arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Allt í sómanum í apríl í fyrra

Jónas Fr. Jónsson um stöðu bankanna og íslenskt efnahagslíf á SFF deginum í apríl 2008. Má kannski segja að þarna sé spurt allra réttu spurninganna, en svörin, í ljósi síðari atburða, eru öll röng. Réttu svörin mátti til dæmis heyra tveimur mánuðum fyrr hjá Andrési Magnússyn sem kom í Silfur Egils í febrúar 2008. Kannski hefði hann átt að taka við Fjármálaeftirlitinu – þótt reyndar sé hann læknir?!

En Jónas sagði:

„Það er í sjálfu sér skoðunarefni hvernig umræðan um íslenskt efnahagslíf og íslensku bankana hefur þróast hjá erlendum aðilum. Athyglin hefur verið mikil og niðurstöður oft dregnar út frá hæpnum forsendum. Einblínt er á miklar skuldir þjóðarbúsins en þess vart getið að á móti þeim standa verulegar eignir. Einblínt er á viðskiptahalla en þess vart getið að hann er að dragast saman og á sér ákveðnar skýringar. Einblínt er á stærð bankanna í íslensku efnahagslífi en þess vart getið að meirihluti starfseminnar er óháður íslensku efnahagslífi. Með tilvísun til þessa stærðarmunar er síðan efast um að hið opinbera gæti aðstoðað bankana ef á þyrfti að halda, án þess að fjallað sé um sterka stöðu þeirra og álit frá Moody's frá því í janúar sl. um hið gagnstæða.Hvort sem að slík skrif eru sett fram af vanþekkingu eða í ákveðnum tilgangi er ljóst að umtalssáhætta er orðin töluverð áhætta fyrir íslenskt fjármála-og efnahagskerfi.“
Það vantar andlit á fréttina

Það var Helgi Sigurðsson, lögfræðingur Kaupþings, sem bjó jarðveginn fyrir niðurfellingu ábyrgða hjá útvöldum hópi Kaupþingi. Hann samdi lögfræðiálitið sem þetta byggði á.

Ekki er betur vitað en að Helgi sé enn lögfræðingur Kaupþings – sem nú er í eigu ríkissins.

Hver setti saman lögfræðiálitið um að ekki væri hægt að breyta þessum gjörningi?

Fréttir af þessu tagi þurfa að hafa „andlit“. Það er ekki nóg að vísa bara í einhverja ótilgreinda lögfræðinga.
Ekki hvort, heldur hvernig

Ólafur Þ. Stephensen, ritstjóri Morgunblaðsins, skrifar afar greinargott Reykjavíkurbréf um Icesave.
100 dagar, opið aðhald

Þetta er athyglisvert hjá Hjálmari Gíslasyni.

Tilraun í opnu aðhaldi.

Hverju er ríkisstjórnin að koma í verk?
Lán eða bankarán?

Banki lánar félagi sem er stærsti eigandi bankans upphæð sem nemur 71,8 milljörðum króna.

Og flestir stærstu skuldarar bankans tengjast þessu félagi.

Ég meina, erum við að tala um lán eða bankarán?
Varðliðar kerfisins komnir á kreik

Lára Hanna birtir þetta yfirlit um þá sem vega að Evu Joly og Sigríði Benediktsdóttur.

Og Andrés Jónsson skrifar þetta um þöggunina, veruleikafirringuna og samtrygginguna í valdakerfinu hér og hvernig menn tala þegar engir eru hljóðnemarnir, um Evu Joly og fleiri.

Hjá Láru Hönnu getur meðal annars að líta grein Agnesar Bragadóttur úr Mogganum í morgun.
Eiga skuldakóngar að endurreisa atvinnulífið?

Það er ágæt hugmynd að efla matvælaiðnað á Íslandi.

Og víst að margir vildu koma að því. Út um borg og bý er fólk sem vantar vinnu og verkefni.

Og það má líka athuga hvort veita eigi ódýru rafmagni þessháttar starfsemi.

En hins vegar má spyrja hvort rétt eða æskilegt sé að menn eins og Bakkabræður, skuldakóngar úr innsta hring svokallaðrar útrásar, komið að slíku verkefni?

Ætli einhverjir myndu ekki fremur vilja fá á þá nálgunarbann fremur en á láta þá leiða endurreisn íslensks atvinnulífs?

Raunar setti Sigrún Davíðsdóttir saman fréttaauka um stöðu Bakkabræðra um daginn. Í ljósi hans verða þessi áform enn skringilegri.
Sigmundur að flýta sér

Sigmundur Davíð gengur mjög ötullega fram í sinni stjórnarandstöðu. Í dag segir hann að fjari undan ríkisstjórninni – í vikunni sagði hann að markmið sitt væri að fella hana.

Jú, almennt hlýtur það að vera markmið stjórnarandstöðuflokka.

En kannski ekki endilega mánuði eftir að ríkisstjórn er tekin við. Er ekki venja að ríkisstjórnir fái aðeins meiri tíma en það.

Svo er líka spurning um hvaða valkost Sigmundur býður upp á, hvernig ætti sú stjórn að vera samansett?
Z

Ég horfði í gær á fræga kvikmynd sem heitir Z.

Hún er eftir grísk/franska leikstjórann Costa-Gavras og fjallar um þegar frægur stjórnmálamaður, læknir, íþróttagarpur, vinstrisinni og friðflytjandi, Gregoris Lambrakis, var myrtur af hægri öfgamönnum í Thessaloniki árið 1963.

Þetta er einn frægasti atburður í grískum stjórnmálum. Lambrakis var sannkallaður landaljómi sem naut vinsælda, virðingar og aðdáunar; ólgan sem ríkti í pólitíkinni á þessum árum endaði loks í valdatöku herforingjanna. Þeir tóku ýmsa félaga Lambrakis, myrtu þá, pyntuðu eða sendu í útlegð.

Það vakti athygli mína hvernig öfgamennirnir í myndinni, sumir úr hernum og lögreglunni, aðrir úr alþýðustétt, töluðu um stjórnmálamenn.

Viðkvæðið var að það væri sami rassinn undir þeim öllum. Þeir hugsuðu aldrei um neitt nema sjálfa sig. Lýðræðið væri einskis virði vegna þessa.

Menn ættu að passa sig hvað þeir biðja um. Stjórnmálamenn geta verið lélegir, en kerfið sem við búum við er þess virði að við berjumst fyrir það.

Og ef við höldum áfram að endurtaka þetta í sífellu, þá er hættan að við opnum leiðina fyrir öfgamenn og lýðskrumara.

Gáum að því.
Fyrrverandi forstjóri FME og ábyrgðin

Bréf Jónasar Fr. Jónssonar er birt á Pressuvefnum og kemur ekki sérlega á óvart – vefurinn var stofnaður sérstaklega til að verja skuldakónga og hirðmenn þeirra, en úr þeim hópi er sjálfur ritstjóri Pressunnar, og gengur einarðlega fram í að gera alla alvöru tilburði til að rannsaka mál tortryggilega. Þar birtist nú grein eftir grein sem hafa þetta að leiðarljósi.

Höfundar eiga það sameiginlegt að hafa verið á mála hjá skuldakóngunum – eins og ritstjórinn.

En aftur að Jónasi.

Hann talar um að valdamiklir stjórnmálamenn séu að leita að blórabögglum vegna hrunsins, minna sé horft á efnahagslega og viðskiptalega þætti heldur leitað að „mistökum, vanrækslu og ábyrgð“.

Nú vill svo til að allt íslenska bankakerfið hrundi á vakt Jónasar Fr. Hann var forstjóri stofnunarinnar sem átti að passa upp á systemið. Hrunið íslenska er miklu verra en þekkist í löndum í kringum okkur. Það er ekki sambærilegt.

Í ágúst í fyrra – það er ekki lengra síðan – gaf FME undir stjórn Jónasar út það álit að íslensku bankarnir væru traustir.

Á opinberum fundi sem ég sat með núverandi forstjóra Fjármálaeftirlitsins, Gunnari Andersen, kom fram að FME hefði tekið við tölum eins og þær komu frá bönkunum, ekki hefði verið gerð tilraun til að skyggnast á bak við þær. Grunur léki á um ranga upplýsingagjöf frá a.m.k. einum bankanna.

Nokkru síðar, mitt í hruninu, gaf FME út það álit að ekkert væri bogið við peningamarkaðssjóði bankanna.

Talandi um ábyrgð.

Stjórnmálamenn taka hana fyrst og fremst með því að hverfa úr pólitíkinni. Það hafa Ingibjörg Sólrún og Geir Haarde gert.

Embættismenn með því að láta af störfum. Það er harla fágætt á Íslandi, en það tókst loks að pína Jónas til að hætta. Eins og seðlabankastjórana þrjá.

Ég á ekki von á að neitt þeirra verði ákært fyrir afglöp í starfi, það væri ef til vill heldur langt gengið.

En það er ábyggilega viss hætta á því að þau fái útreið hjá rannsóknaraðilum fyrir sinnuleysi sitt, afskiptaleysi og vanhæfi.
Bagger dæmdur

Þeir eru snarir í snúningum Danir.

Það er búið að dæma svindlarann Stein Bagger í sjö ára fangelsi.

Hann var handtekinn í desember.

Þetta er næstum jafnlangur tími og það tók ríkissaksóknara á Íslandi að koma máli sem varðar Kaupþing yfir til embættis sérstaks saksóknara.
Tölvupóstar segja söguna

Hér er nokkuð skondin grein í Daily Telegraph. Samkvæmt henni er slóðin sem tölvupóstar skilja eftir sig lykillinn að því að komast að sannleikanum um fjármálakreppuna:

„ There were no secret cameras recording these events, but it turns out that we have the next best thing: the frank emails the main players were indiscreet enough to exchange as the drama unfolded.

They did WHAT? Yes, it is rather staggering. Youd think that the worlds best political and business brains would have twigged by now that email is a semi-public medium. But these are the same people who didnt figure out the consequences of leaving interest rates exceptionally low for a prolonged period, or of lending money to people with no visible means of support.„
Í þá gömlu góðu daga

Þetta er stórkostleg mynd sem Gunnar Axel birtir, frá því þegar Landsbankinn fékk viðurkenningu fyrir bestu árskýrsluna.

Í september 2008!

Þeir eru glaðir á svip, Björgvin G. Sigurðsson viðskiptaráðherra og Sigurjón Árnason bankastjóri.

Í áliti dómnefndarinnar stóð:

“Ársskýrsla Landsbankans er stílhrein og vönduð að allri gerð. Framsetning er skýr og myndefni styður vel við texta. Skýrslan gefur greinargóða mynd af stöðu bankans og starfsemi rekstrarsviða, fjármögnun og áhættustýringu. Umfjöllun um mannauðsmál, stjórnarhætti og samfélagslega ábyrgð er góð. Reikningar bankans eru skýrir og vel fram settir.”
Brjálæðisleg lán bankanna til fallandi eignarhaldsfélaga

Það er síðasta árið fyrir hrun sem er lykiltími í rannsókninni.

Þá hafði lokast fyrir öll lán til íslenska fjármálakerfisins og bankarnir og stóru eignarhaldsfélögin fóru að grípa til alls kyns örþrifaráða.

Það er þarna sem eru framin myrkraverk – og hugsanlega afbrot.

Mogginn fjallar um þetta í dag, í ljósi ofboðslegra lána Glitnis til FL-Group. Það er líka athyglisvert í þessu ljósi hvernig peningamarkaðssjóðirnir voru notaðir, af fullkomnu skeytingarleysi við þær þúsundir Íslendinga sem voru hvattir til að leggja sparifé sitt þangað inn.

Í Morgunblaðinu segir:

„Þegar erlendir lánamarkaðir lokuðust fyrir íslensku fjárfestum seint á árinu 2007 og snemma árið 2008 lentu þeir í vandræðum með fjármögnun. Samtryggingarkerfið innan íslensku bankanna, þar sem stærstu fjárfestarnir voru aðaleigendur, leiddi til þess að bankarnir lentu með mörg félög í fanginu. Þeir fengu það verkefni að redda þessum félögum peningum.

Hluti af lausninni var að gefa út endalaust af skuldabréfum og láta peningamarkaðssjóði bankanna kaupa þau. Þannig, og með frekari lánveitingum, var líflínunni kastað til eigenda félaganna í þeirri von að markaðir myndu opnast aftur. Það átti að halda kerfinu á floti. Það var í þágu allra persóna og leikenda á íslenska fjármálamarkaðnum.

Þetta gerði það að verkum að bankarnir veitti einum eða tengdum aðilum risalán. Þetta gagnrýndi Finninn Kaarlo Jännäri í skýrslu þar sem hann lagði mat á lagaumhverfi og framkvæmd fjármálaeftirlits á Íslandi. Ríkisstjórnin óskaði eftir skýrslunni í nóvember á síðasta ári.“

Gleymum því heldur ekki hvernig þeir notfærðu sér íslensku krónuna. Er það kannski ekki tilviljun að Glitnir sem var með stærstu peningamarkaðssjóðina tók varla þátt í því að veðja gegn krónunni – þar voru Kaupþingsmenn og eignarhaldsfélögin sem tengdust Kaupþingi fremst í flokki.
Glaðbeittir bankamenn frá Íslandi

Þetta eru merkilegar fréttir af geggjuðum prentsmiðjukaupum Íslendinga í Bretlandi og viðskiptadílum kringum þau og lánum Seðlabankans til banka sem var kominn að því að hrynja.

Ein lítil saga í framhaldi af því.

Um daginn var ég í flugvél og sat við hliðina á þýskum skipamiðlara. Þegar ég sagðist vera Íslendingur fór hann að segja frá sérstæðum kynnum sínum af íslenskum bankamönnum.

Fyrirtæki hans sóttist eftir láni upp á sirka 20 milljónir evra. Til þeirra komu útsendarar frá íslenska bankanum Glitni.

Þeir voru mjög glaðbeittir. En það kom helst ekki til greina að lána 20 milljónir evra, sú upphæð var alltof lág, þeir vildu lána 50 milljónir evra.

Þjóðverjinn sagði að sér og félögum sínum hefði ekki litist á blikuna, þeir hefðu ákveðið að snúa sér til annarrar bankastofnunar. Þeir hefðu ekki séð svona bankamenn fyrr eða síðar.
Alvöru menningarhús

Í bókabúð Máls & menningar við Laugaveginn slær sjálft hjarta þessarar verslunargötu. Þetta er eitt helsta menningarhús í bænum.

Það væri afar sorglegt ef þessi sögufræga og frábæra bókabúð þyrfti að hverfa úr þessu húsi.

Og það væri áfall fyrir Miðbæinn. Það mikla líf sem er á þessum hluta Laugavegarins er að miklu leyti bókabúðinni að þakka.

Og svo er þetta búð með mikla sögu eins og sýnt var í Kiljunni í vetur. Þarna voru Kristinn E. Andrésson, Sigfús Daðason, Magnús Torfi, Anna Einarsdóttir – æ, það getur ekki verið neitt vit í að þarna komi fatabúð, veitingahús eða skemmtistaður.

Ætli slík starfsemi myndi borga eigendum hússins betri og öruggari leigu?

Mál & menning er ekki ómerkara menningarhús í bænum en t.d. Listasafnið eða Þjóðleikhúsið, hvað þá hið ólánsama Tónlistarhús.
Alltof sterk viðbrögð við vægri flensu?

Laurie Garrett, sem er sérfræðingur um alþjóðleg heilbrigðismál hjá Council on Foreign Relations í Bandaríkjunum, skrifar um svínaflensuna í New York Times.

Á henni er að skilja að Alþjóða heilbrigðisstofnunin hafi eiginlega málað sig úti í horn; það sé eins konar kerfisvilla að mjög væg inflúensa sé lýst heimsfaraldur.
Rök með og á móti Icesave samningi

Jón Helgi Egilsson skrifar um ellefu firrur um Icesave.

En Baldur McQueen svarar og skrifar um Icesave, hina hliðina í tíu liðum.
Baugur fallinn í mars 2008, blekkingarleikur

Bók Jóns F. Thoroddsen um hrunið er spennandi, ekki síst vegna þess að þar fer fyrrum innanbúðarmaður.

Maður sem ég treysti sagði mér að þetta væri áhugaverðasta bókin sem væri að koma út um þessa atburði.

Mogginn birtir þessa stuttu frásögn úr bókinni, um hvernig vitað var að Baugur væri kominn í þrot strax í mars 2008.

Spurningin er hvort þeir sem héldu svona á málum séu ekki sekir um lögbrot – blekkingar af þessu tagi geta varla verið annað en refsiverðar?

Mogginn segir:

„ Í bókinni segir að „Stefán Ákason [innsk. blaðam.: þáverandi forstöðumaður skuldabréfamiðlunar Kaupþings] hafi kallað inn skuldabréfamiðlara til sín á fund þann 19. mars 2008. Efni fundarins var staða Baugs Group, sem hafði gefið út skuldabréf á Íslandi fyrir marga milljarða. Stefán á að hafa sagt: „Baugur er ekki að fara að borga.“[…] Farið var með málið eins og mannsmorð innan Kaupþings. […] Verkefni skuldabréfamiðlaranna var að að hafa samband við eigendur bréfanna og reyna að semja um afföll. Þetta ferli hófst þegar í stað. Þeir sem áttu mest af bréfunum voru t.d. lífeyrissjóðir og peningamarkaðssjóðir bankanna. Það var sem sagt í mars 2008 sem um 30-40 manns á Íslandi fengu vitneskju um að Baugur, sem var stærsti skuldari allra íslensku bankanna, væri kominn í alvarlega greiðsluerfiðleika.“ Viðmælendur Morgunblaðsins staðfestu að miðlarar Kaupþings hafi gengið mjög hart fram í að sannfæra eigendur víxla útgefinna af Baugi um að lengja í afborgunum þeirra. Þetta átti sérstaklega við þegar Baugur gat ekki greitt víxil sem var á gjalddaga þann 14. júlí 2008. Á endanum hafi verið gert upp við smærri eigendur bréfa, en þeir stærri, lífeyris- og peningamarkaðssjóðir, lengdu í afborgunum.

Í bókinni er einnig rætt um mikla ábyrgð og þátttöku þeirra endurskoðenda sem skrifuðu upp á árshlutauppgjör íslensku bankanna á árinu 2008. Niðurstaðan er sú að þeir hafi algjörlega brugðist. Orðrétt segir að það hafi „í raun [verið] merkilegt að íslensku bankarnir skuli hafa fundið einhverja löggilta endurskoðendur til að skrifa upp á reikninga sína í ljósi þess að bæði hlutabréfabólan og húsnæðisbólan voru sprungnar og lánasöfn bankanna ekki upp á marga fiska, svo vægt sé til orða tekið […] Samt sagði enginn neitt og þaðan af síður var nokkuð gert. Og endurskoðendur skrifuðu upp á þriggja og sex mánaða uppgjör bankanna eins og allt væri í lagi.“
JBH um Icesave

Jón Baldvin Hannibalsson skrifar mjög skilmerkilega grein um Icesave, í sex liðum.

Það er betra að ræða málin svona en með brigslum um svik og landráð.

Niðurlag greinarinnar hljómar svo:

„Eftir standa veigamiklar spurningar, sem stjórnvöld verða að skýra betur fyrir almenningi. Seðlabankar heimsins hafa í ríkjandi kreppuástandi keppst við að lækka stýrivexti. Stýrivextir Bank of England eru að nálgast núllið. Útistandandi eignir Landsbankans (lánasöfn?) í Bretlandi, þau sem eru vaxtaberandi, bera væntanlega vexti í samræmi við þetta. Hvers vegna náðust þá ekki fram lægri vextir á höfuðstól lánsins, þegar þess er líka gætt, að lánið ber ríkisábyrgð? Lánshæfismat íslenska ríkisins er að vísu ekki beysið núna, en við erum að tala um afborganir eftir 8-15 ár. Ber að skilja þetta vaxtastig sem vantraust á framtíðarhorfur Íslands? Og varasamt fordæmi? Er ekki ástæða til að gera nánari grein fyrir áætluðu eignaverðmæti Landsbankans?

Hversu raunsætt er áhættumatið sem að baki býr um að eignir geti að lokum staðið undir allt að 90% þessara skuldbindinga? Ef rétt er að Bretar hafi heitið stuðningi við öflun upplýsinga um faldar eignir í skattaparadísum undir breskri vernd í Karíbahafi, var þá ekki líka ástæða til að leita aðstoðar breskra yfirvalda við að leggja hald á eignir eigenda Landsbankans í öðrum félögum, sem skráð eru í breskri lögsögu? Íslenskir skattgreiðendur eiga kröfu á að fá svör við spurningum af þessu tagi.“
Sigríður

Ætla menn virkilega að halda þessum skrípaleik áfram?

Á hverjum degi koma upp dæmi um forpokunina, smásálarháttinn og vanhæfnina í íslenska embættismannakerfinu.

Er það kannski vegna þess að alltaf hefur verið passað vandlega upp á að ráða embættismenn eftir öllum öðrum mælikvörðum en hæfni þeirra?

Þarf ekki að fara að lofta út?
Illur fengur, illa forgengur

Svona gera þeir í Danmörku, taka skartgripina sem voru keyptir fyrir illa fengið fé svindlara.
Bréf Boga

Bogi Nilsson, fyrrverandi ríkissaksóknari, lagði í nóvember til að hrunið yrði rannsakað með þessum hætti í bréfi til dómsmálaráðherra. Það er tímabært að rifja þetta upp núna:

- - -

“Þótt ekki liggi fyrir beinar eða skýrar grunsemdir um að refsiverð lögbrot hafi verið framin í starfsemi bankanna er

réttlætanlegt og jafnvel sjálfsagt, þótt óvenjulegt sé, að ríkissaksóknari efni til slíkrar frumathugunar sem

æðsti handhafi ákæruvalds m.a. vegna þeirra gífurlegu fjármuna sem glatast hafa og hörmulegra

afleiðinga bankahrunsins fyrir land og þjóð. Umfang tjónsins, eitt út af fyrir sig, vekur grunsemdir um að

refsiverð lögbrot hafi verið framin í starfsemi bankanna. Þá hafa komið fram vísbendingar um margvísleg

kross eigna- og eigenda tengsl hjá bönkunum og helstu viðskiptavinum þeirra, sem ástæða er til að kanna

rækilega. Kvittur er um sitthvað misjafnt varðandi peningamarkaðssjóði bankanna; um óeðlileg lán til stjórnenda þeirra og um grunsamlegar ráðstafanir og fjármagnsflutninga skömmu fyrir hrunið svo eitthvað

sé nefnt.

Ljóst er að ákæruvaldið hefur ekki á að skipa starfsmönnum sem geta innt af hendi þá

sérfræðilegu athugun sem nauðsynlega þarf að framkvæma á þess vegum í bönkunum. Þá verður að hafa

í huga að flest eða öll stærstu endurskoðunarfyrirtæki landsins hafa með einum eða öðrum hætti tengst

eftirliti og endurskoðun á íslensku bönkunum eða helstu viðskiptavinum þeirra. Loks hafa margir

íslenskir hagfræðingar og aðrir sérfræðingar á sviði bankamála tjáð sig um bankahrunið í fjölmiðlum. Í

raun eru örfáir ef nokkrir hér á landi sem búa yfir sérfræðiþekkingu til að sinna nákvæmri úttekt á

starfsemi bankanna síðustu mánuðina og geta um leið talist óvilhallir og trúverðugir í því starfi.

Í bréfum til ríkissaksóknara, dagsettum 22. og 27. október sl., hef ég lýst þeirri skoðun að ekki

verði hjá því komist, eigi fullt traust og trúverðugleiki að ríkja um umrædda athugun á vegum

ríkissaksóknara, að leita til erlendra óháðra sérfræðinga sem framkvæmi úttekt á starfsemi bankanna,

útibúa þeirra og fyrirtækja í þeirra eigu, tilfærslu eigna, einkum á síðustu mánuðum starfseminnar fyrir

hrun þeirra. Greinargerðir og niðurstöður hinna erlendu sérfræðinga geta síðan orðið lyklar að

sakarefnum sem lögreglunni ber að rannsaka.

Taldi ég rétt að staðið yrði þannig að málum að leitað yrði til a.m.k. þriggja erlendra fyrirtækja

sem hafa í sinni þjónustu reynda rannsóknara, “forensic auditors”. Senda þyrfti þeim einskonar útboð og

afla tilboða frá þeim í verkið.

Þá taldi ég alþjóðleg endurskoðunarfyrirtæki sem eiga sér systurfélag hér á landi ekki koma til

greina sem tilboðsgjafa.

Ekki færi á milli mála að kostnaður við könnunina yrði mjög mikill ef þessi leið yrði farin og að

afla yrði tryggingar fyrir því hjá fjárveitingavaldi, áður en útboð færi fram, að sá kostnaður yrði greiddur.

Ég lýsti þeirri skoðun að þetta verk yrði að vinna með þessum hætti hvað sem það kostaði og tók fram að

ég treysti mér ekki til að stýra verkinu sem ríkissaksóknari hafði falið mér nema erlendir sérfræðingar,

“forensic auditors” yrðu ráðnir til þess.”
Er ríkisstjórnin á fallbraut?

Ef Icesave verður fellt vegna andstöðu þingmanna innan VG, ja þá má líklega gera því skóna að ríkisstjórnin eigi ekki lengri lífdaga.

Reyndar er spurning hvað Sjálfstæðisflokkurinn gerir, greiðir hann atkvæði á móti eða situr ef til vill hjá? Í ljósi framgöngu hans í fyrri ríkisstjórn er kannski erfitt fyrir hann að vera á móti.

Ýmsir hagfræðingar stíga líka fram og segja að þetta verði að samþykkja, meðal annars Jón Steinsson sem skrifaði þessa athugasemd hér á vefinn í gær.

„Auðvitað á að leita samstöðu um þetta mál. Þetta er ömurlegt mál. En við getum ekki hlaupið frá skuldbindingum okkar og hegðað okkur eins og sjóræningjar. Það mun skaða okkur meira en fólk getur held ég ímyndað sér.

Þeir þingmenn sem greiða atkvæði gegn þessum samningi eru að leggja til að við gerumst sjóræningjar og einangrum okkur algjörlega frá umheiminum. Það mun enda með ósköpum.

Það voru fyrri ríkisstjórnir sem leyfðu þessum skuldbindingum að hrannast upp (og Seðlabankinn ýtti undir það með því að lækka bindiskyldu) og þjóðin sagði ekki neitt á meðan það gerðist. Þessi ríkisstjórn fær það óvinsæla verkefni að hreinsa til. Við megum ekki skjóta sendiboðann í þessu máli.“
Andrúmsloft tortryggni

Ég fór að tala um það stuttu eftir hrunið að það væri nauðsynlegt að rannsaka allt í botn – annars væri hætta á að hér myndaðist óbærilegt andrúmsloft tortryggni og svika. Það gæti varað í mörg ár ef menn gættu sín ekki, eitrað íslenskt samfélag um langa framtíð.

Þetta virðist einmitt vera að gerast. Það verða stjórnvöld að skilja.

Það er engin leið að sætta almenning við að bera byrðar sem útrásarvíkingar og skuldakóngar bera ábyrgð á – en ætla auðvitað að hlaupa undan – nema fólk fái fullvissu um að réttvísin nái fram að ganga.

Þetta hefur aldrei snúist um neins konar alþýðudómstól eða göturéttlæti, eins og sumir hafa látið í veðri vaka, heldur að málin séu rannsökuð eins heiðarlega og vandlega og hægt er.

Flóknara er það ekki.

Þetta er lykilatriði til að loks sé hægt að horfa fram á veginn og fara að byggja upp aftur – það er ekki vanþörf á því.

Það er að stefna í fyrstu stóru krísu hinnar nýju ríkisstjórnar. Hún verður að sýna að hún kann önnur vinnubrögð en hin fyrri.
Íslendingar kunna allt best

Það sem Eva Joly hefur ekki síst boðið fram er aðgangur að alls kyns erlendum sérfræðingum sem hún þekkir eftir áratuga störf við rannsókn efnahagsbrota. Hún talaði um það frá fyrsta degi að hún hefði stórt tengslanet í útlöndum.

Hér virðist ekki hafa verið neinn áhugi á að tengjast þessu fólki.

Því Íslendingar hafa alltaf kunnað allt best sjálfir.
Það þarf að efla rannsóknina og breyta aðferðunum

Upphlaupið vegna Sigríðar Benediktsdóttur, sem situr í rannsóknarnefnd Alþingis, gefur okkur ágætt tækifæri til að breyta vinnubrögðum í rannsókninni.

Sem felst í að opna starf nefndarinnar og breikka það. Gleymum ekki að nefndin var skipuð stuttu eftir hrunið, af síðustu ríkisstjórn, sem virtist ekki hafa áhuga að nokkur skapaður hlutur yrði rannsakaður.

Varla er nýja ríkisstjórnin eins?

Nei, það á að breyta starfsháttum nefndarinnar. Hafa opnar yfirheyrslur yfir þeim sem eiga hlut að máli, bankamönnum, stjórnmálamönnum, embættismönnum. Þetta var meðal þess sem sá ágæti bandaríski sérfræðingur William Black ráðlagði okkur.

Þjóðin verður að geta treyst því að sé það sé verið að taka á málum af alvöru, ekki bara til málamynda. Eins og staðan er núna er tortryggnin í samfélaginu óbærileg.