arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tíðindin í áramótaskaupinu

Það er dálítið merkilegt að rýna í áramótaskaup síðustu tveggja ára. Það eru sömu höfundar sem þar véla um og sami leikstjóri og þau eru nokkuð svipuð.

Í áramótaskaupinu í fyrra var athyglinni beint að Bessastöðum. Þar var Ólafur Ragnar Grímsson dreginn sundur og saman í háði eins og maður hefur aldrei áður séð gert við íslenskan forseta. Honum var lýst sem lítilþægum gestgjafa spilltra útrásarvíkinga, ræningja og þjófa.

Ólafur náði hins vegar að snúa taflinu við – og það verða að teljast einhver ótrúlegustu töfrabrögð í stjórnmálasögu Íslands. Og nú er hann barasta nokkuð vinsæll aftur, að minnsta kosti hjá hluta þjóðarinnar.

Hann fékk frekar notalega umfjöllun um sig í skaupinu í gær – að minnsta kosti þarf hann ekki að hafa áhyggjur af því.

Þess í stað var spjótunum beint að Alþingi.

Alþingismönnum var lýst sem spilltum, lötum, makráðum eiginhagsmunapoturum sem botna ekkert í því hvað þjóðarheill er.

Þetta er að sönnu áhyggjuefni fyrir lýðræðið í landinu – því maður hefur á tilfinningunni að mikill fjöldi fólks geti tekið undir þessa lýsingu.

Og það er ekkert í kortunum sem bendir til þess að þingið geti unnið sig upp í áliti hjá þjóðinni í lengd eða bráð.
Gamlárskvöld á Brooklynbrú

Þetta var merkilegt gamlárskvöld.

Við fórum á jólasýningu í Radio City Music Hall, þeim fornfræga stað, með tilheyrandi dansi, söng og skrauti. Héldum um tíma að danshópurinn myndi drukkna í glimmeri.

Komum aftur heim í litlu íbúðina sem við höfum að láni, horfðum á skaupið á netinu og síðan á beina útsendingu frá flugeldum.

Þá var klukkan sjö í New York.

Fórum niður í bæ og borðuðum á stað í Litlu-Ítalíu. Á veggjum voru myndir af leikurum úr Sopranos að borða á staðnum.

Litum í kringum okkur og sáum að flestir gestirnir voru einmitt Sopranos-týpur með opið hálsmál, gullkeðjur og eiginkonur með stórt hár og rámar raddir – á fullu að fagna áramótunum.

Litla-Ítalía er ekki lengur nema tvær þrjár götur, annars er Kínabærinn að leggja undir sig allt svæðið. Gamla gyðingagatan Hester Street er orðin partur af Chinatown eins og stór hluti af Lower East Side. Við þessu er ekkert að gera, Ítalirnir og gyðingarnir sem voru fyrirlitnir og smáðir eitt sinn efnuðust og fluttu burt, en í staðinn koma aðrir snauðir innflytjendur.

Höfðum svo bókað okkur í hópgönguferð á Brooklyn brúna. Gengum þar upp ásamt flokki fólks. Sigurveig og Kári kvörtuðu undan því að brúin dúaði, en ég þóttist ekki taka eftir neinu. Uppgötvaði um síðir að ég var farinn að finna til sjóveiki uppi á hábrúnni.

Af Brooklyn brúnni er mikið útsýni. Við sáum tvær flugeldasýningar í fjarska, eina skammt frá Frelsisstyttunni og aðra í Brooklyn.

Okkur sýndist að hvor um sig væri svona eins og skotið er upp í einni raðhúsalengju í Reykjavík. Flugeldafárið heima virtist ekki beint kreppulegt.

Ákváðum að framvegis skyldum við eyða áramótum á frægum framandi stað. Taka helst myndir og setja á netið.

Næsta ár verður það Páskaeyja, svo Kínamúrinn eða Keopspíramíðinn – og hver veit nema tindur Everestsfjalls verði svo fyrir valinu?

Maður sem var í gönguhópnum með okkur sagði að við værum heppin að vera ekki á Times Square. Þangað væri fólki hleypt inn snemma gamlársdags og svo kæmist það ekki út úr girðingunum aftur, ekki einu sinni til að pissa. Hann sagði að brögð væru að því að gestir á Times Square á gamlárskvöld væru með fullorðinsbleyjur.

Gleðilegt ár!

Myndin er af Brooklynbrú og flugeldum. Ég tók hana ekki. Það er fínt þarna á brúnni á gamlárskvöld, en ekki alveg svona fínt.
Áramótakveðja

Halldór Laxness skrifar um það í Atómstöðinni að synir betri borgara hafi haft það að skemmtun að sprengja lögreglustöðina á gamlárskvöld.

Eins kynlegt og það kann að virðast, þá var þetta svona í eina tíð. Ungt fólk þyrptist í bæinn á gamlárskvöld og hafði uppi alls kyns óspektir – eins og sjá má í meðfylgjandi frétt frá 1947.

Lögreglan stóð í bardögum við þessi ungmenni, en það er minna um þetta talað en átök sem urðu út af pólitík.

Þessi siður lagðist svo af þegar leið á öldina. Það var til dæmis gripið til þess ráðs að halda brennur í hverfum borgarinnar til að halda fólki frá miðbænum.

Svo þegar sjónvarpið var stofnað var þetta ekkert vandamál lengur – þá sat fólk heima hjá sér og horfði á áramótaskaupið. Og gerir enn. Gamlárskvöld er ekkert sérlega róstusamt í miðborginni – eða tala menn ekki alltaf um „eril“ þegar fylleríið fer úr böndunum?

Ég er reyndar að lesa stóra bók eftir Stephen Pinker sem nefnist The Better Angels of Our Nature. Hann heldur því fram að við lifum á friðsömustu tímum í sögu mannkynsins og leitar skýringa á því að ofbeldi hefur minnkað.

Með þessari litlu upprifjun óska ég lesendum síðunnar gleðilegs árs – og þakka fyrir árið sem var að líða.
Gamli sáttmáli – 750 ár

Þetta er eiginlega hálf sorglegt. Pistlahöfundur uppgötvar að á árinu sem er alveg að verða búið eru liðin 750 ár frá Gamla sáttmála.

Honum finnst leitt að hafa ekki uppgötvað þetta fyrr, það hefði mátt nota þetta á ýmsa vegu í umræðunni um pólitík samtímans.

Til dæmis með því að kalla samninga við Evrópusambandið Nýja sáttmála.

Það hefði aldeilis auðgað umræðuna ef einhver hefði fattað þetta í tæka tíð.
Rétt að fylgjast með Íslandi – vegna lýðræðisumbóta

Í Guardian er Ísland nefnt sem eitt af löndunum sem rétt sé að fylgjast með á nýju ári. Það er þar í hópi Ítalíu, Þýskalands, Írans, Bandaríkjanna, Kenýa, Írlands, Ísraels, Kína og Zimbawe.

Í mörgum þessara landa eru kosningar, eins og til dæmis í Ísrael, Þýskalandi og Ítalíu. Óvissa er um úrslit á Ítalíu, líklegt er að Angela Merkel haldi velli í Þýskalandi og eins Netanyahu í Ísrael.

Bandaríkjamenn álíta, samkvæmt skoðanakönnunum, að seinna tímabil Obamas forseta verði betra en hið fyrra. Og á Írlandi er í gangi nokkuð sérstætt plan sem felur í sér að laða til gamla landsins einhverja af hinum mikla fjölda fólks sem er af írskum ættum en býr annars staðar í heiminum.

Í greinarkorninu um Ísland er fjallað um Bjarta framtíð, Besta flokkinn og Jón Gnarr. Hvað sem öllum Kryddsíldum líður er Gnarr ein af þeim sögum sem útlendingum þykja merkilegastar frá Íslandi. Íbúatala Íslands er aðeins 320 þúsund, en þegar róttækar lýðræðisumbætur eru annars vegar er það landið sem horft er til, segir í Guardian.
Endalok vídeóleiganna

Fyrir þrjátíu árum hófst tími vídeóleiganna. Vídeóleigur voru út um allt. Það var sagt að í Bolungarvík væru fjórar leigur. Í borginni voru þær á hverju horni.

Fyrst var náttúrlega litið á þetta sem böl – að allir væru að góna á vídeó í staðinn fyrir að lesa fornsögurnar.

Það þótti afar flott að halda boð þar sem líka var boðið upp á vídeó. Svo voru vídeókvöld þar sem fólk horfði á þrjár eða fjórar myndir í trekk.

En nú er tími þeirra að líða undir lok. Vídeóleigurnar loka hver af annarri. Það sem þótti ótrúleg nýung fyrir þrjátíu árum virkar nú mjög gamaldags. Síðast lokaði vídeóleigan í Lágmúla – hún var eitt sinn sú stærsta á landinu og hafði komið sér upp ótrúlegum skuldum.

Mér telst svo til að í vestan Kringlumýrarbrautar, þar sem ég þekki til, séu nú einungis fjórar vídeóleigur, kannski fimm. Það er ekki neitt miðað við það sem var áður.

Fólk hleður niður ótrúlega miklu efni af netinu, mikið af því er stolið – það er ekki sérlega mikil reisn yfir því. Og svo eru sjónvarpsveiturnar komnar með sínar vídeóleigur. Efnisframboðið þar er reyndar afar takmarkað. Manni sýnist líka að útgáfa á mynddiskum fari minnkandi – skiljanlega.

Vonandi lifa þó leigur eins og Laugarásvídeó og Aðalvídeóleigan þangað sem fólk getur sótt sér öðruvísi kvikmyndir en eru alls staðar á boðstólum, klassískar myndir, myndir á öðrum tungumálum en ensku, heimildarmyndir. Þessar vídeóleigur eru réttnefndar menningarstofnanir.

Gunnar Jósefsson er eigandi hinnar gagnmerku leigu Laugarásvídeós. Þar má til dæmis finna mikið úrval heimildarmynda um þjóðfélagsmál.
Líklegast að Bjarni Ben verði forsætis

Það eru innan við fjórir mánuðir þangað til gengið verður til þingkosninga á Íslandi. Nú um áramótin velta menn sér upp úr atburðum liðins árs – sjálfum finnst mér það ekkert sérlega áhugavert eða skemmtilegt – það er meira spennandi að reyna að ráða í framtíðina.

Eins og staðan er núna ætti Sjálfstæðisflokkurinn að vera að búa sig undir að taka við stjórnartaumunum í vor.

Horfurnar á að hann nái að mynda tveggja flokka stjórn með Framsóknarflokknum eru reyndar ekki miklar. Líklegt er að eina tveggja flokka stjórnin sem er í spilunum sé ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar – það verður meira að segja að teljast nokkuð sennileg niðurstaða. Ýmsir í Samfylkingunni virðast vera sáttir við þá niðurstöðu, eftir að flokkurinn hefur sýnt vinstri vangann síðustu fjögur árin. En andstaðan er vissulega fyrir hendi, rétt eins og öfl innan Sjálfstæðisflokksins myndu berjast hatrammlega gegn því að slík stjórn liti dagsins ljós.

Annar möguleiki er þriggja flokka stjórn – þá hugsanlega Sjálfstæðisflokks, Framsóknar og Betri framtíðar, ef sá flokkur nær mönnum inn á þing eins og flest bendir til. Björt framtíð virðist vera til í tuskið – bæði til hægri og vinstri.

Það einfaldar lífið nokkuð fyrir fjórflokkinn að ný framboð eru ekki að sýna mikinn styrk. Eftir brotthvarf Lilju sýnist manni að Samstaða eigi varla neina framtíð – og það virðist hæpið að Dögun eða Hægri grænir nái mönnum inn á þing. Og botninn gæti auðvitað dottið úr Bjartri framtíð – frambjóðendur flokksins eiga enn eftir að sýna hvað í þeim býr, en viðtal við frambjóðandann í fyrsta sæti flokksins í Reykjavík norður á útvarpi Sögu fyrir jól þótti ekki gott.

Frekar ólíklegur möguleiki er að núverandi stjórnarflokkar nái að halda velli í ríkisstjórn. Allt stefnir í slíkt tap hjá þeim að hugsanlega þyrftu þeir að bæta tveimur flokkum inn í stjórnina hjá sér til að halda áfram, Framsókn þá líklega og Bjartri framtíð. Það er heldur ólíklegt að hægt yrði að mynda slíka ríkisstjórn.

Það gæti orðið tafsamt að mynda ríkisstjórn í vor – en það er langlíklegast að Bjarni Benediktsson verði forsætisráðherra eins og horfurnar eru núna, við áramótin.

Hér má sjá áramótaboðskap forsætisráðherraefnisins Bjarna Ben.
Afmæli Moggans

Það er sagt að efna eigi til hátíðar vegna hundrað ára afmælis Moggans. Það er ágætur tími til að líta yfir farinn veg – kannski gætu þeir líka gert það í Hádegismóum og séð hvað blaðið er mikil hryggðarmynd.

Morgunblaðið var eitt sinn þjóðarblað. Næstu allir Íslendingar sáu það og lásu. Það hafði feikileg áhrif. Ráðherrar í ríkisstjórnum beygðu sig og bukkuðu fyrir blaðinu – líka þeir sem voru ekki í Sjálfstæðisflokknum.

Ef atburður var ekki í Mogganum, ja, þá var eins og hann hefði ekki gerst. Styrmir Gunnarsson lýsir þessu í nýútkominni bók. Viðhorfin til blaðamennsku voru á köflum harla einkennileg.

Morgunblaðið var á þessum árum ein meginstofnun samfélagsins – og það sýndi öðrum stofnunum mikla hollustu. Gagnrýnin umfjöllun fékk sjaldnast inni í blaðinu, en á því voru þó undantekningar þegar líða tók á ritstjóratíð Matthíasar og Styrmis.

Þá tók blaðið rispur, til dæmis á spillingu í kringum Sambandið og Eimskipafélagið – og það tók upp harða krítík á kvótakerfið.

Þetta þótti þáverandi húsbónda í Stjórnarráðinu svo slæmt að hann reyndi að nota einn sendil sinn til að knésetja annan ritstjórann – í gegnum tengsl inn í Landsbankann.

Matthías kom með lífleg menningarskrif, húmanísk viðhorf – og það var hans ær og kýr að vera helst í góðu sambandið við samfélagið eins og það lagði sig. Sá gamalreyndi blaðamaður, Indriði G. Þorsteinsson, orðaði það eitt sinn þannig í samtali við mig að Mogginn skúraði líka göturnar á morgnana. Hann var alls staðar, alltumlykjandi.

Dagblöð af þessu tagi hafa þurft undan að láta. Það eru varla til nein þjóðardagblöð lengur. Mér skilst að Helsingin Sanomaat í Finnlandi komist einna næst því. Það er svolítið eins og Mogginn var einu sinni.

Þegar á leið var hagsmunagæslan aftur harðari á Morgunblaðinu. Björgólfur Guðmundsson eignaðist blaðið og passaði upp á ekki væri skrifað neitt misjafnt um banka og fjármál. Svo varð hrun – blaðið gekk í gegnum óvænt blómaskeið stutta tíð eftir það. Þá var í raun enginn eigandi að blaðinu – blaðamenn dönsuðu frjálsir og birtu alls kyns uppljóstranir. Það var glæsilegur tími. Eignarhald á fjölmiðlum skiptir nefnilega miklu máli. Blaðamennirnir sem héldu uppi fréttaflutningi á þesum merkilega tíma eru farnir af Mogganum – allir með tölu.

Einhverjum þótti nóg um um. Það var afskrifað af Mogga í bankanum. Fyrrverandi forsætisráðherra og Seðlabankastjóri var gerður að ritstjóra. Hann notar blaðið aðallega til að skrifa réttlætingargreinar um sjálfan sig – eða til þess að láta eins og atburðir hefðu ekki gerst eða séu algjörlega marklitlir. En hagsmunagæslan skiptir mestu máli. Hún er eindregnari og grímulausari en lengi hefur sést í íslenskum fjölmiðli.

En hún hefur auðvitað sinn tilgang. Það er í gangi barátta um völd og verðmæti í íslensku samfélagi. Mogginn er þar í mjög ákveðnu liði. Baráttan teygir sig víða. Til dæmis er gamall bandamaður Morgunblaðsritstjórans, maður sem var bæði í Eimreið og Kolkrabba, Brynjólfur Bjarnason, orðinn framkvæmdastjóri Framtakssjóðs Íslanda, en þar er farið með hluti í mörgum helstu stórfyrirtækjum Íslands.
Framamöguleikar kvenna fyrr á árum

Mynd í sjónvarpinu um Guðrúnu Bjarnadóttur minnti á gamla tíma þegar helstu framamöguleikar kvenna fólust í því að verða fegurðardrottningar eða flugfreyjur.

Því ekki urðu þær ráðherrar eða dómarar eða forstjórar – og varla læknar eða lögfræðingar heldur.

Málið var að komast í fegurðarsamkeppni eða í flugfreyjuna og giftast ríkum karli.

Það voru reyndar ákveðin vandkvæði við þetta – þau skilyrði voru vissulega sett af karlaveldinu. Fegurðardrottningar máttu ekki hafa eignast börn, og það máttu flugfreyjur ekki heldur.

Þær voru meira að segja látnar hætta störfum ef þær urðu mæður – oft voru það reyndar flugstjórarnir sem börnuðu þær. En þeir voru ekki látnir hætta.

Þetta rifjar upp ýmislegt annað. Fyrir nokkrum árum fjölluðum við í Kiljunni um Sögu hjúkrunar á Íslandi á 20 öld eftir Margréti Guðmundsdóttur. Þar segir margt um kjör kvenna fyrr á árum.

Krafan til hjúkrunarkvenna var lengi sú að þær giftust starfinu – á hjúkrunina var litið sem eins konar köllun. Það var mjög algengt í stéttinni að þær pipruðu. Hjúkrunarkonurnar bjuggu í þröngu húsnæði við spítala, meðan læknar fengu undir sig heila embættisbústaði.

Myndin um Guðrúnu vakti þessar hugrenningar hjá mér – án þess að ég sé að skrifa um hana í sjálfu sér. Hún var ágæt.
Gömlu húsin eru höfuðprýði bæjarins

Á þessari ljósmynd, sem er af Facebókarsíðunni 101Reykjavík, mé sjá hvernig gömul hús í Reykjavík voru illa leikin og niðurnídd á árunum í kringum 1970. Í raun biðu menn þess bara að þau yrðu rifin eða yrðu eldi að bráð.

Áratug síðar var búið að gera þetta fallega hús upp, og síðan hefur það hýst veitingastaðinn vinsæla, Lækjarbrekku. Í baksýn er verslun KRON, Kaupfélags Reykjavíkur og nágrennis, þar var um tíma rekin bókabúð sem var mikið sótt – séstaklega vegna þess að Þorvaldur sem þar var verslunarstjóri seldi nokkuð af erlendum bókum. Sjoppans sem er í viðbyggingu gamla hússins er nokkuð eftirminnileg, en rauði bíllinn sem er þarna fyrir neðan er frá þeim tíma að stórum vinningum í happdrættum var stillt út með þessum hætti.

Það er ein helsta breytingin á Reykjavík síðustu áratugina hvað gömlum húsum er vel við haldið. Og það eru þessi hús sem gestir sem hingað koma hafa gaman af að skoða. Það finn ég sjálfur sem bý í húsi þarna í grenndinni sem er byggt 1856. Stundum eru ferðamenn að taka myndir af því, ég held ekki að þeir séu að leita að mér. Ég er ekki viss um hvort það er elsta húsið sem er notað sem íbúðarhús í bænum – en það gæti verið. Sum hús eru eldri, en þau eru yfirleitt notuð undir aðra starfsemi.
Sérstakur saksóknari er að standa sig

Eru dómarnir í Vafningsmálinu of mildir? Kannski eru þeir það – ef miðað er við aðra dóma á Íslandi. En þetta eru dómar og það er staðfest að þarna áttu afbrot sér stað. Við eigum reyndar eftir að sjá hvað Hæstiréttur gerir í málinu – fordæmi þaðan sýna að Hæstiréttur er reiðubúinn að taka hart á efnahagsbrotum sem tengjast hruninu.

Líklegt er að farið sé að fara um marga sem héldu að embætti sérstaks saksóknara væri eitthvert grín sem væri hægt að hrista af sér þegar liði frá hruni.

Eins og staðan er hefur embætti saksóknara gengið vel að fá sakfellingar í málum sem hann hefur sótt –og það er rækilega staðfest að hér var margáttuð brotastarfsemi í fjármálakerfinu á árunum fyrir hrun.
Rugl

Um daginn skrifaði ég lítinn pistil um svonefnda „völvuspá“ sem birtist með Lífinu, sem er fylgirit Fréttablaðsins. Margt í henni var sérlega ósmekklegt og heimskulegt.

Í dag birtir DV „völvuspá“ sem er ekki skárri. Þetta er furðulegur samstingur af hreinu rugli, einhverju sem gæti svosem gerst – og svo óskhyggju.

Kannski á sumt af þessu að vera fyndið – en á móti kemur að ekki er að marka neitt sem stendur þarna.

Það sem maður þarf eiginlega að fá að vita er hverjir leggja nafn sitt við að skrifa svona rugl? Og hvað blaði, sem oft er gott og ferskt og nauðsynleg rödd í íslensku samfélagi, gengur til að leggja margar blaðsíður undir svonalagað og slá því upp á forsíðu?

En það er þá ákveðin vísbending að þeir sem skrifa eru ánægðir með blaðið sitt, en öðrum fjölmiðlum er spáð miklum óförum.
Jólalegur Ísafjörður

Ísafjörður er sjálfsagt jólalegasti bærinn á Íslandi í dag. Ég held að Eyþór Jóvinsson í Vestfirzku verzluninni hafi tekið þessa mynd – ég vona að ég verði leiðréttur ef það er rangt.

Hún sýnir Silfurtorgið í sérlega fallegum jólabúningi – takið eftir hvað er búið að moka fallegan göngustíg gegnum snjóinn..
Dæmalaus dæmi

Það er ýmislegt sem getur komist á toppinn yfir ruglið sem var hér á árunum fyrir hrun.

Illugi Jökulsson nefnir vídeóleiguna sem fékk lánaðar 300 milljónir króna.

Það jafngildir leigu á 600 þúsund vídeóspólum.

Stundum hefur verið nefnt dæmið um pítsusjoppuna sem var með skuldir upp á tvo milljarða króna. Það er dálítið hrikalegt.

En svo eru auðvitað dæmi sem eru miklu stærri og ósvífnari en þetta.

Eins og til dæmis feðgarnir sem notuðu þjóðbanka Íslands – sem þeir fengu að eignast í gegnum klíkutengsl – eins og hraðbanka fyrir sjálfa sig.
Fríverslunarsamningi við Kína hraðað

Sagt er að innan utanríkisráðuneytisins sæki menn það nú fast að klára fríverslunarsamning við Kína. Fimmtu lotu samninganna var lokið nú fyrir jólin og í byrjun næsta árs á að halda áfram.

Einhverjum kann að finnast það kyndugt í ljósi þess að á sama tíma eru í gangi samningaviðræður um aðild að Evrópusambandinu.

Það verður forvitnilegt að sjá hver verður niðurstaða þessara viðræðna – ef þær klárast. Markmiðið er auðvitað að auka aðgengi fyrir íslenskar vörur á markaði í Kína. En Kína er náttúrlega langt í burtu og það er spurning hversu mikið er í húfi í því sambandi.

En á móti þurfum við að gefa eftir hvað varðar innflutning frá þessu risaríki, sem getur undirboðið allt og alla á mörkuðum, varðandi kaup Kínverja á jarðnæði á Íslandi, varðandi fjárfestingar þeirra hér – og svo eru auðvitað spurningar sem tengjast því sem er verulega ábótavant í Kína eins og til dæmis réttindum verkafólks, höfundarrétti og ekki síst því að Kína er hvorki réttarríki né lýðræðisríki og venjuleg markaðslögmál eru ekki í gildi þar eystra.
Tvær jólamyndir

Ég er búinn að fara tvisvar á bíó um jólin. Það er svona að eiga tíu ára strák sem hefur brennandi áhuga á kvikmyndum.

Það sem einkennir báðar myndirnar, Líf Pís og Hobbitinn, er hvað tölvuvinnslan hefur algjörlega tekið völdin.

Á hennar hefði líklega ekki verið hægt að gera mynd eftir skáldsögu Yanns Martel – hvernig getur maður annars búið til heila mynd sem gengur út á að strákur og óarga tígrisdýr eru saman á litlum báti.

Í Hobbitanum er tölvutæknin notuð til að gera litla barnasögu að útblásinni epík – myndin virkar eins og inngangur að Lord of the Rings og farið býsna frjálslega með. Hobbitinn er stutt bók með skemmtilegum uppákomum og í raun allt öðruvísi en bækurnar sem síðar komu, þær eru þunglamalegar, afar hátíðlegar – menn tala helst ekki nema í hávirðulegum yfirlýsingum – og með mjög löngum og þreytandi lýsingum á landslagi. En nú á semsagt að teygja Hobbitann upp í níu klukkutíma, í þremur hlutum.

Verður að segjast eins og er að mynd númer eitt reyndi verulega á þolinmæðina. Ég hef ekki tölu á því hvað ég horfði oft á klukkuna í bíó. Spennan er nákvæmlega engin. Illþýðið í þessum myndum er svo asnalegt að maður veit að það verður brytjað niður án þess að hetjurnar saki.

Líf Pís er afar glæsileg að sjá. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki lesið hina frægu skáldsögu Martels, en hún virkar heillandi. Leikstjórinn er Ang Lee, maður sem getur eiginlega hvað sem hann vill í kvikmyndagerð. Hann hefur gert kínverska austra með skylmingum og tiheyrandi og margverðlaunaða og nokkuð melódramatíska ástarsögu milli karlmanna í Brokeback Mountain. Á móti er kannski hægt að segja að Ang Lee skorti sinn eigin stíl.

Það verður líka að segja eins og er að það er eitthvað sálarlaust við Líf Pís í útgáfu hans. Þetta er glæsilegt sjónarspil – eins og til dæmis þegar skipið sekkur með heilum dýragarði – en samt er manni að sumu leyti alveg sama hvort strákurinn verði étinn eða hvort saga hans er sönn eða einungis leið til að takast á við mannlega grimmd.

Gamalkunnugt lið úr Hringadróttinssögu skýtur líka upp kollinum í Hobbitanum.
Ukip og hjónabönd samkynhneigðra

Menn gera nokkuð úr auknum stuðningi við Ukip, Sjálfstæðisflokk Bretlands, í umræðu hér á landi. Ukip er aðallega þekktur fyrir að vera á móti Evrópusambandinu. Leiðtogi hans, Nigel Farage, situr á Evrópuþinginu, tekur reyndar lítinn þátt í þingstörfum, fyrir utan að þiggja kaupið og hæðast að öllu sem þar fer fram.

Það er auðvitað viss afstaða.

En þess er sjaldan getið hér að aukinn stuðningur við Ukip helgast ekki eingöngu af andstöðunni við ESB, kannski er það ekki einu sinni meginskýringin.

Ukip hefur nefnilega tekið harða afstöðu gegn hjónaböndum samkynhneigðra. Það fellur vel í kramið hjá hluta af kjósendahópi Íhaldsflokksins sem finnst David Cameron vera helsti frjálslyndur.

Fylgi Íhaldsmanna er heldur lítið þessa dagana, það hefur hins vegar farið vaxandi meðal samkynhneigðra. Ný könnun sýnir líka að meira en þrír af hverjum fimm kjósendum eru hlynntir hjónaböndum samkynhneigðra.
100 bestu fótboltamenn heims

Guardian velur 100 bestu fótboltamenn í heimi.

Það kemur engum á óvart að Lionel Messi er í fyrsta sæti – keppinautur hans, Christiano Ronaldo, er í öðru sætinu.

Í næstu tveimur sætum eru snillingarnir úr spænska landsliðinu, Xavi og Inesta.

Zlatan Ibramovich er í fimmta sæti, en í næstu sætum þar fyrir neðan eru Radamel Falcao, Robin van Persie, Alexander Pirlo, Yaya Toure og Edinson Cavani, Uruguaymaður sem leikur með Napólí.

Það þarf að fara niður í þrítugasta sæti til að finna fyrsta enska leikmanninn, það er Ashley Cole, en næstur þar fyrir neðan er Wayne Rooney.

Messi er bestur – kemur svosem ekki á óvart.
Sannleikur og sannlíki

Hvernig á að bregðast við því þegar kvikmyndir verða hin opinbera útgáfa af veruleikanum?

Við sáum þetta til dæmis í The Social Network, myndinni sem fjallaði um Facebook og stofnanda þess, Mark Zuckerberg. Hún var full af villum og vitleysu – sem hefur orðið að einhvers konar sannlíki.

Nú er nýkomin út mynd sem fjallar um handtöku og dauða Osama Bin Laden. Hún nefnist Zero Dark Thirty og er jafnvel spáð Óskarsverðlaunum.

Myndin er sögð vera byggð á sönnum atburðum, en margt í henni er hreinn skáldskapur. Samt er verið að selja hana sem sannleika.

Michael Wolff skrifar í Guardian og segir að myndin sé ekki bara kjánaleg, heldur sé hún líka lofgjörð til pyntinga – þar sem sadismi leikstjórans Kathryn Bigelow fari ekki á milli mála.

Myndin um dauða Osama Bin Laden er full af rangfærslum – hún er sannlíki.