arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fávísir og hættulegir

“Sérfræðingar” ríkisstjórnarinnar í skattamálum virðast ófáanlegir ofan af þeim misskilningi, að núverandi álagningarstofnar skeri úr um, hverjir hafi breiðu bökin og hverjir ekki.

Afleiðingin er meðal annars sú, að aldraðar ekkjur verða sérstaklega fyrir barðinu á ríkisstjórninni og “sérfræðingum” hennar. Þær búa nefnilega sumar hverjar einar í íbúðum sínum nálægt bæjarmiðju.

Þessar konur bera háa eignaskatta og fasteignagjöld, bæði af því að íbúðir þeirra eru tiltölulega stórar og af því að þær eru á stöðum, sem kerfið telur verðmæta.

Þær búa í þessum íbúðum vegna gamalla minninga frá þeim tímum, er íbúðirnar hýstu stórar fjölskyldur þeirra. Sumar hafa búið þar áratugum saman og eiga þar djúpar rætur.

Engum heilvita manni dettur í hug að hrekja þessar konur í eins herbergis íbúðir í Breiðholti. Það eru bara fávísir ráðherrar og hættulegir “sérfræðingar” þeirra, sem gera tilraunir til slíks með því að hækka eignaskatt ekknanna um 50%.

Fávísi kerfisþrælanna byggist á því, að þeir halda íslenzkan eignaskatt hliðstæðan erlendum eignaskatti. En erlendis á almenningur ekki eignir, heldur aðeins stóreignamennirnir.

Fólk, sem á sínar íbúðir, þótt stórar séu, er ekki eignafólk í íslenzkum skilningi. Það hefur bara lagt út í þennan herkostnað í baráttunni við verðbólguna.

Í rauninni ættu eignaskattar ekki að byrja fyrr en á eignum, sem eru umfram myndarlega sjálfseignaríbúð og sæmilegan bíl.

Fávísi kerfisþrælanna á eignaskatti á sér hliðstæðu í fávísi þeirra á tekjuskatti. Þeim finnst einkar athyglisvert, að hæsti jaðarskattur skuli ekki vera eins hár hér á landi og í mestu skattpíningarríkjum jarðar.

Þeir sjá ekki nógu djúpt til að skilja að hinn hái jaðarskattur á Norðurlöndum er miðaður við tekjur, sem eru margfalt hærri en þekkjast hér. Hann leggst á tekjur, sem skipta tugum milljóna á ári.

Hinn hái jaðarskattur á Norðurlöndum leggst aðeins á örlítið brot íbúanna. Hér á landi leggst hinn hái jaðarskattur hins vegar á alla, sem hafa heldur meira en meðaltekjur.

Íslenzkir jaðarskattar eiga því ekkert sambærilegt með norrænum jaðarsköttum. Hér á landi vantar öll hæstu þrepin í tekjuskattsstofninum.

Nú er það áreiðanlega bjarnargreiði að benda fávísum stjórnmálamönnum og hættulegum “sérfræðingum” þeirra á þetta atriði. Þeir munu bara reyna að finna ný skattþrep ofan á þau, sem fyrir eru.

Þar með er líka komið að mikilvægasta misskilningi kerfisþrælanna. Þeir halda, að breiðu bökin í þjóðfélaginu hafi tekjur, sem mældar séu á skattskýrslum.

Því miður er ástandið ekki þannig. Breiðu bökin eru einmitt breið, vegna þess að þau hafa árum saman komizt hjá því að telja fram tekjur sínar og komast enn hjá því.

Hækkun álagningar eykur ekki skattbyrði breiðu bakanna um svo mikið sem eina krónu. Hún eykur bara byrði hinna, sem ekki hafa aðstöðu eða geð til að koma tekjum sínum framhjá mælikvarða skattkerfisins.

En það er eins og að stökkva vatni á gæs að tyggja í sífellu ofan í fávísa stjórnmálamenn og hættulega “sérfræðinga” þeirra, að skattahækkun á borð við hina síðustu eykur misréttið í þjóðfélaginu, en minnkar það ekki.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þrasað utan dagskrár

Hversdagslegur ágreiningur reis fyrir helgina um, hvort Tómas Árnason fjármálaráðherra ætti eða mætti sýna umboðsmönnum þrýstihópa fjárlagafrumvarpið, áður en hann sýndi það þingmönnum með því að leggja það fyrir alþingi.

Fjármálaráðherra kynnti á sérstökum fundi meginstefnu frumvarpsins fyrir umboðsmönnum þrýstihópa vinnumarkaðarins, en vildi ekki fara út í einstök atriði þess. Kristján Thorlacius, formaður opinberra starfsmanna, var óánægður með upplýsingatregðu ráðherrans.

Afstaða Kristjáns var eðlileg, því að taka ákvarðana opinberra aðila er yfirleitt allt of lokuð hér á landi. Almenningur og þrýstihópar standa hvað eftir annað andspænis gerðum hlutum og eiga erfitt með að knýja fram breytingar.

Afstaða ráðherrans var líka eðlileg, því að hann er bundinn hinu lokaða kerfi. Þótt hann vildi, gæti hann ekki brotizt undan því upp á sitt eindæmi. Hann má ekki baka sér reiði samstarfsmanna í ríkisstjórn og stjórnarflokkum.

Síðan gerðist það á mánudaginn, að alþingi varði heilum vinnudegi í að ræða, hvort rétt hafi verið skýrt frá þessum ágreiningi í fjölmiðlum. Voru helztu kjaftaskúmar alþingis svo óðamála, að dagurinn nægði ekki. Varð að fresta umræðunni til morguns.

Umræðan á alþingi varpaði engu nýju ljósi á fréttaflutning af hinu hversdagslega máli. Úr fjarlægð virtist umræðan algerlega óþörf, nema til að þjálfa þingmenn í kjaftavaðli, unz zetan kemst aftur á dagskrá.

Þyngstu ábyrgðina á þessari vitleysu ber Ólafur Ragnar Grímsson, sem kvaddi sér hljóðs utan dagskrár um þetta nauðaómerkilega mál. Krafðist hann leiðréttingar fjármálaráðherra á villandi fréttaflutningi.

Ráðherra kom síðan í pontuna og endurtók það, sem menn vissu þegar úr fjölmiðlum og skýrt hefur verið frá hér að framan. Þetta hefði átt að nægja. Tafir alþingis frá vinnu hefðu orðið litlar og Ólafur Ragnar einn orðið sér til skammar.

En nú ruddist hver þrasarinn á fætur öðrum upp í ræðustól, unz slíta varð fundi, áður en málið yrði útrætt. Þannig var vandamál eins þingmanns gert að vandamálum margra þingmanna og alþingis í heild. Umræður utan dagskrár á alþingi verða eyðilagðar með þessum hætti.

Umræður utan dagskrár eru nauðsynlegar endrum og eins til að varpa kastljósi að sérstaklega brýnu vandamáli þjóðarinnar. Nokkuð hefur hins vegar borið á, að einstakir þingmenn noti þessi afbrigði fundarskapa til að varpa kastljósi að sjálfum sér.

Nokkrum sinnum hefur komið til tals, að of mikill tími færi á alþingi í umræður utan dagskrár og í umræður um fyrirspurnir. Jafnframt væri of lítill tími aflögu til eiginlegra löggjafarstarfa.

Hinu hefur jafnframt verið haldið fram, að umræður utan dagskrár og um fyrirspurnir væru ekki síður nauðsynlegar en umræður um lagafrumvörp. Vandinn væri sá einn, að þingmenn yrðu að hafa á sér aga og ekki hefja slíkar umræður nema af ærnu tilefni.

Þingmenn ættu nú að láta frumhlaup Ólafs Ragnars sér að kenningu verða, halda í hófi sjálfsauglýsingum utan dagskrár og í fyrirspurnum. Þeir þurfa að gæta reisnar alþingis og mega ekki spilla sérstæðu fundaformi með ofnotkun.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Dæmi um valdalosta

Mikla athygli vakti frásögn Dagblaðsins á laugardaginn af tilraunum ríkisvaldsins til að græða 356 þúsund krónur á heyrnardeyfu ungs drengs. Mál þetta er dæmigert um kerfið og embættismenn þess.

Heyrnardeyfa drengsins er þess eðlis, að venjulegt heyrnartæki dugir honum ekki til náms í almennum skólum. Fyrir 369 þúsund krónur er hins vegar unnt að kaupa sérstakt tæki, sem gerir honum þetta kleift.

Ef drengurinn fær tækið, getur hann lifað venjulegu lífi og fengið sams konar menntun og aðrir fá. Að öðrum kosti verður hann sennilega að fara í heyrnleysingjaskólann, þótt hann eigi þangað ekki erindi.

Sá skóli er miðaður við algert heyrnarleysi. Mest rækt er þar lögð við að kenna börnum að lesa, en það kann þessi drengur þegar. Má því búast við, að án hins dýra heyrnartækis muni drengurinn dragast töluvert aftur úr venjulegum börnum.

Nú skyldu menn ætla, að svokallað velferðarríki hafi efni á að kaupa svona tæki handa drengnum. Þetta ríki hefur að minnsta kosti efni á að senda menn í hrönnum til afvötnunar í önnur lönd fyrir hálfa milljón á mann.

En drengurinn nýtur ekki sömu mannréttinda og brennivínsmennirnir. Hann verður sjálfur að borga sínar 369 þúsund krónur. Og þar á ofan vill ríkið hafa af honum 356 þúsund krónur í lúxustoll, vörugjald og söluskatt.

725 þúsund krónur á drengurinn samtals að borga fyrir heyrnartækið. Virðist svo sem kerfið hafi nú loksins fundið breiða bakið í þjóðfélaginu, er það ætlast til, að drengurinn borgi langleiðina einn afvötnunarleiðangur fyrir ríkið ofan á sjálft tækisverðið.

Margt er búið að reyna til að hafa kerfið og embættismenn þess ofan af græðginni í þessu máli, en ekkert hafði enn gengið, þegar fréttin birtist. Einhver mannvitsbrekkan í kerfinu hafði meira að segja fundið upp á því að hækka heyrnartækið upp í lúxustoll.

Þeim, sem fylgjast með kerfinu og embættismönnum þess, er vel kunnugt um, að lög og reglur eru iðulega þverbrotnar til að þóknast gæðingum kerfisins. Á sama tíma hanga embættismennirnir dauðahaldi í bókstafnum, ef almenningur á í hlut.

Það er eins og menn ummyndist af umgengni við völdin í þjóðfélaginu. Dagfarsprúðir menn verða að hreinum ómennum. Einstaka menn virðast beinlínis haldnir valdalosta. Og er þeirri kenningu hér haldið fram að vel athuguðu máli.

Embættismenn á ótal stöðum í kerfinu virðast hafa órjúfanlega samstöðu gegn drengnum, sem hér er fjallað um. Úr þeirri samstöðu virðist aðeins hafa kvarnast á einum stað. Heyrnardeild Heilsuverndarstöðvarinnar hefur hjálpað aðstandendum drengsins um myrkviði kerfisins, þar sem hver vísar á annan.

Ábyrgðin liggur endanlega hjá Tómasi Árnasyni fjármálaráðherra, Ragnari Arnalds menntamálaráðherra og Magnúsi Magnússyni tryggingaráðherra. Ef þeir nenna, er leikur einn að kippa málinu í liðinn. Og slíkri lagfæringu ætti raunar að fylgja opinberar ákúrur í garð þeirra embættismanna, sem ekki hafa reynzt starfi sínu vaxnir.

Ráðherrarnir eru ekki aðeins hvattir til að gefa eftir ránsfeng ríkisins, heldur einnig að láta ríkið beinlínis kaupa tækið. Þeir hafa áreiðanlega séð það svartara, þegar gæðingarnir eru annars vegar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þriðja heimsstyrjöldin

Þriðja heimsstyrjöldin er komin á fulla ferð í þriðja heiminum að mati Sinnathamby Rajaratnam, utanríkisráðherra Singapúr. Síðan 1945 hafa 25 milljónir manna farizt í 130 styrjöldum milli 80 ríkja þriðja heimsins.

Í ræðu á þingi hlutlausra ríkja í Belgrað í sumar benti utanríkisráðherrann á, að ríki þriðja heimsins hefðu á sínum vegum fjórðung af öllum vígbúnaði jarðar og verðu að meðaltali 10% ríkistekna sinna til vígbúnaðar.

Rajaratnam varaði við tilhneigingu einstakra ríkja og valdaklíkna innan einstakra ríkja í þriðja heiminum að kalla á heimsveldin tvö eða leppríki þeirra til hernaðarlegrar aðstoðar.

Á næsta ári er ætlunin að halda þing hlutlausra ríkja í Havana á Kúbu, einmitt í því ríki, sem hefur nú um 50.000 hermenn í Afríku til að drepa þar svertingja fyrir aðra svertingja.

Svo kann að fara, að framtak Kúbustjórnar í Afríku verði kornið, sem fylli mælinn í samtökum hlutlausra ríkja heims. Þessi 22 ára samtök 86 ríkja, einkum í þriðja heiminum, ramba á barmi klofnings.

Marokkó hefur skorað á ríkin að mæta ekki til leiks í Havana. Egyptaland og Nígeria hafa harðlega gagnrýnt Kúbu fyrir Afríkustríðin. Og Tító Júgóslavíuforseti hefur varað við nýjustu nýlendustefnunni í bandalagi Sovétríkjanna og Kúbu.

Júgóslavía leggur mikla áherzlu á, að hlutlausu ríkin gæti sín á ofurvaldi Sovétríkjanna. Kúba vill hins vegar, að hlutlausu ríkin geri bandalag við sovézku blokkina. Þetta misræmi sjónarmiða er skýrasta dæmið um andstæðurnar í samtökum hlutlausra ríkja.

Einnig að öðru leyti eiga ríkin í þessum hópi í heiftarlegum deilum og styrjöldum sín í milli. Marokkó og Máritanía standa andspænis Alsír, Chad andspænis Lýbíu, Víetnam andspænis Kambódsíu og Eþíópía andspænis Sómalíu og Súdan, svo að nokkur dæmi séu nefnd, kunn úr heimsfréttunum.

Spennan milli ríkjanna er skiljanleg. Mörg eru þetta nýfrjáls ríki, sem skortir aldagamlar landamærahefðir Evrópu. Þau eru nú að heyja þau landamærastríð, sem Evrópuríkin eru búin að afgreiða sín í milli.

Þar á ofan eru hlutlausu ríkin flest einræðis- og alræðisríki, sem enga virðingu bera fyrir íbúum sínum. Líf og limir skipta litlu máli sem og mannréttindi og matarréttindi. Íbúarnir eru ekki spurðir, hvort heyja skuli stríð.

Af ýmsum slíkum ástæðum eru styrjaldir orðnar daglegt brauð í þriðja heiminum, raunar orðnar að hversdagslegu ástandi. Og auðvitað ákalla deiluaðilar heimsveldin í sífellu. Heimsveldin hafa svo ekkert á móti því að stæla hernaðarvöðvana.

Hópur hlutlausu ríkjanna var á sínum tíma stofnaður til að hamla gegn heimsvaldastefnu. Á síðustu tveimur áratugum hefur heimsvaldastefna orðið fjölbreyttari og margslungnari. Hin gömlu nýlenduveldi, sem áður voru hötuð í þriðja heiminum, hafa gersamlega fallið í skugga nýrra nýlenduvelda í vestri og austri, suðri og norðri.

Neyðaróp utanríkisráðherra Singapúr er því einstaklega tímabært. Annaðhvort klofna samtök hlutlausra ríkja í frumeindir eða þau taka frumkvæði í að leysa erjur þátttökuríkjanna án styrjalda og án afskipta heimsvelda og leppríkja þeirra, Trójuhestanna í samtökum hlutlausra ríkja.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Réttindi fylgi skyldum

“Enga skatta án kosningaréttar” er frægt slagorð úr deilum vestanhafsmanna við Bretastjórn, sem voru undanfari sjálfstæðisbaráttu Bandaríkjamanna. Hinu sama slagorði gætu 16-19 ára Íslendingar beitt. Þeir hafa ekki pólitísk réttindi, þótt þeir séu taldir nógu góðir til að borga skatta.

Nú hafa þingmenn úr Alþýðubandalagi og Alþýðuflokki lagt fram frumvörp um 18 ára kosningaaldur í stað 20 ára. Fara þeir þar að fyrirmynd nágrannaþjóðanna. Sjálfsagt er, að alþingi samþykki þessa aldurslækkun, sem stígur þó ekki nema hálft skref til fullra mannréttinda á þessu sviði.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þingnefndir rannsaki

Frumvarp Vilmundar Gylfasonar og Árna Gunnarssonar um rannsóknir þingnefnda er eitt allra merkasta málið, sem nýbyrjað alþingi hefur fengið til meðferðar. Stefnir frumvarpið að því, að Íslendingar feti í fótspor Bandaríkjamanna, Breta og raunar fleiri þjóða, sem hafa góða reynslu af rannsóknum af hálfu þingnefnda.

Í greinargerð með frumvarpinu segir m.a.: ” … að undanförnu hefur áhugi þingsins einkum. beinzt að því að setja lög en lítið eða ekki að því að hafa eftirlit með því, hvort eða hvernig lögum er framfylgt. Það segir sig þó sjálft, að tilgangslítið er að setja lög, ef þeim er ekki framfylgt og ef framkvæmdavald og dómsvald hafa ekki séð ástæðu til að fylgja þeim eftir.”

Frumvarpið gerir ráð fyrir, að framvegis verði þingnefndum skylt að fylgjast með framkvæmd laga. Í því skyni hafa þær rétt til að kalla fyrir sig menn, sem þær telja eiga hlut að máli. Það gerir einnig ráð fyrir, að auk fastra nefnda alþingis megi skipa sérstakar nefndir á þingi í þessu skyni.

Sérstök ástæða er til að leggja áherzlu á og fagna einu ákvæði frumvarpsins: “Eftirlitsstarf þingnefnda með framkvæmd laga fari fram fyrir opnum tjöldum, nema meiri hluti þingnefndar ákveði annað.” Með þessu er fylgt stefnu opnara lýðræðis, sem hefur rutt sér til rúms í Bandaríkjunum á síðustu árum og hefur gefizt vel.

En skynsamlegra væri að binda hendur þingnefnda meira á þessu sviði, því að freistingar leynimakks eru jafnan miklar. Það mætti gera með því að rekja í lögum, hvers konar aðstæður verði að vera, svo að þingnefnd sé heimilt að ákveða með einföldum meirihluta að loka fundi.

Engum dettur í hug, að kraftaverk muni gerast í einu vetfangi, þótt frumvarp þetta verði samþykkt. Utanaðkomandi mönnum finnst erfitt að ímynda sér marga íslenzka þingmenn í hlutverkum þeirra, sem beztum árangri hafa náð í bandarískum þingnefndum. Slíkur er munurinn á hæfileikum, dugnaði og þó sérstaklega aðstöðu þingmannanna.

Þar á ofan eru þingmenn hér flokkspólitískari en starfsbræður þeirra vestan hafs. Þar kjósa þingmenn gegn flokki sínum og flokksbræðrum, ef samvizkan býður þeim það. Hér láta menn hins vegar draga sig í réttan dilk fram í rauðan dauðann. Sú venja mun áreiðanlega vera rannsóknastörfum þingnefnda fjötur um fót.

Á einhverju þarf að byrja, þótt Róm sé ekki byggð á einum degi. Vona má, að rannsóknastörfum þingnefnda fari smám saman fram eftir því sem þing og þjóð átta sig betur á gildi slíkra starfa. Enda gæti þróun verið heppilegri en bylting á þessu sviði sem svo mörgum öðrum. Frumvarpið er vísir að slíkri þróun.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Kraftaverkið í Keflavík

Dagblaðið óskar Keflvíkingum til hamingju með frábæran árangur í trimminu um helgina. Það eru fádæmi, að þriðjungur íbúa bæjarfélaga taki þátt í aðgerð af þessu tagi.

Kröfurnar í trimmi þessu voru svipaðar og í norrænu sundkeppninni. Máttu menn velja milli nokkurra greina. Auk 200 metra sunds voru það níu holu golfleikur, fimm kílómetra hjólreiðar eða 2,5 kílómetra skokk og ganga.

Tveir af hverjum þremur Keflvíkingum völdu skokkið og gönguna. Sú tegund trimms er raunar aðgengilegust almenningi. Hún þarfnast hvorki sérstaks útbúnaður né sérstakrar þjálfunar.

Kannski er athyglisverðast, að skokk og ganga gera ekki kröfur til dýrra íþróttamannvirkja hins opinberra. Gangstéttirnar duga í flestum tilvikum. Æskilegt er þó, að komið sé upp þurrum brautum í görðum og á opnum svæðum.

Velgengni Keflvíkinga í trimmi er gott tækifæri til að benda á, að nú um síðir eru heilsubótargöngur farnar að ryðja sér til rúms hér á landi. Þeim fjölgar stöðugt, sem bregða sér út á malbikið eða náttúruna um kvöld eða helgar.

Skjólfatnaður er líka orðinn svo léttur og góður, að veður er ekki lengur nein afsökun fyrir kyrrsetu. Við getum trimmað ekkert síður en Norðmenn, sem löngum hafa hugsað meira um heilsuna en aðrar þjóðir. Alls ekki má gleyma þætti Útivistar og Ferðafélags Íslands í þessari ánægjulegu þróun. Undanfarin ár hafa þessi félög boðið upp á skemmtilegar gönguferðir um hverja helgi í nágrenni þéttbýlisins á suðvesturhorni landsins.

Um síðustu helgi fór Ferðafélagið á Móskarðshnúka og um suðurhlíðar Esju. Útivist fór í kræklingafjöru í Hvalfirði, strandgöngu við Staðarborg og í tunglskinsgöngu.

Þessar ferðir eru sívaxandi þáttur í tómstundaiðju manna á þessu svæði. Ungir sem gamlir hafa andlegt og líkamlegt gagn og gaman af ferðunum. Þar á ofan eru þær íþróttir, sem fjölskyldur geta stundað í sameiningu.

Athyglisvert er, að það er frjáls samkeppni, sem hleypt hefur af stað hinu mikla framboði gönguferða. Áður en félögin urðu tvö var framboðið ekki nema brot af því, sem nú er.

Raunar ætti að verðlauna Útivist og Ferðafélagið með sérstökum fjárveitingum. Þau hafa gert meira fyrir heilsu manna en mörg íþróttafélögin, sem einblína á keppnisíþróttir, sívælandi um hallir, velli og peninga.

Síðasta laugardag var í leiðara Dagblaðsins skorað á ráðamenn sveitarfélaga og íþróttafélaga að láta almenningsíþróttir meira til sín taka. Þar eru verkefnin brýnni en í stjörnuíþróttum og kosta raunar minna fé.

Það kostar bæjarsjóð Keflavíkur ekki krónu, þegar bæjarstjórinn skokkar í broddi fylkingar bæjarbúa. En slíkt framtak er samt meira virði en beinir fjármunir, því að það dregur athyglina að góðu málefni.

Árangur Keflvíkinga er hvatning til þeirra sjálfra að láta nú ekki merkið niður falla. Fjölskyldur, vinahópar, vinnufélagar, klúbbar og önnur samtök geta stuðlað að varanlegri trimm-vakningu í bæjarfélaginu.

Ekki síður er árangurinn hvatning til íbúa og forráðamanna annarra sveitarfélaga að kanna, hvort hliðstæð kraftaverk sé ekki unnt að vinna víðar en í Keflavík.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Bara stjörnur, ekki trimm

Hróplegt ósamræmi er milli stuðnings hins opinbera við keppnisíþróttir annars vegar og almenningsíþróttir hins vegar. Sigurður E. Guðmundsson framkvæmdastjóri vakti athygli á þessari staðreynd í kjallaragrein í Dagblaðinu fyrir skömmu.

Hann benti annars vegar á glæsilega áhorfendapalla sundlaugarinnar í Laugardal og hins vegar á afar frumstæða aðstöðu í búnings- og baðherbergjum almennings. Hann benti annars vegar á 150 milljón króna endurbætur á keppnisaðstöðu í Laugardal og hins vegar á skortinn á skautasvelli fyrir almenning.

Þessi dæmi stjörnudýrkunar eru á ábyrgð Reykjavíkurborgar. Önnur dæmi mætti sjálfsagt finna hjá öðrum sveitarfélögum. Einnig er ekki laust við, að mörg íþróttafélög hugsi nær eingöngu um keppnisíþróttir.

Þess eru ótal dæmi, að börn og unglingar fari að æfa hjá íþróttafélögum, án þess að komast í keppnislið, og hrekist síðan úr félögunum, vegna þess að þau einbeita sér að keppnisliðum.

Stuðning opinberra aðila við íþróttafélög ætti raunar að miða við þann fjölda, sem tekur þátt í æfingum á vegum þeirra. Með þeim hætti væru félögin hvött til að ná til sem flestra, þótt þau eigi þar ekki von í keppnisárangri.

Með þessu er ekki sagt, að allt sé á sömu bókina lært. Opnun almenningssundlauga í Reykjavík og mörgum öðrum sveitarfélögum hefur átt mikinn þátt í að gera sund að almenningsíþrótt. En jafnvel á þessu sviði er margt enn ógert.

Fjöldi fólks hefur slæma aðstöðu til að sækja sundstaði nema um helgar. Einmitt þá daga eru sundlaugarnar skemur opnar en aðra daga og álag því oft mikið. Hvers vegna eru sumar skólasundlaugarnar ekki opnaðar fyrir almenning um helgar?

Sveitarfélög og íþróttafélög hafa einnig gert skíðamennsku að almenningsíþrótt. Skíðasvæðið í Bláfjöllum er stærsta verkefnið á því sviði. Þangað er of sjaldan fært. Og þar þyrfti að setja örar upp lyftur í brekkum, sem henta almenningi.

Ein tegund trimms hefur skyndilega orðið að almenningsíþrótt á fáum árum. Það eru gönguferðir í náttúrunni. Þar eiga mest lof skilið Útivist og Ferðafélagið, sem hafa háð harða keppni á þessu sviði. Hvers vegna skyldu opinberir aðilar ekki styðja þetta trimm, sem á greinilegan hljómgrunn?

Lítið er gert fyrir skokkara, bæði í Reykjavík og annars staðar. Þeir hafa þó fengið nokkurt griðland á Melavelli, síðan hvort tveggja gerðist, að stjörnurnar fóru á teppið í Laugardal og að hætt var við að leggja Melavöll niður.

Það mundi ekki kosta nein ósköp í samanburði við stjörnukostnaðinn að lagfæra hlaupabrautina á Melavelli og koma þar upp nokkrum leikfimitækjum. Þar eru fyrir ágæt böð og búningsklefar, sem mætti nýta mun betur.

Á Reykjavíkursvæðinu vantar líka skautahöll fyrir almenning. Ennfremur volgan sjóbaðstað. Og loks vantar þar hjólreiðabrautir og trimmbrautir í hverfunum. Samanlagt mundu þessar óskir ekki kosta nema lítið brot af því fé, sem nú fer til stuðnings keppnisíþróttum.

Enginn vafi er á, að sveitarfélög og íþróttafélög hafa að verulegu leyti brugðizt almenningi, þótt dæmi séu um hið gagnstæða. Og fólk er nú farið að krefjast þess, að snúið verði við blaðinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið