arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vont veður er sumpart gott.

Þegar láglendi verður alhvítt um mikinn hluta landsins og heiðar verða ófærar eða illfærar í byrjun maí, er eðlilegt, að margir hugsi til suðrænna stranda og láti sig dreyma um að dveljast þar í sólskini og blíðu.

Þegar hvassir vindar blása dægrum og jafnvel dögum saman í byrjun maí, er eðlilegt, að margir hugsi til suðrænna skóga og láti sig dreyma um þýðar golur og öflugan gróður, þar sem jarðarberin eru þegar orðin þroskuð.

Sem betur fer hafa margir Íslendingar efni á að veita sér veðursælu paradísar í tvær-þrjár vikur á fárra ára fresti og sumir jafnvel á hverju ári. Þetta er vel þegið hlé á sleitulausri menningar-og lífsbaráttu hér norður í höfum.

En paradís ferðamannsins þarf ekki nauðsynlega að vera paradís heimamannsins. Við Miðjarðarhafið eru lífskjör mun síðri en hér og raunar þeim mun lakari, sem nær dregur miðbaug. Það er ekki allt fengið með gróðursæld og sólarblíðu.

Hitinn lamar athafnavilja og starfsgetu, ekki bara dag eftir dag og ár eftir ár, heldur kynslóð eftir kynslóð. Miðjarðarhafsbúar geta verið dag að koma því í verk, sem Íslendingar eru vanir að afgreiða á stundarfjórðungi.

Forfeður okkar fórnuðu ættartengslum og heimahefðum, þegar þeir fóru yfir úfið haf til fjarlægs lands, sem bauð upp á síðri skilyrði til kornræktar en voru heima fyrir. Þetta getur ekki hafa verið auðveld ákvörðun.

Hingað komnir öfluðu þeir sér menningar, sem bar langt af fyrri heimahögum. Þeir hófu ritlist til vegs, bæði í skáldverkum og sagnfræði. Þessi sérstaða hefur risið og dalað á ellefu öldum og er enn merkjanleg.

Þeir, sem ekki skrifa bækur, stunda tónlist, myndlist eða leiklist. Það eru ekki margar borgir í heiminum, sem bjóða upp á 70 málverkasýningar á aðeins einu ári.

Að baki verklegrar og andlegrar menningar Íslendinga stendur óblíð náttúra, er heldur okkur sífellt við efnið, þegar við viljum slaka á. Allt er hér stöðugum breytingum undirorpið, meira að segja loftþrýstingurinn.

Með þessu er ekki sagt, að bezt sé að hafa sem verst og breytilegust skilyrði frá hendi móður jarðar. Norrænir menn urðu að sætta sig við hrun landnáms í Grænlandi, af því að þar fóru hin ytri skilyrði niður fyrir það, sem þeir réðu við.

Forvitnilegt er þó, að þar eins og hér neituðu þeir að falla inn í náttúruna og héldu áfram að haga sér eins og heimsborgarar fram í rauðan dauðann. Í gröfum þeirra hafa klæðin reynzt vera í samræmi við nýjustu Parísartízku þess tíma.

Líklegt má telja, að hæfilega harðskeytt náttúra, samfara hæfilegri þrjózku gegn því að lagast að þessari náttúru, veiti mönnum og þjóðum aðhald eða áskorun til að rísa upp í óvenjulegu framtaki, verklegu og andlegu.

Suðurgöngur okkar eru margfalt öflugri en þær voru á tímum Guðríðar Þorbjarnardóttur eða Jóns Indíafara. Íslendingar nútímans sætta sig ekki við náttúru heimalandsins. En þeir koma yfirleitt allir til baka norður í garrann.

Við erum líka þolinmóð, þótt sumarið ætli seint að koma að þessu sinni. En auðvitað mundum við taka því með fögnuði, ef vind tæki nú að lægja, sól að skína og snjó að renna. Af því að síðan er skammt í næsta vetur.

Jónas Kristjánsson

DV
Endurreistur miðbær.

Dönsku verkfræðingarnir, sem á sínum tíma skipulögðu gatnakerfið fyrir þáverandi meirihluta borgarstjórnar, eru nú að gera hið sama fyrir núverandi meirihluta og hafa lagt til, að Laugavegur verði að göngugöngu.

Þetta er hin bezta hugmynd, sérstaklega ef hún verður þáttur í víðara samhengi, þéttingu byggðar í Reykjavík, – án draumóra um byggingasvæði á Reykjavíkurflugvelli og á ýmsum auðum stöðum, þar sem betra væri að hafa gras.

Skynsamlegar hugmyndir um þéttingu byggðar hafa lent á villigötum hjá núverandi meirihluta, sem virðist ófáanlegur til að leiða hugsunina til rökréttrar niðurstöðu. Og minnihlutinn hefur að venju lítið til málsins að leggja.

Reykjavík ætti að þétta með því að endurreisa Laugavegssvæðið frá Grettisgötu niður að Skúlagötu. Þar eru ekki götubútar, er þarf að varðveita á staðnum. Og unnt er að flytja annað þau einstöku hús, sem menn kunna að sjá eftir.

Laugavegur yrði göngugata þessa miðbæjar, Skúlagata bílabrautin og Hverfisgata strætisvagnaleiðin. Frá Skúlagötu þyrfti að vera hægt að aka á nokkrum stöðum inn í bílageymslur undir þaki við gönguás Laugavegsins.

Mikilvægt er, að þeir, sem koma á bílum og í strætisvögnum, geti stigið út undir þaki og komizt í skjóli fyrir veðrum og vindi inn á Laugaveginn, sem auðvitað þarf að vera yfirbyggður með gleri eða gegnsæju plasti.

Á jarðhæð við Laugaveginn yrðu eins og nú margar litlar verzlanir. Og þar að auki inngangur til annarrar líflegrar starfsemi, svo sem veitingahúsa, kvikmyndahúsa, leikhúsa og danshúsa, er gætu verið í kjöllurum og bakhúsum.

Á næstu hæðum fyrir ofan yrðu skrifstofur í heldur meiri mæli en nú er. Efst kæmu svo íbúðir í háhýsum, nógu margar til að jafngilda atvinnutækifærum á svæðinu. Íbúafjöldi og atvinnutækifæri eiga að standast á í miðbænum.

Margir munu áfram búa í Breiðholti og sækja vinnu niður í bæ, meðan aðrir munu búa í þessum endurreista miðbæ og sækja vinnu upp í Breiðholt. En í heild draga íbúðir í miðbæ mjög úr umferð milli hverfa og spara umferðarmannvirki.

Til þess að þetta megi gerast verða yfirvöld borgarinnar að ná eða knýja fram samstöðu lóðaeigenda á Laugavegssvæðinu um heildarskipulag, er gjarna mætti hvíla á grundvelli alþjóðlegrar samkeppni með háum verðlaunum.

Lóðaeigendur þyrftu þá að fá fermetrarétt í byggingum svæðisins í hlutfalli við verð lóða þeirra, en án tillits til, hvernig þeirra eigin blettur nýtist, svo að smálóðasjónarmið bindi ekki hendur þeirra, sem svæðið skipuleggja.

Þessi rökrétta niðurstaða hugmynda um þéttingu byggðar í Reykjavík hefur ýmsa kosti. Einn hinn mikilvægasti er, að hún tekur tillit til veðurfars. Hún viðurkennir þá staðreynd, að hér er kaldi, blástur eða rigning meirihluta ársins.

Hugmyndir um blómlegt gangstéttalíf í göngugötu geta orðið að veruleika í sólríkum og veðursælum útlöndum. Hér verður hins vegar að búa til hin ytri skilyrði með því að byggja yfir göturnar og hita þær upp.

Annar kostur niðurstöðunnar er, að þetta er ekki nýr miðbær, heldur endurreisn miðbæjar, sem þegar er til með fjölbreyttu lífi, ótal verzlunum og annarri atvinnu. Þótt niðurstaðan sé róttæk, er hún um leið íhaldssöm, því að hún byggist á grunni þess, sem fyrir er.

Jónas Kristjánsson

DV
Meirihlutavíxl eru möguleg.

Landsmenn hafa enn sem komið er tæplega tekið eftir, að sveitarstjórnakosningar eru á næsta leiti. Að minnsta kosti eru Reykvíkingar lítið farnir að hugsa um þessar kosningar, svo sem kemur fram í skoðanakönnun DV í dag.

Þetta kemur heim og saman við upplýsingar frá vinnustaðafundum frambjóðenda. Þar hafa menn lítinn áhuga á að ræða borgarmál við frambjóðendur, en þeim mun meiri áhuga á landsmálunum. Samt er ekki nema mánuður til kosninga.

Þegar rúmlega helmingur hinna spurðu segist vera óákveðinn í afstöðu til framboðslista eða svarar ekki af öðrum ástæðum, er greinilegt, að áhugaleysið er gífurlegt, miklu meira en áður hefur mælzt í skoðanakönnunum.

Sumpart getur þetta stafað af landsmálahörku undanfarinna vikna, sem hefur skyggt á hin tiltölulega friðsamlegu sveitarstjórnamál. Hvert upphlaupið hefur rekið annað, Helguvík, álverið, Blanda, steinull og skyldusparnaður.

Búast má við, að landsmálin yfirgnæfi sveitarstjórnamál í tvær eða þrjár vikur til viðbótar, meðan alþingismenn taka endasprettinn við afgreiðslu allra nauðsynlegustu mála, í tímahraki, sem er meira en nokkru sinni fyrr.

Ef hér er rétt til getið, hafa sveitarstjórnamenn ekki nema tvær eða þrjár vikur til að beina athygli landsmanna að kosningunum, sem verða 22. maí. Þær vikur verða örlagaríkar, er hinir óákveðnu fara að gera upp hug sinn.

Áhugaleysið um borgarstjórnarkosningarnar í Reykjavík getur þó einnig stafað sumpart af hinum óljósu línum milli flokka og milli fyrrverandi og núverandi meirihluta. Kjósendur eiga vafalaust erfitt með að finna mun.

Hugsanlegt er, að þetta komi í könnuninni harðar niður á meirihlutaflokkunum en Sjálfstæðisflokknum á þann hátt, að sumir hinna óákveðnu ætli að kjósa einhvern meirihlutaflokkinn, en viti ekki enn, hver þeirra verði fyrir valinu.

Með þessum fyrirvörum er þó óhjákvæmilegt að vekja athygli á mjög traustri útkomu Sjálfstæðisflokksins í skoðanakönnuninni. Hann fékk síðast 47,4% atkvæða, en fær nú 31,5% allra hinna spurðu og 66% þeirra, sem skoðun hafa.

Gera má ráð fyrir, að Sjálfstæðisflokkurinn eigi von í hluta af fylgi hinna óákveðnu. Þannig bendir könnunin til, að flokkurinn eigi raunverulega möguleika á að endurheimta meirihluta sinn í borgarstjórn Reykjavíkur.

Önnur athyglisverð niðurstaða skoðanakönnunarinnar er, að framboð kvenna hefur skotið rótum. Sá listi fékk jafngóða útkomu og Alþýðubandalagið og Alþýðuflokkurinn og mun betri útkomu en lánlítill Framsóknarflokkurinn.

Horfur eru því á, að framboð kvenna ónýtist ekki á þann hátt, að atkvæðin falli dauð. Listi þeirra er jafnlíklegur til að koma manni eða mönnum að eins og sumir aðrir listar. En glæstur sigur er ekki í mynd könnunarinnar.

Af meirihlutaflokkunum er það Alþýðubandalagið, sem fær alvarlegustu viðvörunina í könnuninni. Það fékk 29,8%% atkvæða í síðustu kosningum, en í þessari könnun aðeins 4,8% hinna spurðu og 10,1% þeirra, sem afstöðu tóku.

Kosningabaráttan er tæplega hafin og margt á eftir að gerast fram að kjördegi. Vonandi getur DV í síðari könnun komizt nær hinum raunverulegu úrslitum. Þá verða fleiri búnir að ákveða sig og sú viðbót ætti að sýna straumana.

Jónas Kristjánsson

DV
Liðskönnun í vor.

Stjórnmálaflokkar okkar eru myndaðir um afstöðu til landsmála og sumpart utanríkismála. Samt er ekki auðvelt að sjá raunverulegan mismun þeirra, eins og hann kemur fram í hverju stjórnarsamstarfinu á fætur öðru.

Enn síður er hægt að sjá skýran mun stjórnmálaflokkanna í sveitarstjórnamálum, þar sem viðfangsefnin eru minna pólitísk og meira tæknileg. Enda gengur samstarfið þar milli fulltrúa oft þvert á flokkslínur.

Þegar skipti urðu á meirihluta í borgarstjórn Reykjavíkur fyrir fjórum árum, töldu sumir, að borgarhrun væri framundan, og aðrir, að Iðavöllur mundi rísa í borginni. Hvorug spáin varð að raunveruleika.

Í stórum dráttum hafa borgarmálin gengið sinn vanagang. Breytingar hafa orðið færri og viðaminni en búast hefði mátt við. Ekki hefur til dæmis orðið vart sveiflu frá hægri til vinstri, ef þær áttir hafa þá einhverja merkingu.

Sumpart stafar þetta af, að fyrrverandi meirihluti hafði gengið lengra til félagshyggju en títt er um flokka, sem taldir eru starfa á hægri væng stjórnmálanna. Gamli meirihlutinn var búinn að stela glæpnum frá hinum nýja.

Einnig veldur þessu, að í Reykjavík hefur mótazt öflug sveit embættismanna, sem eru tæknimenn og hafa oft betri lausnir á hraðbergi en þeir, sem hugsa í hugmyndafræðilegu mynztri. Enda eru borgarmál aðallega tæknileg.

Raunar er athyglisvert, hversu heppin Reykjavík hefur verið með embættismenn. Þeir falla ekki sem heild í hið kunnuglega alþjóðamynztur hinnar dauðu handar opinbers rekstrar, þótt hér eins og annars staðar sé misjafn sauðurinn.

Meirihluti þessa kjörtímabils hefur reynt að auka umsvif stjórnmálamanna í borgarmálum. Fjölgun borgarfulltrúa er sú afleiðing, sem mest ber á, en hugmyndir um víðtækar breytingar á stjórnkerfinu hafa ekki náð fram að ganga.

Ekki verður hins vegar séð, að þessum meirihluta hafi fylgt meiri losarabragur fjármála, sem stundum þykir fylgja svokölluðum vinstri flokkum. Þvert á móti hafa fjármálin verið í tiltölulega traustu horfi á kjörtímabilinu.

Núverandi meirihluti hefur hneigzt að því að spara undirbúningskostnað með því að leyfa byggingar á auðum svæðum í borginni. Fyrri meirihluti vildi hins vegar eiga slík svæði til góða til að mæta seinni tíma aðstæðum.

Meirihlutinn vill stækka borgina til austurs upp á svæðið norðan Rauðavatns, en fyrri meirihluti hafði ráðgert að stækka hana til norðurs á svæðið umhverfis Korpúlfsstaði. Þetta er eitt aðaldeilumál borgarstjórnar.

Hér hefur dæmigert tæknimál verið gert pólitískt. Annar hópurinn verður að vera á móti því, sem hinn er með, og öfugt. Þannig er búin til pólitísk deila, sem ekki á sér hugmyndafræðilega stoð í flokkakerfinu.

Í rauninni verður aðeins að litlu leyti kosið um borgarmál í kosningunum í maí. Alveg eins og í flestum öðrum sveitarfélögum landsins eru kosningarnar aðalæfing fyrir næstu alþingiskosningar, eins konar liðskönnun.

Stjórnmálaflokkarnir fá tækifæri til að kanna, hversu vel vélar flokksdeildanna eru smurðar; hvort flokksmenn geti náð saman til átaks, þrátt fyrir ýmsar innanflokkserjur: og hvernig jarðvegurinn er hjá almennum kjósendum.

Um þetta snýst kosningaspennan í vor.

Jónas Kristjánsson

DV
Ríkisstjórnin er brostin.

Undarlegt er, að ríkisstjórnin er búin að fá leiða á sjálfri sér, áður en kjósendur eru búnir að fá leiða á henni. Venjubundin atburðarás á hnignunarskeiði ríkisstjórna hefur ruglazt og sumpart snúizt við.

Venjan er, að misjafnlega snemma á kjörtímabili fara kjósendur að skilja, að ekki er unnið af alvöru að efndum loforða og stjórnarsáttmála. Þeir snúast smám saman gegn ríkisstjórn og valda tæringu í samstarfinu.

Þegar viðreisnarstjórnin var við völd, þurfti raunar nokkur kjörtímabil til að snúa kjósendum gegn henni. En þá, eins og jafnan, fór samstarfið innan stjórnar ekki að bila, fyrr en fráhvarf kjósenda var orðið ráðherrum ljóst.

Síðasta skoðanakönnun bendir til, að ríkisstjórnin hafi enn traust meirihlutafylgi með þjóðinni, þótt saxazt hafi á meirihlutann í vetur. Slík staða ætti að vera ráðherrum hvatning til framhalds á samstöðu og sáttfýsi.

Í stað þess hafa ráðherrarnir tekið upp á að misbeita valdi til að reyna að hindra gerðir hver annars. Jafnframt velja þeir hver öðrum hin verstu orð í ræðu og riti. Ástandið er að verða verra en í síðustu vinstri stjórn.

Fyrst skipaði Svavar Gestsson nýja skipulagsnefnd fyrir Suðurnes 8. marz, þótt önnur væri þar fyrir. Vildi hann með því bregða fæti fyrir áform Ólafs Jóhannessonar um gerð olíuhafnar og olíugeyma í Helguvík fyrir herinn.

Síðar skipaði Ólafur Jóhannesson sérstaka bygginganefnd fyrir athafnasvæði hersins 15. marz til að koma í veg fyrir sókn Svavars. Segja má, að Ólafur hafi því ekki slegið fyrst, heldur verið að launa kinnhestinn.

Alvarlegasta uppákoman var millispil Hjörleifs Guttormssonar 12. marz, er hann skipaði Orkustofnun að efna ekki að sinni samning um jarðboranir í Helguvík. Þetta var einstæð tegund valdbeitingar í samskiptum ráðherra.

Fram að þessu hafði deilan snúizt um, hvort skipulagsráðherra eða varnamálaráðherra stjórnaði skipulagi varnarframkvæmda. Með framtaki Hjörleifs varð deilan að frjálsri fjölbragðaglímu allra ráðherra, sem skoðun vildu hafa.

Eftir hin þungu orð, sem fallið hafa á þingi og utan þings um gagnkvæma misbeitingu ráðherravalds til að spilla hver fyrir öðrum, er ljóst, að hinar innri forsendur samstarfsins eru brostnar, þótt formið haldi áfram.

Ráðherrar, sem sitja á svikráðum hver við annan, gera þjóðinni ógagn með því að halda formlegu lífi í ríkisstjórn, er hér eftir getur varla talizt annað en biðstjórn til að brúa bilið til nýrrar stjórnar eftir kosningar.

Úr því að töfrasproti Gunnars Thoroddsen megnar ekki lengur að halda ráðherrunum í álögum samstarfs og sáttfýsi, á hann nú að segja af sér fyrir sig og ráðuneytið og efna til nýrra þingkosninga á komandi sumri.

Auk þess sem afsögnin væri í réttu lýðræðislegu samhengi, ætti hún að geta orðið stjórnarflokkunum að töluverðu gagni. Þeir gætu gengið til kosninga, áður en innbyrðis erjur þeirra hafa leitt til fylgishruns.

Meirihlutafylgi ríkisstjórnarinnar getur aldrei haldizt lengi, eftir að ráðherrar eru farnir að haga sér eins og þeir hafa gert í þessum mánuði. Þeir, sem reka hníf inn í bak hver annars, munu smám saman fæla kjósendur á brott.

Jónas Kristjánsson

DV
Einangrun verndar spillingu.

Við skulum ímynda okkur fjögurra dálka fyrirsögn á forsíðu hins brezka Guardian eða hins bandaríska New York Times: “Íslenzki samgönguráðherrann selur áætlunarflugleyfi til að bjarga pólitískum skjólstæðingi frá gjaldþroti.” Við skulum einnig ímynda okkur, að undir fyrirsögninni séu staðreyndir málsins raktar í smáatriðum, eins og þær hafa komið fram í okkar fjölmiðlum, allt niður í yfirlýsingar manna um, að þeir kannist ekki við fundi, sem þeir hafa setið. Við skulum loks ímynda okkur, að hjólgrimmir dálkahöfundar sömu blaða rektu sögu Steingríms Hermannssonar langt aftur fyrir hina átakanlegu þörungavinnslu, sem hann reisti á Reykhólum fyrir vestfirzka kjósendur sína. Við sjáum fyrir okkur niðurstöður dálkahöfundanna, þegar þeir berja í borðið og segja: “Hvers konar pakk er það, sem stjórnvöld okkar gera að bandamönnum sínum?” Engilsöxum er nefnilega afar illa við spillingu. Ef Steingrímur og aðrir stjórnmálamenn þessa lands ættu von á slíkum kjöldrætti í heimspressunni, myndu þeir ekki þora að haga sér eins og þeir gera. Í útlöndum vilja þeir líta út sem fínir menn, vammlausir þjóðarleiðtogar. Landsfeður okkar vilja halda virðingu sinni, þegar þeir hitta starfsbræður á þingum Norðurlandaráðs og annars staðar í heiminum. Þeir vilja ekki láta hía á sig sem eins konar þriðja heims pólitíkusa, rangeyga af spillingu. Hitt skiptir þá minna máli, hvað heimamenn halda, einfaldlega af því að hér ríkir ekki hinn sterki þjóðarímugustur á spillingu, sem ræður ferðinni hjá engilsöxum og Norðurlandabúum. Hér yppta menn bara öxlum. Menn brosa í kampinn og segja: “Já, hann Steingrímur. alltaf eru framsóknarmennirnir samir við sig. Þetta er þeirra siðferði.” En hina gamansömu gagnrýni vantar þá kjölfestu, er dugi til að stöðva sífellda endurtekningu spillingar. Vandinn felst í einangrun okkar og skorti á aðhaldi frá útlöndum. Straumur upplýsinga og skoðana rennur aðeins í aðra áttina. Við vitum um það, sem gerist í útlöndum, en útlendingar vita ekki um það, sem gerist hér á landi. Nágrannar okkar skilja ekki íslenzku, lesa ekki íslenzk blöð, hlusta ekki á íslenzkt útvarp og sjá ekki íslenzkt sjónvarp. Þeir vita þess vegna ekki, að hér á landi er fréttaflutningur og umræða um það, sem betur megi fara. Nágrannar okkar á Norðurlöndum virðast til dæmis halda, að hér sé eins konar norrænn þjóðgarður eða Árbæjarsafn, lítill og sætur Iðavöllur, þar sem menn sitji í heitum pottum og mæli fornnorræn ljóð af munni fram. Engilsaxar hafa ekki svona afvegaleidda mynd af okkur, ef þeir hafa þá nokkra. En þeir telja þó, að Ísland, sem eitt Norðurlanda, hljóti að vera áreiðanlegt land, traust velferðarríki vammlausra stjórnmálamanna. Í skjóli þessa misskilnings getur samgönguráðherra okkar veitt Arnarflugi leyfi til áætlunarflugs til Amsterdam, gegn því að félagið kaupi á uppsprengdu verði gagnslitlar eignir gjaldþrota framsóknarflugfélags. Ef starfsbræður hans í útlöndum læsu í blöðum sínum, hvað Steingrímur er í rauninni að gera, mundu þeir hugsa sig um tvisvar, áður en þeir heilsuðu honum. En það gerist ekki, – einangrunin verndar spillinguna.

Jónas Kristjánsson

DV
Deila hart um herfangið.

Steinullarmálið sýnir í hnotskurn, hvílíkur vandi getur fylgt tilraunum hins opinbera til að taka forustu í atvinnumálum. Það er eins og verið sé að úthluta herfangi, enda brjótast hagsmunaaðilarnir um fast.

Ekki hefur tekizt að sýna fram á, að steinullarverksmiðja sé svo mikilvæg, að skattgreiðendum beri að greiða verulegan þátt hlutafjárins. Arðsemisútreikningarnir eru í meira lagi vafasamir, svo sem flutningsdæmið sýnir.

Gert er ráð fyrir, að Ríkisskip flytji steinullina á einum fimmta hluta taxta, svo og að skipafélagið fái tvö ný skip og bætta hafnaraðstöðu. Enda hefur Ríkisskip neitað að skuldbinda sig til að standa við slíka útreikninga.

Mikilvægasta hættan, sem fylgir gæluverkefnum hins opinbera, svo sem þessu, er forréttindin, sem fylgja í kjölfarið, þegar illa gengur og stjórnmálamennirnir fara að reyna að bjarga mistökum sínum fyrir horn.

Þá eru settir tollar og kvótar á innflutning til að búa til falsaða markaðsstöðu fyrir innlenda gæludýrið. Afleiðingin er sú, að húsbyggjendur byggja dýrar en verið hefði, ef skattgreiðendur hefðu verið látnir í friði.

Hinn sami, nagandi kvíði fylgir öðrum gælufyrirtækjum, sem ríkið ætlar að eiga hlut að á kostnað skattgreiðenda. Verður saltveri og stálveri haldið í rekstri með því að búa til falsaða markaðsstöðu?

Það er ekki í þágu þjóðarhags að eyða fé og orku í að láta innlenda afurð koma í stað innfluttrar, ef hinir innlendu notendur verða fyrir bragðið að sæta hærra verði. Með slíku er aðeins verið að framleiða vandamál.

Við sjáum af Olíumöl hf., hvernig fer, þegar gæludýr hins opinbera fara flatt á uppsafnaðri heimsku stjórnmálamannanna, sem um fjalla. Slíkt leiðir einfaldlega til síhækkandi bakreikninga til skattgreiðenda.

Í steinullarmálinu má þó hrópa húrra fyrir, að ríkið hefur séð, að áætlanir um útflutning voru draumórar, þótt hinir forhertari stjórnmálamenn telji í lagi að veita útflutningsuppbætur, auðvitað á kostnað skattgreiðenda.

Deilurnar um steinullina fjalla þó hvorki um atriðin, sem hér hafa verið nefnd, né nokkuð það annað, sem máli skiptir. Þær eru eingöngu um, hvort Sauðárkrókur átti að fá herfangið fremur en Þorlákshöfn.

Hjörleifur Guttormsson iðnaðarráðherra hefur lagt Sauðárkrók til við ríkisstjórnina. Mikill meirihluti þingflokks framsóknarmanna hefur samþykkt að styðja þessa tillögu, þótt sumir gangi berserksgang á móti.

Athyglisvert og dæmigert er, að tillagan gerir ráð fyrir, að dúsu verði stungið upp í hinn sigraða og auðvitað á kostnað skattgreiðenda. Þeir eiga að borga herkostnaðinn af steinullarundirbúningi Sunnlendinga.

Það eru svo hugsjónir af þessu tagi, sem fá Suðurlandsþingmann Alþýðubandalagsins til að taka flokksbróðurinn, iðnaðarráðherrann, rækilega í bakaríið, meira að segja með duldum hótunum um að refsa honum í Helguvík!

Skattgreiðendur ættu að fylgjast vel með burtreiðum steinullarmálsins. Þær sýna vel, hvað stjórnmálamennirnir hafa gert að verksviði sínu. Það eru hatrammar deilur um skiptingu herfangsins frá skattgreiðendum.

Jónas Kristjánsson.

DV