í plastpokum, notkun á plasti í matvælaframleiðslunni hér er gríðarlega mikil. Meðvitundin um vandann er furðu lítil.

Víða um heim er verið að banna notkun plastpoka eða takmarka hana verulega. Það er lítil fórn. Plastpokar eru ekki skemmtilegir eða fallegir. Það er auðvelt að hafa meðferðis fyrirferðarlitla innkaupapoka sem eru miklu handhægari.

Annað fyrirbæri má svo nefna sem er að finna alltof víða á Íslandi. Það er hið svokallaða polysterine – algengasta tegund þess nefnist styrofoam –sem er mikið notað undir matvæli. Styrofoam brotnar niður í litlar agnir og berst út í lífríkið. Efnið er satt að segja algjört ógeð og ætti helst ekki að sjást. Samt er það víða í notkun – eins og það sé hið eðlilegasta mál.

Ég hef til dæmis tekið eftir því að stærsta keðja ísbúða á höfuðborgarsvæðinu notar styrofoam – en hún er náttúrlega ekki ein um það. Það er til dæmis mjög algengt að matarbakkar séu úr styrofoami sem og kaffibollar á vinnustöðum, enda þykir það veita góða einangrun. Það er kostur efnisins, fyrir utan að vera mjög létt. Samt verður að segjast eins og er að ekki er gott að neyta matar af styrofoami – efnið er ekki skemmtilegt viðkomu.

En víða um heim er farið að banna notkun styrofoams, hér má sjá hvernig borgir í Bandaríkjunum eins og Los Angeles, New York, Miami, Portland, Seattle og Washington hafa skorið upp herör gegn þessum óþverra.
Gömlu húsin sem stóðu við Skúlagötu

Eitt sinn fór ég með frægan franskan myndlistarmann um Skúlagötu. Þetta var á tíunda áratug síðustu aldar, eftir að mörg hús höfðu verið rifin við götuna og íbúðaturnar voru farnir að rísa í staðinn. Þeim hefur fjölgað mikið síðan. Ég lýg því ekki að franski listamaðurinn felldi tár yfir ljótleikanum sem blasti við. Hann spurði hvað við værum að gera við borgina okkar? Þarna var ekki bara eyðilegging búin Skúlagötunni, heldur líka Skuggahverfinu, öllu því smáa og litríka þar. Það er nú á bak og burt með sínum gömlu húsum.

Hér er nokkrar ljósmyndir af því hvernig Skúlagatan leit út áður en hún var skipulögð upp á nýtt fyrir háhýsabyggð. Þarna var atvinnustarfsemi af ýmsu tagi í húsum sem höfðu staðið lengi og voru mörg býsna reisuleg.

Fyrst eru það hús trésmiðjunnar Völundar með sínum fræga turni. Turninum var reyndar bjargað og er nú smáhýsi á hrossabúinu Dallandi. Elsti hluti Völundarhúsanna var frá 1905, en þau voru keypt af borginni sem lét rífa þau 1987 til að rýma fyrir nýju skipulagi.

Hér er sama mynd af Völundarhúsunum en aðeins víðari. Sést betur hvernig þau tóku sig út í byggðinni. Þetta voru timburhús. Nokkru ofar í byggðinni er Franski spítalinn, líka úr timbri, en hann var sem betur fer ekki rifinn.

Kveldúlfshúsin voru reist 1913 og rifin 1989. Þá hafði Eimskipafélagið uppi áform um að byggja þar stórt hótel, 20 þúsund fermetra og eru til teikningar að því. Ekkert varð af þessu og fleiri íbúðaturnar risu á lóð þessara húsa. Þarna voru höfuðstöðvar Kveldúlfs, útgerðarfélags Thorsaranna. Þarna voru fiskvinnslusalir, geymslur og skrifstofur og náði langleiðina upp á Lindargötu. Seinna notaði Eimskipafélagið byggingarnar sem skemmur og voru þau þá kölluð Skúlaskáli.

Hér er yngri mynd af Kveldúlfshúsunum, skömmu áður en þau voru rifin.

Þriðja byggingin sem hér skal nefnd er Sláturfélag Suðurlands. Hún lifði lengst, var ekki rifin fyrr en 1994. Ýmsir urðu til að andæfa því, upp komu hugmyndir um að nýta bygginguna undir aðra starfsemi. Það er auðvitað þekkt í mörgum erlendum borgum hvernig gamalt iðnaðarhúsnæði hefur gengið í endurnýjun lífdaga. Þarna var meðal annars pylsugerð og niðursuðuverksmiðja, en elsti hluti bygginganna var frá 1907.

Hér sjást svo Sláturfélagshúsin undir lok líftíma síns. Íbúðarturnarnir eru farnir að rísa allt í kring.

Loks er svo yfirlitsmynd sem sýnir Skuggahverfið og Skúlagötuna á árunum milli stríða. Þarna sjást Völundarhúsin andspænis olíutönkunum á Klöpp en Kveldúlfshúsin eru nær með sínum hvítu fiskreitum.
Nýr Nubo?

Hver var þessi nýi í Spaugstofunni í kvöld? Þessi sem lék útlendinginn sem ætlaði að byggja sjúkrahús í Mosfellssveitinni fyrir nokkra tugi miljarða en ekki sækja um leyfi fyrir starfseminni fyrr en byggingin væri tilbúin eftir nokkur ár?

Þetta skrifaði Guðmundur Magnússon blaðamaður á Facebook.

Hann kemur vægast sagt sérkennilega fyrir sjónir Hollendingurinn Henri Middledorp. Hann fullyrðir að samráð hafi verið haft við heilbrigðisyfirvöld.

En heilbrigðisyfirvöld koma af fjöllum. Landlæknir segist fyrst hafa heyrt um málið í fjöllum en heilbrigðisráðherra kannast ekki við neitt samkomulag – segir að þetta hafi ekki verið nefnt á fundi sem hann átti vissulega með „fjárfestunum“.

Þeir áttu fund og það er til mynd, en þeir voru bara að tala um allt annað. Myndina má sjá hér að neðan. Hollendingurinn verður uppvís að því að segja ósatt.

Og „fjárfestarnir“ eru reyndar óþekktir. Það kemur fram í fréttum að ekki megi gefa upp hverjir þeir eru. Við vitum jafnlítið um þá og Huang Nubo, Kínverjann sem ætlaði að kaupa stóra sneið af Norðurlandi. Áformum hans var hrundið.

Henri Middletorp segir að þeir ætli að byggja fyrst og svo ætli þeir að biðja um leyfi. Kannski er hægt að gera það með þeim hætti? Kannski er ekki hægt að stöðva svona áætlanir þó þær beri brátt að? Þeir brugðust allavega nógu hratt við í Mosfellsbæ. Bæjarstjórinn þar segist hafa heyrt fyrst af þessu fyrir viku – og hann var ekkert að tvínóna við að skrifa undir og láta þá fá lóð.
Friðsamir tímar – þrátt fyrir allt

Hjá okkur ágerist sú tilfinning að við lifum í mjög hættulegum samtíma, að við séum jafnvel komin á heljarþröm. Hvað er í rauninni hæft í því? Hvað sem öðru líður er staðreynd að við höfum lifað einstaklega friðsamlega tíma, þótt ófriðlegra virðist á ákveðnum svæðum í heiminum en stundum áður.

Er hugsanlegt að samskiptamiðlar, hraður og ekki alltaf vandaður fréttaflutningur, sjónvarpsstöðvar sem senda út allan sólarhringinn magni upp hjá okkur tilfinningu óöryggis og hættu?

Hér er línurit sem sýnir þróun dauðsfalla í stríðsátökum frá 1400. Þetta er af áhugaverðu vefsvæði sem nefnist Our World in Data.

Sænski tölfræðingurinn Ola Rosling, sonur Hans Rosling, deilir þessu á Twitter og segir.
Áhrifavaldar í lífi Ara Matt

Þáttaröðin Undir áhrifum heldur áfram á Rás 1. Gestur minn á laugardag er Ari Matthíasson þjóðleikhússtjóri. Í þættinum segja gestir frá áhrifavöldum í lífi sínu en þreyta líka persónuleikapróf sem er upprunnið í smiðju franska rithöfundarins Prousts.

Gestur í síðsta þætti var Auður Jónsdóttir rithöfundur, eins og heyra má hérna.

Þátturinn er klukkan 13 á laugardag á Rás 1.
Trump er mjög hættulegur – nú þarf að stöðva hann

Nú ætti umræðunni um að þau séu í rauninni jafn slæm Hillary Clinton og Donald Trump að vera lokið. Maður vill helst ekki heyra orð meira um það.

Enn leyfir maður sér að hafa ekki trú á að Trump verði kosinn forseti, en eftir ræðu hans á flokksþingi Repúblikana í nótt er satt að segja farið að fara um mann.

Hafi menn búist við einhverri stefnubreytingu frá Trump, að hann reyndi að tóna niður málflutning sinn, þá var það ekki. Trump bætti í fremur en hitt.

Hann gerir út á reiði, ótta og hatur. Hann segist ætla að binda enda á glæpi og ofbeldi. Dregur upp skelfilega dökka mynd af heiminum. Hún stenst í rauninni enga skoðun, ógnirnar sem steðja að Bandaríkjunum eru ekkert sérstakar á okkar tímum. Það er afar ólíklegt að Bandaríkjamaður láti lífið í hryðjuverkaárás og glæpatíðni er lág miðað við það sem hefur áður verið.

En þetta skiptir Trump engu máli. Talið um að gera Ameríku örugga á ný er í raun ekki tilraun til annars en að æsa upp múg.

Viðvörunarbjöllur hringja. Hvarvetna á netinu er maður farinn að lesa tilvitnun í heimspekinginn Helgel sem sagði eitthvað á þessa leið:

Það sem reynslan og sagan kenna er eftirfarandi – að fólk og ríkisstjórnir hafa aldrei lært neitt af sögunni.

Að maður af þessu tagi eigi möguleika á að leiða mesta stórveldi í heimi, ríki sem býr yfir ókjörum af gereyðingarvopnum, er skelfileg tilhugsun. Það var hlegið að Hitler og Mussolini á sínum tíma, þeir voru taldir einhvers konar trúðar. Hitler með sínar asnalegu froðufellandi ræður, Mussolini eins og hani í einkennisbúningi.

Þeir komust samt til valda, meðal annars vegna þess að fólk sem hefði getað stöðvað þá aðhafðist ekki. Þeirra aðferð var líka að æsa upp múg með útbelgdum staðhæfingum og upphrópunum og mikið af því rökleysa. Menn héldu jafnvel að hægt væri að ráða við þá, að þeir meintu í raun ekkert með þessu, en önnur var raunin.

Þetta er að gerast. Mikil er skömm okkar, segir í einum bandarískum fjölmiðli.
Einkasjúkrahús og einkavæðing heilbrigðisþjónustu

Hugmyndir um byggingu risastórs einkasjúkrahúss í Mosfellsbæ vekja ýmsar grunsemdir. Það ríkir leynd yfir eignarhaldinu og hverjir séu fjárfestarnir – beinlínis látið eins og þetta megi ekki gefa upp. Það virkar eins og fyrirsláttur – skálkaskjól. Það er ekki verið að segja nema hálfa söguna – hví ætti maður þá að leggja trúnað á annan fagurgala varðandi þessar stórframkvæmdir?

Í fyrirsvari eru „hollenskur fyrrverandi bankamaður“ og „spænskur hjartalæknir“. Það virkar eins og einhvers konar leiksýning.

Þessar fyrirætlanir ganga gegn hugmyndum sem hafa verið ríkjandi í íslenskri heilbrigðisþjónustu um að aðgangur sé jafn óháð efnahag. Það hefur verið grundvallaratriði. Þarna er farið í átt að heilbrigðiskerfi eins og tíðkast í Bandaríkjunum. Frægt er hvað það er óhagstætt og óréttlátt eins og til dæmis má lesa í þessari nýju úttekt sem er alveg sláandi.

Hollenski bankamaðurinn fyrrverandi segir að þeir séu ekki að leita að íslenskum sjúklingum nema þeir geti borgað.

Þarna er um að ræða stærri einkavæðingu heilbrigðiskerfisins en við höfum áður séð á Íslandi. Þarna verðum við komin með tvöfalt kerfi, heilbrigðisþjónustu fyrir ríkt fólk. Svo er það líka spurning um starfsfólkið – þetta mun hafa í för með sér meiri samkeppni um lækna og hjúkrunarfólk, hugsanlega hærri laun, og meiri kostnað. Það kom reyndar fram nýskeð að læknar hafa hækkað gríðarlega í launum.

Vigdís Hauksdóttir alþingismaður tjáir sig um viðtal við bæjarstjórann í Mosfellsbæ sem fram fór á sjónvarpsstöðinni Hringbraut. Vigdís segir á Facebook:

Er að horfa á Hringbraut og þar er viðtal við bæjarstjórann í Mosfellsbæ.

Hann kynnir verkefnið þannig að það njóti ívilnunar frá íslenskum lögum – og þar með mikil skattahlunnindi – húsnæðið er svo stórt að ef það væri á einni hæð þá næði það yfir 3 hektara

Hvernig var það – var ekki einmitt verið að fjalla um það í vikunni að Holland væri nýjasta aflandslandið?

Hef á tilfinningunni að þarna megi rekja eiganarhaldið til einhverra „víkinga“.

Af heimasíðu Burbanks Capital.
Trump grefur undan Nató

Það er ótrúlegt að lesa í viðtali við Donald Trump, forsetaefni Repúblikana, að Bandaríki undir hans stjórn myndu ekki endilega standa við skuldbindingar Atlantshafsbandalagsins.

Í viðtalinu sem birtist í New York Times sagði Trump að hann myndi ekki endilega verja bandalagsþjóðir Bandaríkjanna í Nató ef á þær væri ráðist. Samtalið snerist mikið um Eystrasaltsríkin, en Lettland, Litháen og Eistland upplifa mikla ógn frá Rússlandi Pútíns – og ekki furða. Öll þessi ríki hafa leitað skjóls í Nató (og líka ESB).

Þetta er sjálft grundvallaratriðið í Atlantshafsbandalaginu, árás á eitt ríki er árás á þau öll. Á þessu hefur öryggisstefna vestrænna þjóða byggst frá því snemma í Kalda stríðinu.

Trump sagði í viðtalinu að ríki sem ekki borgi reikningana sína njóti ekki endilega verndar. Og ennfremur:

Ef við fáum ekki til baka eitthvað af kostnaðinum við að vernda þessar þjóðir sem búa yfir miklum auði, þá væri ég algjörlega tilbúinn að segja við þær – til hamingju, þið skulið verja ykkur sjálfar.

Við gætum semsagt staðið frammi fyrir tímum þar sem Nató og ESB – alþjóðasamtök sem hafa náð að tryggja frið í Evrópu í 70 ár – eru að liðast í sundur. Mörgum gæti hugnast það – til dæmis Pútín. Trump sendir þau skilaboð að Bandaríkjunum sé kannski engin alvara með verunni í Atlantshafsbandalaginu. Zack Beauchamp segir í grein á vefnum Vox að þetta sé það hættulegasta, heimskulegasta og ábyrgðarlausasta sem hafi komið frá Trump – og auki líkurnar á kjarnorkustyrjöld.

En þetta er maðurinn sem Repúblikanaflokkurinn, flokkur Eisenhowers og Reagans, hefur valið til að setja fingurinn á kjarnorkuhnappinn.

Það hættulegasta, heimskulegasta og ábyrgðarlausasta sem hefur komið frá Trump?
Gamli Geysir og fleira við Vesturgötuna

Hér er mynd sem tekin er neðst á Vesturgötu, tímasetningin er líklega áttundi áratugurinn, myndin er komin af vefnum Gamlar ljósmyndir. Þarna má sjá breytta tíma, hrörleg timburhús – á þessu skeiði voru menn ekkert farnir að gera þau upp að ráði. Það var ekki talið að þau ættu neina framtíð. En Grjótaþorpinu sem er þarna fyrir aftan var loks bjargað, þótt uppi væru áform um að rífa það allt og malbika yfir eins og lesa má í þessum pistli.

Um þessa viðhorfsbreytingu fjöllum við Pétur H. Ármannsson og Ragnhildur Thorsteinsson í sjónvarpsþáttum sem nefnast Steinsteypuöldin og eru á dagskrá RÚV í haust. Þar kemur líka við sögu Morgunblaðshúsið sem sést gnæfa lengst til vinstri á myndinni. Þetta er á tímanum þegar Mogginn var stórveldi og átti stórhýsi við aðalgötu bæjarins. Svo flutti blaðið í Kringluna og síðan út fyrir bæinn og smátt og smátt hnignaði því.

Nafn verslunarinnar Geysis lifir enn, meðal annars í búðum við Skólavörðustíg. Þar eru seld dýr föt sem ekki margir hafa efni á að kaupa, en gamli Geysir sem var á horni Vesturgötu og Aðalstrætis var í hæsta máta alþýðlegur. Þarna var farið með börn – kannski fremur drengi en stúlkur – til að kaupa peysur og úlpur. Geysir starfaði á þessum stað frá 1955 til 1992 og seldi líka veiðarfæri.

Öll gömlu húsin á myndinni hafa verið gerð upp og eru miklu fallegri nú en þá. Forskalningin hefur verið tekin af húsinu þar sem Geysir var, og hin húsin tvö hýsa nú veitingahús – hvað annað? Í húsinu þar sem var heildverslun I. Pálmasonar hf. er nú Tapasbarinn en á Vesturgötu þrjú, þar sem lengi var verslunin Fríða frænka, er nú kaffihúsið Stofan. Eins og sjá má á myndinni var þar rakarastofa á þessum árum.

Við sjáum að maðurinn á myndinni er í jakkafötum með bindi þrátt fyrir kulda og snjó. Honum hefði kannski ekki veitt af að fara í Geysi og kaupa sér úlpu. En á þessum árum var útivistarfatnaður ekki algengur í borginni – ólíkt því sem er nú þegar flestir sem eru á ferli í bænum eru í slíkum klæðnaði og vart hægt að kaupa önnur föt í miðborginni.
Forseti til varnar fulltrúalýðræðinu – varar við þjóðaratkvæðagreiðslum

Joachim Gauck, forseti Þýskalands, lýsir yfir miklu efasemdum um þjóðaratkvæðagreiðslur sem aðferð til að leiða mál til lykta. Þetta kemur fram í frétt á vef dagblaðsins Die Zeit. Gauck segist hafa verið mjög hlynntur þjóðaratkvæðagreiðslum þegar hann hóf stjórnmálaferil sinn fyrir mörgum árum, en reynslan hafi breytt viðhorfum hans.

Það eru ýmis mál þar sem einföld svör eins og já og nei duga ekki, segir forsetinn. Oft þarf að finna erfiðar málamiðlanir sem ekki hentar að leggja í dóm kjósenda með þessum hætti.

Gauck segir að þegar málefni sveitarststjórna og héraða eiga í hlut geti atkvæðagreiðslur af þessu tagi átt betur við, en hann tekur fram:

Á landsvísu er fulltrúalýðræðið þrátt fyrir allt besta svarið við flóknum álitamálum samtímans.

Gauck nýtur mikillar virðingar. Hann er fyrrverandi prestur sem tók þátt í baráttunni gegn stjórn kommúnista í Austur-Þýskalandi. Faðir hans dvaldi í hinu sovéska gúlagi. Mikil samstaða var um kjör hans sem forseta árið 2012. Hann segist ekki ætla að bjóða sig fram aftur.

Í viðtalinu varar Gauck við því að Bretum verði refsað fyrir þá ákvörðun að ganga úr Evrópusambandinu. Hann segir að það gefi ekki góð skilaboð inn í framtíðina og muni einungis sýna veikleika af hálfu ESB. Það þýði ekki að leika hlutverk hins móðgaða.

Gauck er einnig spurður út í baráttuna gegn hryðjuverkum og segir að þar verði Evrópa að standa saman, á því sviði þurfi meiri samvinnu. En hryðjuverkin megi ekki leiða til þess að við fórnum lífsháttum okkar.

Það kemur alls ekki ekki til greina að breyta gildum okkar, eins og frelsi, mannréttindum, réttarríkinu og hinu frjálslynda lífsviðhorfi.
Pírataprófkjörin

Ég nefndi það í gær að ekki væru aðgengilegar samanteknar upplýsingar um hverjir byðu sig fram í prófkjörum hjá Pírötum. En nú hefur verið gerð bragarbót á þessu.

Hér er vefurinn piratar.is og þar eru ýmsar upplýsingar um prófkjörin hjá Pírötunum.

Þarna er að finna upplýsingar um þá Pírata sem sækjast eftir sæti í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur og í Suðvesturkjördæmi og í Suðurkjördæmi.

Samkvæmt vefnum er hægt að tilkynna um þátttöku í kjördæmunum á höfuðborgarsvæðinu til 1. ágúst, hið sama gildir um Suðurkjördæmi. Þar fara prófkjörin fram í „opnu kosningakerfi“ 2.-12. ágúst með svokallaðri Schulze aðferð. Í Norðvesturkjördæmi er hægt að tilkynna framboð til 7. ágúst, en þar fer prófkjörið fram 8.-14. ágúst.

Á vefnum segir um kjörgengi og kosningarétti:

Kjörgengir í prófkjörum eru allir skráðir Píratar sem uppfylla skilyrði um kjörgengi til Alþingiskosninga. Kosningarétt í prófkjörum hafa skráðir Píratar samkvæmt lögum Pírata, eða þeir Píratar sem skráðir hafa verið í Pírata 30 dögum áður en kosningu lýkur.

Enn eiga væntanlega eftir að bætast frambjóðendur í hópinn og veitir kannski ekki af miðað við upplýsingarnar sem þarna er að finna. Prófkjör Píratanna í Norðausturlandi var þeim ekki sérstaklega til framdráttar. Einungis 78 manns greiddu atkvæði í prófkjörinu, en efsta sætið hreppti Einar Brynjólfsson framhaldsskólakennari.
Styttist í kosningar – en þess sjást ekki mikil merki

Við fáum líklega það sem sjaldan er á Íslandi, stutta og snarpa kosningabaráttu. Það eru varla nema þrír mánuðir til þingkosninga og enn vitum við minnst um hvernig flokkarnir ætla að mæta til kosninga, hverjir verða á framboðslistum og hvaða mál verða á oddinum. Og jú, kosningarnar fara fram í haust, því verður ekki breytt. Alþingi á að koma saman 15. ágúst til 12. september. Ekki er við því að búast að fari í gegn stjórnarskrárbreyting um þjóðaratkvæðagreiðslur. Nýr forseti mun semsé sitja uppi með málskotsréttinn einn enn um sinn – og jafnvel kröfur um að hann nýti þetta tæki.

Það er í gangi prófkjörsbarátta hjá Pírötum en hún fer mestanpart fram á netinu og er lítt sýnileg þeim sem standa utan hreyfingarinnar. Fjölmiðlar – sem nú starfa í mikilli gúrkutíð hér heima (ekki í erlendum fréttum þó) – hafa alveg klikkað á að sýna manni hverjir eru í framboði. Getur það þó verið býsna forvitnilegt að sjá.

Sjálfstæðisflokkurinn verður með prófkjör í byrjun september, framboðsfrestur rennur til dæmis út 12. ágúst í Reykjavík. Hjá Framsókn eru margir að hætta, þeir sem vilja taka við þurfa að skila inn framboðum fyrstu vikuna í ágúst. Við vitum ekki einu sinni hver verða afdrif flokksformannsins. Framboðsmál hans eru í uppnámi.

Afar lítið heyrist af framboðsmálum Samfylkingarinnar og Vinstri grænna. Ekki er vitað hvort Björt framtíð ætlar yfirleitt að bjóða fram, en úr herbúðum Viðreisnar heyrast reglulega sögusagnir af ógurlega frægu fólki sem ætlar kannski að taka sæti á lista – en þær eru jafnhraðan dregnar til baka.

Íslenska þjóðfylkingin er hins vegar mætt með stefnu. Ágætur vinur minn minn sagði að ef íslensk tunga sæi þetta plagg myndi hún fá heilablóðfall. Eins og lesa má segir ekki textanum að varðveita skuli „siðinn í landinu“ heldur líka tunguna.
Stórhugur í náðhúsmálum

Í fréttum má sjá að Reykjavíkurborg hyggist leggja hálfan milljarð í byggingu nýrra salerna fyrir ferðamenn. Ekki eru allir jafn sáttir með þetta, borgarfulltrúinn Hildur Sverrisdóttir telur hættu á að ef tillögurnar nái fram að ganga verði hér „almenningsklósett með nánast tíu metra millibili“.

Hildur nefnir meðal annars að nær væri að byggja almenningssalerni neðanjarðar – fremur en klósettturnana sem er að finna víða um borg.

Þetta er athyglisverð hugmynd og í þessu sambandi má minna á haustið 1958, en 5. október það ár birtist þessi frétt í dagblaðinu Tímanum.

Þarna er einmitt greint frá áformum um að byggja „náðhús úr steynsteypu“ neðanjarðar á lóð í Hljómskálagarðinum við Sóleyjargötu. Byggingin hefur átt að vera hin myndarlegasta, 100 fermetrar hvorki meira né minna.

Af fréttinni má líka ráð að menn hafi verið stórhuga á þessum tíma, því einnig er þess getið að áform hafi verið uppi um byggingu fleiri „almenningsnáðhúsa“, meðal annars við Hlemmtorg.

.
Tré felld vegna flugs – loftin fyllast af þyrlum

Nú er rætt um að fella tré í Hljómskálagarðinum vegna þess að þau eru orðin of há og geta truflað aðflug flugvéla yfir garðinn.

Hljómskálagarðurinn er vissulega betur gróinn en hann var í eina tíð, en þó má nefna að það var ekki auðvelt að rækta trén þar. Tré munu fyrst hafa verið sett þar niður í upphafi síðustu aldar, en það tók þau langan tíma að ná nokkurri hæð – og sum hafa aldrei gert það.

Hljómskálagarðurinn er ekki sérlega skjólsæll staður. Hann er opinn fyrir ýmsum vindáttum, en verst er norðanáttin, strengur sem liggur af Esjunni í gegnum Kvosina og út í Vatnsmýri. Mér þykir líklegt að þessi vindur valdi því að þyrping reynitrjáa (börn í grendinni kölluðu það „skóg“ í trjáleysinu á síðstu öld) sem er vestanmegin í garðinum hefur aldrei náð sérstakri hæð. Trén hafa alltaf verið heldur ræfilsleg.

En það gegnir öðru máli með aspir sem voru gróðursettar syðst í garðinum, þær þarf að fella vegna flugumferðarinnar og sama á víst við um eitthvað af greniskóginum sem er orðinn mjög myndarlegur í Öskjuhlíðinni. Þegar ég var barn horfði maður yfir grenitrén þar, nú minna svæði í Öskjuhlíð á alvöru norrænan skóg.

Þessi ljósmynd er úr Hljómskálagarðinum, tekin á fjórða áratug síðustu aldar. Engin tré byrgja sýn. Nú er varla hægt að greina styttuna af Thorvaldsen fyrir gróðri.

Fyrst minnst er á flugvöllinn í þessum pistli. Þar er að verða sú mikla breyting að völlurinn er orðinn miðstöð mikils þyrluflugs með túrista. Þetta er nokkuð nýlegt og af þessu er gríðarlegur hávaði. Nú flýgur einmitt ein þyrlan yfir. Spurning hvort þetta sé sú nýting sem við viljum hafa á þessum velli. Einn nágranni flugvallarins skrifar á Facebook:

Hér í fjölbýlinu hefur ekki heyrst mannsins mál (í bókstaflegri merkingu) í allan dag fyrir samfelldum þyrluhávaða. Við brýnum raust bæði innanhúss og úti í garði.