arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Framtíðin blasir við.

Dagblaðið er nú komið á tiltölulega lygnan sjó eftir krappa siglingu fram hjá ótal skerjum og boðum. Blaðið hefur aflað sér varanlegrar aðstöðu í tæknibúnaði með samningum við Steindórsprent hf., Hilmi hf. og Árvakur hf., auk þess sem blaðið hefur sjálft keypt ýmis tæki og prentrekstrarvörur. Þetta tðlublað Dagblaðsins er hið fyrsta í hinni nýju vinnslu.

Þannig hefur Dagblaðið skyndilega losnað úr tvöfaldri úlfakreppu, sem fyrri prentsmiðjan, Blaðaprent hf., hafði búið því að undirlagi Vísis. Dagblaðið getur nú í fyrsta skipti á ævinni farið að koma út á réttum tíma og óháð duttlungum hinna dagblaðanna í Blaðaprenti.

Enn mikilvægara er, að hindruð hefur verið tilraunin til stöðvunar útkomu Dagblaðsins. Vísir hafði sett það skilyrði fyrir yfirtöku sinni á Alþýðublaðinu, að Dagblaðinu yrði sparkað úr Blaðaprenti strax um þessi mánaðamót, í þeirri von, að það mundi stöðva útkomu blaðsins. Framkvæmdastjóri Tímans hafði forgöngu um framkvæmd þessa áhugamáls Vísis og Alþýðublaðsins og hafði Þjóðviljaun með sér í eftirdragi.

Allir þessir aðilar höfðu mikinn áhuga á að losa stjórnmálaflokkana við áhyggjur af dagblaði sem var óháð flokkunum. Og hjá Tímanum bættist við gremjan vegna hins mikla samdráttar í sölunni, sem tilkoma Dagblaðsins hafði valdið. Vísir tók á sig tugmilljóna skuldbindingar til þess að tilræðið næði fram að ganga. Allt var þetta samt unnið fyrir gýg og hafa allir aðstandendur tilræðisins í Blaðaprenti ekkert haft fyrir nema skömmina.

Steindórsprent og Dagblaðið hafa í sameiningu sett upp nýtízku smiðju til setningar og umbrots blaðsins. Eru þau tæki öll hin fullkomnustu og eru þar á meðal tvær tölvur. Þá hefur Hilmir hf., sem gefur út Vikuna, tekið að sér mynda- og plötugerð fyrir Dagblaðið.

Síðasta skrefið var svo samningur Dagblaðsins og Árvakurs hf., útgáfufélags Morgunblaðsins, um prentun Dagblaðsins í prentvél Árvakurs frá og með næsta mánudegi. Dagblaðið mun greiða háar fjárhæðir fyrir þessi afnot. Verðið er samt ekki ósanngjarnt, þegar tekið er tillit til þess, að Dagblaðið sparar sér að sinni kaup á prentvél og flutning hennar flugleiðis til landsins.

Dagblaðið var fyrir viku komið á fremsta hlunn með að flytja fluglciðis til landsins notaða prentvél, sem lá í pakkhúsi í nágrenni New York. Alltaf fylgir nokkur áhætta slíkum kaupum, einkum þegar ekki er unnt að skoða vélina í vinnslu. Enda var hætt við þessi kaup um síðustu helgi, þegar ljóst varð, að samningar mundu takast við Árvakur hf.

Velunnarar Dagblaðsins geta nú loksins verið ókvíðnir um framtíðina. Stjórnmálamenn geta hætt að reyna að hindra útkomu óháðs blaðs. Og starfsmenn blaðsins geta hér eftir einbeitt sér að upphyggingu blaðsins sem fjölmiðils fyrir allan almenning í landinu. Við munum halda áfram ótrauðir á þeirri braut, sem við höfum markað okkur á síðustu fimm mánuðum.

Dagblaðió, það lifi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Atómstöðin.

Llkur benda til þess, að Keflavíkurflugvöllur sé atómstöð og hafi verið það árum saman, sennilega án vilja og vitundar íslenzkra stjórnvalda. Þetta er eðlileg ályktun á grundvelli þeirra upplýsinga, sem birzt hafa í Dagblaðinu að undanförnu.

Hér í blaðinu hefur verið vitnað í nokkur erlend sérfræðirit, þar sem því er haldið fram, að kjarnorkuvopn séu á Keflavíkurflugvellí. Er talið líklegast, að þetta séu kjarnaoddar í kafbátasprengjum Orion-flugvéla varnarliðsins.

Einn þeirra sérfræðinga, sem um þetta hafa ritað, er Barry Schneider, starfsmaður upplýsingastofnunar um varnarmál í Washington. Birtist grein bans í fréttabréfi bandarískra kjarnorkuvísindamanna.

Í viðtali við Dagblaðið á föstudaginn skýrði Schneider frá því, að þessi skoðun byggðist á ýtarlegum athugunum hans árið 1974. Hefði hann m.a. rætt við bandaríska þingmenn, sem höfðu haft aðgang að leyniskjölum um útbreiðslu kjarnorkuvopna í heiminum.

Dagblaðið hefur skýrt frá viðtölum sínum við sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi og flotaforingjann, sem stjórnar varnarliðinu á Keflavíkurflugvelli. Hvorugur þeirra valdi þann kost að vísa til samkomulags íslenzkra og bandarískra stjórnvalda um, að hér skyldu ekki vera kjarnorkuvopn.

Í staðinn vísuðu þeir til leyndarkrafa um, að þeir mættu hvorki játa né neita fyrirspurnum um tilvist kjarnorkuvopna á Keflavikurflugvelli. Þessi svör benda til þess, að þeir séu að tryggja sig gegn því að verða kallaðir ósannindamenn síðar, ef gert yrði uppskátt um kjarnorkuvopnin.

Viðbrögð íslenzkra ráðamanna hafa ekki verið eins skynsamleg. Stjórnmálamennirnir segjast einfaldlega ekki trúa því á Bandarlkjamenn, að þeir hafi hér kjarnorkuvopn. Aðrir segjast hafa skoðað sig um á Keflavíkurflugvelli og ekki séð neina skotpalla né önnur merki um kjarnorkuvopn.

Slíkar fullyrðingar eru marklausar, því að leikmenn geta ekki metið, hvort sprengjur í flugvélum séu búnar kjarnaoddum eða ekki. Þetta minnir okkur enn einu sinni á, hversu nauðsynlegt okkur er að hafa eigin hernaðarsérfræðinga, óháða varnarliðinu.

Hugsaalegt er, að varnarliðið geti ekki gegnt hlutverki sinu í öryggiskeðju Atlantshafsbandalagsins án þess að hafa yfir kjarnorkuvopnum að ráða. En um slíkt verður að hafa samráð við þau stjúrnvöld, sem lána land til slíkrar aðstöðu.

Séu hér kjarnorkuvopn í trássi við samkomulagið um varnarliðið, hafa Bandarikjamenn rofið það og má því láta það falla úr gildi án hins umsamda uppsagnarfrests, ef íslenzk stjórnvöld telja sér slíkt henta. Kjarnorkuvopnunum fylgir því töluverð pólitísk áhætta.

En á þessu stigi er kjarni málsins sá, að Keflavíkurflugvöllur er sennllega atómstöð og að Íslendingar verða að gera upp við sig, hvort þeir vilji, að svo verði áfram.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir vilja stækka kökuna.

Forustumenn samtaka launþega og vinnuveitenda hafa komizt að raun um, að umbjóðendur þeirra hafa margvíslegra sameiginlegra hagsmuna að gæta. Til viðbótar við hefðbundnar deilur þeirra um skiptingu kökunnar er nú komið samstarf um tilraunir til stækkunar kökunnar, sem er til skiptanna, svo að bæði launþegar og vinnuveitendur hafi í senn hag af.

Þetta kemur greinilega fram í sameiginlegri kröfugerð Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins á hendur ríkisvaldinu. Á miðvikudaginn fékk rikisstjórnin í hendur fimmtán atriða lista frá þessum aðilum. Þar kemur fram dýpri skilningur en áður hefur sézt á því, hvernig þessir tveir þrýstihópar geti bætt hag sinn, án þess að gera það á kostnað hvor annars.

Þungamiðjan í atriðunum fimmtán er krafan um, að ríkisvaldið dragi úr útgjöldum sínum og skattheimtu. Bent er á, að umsvif hins opinbera hafi aukizt hröðum skrefum á undanförnum árum og sé árið í fyrra engin undantekníng á því. Því er réttilega haldið fram, að hið opinbera hafi ekki tekið tillit til samdráttarins í þjóðartekjum.

Samtök vinnumarkaðarins telja, að sparnað í útgjöldum ríkisins eigi að nota til að lækka söluskatt og fella niður tolla, söluskatt og vörugjald af hráefnum, vélum og tækjum til framleiðslu i samkeppnisiðnaði, þar á meðal fiskiðnaði. Ennfremur til að lækka launaskatt og fasteignaskatta.

Þessar tillögur beinast einkum að því að lækka álögur á fyrirtækjum. En launþegar mundu einnig hafa óbeinan hag af þeim, þar sem þær mundu efla greiðslugetu fyrirtækjanna. Í tillögunum er ekki fjallað um lækkun né afnám tekjuskatts af almennum launatekjum, sem ætti þó að vera eðlileg krafa beggja aðila.

Í tillögunum er lögð áherzla á fulla atvinnu og viðnám við verðbólgu, enda líta menn nú um öxl til einnar geigvænlegustu verðbólgu aldarinnar og fram á veg til vaxandi hættu á atvinnuleysi. Svo kann að fara, að velja þurfi á milli verðbólgu og atvinnuleysis og munu þá væntanlega flestir taka verðbólguna fram yfir.

Aðilar vinnumarkaðsins eru í tillögunum sammála um, að endurskoða þurfi verðlagningu landbúnaðarvara og önnur verðmyndunarkerfi. Hin fölsku verðmyndunarkerfi, sem við búum við hér á landi, eru einmitt ein helzta ástæðan fyrir óhóflega hægum hagvexti og þar af leiðandi óhóflega lélegum lífskjörum miðað við möguleika.

Í kröfunum er ekki einungis farið fram á, að hagur fyrirtækja verði bættur með lækkun ýmissa skatta, beldur verði einnig bætt lánakjör framleiðslufyrirtækja og vextir lækkaðir. Ennfremur er farið fram á, að hagur launþega verði bættur með endurskoðun lífeyrissjóðakerfisins og með þvi að greiða vexti af innistæðum orlofsþega hjá Pósti og sima.

Þessar tillögur eru flestar verulega skynsamlegar. Þær bljóta að veita rikisstjórn og alþingi verulegt aðhald. Einnig ætti framkvæmd þeirra að draga úr hinni hefðbundnu spennu milli aðila vinnumarkaðsins. Þær miða að stækkun kökunnar, sem er til skiptanna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Vörn þriggja blekkinga.

Geir Hallgrímsson og Ólafur Jóhannesson hafa nú treyst varnarmúr ríkisstjórnarinnar gagnvart skoðunum þjóðarinnar á fiskveiðideilunni. Þeir hafa haslað sér völl í þremur blekkingum, sem eiga að dylja fyrir þjóðinni undanhald þeirra.

Ein blekkingin felst i þessum orðum Ólafs Jóhannessonar: “Engin breyting verður á aðgerðum íslenzku landhelgisgæzlunnar gagnvart brezkum togurum, þrátt fyrir þá ákvörðun brezku ríkisstjórnarinnar að draga herskip sín út fyrir 200 mllna fiskveíðilögsöguna.”

En Ólafur bætir því við, að í síðustu fiskveiðideilu hefðu brezkir togarar jafnframt haldið lengra út og látið minna á sér bæra en áður, þannig að ekki hafi þá komið til neinna umtalsverðra átaka á miðunum, – og væri nú eftir að sjá, hvort hið sama yrði uppi á teningnum.

Brezkir togarar eru jafnólögleglr, hvort sem þeir eru innarlega eða utarlega í 200 mílna lögsögunni. Og ekki er ljóst, hvernig brezkir togarar láti mismunandi mikið “á sér bæra”, nema Ólafur eigi við ásiglingartilraunir.

Ummæli Ólafs benda til þess, að ríkisstjórnin hafi lofað að áreita brezku togarana lítið sem ekkert, ef þeir færðu sig utar. Síðan ætli hún að ljúga því bláköld, að haldið sé uppi óbreyttri landhelgisgæzlu, og telja þjóðinni trú um, að brottför herskipanna sé áfangasigur.

Önnur blekkingin felst í marklausum yfirlýsingum forsætisráðherra um slit á stjórnmálasambandi við Breta. Þessar yfirlýsingar voru gefnar til að reyna að friða þjóðina, en án þess að nokkur hugur væri að baki.

Ríkisstjórnin beið fyrst eftir sjóprófum út af ásiglingunni á Þór. Síðan beið hún eftir sérstakri raansóknanefnd. Svo var beðið eftír utanríkismálanefnd Alþingis. Og loks var beðið eftir Luns, framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins. Nú verður slitunum líklega frestað enn og í þetta sinn fram yfir fund Geirs og Wilsons í næstu viku.

Þriðja og ef til vill alvarlegasta blekkingin felst í þvi, að lipurmennadeildin á Hafrannsóknastofnuninni hefur verið látin reikna út, að þorskstofninn þoli í rauninni meiri veiði en “Svarta skýrslan” segir. Í stað 230 þúsund tonna á þessu ári sé alveg óhætt að veiða 280 þúsund tonn og jaínvel 295 þúsund.

Tvennt er furðulegt við þessar tölur. Í fyrsta lagi gera þær ráð fyrir, að þorskur sé ekki ofveiddur. Það sést af þvi, að tölur lipurmennanna sýna þeim mun meiri afla yfir nokkurt árabil sem meira er veitt strax á þessu ári. Í öðru lagi gera þær ráð fyrir, að aflann megi auka um 65 þúsund tonn, sem er einmitt aflamagnið, sem ríkisstjórnin hyggst semja um við Breta.

Við munum brátt sjá rikisstjórnina flagga 295 þúsund tonna tölunni sem rökstuðningi fyrir því, að hún megi gefast upp i samningunum við Breta.

Ríkisstjórnin hyggst bjarga sér undan almenningsálitinu með þrenns konar blekkingum: Að haldið verði óbreyttri gæzlu á miðunum, að hún vilji slíta stjórnmálasambandi við Breta og að veiða megi 295 þúsund tonn í ár.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Biðleikir út og suður.

Brezkum lækni var misþyrmt í Chile um árið, þegar herforingjar gerðu þar byltingu. Læknirinn lýsti þessu, þegar hann kom heim aftur. Brezka ríkisstjórnin brást ekki þannig við, að hún segðist líta alvarlegum augum á málið, né lét hún dómkvadda menn rannsaka lýsingar læknisins. Hún sagði: Árás á einn brezkan þegn er árás á brezka ríkið. Og hún sleit umsvifalaust stjórnmálasambandi við Chile.

Ólíkt hefst islenzka ríkisstjórnin að, þegar óvenju fólskuleg árás er gerð á marga starfsmenn Landhelgisgæzlunnar um borð i varðskipinu þór uppi í landsteinum. Og það er sama, hversu oft Bretar reyna að sigla niður varðskipin. Ríkisstjórnin okkar þvælist stöðugt fyrir kröfum almennings um tafarlaus stjórnmálaslit við Bretland.

Aðgerðir ríkisstjórnarinnar undanfarnar vikur líkjast skipulegu undanhaldi. Hver leiðin á fætur annarri hefur verið fundin til að draga stjórnmálaslit á langinn. Fyrst var beðið eftir sjóprófum. Síðan var beðið eftir niðurstöðum sérstakrar rannsóknarnefndar. Loks var framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins gefinn frestur til að reyna að sansa brezku ríkisstjórnina. Á meðan endurtekur forsætisráðherra í síbylju, að hann líti alvarlegum augum á ástandið.

Þessir biðleikir ríkisstjórnarinnar hafa reynt mjög á þolinmæði þjóðarinnar, sem stendur einhuga að baki kröfunnar um tafarlaus stjórnmálaslit. Biðleikirnir hafa rekið fleyg á milli þjóðar og ríkisstjórnar. Þar á ofan hefur forsætisráðherra fordæmt friðsamlegar mótmælaaðgerðir nokkurra Suðurnesjamanna og Hornfirðínga, sem flestir Íslendingar styðja.

Nú kann að vera, að Luns framkvæmdastjórí hafi lofað einhverju, sem gefur rikisstjórninni möguleika á heillar viku frestun á stjórnmálaslitum. En það má vera mjög merkilegt loforð. Ef í því felst “millíganga” upp á 65-85 þúsund tonna þorskafla, verður frestunin að flestra dómi talin ástæðulaus.

Luns virðist nú hafa tekizt að fá brezku stjórnina til að kalla skip sín út fyrir 200 mílur. Nú munu Íslendingar fylgjast gaumgæfilega með aðgerðum varðskipanna á miðunum. Ef þau aðhafast lítið gegn brezku togurunum, má líta svo á, að rikisstjórnin hafi lofað Luns eínhverju slíku á móti. Ekki batnar þá hlutur hennar.

Það er út í loftið að gefa í skyn, að skipulegt undanhald ríkisstjórnarinnar gagnvart almenningsálitinu sýni sterkar taugar hennar og að hún láti ei innlendar múgæsingar hlaupa með sig í gönur. Það er auðvelt að rugla saman rósemí og ráðleysi. Og því miður lítur út fyrir, að ríkisstjórnin sé í nánara sambandi við erlenda viðsemjendur og milligöngumenn en sína eigin þjóð.

Eitt er víst, að brezka rikisstjórnin mundi í hliðstæðri aðstöðu ekki láta sig dreyma um að leika biðleiki út og suður til að forðast stjórnmálaslit. Hún kynni að segja sig líta alvarlegum augum á ástandið, en hún léti lika verkin tala.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Engan undanslátt.

Luns, framkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins, reynir nú að fá ríkisstjórnina til að hvika frá stefnu sinni og ganga til móts við Breta. Nokkur hætta er á, að stjórnin muni slá af í einhverju vegna þrýstings frá þessum þrautþjálfaða samningamanni. Til þess má ekki koma. Íslendingum finnst almennt, að ríkisstjórnin hafi farið of vægt i sakirnar í landhelgismálum. Við höfum ekkert að bjóða umfram það, sem þegar hefur verið boðið.

Luns átti töluverðan þátt í, að samið var í landhelgisdeilunni 1973. Viðhorfin eru öll önnur nú. Ríkisstjórnin hefur þegar boðið Bretum meira, 65 þúsund tonn, en við getum með góðu móti látið í té. Við höfum góðar vonir um að vinna algeran sigur í landhelgisdeilunni. Miklu skiptir, að fréttir herma, að almenningsálitið í Bretlandi sé um þessar mundir að snúast okkur i vil. Brezka stjórnin verður fyrir þrýstingi heima fyrir. Mönnum ofbjóða aðfarir herskipanna gagnvart varðskipunum. Skilningur á málstað Íslands fer vaxandi. Stór dagblöð leggja Íslendingum lið. Þetta kann að ráða úrslitum.

Rikisstjórnin kvaddi framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins hingað í þeirri von, að hann mundi styðja okkur, en það má ekki gleymast, að Luns er fyrst og fremst fulltrúi bandalagsins. Því aðeins mun hann verða talsmaður íslenzks málstaðar gagnvart Bretum, að honum skiljist ótvírætt, að miklir hagsmunir bandalagsins eru i húfi. Rikisstjórnin verður að segja honum tæpitungulaust, að verði Bretar ekki á burtu með herskip sín munum við endurskoða afstöðu okkar til Atlantshafsbandalagsins og loka varnarstöðinni. Þetta er tungumál, sem Joseph Luns skilur bezt.

Luns stefnir fyrst og fremst að því að bera klæði á vopnin. Þorskastríðið er forráðamönnum NATO eðlilega þyrnir i augum. Þeir vilja mikið til vinna að binda enda á það. En hugmyndir Luns um, að Íslendingar eigi að slá af, ná engri átt.

Stjórnmálaslitin við Bretland á að framkvæma án tillits til skoðana framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins á afleiðingum þeirra. Luns vill, að íslenzka stjórnin fallist á, að brezkir landhelgisbrjótar verði látnir afskiptalausir við iðju sína. Þá muni Bretar kalla herskipin út fyrir 200 mílurnar. Þótti engum mikið.

Í þessu verður rikisstjórnin að sjálfsögðu að standa fast við fyrirheit sín. Stefnan er, og skal verða, að viðræður hefjist ekki að nýju við Breta, fyrr en herskip þeirra og togarar eru á brott úr landhelginni. Frá þessu má í engu hvika.

Mikill meirihluti Íslendinga telur það réttlætiskröfu, að Atlantshafsbandalagið hjálpi okkur að ná skýlausum rétti okkar.

Til þess höfum við verið í bandalaginu, að við fáum þaðan stuðning.

Verði málstað okkar haldið nægilega fast fram við framkvæmdastjórann, mun hann væntanlega beita áhrifum bandalagsins til að Bretar gefi skákina hið fyrsta.

Enda hljóta þeir að tapa henni.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Fyrsta, annað og …

Eitt af stórfenglegri uppboðum síðari ára hefur staðið yfir undanfarnar vikur. Forustumenn Alþýðuflokkslns hafa gengið milli manna og boðið Alþýðublaðið og þjónustu þuss til sölu.

Alþýðuflokkurinn er hættur að vera marktækur stjórnmálaflokkur. Annars vegar er fylgið þorrið og hins vegar eru skuldir á vegum flokksins orðnar svo hrikalegar, að meginverkefni forustunnar er orðið að breyta pólitískri aðstöðu flokksins í peninga.

Benedikt Gröndal sneri sér fyrst tíl Dagblaðsins og bauð því á leigu “frumburðarrétt” Alþýðublaðsins í Blaðaprenti, þar sem blað hans mundi hætta að koma út um áramót. Atti Alþýðuflokkurinn í staðinn að fá til afnota fjórar síður í Dagblaðínu og tuttugu milljónir á ári til að halda úti Alþýðublaðinu sem vikublaði.

Þessu neitaði Dagblaðið, enda kemur ekki til greina, að neinn flokkur fái að hafa afskipti af efni þess. Hins vegar bauðst Dagblaðið til að leigja prentunaraðstöðu Alþýðublaðsins á tíu mílljónír króna á ári, þar sem það hefði sparað blaðinu mikla fjárfestingu i eigin prentsmiðju.

Alþýðuflokkurinn leitaði næst tilboðs frá Tímamönnum, sem höfðu mikinn áhuga á að ná helmingi atkvæða i stjórn Blaðaprents. Með stuðningi Sambands íslenzkra samvínnufélaga gerðu þeir Benedikt tilboð í Alþýðublaðíð. Um einstaka liði þess eru upplýsingar ekki ljósar, en alténd var það ekki nógu hátt að mati foringja Alþýðuflokksins.

Mestum árangri náði Benedíkt Gröndal, þegar hann sneri sér til Vísis. Bílasalar Vísis samþykktu að bjóða í Alþýðublaðið það, sem upp var sett. Þeir voru fúsir til að greiða tuttugu milljónir króna á ári á þann hátt að standa undir taprekstri Alþýðublaðsins sem dagblaðs.

Í staðinn heimtuðu þeir, að Benedikt Gröndal sæi um, að aðlögunartími Dagblaðsins í Blaðaprenti yrði styttur svo hastarlega, að því tækist ekki að koma sér upp prentsmiðju í tæka tíð og yrði að hætta að koma út í nokkrar vikur. Þetta var ekki auðsótt og kom Alþýðublaðið ekki út í nokkra daga, unz Alþýðuflokkurinn samþykkti skilyrðið.

Af samningi Alþýðublaðsins og Vísis er ljóst, að Vísir getur haft töluverð áhrif á ritstjórn Alþýðublaðsins. Samstarfið byrjaði líka þjónustusamlega af hálfu Alþýðublaðsins. A föstudagínn nefndi Alþýðublaðið tólf sinnum nafn Vísis i leiðara og sagði leiðara hans “merkilegan” og “athyglisverðan”. Og á laugardaginn var nánast sama fyrirsögn á sama efni í leiðurum beggja blaðanna.

Enda dettur engum heilvita manni í hug, að peningavaldíð á Vísi vilji ekki fá eitthvað meira en lítið í staðinn fyrir tuttugu milljón króna framlag á ári.

Hinu stórfenglega uppboði lauk því í síðustu viku. Miklum fjárhagsáhyggjum var þá létt af Benedikt Gröndal uppboðshaldara, þegar hann sló hamrinum i borðið, fyrsta, annað og þriðja högg og tilkynnti, að Alþýðublaðið hefði verið selt hæstbjóðanda á tuttugu milljónir króna á ári.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hvað ver varnarliðið?

Athyglisvert er, hve mikils og almenns stuðnings njóta þeir Suðurnesjamenn, sem lokuðu um helgina vegunum að hliðarstöðvum varnarliðsins á Reykjanesskaga. Þeim hefur borizt stöðugur straumur stuðningsyfirlýsinga frá samtökum og hópum um allt land.

Þetta er dæmigert um stemninguna í landinu um þessar mundir. Brezka rlkisstjórnin hefur gengið svo gersamlega fram af mönnum, að þeir eru reiðubúnir til að endurskoða afstöðuna til varnarliðsins og Atlantshafsbandalagsins.

Óneitanlega er það sérkennilegt að vera í varnarbandalagi við ríki, sem hefur sagt okkur óbeint stríð á hendur. Og ekki síður sérkennilegt er að hafa hér varnarlið, sem ekki getur aðstoðað okkur við að verja landhelgisgæzluskipin árásum.

Varnarliðið hefur það sér til afsökunar, að það hefur ekki verið beðið neins i þessum efnum. Frumkvæðið verður vitanlega að koma frá ríkisstjórninni. Ósk frá henni um raunhæfar varnir mundi sennilega koma varnarliðinu í nokkurn vanda, en á það hefur ekki reynt enn.

Rikisstjórnin hefur farið ákaflega hægt í sakirnar í þorskastríðinu. Þrátt fyrir ítrekaðar ásiglingar Breta og tilraunir þeirra til ásiglinga er hún ekki komin lengra en að kæra Breta fyrir Atlantshafsbandalaginu og hóta stjórnmálaslitum við Breta.

Þeir hafa látið þessa hótun sem vind um eyru þjóta og halda uppteknum hætti. Ríkisstjórnin kemst því ekki hjá því að kalla sendiberra okkar heim frá London og reka sendiherra Breta heim. Bf hún gerir þetta ekki, er hún orðin ber að því að hafa slegið fram innihaldslausri hótun.

Það er óneitanlega saga til næsta bæjar, er eitt ríki varnarbandalags slítur stjórnmálasambandi við annað ríki þess. Einnig væri það í frásögur færandi, ef varnarlið ríkis reyndi ekki að verja landamæri þess þrátt fyrir ósk löglegrar ríkisstjórnar.

Ekkert er því til fyrirstöðu, að ríkisstjórnin snúi sér nú til varnarliðsins og kvarti yfir því, að það sé að eyða tíma í að mæla út kafbáta í fimm hundruð mílna fjarlægð, meðan siglt er vísvitandi á íslenzk varðskip innan þriggja mílna frá landi.

Jafnframt getur ríkisstjórnin, ef hún vill, óskað eftir því, að varnarliðið aðstoði landhelgisgæzluna við að reka ófögnuð Breta af höndum okkur. Það mundi þá reyna í fyrsta skiptið á varnarliðið.

En boltinn er enn i höndum ríkisstjórnarinnar. Með aðgerðum sínum hjá Atlantshafsbandalaginu og hótuninni um stjórnmálaslit hefur hún gert tilraun til að haltra á eftir almenningsálitinu hér heima. En hún verður að gera betur, ef hún vill halda trausti fólks.

Annars á hún það á hættu að frumkvæði flytjist i hendur hópa áhugamanna. Suðurnesjamennirnir fyrrnefndu hafa boðað lokun aðalhliða Keflavíkurflugvallar á morgun. Þeir hafa vafalaust stuðning meirihluta þjóðarinnar til þess. En hvað gerir þá rikísstjórnin?

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið