arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Furðulegur vöxtur í undirskriftasöfnun/alþjóðlegur sáttasemjari

Ég ætla ekki að gera lítið úr undirskriftalista Indefence sem mér skilst að verði afhentur Ólafi Ragnari nú í fyrramálið. Ég er alveg viss um að það er meirihlutavilji hjá þjóðinni að hafna Icesave.

En ég held hins vegar að vöxturinn sem hefur hlaupið í þessa söfnun síðustu daga standist ekki. Fjölmiðlarnir hafa undanfarna daga linnulaust verið að birta tölur yfir mikla fjölgun undirskrifta. En, þetta er of mikið, á of stuttum tíma.

Ég lagðist í smá rannsóknarvinnu. Skoðaði lista yfir þá hundrað síðustu sem hafa skrifað undir á heimasíðu Indefence. Það eru nöfnin sem voru uppi á síðunni milli klukkan 2 og rúmlega 3, aðfaranótt 2. janúar.

Bar svo saman við Íslendingabók.

Ég sló bara inn óalgengu nöfnin, semsé nöfn þeirra sem öruggt er að ekki eigi sér alnafna. Þannig að í raun voru þetta bara stikkprufur.

Við þessa óvísindalegu könnun fann ég nítján einstaklinga sem eru undir kosningaaldri – af þessum eitt hundrað.

Í þessum hópi er talsvert af unglingum sem vantar ekki mikið upp á að verða kjörgengir, en líka börn – þeir yngstu á listanum eru fæddir 2004, 2005, 2007 og tveir sem eru fæddir 2008, og strax komnir í tölvuna.

Ég endurtek að ég ætla ekki að fullyrða að undirskriftasöfnunin sé ómarktæk vegna þessa. Hún speglar ábyggilega meirihlutavilja þjóðarinnar. Þetta eru miklu fleiri undirskriftir en í fjölmiðlamálinu. En vöxturinn í henni síðustu daga hefur verið furðulegur.

Annars er merkilegt að pæla í því hvað verður ef forsetinn neitar að skrifa undir lögin – sem ég tel að hann hljóti að gera í ljósi fyrri framgöngu sinnar og yfirlýsinga.

Á það er réttilega bent að þá séu í gildi lögin sem Alþingi samþykkti í haust, það var ríkisábyrgð með fyrirvörum. Framsókn og Sjálfstæðisflokkur greiddu atkvæði gegn þeim lögum.

Þannig að þetta verður ekki kosning um að borga ekki, heldur kosning um að fella síðustu útgáfu samningsins úr gildi, um greiðslumáta og greiðslutíma.

Og þá yrði væntanlega að semja aftur. Það er spurning hvort þess er að vænta frá forsetanum – ef hann skrifar ekki undir – að hann bendi á einhverja leið út úr ógöngunum.

Sumir tala um að strax eftir hrunið í fyrra hefði átt að fá alþjóðlegan sáttasemjara, einhvern með mikla reynslu af milliríkjadeilum, í málið. Þetta hefði í raun þurft að gerast um svipað leyti og Geir Haarde gaf út yfirlýsingu um að Icesave yrði borgað og löngu áður en Svavar Gestsson – sem VGarar höfðu svo mikla ofurtrú á –komst í málið.

Miklum tíma hefur verið eytt í vitleysu, en er þetta ennþá fær leið?
Ómar: Eins og í Sovét

Ómar Ragnarsson hefur fylgst með stjórnmálum á Íslandi frá því stuttu eftir stríð. Hann fjallar um mannaráðningar í dómskerfinu í pistli á bloggsíðu sinni.

Ég man að þegar ég var á Helgarpóstinum á árunum upp úr 1980 var fjallað um þetta. í nokkrum tölublöðum. Könnun leiddi í ljós að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur skiptu með sér ráðningum sýslumanna og dómara. Þetta var gerspillt kerfi, en menn voru svo samdauna þessu að enginn annar fjölmiðill tók upp umfjöllun Helgarpóstsins – sem var á þessum árum mjög undir áhrifum frá Vilmundi Gylfasyni.

Ómar skrifar:

„ Á sínum tíma þótti það einn af verstu vanköntunum á sovétskipulaginu að þar voru engir gjaldgengir í embætti dómara nema þeir væru félagar í Kommúnistaflokknum.

Það skondna við þetta að Sjálfstæðismenn hér á Íslandi voru manna hneykslaðastir yfir þessu voru sjálfir búnir að koma á svipuðu kerfi hér á landi, sem blómstraði aldrei betur en í þeim fjölmörgu ríkisstjórnum sem þeir mynduðu með Framsóknarmönnum.

Sjálfstæðismenn lögðu á það áherslu að hafa dómsmálaráðuneytið í þessum ríkisstjórnum en þá var það dómsmálaráðherra úr þeirra röðum sem skipaði sýslumenn og dómara.

Alltaf var sagt að fagleg sjónarmið réðu en hið undarlega var þó að þegar leið á síðustu öld var erfitt að finna nokkurn sýslumann eða dómara sem hafði verið þátttakandi í eða hlynntur öðrum stjórnmálasamtökum en þeim tengdust helmingaskiptaflokkunum.

Þetta vissu allir og það var ágætt að forsetinn minntist á þetta í nýjársávarpi sínu sem eitt af því sem þyrfti umbóta við.„

Björn Bjarnason bregst ókvæða við ræðu Ólafs Ragnars. Ekki var við öðru að búast. Sannleikanum verður hver sárreiðastur. Björn er nánast eins og holdgervingur þessa gamla kerfis þar sem flokkssjónarmið eru ofar öllu – ráðherrann sem skipaði frænda fyrrverandi forsætisráðherra sem Hæstaréttardómara og svo einn besta vin hans og briddsfélaga, en lét svo annnan ráðherra um að skipa son hans sem héraðsdómara – enda hafa fáir ráðherrar sem hafa setið á Íslandi notið minna trausts hjá almenningi.
Ósiðir sem þarf að leggja af

Maður velti fyrir sér hvort Ólafur Ragnar segði af eða á um Icesave í nýársávarpinu. Hann gerði það ekki, ræddi um stjórnskipunina og beint lýðræði – og maður er svosem ekki miklu nær um hvað hann ætlar sér.

Bitastæðasti kafli ræðunnar var þessi, þar sem hann ræðir um hið flokksvædda stjórnkerfi og hversu illa það dugir á tima alþjóðavæðingar, opinna og margræðra tengsla við aðrar þjóðir, þetta séu ósiðir sem þurfi að leggja af – þarna nýtur stjórnmálafræðingurinn Ólafur Ragnar sín:

„ Það er líklega einn veikasti hlekkur íslenskrar stjórnskipunar að sjálfstæði dómstólanna, Hæstaréttar og héraðsdóma, er ekki tryggt í stjórnarskrá. Ráðherrar hafa í áratugi ákveðið einir hverjir verða dómarar og stjórnendur á sviði löggæslu og réttarfars án þess að óháð, faglegt og opinbert hæfnismat færi fram. Það vita allir sem söguna þekkja að oft hefur hollustan við flokk ráðherrans verið mælikvarðinn sem mestu skipti; iðulega við hann stuðst nær alla tuttugustu öldina við val á sýslumönnum.

Stjórnkerfið, ráðuneyti og eftirlitsstofnanir, hafa líka liðið fyrir hið flokkslega mat við ráðningar og slík meinsemd veikti getu stofnana til að veita aðhald. Flokksskírteinið var í mörgum tilvikum mikilvægara en fagleg hæfni; vinátta eða vensl við ráðherra riðu baggamuninn. Þeirri skyldu að bera sannleikanum ávallt vitni í áheyrn valdhafanna var iðulega vikið til hliðar.

Þessi brotalöm í stjórnkerfi landsins er ekki ný af nálinni. Hún hefur fylgt okkur frá fyrstu árum Heimastjórnar; verið samofin stjórnmálabaráttu alls lýðveldistímans.“

Og ennfremur:

„ Styrking stjórnkerfis og ótvírætt sjálfstæði dómstóla og stofnana á vettvangi réttarfars og eftirlits eru forgangsmál við endurreisn Íslands. Breytingarnar þurfa að taka mið af því sem best gerist meðal vestrænna lýðræðisríkja. Menntun, reynsla og fagleg hæfni eiga að vera leiðarljós við val í trúnaðarstöður; sérhver á að geta sagt sína skoðun, tekið afstöðu í erfiðum málum án þess að óttast geðþóttavald ráðamanna. Fámenn þjóð hefur ekki efni á að vísa sínum hæfustu mönnum á bug, sólunda mannauði með slíkum hætti. Grundvallarbreyting á stjórnsýslu og réttarfari frá flokksræði til faglegs sjálfstæðis er lykillinn að farsælli framtíð, forsenda þess að nýjum áföllum verði afstýrt.“
Lokaatriði áramótaskaupsins

Hér getur að líta hið frábæra lokaatriði áramótaskaupsins frá því í gær.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=W7c2xWhonuI]
Ævintýri á gönguför

Lengi var leiklistarhefð okkar Íslendinga dönsk.

Lykilverk í því er alþýðukómedían Ævintýri á gönguför eftir Hostrup. Leikritið verður flutt í útvarpsleikhúsinu á sunnudaginn klukkan eitt.

Þetta danska verk var leikið hér látlaust á Íslandi frá 1882 þegar það var fyrst sett upp og alveg fram til 1967. Þá var það sett upp í síðasta skipti hjá Leikfélagi Reykjavíkur.

Upptakan sem flutt er í útvarpinu er frá 1946, er í leikstjórn Lárusar Pálssonar, en þarna eru meðal leikenda meistarar úr gamla íslenska leikhúsinu.

Brynjólfur Jóhannesson, Haraldur Björnsson og Nína Sveinsdóttir.

Sjálfur sá ég uppfærsluna í Iðnó 1967, var þá sjö ára og man að mér þótti það óskaplega skemmtilegt. Meðal leikaranna í þeirri sýningu voru áðurnefndir Brynjólfur og Haraldur, auk yngri leikara – ég man eftir Borgari Garðarssyni.

Þótt verkið sé danskt þá er það partur af mennngarsögu okkar.
Á hverjum degi?

Við foreldrar Kára veltum fyrr okkur hvort forsetinn myndi segja af eða á um Icesave í ræðunni áðan. Það gerði hann ekki, og ég sagði að hann hlyti að gera það á morgun.

Þá sagði Kári áhyggjufullur:

„Er þetta þáttur sem á að vera á hverjum degi?“
Gott skaup

Það eru nokkur ár síðan ég hef horft á áramótaskaup á gamlárskvöld.

En ég gerði það í kvöld.

Og þetta var flott, frískt og hárbeitt.

Jafnvel skemmtilega ósvífið á köflum. Þannig á það að vera.

Og lokaatrðið var dæmalaust fínt.
Örþreytt önd

Einar Kristinn Guðfinnsson, fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, skrifar á heimasíðu sína að ríkisstjórnin sé eins og lömuð önd – og að henni sé haldið í öndunarvél.

Í sálmi í sálmabókinni er lína sem mér er minnisstæð:

„Ég kom til þín ein örþreytt önd.“

Annars er spurning hvers endur eiga að gjalda, flestum er líklega mun tamara að líkja stjórnmálunum við hænsnabú og gaggandi hænur.
Forsetinn og framhaldið

Það verður að teljast líklegt að Ólafur Ragnar Grímsson skýri frá því í áramótaávarpi sínu hvort hann ætlar að sækjast eftir því að sitja áfram sem forseti.

Annað væri eiginlega ókurteisi, það er ekki einkamál Ólafs hvort hann vill vera áfram í embættinu, enda verður að teljast líklegt að einhverjir séu að hugsa sér til hreyfings varðandi framboð.

Ég hallast frekar að því að hann bjóði sig ekki fram – nú ef ég hef rangt fyrir mér þá er það bara svo.

En Ólafur er alls ekki viss með að sigra í forsetakosningum. Stuðningurinn við hann í skoðanakönnunum er ekki afgerandi. Sterkur frambjóðandi gæti sigrað hann. Ólafur myndi ekki vilja vera fyrsti sitjandi forsetinn sem tapar kosningum.

Þetta held ég að sé aðalatriðið, því líklegt er að Ólafur geti vel hugsað sér að sitja áfram. Hann er búinn að vera áhrifamaður í íslensku samfélagi síðan fyrir 1970 og er ekki þesslegur að hann vilji setjast í helgan stein.

Honum tókst að ná miklum vinsældum vegna Icesavemálsins – eftir að vera orðinn nánast útskúfaður. Það var ótrúleg vending í byrjun árs 2010 þegar forsetinn var dreginn sundur og saman í háði í áramótaskaupi, en synjaði svo Icesave fáum dögum síðar – og var þá nánast eins og þjóðhetja hjá vissum hópi fólks.

En ákvörðun ESA um að höfða mál vegna Icesave setur málið í uppnám – línurnar í Icesave verða óskýrar og nú er ómögulegt að segja hvernig þetta endar.

Hins vegar hefur Ólafur Ragnar breytt forsetaembættinu með þeim hætti að ekki verður aftur snúið. Forsetinn mun hafa meiri völd og áhrif í framtíðinni. Best væri auðvitað að menn drifu sig í að koma þessu inn í stjórnarskrá með skýrum hætti, en það er óhugsandi að embættið fari aftur í gamla farið og forsetinn verði upphafinn veislustjóri eða virðuleg táknmynd. Kröfurnar eru í raun meiri núna.
Jón og sjálfsmyndin

Ég skrifaði fyrr í dag að fyrir Jóni Bjarnasyni hefði ráðherradómurinn verið eins og spegill sem hann gat horft á sjálfan sig í.

Nú segir Jón, þegar hann er að missa ráðherraembættið, að brjótist út fögnuður í Brussel.

En hver í Brussel ætli hafi áhuga á Jóni?
Djörf pólitísk skák

Hrókeringar Jóhönnu og Steingríms eru pólitísk skáklist á háu stigi.

Fyrir áhugamenn um stjórnmálafléttur er gaman að fylgjast með þessu – maður veit svosem ekki hvort þetta breytir einhverju um stefnu stjórnarinnar, en það verða gerðar miklar kröfur til Steingríms í atvinnuvegaráðuneytinu. Það er stór yfirlýsing af hans hálfu að hann skuli setjast þangað inn.

Og eins og þegar djarft er teflt í skák geta úrslitin verið á báða bóga – það er stutt milli sigurs og taps.

Jón Bjarnason hrópar að hann sé settur út úr stjórninni vegna ESB, en allir vita að það er ekki satt, það eru einfaldlega mikil þreyta innan stjórnarliðsins með þennan sérlundaða karl. Hann hefur vissulega verið á móti ESB-viðræðunum, en að öðru leyti hefur hann litlu komið í verk.

Formaður Vinstri grænna fær að ráðuneyti atvinnuvega – það er nokkuð sem flokksmenn hjóta að fagna, eða að minnsta kosti þykjast fagna.

Það kemur kona inn í ríkisstjórnina, Oddný Harðardóttir, í sjálft fjármálaráðuneytið og Samfylkingin fær það í sinn hlut – það er nokkuð hjáróma ef óánægjufólk í Samfylkingu lætur eins og þetta séu sérlega vond býtti.

Eins og segir má vera að þetta springi allt í höndunum á Jóhönnu og Steingrími, en það er áhugavert að fylgjast með.
Uppnám í Samfylkingunni

Eins og ég nefndi í fyrri pistli verður óvenjulegur fjöldi fyrrverandi ráðherra í stjórnarliðinu ef fyrirhugaðar breytingar á ríkisstjórninni ganga eftir.

Þetta er það sem kallast stjórnunarvandi.

Ráðherrum á Íslandi er tamt að líta á ráðuneyti sem lén sín, eign sína. Þeir verða stjörnuvitlausir ef hróflað er við þeim, það er eins og að missa nákominn ættingja að tapa ráðherradómi. Vandinn felst meðal annars í orðinu „ráðherra“ – þeir líta á sig sem herra en ekki sem þjóna fólksins.

Fyrrverandi ráðherrar verða tíðum sárir, uppstökkir, sjálfhverfir, vænisjúkir og hefnigjarnir.

Það má vera að ríkisstjórnin falli einfaldlega vegna þessa.

En það er ljóst að innan Samfylkingarinnar er mikil óánægja með þau áform að Steingrímur J. Sigfússon sé að setjast í nýtt atvinnuvegaráðuneyti. Í pistli fyrr í dag sagði ég að úr frá sjónarhóli pólitísks skýranda væri þetta skemmtileg flétta – sterkasti ráðherrann tekur í hendur sínar þennan stóra málaflokk og verður þá væntanlega dæmdur af því hvernig til tekst. Það er þá alveg ljóst hvar ábyrgðin liggur.

Í staðinn er skipt út nokkrum ráðherrum sem allir eru frekar veikir og ekki líklegir til neinna stórræða.

Þetta horfir þó öðruvísi við mörgum innan Samfylkingarinnar. Þeim finnst að VG sé að taka yfir atvinnumálin og að Jóhanna sé alveg búin að missa stjórnina.

En það er þá spurning hvort þeir skilja að Samfylkingin gaf í raun atvinnumálin, stóriðjuna, breytingar á kvótakerfinu og fleira, frá sér um leið og VG féllust á að fara taka þátt í aðildarumsókninni að Evrópusambandinu.

Hún er hinum megin á vogarskálinni og er verulega þung.

Innan Samfylkingarinnar er jafnvel rætt um að þetta geti verið tilefni til stjórnarslita – og að nú þurfi að setja Jóhönnu af. Það er sagt að Kristján Möller og hans partur af þingflokknum séu í miklu uppnámi. Og svo er það fólkið í kringum Árna Pál Árnason.

En fyrir flokkinn gæti það haft afdrifaríkar afleiðingar. Suma flokksmenn dreymir einfaldlega um að taka upp stjórnarsamstarf við Sjálfstæðisflokkinn aftur, en það er varla í boði nema horfið verði frá aðildarumsókninni að ESB. Og ef boðað yrði til kosninga eru tæplega horfur á öðru en að Samfylkingin myndi tapa stórt.
Hrist upp í stjórninni

Áform Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar eru athyglisverð – og kannski ekki svo út í bláinn.

Það er merkilegt ef hinn öflugi Steingrímur J., sterkasti maðurinn í ríkisstjórninni, ætlar að setjast í nýtt atvinnuvegaráðuneyti. Í því hljóta að felast skilaboð um að gera eigi skurk í uppbyggingu atvinnuveganna. Steingrímur sem formaður annars stjórnarflokksins tekur ábyrgð á því að hér verði sú uppbygging í atvinnulífinu sem kallað er eftir.

Lengi hefur verið rætt um að stofna slíkt atvinnuvegaráðuneyti – það er ljóst að sjávarútvegs-, landbúnaðar- og iðnaðarráðuneyti eru mjög veik og hafa sumpart verið eins og þjónustuaðilar fyrir sérhagsmuni. Það er ekki gott fyrirkomulag. Tvö þessara ráðuneyta hafa verið mönnuð af hinum sérlega aðgerðalitla Jóni Bjarnasyni sem virðist líta á ráðherradóm sem einhvers konar spegil sem hann getur horft á sjálfan sig í.

Með þessu myndu breytingar í sjávarútvegsmálum líka færast á hendur Steingríms – hann yrði í raun dæmdur af því hvort honum takist að leiða þetta stóra mál til lykta, það er löngu kominn tími til þess.

Nú ættu mestu niðurskurðarfjárlögin að vera að baki. Tími stórátaka í fjármálaráðuneytinu er væntanlega að baki, en það verður athyglisvert að sjá hver tekur við þessu ráðuneyti sem þá mun falla í skaut Samfylkingarinnar.

Þannig að þetta er að sumu leyti spennandi uppstokkun, því þetta eru ekki bara stólaskipti heldur eru þetta nokkuð stórar áherslubreytingar, það er verið að hrista upp í stjórninni.

En þetta gæti orðið erfitt, það er kveðið á um það í stjórnarsáttmálanum að fækka skuli ráðherrum og sameina ráðuneyti, en nú er staðan sú að í ríkisstjórnarmeirihlutanum er fjöldi fyrrverandi ráðherra. Þeir eru oft sárir og stórir upp á sig – það getur verið erfitt að hafa stjórn á slíku liði.
Umsvifamiklir kaupfélagsmenn

DV hefur verið að flytja fréttir af Kaupfélagi Skagfirðinga sem er mikið veldi heima í héraði, innan landbúnaðarkerfisins og í fjármálavafstri á landsvísu með einn helsta umsýslumann landsins, Þórólf Gíslason, í forsvari.

Þórólfur var stjórnarformaður hins dularfulla félags Giftar á árunum fyrir hrun. Eins og kunnugt er töpuðust miklir peningar í því félagi – og þeir voru ekki eign mannanna sem véluðu með þá. Blaðið hefur líka fjallað um fjárfestingafélag sem nefist Fell, en samkvæmt því vantar skýringar á 13 milljörðum króna sem hurfu úr félaginu.

Í DV er líka fjallað um aðstoðarkaupfélagsstjórann hjá Kaupfélagi Skagfirðinga, sem greiddi sér út stórar fjárhæðir í arð úr eignarhaldsfélagi sínu eftir hrun. Má eiginlega segja að sé makalaust hvað stjórnendur þessa gamalgróna kaupfélags hafa verið orðnir umsvifamiklir.
Það vantar skýringar

Það er kominn tími til að þeir sem standa að byggingu nýja Landspítalans skýri mál sitt.

Eins og hefur verið bent á hér vefnum er erfitt að rekja feril þessarar ákvörðunar – það er eins og hún hafi tekið sjálfa sig á sínum tíma.

Sérlegir trúnaðarmenn stjórnmálaflokka hafa haft yfirumsjón með framkvæmdunum, er það tilviljun að báðir hafa mjóg sérstæðan feril í eyðslusemi í sínum sveitarfélögum – þetta eru Alfreð Þorsteinsson og Gunnar Svavarsson.

Það hefur margsinnis verið fjallað um að byggingarnar séu á sérlega óheppilegum stað.

Að þessar framkvæmdir verði óhemju kostnaðarsamar – það dettur engum í hug að þær verði nálægt kostnaðaráætlun. Tuttugu prósenta framúrakstur er algjört lágmark.

Að það sé sérstætt að ráðast í dýrar byggingaframkvæmdir á sama tíma og verið er að skera niður í heilbrigðisþjónustunni og fjöldaflótti er meðal heilbrigðisstarfsmanna. Hverjir eiga að manna þessar nýju byggingar – og svo er það tækjakosturinn sem þarf inn í þær – hvaðan á hann að koma?

Nú skal samt ekki útilokað að þarna sé á ferðinni bæði metnaður og framsýni – en þá verður að skýra það út lið fyrir lið, Efasemdirnar sem koma fram í grein eftir Guðjón Baldursson lækni eru einmitt á sömu nótum og margir hugsa.
Vetrarfegurð

Það lá frostþoka yfir Vatnsmýrinni í ljósaskiptunum í morgun. En lognið var svo mikið að fánar Norðurlandanna við Norræna húsið bærðust ekki.
Vörumerki

Maður sem ég þekki býr aðeins kippkorn frá Ólympíuþorpinu sem er að rísa í Lundúnum.

Ólympíuleikar snúast að miklu leyti um kostun stórfyrirtækja – staðan er þannig í grennd við Ólympíusvæðið að ekki má sjást í merki fyrirtækja nema þau séu opinberir kostendur leikanna, það eru til dæmis fyrirtæki sem framleiða hollustuvörur eins og Coca Cola og MacDonalds.

Kók er náttúrlega einstakt fyrirtæki, það er ekki bara út um allt í íþróttum heldur er endalaust verið að telja okkur trú um að það séu engin jól á kóks og kóksveinsins.

Íþróttirnar eru helsýktar af peningum. Það getur varla verið hægt að hafa mikið gaman af alþjóðlegum fótbolta lengur – það eru alltaf sömu liðin sem vinna, þegar leikmenn eru farnir að sýna einhverja getu í fátækari liðum eru þeir undireins keyptir í ríku liðin. Liðin eru orðin að alþjóðlegum vörumerkjum – er hægt að halda með vörumerki?

Það stendur til að kaupa David Beckham til Paris St. Germain. Í Frakklandi eru menn mjög hneykslaðir yfir kaupinu sem leikmanninum er boðið. Hann á að fá sem svarar 134 milljónum króna á mánuði.

Þetta fær hann aðallega fyrir að vera vörumerki sjálfur – því það er ár og dagur síðan að David Beckham hefur getað eitthvað í fótbolta.
Sorpið og snjórinn

Ég hugsa með miklum hlýhug til þeirra sem hirða sorpið hjá mér og öðrum borgarbúum. Ég veit að þeir vinna oft við erfiðar aðstæður og standa sig vel.

En ég borga reyndar líka fyrir þessa þjónustu með sköttunum.

Rúv birti frétt um sorphirðuna og snjóinn nú í kvöld. Það er mikill snjór og allar tunnur fullar og meira en það.

Þess var samt ekki getið að aðalvandinn felst í því að sorphirðan hefur verið skorin niður. Hér í hverfinu var ruslið síðast hirt 15. desember og svo ekki aftur fyrr en í dag, 27. desember.

Þetta er á tímanum þegar fólk tekur til á heimilum sínum, matbýr og bakar – þegar fellur til meira sorp en á öðrum tíma ársins.

Og þess vegna var sums staðar um að litast eins og í Napólí í verkfalli á jólunum, rusl flóði upp úr tunnum og var að fjúka út um allt.
Sannleikskrafan og það sem hentar

Það hefur spunnist nokkur umræða um trúmál núna um jólin. Í grein Þorsteins Pálssonar sem birtist í Fréttablaðinu á aðfangadag er aðallega talað um kristna trú út frá því sem hentar samfélaginu – þetta er reyndar æ algengara í trúmálaumræðu. Rökin heyrast oft frá prestum – það hentar samfélaginu að aðhyllast kristni og það sem kallast kristið siðgæði.

Í heimi sem er mörgu leyti mannúðlegri, umburðarlyndari og friðsamlegri en áður er samt erfitt að halda því fram að siðgæði trúarinnar sé betra en annað – og það hentar ekkert endilega betur. Það hefur mikil kúgun, fátækt, ofbeldi, fordómar og fáfræði þrifist í skjóli trúarbragðanna.

Sannleikskrafan er víðs fjarri. Það er búið að gefa upp á bátinn svo margt sem áður var partur af boðun trúarinnar – helvíti, útskúfun, dómsdag – jú og himnaríki – og meira að segja heyrir maður æ sjaldnar talað um krossdauðann sem forsendu þess að vera kristinn. Meira að segja prestunum finnst þetta allt svo ósennilegt að þeir nefna það helst ekki lengur. Þannig erum við komin með mjög svona light útgáfu af þessu öllu.

Ibsen skrifaði frægt leikrit sem heitir Villiöndin. Það fjallar um sannleikann – og hvort hann geti verið hættulegur eða hvort það geti verið of mikið af honum. Þær eru magnaðar spurningarnar sem er spurt í þessu leikriti. Á einum stað er sagt að sannleikurinn geri menn frjálsa, en í leikriti Ibsens eyðileggur sannleikurinn fjölskyldu sem virðist nokkuð hamingjusöm á yfirborðinu. Getur verið betra að lifa í smá lygi fremur en að láta neyða sannleikanum upp á sig.

Það sem við stöndum andspænis núna er geimur með 100 milljörðum vetrarbrauta – í vetrarbrautinni okkar er sagt að séu 200 milljarðar stjarna. Það er jafnvel rætt um að til séu margir heimar, fjölheimar. Það er í raun æsispennandi að fylgjast með þekkingarleitinni sem fer fram í geimvísindunum og reyndar ekki síður í lífvísindunum og vísindunum sem fjalla um smæstu eindir veraldarinnar.

En hún rímar illa við gamlar hugmyndir um heiminn.

Það er erfitt að samsama það að maðurinn sé miðlægur í veröldinni við þetta ótrúlega stóra samhengi – eins og trúin gengur út á. Að það sé guð sem hafi skapað þetta allt, fyrir okkur mennina og síðan getið son – í mannsmynd. Heimsmynd trúarinnar verður til þegar menn héldu enn að jörðin væri flöt og stjörnurnar væru eitthvert dinglumdangl í kringum hana.

En svo er auðvitað hægt að líta framhjá þessu og halda áfram að kenna það sem mörgum hefur þótt henta vel til þessa. Guðrækni og góða siði – eins og það hefur verið kallað. Aðrir myndu kannski telja að nær væri að efla kennslu í vísindum í skólakerfinu – og máski líka í almennri siðfræði.
Ekki gyðingahatur

Frétt Haaretz um gyðinga á Íslandi virðist mestanpart vera bull.

Þarna er Dorrit Moussaief forsetafrú meðal annars borið á brýn að hún vilji ekki stunda samkomur hjá gyðingum á Íslandi.

En Dorrit iðkar að því ég best veit ekki gyðingatrú.

Þarna er sagt að Hope Knútsson, sem hefur verið framarlega í samtökunum Siðmennt, sem er félagsskapur húmanista, sé leiðtogi í gyðingasamfélaginu á Ísland. Sjálf segir hún að í greininni sé fullt af rangfærslum.

Íslendingar hafa mjög litla reynslu af gyðingum og vita mest lítið um þá. Það er fráleitt að ætla að hér kraumi undir gyðingahatur.

Hins vegar er víða í heiminum nokkur andúð á fólki sem kemur frá Mið-Austurlöndum. Það er vegna pólitískra aðstæðna þar. Margir eru mjög ósáttir við Ísraela vegna þess hvernig þeir koma fram við Palestínumenn.

En að rugla því saman við gyðingahatur, andsemítisma, er eiginlega ekki annað en skálkaskjól, lítilmótlegt áróðursbragð – og eiginlega móðgun við allt það fólk sem hefur misst lífið og þjáðst í ofsóknum gegn gyðingum.

Eins hafa múslimar frá þessum heimshluta þurft að sæta mikilli tortryggni þegar þeir eru bendlaðir en masse við hryðjuverk.