arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eru kannski alltof margir bílar?

Það er mikið kvartað undan ástandi gatna í Reykjavík. Það er reyndar engu betra til dæmis í Kópavogi, ég var að aka þar um daginn á afar holóttum vegi.

Borgarstjórnin er skömmuð fyrir að setja ekki nógu mikla peninga í göturnar. Það er meira að segja enn einu sinni vísað í Grensásveginn, líkt og allt megi laga í borginni með því einu að hætta við framkvæmdir þar.

Það er að ýmsu að gæta.

Helst má ekki geta þess hversu nagladekk eru mikill skaðvaldur, hvernig þau tæta upp göturnar og þyrla upp óhroða.

Ekki batnar það þegar sífellt skiptir á milli frosts og þíðu eins og hefur gert nú í vetur og líka síðastliðinn vetur. Það frystir, klakann tekur upp til hálfs, svo kemur aftur úrkoma og frystir. Þetta hefur verið stöðug hringrás síðan í nóvember og sér ekki fyrir endann á.

Maður veltir fyrir sér hvort þessi ótíð sé komin til að vera á vetrum – eftir mörg ár þegar vetur voru sérlega mildir og snjóaði lítið?

Aðalpunkturinn er þó, og um það er sjaldan talað, að það eru alltof margir bílar. Nú hafa bæst við bílaleigubílar með ferðamönnum og rútur sem eru í stöðugum flutningum á túristum.

Á sama tíma stækkar gatnakerfið á höfuðborgarsvæðinu stöðugt. Það þekur mjög stórt svæði, stærra en er í flestum borgum miðað við íbúafjöldann.

Halda menn að það kosti ekkert?
Rétt rúmlega ár í kosningar – og Píratarnir stækka enn

Hvers vegna eru Píratar ennþá stærstir, með 35,9 prósent atkvæða? Stærri en ríkisstjórnarflokkarnir samanlagt? Þrátt fyrir deilurnar í þeirra ranni. Getur verið að öllum sé sama um þær?

Píratarnir eru stærstir þrátt fyrir myndina hér að neðan, grafið er frá Ríkisútvarpinu. Þetta er gríðarleg lækkun skulda.

Það er líka bullandi hagvöxtur, meiri en annars staðar á Vesturlöndum, og líkur á að svo verði áfram. Atvinnuleysi er á leiðinni niður í ekki neitt, það þarf að flytja inn vinnuafl í stórum stíl. Samt er óánægja.

Getur verið að hérna sé hluti skýringarinnar? Þetta er úr DV í dag. Léleg laun, háir vextir, lítill kaupmáttur?

Og kannski sú tilfinnig að stjórnvöld séu sífellt að vinna fyrir hagsmunaaðila, séu beinlíns vakin og sofin yfir sérhagsmununum. Það eru til dæmis þessir samningar – sem geta auðvitað ekki talist vera samningar í neinni venjulegri merkingu þess orðs.

Og kannski sú stjórnlausa græðgi sem er að leysast úr læðingi og einhvern veginn skortur á allri viðleitni stjórnvalda til að hafa hemil á henni? Síðast þetta.

Gleymum heldur ekki þessu. 81.871 hafa skrifað undir.

Minna má á að nú er rétt rúmlega ár í kosningar, en minna en ár þangað til flestir flokkar verða komnir með framboðslista og væntanlega kosningastefnu líka. Hvað ætlar fjórflokkurinn að bjóða upp á í kosningunum andspænis þessu fólki sem lítur reyndar út eins og Strumpar á þessari mynd þar sem við erum líka minnt á tilvist stjórnmálaflokks sem virðist ekki eiga nein svör við samtímanum?
Hvenær verða byssurnar teknar fram?

Eina alvöru lausnin á flóttamannastraumnum frá Sýrlandi er fjölþjóðleg. Það er ekki annað hægt en að þjóðir heims taki sig saman um að finna leið út þessu skelfilega ástandi. Hinn möguleikinn er hræðilegur, sá að rísi girðingar hvarvetna í Evrópu en flóttamenn lokist inni í ríkjum sem liggja næst átakasvæðnum og þau verði smátt og smátt glundroðanum að bráð.

Í raun ætti þetta ekki að vera svo erfitt. Vandinn er svo langt í frá að vera óyfirstíganlegur. Í lok síðari heimstyrjaldarinnar voru milljónir manna á vergangi í Evrópu. Fólk sem hafði verið flutt burt í nauðungarvinnu, fangar úr útrýmingarbúðum, Þjóðverjar á flótta undan Rússum, munaðarlaus börn, ekkjur og örkumla menn.

Þetta var margfalt stærra vandamál en nú er. Þá var Evrópa fátæk og í rústum eftir stríðið. Nú er álfan rík og aflögufær. Miðað við íbúatölu Evrópu er flóttamannastraumurinn ekki einu sinni svo mikill, ekki hlutfallslega.

En það verður að segjast eins og er að viðbrögð alþjóðasamfélagsins eru til skammar. Evrópusambandið er sem lamað, Bandaríkin vilja ekki bera neina ábyrgð, Rússlandi virðist mest í mun að auka á vandann til að grafa undan stjórnarfari í álfunni. Leiðtogar í einstaka ríkjum eru hræddir við framrás hægriöfgamanna og vilja helst þvo hendur sínar af flóttamannavandanum. Þeir hugsa um kosningar heima hjá sér.

Afleiðingin er sú að Grikkir með sitt víðfema Eyjahaf sem er erfitt að verja, sitja uppi með endalausar bylgjur flóttamanna. Ríki norðan Grikklands eru að naga sig saman um að loka landamærum að þeim forspurðum. Grikkland er í alvarlegri efnahagskreppu. Smáþjóðin Grikkir er ekki neinni aðstöðu til að taka á sig byrðar eins og þessar– sem að talsverðu leyti stafa af hernaðarbrölti stórvelda í Miðausturlöndum.

Á þeim hernaði bera Grikkir enga ábygð né heldur stjórnmálaástandinu í þessum heimshluta. Það er ekkert réttlæti í því að breyta Grikklandi í risastórar flóttamannabúðir og vera Grikkja í ESB og NATO ætti að tryggja að svo verði ekki.

Þetta er mikil prófraun fyrir Evrópusambandið. Það viðurkenna bæði Angela Merkel og Donald Tusk. En það verður að segjast eins og er að ESB hefur brugðist seint og illa við vandanum. Hann var lengi yfirvofandi áður en straumurinn braust fram af slíkum krafti sem hefur verið síðasta árið. Það er skelfilegt að sjá fréttamyndir af lögreglu sem notar táragas og kylfur gegn flóttafólki reynir að bjarga lífi sínu undan stríðsátökum. Maður spyr: Hvenær verða byssurnar teknar fram til að skjóta á flóttamenn?

Það er sú lausn sem sundrung Evrópu býður upp á.
Dagbók frá veröld sem var

Hér eru þrjár ljósmyndir sem koma við sögu í Kiljunni annað kvöld. Þær eru teknar af bandarískum hermanni sem hér dvaldist í stríðinu, Emil Edgren, og komu út í bók fyrir nokkrum árum undir heitinu Dagbók frá veröld sem var.

Peysufatakonur á horni Túngötu og Ægisgötu.

Alþýðuhúsið við Hverfisgötu. Í glugganum má sjá skilti frá Alþýðublaðinu en í húsinu á móti, í Ingólfsstræti má sjá afgreiðslu Vísis. Á þessum tíma voru fjölmiðlarnir niðri í bæ.

Tveir virðulegir karlar ganga saman upp Kirkjugarðsstíginn.
Icesave eins og bjúgverpill

Vís leið til að leiða umræðu um þjóðfélagsmál niður dimma blindgötu þar sem hún er rækilega kyrkt, er að nefna Icesave.

En það er í tísku að bera alla mögulega og ómögulega hluti saman við Icesave.

„Hvað, þetta er bara eins og Icesave!“ „Þetta er nýtt Icesave!“ „Stærra en Icesave!“

Vandinn er sá að þessi samanburður er yfirleitt algjörlega merkingarlaus. Bætir engu við, skýrir ekkert.

Og kemur stundum eins og bjúgverpill í hausinn á þeim sem nota hann.
Hverju kosta menn til að verða forseti á Íslandi, persónulega og peningalega?

Eitt af því sem sem er sérstætt við íslenskar forsetakosningar er að frambjóðandinn stendur í raun einn. Hann býður fram sjálfan sig. Hann er ekki fulltrúi hreyfingar eða stjórnmálastefnu.

Þetta getur verið dálítið óþægileg staða. Frambjóðendurnir eru vegnir og metnir sem einstaklingar fyrst og fremst – og hampað eða hafnað sem slíkum. Fyrir vikið geta sárindin orðið afar mikil.

Þetta getur reynt á ýmsa hluti, til dæmis vina- og fjölskyldubönd. Frambjóðandinn þarf máski að upplifa að vinir, ættingjar eða samstarfsmenn styðja hann ekki, eru jafnvel andsnúnir honum. Slíkt reynir ekki svo mikið á þegar fólk býður sig fram fyrir stjórnmálaflokk, en það er annað þegar persónulega návígið er svo mikið.

Þetta er jafnvel ennþá erfiðara nú á tíma samskiptamiðla. Frambjóðendur eru vegnir og léttvægir fundnir á einum dagparti. Jafnvel slátrað undir eins og þeir stinga höfðinu út og leyfa að þeir séu orðaðir við framboð.

Hvernig á fólk að fara að því að bjóða sig fram? Svanur Kristjánsson prófessor segir að peningar skipti ekki svo miklu máli í forsetaframboði. Hann fjallar um fjárútlát Ástþórs Magnússonar í kosningunum 1996 samanborið við peningana sem Ólafur Ragnar Grímsson eyddi.

En þetta er náttúrlega ekki sambærilegt. Ástþór átti aldrei möguleika. Hann var að eyða peningum til að vekja athygli á sjálfum sér og friðarstarfinu sem hann stóð fyrir á þeim tíma.

Ólafur Ragnar varð hins vegar forseti og greinir Svanur frá því að hann hafi eytt 36 milljónum króna í framboð sitt, það eru 74 milljónir samkvæmt verðlagi dagsins í dag. Ólafur – eða framboð hans – var lengi að borga skuldirnar.

Í raun er þetta hrikalega mikið. Þarf forsetaframbjóðandi í dag að eyða svona miklum peningum – og hvaðan ætti hann að fá slíkar fjárhæðir? Myndi viðkomandi ekki steypa sér í stórkoslegar skuldir?

Svanur Kristjánsson segir að framboð Ólafs Ragnars Grímssonar hafi kostað 36 milljónir króna 1996. Framreiknað eru það 74 milljónir króna. Væri einhver tilbúinn að eyða slíkum fjárhæðum í að verða forseti?
Pólitík á Óskarsverðlaunahátíð

Stjórnmálin voru ekki fjarri á Óskarsverðlaunahátíðinni í nótt.

Adam McKay, leikstjóri The Big Short (myndarinnar sem hefði átt að vinna), setti fram þessi varnaðarorð:

Ekki kjósa frambjóðendur sem taka við fé frá stórum bönkum, milljarðamæringum og olíufyrirtækjum.

Chris Rock fór á kostum í einræðu um rasisma í Hollywood.

En Leonardo di Caprio, sá frábæri leikari, flutti flotta ræðu um loftslagsbreytingar.

Svo fékk leikstjórinn Alejandro González Iñárritu Óskarsverðlaun fyrir bestu leikstjórn annað árið í röð. Hann er frá Mexíkó, fæddur í Mexíkóborg 1963. Það er athyglisvert á ári þegar sá sem leiðir í baráttunni fyrir að verða forseti Bandaríkjanna talar um Mexíkóa sem nauðgara, fíkniefnasala og glæpamenn.
Birgitta stendur fast á stuttu þingi en Helgi Hrafn kannast ekkert við það

Margoft hefur verið fjallað um hér á þessari síðu þær hugmyndir Pírata að hafa næsta kjörtímabil stutt, kjósa um stjórnarskrá og ESB. Þetta er djarft, en spurning hvernig það fellur í kramið hjá kjósendum þegar nær dregur kosningum. Verða þeir kannski að hugsa um önnur mál? Þannig var sagt frá samþykkt þessarar tillögu á aðalfundi Pírata í ágúst á síðasta ári á Rúv:

Að næsta kjörtímabil verði stutt og þar á þinginu verði eingöngu til umfjöllunar tvö mál; stjórnarskrármálið og aðildarumsóknin að Evrópusambandinu. Og þingið gangi út á það að samþykkja að færa þjóðinni þetta hvort tveggja; annars vegar í þjóðaratkvæðagreiðslu hvað varðar Evrópusambandsmálið og hins vegar að samþykkja nýja stjórnarskrá, sem sagt ný stjórnskipunarlög byggð á tillögum stjórnlagaráðs. Við höldum að þetta sé aðalmálið hjá þjóðinni.

Birgitta Jónsdóttir ítrekaði þetta svo í viðtali í sjónvarpsþættinum Eyjunni snemma í þessum mánuði. Þá sagði hún að enginn afsláttur yrði gefinn varðandi stutt tímabil og stjórnarskrá.

Deilur innan Pírata eru kannski farnar að rista mun dýpra en menn átta sig á. Sagan segir að lítið talsamband sé milli þingmanna. Kjarninn hefur eftirfarandi eftir Helga Hrafni Gunnarssyni í dag, hann vill ekkert kannast við stutt þing:

Þá sé sá misskilningur í gangi að Píratar vilji styttra þing á næsta kjörtímabili. Það er hins vegar Birgitta Jónsdóttir sem er á þeirri skoðun, en Helgi Hrafn undirstrikar að tillagan hafi verið felld á aðalfundi og að hann sé ekki sammála Birgittu í þessu máli.

Birgitta Jónsdóttir svarar um hæl á Facebook:

Helgi Hrafn virðist algerlega gleyma því að þetta er bara ekki tillagan mín heldur tillaga sem hlaut langmestan stuðning frá félögum okkar í kosningakerfinu: Betri aðafundur um þau málefni sem Píratar vildu leggja áherslu á á aðalfundinum.

Síðan er það stórkostlega mikil rangfærsla að segja að tillagan hafi verið felld, henni var breytt smávægilega þar sem ákveðið var að hafa það opnara en ella að hafa þetta lengur en 9 mánuði, þetta er þó samkvæmt tillögunni ekki ályktun um lengra tímabil en eitt þing. Eitt þing er eitt ár og eitt kjörtímabil eru fjögur ár.
Hópsálin gegn Reykjavíkurdætrum

Rapphópnum Reykjavíkurdætrum hefur verið mikið hampað, þær hafa verið áberandi í fjölmiðlum og á ýmsum skemmtunum.

Maður hefur heyrt að mörgum hefur fundist framganga þeirra góð – þær eru eindregnir femínistar, en nota þessa tegund tónlistar sem hefur löngum verið heldur karllæg, vægast sagt. Til eru íslenskir rapptextar, fluttir af ungum körlum, þar sem er sungið um „hórur“ og „mellur“, „bitch“ og „dick“ og „bomba í rass“ – og allt þetta, misjafnlega vel staðfært upp á Ísland.

Eftir atriði Reykjavíkurdætra í Viku Gísla Marteins er eins og þjóðarsálin hafi snúist á punktinum. Hún breyttist í hópsál sem er búin að ákveða að Reykjavíkurdæturnar séu óalandi og óferjandi. Þetta sér maður út um allt á Facebook. Reykjavíkurdæturnar eiga fáa formælendur þar, en Ágústu Evu (fyrrverandi Sylvíu Nótt) er ákaft hrósað fyrir að ganga út úr þættinum.

Sumpart virðist þetta stafa af ákafri þörf til að hneykslast – hin sífellda hneykslun á internetinu er að verða eitt aðal samskiptaform samtímans. Og sumpart er þetta einhvers konar Þórðargleði, að sjá þá sem hafa flogið hátt brotlenda. Er kannski líka hægt að tala um skort á umburðarlyndi?

Sumir eru reyndar ekki alveg vissir, hvort þeir eigi að hneykslast mest á laginu sem Reykjavíkurdætur fluttu með tilþrifum, því að tónlistin sé léleg (það væri þá ábyggilega í fyrsta sinn að léleg tónlist heyrist í sjónvarpinu), femínismanum almennt eða vegna þess að þáttur Gísla Marteins sé ómögulegur. Nema allt þetta í senn sé hneykslanlegt.
Mjög hátt hlutfall brottfluttra Íslendinga

Hér er merkilegt súlurit sem kemur frá OECD, Efnahags- og framfarastofnuninni. Hún sýnir hlutfall innfæddra íbúa ýmissa landa sem hafa flutt burt og búa í öðum ríkjum innan OECD

Það er athyglisvert að Ísland er þarna í sjötta sæti á eftir Írlandi, Nýja-Sjálandi, Luxembourg, Portúgal og Eistlandi. Hlutfallið hjá okkur er 13,2 prósent, en 20,8 prósent á Írlandi – ríki sem hefur lengi verið þekkt fyrir mikinn útflutning á borgurum sínum.

Tölurnar eru frá 2010-2011 en birtast í nýlegri skýrslu sem nefnist Connecting with Emigrants, A Global Profile of Diasphoras 2015.

Svo er merkilegt að sjá Bretland. Hlutfall brottfluttra þar er 8,1 prósent, mjög hátt miðað við stærstu ríkin í Evrópu (Þýskaland, Frakkland, Ítalía og Spánn eru mun lægri). Hlutfallið hjá Bretum er næstum jafn hátt og í tilviki Póllands þar sem það er 9,4 prósent.

Bretar kvarta sífellt undan innflutningi fólks til sín en um leið þykir þeim sjálfsagt að aðrar þjóðir taki við breskum þegnum.
Hvað veit Viðskiptaráð?

Viðskiptaráð er fyrirbæri sem hættir seint að koma manni á óvart. Ekki síst fyrir hvað það er óforskammað.

Framgöngu Viðskiptaráðs frá því fyrir hrun þarf ekki að rifja upp. Nægir að rifja upp að það lét skrifa skýrslur um að allt væri í blóma í íslensku viðskiptalífi, þegar sannleikurinn var sá að allt var að hruni komið.

Í dag sendir Viðskiptaráð frá sér yfirlýsingu þar sem er fagnað sameiningu Þjóðminjasafns Íslands og Minjastofnunar.

En hvaða vit hafa forsvarsmenn Viðskiptaráðs á þessu? Hvað vita þeir um safnamál? Hvaða þekkingu hafa þeir á fornleifarannsóknum eða minjavernd?

Viðskiptaráð hefur líka ályktað að rétt sé að sameina eftirfarandi söfn:

Listasafn Einars Jónssonar, Listasafn Íslands, Náttúruminjasafn Íslands, Hljóðbókasafn Íslands, Kvikmyndasafn Íslands, Landsbókasafn Íslands og Þjóðskjalasafn Íslands.

Aftur spyr maður, hvaða þekking býr þarna að baki? Hvaða athugun? Hvaða menningarlegi bakgrunnur? Eða er þetta kannski ekki annað en dæmi um viðskiptafræðinga sem færa til tölur í excel-skjölum?
Úr böndunum – hlutur lífeyrissjóða

Maður hefur einhvern veginn á tilfinningunni að gróðafíknin sé að fara úr böndunum á Íslandi, og þá mestanpart í kringum túrismann. Að við séum farin að nálgast algjört stjórnleysi. Í dag heyrði ég af kjallarakompu án glugga sem var leigð til túrista á 85 evrur nóttin. Mér var líka sagt frá 4000 króna hamborgara í sjoppu úti á landi.

Svo les maður í Mogganum að hækkanir á leigu atvinnuhúsnæðis nemi tugum prósenta frá því á síðasta ári. Þarna segir að „stærsta fasteignafélag landsins fari fram á 40-50 % hækkun húsaleigu“.

Maður staldrar við, spyr, hvers konar þensla er þetta? Jú, það er svo merkilegt að lífeyrissjóðirnir íslensku eiga þarna stóran hlut að máli.

Lesandi síðunnar tók saman þessar upplýsingar um hlut lífeyrissjóða í stórum fasteignafélögum.

Reitir Fasteignafélag 57.18% (þar meðtalinn Ríkissjóður Íslands 6,26%!)

Eik fasteignafélag 54,7%

FÍ fasteignafélag 74,6% (amk)

Reginn fasteignafélag 46%

Foss Fasteignafélag 83,49%
Margfalt meiri gróði af bönkum á Íslandi en í Bandaríkjunum

Lesandi síðunnar sendi þetta bréf:

Þessa dagana berast fregnir af hagnaði bankanna, og sitt sýnist hverjum. Til að sjá þetta í samhengi er ágætt að bera saman við banka í öðru landi.

Fyrst skal reynt að fá mynd af því hver hagnaður banka var hér afreglulegri starfsemi. Hagnaður bankanna af reglulegri starfsemi var 16,8 milljarðar hjá Arion og 16,2 milljarðar hjá Íslandsbanka. Landsbankinn gefur ekki upp hagnað af reglulegri starfsemi. Heildahagnaður LÍ var 36,5 milljarðar eftir skatta, en t.d. „Hreinar virðisbreytingar útlána skila tekjufærslu upp á 18 milljarða króna í uppgjörinu, fyrir skatta.“ Hver er sú tala eftir skatta? Það er kannski hægt að sirka á að hagnaður af reglulegri starfsemi sé kringum það sama og hjá hinum? Það er skrýtið að þurfa að slá á hagnað Landsbankans, en bankinn kýs að birta ekki þessa tölu skýrt, eins og hinir bankarnir gera.

Allavega, þetta þýðir að hagnaður af reglulegri starfsemi hjá þessum þremur er líklega kringum 48 milljarðar, svo með hinum litlu bönkunum, kannski 50 milljarðar? Hárnákvæm tala skiptir raunar ekki máli í þessum samanburði, munurinn á hlutföllum er svo svakalegur, en hvað segir þessi tala? Kringum 50 milljarðar króna eru um 2,5% af vergri landsframleiðslu (VLF), en hagnaður bankanna alls með öllum breytingum á virði eignasafns og slíkra þátta var 106,8

milljarðar kr. eða um 5% af VLF.

Hér kemur svo samanburðurinn: Hagnaður bandaríska fjármálakerfisins ( US banking sector) skv. Wall Street Journal var 152,7 milljarðar USD árið 2014 sem er um 0,85% af vergri landsframleiðslu í USA (sem var tæpir 18.000 milljarðar USD það ár). Hagnaður fjármálakerfisins virðist því vera 0,85% af VLF í USA, en 2,5 eða 5% af VLF hér? Ef bankar á Íslandi væru að hagnast sem svarar til 0,85% af VLF, þá væri hagnaður allra bankanna samanlagt 17 milljarðar, ekki 50 eða 106,8 milljarðar.

Það er þægilegt að græða. Ætli bankastjórum þætti það gott mál ef hagnaður þeirra væri þetta miklu lægri?

Hluti af tekjum bandaríska bankakerfisins kemur gegnum þjónustu við alþjóðlega viðskiptavini. Lítill hluti tekna íslensks bankakerfis kemur þessa stundina frá þjónustu við alþjóðlega viðskiptavini sem kunnugt er. En bankar hér finna sér matarholur innanlands. Hagnaður íslenskra banka virðist vera um þrisvar til sex sinnum meiri en banka í USA, sem hlutfall af vergri landsframleiðslu þeirra landa.

Ástæða fyrir þessu betra gengi íslenskra banka, hlutfallslega af vergri landsframleiðslu landanna, er ekki sú að íslenskir bankamenn séu svona margfalt snjallari rekstrarmenn en bandarískir bankamenn. Ástæðan er einfaldlega sú að íslenskir bankar eru sameiginlega í aðstöðu til að raka að sér mun hærri tekjum en sem nemur gjöldum, og þeir gera það hraustlega.

Einhver myndi segja að þeir kunni sér ekki hóf, en það er það er kannski rangt á meðan þeir komast upp með það. Menn ganga eins langt og þeir geta. Hvað þarf að gera til að íslenskt atvinnulíf og heimili búi við það að hlutur bankanna í vergri landsframleiðslu, þ.e. hagnaður þeirra, sé skaplegri, í alþjóðlegum samanburði?
106,8 milljarða hagnaður bankanna

Hagnaður íslensku bankanna árið 2016, samkvæmt nýbirtum tölum:

49,7 milljarðar – Arionbanki

36,5 milljarðar – Landsbankinn

20,6 milljarðar – Íslandsbanki

Samtals – 106,8 milljarðar

Þetta eru yfirgengilega háar tölur – og það á markaði þar sem samkeppni virðist í raun vera með öllu óvirk. Eða hefur einhver orðið var við að bankarnir séu að keppa sín í milli?

Stór hluti bankakerfisins er nú í ríkiseigu. Það er talað um nauðsyn þess að einkavæða það. En hverjir hafa efni á því að kaupa þessa banka – hverjir fá að kaupa þá?

Og hvernig borga þeir fyrir – það er ekki síst þar sem sporin hræða.

Ragnar Önundarson setur fram þessa athugasemd á Facebook:

Hver sem er getur keypt bankana og velt kaupverðinu yfir á þjóðina. Sala banka er bara grín við þessi skilyrði.

Önnur spurning er hvort við ættum ekki að geta komist af í þessu landi með miklu ódýrara bankakerfi, banka sem eru ekki svona dýrir í rekstri og taka ekki til sín svo mikið fé.

Hagnaður bankanna jafngildir um 330 þúsund krónum á hvert mannsbarn á Íslandi. 1,3 milljónir á vísitölufjölskylduna.
Undirgefni Houellebecqs – hvernig komast öfgamenn til valda?

Í skáldsögunni Undirgefni kemst flokkur múslima til valda í Frakklandi. Höfundurinn, Michel Houellebecq, setur þetta svona upp:

Í frönskum forsetakosningum eru tvær umferðir. Í bókinni fær Þjóðfylking Marine Le Pen yfirburðafylgi í fyrri umferð, 35 prósent. Sósíalistar fá um 20 prósent en flokkur múslima ívið meira, 22 prósent.

Í seinni umferðinni stendur valið á milli tveggja efstu, frambjóðanda Þjóðfylkingarinnar og frambjóðanda Bræðralags múslima.

Sósíalistar og hófsamir hægri menn þurfa að ákveða hvern þeir styðja í seinni umferðinni. Þeir ákveða að styðja frekar múslimana en fasistana og þar með eru múslimarnir komnir til valda.

Það er svo ein snilldin við bókina að Mouhammed Ben Abbes, sem er kosinn forseti, er ekki alslæmur. Houellebecq gerir hann að klárum manni sem virkar næstum skynsamur. Þetta er enginn Isis-liði. Hann stendur meira að segja uppi í hárinu á Saudi-Aröbum. Hann kemur ákveðinni ró á samfélagið.

En hann greiðir gamla þjóðfélagskerfinu í raun náðarhöggið, í bókinni er það líka komið að fótum fram, fjölmiðlarnir, háskólarnir, stjórnmálamennirnir. Allt virkar gelt, lífvana og slappt.

Gæti þetta gerst? Nei, líklega ekki. Þetta er eins konar tilraun hjá Houellebecq. Í bókinni Kortið og landið voru það Kínverjar sem nánast taka yfir Evrópu, hún verður eins konar skemmtigarður fyrir þá – þeir koma og skoða hina gömlu evrópsku menningu. Íbúarnir þjást samt ekkert, þeir hafa það bara sæmilega gott – eins og í Undirgefninni.

Stærsti punkturinn hjá Houellebecq er hversu slöpp við erum orðin í trú á þjóðfélagsgerð okkar og í vörninni fyrir hana.

Hvernig komast öfgaöfl til valda? Hitler náði völdum í lýðræðislegum kosningum, það voru á endanum hefðbundnir hægri flokkar sem greiddu leið hans. Í Bandaríkjunum sjáum við Donald Trump. Við trúum því ekki að hann geti orðið forseti. En innan flokks hans, Repúblikanaflokksins, eru ekki lengur neinar varnir gagnvart lýðskrumi eins og hann stundar.

Í raun ætti það að vera hlutverk Repúblikananna að stöðva Trump, en þar bregðast þeir algjörlega. Það fellur líklega í hlut Demókrata að stoppa hann – í kosningum næsta nóvember. En ef það tekst ekki?
Þessar furðulegu kosningar…

Sonur minn sem er þrettán ára er búinn að vera að fylgjast með Bernie Sanders síðan síðastliðið sumar. Hann fær skilaboð frá fréttaveitum sem segja frá framgangi Bernies. Ég heyrði fyrst um frambjóðandann frá stráknum.

Ég gerði mig breiðan á þeim tíma, sagði að svona pólitíkus myndi varla ná langt í Bandaríkjunum. Hann væri alltof gamall og alltof vinstri sinnaður. Ætti ekki séns.

Við þrösum dálítið um pólitíkina í Bandaríkjunum (hin íslenska kemur hvergi við sögu). Ég segist halda að Hillary Clinton muni þrátt fyrir allt vinna útnefningu Demókrata. Þá minnir hann mig á hvað ég var lítt sannspár í fyrra.

Þá segist ég óttast að maður eins og Bernie verði hakkaður í spað þegar áróðursvélum Repúblikana verður beint gegn honum. Á móti bendir hann á skoðanakannanir sem sýna að Bernie kunni að vera sterkari frambjóðandi gegn Repúblikönum en Hillary. Ég segi að ómögulegt sé að spá um slíkt. Hann er samt búinn að kynna sér málin betur en ég.

Í gær komu vinir okkar frá Bandaríkjunum í heimsókn. Frekar venjulegt fólk. Einhvers staðar á miðjunni í pólitík. Þau sögðust dauðskammast sín fyrir uppgang Donalds Trumps, gætu varla afsakað hann nógsamlega fyrir Evrópubúum. Fjölmiðlarnir ættu reyndar mikla sök þar á, þeir fengju ekki nóg af því að sýna þennan lýðskrumara, líka fjölmiðlarnir sem ættu að teljast sæmilega áreiðanlegir.

En þeim leist heldur ekki á Bernie Sanders. Töldu að hann væri of langt til vinstri og gæti ekki unnið kosningar. Ég sagði þeim að á íslenskan mælikvarða væri Bernie enginn sérstakur vinstri maður. Þegar skoðuð væru amerísk kosningapróf fyndu íslenskir hægrimenn jafnvel samhljóm með Bernie.

En þau höfðu miklar áhyggjur. Konan, Mary að nafni, sagði að hún ætlaði hugsanlega að fara að fara að vinna fyrir frambjóðanda í fyrsta skipti á ævinni – fyrir Hillary. Það væri ekki endilega vegna þess að hún væri svo hrifinn af henni, heldur til að koma í veg fyrir sigur hinna.