arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Glaðir hestar gleðja menn

Langferð sumarsins verður að þessu sinni um Suður-Þingeyjarsýslu, þriggja vikna ferð með flutningi. Við fórum í fyrrasumar heldur lengri ferð um norðursýsluna. Ég trúi, að ferðin í sumar verði enn skemmtilegri, því að hvergi eru lengri moldargötur en á lyngheiðum suðursýslunnar. Við förum tólf til fjórtán saman með rekstur. Mínir hestar eru orðnir fullþjálfaðir, þurftu að læra að bera þungan mann. Á ferðalögum skiptir mestu, að hestar séu aldrei ofkeyrðir. Ef þeir fara að kvíða nýjum degi, breytast gæðingar í bikkjur. Ef reiðhestarnir eru alltaf glaðir, eru reiðmenn alltaf glaðir.
Trukkarar borga Íraksstríð

Innrásin í Írak 2003 hefur þrefaldað olíuverð að mati olíuhagfræðings á vegum Alþjóðabankans og Sameinuðu þjóðanna. Mamdouh Salameh telur, að verð á tunnu væri nú 40 dollarar án stríðsins. Það er með stríðinu komið upp í 135 dollara. Innrásin og óvinsælt hernám hefur dregið úr olíuvinnslu. Víða um heim er olíuvinnsla komin í hámark. Svo sem í Bandaríkjunum, Kanada, Íran, Indónesíu, Rússlandi og Noregi. Hins vegar er hægt að stórauka vinnsluna í Írak, ef friður brýzt þar út. Þeir, sem eru ósáttir við hátt olíuverð hér, ættu að minnast aðildar Íslands að ábyrgð á Íraksstríðinu.
Fjallað með froðu um froðu

Las í tímaritinu Blaðamanninum erindi af mislukkuðu málþingi um íslenzku í fjölmiðlum. Græddi ekki eina hugsun á því. Erindin römbuðu út og suður með linnulausri froðu og fáum dæmisögum. Enginn kom nærri kjarna málsins: Í stað íslenzkra fornsagna og Halldórs Laxness er kominn froða, sem menn læra í skólum að semja. Þokukennd hugsun einkennir fjölmiðla, fréttir jafnt sem skoðanir. Málsgreinar eru langar og þreytulegar, nánast hvergi er bogi spenntur. Í kaflanum um textastíl á heimasíðu minni eru 24 fyrirlestrar með dæmum. Þeir skýra, hvers vegna ég tel íslenzkan fjölmiðlatexta lélegan.
Rosalega sniðugt lýðræði

Dr. Gunni lýsir þjóðfélaginu vel í Bakþönkum Fréttablaðsins í dag. Þjóðin er eign Sjálfstæðisflokksins. Hann er svo vinsæll, að hann mundi fá fylgi þriðjungs þjóðarinnar, þótt forustumennirnir yrðu uppvísir að mannáti. Þjóðin er á fjögurra ára fresti kölluð til að útvega flokknum hækju. Sumar hækjur eru þreyttar á fylgishruni eftir fyrri stuðning og segja því pass að sinni. Framsókn er í þeirri stöðu núna. Aðrar þyrstir í stöður og stóla og hugsa sér að fást síðar við fylgishrunið. Þar er Samfylkingin stödd nú um stundir. “Rosalega sniðugt þetta lýðræði”, segir dr. Gunni að lokum.
Skætingi hreytt í hleraða

Norska stjórnin baðst afsökunar á hlerunum, en sú íslenzka ekki. Norska afsökunin kom fram í bréfi til fórnardýranna. Hér á landi hreytir ósvífinn dómsmála- og stríðsráðherra, sonur slúbbertsins, skætingi í fórnardýrin. Hann segir þau hafa verið hættuleg öryggi landsins: Og þið skulið barasta kæra fyrndan glæp, helvítin ykkar. Þetta er munurinn á Noregi og Íslandi. Hleranir verða hér áfram óhreint mjöl Sjálfstæðisflokksins. Afsökunarbeiðni arftaka á glæpum forvera og feðra er einkum táknræn. Hún segir, að menn kvitti fyrir fortíðinni og skilji við hana. Er ekki gert í bananalýðveldi.
Skeyta hvorki um skömm né heiður

Ráðherrar og þingmenn meirihlutans urðu sér til skammar við þingslit. Báðust ekki afsökunar fyrir hönd Bjarna Ben og Sigurgeirs Sigurjónssonar vegna ástæðulausra símhlerana áratugum saman. Komu sér undan afnámi hins illræmda eftirlaunasvindls. Sluppu undan skaðabótum til Breiðuvíkurdrengja. Forðuðu sér frá matvælafrumvarpi, sem hefði lækkað matarreikning fólks í verðbólgunni. Ríkisstjórn og Seðlabanki hafa sett þjóðina í slæman vanda með aðgæzluleysi í gjaldeyrismálum. Ekkert var samt gert fyrir þinglok til að létta almenningi róðurinn. En hann verður látinn borga fyrir bankana.
Björguðu sér undan á flótta

Landsfeður okkar björguðu sér undan á flótta í eftirlaunamálinu. Þeir sömdu við formenn stjórnarandstöðunnar um að fresta því fram yfir þingslit. Svo eiga formenn flokkanna að stinga saman nefjum í sumar. Þetta er auðvitað alls engin niðurstaða, þótt Ingibjörg Sólrún Gísladóttir haldi slíku fram. Þetta er bara biðleikur. Hann tekur málið af dagskrá og stöðvar leiðinlegar umræður um svik stjórnmálamanna. Kannski verður þrýstingur frá fólki minni í sumar. Kannski hættir Stöð 2 að leggja utanríkisráðherra “í einelti”, svo að notað séu orð forsætisráðherra. Kannski komast þeir hjá því að breyta.
Fljótasta vor í bóndans minni

Snemma vorar við Hrunaheiðar þetta árið. Er búinn að fara tvær ferðir með reiðhesta úr Reykjavík upp að Kaldbak. Þeim líður þar vel, líta ekki við heyi. Þetta er í 200 metra hæð yfir sjávarmáli og 60 km frá sjó. Þeir vilja heldur nýgresið á skurðbökkum og fornum túnum. Ásgeir bóndi segir þetta eitt fljótasta vorið á Kaldbak í hans minni. Það stendur á endum, að allt hey er að verða búið eftir harðan vetur. Í vikunni fara síðustu hestarnir uppeftir. Þá er öll útgerðin komin í heiðina og júní samt ekki hafinn. Nú er kominn sá tími, að lofthiti á heiðarbýlum er hærri en niðri við strönd.
Ekki venja að birta almenningi

“Af augljósum ástæðum er ekki venja að birta almenningi slík kort.” Þannig skrifar Andri Karl blaðamaður í Mbl.is í dag. Hann er að tala um kort vegagerðarinnar af svonefndum svörtum blettum. Það eru blettir, þar sem flest slys verða á vegum. Ofvaxið er skilningi mínum, hvernig Andri Karl telur kortin ekki eiga erindi við fólk. Auðvitað á fólk að sjá, hvar mest hætta er á vegum. Einhver embættismaður hefur í djúpri vizku ákveðið, að fólk megi alls ekki vita, hvar slysahættan sé mest. Hann sagði Andra Karli, og blaðamaðurinn trúði. Varla fann hann upp á vitleysunni sjálfur.
Kaldastríðsórar Bjarna Ben

Sjáið fyrir ykkur Bjarna Benediktsson, dýrling Sjálfstæðisflokksins. Árum saman lét hann hlera síma pólitíkusa í öðrum flokkum, þar á meðal þingmanna og ráðherra. Aldrei kom neitt bitastætt úr því. Hann fékk enga sönnun þess, að þeir væru fimmta herdeild Sovétríkjanna. Hvergi var verið að undirbúa byltingu. Samt hélt hann linnulaust áfram að láta hlera síma þeirra, sem hann hataði hverju sinni. Pólitíkusar annarra flokka hlutu að hans mati að vera landráðamenn. Þetta er ótrúleg vænisýki. Bjarni var svo klyfjaður af kaldastríðsórum, að staðreyndir skiptu hann engu. Áfram skyldi samt hlerað.
Spillta Jórunn sparkar í SÁÁ

Enginn efast um, að SÁÁ er bezt stofnana fær um að hjálpa fíklum. Enginn gerir ráð fyrir, að einkafyrirtækið Heilsuverndarstöðin komist í hálfkvisti við SÁÁ. Þar að auki bauð SÁÁ betur í rekstur félagslegra úrræða fyrir vímuefnasjúklinga. Vildi fá 30 milljónir, en Heilsuverndarstöðin vildi fá 40 milljónir, þriðjungi meira. Samt var tilboði stöðvarinnar tekið. Af því að borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins hafði sjálf hagsmuna að gæta. Jórunn Frímannsdóttir átti fyrirtæki, sem Heilsuverndarstöðin keypti. Hún er formaður velferðarráðs borgarinnar og er gerspillt eins og flokkurinn.
Takið myndir af löggunum

Myndsímar eru virkasta vopn almennings gegn óðum löggum, sem snapa fæting til að berja fólk. Löggan, sem misþyrmdi saklausum unglingi í 10-11 búðinni í Grímsbæ í gærkvöldi náðist á myndskeið. Bandarísk reynsla sýnir, að slík myndskeið afsanna frásagnir löggunnar, gera þær marklausar. Þau hafa birzt á opnum vefsvæðum og gerbreytt viðhorfi fólks til löggunnar. Staðreyndin er alls staðar sú, að eftirlitslausar löggur verða að sérklíku, sem lítur á samfélagið sem óvin. Þess vegna er svo lítið að marka frásagnir löggunnar af atburðum. Takið alltaf myndir af löggunum. Það er eina vörn fólksins.
Þeir leika lausum hala

Enginn verndaði góðborgara landsins, þegar Bjarni Benediktsson og Sigurjón Sigurðsson léku lausum hala í kalda stríðinu. Enginn kom í veg fyrir, að hitlerjugend lögreglustjórinn brenndi símanjósnagögnin sín. Enginn dómari hafði bein í nefinu til að stöðva dólgana. Og fortíðin er komin aftur. Nú er ríkislögreglustjóri, sem hótaði manni lífláti og lét síðan týna gögnum frá vitnum málsins. Sem byggir upp einkaher Sjálfstæðisflokksins á kostnað ríkisins. Sem gætir hagsmuna Bláu handarinnar í Baugsmálum dagsins. Sem er líka undir verndarvæng dómsmálaráðherra. Hver verndar þig gegn dólgunum?
Bjarni Ben var vænisjúkur dóni

Skelfilegt er að lesa listann yfir góðborgara, sem Bjarni Benediktsson lét hlera, er hann var dómsmálaráðherra. Ég vissi frá þingflokki Sjálfstæðis, að hann var dóni, en listinn sýnir líka róttæka vænisýki. Enn furðulegra er, að dómarar þess tíma virðast hafa tekið orð Bjarna sem lög. Hann þurfti ekki að rökstyðja kröfur sínar um hleranir. Dómarar rökstuddu ekki heldur úrskurðina. Allt gerðist þetta á færibandi, allt fram til ársins 1968. Hvorki fyrr né síðar hefur neinn misnotað embætti sitt eins og þetta ógeðuga átrúnaðargoð sjálfstæðismanna gerði með símahlerunum sínum.
Okkur var kalt í könnun

Sennilega var mörgum kalt á Íslandi, þegar Gallup kannaði skoðanir í 57 ríkjum. Öfugt við aðrar þjóðir telja Íslendingar hlýnun jarðar ekki vera alvarlega ógn. Tveir þriðju útlendinga óttast hlýnun jarðar, er meirihluti Íslendinga er ósammála. Þráin í mildara veður við útigrillið hefur litað skoðanir okkar. Því er hér á landi ekki að vænta almenns stuðnings við aðgerðir til að draga úr loftslagsbreytingum. Gallup telur, að hreint vatn og gott loft geti skýrt sérstöðu Íslendinga. Samkvæmt því þarf meira að ganga á til að Íslendingar átti sig á neikvæðum þáttum loftslagsbreytinga.
Minna frjálslyndi nefndar

Allsherjarnefnd er ekki eins frjálslynd í vor og hún var í fyrravor. Hún þarf ekki að setja kíkinn fyrir blinda augað. Engin verðandi tengdadóttir ráðherra þarf að fá óréttmætan ríkisborgararétt í skyndingu. Þess vegna hefur nefndin hafnað meirihluta umsóknanna að þessu sinni. Í fyrra varð nefndin fræg að endemum. Bjarni Benediktsson, þáverandi formaður, hleypti þá inn stúlku á vegum Jónínu Bjartmarz umhverfisráðherra. Stúlkan átti alls engan rétt á því, hafði verið hér of stutt. Stéttaskipting kerfisins kom vel í ljós í formennskutíð Bjarna Benediktssonar í allsherjarnefnd.
Langdreginn fréttatexti

Algeng þvogla í texta felst í, að höfundur slengir saman tveimur eða fleiri aðalsetningum í eina málsgrein. Oftast eru þær tengdar með OG eða EN. Þær verða því allt of langar og torskildar. Dæmi um þetta má sjá á bls. 4 í Mogganum í dag. Þar fjallar aðalgreinin um verð á sumarbústaðalóðum. Neðst í þriðja dálki er 45 orða málsgrein. Á bls. 6 er aðalfréttin frá fundi um geðheilbrgiði. Í fremsta dálki er 45 orða málsgrein. Þetta er langt umfram hefð í texta á íslenzku. Í góðum skoðanatexta eru lengstu málsgreinar ekki lengri en 23 orð. Í góðum fréttatexta fer lengd þeirra aldrei yfir 17 orð.
Góðar gáttir bættar

Blogg.gattin.net ætti að mjókka listann yfir bloggin. Þar er nóg að hafa fyrirsögn greinar og nafn höfundar. Síðutitill er óþarfur og tekur of mikið pláss. Í staðinn ætti að vera renningur í vinstri kanti eins og er í hægri kanti. Þar ætti að vera innlendur fréttasafnari eins og á Eyjunni, bara lengri, ná til tólf stunda. Eyjan.is ætti líka að lengja fréttasafnarann í tólf stundir, t.d. með skrunlista. Og lengja tilvísun í Blogggáttina á sama hátt, láta hana ná til margra stunda. Svo að notendur missi ekki af of miklu. Fæstir skoða safnara í sífellu, þeir líta bara inn tvisvar á dag.
Suðri er manndrápsbrokkari

Suðri frá Holtsmúla er mesti ódráttur íslenzkrar hrossaræktar í áratug. Stóðhesturinn er manndrápsbrokkari, enginn getur riðið honum nema Olil Amble. Hún er norsk og ýmsu vön. Suðri hristir nýrun úr tamingamanni á fimm mínútum. Áhorfendum þykir það rosalega flott á hringvelli, kallað svifmikið brokk. Þeir mega vart vatni halda. Enda eru hestar ekki lengur metnir eftir mýkt, heldur hvernig þeir muni taka sig út í sirkus. Við erum að rækta kyn, sem er ónothæft í leitir og veldur reiðmanni þjáningum. Gæðingur er hins vegar hestur, sem sullar ekki úr bjórglasi á lendinni. Suðri brýtur glasið.
DV lokar aðgangi fjölmiðla

Undir forustu DV hafa hagsmunaaðilar kúgað slökkvistjóra Suðurnesja til að loka aðgangi fjölmiðla að samskiptakerfi brunavarna. Trausti Hafsteinsson blaðamaður dró á sjó mikla sveit sótrafta, sem voru sammála um, að opnunin væri afleit. Þar voru ónefndir brunaverðir, ýmsir slökkvistjórar, talsmenn Neyðarlínunnar og formaður félags brunavarða. Allt voru þetta menn, sem vörðu þægindi sín. Engan kallaði Trausti til sögunnar með aðra skoðun á málinu. Sigmundur Eyþórsson hefur neyðst til að loka aðganginum. Var þó opinn aðgangur tíðkaður áratugum saman í samræmi við gegnsæja stjórnsýslu.
Eilíft eða afturkræft

Þegar tekizt er á um orkuver, er önnur útkoman afturkræf, hin ekki. Þegar virkjað hefur verið, er ekki hægt að snúa við til fyrra ástands. Of seint er að hætta við Kárahnjúkavirkjun, því að skaðinn er skeður. Ef hins vegar ákveðið er að virkja ekki, þá er sú niðurstaða afturkræf. Við munum sjá þetta í hvert sinn, sem virkjunarkostur er ekki notaður. Ákvörðun um að hætta við undirbúning Bitruvirkjunar gildir bara að næstu kosningum. Eftir þær er hægt að hefja dansinn að nýju. Ákvörðun gegn virkjun gildir aðeins fram að nýjum meirihluta. Ákvörðun með virkjun er hins vegar eilíf.
Björgvin er hvalreki Moggans

Morgunblaðinu er hvalreki að Björgvini Guðmundssyni frá Fréttablaðinu. Hann er einn af fáum gamaldags frjálshyggjumönnum, sem hefur hugmyndafræðina í lagi, en hlustar á aðra. Svona frjálshyggjumaður eins og ég vildi vera fyrir nokkrum áratugum. Ólíkur þessum ónefnanlegu á alþingi, sem nú eru þekktir sem frjálshyggjugaurar. Björgvini kynntist ég á Fréttablaðinu fyrri hluta árs 2002. Hann hefur undanfarið stjórnað viðskiptafréttum blaðsins, en hefur nú hrökklazt þaðan undan spunakarlinum Birni Inga Hrafnssyni. Ólafi Stephensen og Mogganum er mikill fengur að alvörumanni í þjóðmálum.
Skortur á mannasiðum

Þegar ég fer á tungumálasvæði, sem ég hef ekki heimsótt áður, reyni ég að læra hundrað orð. Einkum þau, sem koma að gagni á hótelum, veitingastöðum, samgöngutækjum og verzlunum. Mér finnst það kurteist og hjálpa mér mikið að reiða mig ekki á enskuna eina. Geri þetta, þótt ég ætli aðeins að vera þar í viku. Finnst skrítið, að fólk, sem kemur hingað sem flóttamenn eða til að vinna, skuli ekki gera slíkt hið sama. Það dvelst þó lengur hér á landi en eina viku. Mér finnst óskiljanlegt, að starfsfólk í búðum reyni ekki að læra fimmtíu orð í tungumálinu. Mér finnst það vera skortur á mannasiðum.
Lífsgæði einkavæðingar

Sorphirða er einkavædd á Seltjarnarnesi. Starfsmenn ganga illa um tunnur, lokin brotna, eru ekki endurnýjuð. Tunnur eru settar út á götu að morgni, margar opnar. Í rokinu velta þær og sorpið þeytist um götur. Restin er svo tæmd síðdegis. Málning zebra-brauta er líka einkavædd. Þegar brjóta þarf upp gamlan lit, er ruslið látið liggja í hrúgu. Og er þar enn. Þessi er munur á lífsgæðum opinberrar og einkaþjónustu. Ég veit ekki, hvort útboðið var gallað, hvort svonefndur eftirlitsiðnaður stjórnvalda er ekki nógu harður, hvort verktakinn sér bara gróðann. En lífsgæðin minnka örugglega.
Hver verndar okkur fyrir löggunni?

Óskar Þór Guðmundsson, stjórnarmaður í löggufélaginu, hefur í Mogga hótað mér og teimur öðrum. Fórnardýr hans eru nánar tiltekið Þráinn Bertelsson rithöfundur, Jóhanna K. Eyjólfsdóttir, framkvæmdastjóri Amnesty, og ég. Óskar skrifar: “Og það er líklegt að þeir, sem hafa yfirgnæft umræðuna um Taser valdbeitingartækið séu akkúrat þeir sem eru stundum í þeim aðstæðum að tækið yrði jafnvel notað gegn þeim.” Ég hef ekki orðið var við, að Óskar hafi sætt áminningu vegna þessa. Og við þremenningarnir hljótum að spyrja: Hver verndar okkur fyrir löggunni, þegar hún hefur fengið rafbyssurnar.
Eurovision hafnar fortíðinni

Kosturinn við Eurovision er, að kjósendur hafna fortíð nágrannaríkja síðustu aldir, áratugi og ár. Fornir fjandmenn gefa hver öðrum tíu og tólf stig. Fyrrum leppþjóðir Sovétsins greiða Rússum toppatkvæði. Arfaþjóðir Júgóslavíu greiða hvert öðru flest atkvæði. Nágrannaþjóðir Tyrkja gefa Tyrkjum flest stig. Allt er þetta skemmtileg tilbreyting frá því að skera hver aðra á háls, svo sem við lesum í sagnfræðinni. Kannski er unga fólkið svona miklu skynsamlegra en gömlu þjóðernis-sjúklingarnir. Kannski er popp-hefðin bara svipuð hjá nágrönnum. Og kannski eru alþýðan bara svona spillt.
Átta ár af nýfrjálshyggju

Við sjáum, hvernig átta ár af nýfrjálshyggju hafa leikið Bandaríkjamenn. Efnahagur ríkasta 1% af þjóðinni hefur batnað, en hagur hinna 99% hefur versnað. Atvinnuleysi hefur aukizt og þjóðarframleiðsla stendur í stað. Fjárfestingar eru engar af eigin fé. Tilfærsla fólks upp stéttastigann hefur nánast stöðvast. Lækkað hefur hlutfall fólks, sem á eigin íbúð. Velferð hefur hrunið, sérhver verður að sjá um sig sjálfur. Bandaríkin hafa leikið sig út í horn í alþjóðasamfélaginu. Vegna pyndinga á fólki, árása á önnur ríki og andstöðu við umhverfisvernd. Nýfrjálshyggjan hefur tapað.
Skattaskuld og einkamál

Sumir álitsgjafar telja óviðurkvæmilegt að 24 stundir segi frá skattaskuld Jakobs Frímanns Magnússonar. Þeir telja hana vera einkamál. Það er aldeilis fráleit skoðun. Sé maður ráðinn til að vera svonefndur miðborgarstjóri í Reykjavík, skiptir máli, að hann sé til fyrirmyndar. Ef allir höguðu sér í sköttum eins og Jakob hefur gert, væri ekki hægt að halda uppi rekstri hjá Reykjavíkurborg. Álagning skatta á ekki að vera neitt einkamál. Þaðan af síður eiga vanskil á sköttum að vera neitt einkamál. Allra sízt hjá mönnum, sem eru í sviðsljósinu vegna áhrifamikilla starfa hjá hinu opinbera.
Davíð eftiráspekingur

Davíð Oddsson hefur ekki lengur teflon-húð. Hann sleppur ekki lengur úr öllum háska með því að rífa kjaft og skensa mótherja. Enginn trúir honum lengur, þegar hann segir sérfræðinga stunda “eftiráspeki”. Hann reynir að telja okkur trú um, að ýmsir gagnrýnendur hans séu fyrst núna að fatta, að gjaldeyrisforðinn sé of lítill. Staðreyndin er hins vegar, að ýmsir hafa lengi kvartað yfir of litlum gjaldeyrisforða. Þorvaldur Gylfason prófessor hefur gert það í átta ár. Pólitíkusar skipa pólitíkusa í Seðlabankann. Þeir valda ekki störfum sínum í bankanum. Sízt Davíð Oddsson eftiráspekingur.
Verið hrædd við umheiminn

George W. Bush náði mestum árangri í framleiðslu á hræðslu eftir árásina á tvíburaturnana í New York. Hann sannfærði Bandaríkjamenn um að vera hræddir við erlenda terrorista. Þeir eru enn skelfingu lostnir, öfugt við Spánverja eftir hryðjuverkið á lestarstöðinni. Hér á landi er hræðsluáróður vinsælt bragð spunakarla. Mála fjandann á vegginn; Ísland er í vondum heimi; alls konar ill öfl steðja að. Þið skuluð vera hrædd við erlenda glæpaflokka og erlenda flóttamenn. Við erlenda búvöru. Við erlent Evrópusamband og erlenda evru. Þið skuluð vera hrædd við umheiminn. Einkum verið þó bara hrædd.
Verið hrædd við erlenda glæpaflokka

Verið hrædd við erlenda glæpaflokka, segir embætti ríkislögreglustjórans í kranaviðtali í Fréttablaðinu. Reynir að sanna tilverurétt sinn. Um daginn sögðu hagsmunaaðilar: Verið hrædd við erlenda kjúklinga. Hræðsluáróður er vopn spunakarla í lífróðri hagsmunaaðila. Sigríður Björk Guðjónsdóttir, aðstoðarmaður ríkislögreglustjóra, segir, að erlendir glæpahópar hafi náð fótfestu. Ekki nefnir hún neitt dæmi því til stuðnings. Enda eru glæpir á Íslandi eins íslenzkir og þeir hafa verið. Ofbeldið er eins íslenzkt og það hefur verið. En embættið ver tilveru sína og segir: Verið þið hrædd.
Hitlers- og Stalínsfræði

Er að endurlesa Hitler and Stalín eftir sagnfræðinginn Alan Bullock. Þetta er frábær hlussa upp á meira en þúsund blaðsíður. Höfundurinn ber saman þessa tvo frægu einræðisherra. Merkilegast er, hversu ólíkir þeir voru. Stalín var kontóristinn, blýantsnagarinn, sem náði innan frá völdum í kerfinu. Hann naut sín innan kerfis. Hitler var uppreisnarmaðurinn, sem náði völdum utan frá og fyrirleit alltaf kerfið, sem hann notaði samt. Annar munur var, að Hitler verndaði samstarfsmenn sína, en Stalín slátraði nánast öllum samstarfsmönnum. Báðir voru snarbilaðir, en Stalín var verri.
Ímyndin er allur pakkinn

Að bæta ímyndina er það fyrsta, sem fólki og forstjórum dettur í hug, þegar illa gengur. Allir vilja bæta ímynd sína, allt frá Landsvirkjun til Litháa. Ég sé daglega einhver merki um slíkt í fjölmiðlum. Hins vegar sé ég aldrei minnzt á, að fólki og forstjórum detti í hug að bæta innihaldið. Ímyndin er allt og innihaldið er ekkert. Landsvirkjun er gott dæmi um þetta. Rekur harðan áróður fyrir ímynd sinni sem umhverfisvænnar stofnunar, en gerir ekkert til að bæta innihaldið. Svo virðist sem spunakörlum samfélagsins og ráðgjöfum vandræðafyrirtækja detti aldrei í hug, að innihaldið sé vandinn.
Borgað með trega úr eigin vasa

Þótt fjárglæframenn bankanna séu ekki til mikils nýtir, hafa þeir þó verið gagnlegir gæðastöðum í matreiðslu. Þeir hafa komið þangað í hópum og átt heiminn. Þeir hafa pantað dýrustu réttina og keypt rauðvínsflöskur á 50.000 krónur stykkið. Þetta hefur haldið uppi góðum matsöluhúsum í nýklassískum stíl frönskum. Maður hefur getað farið út að borða og ímyndað sér, að maður sé á stjörnustöðum Michelin. En nú eru bisniss-lönsar horfnir og risnuát að mestu úr sögunni. Staðirnir verða að lifa á okkur hinum, sem borgum með trega úr eigin vasa. Erfiðir tímar eru hafnir í rekstri gæðamatstaða.
Minningargrein um hægrið

Barry Goldwater hóf nýja hægrið árið 1966. Richard Nixon kom því til valda. Ronald Reagen kom því á hátind frægðarinnar. Newt Gingrich gerði það róttækt. Tom DeLay breytti því í skipulagða glæpastarfsemi. Og George W. Bush rústaði því árið 2008. Þannig lýsir George Packer í NewYorker.com risi og hnignun nýju hægri stefnunnar í Bandaríkjnunum. Hann segir, að framundan sé langt tímabil afturhvarfs. Þá verði félagsleg velferð og virðing fyrir náttúrunni hafin til aukinnar virðingar í Bandaríkjunum. Grein Packer er löng og fer víða í krufningu á bandarískum stjórnmálum síðustu áratuga.
Hillary tapaði árið 2002

Hillary Clinton er ekki að tapa kosningabaráttunni núna í maí. Hún tapaði henni árið 2002, þegar hún greiddi atkvæði með innrás í Írak. Ef hún hefði þá ákveðið að hafna innrásinni, væri hún núna ekki að tapa forkosningunum. Stuðningur Hillary Clinton við stríðið gerði Barack Obama kleift að fara í framboð gegn henni. Stríðshyggja hennar hefur komið henni í koll. Margir kjósendur telja hana hafa sýnt skort á dómgreind stjórnmálamanns. Reynsla hennar kom ekki að gagni móti dómgreind Obamba. Gott er, að Íraksstríðið hefur megnað að skilja milli feigs og ófeigs í stjórnmálum Bandaríkjanna.
Ofkeyrð fjölmenning

Íslenzka fjölmenningarstefnan er ofkeyrð. Ég veit ekki til, að hún sé stefna stjórnvalda eða löggjafarvalds. Hér er íslenzk útgáfa af vestrænni hefð og á að vera það. Ég skil ekki, hvernig nýbúar geti ætlazt til að lifa af hér á landi án þess að læra 50 íslenzk orð. Ég hitti afgreiðslufólk í búðum og á veitingastöðum, sem hristir hausinn og segir: Íngliss. Sennilega hafa misvitrir fjölmenningarsinnar talið fólki trú um, að það geti lifað á Íslandi án íslenzks samskiptatækis. Líklega munu þeir líka telja sumum trú um, að þeir geti haldið venjum, sem brjóta í bága við lög og sið og hefð.
Sýn dómara á lög og rétt

Sýn íslenzkra héraðsdómara á lög og rétt er þessi: Ofbeldi og nauðganir eru undirstéttarmál, eins konar gangur lífsins. Við gefum út málamyndadóma til að fæla undirstéttir frá kærum. En þjófnaður frá yfirstéttinni er hins vegar stórmál, sem ber að taka föstum tökum. Súpustuldur hefur leyst snærisþjófnað af hólmi, kostar mánuð í fangelsi á hvern stolinn 200-kall. Sannleikurinn um yfirstéttarmann er líka stórmál, einkum ef hann hittir embættismenn. Kostar milljón á mál. Sýn Hæstaréttar er litlu skárri. En svo geta efnamenn klagað ónýta hæstaréttardóma til Bruxelles eða Strasbourg.
Væntingar ráða olíuverði

Samkvæmt olíuverðinu er að verða skortur á olíu í heiminum. Það er ekki alveg sannleikanum samkvæmt; notkun fer varla fram úr framleiðslu fyrr en eftir tíu ár. Það er spákaupmennska, sem hækkar verðið núna. Braskarar vita, að dagar olíunnar sem hornsteins samfélagsins eru fyrr eða síðar taldir. Þeir vita líka, að tregt hefur gengið að finna hagkvæman arftaka hennar. Spákaupmennska felst í, að menn taka í dag afstöðu til þess, sem þeir telja, að gerist eftir tíu ár. Því mun olíutunnan fara upp í 150-200 dollara fyrir lok þessa árs. Langtíma væntingar ráða skammtíma olíuverði.