arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Mjög mikið drukkið í Rússlandi – en frekar lítið á Íslandi

Hér má sjá kort frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni sem sýnir áfengisneyslu í heiminum, mælda í lítrum á hvern einstakling sem er orðinn meira en fimmtán ára. Þetta birtist á vef Business Insider.

Eins og sjá má skera Rússar og Úkraínumenn sig úr, þeir drekka langmest. Drykkjan á Íslandi er ekki sérlega mikil, hún er undir því sem tíðkast víðast hvar í Evrópu.

Á öðru korti má sjá drykkjusiði, þar eru þjóðir flokkaðar eftir því hversu hættulegar drykkjuvenjur þeirra eru. Þar eru Rússland og Úkraína líka í sérflokki.

Drykkja Rússa er einn helsti áhrifavaldur þess að karlmenn í Rússlandi deyja ungir. 25 prósent rússneskra karlmanna deyja áður en þeir ná 55 ára aldri og eru aðalorsakirnar lifrarsjúkdómar vegna drykkju, áfengiseitrun, ofbeldi eða slys af sem tengjast áfengisneyslu. Þetta kom fram í stórri r annsókn sem var birt í The Lancet fyrr á þessu ári.

Hugsanlega gæti maður orðið margs vísari ef maður læsi þessa bók, Vodka Politics, hún fjallar um drykkju og stjórnmál í Sovétríkjunum og Rússlandi. Hún hefur fengið ljómandi góðar umsagnir.
Kirsuberjatrén blómgast

Um kirsuberjatré sem eru farin að blómgast hér á Íslandi á vorin yrkja þeir kvæði í Japan. Trén eru þar tákn um vorið.

Því koma kirsuberjatré oft fyrir ljóðforminu sem nefnist haiku. Og reyndar hefur kirsuberjablóminn verið tákn um fleira, eins og til dæmis unga hermenn sem var fórnað í heimstyrjöldinni síðari.

Haiku eða hæka er þrjár ljóðlínur, í fyrstu línu eru fimm atkvæði, í annarri línunni sjö og í þriðju og síðustu línunni fimm atkvæði.

Efnið er yfirleitt einfalt, en tengist náttúrunni og árstíðinni þegar hækan er ort. Ekki er verra ef maður nær að segja hvenær, hvar og nokkurn veginn hvað er að gerast.

Formið er semsagt harla strangt ef maður fylgir því í hörgul. Þetta er skyndimynd, snöggrissuð eins og segir hér í grein um Óskar Árna Óskarson sem hefur fengist við hækur.

Í kvöld varð til þessi heldur lélega hæka:

Kirsuberjablóm

sem springa út í kvöldsól

í garði Martins

Tilefnið er kirsuberjatréð sem stendur í blóma hjá húsi vinar míns sem heitir Martin og staðfestir rækilega við mann þetta yndislega vor sem við erum að upplifa í þessum landshluta. Hér er mynd af því tekin á síma í kvöld – í svipuðum gæðum og hækan.

Kannski geta lesendur síðunnar ort betri hækur – ja, eða bara ferskeytlur – því hér er grein eftir Hallgrím Helgason frá því 1997 þar sem hækur fá að finna til tevatnsins – og eru taldar til marks um lognmollu í ljóðlist.
Verkföll breiðast út

Í dag eru sjúkraliðar í verkfalli, á fimmtudaginn verða það grunnskólakennarar og svo fara flugmenn hjá Icelandair aftur í verkfall á föstudegi.

Það er ekki hægt að segja að ríki friður á vinnumarkaði.

Maður hefði reyndar haldið að reynt yrði að semja við grunnskólakennara fyrir sveitarstjórnakosningarnar 29. maí – þeir hafa boðað verkföll í þrjá staka daga þangað til. En líklega er það borin von.

Menntamálin eru því miður ekkert að komast að í þessum kosningum. Kannski eru þau of flókin eða kannski er áhuginn ekki nógu mikill.

Flugmenn hafa fengið yfir sig miklar gusur síðustu dagana. Það virðist vera útbreidd skoðun að þeir megi ekki fara í verkfall. Ríkisstjórnin hikar samt að segja lögbann á aðgerðir þeirra.

Meginreglan á auðvitað að vera sú að þeir sem selja vinnu sína – og lifa á því – hafi réttinn til að fara í verkfall.

Hví ætti annað að gilda um flugmenn? Eiga þeir sem hafa þokkalega há laun ekki að fá að fara í verkfall – bara þeir launalægstu? Það er ekkert sérlega lógískt.

Og hvað varðar stöðu flugmanna, að þeir geti stöðvað samgöngur, þá eru ýmsir aðrir hópar í þeirri stöðu. Flugfreyjur hjá Icelandair hafa reyndar líka boðað verkföll – án þeirra verður heldur ekki flogið. Það verður 27. maí og svo aftur tvívegis í júní.
Pólsku mjaltakonurnar hlutu ekki náð fyrir augum dómnefnda

Misræmið milli dómnefnda og þess sem almenningur valdi í Evróvisjón er dálítið skemmtilegt.

Þannig sigruðu pólsku mjólkurbústýrurnar í kosningunni meðal almennra áhorfenda í Bretlandi, en þær voru í öðru sæti á Íslandi.

Hjá íslenskum áhorfendum, í símakosningunni, voru Hollendingar efstir en Austurríki var í þriðja sæti.

Ein skýring gæti náttúrlega verið sú hversu margir Pólverjar búa á Íslandi og í Bretlandi – en svo gæti líka hugsast að margir séu spenntari fyrir þrýstnum barmi en skeggjaðri konu.

En íslenska dómnefndin setti Pólland í 23. sæti, en breska dómnefndin setti lagið í neðsta sæti.

Hér er áhugavert blogg. Þarna skrifar Alan Renwick, stjórnmálafræðingur við háskólann í Reading, um viðhorfin sem birtast í atvkvæðagreiðslunni í gærkvöldi, hann flokkar þær í þrennt, atkvæðagreiðsluna heilt yfir, símakosninguna og álit dómnefnda. Hann er að kanna hvort þarna sé hægt að greina mismunandi viðhorf til kynferðismála með því skoða hverjir greiða atkvæði með Conchitu Wurst – og kemst að þeirri niðurstöðu að svo sé, en að mismunurinn birtist fremur í áliti elítufólksins sem situr dómnefndunum en í símakosningunni.

Þannig fær Conchita mjög fá atkvæði meðal dómnefndanna í Rússlandi og fyrrum lýðveldum Sovétríkjanna.

En svona lítur kort Renwicks út ef einungis er byggt á áliti dómnefndanna.

En svona lítur kortið út ef símakosningin meðal almennra áhorfenda er skoðuð.
Umræða um gjaldeyrishöftin snýst raunverulega um flugvöllinn

Sveinbjörg Birna Sveinbjörnsdóttir skipar efsta sæti á lista Framsóknarflokksins fyrir borgarstjórnarkosningarnar í Reykjavík.

Hún setur fram einhverja djörfustu stjórnmálaskýringum sem maður hefur séð í seinni tíð –nefnilega þá að umræða um gjaldeyrishöftin snúist raunverulega um flugvöllinn í Vatnsmýri.

Orðrétt, úr Reykjavík – Vikublaði.

Þessi umræða um gjaldeyrishöftin snýst raunverulega um flugvöllinn. Þetta er ákveðin þrautalending fyrir krónueigendur. Það er þess vegna sem er svo mikill þrýstingur á að flugvöllurinn fari.
Evrovisjón og kosningarnar til Evrópuþingsins – fordómaleysið og fordómarnir

Karl í kvenmannsgervi vann Evróvisjón, en þó með skegg límt á sig. Hann lítur út eins og listamaðurinn sem eitt sinn kallaði sig Prince – en lagið er ekki neitt neitt, algjörlega óeftirminnilegt og röddin ekkert til að hrópa húrra fyrir.

Kannski er þetta yfirlýsing um fordómaleysi? Gaman væri að vita hvernig Asíubúar sem eru að sjá keppnina í fyrsta sinn upplifa þetta? Kona með skegg, eins og það var kallað í sirkusum í gamla daga, sem syngur til sigurs.

Það væri gaman að vita nánar demógrafíuna hjá því fólki sem kýs í Evróvisjón. Aldur, kyn, þjóðfélagsstöðu, jafnvel kynhneigð.

Menn hneyksluðust miklu fremur yfir konunni með brjóstin sem var að strokka í pólska laginu. Það sló allavega ekkert í gegn.

Enn einu sinni kemur í ljós að Evrovision snýst minnst um tónlist, en meira um sjówið sjálft.

Eða hver man hvaða lag vann í fyrra? Hvað er langt síðan Evróvisjón gat af sér tónlistarfólk sem hefur getað haldið frægð og vinsældum eftir keppnina?

Hollenska lagið var svolítið öðruvísi – minnti meira en lítið á Fleetwood Mac en karlsöngvarinn var klæddur eins og Bob Dylan á John Wesley Harding tímanum.

Það var ágætt að sjá Ungverja tefla fram þeldökkum manni og Dani með söngvara sem er upprunninn í Marokkó. Bæði þessi lönd hafa átt í erfiðleikum með hægri öfga.

Enga fordóma, sungu íslensku Pollapönkararnir og gerðu það vel – enski textinn eftir sjálfan John Grant. No prejudice.

Því miður er líklegt að Evrópa taki ekki mikið mark á því og stemmingin verði önnur í kosningunum til Evrópuþingsins sem fara fram 22.-25. maí. Þar virðast öfl sem gera gælur við fordóma og kynþáttahatur ætla að vinna sigra í mörgum löndum.

Er það kannski þannig að þar fara hinir fordómafullu á kjörstað en hinir fordómalausu nota ekki atkvæði sín – ólíkt því sem er í Evróvisjón.

Conchita Wurst var í aðalhlutverki í kvöld, en seinna í mánuðinum verða þessi tvö hér að neðan í aðalhutverkinu – Geert Wilders og Marine Le Pen.
Á Laugaveginum

Almennt eru hlutir að þróast til betri vegar í Miðbænum í Reykjavík. Svæði hans er líka að stækka. Miðbæjarstarfsemin er að þokast út með höfninni, nú blasa við tækifæri á Hverfisgötu og í kringum Hlemmtorg. Þetta er ekki sérstaklega vegna aðgerða stjórnvalda – heldur er ástæðan frekar sú að þróunin eftir hrun hefur verið Miðbænum í hag. Það tókst að afstýra því að gömul hús yrðu rifin – nú dettur líklega engum í hug að gera það – og hús byggð í staðinn úr hlutföllum við hina smágerðu byggð svæðisins.

Sumpart eru það erlendir ferðamenn sem hafa leitt okkur þetta fyrir sjónir.

En slys geta samt ennþá gerst. Við Laugaveg 66 stendur verslunarhús. Þar var Karnabær eitt sinn til húsa og síðar skemmtileg tískuverslun sem nefndist GK. Þetta hús var byggt í módernískum stíl áranna í kringum 1960 – ég veit ekki nákvæmlega hvenær. Á sinn hátt var það orðið partur af götumyndinni á Laugavegi,

Svo töldu menn að húsið væri hætt að þjóna tilgangi sínum sem verslunarhúsnæði. Farið var út í framvæmdir við að breyta því í hótel. Þá lítur það svona út. Það er búið að klæða húsið með áli. Í þessari mynd getur Laugavegur 66 gert tilkall til að vera ljótasta hús á Laugaveginum. Það er algjörlega úr kú við götumyndina.

En það er ýmislegt fleira á seyði á Laugavegi. Í borgarstjóratíð Ólafs F. Magnússonar var ákveðið að kaupa húsin að Laugavegi 4 og 6 og gera þau upp í gömlum stíl. Það var rándýrt, en tókst þokkalega, þótt húsin henti ekki sérlega vel undir verslun.

Nú á að fara að selja þessi hús. Og þá lítur verðmiðinn svona út.

Húsin voru keypt á 580 milljónir króna. Það var náttúrlega ótrúlegt yfirverð. Framkvæmdir við þau kostuðu 130 milljónir. Bókfært verð er 728 milljónir.

Hvaða starfsemi væri hægt að hafa við Laugaveg sem gæti staðið undir slíkri fjárfestingu?

Í rauninni er fíkniefnasala og fjáhættuspil það eina sem manni dettur í hug.

En varla dettur neinum í hug að hægt sé að selja húsin á slíku verði.

Þessi hús vekja upp spurningar um gildi þess að færa hús við Laugaveg, sem hafa lengi verið notuð undir verslun, alveg í upprunalegt horf. Flestum húsum á svæðinu hefur verið breytt í gegnum tíðina til að gera þau að betra verslunarhúsnæði. Það er máski ástæðulaust að leita einhvers upprunaleika sem er handan þess.
Hvernig eru þeir þá heima hjá sér?

Columbia háskóli í New York í Bandaríkjunum er einn sá allra besti í heimnum, í nýlegri könnun er hann í fjórtánda sæti yfir háskóla veraldarinnar. Enginn háskóli í heimi hefur getið af sér jafn marga Nóbelsverðlaunahafa, en árlega sér skólinn um að veita hin virtu Pulitzer verðlaun – þau eru veitt fyrir afrek í blaðamennsku, bókmenntum og tónlist.

Meðal frægðarfólks sem hefur stundað nám við háskólann eru forsetarnir Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt og Barak Obama, fjárfestirinn Warren Buffett, hæstaréttardómarinn Ruth Bader Ginsburg, utanríkisráðherrann Madeleine Albright, hagfræðingurinn Milton Friedman og rithöfundurinn J.D. Salinger.

„Áhrifamaður í íslensku atvinnulífi“, eins og það er orðað í Kjarnanum, reyndi að hafa áhrif á störf Jóns Steinssonar hagfræðings við þennan fræga háskóla. Viðkomandi, sem Jón vill ekki segja hver var, sendi deildarforseta í Columbia bréf þar sem hann kvartaði undan skrifum Jóns í íslenska fjölmiðla.

Líklega hefur þeim fundist þetta kynlegt í menntastofnun þar sem er hefð fyrir akademísku frelsi, en Jón lýsir viðbrögðunum þannig.

„Ef þessir menn reyna að hafa áhrif á yfirmann hagfræðideildar í Columbia, sem þeir hafa augljóslega engin tök á, þá getur maður bara ímyndað sér hvernig það er þegar einhver í háskólum á Íslandi skrifar svona.“

Það er lóðið. Hvernig láta menn sem reyna þagga niður í starfsmönnum frægustu háskóla í heimi þegar þeir eru á heimavelli – í litla landinu sínu?

Jón Steinsson er pistlahöfundur hér á Eyjunni. Hann er dósent í hagfræði við Columbia háskóla. Jón segir í Kjarnanum að þátttaka hans í opinberri umræðu sé óaðskiljanlegur hluti af starfi hans sem háskólakennara.
Sjálfstæðsflokkur, Seðlabanki og Moggi í rúst

Út er að koma bókin Skuggi sólkonungs eftir Ólaf Arnarson.

Undirtitillinn er Er Davíð Oddsson dýrasti maður lýðveldisins?

Lokaorð bókarinnar eru nokkuð kraftmikil – og verður sjálfsagt mikið um þetta deilt:

Þetta er arfleifð Davíðs Oddssonar. Hvert sem litið er yfir hans feril blasa við rústir einar. Sjálfstæðisflokkurinn í Reykjavík er í rúst. Sjálfstæðisflokkurinn á landsvísu er í rúst. Seðlabankinn er í rúst. Ísland er í rúst. Meira að segja Morgunblaðið er í rúst og hefðu þó margir veðjað á að Morgunblaðið stæði af sér kjarnorkuvetur.

Sólin hnígur til viðar í landi sólkonungs.
Dagur styrkir sig enn – hvar er botn BF?

Skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar fyrir Morgunblaðið sem birtist í morgun sýnir enn styrk Dags B. Eggertssonar. Samfylkingin með hann í fyrsta sæti hækkar enn, er stærsti flokkurinn í borginni, með 30,3 prósenta fylgi.

Þetta er merkilegt í ljósi þess að víðast annars staðar á landinu er Samfylkingin í vandæðum, þar hefur fylgið snarminnkað – og er nokkuð í samræmi við gengi flokksins á landsvísu.

Björt framtíð fellur stöðugt milli skoðanakannana. Þar er úr vöndu að ráða, því ómögulegt er að vita hvar botn Bjartrar framtíðar er í borginni. Það líka spurning á hvaða forsendum flokkurinn á að hefja gagnsókn. Jón Gnarr er á förum – boðskapurinn hefur mestanpart gengið út á að allt sé voða gott og skemmtilegt.

Björt framtíð þarf að grípa til einhverra ráða til að fylgið fari ekki enn neðar – en líkega er best fyrir Dag og Samfylkinguna að gera sem minnst.

Aftur á móti er Björt framtíð að gera ágætt mót víða um land þar sem hún er alveg nýtt framboðsafl eins og til dæmis á Akureyri og Akranesi.

Sjálfstæðisflokkurinn er 6 prósentustigum undir kjörfylginu frá því fyrir fjórum árum, en Framsókn skríður aðeins upp á við. Það er þó ekki mikið miðað við hvað flokkurinn hefur verið mikið í fréttum.

Maður var farinn að sjá óróleika innan raða Sjálfstæðisflokksins vegna Framsóknar – að hún myndi græða á því að vera herskárri en Sjálfstæðisflokkurinn í flugvallarmálinu og taka frá honum fylgi. En líkega þurfa Sjálfstæðismenn ekki að óttast vegna þessa.

Píratarnir virðast vera alveg öruggir með sinn mann, en merkilegt er að sjá afar slaka útkomu VG. Flokkurinn er ekki með nema 5,9 prósent og fer að nálgast það að missa borgarfulltrúann sinn. Þetta gerist þrátt fyrir að VG hafi sett vinsælt mál eins og gjaldfrjálsan leikskóla á oddinn.
Ákall eftir málefnalegri umræðu

Ég hef reynt að forðast að taka mikinn þátt í umræðu um Reykjavíkurflugvöll hin síðari ár, þrátt fyrir áhuga á skipulagsmálum. Maður getur eiginlega ekki gert sjálfum sér það að fara út á þann vettvang. Umræðan er einhvern veginn svo yfirgengilega vond.

Hér er dæmi um það. Frambjóðandi úti á landi er útmálaður sem svikari vegna þess að hann er ekki með hnefann á lofti vegna flugvallarins.

Það virðist allt vera heimilt í þessari umræðu. Það er talað eins og eigi að fara að drepa börn. Flugbraut sem löngu er samið um að eigi að fara dúkkar allt í einu upp sem bráðnauðsynleg „neyðarbraut“ þegar öll önnur rök þrýtur.

Nú vill svo til að er að störfum nefnd undir forystu þeirrar miklu sómakonu Rögnu Árnadóttur sem á að skoða kosti vegna innanlandsflugsins. Þetta var gert með samkomulagi ríkis, borgar og Icelandair.

Það er ýmislegt sem kemur til greina í þessu sambandi. Einn kostur er til dæmis nefndur í afar málefnalegri grein í Fréttablaðinu í dag. Höfundur hennar er Bjarni Gunnarsson verkfræðingur.

Þar er lagt til að flugvöllurinn verði að hluta til færður á uppfyllingar, brautirnar myndu semsagt styttast verulega nær bænum en lengjast út í Skerjafjörð.

Þetta hlýtur að vera vel framkvæmanlegt, þar má nefna að stór hluti hafnarsvæðisins í Reykjavík er á uppfyllingum og nær allur Grandinn.

Ég er ekki að segja að þetta sé lausnin, en þetta er vissulega einn möguleikinn. Menn eiga að stefna að því að finna sátt í þessu deilumáli, ekki vera sífellt að ýfa upp deilur.

Hugmynd Bjarna Gunnarssonar um Reykjavíkurflugvöll sem yrði færður utar í borgarlandinu.
Fall meirihlutans í Reykjanesbæ – ekki sérlega skýrar línur

Það kemur kannski ekki sérlega á óvart að meirihluti Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ skuli vera fallinn sæmkvæmt könnun sem birtist í Morgunblaðinu, ekki eftir allt sem á undan er gengið. En fylgið er samt ennþá mikið, 37 prósent, það er vel yfir landsmeðaltali.

Sparisjóðaskýrslan var hroðaleg fyrir Sparisjóð Keflavíkur, bærinn er afar skuldugur og nú er orðið ljóst að það er ekki hægt að kenna vinstri stjórn um að álverið í Helguvík er ekki að skila sér. Fyrir því eru flóknari ástæður.

Ekki verður samt betur séð af skoðanakönnuninni en að Sjálfstæðisflokkurinn verði áfram við völd í bæjarfélaginu. Fylgi hinna flokkanna er mjög tvístrað. Samfylkingin er með 16 prósent, Píaratar með 14 prósent, önnur framboðsöfl með í kringum tíu prósent. Það er því ljóst að atkvæðin nýtast afar illa og margir flokkar þurfa að koma sér saman ef halda á Sjálfstæðisflokkum fyrir utan bæjarstjórnina.

Á Akranesi er Sjálfstæðisflokkurinn hins vegar í sókn. Það helgast ekki síst af því að í efsta sætinu er vinsæll maður og vel liðinn, Ólafur Adolfsson, apótekari og fyrrverandi knattspyrnumaður. Þar er gríðarleg fylgissveifla til Sjálfstæðisflokksins sem fengi 43 prósent samkvæmt nýrri könnun.

Þannig er ekki einhlítt hvernig fylgislínur eru fyrir kosningarnar sem verða eftir þrjár vikur. Samfylkingin virðist standa heldur veikt víðast hvar, en í Fjarðarbyggð er Fjarðarlistinn (Samfylking og VG) þó með 40 prósent, bætir við sig 10 prósentustigum.

En á Akureyri er allt á tvist og bast eftir hrun Lista fólksins. Þar eru Sjálfstæðisflokkur, Björt framtíð og Bæjarlistinn svokallaður með í kringum 20 prósent, Vinstri græn með 16 prósent, Framsókn með 12 prósent og Samfylking með 9 prósent. Það er áberandi rýrt og merkilegt að BF skuli vera miklu stærri en Samfylking og Framsóknarflokkur. Á Akureyri þarf að minnsta kosti þrjá flokka til að mynda meirihluta.
Sokkar og sandalar

Það eru nokkrir hlutir í tísku sem maður hefur lært að megi alls ekki.

Að vera í hvítum sokkum við dökk jakkaföt.

Samt voru keppendur í Evróvisjón þannig klæddir í gærkvöldi – voru það ekki Danirnir?

Og maður er ekki í sokkum utanyfir buxur.

En nú er það orðin tíska hjá ungum karlmönnum – að vera í lágum skóm með sokkana utanyfir buxnaskálmarnar.

Það versta hefur þó verið talið að vera í sokkum innan undir sandölum.

Á og vei! Það hefur alls ekki mátt.

En nú er það líka að verða tíska – við munum fá að sjá það í sumar ef marka má þessa frétt í Daily Telegraph.
Ríkisstjórn sem er ekki að koma miklu í verk

Síðar í mánuðinum verður liðið ár frá því að ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar tók við völdum. Þá verður vika í sveitarstjórnakosningar.

Alþingi er nú á síðustu dögum fyrir kosningar og fer tíminn að verða heldur naumur. Fréttir bárust af því dag að ríkisskattstjóri telji að ekki verði hægt að halda áætlun í skuldaleiðréttingum vegna þess að málið sé ekki nógu langt komið hjá Alþingi. Ríkisstjórnin hlýtur þó að leggja áherslu á að klára það þótt umdeilt sé – þetta hefur verið hennar stærsta mál hingað til.

Að öðru leyti verður að segjast eins og er að stjórnin hefur ekki komið miklu í verk. Það hafa verið gerðar skýrslur um verðtryggingu og húsnæðislán – en aðgerðir höfum við ekki ennþá séð. En stjórnin er reyndar að ná þeim árangri að lækka veiðgjöld tvisvar.

Mikill tími stjórnarinnar fór í ESB mál í vetur, þau urðu henni mjög erfið á útmánuðum, en samt er ljóst að tillaga Gunnars Braga Sveinssonar um að slíta aðildarviðræðunum verður ekki samþykkt á þessu þingi.

Stjórnin hefur ekki viljað segja af eða á um hvort boðað verður til sumarþings þar sem verður látið sverfa til stáls í Evrópumálunum. Það er eins og stjórnarflokkarnir vilji stíga varlega til jarðar fyrir sveitarstjórnakosningar, en að einhverju leyti skýrist verkleysið af ágreiningi milli Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks um stór mál. Sá ágreiningur kraumar undir. Sambandið milli formanna stjórnarflokkanna er ekki sérlega náið.

Þorkell Sigurlaugssson, stjórnarformaður Framkvæmdasjóðs Íslands, gerir þetta að umtalsefni í nýju tölublaði tímaritsins Vísbendingar. Þorkell, sem nýtur mikillar virðingar í viðskipta-og atvinnulífinu, segir að ríkisstjórnin hafi ekki mótað efnahagsstefnu þrátt fyrir árs stjórnarsetu. Svo hljómar þetta í endursögn Vísis:

„Síðustu ár höfum við verið í skjóli gjaldeyrishafta, en ekki nýtt tímann til að safna gjaldeyri eða auka sparnað þjóðarinnar. Þetta skjól hefur virkað þægilegt, en á sama tíma frestað vandamálum.“

Þann litla hagvöxt sem verið hafi segir Þorkell knúinn áfram af ferðaþjónustu og einkaneyslu þar sem almenningur hafi gengið á lífeyrissparnað sinn og annan sparnað.

„Við núverandi aðstæður munu hvorki almenningur á Íslandi né erlendir aðilar skipta evrum eða dollurum í krónur. Krónan er einfaldlega of hátt skráð og ótrúverðugur gjaldmiðill og er haldið uppi af gjaldeyrishöftum.“

Þorkell segir ennfremur að staða þjóðarbúsins sé eins og fyrirtækis í slitameðferð. Allir bíði eftir aðgerðum og framtíðarstefnu. Margt bendi til þess að lífskjör batni ekki á næstu árum og erfitt sé að sjá að gjaldeyrishöftin verði afnumin.

„Stjórnvöld þurfa að nýta sumarið vel til góðra verka og byggja þannig upp trúverðugleika á framtíð þjóðar í greiðslustöðvun. Ef það gerist ekki verða aðrir að taka við keflinu.“
Tímabært hverfaskipulag

Ástæða er til að vekja athygli á bloggi Hilmars Þórs Björnssonar arkitekts hér á Eyjunni. Ég hef reyndar oft vitnað í hann áður, en þarna fer fram umræða um arkitektúr og skipulagsmál sem er á góðu og málefnalegu plani. Þetta eru uppbyggileg skrif – alls ekki laus við gagnrýni þegar þannig ber undir – þarna er rætt bæði um stórframkvæmdir og skipulagshugmyndir.

Í nýjum pistli gerir Hilmar að umræðuefni hverfaskipulag í Reykjavík sem byggir á aðalskipulagi borgarinnar sem var samþykkt í vetur. Umræða um þetta hverfaskipulag hefur því miður einkennst af pólitísku skæklatogi. Hilmar telur að hverfaskipulag sé löngu tímabært:

Umræðan um þetta merkilega hverfisskipulag átta borgarhluta í Reykjavik hefur vakið athygli mína. Mér virðist hún á villigötum. Þáttakendur í umræðunni virðast beina umræðunni að smáatriðum vinnunnar en sjá ekki stóra samhengið sem er í samræmi við samþykkt og staðfest aðalskipulag AR2010-2030 og almenn sátt er um.

Ég nefni dæmi af bílskúrum við Hjarðarhaga sem hafa mikið verið í umræðunni. Þessir bílskúrar eru auðvitað aukaatriði og skipta litlu í heildarmyndinni. Það ber frekar að líta á þá sem tækifæri eða umræðutillögu.

Höfundar hverfisskipulags Vesturbæjar lögðu fram hugmynd um aðra og meiri nýtingu á lóðum fjölbylishúsa við Hjarðarhaga. Þessi hugmynd gæti þróast í að verða heimild sem húsfélög fjölbýlishúsanna gætu nýtt sér í framtíðinni ef þeim sýndist svo. Þarna er ekki verið að taka neitt frá þeim sem þar eiga hagsmuni, heldur bent á hugmynd sem gæti fært þeim heimild og tækifæri ef hún fer í frekari vinnslu í sjálfri skipulagsvinnunni sem framundan er og yrði að skipulagi.

Þessi einstaki þáttur, sem í mínum huga er aukaatriði, hefur fangað athygli fjölmiðla meðan stór atriði eins og samgöngur, vistvæn byggð og myndun hverfiskjarna í hverfinu er órædd og nær ekki athygli fólks.

Það er í raun synd að þessi hverfisskipulagsvinna hafi ekki farið af stað fyrir áratugum. Ef hverfaskipulag hefði legið fyrir á níunda áratugnum þá er ólíklegt að matvöruverslun hefði verið flutt út úr íbúðahverfunum út á hafnar- og iðnaðarsvæði utan íbúðabyggðarinnar. Sú ákvörðun er reyndar með öllu óskiljanleg fólki sem lætur sig skipulagsmál varða. Enda stuðlar hún að aukinni bifreiðaumferð, meiri mengun, auknum ferðakostnað fyrir íbúa og m.fl.