arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þjáðst í þrengslum

Þegar ég var ungur, hafði ég ekkert fyrir því að sitja um borð í flugvélum. Óþægindi þröngra sæta voru yfirstíganlegur þröskuldur að furðum veraldarinnar. Núna kvíði ég fyrir þrengslum í flugvélum og á flugvöllum og læt tilefni til ferðalaga úr hendi sleppa. Erlendar fréttir herma, að sumt fólk bugist andlega og líkamlega af flugferðum og gangi jafnvel af göflunum um borð. Einn versti vandinn er skortur á fótaplássi, ekki sízt þegar sætið fyrir framan er sett í öftustu stöðu. Nú segir

Associated Press frá því, að 1000 eintök hafi selzt af handhægum plasthlut, sem kemur í veg fyrir, að sætinu fyrir framan sé hallað aftur. Segja má, að þar séu fórnardýr farin að taka völdin í eigin hendur. Alþjóðsamband flugþjónustufólks óttast, að senn hefjist slagsmál í flugvélum út af vaxandi notkun þessa hlutar, sem breytir valdahlutföllum meðal farþega.
Lífið er bara bolti

Óhjákvæmilegt er að rekast á mikið af fólki, sem veit mikið um fótbolta í ýmsum löndum og heldur stíft með hinu eða þessu liðinu. Ég hef grun um, að þetta sama fólk komi með atkvæði sínu í veg fyrir skynsamlegt stjórnarfar í landinu. Úr boltanum kemur nefnilega sú lífsskoðun, að tilveran sé fyrst og fremst keppni milli okkar liðs og liðs hinna. Þaðan kemur sú lífsskoðun, að stjórnmálaöfl séu eins konar boltafélög. Það liggur í hlutarins eðli, að pólitísk fótboltafélög eru ekki talin hafa sérstakan málefnagrunn í þessari heimsmynd. Flokkurinn er mitt lið, af því bara.
Tryllt umhverfisstríð

Matthew Engel hefur ferðast um Bandaríkin þver og endilöng til að kynna sér ástand umhverfismála og í framhaldi af því skrifað langa grein, “Road to Ruin”, í Guardian um ört versnandi ástand umhverfismála í Bandaríkjunum. Þar hefur ríkisstjórn George W. Bush af kerfisbundnum tryllingi háð stríð gegn náttúru landsins, loftslagi heimsins og framtíð mannkyns. Grein þessi er alls ekki ætluð hjartveikum til lestrar, svo furðulegt og skelfilegt er ástandið, sem þar er lýst. Þótt hagsvöxtur hafi um skeið verið meiri í Bandaríkjunum en Evrópu, hlýtur dæmið að snúast við, þegar skyndigróðafíknir Bandaríkjamenn neyðast til að byrja að hreinsa til eftir sig, svo að þeir lifi af í náinni framtíð.
Heimsendir eftir 50 ár

Meðan bandarískir iðjuhellar froðufella af gleði yfir kenningum Bjorn Lomborg um gott ástand umhverfismála heimsins, skrifar

Michael Meacher, umhverfisráðherra Bretlands 1997-2003, í Guardian um hið sanna ástand umhverfismála, sem stefnir hreinilega að endalokum nútímalífs eftir hálfa öld, áður en ævi ungra Íslendinga er öll, nema framkvæmdar verði tillögur hans um róttækar aðgerðir til úrbóta. Ein þeirra snýst um alþjóðadómstól í umhverfismálum, þangað sem íslenzkir ráðherrar verða vonandi einhvern tíma dregnir til að fá makleg málagjöld.
Eldgosið í Santorini

William J. Broad fjallar í International Herald Tribune um nýjar rannsóknir, sem styðja kenningar um, að eldgosið, sem sprengdi eyjuna Þiru, öðru nafni Santorini, í loft upp 1645 árum fyrir okkar tímatal, hafi valdið hruni mínoskrar menningar á Krít. Rannsóknir á þessu efni hafa alltaf þótt spennandi vegna rómantískrar þjóðsögu um Atlantis, sem sökk í sæ. Nýju rannsóknirnar benda til, að gosið hafi verið öflugra en áður var talið, margfalt öflugra en Krakatá, hafi valdið 15 metra hárri fljóðbylgju og allt að þriggja metra öskulagi á Krít og haft margra áratuga áhrif á landbúnað víðs vegar um Miðjarðarhaf.
Ódýr ofurtölva

John Markoff segir í New York Times frá ódýrri ofurtölvu, sem smíðuð var af sjálfboðaliðum á einum mánuði við háskólann í San Francisco með því að raða saman 1100 venjulegum Macintosh tölvum, sem kostuðu samtals 5 milljón dollara. Hliðstæðar ofurtölvur á borð við Earth Simulator hafa hingað til kostað 100-250 milljónir dollara og verið mörg ár í smíðum. Venjulegar Macintosh tölvur eru komnar með 64 bita örgjörva frá IBM, sem hægt er að raða hverjum við annan og láta vinna samhliða. Á þeirri tækni byggist nýja ofurtölvan í San Francisco.
Þríeyki gegn ófriði

Simon Tisdall segir í Guardian, að samningur utanríkisráðherra Bretlands, Frakklands og Þýzkalands við ríkisstjórn Írans um aukið kjarnorkuvopnaeftirlit sé fyrst og fremst yfirlýsing um, að hinar hefðbundnu Evrópuleiðir viðræðna og samninga séu árangursríkari en fyrirskipanir og hótanir af hálfu Bandaríkjanna. Samningurinn feli í sér evrópska aðstoð við friðsamlega þróun kjarnorkumála Írans og sparki í stríðsglöð Bandaríkin og Ísrael, sem opinberlega staðsetja Íran á svonefndan öxul hins illa og hafa beinlínis hótað að ráðast á landið. Athyglisvert er, að Bretland var með í evrópska þríeykinu, þótt það hafi á ýmsan hátt verið hallara undir Bandaríkin undanfarin misseri en Frakkland og Þýzkaland hafa verið.
Bandarískt stjórntæki

William Pfaff segir í International Herald Tribune, að Atlantshafsbandalagið sé dauðadæmt, ef Bandaríkjastjórn áttar sig ekki á, að það getur ekki verið tæki Bandaríkjanna til að stjórna Evrópu. Nokkur lykilríki í Evrópusambandinu eru að koma á fót evrópskum her utan yfirstjórnar Bandaríkjanna. Í því felst sjálfstæðisyfirlýsing, sem Bandaríkjastjórn hefur kosið að berjast gegn. Atlantshafsbandlagið var barn kalda stríðsins, svar við ógnun af hálfu Sovétríkjanna, sem ekki eru lengur til. Ef áhrifamikil ríki Evrópu telja Atlantshafsbandalagið vera bandarískt stjórntæki, sem ekki svari evrópskum nútíma, er tími þess á enda runninn.
Fáokun er rökrétt

Ekki er sanngjarnt að saka forstjóra fáokunarfyrirtækja um að reyna að nota fáokunina til að efla gengi fyrirtækjanna, sem þeim er trúað fyrir. Það er innbyggt í hagkerfi okkar, að samkeppni leiðir á endanum til fáokunar, þegar þrír eða færri samkeppnisaðilar eru eftir með meirihluta viðskipta á hverju sviði. Þá sjá þeir, að fáokun er hagkvæmari en samkeppni. Þetta náttúrulögmál gengur bara hraðar fyrir sig hér á landi en í öðrum löndum, af því að markaðurinn er svo lítill. Stjórnvöld bera hluta ábyrgðarinnar, af því að þau reyna ekki að tefja fyrir náttúrulögmálinu með því að auðvelda aðkomu nýrra fyrirtækja, til dæmis útibúa frá erlendum fyrirtækjum. En það eina, sem getur bjargað okkur frá rökréttri endastöð markaðshagkerfisins, er nýtt hagkerfi, sem leysi það af hólmi, en slíkt kerfi hefur ekki fundizt enn.
Ísland á öxlinum

Atlantshafsbandalagið og varnarliðið á Keflavíkurvelli eru fornleifar fyrri áratuga, er Sovétríkin ógnuðu heiminum. Nú eru þau löngu látin og nú eru það Bandaríkin, sem ógna heiminum í heild. Aðrir ógna bara afmörkuðum svæðum. Meginland Evrópu er að byrja að átta sig á þessu og farin þjappa sér saman í samband, þar sem áhugasömustu ríkin eru að reyna að byrja að koma upp vísi að evrópskum her. Við lifum hins vegar hér á Íslandi í fortíð kalda stríðsins eins og okkur ber, í faðmlögum við gamalmennin tvö, Atlantshafsbandalagið og varnarliðið, sem sakna Varsjárbandalagsins. Við erum óaðskiljanlegur hluti hins illa öxuls, sem nær frá Ísrael til Bandaríkjanna.
Fölsuð könnun

Bandarískir vinir forsetans fengur gerða skoðanakönnun í Írak og túlkuðu niðurstöðurnar út af kortinu á þann hátt, að fólkið í landinu væri sátt við hernámsliðið og vildi hafa það áfram. Í Arab News notar

James Zogby niðurstöður könnunarinnar og finnur út, að raunveruleikinn er allt annar. Samkvæmt bandarísku könnuninni eru Írakar ósáttir við hernámsliðið og vilja losna við það sem fyrst.
Ýfingar um Evrópuher

Væntanlegur her Evrópusambandsins er þyrnir í augum Bandaríkjastjórnar, sem berst gegn honum á fundum í Atlantshafsbandalaginu þessa dagana. Bretar tala þar í báðar áttir, því að þeir þurfa að þjóna tveimur herrum, Evrópu og Bandaríkjunum. Frakkland, Þýzkaland og Belgía halda áfram að undirbúa höfuðstöðvar hersins og neita, að hann eigi að leysa Nató af hólmi eða losa Evrópu frá Bandaríkjunum. Fyrirferð málsins og hastarleg viðbrögð Bandaríkjastjórnar benda þó til, að meira liggi að baki, en komið hefur fram í fréttum. Í International Herald Tribune fjalla

Thomas Fuller og Brian Knowlton um þennan dularfulla her, sem vonandi er eins hættulegur og Bandaríkjastjórn telur hann vera.
Minn guð er sterkastur

Fareed Zakaria segir í Washington Post, að bandarískir hershöfðingjar yrðu umsvifalaust reknir úr starfi, ef þeir gagnrýndu Ísrael eða trúarbrögðin þar í landi. Hins vegar hafi William G. Boykin hershöfðingi verið hækkaður í tign og gerður að yfirmanni í Pentagon, þótt hann hafi ítrekað gagnrýnt íslam og sýnt frumstæða fordóma gegn trúnni, líkt henni við djöfulinn og belgt sig út með fullyrðingum um, að “minn guð” sé “sterkari en guð þeirra”. Höfundurinn telur áhyggjuefni, að ummæli Boykin hafi ekki einu sinni verið fordæmd af yfirmönnum hans. Það sé bannað að lasta gyðingatrú, en lofsvert að lasta íslam.
Nornaveiðar fyrr og nú

H.D.S. Greenway segir í Boston Globe, að svipuð bilun sé á ferðinni í Bandaríkjunum á hryðjuverkatímum nútímans og varð árið 1917 gegn Þjóðverjum í landinu eftir fyrra stríðið, gegn Japönum við upphaf síðara stríðsins og gegn menningarvitum á kaldastríðsdögum McCarthy. Ráðamenn sjái drauga í hverju horni og hafi komið sér upp Djöflaeyju í Guantánamo-flóa. Hann telur viðbrögðin gegn hryðjuverkum vera úr hófi fram og líkir öllum þessum viðbrögðum við nornaveiðarnar í Salem árið 1620.
Þorskur upp urinn

Annað árið í röð hafa vísindamenn ráðlagt Evrópusambandinu að banna allar þorskveiðar í Norðursjó, Írlandshafi og vestur af Skotlandi. Í fyrra hafnaði sambandið banni og ákvað í staðinn 45% minnkun þorskveiðikvóta. Vísindamenn telja nú, að það hafi ekki verið nóg, þorski hafi áfram fækkað, svo að nú sé engin leið framhjá algeru banni. Ýmsar aðrir fiskstofnar á þessum slóðum eru á hraðri niðurleið, þar á meðal ýsa, þrátt fyrir 50% minnkun kvóta á árinu. Frá þessu segir í

BBC. Með nógu biturri reynslu endar Evrópusambandið með því að læra lexíuna.
Örlög ættarvelda

Í Guardian ræðir

Peter Preston um útbreiðslu ættarveldis í nútímanum. Tveir valdamestu menn heimsins eru ættarlaukar, George W. Bush Bandaríkjaforseti og Rupert Murdoch fjölmiðlakóngur. Minni spámenn eru að reyna að hefja eins konar konungsættir, einkum harðstjórar í þriðja heiminum. Ættarveldi er lítið á Íslandi, en Baugur og Samson eru dæmi um, að það sé komið á kreik að nýju eftir langt hlé með undanhaldi hjá Sjóvá og Sjell. Björn Bjarnason er eini ættarlaukurinn í pólitíkinni og hefur ekki vegnað þar vonum framar.
Lúmskir arabar

Í Guardian fjallar

Neil Clark um ýmsar myndir arabahaturs á Vesturlöndum nútímans, þar sem Osama bin Laden og Saddam Hussein hafa tekið við hlutverki hins skítuga og svikula araba í skáldsögunum. Hann bendir til gamans á, að hinn stórilli Saddam Hussein hafi reynzt vera sannorðari um gereyðingarvopn í Írak heldur en hinir ástsælu þjóðarleiðtogar George W. Bush og Tony Blair. Clark segir, að nú sé verið að reyna að skýra vandræði hernámsliðsins í Írak með þeirri klisju, að fólkið í landinu sé almennt lúmskt og svikult. Til stuðnings kenningunni vitnar hann í ýmsa ráðamenn Bandaríkjanna, svo sem Condoleezza Rice og Richard Perle.
Hrói höttur týndur

Rithöfundurinn Richard Rutherford-Moore segist geta sýnt fram á, hvar gröf Hróa hattar sé. Hrói er sagður hafa legið banaleguna í Kirklees klaustri á 13. öld, hafa skotið þaðan ör og viljað láta grafa sig, þar sem örin kæmi niður. Eftir tilraun með 20 örvar taldi Rutherford-Moore sig hafa fundið staðinn með fimm metra nákvæmni. Það er einmitt staðurinn, þar sem staðfest er, að grafið var niður á mannabein á átjándu öld og þau fjarlægð. Liggur þá beint við að ætla, að það hafi verið bein Hróa, sem eru þá líkast til týnd. Þó verður að taka fram, að ósannað er með öllu, að hann hafi verið til. Frá þessu segir

Brady Haran í BBC.
Myndir á Stonehenge

Vísindamenn við Wessex fornfræðistofnunina hafa notað leysigeysla til að finna höggnar myndir á Stonehenge-steinunum, sem sjást ekki lengur með berum augum vegna veðrunar. Lokið er að skanna þrjá steina af 83. Þegar verkinu er lokið, vænta fræðimenn þess, að myndirnar leiði í ljós, til hvers Stonehenge var notað, þegar það var reist fyrir 4000-5000 árum. Frá þessu segir í

>BBC.
Ríkisútvarp Flokksins

Forstjóri ríkisútvarps Sjálfstæðisflokksins hefur fyllt turninn við Efstaleiti af óvinnufærum silkihúfum á framfæri Flokksins. Þeir eru eins konar gíslar, sem koma í veg fyrir, að flokkurinn selji stofnunina. Á heilsubótargöngum um hinar ýmsu hæðir stofnunarinnar hittir útvarpsstjórinn stundum silkihúfurnar. Þá man hann eftir, að innan stofnunarinnar getur hann ekki uppfyllt óskir yfirboðara sinna um að manna útvarpsþætti fyrir róttæka hægri menn. Yfirboðararnir vilja, að hægri slagsíðan sé ekki bara í sjónvarpinu. Harma sína rekur útvarpsstjóri Sjálfstæðisflokksins í tölvupósti, sem menn hafa skemmt sér við að leka til almennings.
Sakna sögulegs samhengis

Af því að við munum ekki vel, hver lagði áherzlu á hvað, þegar síðast og næstsíðast var rifizt um dóma í málum öryrkja, þarf einhver fjölmiðill að rifja söguna upp fyrir okkur. Allir málsaðilar segja nýja dóminn vera sigur fyrir sig, sérstaklega forsætisráðherra, sem þó er enn með hund út í Hæstarétt. Hlutverk fjölmiðla er meðal annars að skýra sögulegt samhengi í fréttum líðandi stundar. Að öðrum kosti átta notendur fjölmiðla sig ekki á því, hvað fréttirnar þýða í raun og veru. Hafi einhver hæfur fjölmiðlungur rækt skyldu sína, hefur það farið fram hjá mér.
Grimmi páfinn

Senn fara menn að lofa Jóhannes Pál páfa í minningargreinum. Þegar við lesum þær, er rétt að minnast ósögðu hörmunganna, sem hann hefur leitt yfir kaþólskar þjóðir með eindreginni og óvæginni afturhaldsstefnu. Til dæmis hefur kvenhatur hans og hörkuleg andstaða við getnaðarvarnir valdið ómældum hörmungum í þróunarlöndunum. Einkum hefur hann stuðlað að útbreiðslu eyðni víðs vegar um þriðja heiminn.

Polly Toynbee segir í Guardian, að Jóhannes Páll páfi sé einn versti maður nútímans, hvort sem það stafi af grimmd hans eða skeytingarleysi. Þar á ofan hafi hann skipulega valið 200 afturhaldssama kardínála til að tryggja, að grimmdarstefnan ráði áfram Páfagarði.
Skaði af erfðabreyttu

Viðamesta rannsókn, sem gerð hefur verið á erfðabreyttu korni í Evrópu, bendir til, að það hafi að ýmsu leyti skaðleg áhrif á lífríkið, einkum villtar tegundir þess. Þetta mun vafalaust herða andstöðu Evrópu við erfðabreytt matvæli og leiða til aukinna takmarkana á innflutningi slíkra matvæla til álfunnar.

BBC segir frá þessu. Það verður því tæpast markaður í Evrópu fyrir erfðabreytt matvæli frá Íslandi, þar sem erfðabreytt ræktun er farin að leika lausum hala. Niðurstaðan hefur þegar stuðlað að þeirri ákvörðun Monsanto, helzta framleiðanda erfðabreyttra matvæla í heiminum, að hætta tilraunum til að ná fótfestu í Evrópu.
Stjórnarskrá Evrópu

Angus Roxburgh segir í BBC, að Evrópusambandið sé komið að enn einum tímamótunum. Nú er það stjórnarskráin, sem á að negla niður fyrir jól, þótt einstakar ríkisstjórnir séu afar andvígar ýmsum þáttum uppkastsins, er samkomulag hefur náðst um að leggja fram. Fréttaskýrendur efast sumir um, að sambandið standist þessa raun. Minnast má þó, að þetta gamla fríverzlunarbandalag hefur nokkrum sinnum áður hlotið hliðstæða eldskírn, svo sem þegar komið var á fót seðlabanka Evrópu og evrunni, sérstakri herstjórn og friðargæzlu framhjá Atlantshafsbandalaginu, sameiginlegu vegabréfi, evrópskum yfirdómstóli og sérstöku þingi með beinni aðild almennings í Evrópu.
Enginn efi um Evrópu

Kirsty Hughes segir í BBC, að það sé óskhyggja hjá Donald Rumsfeld, stríðsmálaráðherra Bandaríkjanna, að nýju ríkin í Evrópusambandinu séu hallari undir Bandaríkin en gömlu ríkin. Hvert ríki hafi mismunandi sjónarmið og hagsmuni, sem dragi þau sitt á hvað. Hins vegar sé það miklu fleira, sem dragi nýju ríkin að gömlu ríkjunum, heldur en það sem sundri þeim. Þannig hafi Pólland svipaða landbúnaðarhagsmuni og Frakkland og svipaða trúarhagsmuni og Spánn. Dálæti nýju ríkjanna á Bandaríkjunum sé ofmetið. Ráðamönnum þeirra og almenningi sé ljóst, að Evrópa sé þeirra framtíð. Aðildin sé ekki bara efnahagsleg ákvörðun, heldur líka pólitísk. Ekkert nýju ríkjanna hafi svipaðar efasemdir um Evrópusambandið og þær, sem oft verður vart í Bretlandi og ráða ríkjum á Íslandi.
Erfðabreyttur ósigur

Monsanto, helzta fyrirtæki heimsins á sviði erfðabreyttra matvæla, hefur gefizt upp á að hasla sér völl í Bretlandi og ætlar að hætta öllum rekstri þar. Komið hefur í ljós, að allur almenningur í landinu er feiknarlega andvígur erfðabreyttum matvælum eftir mikla umræðu, sem hefur farið fram um þau þar í landi. Monsanto hefur einnig ákveðið að kveðja meginland Evrópu, þar sem andstaða er líka mikil. Fyrr í þessari viku lýsti Margot Wallstrom, ráðherra umhverfismála Evrópusambandsins, yfir því, að bandarísk fyrirtæki hefðu reynt að ljúga og þvinga erfðabreyttum matvælum upp á Evrópu, þar sem þau hentuðu ekki. Græningjar eru að vonum afar ánægðir með þessa þróun mála. Frá þessu segir

BBC.
Ill áhrif Ísraels

Mahathir bin Mohamad, forsætisráðherra Malasíu, sagði á ráðstefnu íslamskra ríkja í gær, að gyðingar stjórni heiminum. Slíkt er fjarri lagi. Hins vegar stýrir Ísrael stefnu Bandaríkjanna í málum Miðausturlanda að mestu, allt frá Egyptalandi austur til Írans, og stefnir þannig heimsfriðnum í voða. Þetta er ekki í krafti peninga eða fjármálastofnana, þar sem áhrif stuðningsmanna Ísraels eru lítil. Þeir eru hins vegar feiknarlega vel skipulagðir í Bandaríkjunum og hafa þar að auki mikil áhrif í fjölmiðlum, allt frá kvikmyndum yfir í dagblöð. Af slíkum ástæðum voga bandarísk þingmannsefni sér ekki að andmæla yfirgangi Ísraels. Reynslan sýnir, að slíkt andóf er ávísun á fall í kosningum. Þannig er heimsveldi Bandaríkjanna fangi utanríkisstefnu hins herskáa Ísraels.
Fox veldur fáfræði

Vísindamenn við Maryland-háskóla hafa komizt að raun um, að fáfræði Bandaríkjamanna um heimsmálin er afar mikil og fer að nokkru leyti eftir fjölmiðlunum, sem þeir nota. Áhorfendur Fox sjónvarpskeðjunnar voru verst settir. 45% þeirra trúðu öllu í senn, að samband væri milli Saddam Hussein og Al Kaída, að gereyðingarvopn hefðu fundizt í Írak og að flestar þjóðir heims hefðu stutt árás Bandaríkjanna á Írak. 80% þeirra trúðu að minnsta kosti einni fullyrðinganna. Allar voru þær rangar, en eigi að síður hafðar fyrir satt í fréttum Fox, sem er í eigu fjölmiðlakóngsins Rupert Murdoch og stjórnað af lygasérfræðingnum Roger Ailes. Á sama tíma hafa vinsældir Fox-keðjunnar vaxið mjög, svo að búast má við vaxandi fáfræði og langvinnri óstjórn í Bandaríkjunum.

Harold Meyerson segir frá þessu í Washington Post.
Óbeinar reykingar

Reykingabann var á opinberum stöðum, veitingahúsum og krám í Helena í Montana í Bandaríkjunum frá því í júní í fyrra þangað til í desember sama ár, þegar samtökum tóbaksframleiðenda tókst að fá banninu hnekkt. Þá sex mánuði, sem bannið var í gildi, hrapaði tíðni hjartaáfalla í þessari 66 þúsund manna borg um 58% og reis jafnhraðan aftur í fyrri tíðni, þegar bannið gekk úr gildi. Þessar sveiflur voru rannsakaðar í Kaliforníuháskóla og varð niðurstaðan sú, að þær voru taldar sönnun þess, að óbeinar reykingar séu lífshættulegar.

Rosemary Ellis segir frá þessu í New York Times.
Ótímasett lok hernáms

Ný ályktun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna um Írak síðar í dag mun fela í sér, að alþjóðasamfélagið sættir sig við hernám Íraks sem orðinn hlut og vill, að því ljúki, þegar innlend stjórn tekur við völdum í landinu. Ekki er skilgreint, hvenær það verði, en tímaáætlun á að vera tilbúin fyrir lok þessa árs. Innlenda ráðgjafanefndin í Írak telur, að hernáminu ljúki í lok næsta árs. Orðalagi ályktunarinnar var breytt í gær og atkvæðagreiðslu frestað til að fá samkomulag um hana. Hún felur ekki í sér neina viðurkenningu á innrásinni, sem er eins umdeild og hún hefur alltaf verið. Hins vegar er hugsanlegt, að hún geri Bandaríkjastjórn kleift að fá setulið og peninga frá fleiri ríkjum en ella, einna helzt frá Pakistan.
Misjafn trúarhiti

Bandaríkjamenn verða sífellt ofsatrúaðri og kirkjuræknari, en Evrópumenn fjarlægjast trú og kirkju í sífellu. Þetta er eitt af því, sem sundrar Evrópu og Ameríku.

Frank Bruni gerir þetta að umræðuefni í New York Times. Hvorki er minnst á trú né kristni í uppkasti að stjórnarskrá Evrópusambandsins. Kaþólsku löndin í Evrópu fylgja kalvínskum og lúterskum löndum að þessu leyti. Frakkar hafa lengi verið lítt trúaðir og lítt kirkjuræknir og Ítalir fara hröðum skrefum sömu leið. Helzt er, að kirkjan sé enn afl í Póllandi, enda var hún þar eitt helzta andstöðuaflið gegn yfirráðum Sovétríkjanna sálugu.
Ofurhallarekstur

Bandaríkin væru talin ramba á barmi gjaldþrots að mati

Paul Krugman í New York Times, ef þau væru Argentína árið 2000, Indónesía árið 1996 eða annað land í þriðja heiminum. Hagtölur Bandaríkjanna eru raunar enn skelfilegri. Hrikalegur viðskiptahalli og halli á ríkissjóði er fjármagnaður með erlendu skammtímafé, sem gæti tekið til fótanna hvenær sem er. Ríkisstjórn er í senn að halda uppi ríkisútgjöldum og að draga úr ríkistekjum með skattalækkunum, svo að ofurhallinn á eftir að verða enn magnaðri.
Gjaldmiðill loforða

Þegar ríkið hefur afhent gæludýrum sínum eignarhald á auðlindum hafsins, er eðlilegt, að þau reyni að koma happinu í verð. Kaupendur kvótans lofa yfirleitt hver um annan þveran að flytja hann ekki burt úr sjávarplássum, en meina ekkert með því. Þeir eru bara að kaupa sér tímabundinn frið. Samherji lofaði öllu fögru um kvótann á Vestfjörðum og sveik það. Eimskip lofaði öllu fögru, þegar það keypti kvótann á Akranesi og ætlar nú að svíkja. Undarlegt er, að menn skuli hafa trúað, því að loforð eru ekki gjaldmiðill í markaðshagkerfinu. Á endanum flyzt allur kvótinn í Kvosina, þangað til gæludýr ríkisins finna leiðir til að koma honum úr landi.
Atlanta er alþjóðlegt

Atlanta er flugfélag, sem flýgur milli staða utan Íslands. Slíkt félag getur auðvitað haldið heimili hvar sem er í heiminum. Ef það væri þvingað gegn vilja sínum til að veita íslenzkum flugmönnum forgang til starfa, mundi það flytja annað. Tilgangslaust er að væla um, að Íslendingar sitji ekki að öllum störfum hjá Atlanta. Sífellt áreiti af þessu tagi skaðar þjóðarhag. Nær lagi er að fagna því, að það skuli enn vera búsett hér á landi. Enn nærtækara væri að harma, að ýmis önnur fyrirtæki, sem hafa nurlað saman fé á Íslandi, grípa yfirleitt fyrsta tækifæri til að koma aurunum til útlanda með því að stofna þar dótturfélög.
Þeir borgi sem brutu

Þeir, sem brutu Írak, eiga að líma það sjálfir, en ekki ætlast til þess af öðrum. Ríki meginlands Evrópu voru yfirleitt andvíg stríðinu gegn Írak og vilja ekki borga endurreisnina. Bandaríkjastjórn verður að snúa sér til þeirra ríkja, sem studdu bramlið, þar á meðal Íslands. Sem stuðningsríki árásarinnar er Ísland siðferðilega skuldbundið til að bæta Írökum brotin með því að punga út vænni summu, svo sem nokkrum milljörðum króna.
Truflaðist í felum

Maureen Dowd segir í New York Times, að George Bush eldri og hirð hans séu gáttaðir á undarlegum breytingum, sem hafi orðið á George W. Bush yngra undir verndarvæng Dick Cheney varaforseta, sem átti að vera yfirvegaður lærifaðir hans í forsetaembætti. Þeir velti meðal annars fyrir sér, hvort Cheney hafi truflazt í kollinum af bókalestri í neðanjarðarbyrgi, sem hann faldi sig í fyrstu vikurnar eftir árásina á World Trade Center. Bush yngri fylgist ekki með fréttum, en byggir viðhorf sín á upplýsingum frá róttæklingum á borð við hinn endurfædda Cheney. Dowd segir, að kominn sé tími til að Bush eldri fari að sinna uppeldi Bush yngra.
Rusl á himni

Himinhvolfið kringum jörðina er að fyllast af rusli, segir

Peter N. Spotts í Christian Science Monitor. Ruslið þýtur umhverfis jörðina á 17.000 mílna hraða og getur hæglega gatað geimferðabúninga og eyðilagt gervihnetti. Skemmdir hafa þegar orðið á gervihnöttum af þessum ástæðum. Samtals eru 700 gervihnettir og 20.000 tonn af málmi á braut umhverfis jörðina. Búizt er við, að ástandið versni, því að ráðgert er, að gervihnettir verði orðnir 3000 árið 2020. Eigendur ruslsins eru að ræða leiðir til að minnka vandann, en það er ekki einfalt mál.
Líf í sprengingu

Vísindamenn við Space Telescope Science Institute í Baltimore hafa tímasett upphaf heimsins eins og við þekkjum hann. Fyrir fimm milljörðum árum varð sprenging, sem stendur enn yfir. Sólkerfin hafa allan þennan tíma fjarlægzt hvert annað með sífellt vaxandi ógnarhraða.

Dennis Overbye segir frá þessu í New York Times.