arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stórkostleg ræða Elizabeth Warren – gegn ofurvaldi fjármálastofnana

Öldungadeildarþingmaðurinn Elizabeth Warren hélt í fyrradag einhverja mögnuðustu ræðu sem hefur heyrst lengi í stjórnmálum – og ekki bara í Bandaríkjunum. Hún var að mótmæla kafla í svokölluðu Dodd-Frank frumvarpi þar sem eru enn opnaðir möguleikar til að láta skattborgara greiða tap banka – þar sem bankar eru enn þeirri stöðu að vera of stórir til að falla.

Warren beindi einkum spjótum sínum að hinum ofurvolduga banka Citigroup sem hefur gríðarlegt vald yfir stjórnmálunum í Bandaríkjunum.

Í staðinn segir Warren að þurfi að brjóta upp stærstu bankana – hún vitnar í Teddy Roosevelt sem á sínum tíma braut á bak aftur auðhringa sem höfðu lagt undir sig pólitíkina í Bandaríkjunum og ógnuðu lýðræðinu.

Það er jafnvel talað um þetta sem Cross of Gold ræðu, í því felst að hún minni á fræga ræðu sem haldin var af stjórnmálamanninum William Jennings Bryan 1896 og hafði djúpstæð áhrif á Demókrataflokkinn.

Viðkvæði Bryan var að ekki mætti festa alþýðu manna upp á gullkrossa. Warren flytur ræðu sína af mikilli festu og rökvísi – það er tími til að hlusta.
Ekki svo afdráttarlaust

Ég hef ákveðnar efasemdir um að jafn auðvelt sé að skipta fólki upp í trúaða og trúleysingja og stundum er látið.

Margir eru nefnilega hvorki né og bæði og í trúmálum.

Maður getur á tímabil að trú leitar á mann og svo tímabil sem maður gleymir trúnni alveg og hún hrærir ekki neitt við manni – vekur manni frekar óþol.

Trú reynist huggun fyrir suma sem veikjast og dauðvona fólk – en þegar maður er hraustur hugsar maður síður um hana.

Mér finnst ég merkja mjög sterka tilhneigingu til trúleysis meðal ungs fólks, þess sem er fætt stuttu fyrir og í kringum 2000. Má vera að það skýrist af allri upplýsingamiðluninni í gegnum netið – má heldur ekki gleyma því að stjarnvísindin og eðlisfræðin sem þessir krakkar eru aldir upp við er miklu stórbrotnari en það sem eldra fólk nam í bernsku. Ég held að kirkjunni muni reynast mjög erfitt að ná til þessara aldurshópa.

Ég þekki sögu af dreng sem hætti við að fermast vegna þess að honum fannst að presturinn gæti ekki skýrt nógu vel út hvernig kristindómurinn og vísindaþekking um alheiminn gætu farið saman. Eða réttar sagt – presturinn nennti víst ekki einu sinni að reyna.

Þetta er ágætt að hafa í huga þegar deilt er um trúmál og skólahald. Flest fólk er ekkert ofboðslega afdráttarlaust – það er alveg til í að umbera sálmasöng og jesúmyndir en dregur kannski mörk annars staðar, hugsanlega við ferðir í bænahús.

Almennt má svo segja að íslenska þjóðkirkjan henti trúlitlu fólki ágætlega. Þjóðkirkjan er ekki sérlega uppáþrengjandi – og nú heyrir maður víða að það eigi að kynna börn fyrir kristnum gildum. En gildi eru ekki sama og trú. Í eðli sínu er kirkja félag um trú, ekki gildi.
Osmo Vänskä, Harpa og Lundúnafílharmónían – að ógleymdum Andsnes

Það lak vatn í Hörpu í nótt en sem betur fer varð tjónið ekki mikið.

Ég óttaðist að komast ekki á tónleika sem ég hef hlakkað til í langan tíma.

Hinn frábæri hljómsveitarstjóri Osmo Vänskä segist ekki eiga nógu sterk orð til að lýsa Hörpu í viðtali við DV:

„Ég tel að Harpa sé eitt það besta sem hefur komið fyrir íslenskt tónlistarlíf, og þá sérstaklega sinfóníuhljómsveitina. Sveitin spilar betur vegna þess að hún fær að spila í þessum frábæra sal. Það er 100% meiri orka hjá þeim út af húsinu, það er á besta stað í borginni og mér finnst það vera til vitnis um það hversu mikils Íslendingar virða og elska listir. Áhrif hússins er gríðarleg, ekki bara fyrir tónlistina heldur fyrir alla þjóðina, Harpa er tákn um það hvernig er hægt að snúa aftur eftir efnahagslega hrakfarir og hörmungar. Harpa sýnir að hér hafi verið fólk sem trúði að þjóðin gæti farið í nýjar áttir. Þetta er það sem fer í gegnum huga minn þegar ég hugsa um Hörpu. Sinfóníuhljómsveitin er hljóðfæri og húsið er búkurinn sem magnar upp hljóðið, það hljómar vel og lítur vel út. Ég á bara ekki til nógu sterk orð til að hrósa þessari byggingu.“

Vänskä stjórnar Lundúnafílharmóníunni á tvennum tónleikum í Hörpu nú á aðventunni, á fimmtudag og föstudag. Einleikarinn er einn besti píanóleikari heims, Norðmaðurinn Leif Ove Andsnes. Þetta er veisla og verkin ekki af lakari endanum – meðal annars sjálfur Keisarakonsertinn eftir Beethoven.
11 staðreyndir um RÚV

Það blása naprir vindar um Ríkisútvarpið. Vont er að ýmsar staðreyndir vilja skolast til – eru kannski ekki skýrðar nógu vel út eða hugsanlega mistúlkaðar af ráðnum hug. Hér eru nokkur atriði sem er nauðsynlegt að vita vilji maður skilja umræðuna.
Vesturfarar gera víðreist

Þetta finnst mér skemmtilegt. Vesturfarar komnir í sölu í Kanada og Bandaríkjunum í gegnum Íslendingafélög þar. Í formati sem hentar spilurum í vesturheimi.

Þeir fást svo náttúrlega í íslensku útgáfunni í búðum hér heima – og á Ríkisútvarpinu í Efstaleiti.
Fjölgar hægt

Fámenni stendur Íslendingum fyrir þrifum – og meira nú í hinum flókna heimi nútímans en áður. Kröfur um sérþekkingu, bæði í einkageiranum og hjá hinu opinbera, hafa aukist mikið og fámenn þjóð á erfitt með að standa undir því.

Útlitið er ekki sérlega bjart, fjölgunin er nefnilega frekar hæg. Íslendingar væru náttúrlega fleiri ef svo margir hefðu ekki dáið úr farsóttum og harðræði eða flutt til Ameríku, en þá stóð landið ekki undir svo mörgu fólki.

Þetta horfir öðruvísi við nú. Fjölmennara Ísland væri hagkvæmara. Það eru of fáir skattborgarar.

Samkvæmt nýrri mannfjöldaspá Hagstofunnar verða Íslendingar ekki nema 446 þúsund árið 2065. Þá verð ég löngu dauður og sonur minn farinn að reskjast. Lífslíkur verða væntanlega meiri – sem þýðir að fjöldi gamals fólk eykst mikið. Margt mun breytast þegar baby boom kynslóðin dettur á gamalsaldurinn.

Mannfjöldaspáin gerir ráð fyrir að innflytjendum haldi áfram að fjölga, en brottfluttir Íslendingar verði fleiri en þeir sem flytja til landsins. Hagkerfi eins og okkar getur ekki án innflytjenda verið – og það verður raunin áfram.
Þrjár myntir í notkun á Íslandi

Þorsteinn Pálsson skrifar enn eina greinina þar sem birtist glöggt þekking hans og reynsla. Í þetta sinn fjallar Þorsteinn um gjaldmiðilsmál – það hefur verið furðu hljótt um þau að undanförnu.

Eins og Þorsteinn segir eru þrjár myntir í gangi á Íslandi:

Ríkissjóður notar reyndar þrjár myntir. Fyrst er almenna krónan. Síðan er það verðtryggða krónan sem virkar líkt og útlend mynt án þess að vera gjaldgeng á erlendum mörkuðum. Loks lætur ríkissjóður Landsvirkjun nota Bandaríkjadal. Öll stærstu útflutningsfyrirtæki landsins gera upp í evrum eða Bandaríkjadal. Almenna krónan er því fyrir minni fyrirtæki og launafólk.

Almenna krónan – sú íslenska – þessi óstöðuga, er semsagt fyrir almúgann. Nema þegar hann borgar skuldir sínar.

Þorsteinn fjallar líka um það hvernig krónan er að gagnast okkur Íslendingum.

Það er framleiðni atvinnufyrirtækjanna sem ræður mestu um kaupmátt launa. Þegar Alþýðusambandið og Samtök atvinnulífsins kalla eftir skýrri stöðugleikastefnu í peningamálum er það til þess að búa til umhverfi sem líklegt er til að auka framleiðni og bæta kaupmátt.

Markmiðið með krónustefnunni er hins vegar að búa til umhverfi þar sem auðvelt er að flytja verðmæti frá launafólki til útflutningsfyrirtækja með gengislækkunum. Það er síður líklegt til að auka framleiðni og styrkja kaupmátt.

Þorsteinn fagnar því að framundan séu skref í þá átt að afnema höftin – þótt langt sé í land að þau verði afnumin algjörlega.

Stefna ríkisstjórnarinnar er á aftur á móti óljós um það hvernig stýra á peningamálunum eftir losun hafta þannig að tryggja megi hvort tveggja stöðugleika og frjáls viðskipti. Óvissan um þetta er helsta ástæðan fyrir því að aðilar vinnumarkaðarins eru komnir í blindgötu með áform sín um norræna kaupmáttarlíkanið.

Það er býsna alvarleg staða. Með hliðsjón af því sýnist vera kominn tími til að ríkisstjórnin sýni fyrirtækjum og launafólki hvernig það umhverfi verður sem tekur við eftir höft. Stundaglas hiksins með þau svör er að tæmast.
Kirkjuferðir fyrir jól ekki endilega góð upplifun

Stundum gerist það, mitt í þrasinu, að einhver kveður sér hjóðs sem hefur alvöru þekkingu. Þá ætti hina auðvitað að setja hjóða, en þó er ekki víst að það gerist. Hér er rætt um kirkjuferðir skólabarna á aðventunni. Það er eins og sumir séu þess albúnir að efna til trúarbragðastríðs út af þessu. Heldur er það misráðið.

Hafsteinn Karlsson er gamalreyndur skólamaður, skólastjóri í Salaskóla í Kópavogi. Hafsteinn skrifar um kirkjuferðir barna á aðventunni á Facebook út frá sinni eigin reynslu. Hafsteinn segir eins og er að þetta sé ekki gömul hefð.

Ég velti fyrir mér umræðunni um kirkjuheimsóknir skóla á aðventunni og mér finnst mjög miður hve óvægin hún er og þá ólíkleg til að leiða til einhverrar skynsamlegrar niðurstöðu. Þessar kirkjuferðir eru tiltölulega nýtt fyrirbæri og mín reynsla af þeim er að þær séu nú ekki alltaf góð upplifun af annars ágætu starfi sem fer fram á vegum kirknanna.

Aðventan er mikill spennutími fyrir börn og marga fullorðna. Jólasveinar ganga um á næturnar og gefa í skóinn og mörg börn mæta illa sofin og spennt í skólann. Tilhlökkun vegna jólanna og alls þess skemmtilega sem gerist í desember ruglar börnin. Hjá sumum birtist þetta líka sem kvíði. Það er því spurning hvort ekki sé bara best að halda þeim í góðri og notalegri rútínu í skólanum fremur en að fara til kirkju sem mörg þeirra eru óvön að koma í. Áður en lagt er af stað frá skólanum, þarf kennari að brýna fyrir börnunum að sýna góða hegðun og svo þegar í kirkjuna er komið fer mikill tími þeirra í að sussa á börnin og stundum þarf jafnvel að fjarlægja einhverja sem ekki haga sér. Það er ekki góð upplifun fyrir neinn.

Það kann vissulega að vera að aðrir hafi aðra reynslu af kirkjuferðum með stóra hópa skólabarna á aðventunni en ég. En svona hefur þetta komið mér fyrir sjónir.

Á hverjum einasta sunnudegi eru messur sérstaklega ætlaðar börnum og í desember eru þær eðlilega tengdar komu jólanna. Þeir foreldrar sem eru einlægir í kristilegu uppeldi barna sinna eiga að gera kirkjuferðir barna sinna að góðri upplifun og fara með þeim í messu á sunnudögum. Þannig verður til sameiginleg reynsla barns og foreldris og hægt að ræða það sem fram koma yfir sunnudagssteikinni og leita svara við spurningum sem kunna að vakna hjá litla fólkinu.

Það er margt sem skólinn gerir vel og auðvitað kunnum við skólafólk foreldrum miklar þakkir fyrir það traust sem þeir sýna okkur varðandi uppeldi barna sinna. En kirkjuferðir á aðventunni ættu fremur að vera verkefni foreldra en skólanna.
Það er jóli – Ljótikór

Hér er Ljótikór svokallaður með skemmtilegasta jólalag sem maður hefur heyrt lengi – og skemmtilegasta myndbandið.

Það fylgir með að þetta sé jólakveðja til starfsfólks Landspítalans.
Grænir khmerar

Þegar Rauðu khmerarnir náðu völdum í Kambódíu beið þeirra stórt verkefni. Þeir höfðu illan bifur á borgum, vildu koma fólki burt þaðan og út í dreifbýlið.

Svo þeir hófust við að fólk og búnað burt úr borgunum.

Nú er fjarri mér að líkja nokkrum manni á Íslandi við Rauðan khmera. Það væri ekki fallegt.

En óneitanlega kemur manni þetta í hug þegar maður les um áform um að flytja alls kyns stofnanir burt úr þéttbýlinu, þar langflest fólkið er og þar sem auðveldast er að komast í samband við þær, burt og út á land. Maður á víst eftir að heyra fleiri tillögur í þessa átt.

Það er kannski ekki furða að einhvers staðar á Facebook sá ég notað heitið Grænir khmerar.
Stóra Jesúbarnið í jötunni

Hér er jólajatan komin upp enn eitt árið. Hún laskast yfirleitt alltaf eitthvað milli ára.

Hún var keypt í Póllandi fyrir svona tíu árum. Pólverjar eru snillingar í jólaskrauti – ég er enn að leita að pólsku jólakúlunum sem ég fékk líka í Póllandi. Þær finnast stundum á sumrin, en eru alltaf horfnar á jólum.

Mesti skaðinn sem kom fyrir jötuna var þegar Jesúbarnið sjálft brotnaði. Það varð að útvega nýtt, en ekkert fannst í réttri stærð.

Því er Jesúbarnið hlutfallslega nokkuð stórt. En jatan er góð og öllum þykir vænt um hana.
Vetrarstemming í Tjarnargötu

Á vefnum Svipmyndir úr fortíðinni er að finna þessa dásamlegu vetrarmynd úr Tjarnargötunni. Þetta er póstkort frá 1925, segir á vefnum. Myndin er greinilega lituð eftir á.

Við sjáum að Tjarnarbakkinn er öðruvísi en nú, talsvert þrengri. Snjórinn er líklega nýfallinn, það virðist ekki vera ís á Tjörninni.

Við enda götunnar, þar sem Ráðhúsið stendur nú, eru þrjú hús, samkomuhúsið Báran, Vonarstræti 12, sem stendur nú við Kirkjustræti, og svo er hús sem var flutt út í Litla-Skerjafjörð. Ef ég man rétt var þar um tíma aðstaða þar sem krakkar gátu reimt á sig skauta.

Það er ró yfir þessari mynd og þau eru falleg börnin þarna fremst. Hvergi er vélknúið farartæki að sjá, þótt reyndar sjáist hjólför í snjónum. Það verður að segjast eins og er að ekki hefur bílamergðin fegrað borgirnar okkar.
Gott að hætta við – viðtal við Önnu Dóru

Stundum er gott þegar fólk hættir við.

Maður fagnar því til dæmis að Huang Nubo sé búinn að gefast upp á því að reyna að komast yfir Grímsstaði á Fjöllum.

Mikill tími fór í að ræða þessi kaup og plön Nubos sem enginn botnaði í.

Og það er fagnaðarefni líka að ekki skuli lengur eiga að koma upp hóteli á Landsímareitnum.

Reyndar er þetta ekkert slæmur staður fyrir hótel og því miður hafa húsin þarna verið mjög dapurleg í langan tíma og vita líflaus.

En hótelvæðingin gæti verið að komast á varasamt stig. Í íslenska hagkerfinu ólmast um krónur í leit að fjárfestingu. Þær komast ekki út og þær finna eiginlega ekki neitt almennilegt. Nú blása þær upp bólu í hótelgeiranum og líka í íbúðaútleigu fyrir túrista. Það væri líklega að bera í bakkafullan lækinn að bæta enn einu við þarna við Austurvöll. Of hröð og hugsunarlaus uppbygging í ferðabransanum getur reynst býsna varasöm.

Ég bendi í þessu sambandi á Laugardagsviðtalið sem ég tók við Önnu Dóru Sæþórsdóttur, sérfræðing í ferðamálum. Það var flutt á Rás 1 síðastliðinn laugardag og má heyra með því að smella hér.
Ekki gömul hefð

Nokkur umræða spannst um það hjá mér á Facebook í morgun hvort heimsóknir skólabarna í kirkju á aðventunni væru gömul hefð.

Ég man sjálfur ekki eftir slíkum heimsóknum, hafandi verið barn í Reykjavík á 7. og 8. áratugnum, í Ísaksskóla, Vesturbæjarskóla og Melaskóla.

Dómkirkjuprest held ég að ég hafi aldrei séð, nema þegar ég bar út Moggann til hans, og prestar sem voru í Neskirkju á þeim tíma þóttu skrítnar skrúfur og nutu lítillar hylli meðal barna. Ég man ekki eftir að hafa komið inn í Neskirkju fyrr en ég var fullorðinn.

Hins vegar lærði maður biblíusögur upp á tíu og hefur enn gagn af þeim fróðleik – og Nýa testamentið fékk maður frá Gídeonfélaginu.

Kenningar komu upp á Facebook um að þessar kirkjuferðir barna hefðu verið liður í markaðssókn kirkjunnar á 9. og 10. áratugnum, þegar barnaefni í sjónvarpi fór að ryðja sér til rúms um helgar.

Það var Stöð 2 sem reið á vaðið með þessar miklu sýningar á barnaþáttum – og ber því að nokkru leyti ábyrgð á þessu.
Kanasjónvarpið tekur yfir – stór menningarpólitísk spurning

Kjarninn birtir athyglisverða grein um minnkandi áhorf á sjónvarp. Reyndar er þetta alþjóðlegt fyrirbæri. Fólk er ekki hætt að horfa, heldur hefur áhorfið færist yfir á netið, annars vegar á efnisveitur sem þar starfa, hins vegar á efni sem er hlaðið niður – stundum með ólöglegum hætti.

En áhorfið á íslenskt sjónvarp hefur minnkað mikið og það á ekki síst við um ungt fólk.

Þar komum við að stórri menningarpólitískri spurningu. Við stöndum jafnvel frammi fyrir því upp alast heilar kynslóðir sem sjá sama og ekkert myndefni á íslensku.

Meira og minna allt myndefni sem það horfir á er á ensku. Það horfir ekki minna en áður var, því ekki eykst bóklestur – bara öðruvísi. Og myndirnar eru ekki með íslenskum texta.

Einu sinni höfðu menn hér áhyggjur af Kanasjónvarpi, skrifuðu undir áskoranir sem urðu frægar. Meðal annars til að sporna við því var stofnað íslenskt sjónvarp. Nú erum við alls staðar umlukin Kanasjónvarpi.

Ef mönnum er alvara með tali um að varðveita íslenska tungu og menningu verða þeir að bregðast við þessu. Það verður ekki gert með einhverri nauðung, heldur einungis með því að framleiða gott íslenskt efni og miðla því á nútímalegan hátt. Það er alveg ljóst að enski málheimurinn vinnur hratt á meðal barna- og unglinga – varla er það furða ef þau heyra kannski aldrei talaða íslensku í fjölmiðlum.

Sjálfum hefur mér þótt merkilegt að koma í frímínútur í skóla og heyra börnin ræða saman á ensku. Maður upplifir það dálítið eins og hún sé þeirra staður – andspænis heimi þeirra sem kenna og stjórna.

Í þessu sambandi má minna á sáttmála núverandi ríkisstjórnar:

Íslensk þjóðmenning verði í hávegum höfð, að henni hlúð og hún efld. Áhersla verður lögð á málvernd, vernd sögulegra minja og skráningu Íslandssögunnar, auk rannsókna og fræðslu… Ríkisstjórnin mun vinna að því að auka virðingu fyrir merkri sögu landsins, menningu þess og tungumálinu, innanlands sem utan.

Horft á Kanann í íslenskri stofu, fyrir tíma íslensks sjónvarps.
Vandræði í olíuiðnaði, en íslenskir lífeyrissjóðir fjárfesta í þjónustu við hann

Lækkað olíuverð hefur ýmsar breytingar í för með sér. Norska félagið DOF þjónustar olíuiðnaðinn. Verð hlutabréfa í fyrirtækinu hefur fallið um 55 prósent og nú hefur verið tilkynnt um hópuppsagnir.

Á sama tíma hafa íslenskir lífeyrissjóðir ákveðið að fjárfesta í olíuþjónustufyrirtækinu Fáfni Offshore.

Orkubloggarinn Ketill Sigurjónsson spyr á Facebook:

Væri ekki nær að stjórnendur lífeyrissjóðanna hættu sínum eigin peningum í slíka áhættufjárfestingu?
„Þið hljótið að vita það!“

Austurvöllur 4. desember 2014, um klukkan 11.30. Bjartviðri, en nokkuð kalt.

Við vorum þarna upptökulið frá Kiljunni. Áttum tal við vegfarendur sem gengu framhjá, þar á meðal nokkra þingmenn. Ræddum málefni Ríkisútvarpsins.

Aðvífandi kemur, gangandi frá Alþingishúsinu, Sigrún Magnúsdóttir, formaður þingflokks Framsóknar.

Ég tek hana tali og spyr hvort hún ætli ekki að styðja Ríkisútvarpið, þetta var kurteislegt, nokkuð margir hlýddu á.

Þá segir þingflokksformaðurinn:

„Framsóknarflokkurinn stofnaði Ríkisútvarpið og hefur alltaf stutt það.“

Ég segi: „Og auðvitað gerið þið það áfram?“

„Nei, nú nennum við því ekki lengur!“ sagði Sigrún og strunsaði áfram.

Ég kallaði á eftir henni hvers vegna þetta væri, þá kallaði hún til mín:

„Þið hljótið að vita það!“
Er kannski ekkert freistandi að verða ráðherra?

Það er næsta einstakt í stjórnmálasögu Íslands að þingmaður hafni ráðherraembætti. Um alþýðubandalagsmanninn Geir Gunnarsson, sem sat löngum í fjárlaganefnd, er sagt að hann hafi ekki viljað verða ráðherra. En annars eru fá dæmi um þetta.

Einari Kr. Guðfinnssyni stóð til boða að verða ráðherra um daginn en hann vildi það ekki. Kaus frekar að sitja áfram sem forseti Alþingis. Það er vissulega virðingarstaða, en ekkert í líkingu við að vera ráðherra. Yfirleitt er líka þegjandi samkomulag um að forseti þingsins sé kominn á endastöð á sínum pólitíska ferli, sé á leiðinni út.

Einari bauðst að verða innanríkisráðherra. Undir það embætti heyra vegir og flugvellir – fyrir utan dómsmálin – þetta er semsagt sérlega ákjósanlegt embætti fyrir þingmann af Vestfjörðum.

Samt sagði hann nei.

Gæti skýringanna verið að leita í stöðu ríkisstjórnarinnar? Kannski er ekki sérlega eftirsóknarvert að setjast í ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, allavega ekki fyrir sjálfstæðismenn.

Hanna Birna hefur nýskeð hrökklast úr stjórninni, Ragnheiður Elín Árnadóttir á í mestu vandræðum með náttúrpassann, Kristján Þór Júlíusson situr uppi með læknaverkfall og heilbrigðiskerfi sem sagt er að sé komið að hruni, mjög lítið fer fyrir Illuga Gunnarssyni – Bjarni Benediktsson er sá eini sem virðist pluma sig nokkuð vel í sínu ráðuneyti, en þó fara miklir kraftar hjá honum í að laga sig að kröfum Framsóknarflokksins – og svo á líka eftir að sjá hvernig honum tekst til við afnám gjaldeyrishafta.
Guðbergur, Sveitin í sálinni, Kok

Næstsíðasta Kiljan fyrir jól er í sjónvarpinu í kvöld.

Guðbergur Bergsson kemur í þáttinn til að ræða bók sína Þrír sneru aftur.

Við fjöllum um Sveitina í sálinni, ríkulega myndskreytta bók Eggerts Þórs Bernharðssonar um mörk sveitar og borgar í Reykjavík um miðja tuttugustu öld.

Kristín Eiríksdóttir segir frá ljóðabókinni Kok sem er tilnefnd til íslensku bókmenntaverðlaunanna – bókin inniheldur líka teikningar eftir Kristínu.

Gagnrýnendur þáttarins fjalla um þrjár bækur, þær eru Snjór í myrkri eftir Sigurjón Magnússon, Ástarmeistarinn eftir Oddnýju Eir Ævarsdóttir og Bara ef… eftir Jónínu Leósdóttur.

Í dagskrárliðnum Bækur og staðir förum við í Hafnarfjörð og segjum frá skáldinu Magnúsi Stefánssyni sem einnig kallaði sig Örn Arnarson.
Jól í Austurstræti fyrir 80 árum

Þetta er jólaleg mynd sem er tekin á horni Austurstrætis og Lækjargötu á fyrri hluta fjórða áratugs síðustu aldar.

Við sjáum að húsin eru skreytt með jólatrjám eins og tíðkast enn.

Myndin er greinilega tekin í jólaönnum, peysufatakonan fremst á myndinni er með pakka undir hönd og leiðir barn.

Fyrir framan Útvegsbankann er vagn þar sem stendur Heitar pylsur.

Í húsinu milli Pósthússins og Útvegsbankans var verslun L.H. Müller, þar mátti meðal annars kaupa skíði og vörur til útivistar. Húsið var rifið um 1960 og nútimalegt stórhúsi byggt í staðinn.

Vörubíllinn er sérlega glæsilegur og eins strætisvagninn sem kemur keyrandi austur Austurstrætið – seinna var umferðinni beint í vestur um götuna.

Myndin birtist á Facebook-síðu sem nefnist Svipmyndir úr fortíðinni.
Pyntingar CIA, litlar vinsældir Obamas og hrynjandi innviðir Bandaríkjanna

Ný skýrsla um pyntingar CIA vekur hrylling og viðbjóð. Og það sem meira er, pyntingarnar virðast meira og minna hafa verið árangurslausar. Á sinn hátt verður þó að teljast gott að þetta sé komið fram í dagsljósið.

Í skýrslunni kemur fram að Ísland hafi verið eitt þeirra ríkja sem auðveldaði CIA að stunda pyntingar.

Obama forseti segir að þetta athæfi brjóti í bága við þær hugsjónir sem Bandaríkin hafi í hávegum. Jú, einhvers staðar má grafa upp gamalt og merkilegt plagg sem nefnist stjórnarskrá og er einn hornsteinn lýðræðis í heiminum.

Obama má eiga að hann hefur bannað þessar pyntingar. Hann er líka miklu betri forseti en látið er, hagvísar í Bandaríkjunum stefna upp, atvinnuleysi minnkar, það hafa verið gerðar úrbætur á heilbrigðiskerfinu. Obama hefur aðeins náð að rétta við orðspor Bandaríkjanna eftir hörmungar Bush-tímans.

En allt kemur fyrir ekki. Demókratar skíttöpuðu þingkosningum í nóvember. Það er allt eins líklegt að repúblikani setjist í Hvíta húsið eftir forsetakosningarnar 2016.

Þetta er það síðasta sem Bandaríkin þurfa á að halda. Þá fáum við meiri skattalækkanir á ríkt fók, hrokafyllri utanríkisstefnu – og hver veit nema pyntingar verði aftur viðteknar.

Það sem Bandaríkin þurfa líka sárlega á að halda er meiri eyðsla í opinberar framkvæmdir. Innviðir bandarísks samfélags eru að gefa sig, vegir, brýr, járnbrautarteinar, raflínur, opinberar byggingar. Vandinn er að það vantar samfélagsvitund, þá hugmynd að jákvætt sé að fjárfesta í innviðum – og þá ekki bara í götunni heima.

Þetta er líka efnahagslega hagkvæmt – aukin eyðsla í innviði er skynsamleg og skilar sér. Hér er til dæmis grein eftir hagfræðiprófessorinn Kenneth Rogoff þar sem hann segir að á tíma lágrar verðbólgu og atvinnuleysis borgi sig að byggja brýr og vegi, laga raflínur og bæta almenningssamgöngur. Þannig verði stuðlað að auknum og jákvæðum hagvexti.
Upplýsingar um Vesturfara

Eins og áður er komið fram eru þættirnir Vesturfarar komnir út á DVD. Þeir eru með enskum og íslenskum texta – og gefnir út þannig að hentar bæði Evrópu og Ameríkumarkaði. Hér eru upplýsingar um hvar er hjægt að nálgast þættina.

Pal útgáfan af Vesturförum er fáanleg í:

Elkó verslunum

Skífuverslunum

Heimkaup

Hagkaupsverslunum

Pennanum/Eymundsson

Nettó og Krónunni

Samkaup-úrval

NTSC útgáfan fyrir Ameríku og Kanada kemur á fimmtudaginn og verður fáanleg í Pennanum/Eymundsson og Elkó verslunum auk Fríhafnarinnar. Við munum auglýsa sérstaklega hvar hún fæst því það er ekki hægt að dreifa þeirri útgáfu víða.

Við munum verða með sölu hér í RÚV frá og með mánudeginum 15. desember. Þá verða Vesturfarar og annað efni frá okkur til sölu í anddyrinu hjá þeim sem taka á móti jólakveðjum.