arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bandaríkjamenn búa við mikið öryggi, en vilja helst ekki vita það

Það er hrein blekking að Bandaríkjunum sé ógnað, skrifar Stephen Kinzer í dagblaðið The Boston Globe. Kinzer er fréttamaður sem hefur starfað um víða veröld, rithöfundur og fræðimaður við Brown University.

Grein Kinzers ætti að vera skyldulesning því þarna er andæft lýðskruminu sem einkennir stjórnmálaumræðu og þeirri blekkingu, sem er vissulega handhæg fyrir suma, að við lifum á sérlega ógnarlegum eða óttalegum tímum. Í Bandaríkjunum er það að minnsta kosti ekki raunin, þar virðast ógnirnar sjaldan hafa verið minni, ef marka má Kinzer.

Kinzer fullyrðir beinlínis að Bandaríkin búi við meira öryggi en nokkurt stórveldi í síðari tíma sögu. Þetta helgist ekki síst af landafræði, Bandaríkin séu stór og auðug, sjálfum sér nóg um flesta hluti, stór höf skilji þau frá þeim sem vildu ef til vill gera árásir.

Þessir árásaraðilar séu flestir veikburða. Það sé langt í að Kína geti ógnað Bandaríkjunum að ráði, og það séu heldur engin teikn á lofti um að Kínverjar hafi löngun til þess. Rússland sé veiklað og eigi í miklum efnahagsörðugleikum. Hið sorglega ofbeldi í Miðausturlöndum ógni ekki öryggi Bandaríkjanna nema lítillega, bandarískir borgarar séu ekki í hættu. Það sé líklegra að einhver þeirra verði fyrir eldingu á afmælisdaginn sinn en að viðkomandi farist í hryðjuverkaárás.

En með því að tala sífellt um heim sem er fullur á óvinum sé búið til annarlegt hugarástand sem brenglar sýnina á veröldina. Það geti jafnvel rekið Bandaríkin út í stríð til að svara ógnum sem eru ekki raunverulegar. Vopnaframleiðendur hagnist á þessu ástandi, enda dragi fæstir Bandaríkjamenn í efa viskuna á bak við ógnarlegar fjárhæðir sem er veitt í hermál. Nýjar ógnir eru góður bisness fyrir suma, skrifar Kinzer.

Greinarhöfundur segir frá því að hann hafi nýlega spurt bandarískan sjóliðsforingja að því hverjar væru helstu ógnirnar sem myndu mæta Bandaríkjunum í framtíðinni. Hann segist hafa orðið mjög hissa þegar hermaðurinn nefndi Venesúela. Þetta er ríki í Suður-Ameríku þar sem ríkir stjórnmálakreppa og vofir yfir þjóðargjaldþrot. Sjóher Venesúela á sex freigátur og tvo kafbáta, allt meira og minna óhaffært. Leitin að óvinum getur leitt menn á einkennilega staði, sjálfur Obama forseti hefur talað um Venesúela sem ógn við þjóðaröryggi Bandaríkjanna.

Kinzer vitnar í Freud og Nietzsche um það hversu gagnlegir óvinir geta verið í að binda saman þjóðir, og hvernig ytri ógn getur þjappað mönnum saman. En það er gildra þegar Bandaríkjamenn sjá ógnir út um allt, segir hann. Það er hægt að sækja ákveðna hugarfró í þeirri trú að maður sem umsetinn óvinum. Það þurfi hugarfarsbreytingu til að Bandaríkjamenn skilji hversu öruggir þeir eru í raun – og hugsanlega eru þeir alls ekki til í það.
Jólatrums

Jólatónlist væri ágæt ef jólin væru á fimm ára fresti. En heill mánuður af henni á árs fresti – það er að bera í bakkafullan læk. Þegar maður eldist koma jólin ört og títt.

Gísli Einarsson setur hér saman pistil um jólalög sem hafa hæpinn boðskap. En það má líka huga að tónlistinni sjálfri.

Ég kom í stórverslun í dag þar sem jólatónlistin var skrúfuð í botn.

Fyrst hið hræðilega lag sem hljómar einhvern veginn svona – með martraðarkenndum texta, svo árásargjarnan að mann langar helst að koma sér til múslimaríkis:

Ég vildi að jólin kæmu strax í daaaag… Ég vildi að alla daga væru jóóólll…

Næst hljómaði jólalag sem virtist vera nýlegt, líklega erlent lag en textinn íslenskur – þar var endanlega búið að hverfa frá þeirri reglu í íslensku að áhersla í orði sé jafnan á fyrsta atkvæði.

Þetta er kannski ekkert sérlega skemmtileg regla, og hún gerir íslenskuna síður sönghæfa en t.d. ítölsku – en svona er þetta nú samt og þegar er brugðið út af henni verður útkoman mjög ankanaleg.

Og svo þegar ég hörfaði út skáru í eyru enn meiri jólatónar, þar var hljómsveit að böðlast á jólasálminum fallega Nóttin var sú ágæt ein – kannski fallegasta íslenska jólalaginu – í ægilega þyngslalegri útsetningu.

Ég fór heim og hreinsaði eyrun og hugann með þessari tónlist sem er tignarlegri en mestallt jólatrumsið. Dásamlega stílhrein upptaka með einum mesta tónsnillingi tuttugustu aldarinnar. Það er raunar eitthvað við þessa tónlist sem er fjarska hátíðlegt. og ekki bara af því Bill Evans er svo vel greiddur og klæddur í jakkaföt. Evans var djassleikari en í gegnum leik hans heyrir maður líka enduróm frá Chopin, Debussy og Ravel.
Hraðborð 5000 g. kr.

Kaffi Vest er ágætur staður, en þau eru þó ekki að finna neitt upp, því veitingarekstur í Vesturbænum stendur á gömlum merg.

Hann hefur þó ekki alltaf verið langlífur.

Einu sinni var á Hagamelnum staður sem kallaðist Haukur í Horni, en var stundum uppnefndur Laukur í Hori. Ég veit ekki af hverju – þetta var á tíma bjórlíkisins.

Ég kom aðeins einu sinni á þann stað. Það var eftir leik hjá KR. Vesturbæjarveldið hafði þá unnið sigur á öðru Reykjavíkurfélagi. Það bar til tíðinda í leiknum að spilandi þjálfari andstæðinganna skipti sjálfum sér út af kortéri fyrir leikslok.

Þegar við félagar mínir komum á Haukinn, strax eftir leikinn, sat hann þar inni og kneifaði bjórlíkið.

En svo virðist líka hafa verið þarna annar staður sem er flestum gleymdur. Eða man einhver eftir veitingahúsinu Vesturslóð á Hagamel 67. Segir í meðfylgjandi auglýsingu að þarna sé „veitingahús ykkar allra“.

Þetta er frá á tíma myntbreytingar og þarna kostar „hraðborðið“ (takið eftir orðaleiknum) 5000 krónur. Spurning hvort við þurfum aftur að fara að taka tvö núll aftan af krónunni? Það hafði ákveðin sálræn áhrif í stuttan tíma, þótt efnahagslega hafi kannski ekki verið neitt vit í þeirri aðgerð.
Klofningur vegna snakks

Það er eitt einkenni á stjórnmálunum á Íslandi að liðið gengur í takt, greiðir atkvæði eins og því er sagt að gera, jafnvel þótt það stríði gegn skoðunum og jafnvel samvisku þingmanna. Menn láta sig hafa það.

Óhætt er að segja að þetta virki býsna lítilmótlegt oft á tíðum.

En svona er þetta þó ekki alltaf. Í kvöld varð klofningur í stjórnarliðinu á Alþingi.

Hann varð út af snakki.
Hverjir fá að kaupa?

Þessi grein í fjárlagafrumvarpinu lætur ekki mikið yfir sér, en þarna er boðið í veislu. Það er spurning hverjir komast að borðinu á næsta ári. Einhver gæti atgangurinn orðið.
Andstyggilegt og ómanneskjulegt kerfi

Manni er satt að segja hálf ómótt eftir undanfarna daga í íslenskum stjórnmálum,

Margt sem hefur heyrst er svo einkennilega harðbrjósta, frekjulegt en um leið skelfing yfirborðslegt. Ég á þetta, ég má þetta, virðist vera ríkjandi viðhorf. Maður veltir því sannarlega fyrir sér hvers konar stjórnmálamenn við erum að kjósa yfir okkur Íslendingar.

Eitt af því sem hefur verið til umræðu eru kjör lífeyrisþega. Marinó Gunnar Njálsson skrifar merkilegan pistil á Facebook þar sem honum tekst að skoða þennan málaflokk út frá sjónarmiði bæði mannúðar og rökhyggju.

Hvort tveggja finnst manni skorta í stjórnmálunum. Marinó skrifar:

Ég hef fullan skilning á því að það kosti að leiðrétta kjör lífeyrisþega, en í þessari umræðu á fólk að koma með rök fyrir óbreyttu ástandi en ekki réttlætingu á því.

Fólk er á lágmarkslaunum í mesta lagi nokkra mánuði, hámark 6 mánuði. Eftir það færist viðkomandi upp í næsta launaflokk. Síðan heldur einstaklingurinn áfram að hækka í launum allan sinn starfsaldur og með aukinni menntun. Það gera lífeyrisþegar ekki. Þeir eru fastir í „lægri en lægstu laun“ – lífeyristaxtanum allt frá því þeir byrja á lífeyri og þar til þeir detta út af honum, oftast við andlát.

Vilji misvitrir stjórnmálamenn, og þeir hafa margir verið í gegn um tíðina úr öllum fjórflokkunum, nota þau rök að miða skuli lífeyri við lægstu laun, þá verða þeir a.m.k. skýra út hvers vegna ber að halda því viðmiði um aldur og ævi. Hvers vegna eiga lífeyrisþegar ALLTAF að vera með lægri tekjur en 20 ára starfsmaður á kassa í Bónus eða Krónunni? Er ekki sanngirni í því, að lífeyrisþeginn búi við sömu „taxtabreytingar“ og sá 20 ára á kassanum, sem hækkar um launaflokk eftir 6 mánuði, um annan eftir 1 ár, enn annan eftir 2 ár og þann fjórða eftir 5 ár? Það er nefnilega þannig, að ekki er ætlast til að fólk sé fast á lægstu launum (nema náttúrulega hjá óheiðarlegum launagreiðendum) í lengur en fyrstu 6 mánuðina. Ætti þá háskólamenntaði lífeyrisþeginn að miðast við lægstu laun háskólamenntaðs starfsfólks?

Eðlilegt þykir að launþegar geti hert ólina í 6 mánuði, en hækki síðan smátt og smátt með aukinni reynslu, hærri starfsaldri og betri menntun. Lífeyrisþeginn nýtur einskis af þessu, nema viðkomandi hafi áunnið sér þess meiri réttindi hjá lífeyrissjóðnum sínum og nógu mikil til að vera hærri en svo að allar skerðingar almannatryggingalaganna (sem eru margar og yfirleitt frekar ósvífnar) nái að kippa fótunum fjárhagslega undan lífeyrisþegum. Stórir hópar lífeyrisþega eru hlekkjaðir á höndum og fótum af almannatryggingakerfi, sem snýst um að spara útgjöld, en ekki mæta framfærsluþörf lífeyrisþegans. Slíkt kerfi býr til fátækt, óöryggi og örvæntingu. Það sviptir fólk sjálfsvirðingunni, þegar það getur ekki séð börnum sínum farboða eða gert vel við barnabörnin á tyllidögum. Slíkt kerfi er hreint út sagt andstyggilegt og ómanneskjulegt.
70 prósent löghlýðni

Skrítið fyrirbæri Viðskiptaráð. Frá því koma tillögur um að einfalda stofnanakerfi og fækka sveitarfélögum. Sumt í þessu virðist ágætt og hefur reyndar verið rætt margoft áður. Það gæti verið tímabært að steypa saman stofnunum – styrkja sumar og hugleiða hversu nauðsynlegar aðrar eru. Þarna eru ráðuneyti líka meðtalin, en það heyrðust ægileg ramakvein þegar síðasta ríkisstjórn vildi fækka ráðuneytum.

Og hvað sveitarfélög varðar, þá er fjöldi þeirra á Íslandi algjörlega fáránlegur og gríðarleg sóun í kringum allt það kerfi.

En hængurinn er sá hvað Viðskiptaráð hefur lítinn trúverðugleika. Frægust er yfirlýsing ráðsins um að Íslendingar gætu ekkert lært af Norðurlandaþjóðunum, við værum þeim svo miklu fremri þeim á öllum sviðum, hvíþvottur þess á íslenska fjármálakerfinu rétt fyrir hrun – og svo sú staðreynd að ályktanir Viðskiptaráðs rötuðu einkennilega oft inn í lög og reglur á árunum fyrir hrunið.

Þetta gleymist ekki svo glatt.

Samtímis því að Viðskiptaráð sendi frá sér áðurnefndar hugmyndir stóð það fyrir fundi um „réttarstöðu fyrirtækja“. Þar var náttúrlega komið inn á eitt uppáhaldsviðfangsefni þeirra í Viðskiptaráði, bæði fyrir og eftir hrun – veiking eða afnám eftirlits. Það er ekki síst vegna þess að maður spyr hvað vaki fyrir Viðskiptaráði þegar það vill leggja niður stofnanir.

Einn ræðumannanna á fundinum sagði að það væri gott ef fjármálafyrirtæki færu að 70-80 prósentum af reglum. Þannig væri þetta út í einhverjum ótilgreindum „stóra heimi“. Kemur hvergi fram að þessu hafi verið mótmælt af fundarmönnum, segir reyndar í frétt að þeir hafi hlustað af athygli á það sem ræðumenn sögðu.

70 prósenta löghlýðni er í raun mjög áhugaverð hugmynd. Mætti kannski yfirfæra hana á fleiri svið samfélagsins. Til dæmis ef við myndum ákveða að hlýða aðeins 70 prósent umferðarreglna. Spurning hvernig framkvæmdin yrði, myndi maður taka 3 daga af 10 og hlíta þá engum reglum, eða ætti maður að dreifa þessu aðeins?
Næsti bær við fasisma

Það er merkilegt að finna hversu langt við erum að þokast í átt til fasisma – á tíma þegar ríkir velmegun, það er ekki eins og efnahagskreppan 2008 hafi verið eitthvað í líkingu við 1929, en þá reis fasisminn ógnarhratt.

En sú tilfinning að við lifum á mjög óöruggum tímum ágerist – það er mikið rannsóknarefni hver er þáttur frétta- og samskiptamiðla í að magna þetta upp.

Maður skynjar þetta helst með því að fylgjast með því hvernig mörk þess sem þykir boðlegt færast til.

Í Bandaríkjunum eru forsetaframbjóðendur farnir að tala um að meina öllum sem eru múslimatrúar að koma til landsins. Við höfum ekki upplifað það enn, en kannski eigum við eftir að komast að því hversu stutt er úr þessum málflutningi yfir í að elta uppi múslima, reka þá burt eða loka inni í fangbúðum.

Forsetaframbjóðendur eins og Donald Trump og Ted Cruz boða líka hugmyndir sem fela í sér hreina stríðsglæpi – um að gereyða heilu landsvæðunum með sprengjuárásum, jafnvel þótt að þar myndu farast saklausir borgarar, kannski mörg hundruð þúsund manns.

Ekki einu sinni á tíma Vietnamstríðsins komust menn varla upp með að tala svona. Þeir voru altént hæddir og spottaðir fyrir. Þetta er fóðrað með hættunni á að Bandaríkjamenn verði fyrir hryðjuverkum. Ef tölfræði er skoðuð er hún nánast engin – það eru miklu meiri líkur á að byssuóður nágranni taki sig til og fari að skjóta allt kvikt.

Í Danmörku er ríkisstjórnin með áform um að taka fé, verðmæti og skartgripi af flóttamönnum sem koma til landsins. Fyrst hélt maður að þetta væri svartur húmor, nei, en svo er ekki. Dönum er alvara með þessu.

Aftur komum við að velmeguninni – spurningunni um hvernig menn geta látið sér detta svonalagað í hug á velmegunar- og friðartímum? Í Danmörku drýpur smjör af hverju strái, varla nokkurn tíma í sögunni hefur verið til samfélag þar sem almenningur hefur það svo gott. Á tíma uppgangs fasisma, nasisma og kommúnisma á fyrri hluta tuttugustu aldar hafði fólk í Evrópu gengið í gegnum blóðugar styrjaldir, hungur, götubardaga og skelfilega upplausn. Ekkert slíkt er raunin nú, atburðir síðustu ára í álfunni eru smáir í sniðum miðað við þetta.

Samt upplifir fólk þessa tilfinningu ótta og öryggisleysis – sem aftur birtist í svona fáránlegum, jú og hræðilegum hugmyndum eins og að taka aleiguna af flóttafólki.

Trump og Ted Cruz tala opinskátt um að hryðjuverkum verði svarað með skelfilegum stríðsglæpum en Danir vilja fara að hirða aleiguna af flóttafólki.
Kannski afi grjótgarðsins

Mig langar að kynna grjótgarðinn sem er við húsið hjá mér. Ég hef á tilfinningunni að hann gæti jafnvel verið afi grjótgarðsins sem er nú verið að vernda með ærnum tilkostnaði. Ég fullyrði samt ekki að minn grjótgarður sé 500 milljóna króna virði, en hver veit.

Húsið er byggt 1856, ég veit ekki nákvæmlega hvenær garðurinn var reistur, en til er ljósmynd af húsinu frá 19. öld og þar nær garðurinn meðfram framhliðinni. Nú er einungis eftir hlutinn sem snýr til suðurs – hann er dálítið ójafn en fallega mosavaxinn.

Gæti jafnvel verið elsta mannvirki sinnar tegundar í bænum. Ég hef stundum haft áhyggjur af að hann kunni að falla – einhvern daginn kemur kannski að því. En gott er að vita af áhuga yfirvalda á grjótgörðum.
Ekki svona áburðarverksmiðju

Það var alþekkt í eina tíð að þingmenn voru undir áhrifum áfengis síðustu daga fyrir jól. Þeir skruppu í jólaveislur og komu aftur í atkvæðagreiðslur í þinginu.

Reykjavík var náttúrlega svoddan smábær að maður frétti þetta bara í bænum – að hinn og þessi þingmaður hefði verið kenndur niðri í þingi á aðventunni.

Menn gerðu sér ekki rellu út af þessu – og ekki var það nefnt í sjálfum ræðustól þingsins.

En við lifum dálítið aðra tíma og kröfurnar um að fólk sé allsgáð eru harðari. Sú þróun hefur svosem staðið lengi yfir. Þegar ég hóf störf í blaðamennsku var mestanpart hætt að veita vín á blaðamannafundum, þótt smá eimdi eftir af því. Það voru helst einhverjir náungar sem voru í kringum sovéska sendiráðið sem reyndu að hella áfengi í blaðamenn.

En þetta upphlaup með ölvaða þingmanninn, sem enn er ekki búið að upplýsa hver er, hefur þó getið af sér bestu og ísmeygilegustu fréttafyrirsögn vikunnar. Hún er höfð eftir þingmanninum Þorsteini Sæmundssyni sem hefur orðið frægur fyrir eitt og aðeins eitt mál á stjórnmálaferli sínum.

Svona áburður er óþolandi.
Ríkisútvarpið undir geðþóttavaldi stjórnmálanna

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, ráðherrann sem stóð fyrir því að gera Ríkisútvarpið að opinberu hlutafélagi og breytti tekjuöflun þess úr afnotagjöldum yfir í nefskatt, bendir sjálf á galla þessa kerfis eins og það hefur þróast.

Það hefur orðið raunin að stjórnmálamenn nota vald sitt til að refsa eða þá umbuna Ríkisútvarpinu – allt eftir því hvernig þeir eru innstiltir gagnvart því. Nú er það tyftunin sem er ofan á – það er erfitt að túlka það sem hefur gerst síðustu daga sem annað en hefndaraðgerðir gagnvart Ríkisútvarpinu. Karl Th. Birgisson kallar það aðför í þessum pistli á vefmiðlinum Herðubreið.

En Þorgerður Katrín sagði fyrir fáum dögum í viðtali:

En það eru greinilega agnúar sem eftir standa, meðal annars með nefskattinn. Ég sagði allan tímann að hættan við það væri einmitt að menn færu að taka hluta af honum og svolítið valsa um með það hversu hátt það á að vera eða lágt á það að vera, í staðinn fyrir að tryggja ákveðið umhverfi og að Ríkisútvarpið hefði ákveðið umhverfi og fjármunum yfir að ráða og síðan ekkert umfram það. Það er mikilvægt fyrir Ríkisútvarpið að vita að það hefur einhverjar ákveðnar fjárhæðir og starfa í því ljósi.

Það sem hefur gerst er semsagt að Ríkisútvarpið er fært lengra undir geðþóttavald stjórnmálanna. Það er ekki auðvelt, hvorki hvað varðar rekstur eða efnistök. Rekstrarlega er afar erfitt að gera nokkrar áætlanir sem standast – og það geta stjórnmálamenn síðan notað sem átyllu til að þrengja enn að.

Hvað varðar efnistök þá er hætt við að grípi um sig innri ritskoðun þegar vitað er að stjórnmálamenn hafa líf og framtíð starfseminnar í hendi sér og geta þrengt tökin þegar þeir vilja. Það er svo möguleiki að brátt taki við önnur stjórnvöld sem hafa aðrar hugmyndir og vilja setja meira fé í Ríkisútvarpið. Slíkt er ekki heldur gott – það sem þarf er stöðugt rekstrarumhverfi líkt og Þorgerður Katrín nefnir.

Þetta gerist á sama tíma og auðmenn verða æ umsvifameiri á íslenskum fjölmiðlamarkaði, áhrifin þeirra á fjölmiðlana hafa verið að aukast frá því fyrir hrun og eru í raun enn að magnast. Eiginlega allir fjölmiðlar í eigu þeirra hafa haldið uppi hatrömmum áróðri gegn Ríkisútvarpinu, stundum mjög heiftúðugum.

Síðasta vendingin er Fréttatíminn, sem er kominn í eigu einhverra stórtækustu spákaupmanna á Íslandi – þeirra sömu og fengu um daginn að fara fremst í röðina við kaup á Símanum og högnuðust afar vel á því.

Í nýrri könnun MMR birtust merkilegar upplýsingar um traust til stofnana samfélagsins, það reyndist vera afar lítið. Ríkisútvarpið nýtur þó trausts hjá 50 af hundraði landsmanna, samkvæmt þessari mælingu, og má teljast harla gott.

En þegar er spurt um traust til fjölmiðla almennt er það ekki nema 11 prósent.
Gulltími í kvikmyndum

Maður heyrir af hverri kvikmyndinni af annarri sem er lýst sem snilldarverki. Erum við að upplifa gullöld í kvikmyndagerð? Meira að segja ný Star Wars mynd er að fá frábæra dóma sem kvikmyndaverk – um fyrri myndirnar mætti kannski segja að séu frekar menningarfyrirbæri en eiginleg kvikmyndalist. Slík fullyrðing gæti þó vakið heitar tilfinningar.

Tarantino sýnir enn hvað hann er frjór og frumlegur í myndgerð sinni í The Hateful Eight. Þetta er morðgáta sem gerist í Wyoming – þarna er að finna tilvísanir í Agötu Christie þótt myndin sé vestri. Myndinni er lýst sem þriggja tíma meistaraverki í Guardian.

Spotlight eftir leikstjórann Tom McCarthy hefur þótt einna líklegust til að hreppa Óskar í vetur. Þetta er mynd sem fjallar um það hvernig dagblaðið Boston Globe afhjúpaði kynferðisglæpi presta innan kaþólsku kirkjunnar gagnvart drengjum.

Carol er mynd eftir Todd Hynes, byggð á sögu Patricia Highsmith. Cate Blanchett leikur aðalhlutverkið, myndin gerist á sjötta áratugnum og segir frá ungri konu sem vinnur í stórverslun í New York en verður ástfangin af glæsilegri og vel stæðri konu sem er nokkuð eldri en hún.

Brooklyn gerist líka í New York eins og nafnið gefur til kynna og tíminn er líka sjötti áratugurinn. Saoirse Ronan leikur unga konu sem flytur frá Írlandi til Bandaríkjanna og fellur fyrir ungum manni af ítölskum ættum. Leikstjórin er John Crowley, skáldsagnahöfundurinn Nick Hornby skrifar handritið en myndin er byggð á sögu eftir írska höfundinn Colm Tóibín.

Svo má nefna The Revenant, en leikstjóri hennar er Alejandro Inarritu, höfundur Óskarsverðlaunamyndarinnar Birdman. Leonardo DiCaprio leikur þarna landkönnuð á tíma villta vestursins – hann leitar hefnda gegn mönnum sem skildu hann eftir þegar bjarndýr réðist á hann. Sagt er að þetta sé eitt magnaðasta hlutverk DiCaprios sem á köflum talar indíánamál í myndinni.

Þetta eru myndir sem enn hafa ekki verið sýndar í kvikmyndahúsum á Íslandi. Við þær má bæta myndum eins og Room og The Big Short – hún fjallar um kauphallarsvindl á árunum fyrir hrun. Við höfum fengið að sjá The Martian, Sicario, The Walk, Bridge of Spies og náttúrlega Everest. Þessar myndir verma þó tæplega toppsætin. Mikið hefur verið látið með endurgerð af Mad Max – en sá sem hér skrifar gafst upp um miðja mynd, sá bara sama bjánalega draslið, upphitað og enn lélegra en það gamla.

Þá má geta þess að nokkrar líkur eru taldar á að Hrútar eftir Grím Hákonarson fái Óskarstilefningu.

Loks er hægt að nefna kvikmyndaverk sem er bæði frumlegt og frábært – það er önnur þáttaröðin af Fargo. Síðasti þátturinn var sýndur í Bandaríkjunum fyrr í vikunni. Þar hefur myndheimur Cohen-bræðra verið víkkaður út í sjónvarpi með sínum furðulegu persónum, sérstæðum illmennum, fólki sem verður glundroða að bráð og svo góða fólkinu sem reynir að halda heiminum saman.
Ógeðfellt dæmi um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu

Fyrirtæki sem nefnist því stóra nafni Art Medica sér um tæknifrjóvganir á Íslandi. Þetta er afar viðkvæm starfsemi og mjög mikilvæg fyrir þá sem þurfa á henni að halda. Hún er líka samfélagslega mikilvæg.

Art Medica hefur legið undir stórkostlegu ámæli fyrir okur, græðgi og lélega þjónustu. Í haust voru miklar hækkanir á gjaldskránni.

Í morgun birtist frétt um að eigendur fyrirtækisins hafi tekið sér í arð hvorki meira né minna en 265 milljónir.

Það verður að segjast eins og er – ef einkarekstur í heilbrigðisþjónustu á að vera með þessum hætti, þá vill hann enginn nema fanatískustu einkavæðingarsinnar og ef til vill þeir sem sjálfir eru í aðstöðu til að geta mokað inn fé á neyð annarra og vanheilsu.
Tvö skemmtileg og þjóðleg borðspil

Í nýrri bók Jóns Gnarr, Útlaganum, segir höfundurinn frá því að hann hafi oft spilað Útvegsspilið þegar hann var unglingur og þótt það afar skemmtilegt. Jón var nörd, eins og margoft hefur komið fram, og mér skilst á textanum að hann hafi jafnvel spilað Útvegsspilið við sjálfan sig.

Eins og segir á vefnum Boardgamegeek hefði Útvegsspilið ekki getað orðið til í öðru landi en á Íslandi. Þátttakendur eiga að kaupa skip, veiða fisk og byggja frystihús.

Spilið er frá 1977 og það er erfitt að verjast þeirri hugsun að Útvegsspilið hefði orðið miklu áhugaverðara eftir að kvótakerfinu var komið á 1984 og einkum þó eftir að framsal á kvóta var heimilað 1990 og farið var að veðsetja óveiddan fisk. Þá var flækjustigið orðið miklu hærra og ennþá meira í húfi.

Ég verð að viðurkenna að ég hef aldrei spilað Útvegsspilið og ekki heldur spilið hérna að neðan – það virkar ekki síður skemmtilegt.

Þetta er Kjördæmaspilið sem mun hafa komið á markað 1959. Myndirnar á kassanum gefa í kynna hvílík skemmtun er í boði. Þarna eru myndir af körlum, nokkrum helstu stjórnmálaleiðtoga áranna eftir stríð.

Má bera kennsl á Hermann Jónasson, Emil Jónsson, Ólaf Thors, Bjarna Benediktsson, Einar Olgeirsson, Eystein Jónsson og Guðmund Í Guðmundsson – og svo er þarna einn sem ég kem ekki fyrir mig.

Mér skilst að í spilinu sé að finna texta eins og þennan:

Þér missið tvö þingsæti í kjördæminu vegna áróðurs andstæðinganna.

Ætli sé markaður fyrir að endurútgefa kjördæmaspilið með þingmönnum nútímans?