arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ofsafengin viðbrögð við litlu máli

Viðbrögðin við hinum – að sönnu ófyndna og smekklausa – brandara Björns Braga um íslenska landsliðið og nasistana eru komin út fyrir allt sem skynsamlegt getur talist.

Fréttaflutningi af þessu stóra máli linnir ekki, menn fara hamförum dag eftir dag í fjölmiðlunum. Þetta er orðið mjög langdregið og úr samhengi við tilefnið.

Er farið að minna á þetta ágæta Monty Python atriði – þar sem er lýst ofsafengnum viðbrögðum við oggulitlu máli.

(Um leið má nefna að Python voru ekki alveg saklausir af nasistabröndurum, þeir voru samt fyndnari en hjá Birni.)

Það eru reyndar ákveðnar flækjur í þessu sem eru forvitnilegar – og koma Birni Braga ekki við, enda virðist sögukunnátta hans vera afar bágborin.

Eftir stríðið fengu Austurríkismenn þá stöðu að þeir hefðu orðið fyrir barðinu á innrás Þjóðverja. Þess vegna gengu þeir ekki í gegnum nasistahreinsun eins og Þjóðverjar. En í raun var ekkert fjær sanni en að Austurríkismenn hefðu verið fórnarlömb. Upp til hópa fögnuðu þeir Anschluss 12. mars 1938, en þá var Austurríki innlimað í þýska ríkið. Gyðingahatur var landlægt í Austurríki og þeir beittu gyðinga miklu harðræði allt frá fyrsta degi innlimunarinnar. Margir helstu glæpamenn úr röðum nasista komu frá Austurríki, foringinn sjálfur, Adolf Eichmann, Ernst Kaltenbrunner og Odilo Globocnik. Þetta kom upp með mjög vandræðalegum hætti á tíma Waldheim-málsins sem skók austurrískt samfélag á níunda ártugnum.

En þetta er bara neðanmálsgrein til fróðleiks.
Byltingin sem var ekki bylting – og mistókst nánast algjörlega

Í dag eru fimm ár síðan svonefnd Búsáhaldabylting hófst. Þetta var sögulegur tími. Það var upplausn í íslensku samfélagi. Steininn tók úr þegar Alþingi ætlaði að hefja nýtt ár með því að ræða áfengi í matvöruverslunum. Það virkaði eins og hámark firringarinnar. Mótmælin við Alþingishúsið byrjuðu rólega, svo mögnuðust þau upp, grjóti var kastað, eldar kveiktir, lögregla beitti táragasi – þetta endaði með því að ríkisstjórn Geirs Haarde féll.

En Búsáhaldabyltingin var ekki bylting – það er rangnefni. Þetta var röð mótmæla. Þar tók þátt alls kyns fólk, því hefur verið lýst svo:

Anarkistar, bumbuslagarar, unglingar, eldra fólk, áhugafólk um mannlífið, fjölskyldufólk, fatlaðir, reiða fólkið, róttækir vinstri menn.

Það hefur verið reynt að halda því fram að Búsáhaldabyltingunni hafi verið fjarstýrt af stjórnmálamönnum. Slíkt er af og frá. Þessir atburðir voru sjáfsprottnir og mjög óreiðukenndir. Ríkisstjórnin var á fallanda fæti, heimildir eru fyrir því að Samfylkingin hafi verið farin að leita leiða til að komast út úr stjórninni fyrir tíma óeirðanna.

En hafi þetta verið bylting, þá mistókst hún algjörlega – eða át börnin sín. Ríkisstjórnin sem tók við og átti að vera sú vinstri sinnaðasta í Íslandssögunni stóð ekki undir væntingunum. Hún reyndist afskaplega vinsamleg fjármálavaldinu, sló enga skjaldborg um heimilin, flest stóru plönin hennar urðu að engu, stjórnarskráin, uppstokkun kvótakerfisins, inngangan í ESB. Hún náði þó að þrauka heilt kjörtímabil, en beið algjört afhroð að því loknu.

Nú, fimm árum síðar, situr hægri/miðju ríkisstjórn og á bara nokkuð náðuga daga. Hún er að mörgu leyti andstæða þess sem búsáhaldarbyltingarliðar óskuðu sér. Vinstri hreyfingin er í tætlum eftir stjórnarsetuna. Öflin sem fóru út á götu í Búsáhaldabyltingunni eru á tvist og bast. Stóru orðin sem féllu á fundum vikurnar eftir Búsáhaldabyltinguna féllu í grýtta jörð.

Það var talað um nýtt Ísland, en það leit ekki dagsins ljós. Eða hverjir skyldu hafa mest völd á Íslandi um þessar mundir?
Landamerki kringum Norðurskautið

Það er í tísku að setja alls konar hluti fram með kortum. Tölvutæknin hjálpar þar til. Hér er skemmtileg síða af bloggi Washington Post þar sem má sjá kort sem skýra alls konar hluti, allt frá framrás Mongóla á síðmiðöldum til fólksfjölgunar í heimi nútímans.

Hér er líka kort þar sem má sjá skiptingu lands og hafsvæða á norðurhveli. Þetta er ágætt innlegg í alla norðurslóðaumræðuna. Við sjáum þarna að hlutur Rússa er langstærstur. Grænland, Kanada og Noregur eiga líka stóran hlut, Bandaríkin koma þarna líka að vegna Alaska, en Ísland lafir rétt á útjaðri svæðisins.

Ísland á lítið tilkall til mögulegra auðlinda í Norður-Íshafinu. Hins vegar er rætt um möguleika varðandi siglingar yfir Norðurskautið, að þá verði hugsanlega til umskipunarhöfn á Íslandi. Líklegast er þó að það verði ekki nema flutningarnir fari beint yfir Norðurpólinn, sé farið Norðvesturleiðina, norður fyrir Kanada, eða Norðausturleiðina, norður fyrir Rússland, er ólíklegt að sé nokkuð vit í að stoppa á Íslandi.

Annar möguleiki gæti verið að Ísland njóti aukinnar auðlindavinnslu á Grænlandi með því að halda uppi samgöngum þangað og þjónustu.
Reuters: Ísland í frosti

Frétt á vef Reuters dregur ekki upp sérlega bjarta mynd af íslenska efnahagslífinu.

Þar segir að Ísland sé í frosti á erlendum fjármagnsmörkuðum meðan ríki eins og Írland og Portúgal séu aftur að komast þar í náðina.

Í fréttinni segir að ávöxtunarkrafa á fimm ára íslensk ríkisskuldabréf sé nú 6,4 prósent og hafi hækkað úr 4,1 prósenti síðan ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar tók við.

Til samanburðar er nefnt að ávöxtunarkrafa á írsk skuldabréf sé 1,8 prósent og þau portúgölsku 3,8 prósent.

Í greininni er fjallað um gjaldeyrishöftin og fé kröfuhafa bankanna. Rætt er við fulltrúa þeirra sem segjast ekki ná sambandi við íslensk stjórnvöld.
Sama fólkið hjá Samfylkingu – verður enginn flokkur afgerandi stærstur í borginni?

Samfylkingin er að fara í prófkjör um uppröðun á lista í borgarstjórnarkosningunum í vor. Fimmtán frambjóðendur vilja fá sæti á listanum.

Samfylkingunni er ekkert sérlega vel við endurnýjun, líkt og sást í síðustu þingkosningum. Borgarfulltrúar sem voru fyrst kosnir í borgarstjórnina 2002 vilja fá fyrstu tvo sætin – og þau virðast ætla að vera sjálfkjörin í þau, Dagur B. Eggertsson og Björk Vilhelmsdóttir.

Slagurinn stendur svo um þriðja sætið. Þar er að takast á fólk eins og varaborgarfulltrúarnir Hjálmar Sveinsson og Kristín Soffía Jónsdóttir og fyrrverandi þingmaðurinn Skúli Helgason.

Og reyndar eru sjö aðrir frambjóðendur sem vilja komast í þriðja sætið, eða hið þriðja og fjórða.

Samfylkingin fékk mjög lélega kosningu í síðustu borgarstjórnarkosningum, aðeins þrjá borgarfulltrúa. Það varð henni til bjargar eftir kosningarnar að hún komst í samstarf við Besta flokkinn. Möguleikar flokksins á að vera áfram við stjórnvölinn í Reykjavík hjóta að teljast nokkuð góðir. Hún getur sjálfsagt bætt einhverju fylgi við sig.

Hins vegar er spurning með Besta flokkinn sem nú hefur umbreyst yfir í Bjarta framtíð. Þar nýtur Jóns Gnarr ekki lengur við og næsta öruggt að eitthvað af fylginu leitar burt. Framboð Pírata í borginni gæti sett strik í reikninginn, ef vel tekst til með framboðslistann. Píratar hafa verið að standa sig vel í þinginu – það gæti vel farið svo að þeir tækju meira en tíu prósent af atkvæðum í borginni.

Þannig gæti útkoma kosninganna orðið sú að enginn flokkur verði afgerandi stærstur.
Útflutningsleiðin, árið 1995

Ég skrifaði í pistli í gær að utanríkisstefna Íslands eins og hún er í dag byggði á hugmyndum Ólafs Ragnars Grímssonar. Líkt og segir í greininni voru þær fyrst settar fram með afdráttarlausum hætti á tímanum þegar hann var formaður Alþýðubandalagsins, einkum í svokallaðri Útflutningsleið, en það var kosningastefnuskrá Alþýðubandalagsins í þingkosningunum 1995.

Það er ekki erfitt að ganga úr skugga um þetta. Hér er brot úr stefnuskrá Alþýðubandalagsins fyrir kosningarnar 1995, hún birtist með þessum hætti í Vikublaðinu sem þá var málgagn flokksins. Útflutningsleiðin var leiðarstef stefnunnar, en yfirskriftin var Vinstri stefna, Vinstri sigur, Vinstra vor.
Brú yfir Skerjafjörð

Ég hef ekki tölu á hvað ég hef skrifað margar greinar í gegnum tíðina þar sem ég fjalla um brú yfir Skerjafjörð sem myndi tengja Reykjavík og Álftanes.

Mér hefur alltaf fundist þetta rakin hugmynd. Með þessu væri hægt að ferðast í hring um höfuðborgarsvæðið, það væri hægt að komast í Hafnarfjörð á stuttum tíma. Leiðin úr Vesturborginni til Keflavíkur myndi styttast verulega.

Ef brú yfir Skerjafjörð yrði að veruleika myndi opnast möguleiki á því að byggja hverfi á Álftanesi sem væru stutt frá miðborg Reykjavíkur.

Hrafn Gunnlaugsson tengdi á sínum tíma slíka brú við flugvöll sem hann vildi að yrði settur upp á Lönguskerjum, úti í Skerjafirði.

En látum flugvallarmálið liggja milli hluta.

Nú stingur þessari brúarhugmynd aftur upp í frétt um Halldór Halldórsson sem skipar fyrsta sætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík í komandi borgarstjórnarkosningum. Hún er sett fram í Morgunblaðinu í dag, eins og má sjá hér að neðan.

Eitt hefur reyndar breyst síðan ég var að skrifa um þetta mál. Álftanes er orðið hluti af Garðabæ. Álftanes fór beinlínis á hausinn – það var ekki annað úrkosta en að fá annað sveitarfélag til að taka það yfir. Ég hef velt því fyrir mér hvort það hafi ekki verið mistök hjá borgarstjórninni í Reykjavík að reyna ekki að ná Álftanesi undir Reykjavík.
Það sem er við að eiga

Utanríkisstefna Íslands er mótuð af Ólafi Ragnari Grímssyni forseta. Ríkisstjórnin lætur sér nægja að fylgja honum. Eins og sjá má á heimasíðu forsetaembættisins fundar Ólafur Ragnar með sendiherrum og leggur á ráðin um samskipti við ríki eins og Kína og Indland.

Utanríkisstefnan byggir á því sem kallaðist útflutningsleiðin á tíma Ólafs Ragnars í forystu Alþýðubandalagsins. þ.e. samskiptum við fjarlæg lönd, sérstaklega í Asíu, en að auki hefur bæst við áhugi á Norðurslóðum eins og heyra mátti í áramótaræðu forsetans.

Áhuginn á Evrópu og Bandaríkjunum er minni – jú, minni en í gervallri sögu íslenska lýðveldisins.

En við þurfum líka að skilja við hverja er að eiga.

Íslendingur situr í fangelsi í Kína og er beinlíns horfinn. Fjölskylda hans veit ekkert um afdrif hans. Meðferðin sem hann hefur mátt sæta er óralangt frá því sem tíðkast í réttarríkjum.

Á heimasíðu forsetans er einmitt mynd af honum með Pútín Rússlandsforseta.

Í dag er maður forviða yfir orðum Pútíns þar sem hann leggur samkynhneigð að jöfnu við barnagirnd. Þetta ber vott um óvenju spillt hugarfar – og kemur svosem ekki á óvart í því spillingardíki sem Rússland er undir stjórn þessa KGB-manns.
Stóra lekamálið

Stóra lekamálið er farið að taka á sig einkennilegar myndir.

Fyrst fór það bara fram í DV, það var ekki fyrr en seint og um síðir að það fór að smitast út í aðra fjölmiðla.

Málið snýst um upplýsingar um hælisleitanda frá Nígeríu sem var lekið í fjölmiðla – að því er virðist úr innanríkisráðuneytinu.

Blaðamenn DV þráuðust við og nú er málið loks komið í hámæli.

Í dag brýst það út í miklum pirringi milli ritstjóra DV og aðstoðarmanns ráðherrans.

En manni skilst að von sé á skýringum ráðuneytisins eftir helgina – það er samkvæmt beiðni frá ríkissaksóknara sem nú er farinn að spyrja spurninga.

Einhvern veginn virðist þetta vera að þróast í þá átt sem stundum er með pólitísk vandræðamál – það er erfitt að greina hvort er verra, málið sjálft eða viðbrögðin við því. Þá getur magnast upp sú tilfinning að einhvers konar yfirhylming sé í gangi.
Sígildar sögur – Hamlet

Í tilefni af uppfærslu Borgarleikhússins á Hamlet.

Ófáar eru klassísku bækurnar sem maður komst í tæri við í nokkuð einfaldaðri mynd í teiknimyndasöguheftunum Sígildar sögur. Upprunalega var þetta bandarískur blaðaflokkur, en var þýddur á íslensku og víða til á heimilum.

Blöðin voru lesin upp til agna og þarna kynntist maður sögum eins og Innrásinni frá Mars, Stikkilsberja-Finni, Uppreisninni á Bounty, Hómerskviðum, Ævintýraeyju Jules Verne, Moby Dick – jú og Hamlet.

Myndina fékk ég á Facebook síðu Kristjáns Frímanns Kristjánssonar.
Tími samræðustjórnmála liðinn

Það fór svo að Sjálfstæðismenn í Reykjavík samþykktu óbreyttan framboðslista frá því í prófkjöri – það er semsagt ekki raðað upp á nýtt til að auka hlut kvenna og Eyþór Arnalds er heldur ekki fenginn til að leiða listann eins og lagt var til í ritstjórnargrein í Morgunblaðinu.

Halldór Halldórsson, fyrrverandi bæjarstjóri á Ísafirði, verður semsagt borgarstjóraefnið. Hann er í viðtali í Mogganum í morgun og segir að nú sé tími „samræðustjórnmála“ liðinn. Nú sé kominn tími fyrir skýrari áherslur.

Þar endurómar hann náttúrlega umræðuna eins og hún hefur verið úr Hádegismóum – og frá mönnum eins og Styrmi Gunnarssyni. Orðalagið er meira að segja hið sama.

Þetta breytir því samt ekki að listi Sjálfstæðisflokksins er afar veikur, með þrjá miðaldra karla í efstu sætunum. Hins vegar er allt upp í loft í borgarmálunum við brotthvarf Jóns Gnarr. Vinsældir hans eru slíkar að hann hefði getað unnið yfirburðasigur í kosningunum í vor. Þetta hefur lagst svo á sinnið á ritstjóra Morgunblaðsins – sem er í óða önn að fjarstýra borgarpólitíkinni – að tala má um hreint hatur í garð Jóns Gnarr, eða Jóns G. Kristinssonar, eins og hann heitir á þeim bæ.

Þetta endurómar líka í viðtalinu við Halldór sem segir að ekki hafi verið hægt að gagnrýna Jón, vegna þess að þá hafi hann alltaf farið að væla. Heldur er það nú dauflegur málflutningur. Ætli ástæðan sé ekki frekar sú að borgarmálin fylgja ekki flokkspólitískum línum nema að litlu leyti, það er í raun afar erfitt að búa til flokkspólitískan ágreining um ýmis mál í borginni án þess að virka eins og rifrildisseggur.

Þetta er ekki bara svona á Íslandi, heldur í borgum víða í heiminum. Borgir verða sífellt mikilvægari, þær lúta sínum eigin lögmálum sem oft eru utan við það sem tíðkast í pólitík á landsvísu.
Stórkostlegt skáldverk

Ég er ekki vanur að hafa þolinmæði til að horfa á langar sjónvarpsseríur. Ég veit samt að það er mikil sköpun í gangi í sjónvarpi – og margt þar frábærlega gert. Hæfileikafólk sem áður hefði skrifað fyrir kvikmyndir eða leikhús, nú eða skáldsögur, er að skrifa fyrir sjónvarp.

Ég var búinn að heyra marga tala um að þættirnir Breaking Bad væru mjög góðir. Einn vinur minn líkti þeim við Glæp og refsingu eftir Dostojevskí.

Um síðustu helgi fór ég að horfa á þessa þætti – og ég ætla að taka stórt upp í mig:

Þeir eru stórkostlegt skáldverk. Ég er ekki viss um að það sé nokkurs staðar verið að skrifa bókmenntir sem eru betri en þetta.

Höfundar Breaking Bad eru allsendis óhræddir við að fást við flókin siðferðisefni. Það er ekki verið að hlífa neinum – stundum er maður hissa hvað þeir vaða beint í hlutina. Getur vissulega verið óþægilegt að horfa. En alvöru skáldverk eru yfirleitt ekki þægileg.

Það má flokka þættina undir þá grein bókmennta sem nefnist natúralismi, þarna er lýst hversdagslegum veruleika fólks en um leið er dregin upp stór mynd af samfélaginu. Þarna koma inn stór þjóðfélagsmál eins og stéttamunur, stríðið gegn fíkniefnum og hið skelfilega heilbrigðiskerfi í Bandaríkjunum.

Það er oft talað um Breaking Bad sem bestu sjónvarpsþætti fyrr og síðar. En, eins og ég segi, þeir eru í raun meira en það – þeir sýna beinlinis fram á að sjónvarp getur verið miðill sem rúmar skáldskap í hæsta gæðaflokki.
Olíuævintýri og olíuhneyksli

Í Noregi varð olíuævintýri, í Bretlandi olíuhneyksli.

Þetta skrifar Aditya Chakrabortty í grein í Guardian. Hann ber saman olíuvinnslu Norðmanna og Breta og kemst að þeirri niðurstöðu að Norðmenn hafi farið skynsamlega leið, stofnað sinn olíusjóð og fjárfest, íbúum Noregs til heilla. Ákveðið hafi verið að nota olíuauðinn til að búa til betra samfélag.

Í Bretlandi hafi olíupeningunum hins vegar verið veitt til hinna ríku, ekki síst í formi skattalækkana. Þar detti heldur engum í hug að tala um olíuævintýri. Um tíma var olían í Norðursjónum 3 prósent af þjóðartekjum í Bretlandi. Ríka fólkið stakk þessu í vasann, segir Chakrabortty sem vitnar í grein eftir aðalhagfræðing PricewaterhouseCoopers, John Hawksworth að nafni.

Í greininni veltir Hawksworth því fyrir sér hvernig Bretum hefði farnast með olíuauðinn hefði hann verið settur í fjárfestingar, eins og Norðmenn hafa gert. Sú leið var ekki farin, eins og ráða má af titli greinar Hawksworths sem nefnist Dude, wheres my oil money?
Skrítnar hugmyndir um menntun

Atli Harðarson, skólameistari í Fjölbrautarskóla Vesturlands, skrifar grein þar sem hann fjallar um hugmyndir sem hann segir að séu á kreiki í menntamálaráðuneytinu.

Hann segir að í blaði frá ráðuneytinu komi fram tillögur um að umsagnir nemenda sem ljúka framhaldsskóla verði eitthvað á þessa leið:

a. Er verklega sjálfbjarga í daglegu lífi.

b. Hefur skýra sjálfsmynd.

c. Tekur ábyrga afstöðu til eigin velferðar.

d. Ber virðingu fyrir náttúru og umhverfi í alþjóðlegu samhengi.

e. Getur verið virkur og ábyrgur borgari.

Atli er mjög gagnrýninn á þetta – að umsögn eigi að lýsa „sjálfsmynd, lífsskoðunum og siðferðilegum mannkostum“.

En þetta kemur ekki alveg á óvart. Það eru ýmsar skrítnar hugmyndir á kreiki í menntamálum, eins og birtist glögglega í hinum mikla orðavaðli sem er að finna í námsskrá grunnskólans.
Þekkið þið mennina?

Hér eru myndir af nokkrum afar frægum mönnum þegar þeir voru ungir. Maður á ekki í erfiðleikum með að þekkja þá – eða hvað?

Svörin má finna á þessari vefslóð – og þar eru fleiri myndir af þessu tagi.
Ríkisstjórnin getur skaðað sjálfa sig

Ég skrifaði pistil um daginn þar sem ég sagði að ríkisstjórnin þyrfti ekki að hafa áhyggjur af framtíðinni, stjórnarandstaðan væri veik, meirihluti stjórnarinnar öruggur, engir þingmenn að hlaupa út undan sér og engin stór ágreiningsmál milli stjórnarflokkanna framundan.

En það er þó eitt mál sem getur skaðað ríkisstjórnina – eða réttar sagt hún getur skaðað sjálfa sig.

Úthlutun makrílkvóta.

Fari stjórnin út í að afhenda útgerðarmönnum makrílinn fyrir lítið sem ekkert gjald á það eftir að vekja mikla óánægju. Þarna eru um geysileg verðmæti að tefla.

Stjórnin virðist vera hikandi – en tilhneigingin virðist vera í þá átt að gefa kvótann eins og lesa má í pistli eftir Kristin H. Gunnarsson. Það má vera að hægt sé að færa einhver rök fyrir því, en það á eftir að mælast afar illa fyrir hjá þorra kjósenda.
Stjórnmálamenn og svartir listar – hefnigjörn Hillary

Í nýrri bók kemur fram að Clinton-hjónin, Bill og Hillary, halda lista – svartan lista.

Þetta mun vera excel-skjal þar sem er tilgreint hverja hjónin telja að sé óvinir sínir, hverjir eiga að hafa svikið þau, hverjir eru ekki í náðinni.

Virkar ekkert sérlega traustvekjandi hjá konu sem ætlar líklega að bjóða sig fram til forseta Bandaríkjanna.

Þarna má finna ýmis nöfn, meðal annars John Kerry, núverandi utanríkisráðherra, og öldungadeildarþingmannnn Claire McCaskill.

Þetta þykir sýna að Hillary er langrækin. Það er varla góður eiginleiki fyrir þjóðarleiðtoga, en hefur þó fylgt ýmsum stjórnmálamönnum.

Sumir eru frægir fyrir að gleyma aldrei – á ensku er sagt revenge is a dish best served cold.

Það eru til pólitíkusar sem nota tækifærið þegar þeir komast til valda fyrst og fremst til að jafna metin við óvini sína, meinta eða raunverulega.

Forvitnilegt væri að vita hvort fleiri stjórnmálamenn styðja sig við slíka lista – eða hvort kannski er bara nóg að hafa þá í kollinum?
Fyrri heimstyrjöldin – í pólitískum tilgangi

Fyrri heimstyrjöldin var afleiðing heimsku, hroka, græðgi og þjóðrembu.

En það er svo merkilegt að enn virðist vera hægt að deila um þessa styrjöld 100 árum eftir að hún braust út.

Milljónir ungra karlmanna dóu algjörlega að þarflausu á vígvöllum og í skotgröfum. Þeim var att þangað af stjórnmálamönnum og hershöfðingjum – núorðið er erfitt að líta á þá sem annað en stríðsglæpamenn. Þetta var á tíma þegar nýlendustefnan var í hámarki – útþensla og heimsyfirráð voru á dagskránni.

En fyrri heimstyrjöldin er samt enn partur af þjóðrembu í sumum ríkjanna sem tóku þátt. Ekki í Þýskalandi – þar skilja menn hörmungarnar sem stríðið leiddi yfir Evrópu, sumir segja að þeim hafi í raun ekki lokið fyrr en 1989. Þetta er kallað stutta 20. öldin, frá 1914 til loka kalda stríðsins. Í kjölfar fyrri heimstyrjaldarinnar komu Versalasamningarnir, Weimarlýðveldið, Hitler og Þriðja ríkið, Auschwitz, Járntjaldið.

Í Bretlandi er þráttað um stríðið. Þar fer fremstur í flokki menntamálaráðherrann Michael Gove sem finnst lítið gert úr stríðinu og nefnir leikrit eins og Oh What a Lovely War og sjónvarpsþættina Blackadder. Honum finnst að þarna, og í verkum fræðimanna um stríðið, gæti óþjóðlegra viðhorfa.

Þannig er stríð fyrir hundrað árum orðið partur af pólitískum deiluefnum samtíðarinnar. Gove er sakaður um að nota það í pólitískum tilgangi. Margir hafa orðið til að svara honum, meira að segja Tony Robinson, sem lék Baldrick, aðstoðarmann Blackadders í sjónvarpsþáttunum, stígur fram og gagnrýnir ábyrgðarlaust tal sem eigi ekki að koma úr munni ráðherra menntamála.
Sigurveig: Ψάρι με λεμόνι

Það er heldur lítil birta þessa dagana. Til að vega upp á móti því setur Sigurveig inn suðrænt og sumarlegt blogg með sólvermdum grískum mat – sítrónum, ólívuolíu, tómötum og kirsuberjum.

Þarna má til dæmis fræðast um hvernig gera skal fava, það er sérlega ljúffengt mauk sem er gert úr baunum – sem vaxa helst á Santorini.

Og svo íslenskur þorskur, matreiddur að grískum hætti. Psari me lemoni, eins og hún kallar það. Einfaldlega með sítrónum og olíu. (Hér á heimilinu er ströng regla, ættuð úr Miðjarðarhafi – ostur skal helst aldrei koma nálægt fiski.)

Lesið nánar hér.
Viðtalið við Pál

Hér má sjá upptöku af Viðtalinu síðan í gærkvöldi. Þar ræddi ég við Pál Hjaltason, formann umhverfis- og skipulagsráðs Reykjavíkur, um nýtt aðalskipulag borgarinnar.

Þarna er komið inn á ýmis mál, þéttingu byggðarinnar, umferð, aukinn ferðamannastraum, byggingar meðfram svokölluðum þróunarásum, þjónustu í hverfum, svo nokkuð sé nefnt.

Viðtalið má sjá á vef RÚV.
Ríkisstjórnin með allt í hendi sér – sveitarstjórnakosningar í vor

Ríkisstjórnin hefur stóran og nokkuð samhentan meirihluta á þing. Fáir þingmenn munu áræða að víkjast undan valdi meirihlutans, ólíkt sem var á tíma síðustu stjórnar.

Ríkisstjórnin getur því farið sínu fram nokkuð átakalaust. Hún getur sleppt því að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB og hún getur leyft sér að breyta friðlandsmörkum við Þjórsárver.

Það breytir litlu þótt utanríkisráðherra hafi orðið uppvís að því að hafa dálítið furðulegar hugmyndir um alþjóðastjórnmál í Kastljósi.

Þing kemur aftur saman á morgun. Það verður heldur tilþrifalítið – fyrri stjórnarflokkar, VG og Samfylking, eru ennþá gjörsamlega lemstraðir eftir kosningarnar í vor. Í báðum flokkum krauma undir heift og sárindi sem ná stundum á yfirborðið, það má greina á bókum Össurar Skarphéðinssonar og Steingríms J. Sigfússonar og viðbrögðum við þeim.

Það er helst að Píratar séu að sprikla í stjórnarandstöðunni. Það eru eiginlega þeir sem draga vagninn.

Í lok maí eru svo sveitarstjórnarkosningar. Eins og greint hefur verið frá á þingið að fara í frí í tæka tíð, svo þingmenn geti beitt sér í kosningabaráttunni. Samt er það svo að sveitarstjórnamál verða sífellt „ópólitískari“. Hefðbundin stjórnmálabarátta á varla við á þeim vettvangi lengur. Það er hægt að gera ágreining um bílastæði og einstaka skipulagsmál, en annars ríkir nánast algjör sátt um hverju sveitarfélög eiga að sinna.

Ólíklegt er að sveitarstjórnakosningarnar veki mikinn áhuga, enda hefur þátttaka í slíkum kosningum minnkað jafnt og þétt eins og sjá má á þessu línuriti frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga. 2010 var hún 73,5 prósent
RÚV og aðrar skammstafanir

Það er náttúrlega mjög óþægilegt að British Broadcasting Corporation skuli vera kallað BBC, Norsk Riks-Kringkastning skuli í daglegu tali heita NRK og Cable News Network skuli kallast CNN.

Jú, svo eru líka sjónvarps- og útvarpsstöðvar eins og DR, YLE, SVT, TF1, ARD, og ZDF, CBS og NBC.

Hvers eiga þær að gjalda að heita þessum skammstöfunum?

Víkjum að Ríkisútvarpinu á Íslandi. Það hefur gengið undir ýmsum nöfnum. Einu sinni var talað um Útvarpið – það var stofnunin í heild sinni – Hjóðvarpið og Sjónvarpið.

Nafnið Hljóðvarp datt útbyrðis, en lengi voru menn að þráast við að tala um Sjónvarpið með stórum staf. Það var mjög erfitt að nota í rituðu máli, hvenær voru menn að tala um sjónvarp og hvenær um Sjónvarpið?

Svo var farið út í að kanna þetta fyrir nokkrum árum. Þá kom í ljós að í máli almennings var þetta farið að heita RÚV. Það var gerð skoðanakönnun sem sýndi að þetta var orðinn hlutur. Fólk notaði skammstöfunina RÚV.

Ég kem daglega í vinnu í Efstaleiti 1 og bið menn að láta nýja fallega ljósaskiltið þar sem stendur RÚV í friði. Það lýsir vel í myrkrinu.