arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Kosningarnar snúast um Framsókn

Um fátt annað er rætt á þessum morgni en skoðanakönnun Fréttablaðsins. Þar vantar Framsóknarflokkinn aðeins einn þingmann til að fá hreinan meirihluta á Alþingi.

Á sama tíma birtist stórkemmtilegt viðtal við Sigmund Davíð Gunnlaugsson í Fréttatímanum undir yfirskriftinni Næsti forsætisráðherra?

Og jú, fátt virðist geta komið í veg fyrir að hann verði það.

Þetta er nokkuð óvenjulegur stjórnmálaferill. Sigmundur varð fyrst þekktur sem fréttamaður og spyrill í Kastljósi, vakti svo þjóðarathygli fyrir skoðanir sínar á skipulagsmálum, en var svo nánast kippt inn af götunni til að verða formaður Framsóknarflokksins.

Á fjórum árum hans í formannssæti er eiginlega þrennt sem stendur upp úr. Hann veitti minnihlutastjórn Samfylkingar og VG hlutleysi þegar ríkisstjórn Geirs Haarde féll snemma árs 2009. Fljótlega kólnaði þó á milli hans og Jóhönnu og Steingríms – má næstum segja að stríðsástand hafi ríkt þarna á milli á löngu tímabili.

Sigmundur var á móti Icesave-samningum og hann hefur alltaf talað fyrir því að færa niður skuldir fasteignakaupenda. Þar hefur ekki vantað staðfestuna.

Þetta er að skila sér núna og á sama tíma blasir við afar vandræðalegt fylgishrun flokkanna sem eitt sinn áttu að vera turnarnir í íslenskri pólitík, Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks.

Samfylkingin gæti endað uppi sem smáflokkur, en ef fer sem horfir verður sá tími liðinn að Sjálfstæðisflokkurinn sé stærsti stjórnmálaflokkur landsins.

Skoðanakönnun Fréttablaðsins frá því í morgun er aðeins á skjön við aðrar kannanir sem hafa birst undanfarið. Kannski stenst hún ekki – það er hugsanlegt – en önnur skýring gæti verið að svona mikil sveifla sé í átt til Framsóknarflokksins, þ.e. að fylgið fer að hreyfast þangað komi aðrir kjósendur á eftir. Nú eru kosningarnar algjörlega farnar að snúast um Framsókn og það hefur áhrif.

Þetta setur náttúrlega þrýsting á Framsóknarflokkinn. Allt stefnir í að hann leiði næstu ríkisstjórn. Og ef fylgið verður svona mikið verður ekki undan því vikist fyrir flokkinn að standa við kosningaloforðin. Þar verður tæpast nein útgönguleið.
Íslandslán eða lán Íslendinga

Orð dagsins er Íslandslán.

Ég sá það í fyrsta sinn í morgun, í Viðskiptablaðinu. Hagfræðingur hafði notað orðið á ráðstefnu.

Þarna er átt við þessi klassísku verðtryggðu lán til fjörutíu ára sem við Íslendingar höfum.

Seinna um daginn var orðið svo farið að festast í tungunni. Þá var haft eftir Bjarna Benediktssyni að hann vildi útrýma Íslandslánunum.

Svo má náttúrlega skilja þetta öðruvísi og tala um lán Íslendinga eða ólán – the luck of the Icelanders.

Og það er líka hægt að mislesa – Íslandsrán.
Hulu lyft af einu helsta böli samtímans

ICIJ, The International Consortium of Investigative Journalists, birtir ásamt fjölmiðlum eins og The Guardian, Panorama á BBC, The Washington Post, Le Monde og CBC í Kanada leyniskýrslur um reikninga fyrirtækja og einstaklinga í skattaskjólum á borð við Bresku Jómfrúreyjar – þar er meðal annars Tortóla.

Þetta er umfangsmesta blaðamennskurannsókn sem um getur, stærri en birting WilkiLeaks skjalanna á sínum tíma. Mikill fjöldi blaðamanna hefur komið að verkefninu.

Alls er um að ræða 2,5 milljón skjala sem hefur verið lekið – þarna eru upplýsingar sem varða ofurríkt fólk, stjórnmálamenn, svindlara, jú og glæpamenn.

170 lönd koma þarna við sögu – ætli Íslendingar eigi ekki sína fulltrúa í þessum gögnum?

Þetta gæti verið eitt skrefið til að lyfta hulunni af skattaskjólum, en ætlað er að fjárhæðir sem þar eru geymdar geti jafnast á samanlagða stærð bandaríska og japanska hagkerfisins.

Þetta er semsagt eitt helsta böl samtímans.

Sjá nánar hér, á vefsíðu ICIJ.

Það má svo nefna að þegar umræða spannst um undanskot stórfyrirtækja á Íslandi urðu furðu margir til að taka málstað þeirra.
Björt framtíð, Samfylkingin og baráttulögin

Heiða Kristín Helgadóttir, önnur aðalsprautan bak við Bjarta framtíð, segir að munurinn á flokki hennar og Samfylkingunni sé að fólk í Samfylkingunni tali sænsku og syngi Maístjörnuna.

Þetta er dæmi um að Björt framtíð veit ekki hvort hún á að vera fyndin eða ekki – kannski hefur hún sæst á að vera hálf-fyndin. Óræðari flokkur hefur varla verið til á Íslandi.

En í þessu samhengi má rifja upp að það voru einmitt hinir tveir aðalforkólfar Bjartrar framtíðar sem sungu Samfylkingarlagið á sínum tíma, þeir Guðmundur Steingrímsson og Róbert Marshall.

Þeim ætti líka að vera í lófa lagið að búa til lag fyrir BF.
Fer Sjálfstæðisflokkurinn þá ekki í stjórn?

Það eru merkileg skilaboð sem berast frá Elínu Hirst, frambjóðanda Sjálfstæðisflokksins, að flokkurinn fari ekki í ríkisstjórn ef útkoma hans verður eins og skoðanakannanir sýna.

Nú vill svo til að fylgið í skoðanakönnunum liggur mjög nærri fylginu sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Því má spyrja – hvar liggja mörkin, hversu miklu fylgi þarf Sjálfstæðisflokkurinn að ná til að fara í stjórn?

Er hægt að marka þá stefnu að Sjálfstæðisflokkurinn fari ekki í ríkisstjórn nema hann sé stærsti flokkurinn – og að formaður hans sé forsætisráðherra?

Stjórnarflokkarnir virðast ætla að tapa miklu, jafnvel meira en helmingi af fylginu ef miðað er við kosningarnar 2009? Má vænta svipaðra yfirlýsinga frá þeim?

Nú má raunar vera að þetta sé kænskulegt útspil – að þarna sé reynt að segja kjósendum að það verði vinstri stjórn ef þeir kjósa ekki Sjálfstæðisflokkinn.

Þetta er ákveðin hræðslutaktík, eða hver mann ekki gamla slagorðið „varist vinstri slysin“. En um leið virkar þetta eins og veikleikamerki.
Glatað tækifæri Pírata

Píratarnir kunna að hafa misst af gullna tækifærinu í gær.

Birgitta Jónsdóttir var mikið búin að tala um að hún yrði ef til vill handtekin þegar hún kæmi til New York – vegna tengsla við WikiLeaks.

En hún fór í gegnum landamærahliðin eins og ekkert væri og sendi svo eftirfarandi smáskilaboð:

„Ekkert vesen,“

Þetta eru að nokkru leyti vonbrigði.

Gárungar segja að ef Birgitta hefði lent í „veseni“ hefði fylgi Pírata kannski sveiflast upp yfir fimm prósentin sem þurfa til að koma manni á þing.

En eftir sem áður nýtur Birgitta persónulegra vinsælda sem koma Pírötum til góða.
Osborne, Thatcher og bótaþegarnir

Mikið er deilt í Bretlandi um breytingar á velferðarkerfinu.

Í grófustu útgáfunni segir að þarna séu ríkir yfirstéttarmenn að ráðast gegn fátæku fólki. Það væri miklu nær að taka peninga af bankamönnum – eða öllu því moldríka fólki sem flykkist til Lundúna og sest þar að.

George Osborne fjármálaráðherra hefur svarað fyrir sig og sagt að breytingarnar séu nauðsynlegar. Eitt af því sem hann heldur fram er að alltof mörgu fólki hafi verið komið fyrir á örorkubótum í velferðarkerfinu. „parkerað“ þar.

Það sem kemur á óvart í þessu er að Osborne kennir stjórn Margaret Thatcher, þess mikla átrúnaðargoðs, um þetta.

Hann segir að í tíð hennar hafi mikill fjöldi fólks verið færður af atvinnuleysisbótum yfir á örorkubætur – og að þetta hafi verið versta tegund af pólitískri skammsýni.

Það er auðvitað þekkt að þegar fólk er komið á örorkubætur er það talsvert fjarlægara vinnumarkaðnum en ef það er á atvinnuleysisbótum.

En á móti kemur að stjórnmálamenn eru þurfa sífellt að svara fyrir fjölda atvinnuleysingja, en yfirleitt er lítið rætt um fjölda bótaþega.
Framsókn og kosningaloforðin

Það er alls ekki víst að fólk trúi kosningaloforðum Framsóknarflokksins. Ekki einu sinni þeir sem segjast ætla að kjósa hann.

Andrúmsloftið í kosningunum er frekar eitthvað á þessa leið:

Framsóknarflokkurinn er þó að lofa einhverju, við trúum ekki endilega að hann standi við loforðin, en það sakar ekki að tékka á því. Þetta er svolítið eins og að spila í happdrætti þar sem sigurlíkurnar eru þó alveg sæmilegar.

Framsóknarmenn hafa þó nokkurn sannfæringarkraft og virka bjartir, það stafar talsverðri orku frá þeim – á móti virðist Sjálfstæðisflokkurinn hálfvolgur og dapur.

Og svo eru það stjórnarflokkarnir.

Það eina sem þeir hafa upp á að bjóða er að hamra á því að hér hafi orðið efnahagsbati. En það er boðskapur sem er erfitt að koma til kjósenda, þeir virðast ekki móttækilegir fyrir honum.

Og því er varla von á að fylgi Samfylkingar og Vinstri grænna fari upp að ráði.

Árni Páll Árnason setti sig strax í það hlutverk að hann væri maðurinn sem segði þjóðinni satt um stöðuna – maðurinn sem fegraði ekki neitt. Í raun gerði Árni þetta ágætlega – og kannski hefði honum getað orðið eitthvað ágengt á öðrum tíma.

En kjósendur vilja frekar heyra fyrirheit um lausn úr skuldafjötrum en sannleikann sem Árni Páll býður upp á – þótt þeir trúi þeim ekki endilega.

'
Framsókn enn í blússandi sókn, hrun Sjálfstæðisflokksins heldur áfram

Ég ræddi um daginn við dyggan framsóknarmann sem sagðist ekki trúa því að úrslit kosninga yrðu eins og skoðanakannanir sýndu.

Hann taldi að Sjálfstæðisflokkurinn yrði með sirka 30 prósent en Framsókn í kringum 20.

Og jú, hann sagðist myndu verða hæstánægður með þetta – Framsókn hefur ekki verið yfir 20 prósentum síðan 1995.

Skoðanakönnunin sem birtist í fréttum RÚV í kvöld sýnir að framsóknarmaðurinn, vinur minn, var kannski óþarflega svartsýnn.

Það eru ekki nema 25 dagar til kosninga og Framsókn er með 28,3 prósenta fylgi en Sjálfstæðisflokkurinn er kominn niður í 22,4 prósent.

Þar á bæ er hægt að tala um algjört fylgishrun. Flokkurinn er kominn undir fylgið í kosningunum 2009.

Hvað er þá til ráða hjá Sjálfstæðisflokknum?

Það fer að verða of seint að búa til nýtt plan fyrir kosningarnar. Hvað loforð varðar getur Sjálfstæðisflokkurinn varla toppað Framsókn. Það er líka eins og fólk ætli að kjósa Framsókn þótt það trúi ekki endilega á loforðin – það er frekar eins og menn hugsi að það gæti verið að Framsókn stæði við þau.

Hvað er þá eftir nema að efna til mikillar auglýsingaherferðar? Er það hugsanlega eina úrræðið? Eða eiga kosningastjórar flokksins eitthvað tromp upp í erminni? Veður flokkurinn kannski að reyna að höggva fastar í Framsókn?

Fylgi annarra flokka sætir ekki sérstökum tíðindum miðað við síðustu kannanir, stjórnarflokkarnir eru í tómu tjóni og fátt sem bendir til þessa að þeir rétti úr kútnum, Björt framtíð stendur í stað, en það eru Píratar sem eru líklegastir af nýju framboðunum til að komast að.

Úrtakið í könnuninni var stórt, eða 7300 manns. 40 prósent svöruðu ekki. Kannski leynist þar einhver von fyrir ný framboð? Sjá nánar á vef Ríkisútvarpsins.
Ekkert ævintýri á Íslandi

Bruno Kaufmann er svissneskur sérfræðingur um stjórnarskrár sem hefur fylgst með íslenskum málefnum undanfarin ár.

Kaufmann skrifar á vefinn Democracy International og segir að á Íslandi hafi ekki gerst neitt ævintýri, ólíkt því sem sé haldið fram jafnt í New York Times, þar sem er talað um Ísland sem fyrirmynd ríkja um að komast úr kreppu, og í málflutningi Attac hreyfingarinnar þar sem er verið að mæra byltingu beins lýðræðis.

Hvorugt á við rök að styðjast, segir Kaufmann.

Íslensk stjórnmál séu mjög staðbundinn – og erfitt að skilja þau fyrir utanaðkomandi. Sérvaldar staðreyndir hafi verið birtar í útlöndum, þar sem er ekki tekið tillit til þess hversu flokkastjórnmálin eru hatrömm.

Og niðurstaðan sé sú að miklu minna hafi komið út úr breytingaferlinu á Íslandi en menn þorðu að vona – eða óttuðust.
Bak við tölurnar er fólk af holdi og blóði

Merkilegar eru greinar Birgis Þórs Runólfssonar hagfræðings sem birtast hér á Eyjunni. Heimurinn hjá honum er algjörlega svartur og hvítur, það fyrirfinnast engin blæbrigði. Þetta er sérstætt afbrigði af kreddufestu – fúndamentalisma.

Veröldin er smættuð niður í fáar einfaldar hugmyndir og allt er skýrt út frá þeim. Þetta er ekki ólíkt því sem marxistar stunduðu í eina tíð.

Nú tek ég fram að ég skrifa þetta ekki til að lenda í ritdeilu við Birgi. Það virðist vera sérstaklega óheppileg aðstaða til að vera í.

En það er með þróunarhjálpina. Birgir segir að hún sé „svokölluð þróunaraðstoð“ og að hún „beri engan árangur“. Hann birtir línurit, eins og honum er gjarnt.

Ekki skal ég gera lítið úr því að peningar sem eru ætlaðir í þróunarhjálp lendi í höndunum á spilltri yfirstétt, til dæmis í Afríku. Það er vandamál.

En á móti kemur að fyrir fé úr þróunaraðstoð eru byggðir spítalar – þar er væntanlega bjargað mannslífum.

Eða getum við ekki sammælst um að mannslíf séu dýrmæt – þó kannski ekki ef við mælum allt í peningum?

Fyrir þróunaraðstoð eru börn bólusett, það eru rekin barnaheimili og skólar – einstaklingum er hjálpað til að mennta sig. Við Íslendingar höfum kennt framandi þjóðum fiskveiðar og fiskeldi, hjálpað til við nýtingu jarðhita. en við höfum líka aðstoðað við að byggja upp barnaheimili, verið í verkefnum sem beinast gegn ofbeldi gegn konum, gegn alnæmi, til að losa börn sem lenda í þrældómi úr ánauð – auk þess sem ýmis verkefni tengjast vatnsöflun, brunnum og áveitum.

Hefur líf einhverra einstaklinga orðið betra vegna þessa en ella? Eða er þetta „enginn árangur“ eða beinlínis skaðlegt?

Ég hef áður nefnt frænda minn einn sem áratugum saman var læknir í Afríku– við sjúkrastofnanir sem voru reknar fyrir erlent fé. Lengi var hann eini læknirinn í risastóru héraði. Fólk kom langar leiðir til að hitta hann. Hann hefur sjálfsagt bjargað fjölda mannslífa, ég hef ekki heyrt hann gorta sig af því. Fyrir nokkru hitti ég mann sem sagði að frændi minn væri goðsögn í lifanda lífi á svæðinu þar sem hann starfaði.

Ég veit að hjá honum snerist þetta aldrei um peninga eða þjóðahagfræði. Bak við tölurnar er nefnilega fólk af holdi og blóði.

Og af því ég nefndi marxista hér áðan þá voru þeir einmitt alveg á móti hjálparstarfi. Fyrir menn eins og Lenín var allt slíkt borgaralegt, bjánalegt og skaðlegt – og samræmdist ekki hinni stóru einföldu hugmynd sem hann aðhylltist og átti að vera vísindi.
Að loka ekki dyrum – íslenska hefðin

Því hefur oft verið haldið fram á yfirstandandi kjörtímabili að það hafi verið svik hjá Vinstri grænum að samþykkja að fara í aðildarviðræður við ESB.

En í raun er ekki hægt að kalla þetta svik, þetta er íslenska hefðin.

Flokkar semja sig inn í ríkisstjórnir. Þess vegna gerist tal forystumanna oft óljóst og loðið er nær dregur kosningum.

Tilgangurinn er ekki bara sá að stuða ekki hálfvolga kjósendur – heldur líka að hafa samningsgrundvöll eftir kjördag.

Þetta heitir að „loka ekki dyrum“ eða ganga „opinn til kosninga“. Í raun gera þetta allir flokkar.

Þess vegna er ályktunin um ESB sem samþykkt var á landsfundi Sjálfstæðisflokksins óþægileg – hún var of afdáttarlaus. Veikti semsagt samningsstöðuna.

Þegar kemur að því að mynda kosningar gefa flokkarnir afslátt á málefnum sínum eða nota jafnvel málefnin sem skiptimynt.

Það var talað um það í vetur að hægt yrði að kjósa milli fylkinga, Sjálfstæðisflokks og Framsóknar annars vegar og Samfylkingar, VG og Bjartrar framtíðar hins vegar.

En vegna þess hve Framsókn hefur bætt sig miklu fylgi er þetta ekki raunin. Það er allt opið og ómögulegt að segja hvað flokkarnir semja um eftir kosningar.

Þar ráðast hin raunverulegu úrslit – það er íslenska hefðin.
Frægt fólk hjá Lýðræðisvaktinni – og fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins

Það hefur ekki verið um það fjallað, en fyrrverandi þingmaður og borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins er í framboði fyrir Lýðræðisvaktina. Hefði kannski einhvern tíma þótt saga til næsta bæjar.

Þetta er Katrín Fjeldsted sem skipar heiðurssætið hjá Lýðræðisvaktinni í Reykjavík norður.

Annars er ansi mikið af þekktu fólki í framboði hjá Lýðræðisvaktinni, má segja að í þeirri deild slái hún öðrum flokkum við.

Í Reykjavík norður má sjá tónlistarmanninn Egil Ólafsson, fjölmiðlakonuna Hildi Helgu Sigurðardóttur og kvikmyndaleikstjórann Lárus Ými Óskarsson.

Í Reykjavík suður eru til dæmis Svanur Kristjánsson, prófessor í stjórnmálafræði, Edda Björgvinsdóttir leikkona, Valgerður Matthíasdóttir fjölmiðlakona, Anna Kristine Magnúsdóttir blaðakona og Móeiður Júníusdóttir, söngkona og guðfræðingur.

Í Suðvesturkjördæmi er að finna blaðakonuna Guðrúnu Guðlaugsdóttur, leikarann Hinrik Ólafsson, Guðnýju Halldórsdóttur kvikmyndaleikstjóra og Guðmundu Elíasdóttur söngkönu.

Í Suðurkjördæmi eru svo tónlistarmennirnir Þórir Baldursson, Hjörtur Howser og Erlingur Björnsson, gítarleikari Hljóma.

Í Norðausturkjördæmi eru hvort á sínum enda listans hjónin Sigríður Stefánsdóttir, fyrrverandi bæjarfulltrúi á Akureyri, og Erlingur Sigurðarson, sem sat í Stjórnlagaráði.

Og í efsta sæti í Norðvesturkjördæmi er hinn öflugi Eyþór Jóvinsson sem meðal annars rekur Vestfirzku verzlunina á Ísafirði, þar er líka á lista Elínborg Halldórsdóttir myndlistarmaður, Ellý í Q4U.

En hvort það breytir einhverju að hafa svo þekkt fólk í sínum röðum, það er allsendis óvíst. En líklega keppa hinir flokkarnir sem eru að berjast við að ná upp í fimm prósenta múrinn ekki í þessari deild.
Bandalag gæti breytt kosningabaráttunni

Það virðist vera Dögun sem sækir það einna fastast að mynda kosningabandalag með öðrum nýjum flokkum, Lýðræðisvaktinni og Pírötum.

Samningsstaða Dögunar er ekki góð – hún mælist með afar lítið fylgi í skoðakönnunum.

Enda eru Píratar, sem hafa mest fylgi nýju flokkanna (að undanskildri Bjartri framtíð), hikandi. Það er ekki nema vonlegt.

Mæling Píratanna er þó alls ekki þannig að neitt sé gefið um að þeir komi mönnum inn á þing.

Kosningabandalag þessara flokka gæti haft þau áhrif að kjósendur sem óttast að kasta atkvæði sínu á glæ myndu frekar kjósa þá.

Það gætu verið ein áhrifin. Fylgið samanlagt gæti sveiflast upp í átt að 10 prósentum – það gæti brotið ísinn fyrir þessa flokka og breytt kosningabaráttunni mikið

Svo er spurning hvað sameinar þessa flokka og skilur þá að? Það er ekki sérlega auðvelt að staðsetja þá á ásnum frá hægri/vinstri.

Píratar tala mikið um internetið og netfrelsi – það höfðar til viss hluta ungra kjósenda. Fyrir marga sem eru eldri virkar það óskiljanlegt.

Dögun er að nokkru leyti stofnuð á grunni Hreyfingarinnar (áður Borgarahreyfingarinnar) en gamli Frjálslyndi flokkurinn er líka umsvifamikill þar innan dyra – þar er mikill áhugi á sjávarútvegsmálum og leiðréttingu á skuldum, minni á ESB. Þar er talsvert af fólki sem hefur lengi verið að bæði í hugmynda- og stjórnmálabaráttunni.

Lýðræðisvaktin er stofnuð í kringum stjórnarskrármál, hún virkar nokkuð opin gagnvart ESB. Talsvert af þekktu fólki hefur verið að taka sæti á lista Lýðræðisvaktarinnar, en það er spurning hvort það trekkir sérstaklega að.

Það er semsagt varla himinn og haf sem skilur þessa flokka, fremur að það sé bakgrunnur þeirra sem standa að flokkunum – og jafnvel aldur þeirra.

Til þess er þó að líta að það á eftir að skera úr um hvort þessi leið er yfirleitt fær, bloggarinn Jón Daníelsson lýsir henni svo í pistli hér á Eyjunni:

„Það sem gera þarf er ekki flókið. Lagabókstafsins vegna er nauðsynlegt að stofna formleg stjórnmálasamtök og sækja um listabókstaf í nafni þeirra. Hugsum okkur að þessi formlegu samtök fengju listabókstafinn Ö. Litlu framboðin bjóða síðan fram hvert sinn lista, en undir sama bókstaf. Þannig gætu Píratar haft Ö-lista, Lýðræðisvaktin ÖÖ-lista og Dögun ÖÖÖ-lista.

Litlu framboðin þurfa ekkert annað samstarf sín á milli en aðeins þetta. Þau þurfa ekki að bræða saman stefnuskrár, né neitt annað og fulltrúar þeirra á þingi geta haft jafn ólíkar skoðanir og þeim sýnist.

Það sem breytist er hins vegar þetta: Í stað þess að hvert þessara þriggja framboða fái t.d. 3,2% atkvæða og engan þingmann, fá Ö-listarnir samtals 9,6% atkvæða og alls 6 þingmenn í samræmi við það. Fjöldi þingmanna hvers framboðs ræðst af innbyrðis hlutföllum þessara þriggja Ö-lista.“
Gleðilega páska!

Gleðilega páska, allir lesendur síðunnar – nær og fjær!

Og nei, þetta er ekki komið frá gyðjunni Ishtar, sbr. Easter, eins og gengur ljósum logum á Facebook. Það er nafnið á hátíðinni á ensku og þýsku. En það voru ekki heimstungumál í fornöld.

Páskahátíðin er haldin í gyðingdómi og heitir þar Pesah, en á grísku heitir hún Πάσχα en á latínu Pascha– þetta er sama orð og páskar á íslensku.
Tvær ásjónur hafnarsvæðisins – sú fjöruga og sú dapra

Myndin er tekin á athafnasvæði Eimskipafélagsins í Reykjavíkurhöfn 1964. Hún birtist á vefnum 101Reykjavík.

Á þessum tíma fóru vöruflutningar enn um gömlu höfnina. Þeir voru með gamla laginu, handaflið var notað eða kranar – þarna glittir í kolakranann sem stóð við höfnina frá 1927 til 1968 og var eitt helsta kennileitið í Reykjavík.

Fyrsti áfangi Sundahafnar var tekinn í notkun 1968 og eftir það hurfu vöruflutningarnir úr gömlu höfninni. Þá var líka að hefjast mikil bylting í vöruflutningum þegar gámar voru teknir í notkun. Núorðið geta menn varla hugsað sér flutninga án þeirra. Stór gámaskip plægja heimsins höf.

En við gömlu höfnina eru margar minningar. Þar var fjöldi verkamanna sem vann við uppskipun – og þar var helsta vígi verkamannafélagsins Dagsbrúnar. Við ætlum að fjalla svolítið um þetta í Kiljunni á næstunni. Dagsbrúnarkarlar voru sérstakur hópur í samfélagi borgarinnar.

Gamla vöruhöfnin hefur verið hálf döpur lengi. Þar hefur reyndar risið tónlistarhúsið Harpa, en í gegnum svæðið liggur stór bílagata sem sker höfnina frá miðborginni. Hafnarbakkinn er stór, eyðilegur og alveg vannýttur; mikil girðing hefur verið reist utan um bakkann þar sem leggjast að skemmtiferðaskip. Það eru þó bara minni skipin sem komast þar fyrir.

Við þetta ástand verður varla unað lengi. Það eru ótal tækifæri á þessu svæði, en nú er það eins og eyðimörk.

Á móti kemur að fiskihöfnin stendur í blóma. Hún er sú athafnamesta á landinu – og er ein helsta gersemin í Reykjavík. Við hana hafa líka verið að spretta upp veitingastaðir og búðir – og það var snilldarhugmynd að gera hótel beint ofan í athafnasvæði gamla Slippsins. Samspilið milli nýja og gamla tímans þar er mjög skemmtilegt – með þeim hætti á einmitt að þróa þetta svæði.
Páskahelgi á undanhaldi

Föstudagurinn langi hefur tekið stórfelldum breytingum.

Í gær var allt opið sem nöfnum tjáir að nefna:

Veitingahús, bókabúðin í Austurstræti, sundlaugar, 10/11 – og það voru sýningar í bíóum.

Helgin er smátt og smátt að mást af þessum degi – enda er bærinn fullur af túristum.

En nú er maður að verða gamall.

Og er nánast farinn að sakna þess hvað var ótrúleg ró á föstudaginn langa.

Helst ekkert nema gamla Gufan, messur og passíur eftir Bach. Og mínúturnar siluðust áfram.

En það er ennþá kostur við þennan dag að hann er alveg laus við bögg. Það er engum sem dettur í hug að ónáða mann.
Og ég tók þátt…

Facebook-vinur setti þessa mynd vefinn. Hún skýrir sig sjálf. Þetta er pínu dapurt. En bollinn sá arna verður kannski merkur safngripur, eins og til dæmis að frímerki sem eiga skrítna sögu eða eru með smágalla eru verðmætari en þau heilu.
Úr íslenskri kvikmyndasögu: Stórmyndin um Sigurð Fáfnisbana

Ég skrifaði um daginn um frönsku kvikmyndina La cicatrice interieure sem var tekin á Íslandi í kringum 1970. Hún telst vera gleymd Íslandskvikmynd.

Hér er önnur – sem er ekki jafn gleymd. Ekki alveg.

Þetta er ein mesta stórmynd sem Þjóðverjar höfðu ráðist í, Niflungasaga eða Die Niebelungen, og var sýnd í tveimur hlutum árið á sjöunda áratugnum.

Eins og sjá má í frétt í Tímanum 30. mars 1966 var þetta heilmikið fyrirtæki.

Myndin var frumsýnd í Þýskalandi fyrir jól 1966 og var líka jólamynd á Íslandi, hún var sýnd í Laugarásbíói annan í jólum 1966. Þá hefur hún verið glæný, það var sjaldgæft að svo nýjar myndir kæmu í bíóin hér á þessum árum. Á Íslandi hét myndin Sigurður Fáfnisbani. Í umfjöllun um hana þá segir að tökur hafi verið við Dyrhólaey, á Sólheimasandi, á Þingvöllum, við Gullfoss og Geysi og í Surtsey.

Út kom á Íslandi barnabók með litmyndum úr kvikmyndinni.

Hér eru brot úr myndinni þar sem má meðal annars sjá Dyrhólaey og Geysi.

Það er að segja af hinum vasklega Uwe Beyer sem lék Sigurð Fráfnisbana að hann var íþróttamaður, sleggjukastari. Hann vann til verðlauna á Ólympíuleikum. En hann var af kynslóð íþróttamanna sem fór að nota stera og dó af völdum þeirra, 48 ára að aldri.