arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Árið sem er að líða

Þetta er árið þegar skapvonskan reið ekki við einteyming í pólitíkinni, þegar sumum stjórnmálamönnum var fyrirmunað að eiga málefnalegar samræður eða tala eins og siðað fólk. Ár sandkassastjórnmálanna.

Þetta er árið þegar „góða fólkið“ varð að lykilhugtaki í íslenskri samfélagsumræðu. Enginn virðist samt vita almennilega hvað það þýðir.

Þetta er árið þegar vinstri flokkarnir glutruðu niður fylgi sínu og eru svo illa staddir að spurning er hvort þeir lifi yfirleitt að. Það er jafnvel farið að ræða um enn eina sameininguna. Ótryggustu stöðurnar um áramótin virðast vera framkvæmdastjórastaða hjá Manchester United og formennskan í Samfylkingunni.

Þetta er árið þegar var leyst úr bankaflækjunum, menn tala um að það hafi verið díll ársins, en enginn veit í raun hvernig þetta tókst yfirleitt, enda er áróður mun hærra skrifaður í stjórnmálum dagsins en upplýsingar. Öllu þarf að „pakka inn“.

Þetta er árið þegar túrisminn fór næstum úr böndunum á Íslandi – bíðum næsta árs til að sjá hvort það gerist endanlega?

Árið þegar ferðamenn pissuðu og kúkuðu þannig að horfði til vandræða, meira að segja í garða hjá fólki.

Þetta er árið þegar Píratar fóru með himinskautum í fylginu um leið og umræðan súrnaði á spjallinu hjá þeim og varð eins og á Útvarpi Sögu. Stóra spurningin í pólitíkinni næsta ár er hvort þeir geti haldið fylginu?

Þetta er árið þegar forsætisráðherrann var farinn að fara svo mikið í taugarnar á stórum hluta landsmanna að hann gat eiginlega ekki gert neitt rétt – að öllum líkindum verður 2016 síðasta heila ár hans í embætti.

Þetta er árið þegar við biðum enn einu sinni eftir því að Ólafur Ragnar Grímsson tilkynnti hvort hann ætlaði að „gefa kost á sér“ til endurkjörs.

Þetta er árið þegar hérumbil enginn leggur í að halda fram að Ísland ætti að ganga í Evrópusambandið.

Árið þegar menn veltu fyrir sér hvort stjórnvöldum þætti vænna um sérhagsmunahópa en heilbrigðiskerfið. Svarið liggur eiginlega í augum uppi.

Meira síðar.
Hvort er betra?

Umræðan um skrifstofubyggingu Alþingis sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson vill reisa eftir teikningum Guðjóns Samúelssonar er að verða svolítið áhugaverð. Sumir segja að forsætisráðherra megi alls ekki skipta sér með þessum hætti af skipulagi. Í forsætisráðuneytinu er reyndar starfandi síðan í fyrra sérstök skrifstofa menningararfs.

Andri Snær Magnason skrifar mjög harðorða grein og sakar Sigmund Davíð um að

…sniðganga okkar kynslóð listamanna og taka frá okkar kynslóð einstakt tækifæri til að skapa Guðjón Samúelssyni og dætur samtímans.

Þetta segir Andri Snær að sé „alveg forkastanlegt“.

En myndir tala sínu máli. Sigmundur Davíð og fleiri hafa vakið athygli á hörmulegum byggingaáformum í miðborg Reykjavíkur, áformum sem bera engu vott nema græðgisvæðingu og skammtímahugsun eins og oft vill vera á toppi byggingabólu líkri þeirri sem við erum að upplifa núna. Dagskipunin er að skítnýta byggingarréttinn, nýtingarhlutföll eru viðmiðið en fagurfræði og samræmi er gefið langt nef.

Hér eru tvær myndir, sú fyrri sýnir teikningu að fyrirhuguðu hóteli á horni Lækjargötu og Vonarstrætis. Myndin vakti kátínu vegna loftbelgsins – gárungar sögðu að hann væri þarna til að draga athyglina frá húsinu sjálfu.

Hins vegar er tölvuteikning að húsinu sem yrði reist eftir teikningu Guðjóns. Minnir dálítið á Landsbankann á Akureyri, pakkaðan inn í jólaumbúðir.

Hvor byggingin býður af sér betri þokka? (Greinarhöfundur tekur fram að hann hefur vissan skilning á báðum sjónarmiðunum.)
Tröllin taka alltaf yfir

Ég verið að segja eins og er að ég hef fulla samúð með Pírötum sem vilja ekki vera lengur á sínu eigin spjalli.

Því líklega er það lögmál að allir frjálsir umræðuþræðir á netinu verða á endanum teknir yfir af tröllum.

En um leið fá Píratar að kenna dálítið á eigin meðali – hvað það er erfitt í framkvæmd að ætla að leiða þjóðfélagsmál til lykta gegnum netið.

Þannig að þetta er hvort tveggja óhjákvæmilegt – og viss ósigur fyrir hugmyndir Píratanna.
Fjarstýringin sem talar bara ensku

Ég upplýsti í gær að að inn á heimili mitt hefði komið fjarstýring sem er þess eðlis að hægt er að tala við hana – en þó einungis á heimsmálinu ensku. Raddstýrt tæki semsagt.

Össur Skarphéðinsson greip þetta á lofti og skrifaði hugleiðingu á Facebook um þá framtíð sem býr í raddstýrðum róbotum sem gæti verið að finna mjög víða innan tíðar – á heimilum, vinnustöðum, sjúkrahúsum, í bifreiðum. Össur segir að í dvergsmáu samfélagi kalli þetta á varnir.

Ef við íslenskuvæðum ekki þessa tækni jafnharðan sem hún er beisluð í daglega lífinu er hætt við að það verði ekki bara Egill Helgason sem röflar við heimilistækin sín á ensku – heldur heil þjóð. Án viðnáms gæti enskan hæglega tekið yfir samskipti okkar og tölvustýrðu róbótana sem við munum innan örfárra ára kaupa í öllum Elkóum landsins. Málvísindabrekkur segja að jafnskjótt sem enskan tekur yfir eitt svið sé líklegt að hún ryðjist yfir fleiri. Þá fer að sneiðast um hólmann þar sem barist er. Hvað gefum við íslenskunni þá langan tíma? Þrjár kynslóðir? Fjórar? Kannski fimm eða sex. Varla mikið meira.

Össur bendir á að þessi þróun sé þó fjarri því að vera óhjákvæmileg:

Íslenskuvæðing samskipta okkar við raddstýrðar tölvur og róbóta kostar 1-2 milljarða, eða hundrað milljónir á ári í einn eða tvo áratugi – segja sérfræðingar. Það er ekki hátt verð fyrir eitt stykki tungumál. Hér hefur Illugi menntamálaráðherra dauðafæri til að gera orðstír sinn langlífan í landinu.

Út frá þessu spunnust nokkrar umræður á Facebook. Bjarni Ákason, framkvæmdastjóri Eplis, umboðsaðila Apple á Íslandi, skrifaði til dæmis:

Orð í tíma töluð, stjórnmálamenn samtímans geta lagt á vogaskálarnar og eytt einhverjum smá tíma og rætt við mennina sem stýra þessari þróun.

En svo er alltaf spurningin sem við megum alveg spyrja okkur. Hvers vegna að halda í íslenskuna? Við höfum ekki annað en gott af því að velta þessu fyrir okkur. Jón Pétur Líndal setti fram þennan nokkuð ögrandi texta:

Það eru nú fleiri hliðar á þessu máli, íslenskan stendur framþróun á Íslandi verulega fyrir þrifum, það fer allt púðrið hjá menntamönnum í að læra ensku svo þeir geti orðið samkeppnisfærir við að finna upp tækni sem gerir fólki lífið léttara. Fyrir vikið kemur fátt gáfulegt frá Íslendingum. Þessi barátta fyrir þessu vonlausa máli, íslenskunni er þar að auki öll á misskilningi byggð. Þegar landið var numið var hér talað alþjóðlegt mál sem einnig var talað á stórum hluta norðurlandanna, Englandi og norður Evrópu. Það besta sem Íslendingar gætu gert í þessu máli væri að hætta að berjast við að viðhalda þeim myrku miðöldum sem hér ríktu á þeim tíma sem tungumál landsins hætti að vera alþjóðlegt og breyttist í það eina tákn sem eftir lifir um einangrun og afskermingu landsins frá umheiminum í hundruð ára. Hættum þessari vitleysu og tökum aftur upp alþjóðlegt tungumál og notum svo kraftana og menntunina í eitthvað þarflegt.
Pútínsdekrið vekur hroll

Friðrik Jónsson, starfsmaður Nató, blandar sér hressilega í umræðuna um Rússland og viðskiptaþvinganir á Facebook. Friðrik bregst við skrifum í Staksteinum Morgunblaðsins, en í raun er hann að svara söng sem hefur hljómað út um allt samfélagið – í boði stórútgerðarinnar, SFS, eins og samtök hennar heita núna.

Væntanlega í tilefni jólanna býður Morgunblaðið upp á hressilegar ýkjur í Staksteinum dagsins undir yfirskriftinni „Léttvæg ákvörðun um milljarðatap?“. Þar er strax í fyrstu málsgrein hamrað á þeim afkáralegu ósannindum að „Ekkert þeirra ríkja sem taka þátt í viðskiptaþvingunum gegn Rússlandi hefur viðlíka hagsmuni af útflutningi til Rússlands og íslendingar.“ Þetta er náttúrulega svo raunalegt kjaftæði að það hálfa væri ekki bara nóg, heldur líka öfgakennt bull, ergelsi og firra. Þeir 15 milljarðar sem SFS fullyrðir að sé líklegt viðskiptatap vegna viðskiptahindranna Rússlands gegn Íslandi eru u.þ.b. 0,75% af þjóðarframleiðslu. Í fyrsta lagi er það nú svo að líklega hefur um og yfir helmingur ESB-ríkja meiri „hag“ af Rússlandsviðskiptum en Ísland, og í tilfelli Litháen er þetta um 17% af þeirra þjóðarframleiðslu. Í öðru lagi verður að hafa í huga þá staðreynd að erfitt var orðið að fá greitt frá mörgum rússneskum viðkiptaaðilum og hrun rúblurnar var farið að hafa sín áhrif. Og í þriðja lagi eru hagsmunasamtök sem þessi ekki óþekkt af því að verðbelgja svona áætlanir.

Til glöggvunar er hér mynd af stöpplaritum úr riti Wiener Institut für Internationale Wirtschaftsvergleiche um „Economic Consequences of the Ukraine Conflict“ sem sýnir hvaða viðskiptahagsmuni einstök ESB-ríki eiga gagnvart Rússlandi.

15 milljarðar eru samt engin smápeningur – þetta er u.þ.b. fjórðungur heildar útflutningstekna Íslands af vöru- og þjónustuviðskiptum við Danmörku á ári – bandalagsríki okkar í Norðurlandaráði, NATO og í viðskiptaþvingunum gegn rússneskri stjórnmálaelítu (en viðskiptaþvinganir Vesturlanda eru jú takmarkaðar og hnitmiðaðar gegn gerendum í Úkraínuátökum). Kannski SFS telji þeim hagsmunum og viðskiptahagsmunum við öll önnur bandalagsríki okkar vera fórnandi á altari Pútinsdekursins?

Og það að fjölmiðill sem áður taldist framvörður vestrænnar varnarsamvinnu sé nú orðinn mesti „Putinversteher“ landsins hlýtur að setja að einhverjum gömlum moggamanninum kaldan hroll…

Það má svo nefna í þessu framhaldi, að ólíkt því sem mætti halda af umræðum í sumum fjölmiðlum og á internetinu, er almenningur á Íslandi kannski bara nokkuð skynugur þegar kemur að alþjóðamálum.

Nú um jólin var birt niðurstaða Gallupkönnunar þar sem mátti lesa að Íslendingar hafa fjarskalega lítið álit á Vladimír Pútín, 69 prósent Íslendinga hafa hins vegar jákvætt álit á Angelu Merkel og 74 prósent gagnvart Barack Obama.
Spilað á óttann

Í einu af desemberheftum The Economist er fjallað um ris hægri pópúlískra stjórnmála í heiminum. Leiðari í blaðinu ber yfirskiftina Spilað á óttann – þar er meðal annars að finna þessi tímabæru orð.

Þetta blað hér stendur fyrir hérumbil allt sem pópúlistar fyrirlíta: opna markaði, opin landamæri, hnattvæðingu og frjálsa för fólks. Við búumst ekki við því að geta sannfært pópúlíska leiðtoga með rökum okkar. En kjósendur geta verið skynsamir – og flestir þeirra vilja fremur heyra eitthvað sem er bjartsýnna en endalaust reiðital um hættulegan heim.

Einn hluti af svarinu er kraftur frjálslyndra hugmynda. Ný tækni, velmegun og viðskipti gera meira en en útlendingaótti til að kveða niður tilfinningu öryggisleysis hjá fólki. Leiðin til að sigrast á tortryggni er efnahagslegur vöxtur – ekki að reisa múra. Leiðin til að sigra hryðjuverkastarfsemi íslamista er að njóta liðsinnis múslima – ekki koma fram við þá eins og þeir séu óvinir. Helstu stjórnmálaflokkar þurfa að tjá þessi viðhorf hátt og snjallt.

Á þessari mynd má sjá Donald Trump, Marine Le Pen og Viktor Orban. Hættulega pópúlista sem þarf að svara með festu og skynsemi. Það er skylda heiðvirðra stjórnmálamanna að tala gegn þeim sem boða ótta og tortryggni.
Vetrarmynd tekin ofan af Bernhöftstorfu – brot úr verslunarsögu

Hér kemur jólafærsla númer tvö. Þessi mynd finnst mér skemmtileg, ekki síst vegna þess að hún er tekinn umþaðbil frá húsinu mínu, þetta er semsagt útsýni frá Bernhöftstorfu yfir á Lækjartorg, líklega nálægt aldamótunum 1900.

Hérumbil öll húsin á myndinni eru horfin. Þau voru rifin á öldinni sem leið. Fyrir miðið eru byggingar Thomsens-magasíns sem er hugsanlega fínasta búð sem hefur nokkurn tíma verið til á Íslandi. Hið reisulega hús búðarinnar varð síðan Hótel Hekla – það var loks rifið 1961.

Í Sögu Reykjavíkur eftir Guðjón Friðriksson má lesa um Thomsens-magasín. Þar hefði verið gaman að gera jólainnkaupin. Þarna voru margar deildir basardeild, ferðamannadeild, húsgagnadeild, járn- og leirvörudeild, karlmannafatadeild, kvenfata- og vefnaðarvörudeild, kvenhattadeild, kjallaradeild, matvörudeild, nýlenduvörudeild, pakkhúsdeild, skófatnaðardeild, strandferðadeild, vindladeild og skrifstofudeild.

Á vegum Thomsens magasín var ennfremur rekin kjólasaumastofa, gosdrykkjaverksmiðja, skraddaraverkstæði, trésmíðaverkstæði, sláturhús, svínabú, reykingarofn, niðursuða, vindlaverksmiðja, brjóstsykurverksmiðja og veitinga- og biljarðstofa.

Glæsilegar búðir sem voru á Íslandi á þessum tíma voru að miklu leyti í eigu danskra kaupmanna. Þær liðu mestanpart undir lok eftir að Ísland varð fullvalda. Tvennt gerðist. Hinn mikli frjálsræðistími sem var fyrir hundrað árum, fyrra skeið óheftra heimsviðskipta, endaði í fyrri heimstyrjöldinni. Því megum við aldrei gleyma, hvernig Evrópa kastaði frá sér friði og frelsi 1914. Það er hollt að lesa bók Gunnars Þórs Bjarnasonar sem kom út nú fyrir jólin, hún hefur sem titil tilvitnun í ungan Héðin Valdimarsson, Þegar siðmenningin fór fjandans til.

Svo var það sókn Íslendinga eftir sjálfstæði sem hafði ýmsar skuggahliðar sem hafa ekki verið mikið ræddar. Með nýfengnu þjóðfrelsi tóku Íslendingarnir við versluninni, Danirnir hurfu burt – þeir sem fengu völdin á Íslandi reyndust miklu þröngsýnni menn og þeir iðkuðu líka flokkadrætti og klíkuskap sem alltaf hefur verið dragbítur á samfélagið hér. Og þeir óttuðust heiminn, vildu loka að sér – fá að hafa Ísland fyrir sig.
Jólanótt á Nýja-Íslandi

Ég óska ykkur gleðilegra jóla með myndum sem eru teknar af vini mínum Nelson Gerrard, fræðimanni og bónda, í Riverton við Winnipegvatn. Sjálfur hef ég tengst þessu svæði tilfinningaböndum eftir að ég gerði þættina Vesturfara. Hugurinn leitar oft þangað – til góðra vina, minninga og sagna.

Myndir Nelsons eru teknar í tungsljósi, frosti og stillu í gærkvöldi, á jólanóttina sjálfa. Þær eru fagrar, draumkenndar, dularfullar.

Fyrir neðan birti ég svo það sem Vestur-Íslendingurinn Natalia Eyolfson skrifar um lífið á Nýja-Íslandi við myndirnar. Það er á ensku, hún segist sakna sveitarinnar, en um leið minnist hún þess að lífsbaráttan var hörð, enda geta náttúruöflin verið óblíð þarna um slóðir.

oh how i miss living on the farm, in the middle of nowhere, where the moon was always so bright in the night sky, and every night the beautiful silence was interrupted by the howling of the coyotes in the nearby forest. i miss the garden in the summer, and those starry evenings spent near the bonfire. idyllic life it was. well, almost.

i dont miss the mud road after a storm, the seapage into the basement, the swarms of mosquitoes, the -35 winters when we were inundated with at least four feet of snow, the snowdrifts that were nearly impassable.
Skólavörðustígur þá og nú

Þetta er ekkert jólaleg mynd. Bíðum með það þangað til aðeins seinna. En hér má sjá aðra af helstu versunargötum bæjarins, Skólavörðustíg – mér sýnist að myndin hljóti að vera tekin seint á áttunda áratugnum. Þá var maður ungur maður á þessari götu. Hún er reyndar enn ein aðalgatan í lífi mínu. Á þessum tíma drakk ég kaffi á Mokka, en nú fer ég oftar á Kaffifélagið til hans Einars sem er hinum megin við götuna, ögn ofar.

Og svo er konan mín með búð þarna rétt handan við horn sem sést þó ekki á myndinni, niður í Bergstaðastrætinu. Þar skilst mér að hafi eitt sinn verið tómthúsbýli sem kallaðist Litlu-Bergsstaðir. Ég þarf reyndar að flýta mér, er að fara að aðstoða hana þar núna – á morgni aðfangadags.

Ef við rekjum okkur upp eftir götunni eins og hún var á þessum tíma sjáum við neðst húsið þar sem fornbókaverslunin Bókin var til húsa. Þar réðu ríkjum miklir ágætismenn, Gunnar Valdimarsson og Snær Jóhannesson. Búðin var líklega komin niður á Laugaveg þegar þessi mynd var tekin. Þarna var, og er enn gengt í gegnum port, þá inn í samkomuhúsið Breiðfirðingabúð. Þar var um tíma dálítið einkennilegt náttúrugripasafn sem Stuðmenn gerðu sér mat úr í Með allt á hreinu.

Gullsmíðabúð minnir mig að hafi verið næst fyrir ofan og svo Gjafahúsið með bastkörfum og ýmsu slíku dóti, en enn ofar má sjá skilti Péturs rakara. Pétur var mjög skrautlegur maður, klippti menn en var jafnframt umboðsmaður hljómsveita. Kúnninn sat í stólnum hjá Pétri sem talaði þá oft hástöfum í síma – snúrusíma því þá voru engir farsímar – og bókaði hljómsveitir í ýmsa viðburði.

Svo má sjá leikfangaverslun uppi við hornið á Bergstaðastræti, þar mun hafa verið Bergshús þar sem Þórbergur bjó á tíma Ofvitans, semsagt ódauðlegt hús í bókmenntunum. Svo er ofar stórhýsi þar sem var á sínum tíma Skömmtunarskrifstofa ríkisins, alræmd starfsemi á tíma haftanna. En það var fyrir mína tíð.

Öll litlu timburhúsin í lengjunni sem þarna sést hafa verið rifin og ný hús byggð í staðinn. Húsin sem komu í staðin eru ekki öll sérlega falleg en Skólavörðustígurinn dafnar gatna best. Kannski er engin miðbæjargata í bænum jafn aðlaðandi. Kaffifélagið hans Einars er svona um það bil þar sem Pétur rakari var. Best að fara að drífa sig þangað – hann ætlaði að opna klukkan tíu.
Sagnir af skötu

Það var verið að elda skötu á vinnustað mínum áðan. Ég hélt fyrst að þetta væri væg skata, en fór svo nær eldhúsinu og komst að því að hún er býsna stæk.

Ein samstarfskona mín mótmælti þessu, líkti þessu við trúboð í skólum, taldi að þetta væri jafnfráleitt.

Svo fara menn að segja skötusögur.

Ein var af skötu sem er svo sterk að þarf helst að mála allt húsið ef hún kemur inn fyrir dyr.

Eða jafnvel svo stæk að málning flagnar af veggjum.

Og svo er það skatan að vestan sem er svo kraftmikil að ekki talið þorandi að hleypa henni niðurfyrir Ártúnsbrekkuna.

Sú var einmitt úr Arnarfirðinum, eins og skatan hér að neðan, en myndin kemur úr Bæjarins bestu, þar segir reyndar að skötuát sé fremur á undanhaldi.
Ólafur tekur málstað fátækra – lágkúruleg viðbrögð Bjarna

Það er nákvæmlega ekkert að því að forseti Íslands og frú hans fari suður í Keflavík og taki sér stöðu með fátæku fólki – fólki sem þarf að fá matargjafir til að lifa jólin. Ef forseti á ekki að vera þarna – þá hvar?

Þetta eru heldur ekki jafnmikil tíðindi og sumir vilja vera láta. Það þarf ekki að gúgla mikið til að sjá að Ólafur Ragnar hefur margoft tekið þátt í atburðum á vegum Fjölskylduhjálpar Íslands. Hann og Dorrit hafa líka borðað með fátæku fólki og utangarðsfólki á Hjálpræðishernum á jólum.

Þarna eru semsagt engin sérstök skilaboð um hvort Ólafur Ragnar ætlar að bjóða sig áfram sem forseti.

Ólafur sagði í viðtali við Rúv:

„Satt að segja er mér það óskiljanlegt að í svona litlu landi með svona öflugar og margþættar stofnanir og alla þessa umræðu um velferðina og samhjálpina skuli okkur ekki takast að skipuleggja okkur á þann hátt að það geti allir gengið að því vísu að þeir geti haldið hátíðir af þessu tagi á mannsæmandi hátt. Að þurfa að standa hérna í biðröð í kuldanum til þess að fá skyr og mjólk og brauð og kjöt og smá gjafir handa börnunum sínum. Það er mér gjörsamlega óskiljanlegt að þessari þjóð takist ekki að leysa þetta vandamál.“

Og ennfremur:

„Þeir sem hafa byggt upp þetta þjóðfélag, þá velmegun sem við njótum í dag, þá innviði þess íslands sem við þekkjum, eru hinir öldruðu,“ segir forsetinn. „Við eigum þakkarskuld við þetta fólk að það geti lifað sómasamlegu lífi og hvort sem það eru aldraðir eða öryrkjar eða fólkið sem þarf að standa hérna í biðröð í kuldanum til að eiga mat fyrir sjálfan sig og börnin er auðvitað merki um það að við sem þjóð höfum ekki staðið okkur.“

Efast einhver um að í samfélagi okkar er að finna misskiptingu, skort, fátækt?

Það er Bjarna Benediktssyni fjármálaráðherra til lítils sóma að agnúast út í forsetann vegna þessara orða – með því að tala um veislur sem eru haldnar á vegum forsetaembættisins. Það er ekki annað en útúrsnúningur.
Elgur í jólamatinn?

Það verður æ vandasamara að ákveða hvað maður á að hafa í jólamatinn – að minnsta kosti ef maður tekur sér stöðu í kjötdeildinni vestur í Melabúð.

Akurhæna, fasani, dádýr, elgur, hjörtur, krónhjörtur, canard og magret doie.

Einhvern veginn getur maður ekki farið í hamborgarhrygginn andspænis þessu öllu.

En hvað segja menn – hvernig eru skosku rjúpurnar? Er hægt að leyfa sér að hafa slíkt á borðum?
Nöfnin þvælast ekki fyrir börnunum þegar þau flytja til útlanda

Kannanir hafa sýnt að stór hluti íslenskra ungmenna getur hugsað sér að flytja úr landi og taka sér bólfestu erlendis.

Í könnun sem var birt fyrr á þessu ári sagði að helmingur ungmennanna vildi helst búa í útlöndum. Þetta er athyglisvert.

Nú má jafnvel álykta að foreldrar séu á þeim buxunum að hjálpa unga fólkinu að komast út, að minnsta kosti ef marka má þróun íslenskra mannanafna.

Nöfnin sem foreldrar gefa börnum og eru vinsælust eru þau sem eru alþjóðlega gjaldgeng – já, alveg óíslensk. Nöfnin þvælast semsagt ekki fyrir börnunum ef þau flytja til útlanda.

Vinsælustu drengjanöfnin eru Aron, Alexander og Viktor, en vinsælustu stúlknanöfnin eru Margrét, Anna og Emma.

Þetta er miklu auðveldara en að þurfa til dæmis að segja útlendingum að maður heiti Egill.
Andtrúarbragðaboðun, Imagine, himnaríki og helvíti

Ég hef ekki nennt að hafa mikla afstöðu til þess hvort fara eigi með börn í kirkju fyrir jólin. Er reyndar helst á því að börnin eigi að ráða þessu sjálf. Maður ætti að gera sem minnst af því að troða trú eða pólitík upp á börn. Það fer best á því að þau uppgötvi slíka hluti sjálf. Líklega er það þó fremur lítil trúarupplifun að fara í stórum hópi í kirkju, eins og börn eru oft fyrir jólin, uppnumin og spennt.

Í Langholtskirkju var efnt til friðargöngu í stað kirkjuheimsóknar – jú, það má alveg, en með sama fororði og hér áðan. Börn eiga ekkert að þurfa að fara í friðargöngur fremur en þau vilja. Og þau eiga heldur ekki að þurfa að syngja Imagine fremur en Jesú bróðir besti.

Það er samt athyglisvert að sjá viðbrögð eins herskáasta stríðsmanns kirkjunnar gegn vantrúaröflunum við þessari friðargöngu. Bjarna Randver Sigurvinssyni er mikið niðri fyrir þegar hann sakar stjórnendur Langholtsskóla um „andtrúarbragðatrúboðun“. Það sem situr helst í honum er textinn að laginu fræga, Imagine eftir John Lennon.

Nú hefur Imagine orðið alþjóðlegt friðarlag, varð það reyndar strax eftir að það var samið fyrir næstum hálfri öld. Lagið er sungið við ótal tækifæri þar sem fluttur er boðskapur friðar, á Times Square í New York á gamlárskvöld og við lokaathöfn Ólympíuleikanna í London 2012, en meira en 160 tónlistarmenn hafa gert sína útgáfu af laginu.

Í textanum eru eftirfarandi línur sem Bjarna Randver mislíkar svo mjög:

Imagine theres no heaven

Its easy if you try

No hell below us

Above us only sky

Bjarni telur að þarna séu trúarleg tákn afgreidd út af borðinu „án þess að sé tekið tillit til vífeðms merkingarsviðs þeirra“.

Á maður þá að skilja það sem svo að himnaríki og helvíti séu aðeins tákn? Er þetta semsagt ekki veruleiki trúarinnar?

Er þá ekki fullkomlega óþarft að rogast með hugmyndir, þó þær séu bara táknrænar, sem ganga út á að menn stikni í helvíti um aldur og ævi fyrir misjafnlega alvarlegar misgjörðir – sumir bara fyrir að trúa ekki rétt – en aðrir verði aftur á móti hólpnir af því þeir trúa á réttan hátt?

Í trúarbrögðum sem boða heimsendi bjargast örfáir, flestir tortímast. Einhver hvimleiðasti trúflokkur sem nú er uppi eru wahhabbistar. Þar fara menn í heilagt stríð – og er umbunað með vist í paradís.

Það má reyndar segja, kirkjunni til hróss, að þar er æ sjaldnar minnst á helvíti – þótt himnaríki komi oftar fyrir í boðuninni.

Er þá einfeldningslegt, eins og Bjarni segir, að hugsa sér – ímynda sér – heim þar sem hvorugt er til?