arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Megi útvarp blómstra.

Hugsum okkur, að alþingi kysi okkur ríkisútgáfuráð til að sjá um ríkisútgáfu á öllu prentuðu máli hér á landi, svo að það geti, eins og hljóðvarp og sjónvarp, verið “í eigu allra Íslendinga”, svo notuð séu orð Helga Péturssonar.

Sjálfsagt eru til menn, sem hafa þessa skoðun. Sumir vilja til dæmis hindra, að einstaklingar úti í bæ séu að græða á prentun og útgáfu blaða, tímarita og bóka, af því að það sé svo ljótt að græða á því, sem ætti að vera “í eigu allra Íslendinga”.

Hljóðvarp og sjónvarp komu til sögunnar á tímum, þegar sú var tízkan, að ríkið ætti að eiga sem flest, auk þess sem menn töldu, að ríkið eitt réði við mikinn stofnkostnað. Ríkistízkan var ekki, þegar hófst útgáfa prentaðs máls.

Þetta er meðal annars athyglisvert fyrir þá sök, að í rauninni er prentun mun dýrara fyrirbæri en hljóðvarp og sjónvarp. Búa þarf til sérstakt eintak fyrir hvern viðskiptamann og koma því til hans sérstaklega.

Pappír, prentun og dreifing eru dýr. Þar að auki hafa pappír og dreifing hækkað í verði langt umfram verðbólgu á undanförnum áratugum. Þá er nú munur að hafa ódýran ljósvakann til að senda efnið öllum viðskiptamönnum í senn.

Samt hafa prentun og útgáfa blómstrað eins og þúsund rósir. Hér koma út fimm dagblöð, tugir héraðsblaða, hundruð tímarita og árlega hundruð bóka. Varla er til svo sérhæfður smekkur, að honum falli ekki eitthvað af þessu.

Andspænis þessu fjölskrúði höfum við svo eina dagskrá hljóðvarps og einnig eina dagskrá sjónvarps. Sú einhæfni á vegum ríkis “í eigu allra Íslendinga” stingur mjög í stúf við blómskrúðið í prentmálsgörðum íslenzkra einstaklinga.

Af fimm dagblöðum eru tvö gefin út með hagnaði. Og væru hin þrjú sameinuð í eitt, mætti láta þau skila hagnaði. Í samanburði við þetta er fráleitt, að ekki sé hægt að hafa tvö landshljóðvörp hið fæsta og sennilegast þrjú.

Því miður gerir nýja útvarpsfrumvarpið ekki ráð fyrir, að svo sjálfsagður hlutur sé leyfður. Þar er hins vegar gert ráð fyrir svæðisbundnu útvarpi, sem er mikill akur óplægður, eins og við sjáum af mergð héraðsblaða og tímarita.

Svæðisbundið hljóðvarp er ódýrt í stofnun og rekstri. Þar er kjörið tækifæri til að efla svæðisbundna fjölmiðlun, sem ekki á erindi í landsfjölmiðlun eða kemst þar ekki að. Þetta er tilraunaverkefni fyrir áhugafólk.

Héraðsblöðin vitna um, að fimm dagblöð á landsvísu duga ekki til að þjónusta landið til botns. Hví skyldi þá eitt landsútvarp duga? Og hvað um allar séróskirnar, hliðstæðar þeim, sem hundruð tímarita þarf til að þjóna?

Sjónvarpið er þegar farið að blómstra í formi kapla, sem verið er að leggja í mörgum þéttbýliskjörnum. Þessir kaplar eru líklega allir tólf rása hið minnsta. Þeim mun fjölga og síðan munu þeir tengjast á ýmsa vegu.

Sem dæmi um möguleikana má nefna rás fyrir skólasjónvarp, til dæmis háskólasjónvarp, svo sem rekið er með góðum árangri í Bretlandi og sparar þar mikinn háskólakostnað. Þaðan er unnt að fá frábært efni á þessu sviði.

Nú reynir á, að þingmenn átti sig á, að gott er að hafa fjölskrúðugan rósagarð í útvarpi alveg eins og í prentuðu máli. Þá munu þeir sníða af nýja útvarpsfrumvarpinu ýmsa hræðslu og fordóma og gera það enn betra.

Jónas Kristjánsson

DV
Ábyrgðin borgar sig.

Í þessari viku hafa aukizt líkur á, að bráðabirgðalög ríkisstjórnarinnar komizt að fullu til framkvæmda. Er það vel, því að lögin munu auðvelda næstu ríkisstjórn að hafa forustu í vörnum gegn vaxandi efnahagsvanda.

Þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa smám saman verið að átta sig á, að heimurinn er ekki eins einfaldur og forustumenn þeirra hafa látið hafa eftir sér á undanförnum vikum. Þeir skilja jafnvel, að ábyrgðarleysi getur kostað fylgi.

Mitt í þessari upplýsingu er Alþýðubandalagið komið með bakþanka. Forustumenn þess telja sér ranglega trú um, að þeir tapi fylgi á að vera ábyrgir. Að baki liggur gamalkunnt vanmat stjórnmálamanna á kjósendum.

Forustumenn Alþýðubandalagsins segjast vilja fá bráðabirgðalögin strax í eldvígslu í neðri deild, svo að misvitrir stjórnarandstæðingar fái tækifæri til að fella þau og losa þar með bandalagið við hinn ímyndaða glæp.

Þetta sjónarmið nær vitanlega ekki fram að ganga. Alþýðubandalagið fær þar með ágætt tækifæri til að átta sig á, að kjósendur hafa áhuga á fleiru en kröfuhörku, yfirboðum og ábyrgðarleysi. Slík uppgötvun er mikilvæg.

Bezt er, að ríkisstjórnin flýti sér nú að ná saman framvörpum um hliðarmál bráðabirgðalaganna, svo sem nýjan vísitölugrundvöll, láglaunabætur og aukið orlof. Þessu hefur verið lofað og ríkisstjórnin verður að efna.

Tæpast er unnt að þola meira en tveggja vikna töf á, að þessi frumvörp líti dagsins ljós. Þau eiga ekki að þurfa að vera flókin. Til dæmis er nýi vísitölugrundvöllurinn tilbúinn, hvenær svo sem stjórnmálamenn þora.

Hins vegar liggur ekki á að leggja bráðabirgðalögin fyrir efri, ekki neðri, deild fyrr en þessi hliðarmál eru einnig tilbúin til meðferðar á alþingi. Því meiri tími sem gefst, þeim mun raunsærri eru menn líklegir til að verða.

Stjórnarandstaðan ætti nú að snúa frá villu síns vegar, éta ofan í sig ruglið og fara að huga að raunverulegum afglöpum ríkisstjórnarinnar, sem munu brátt líta dagsins ljós í gengdarlausri lánsfjáráætlun.

Stjórnarandstaðan ætti að láta sómasamleg bráðabirgðalög í friði og reyna í þess stað að hindra, að lélegt fjárlagaframvarp og afleit lánsfjáráætlun eyðileggi hið góða, sem felst í bráðabirgðalögunum.

Heppilegast er, að stjórn og stjórnarandstaða stefni að afgreiðslu allra þessara mála rétt fyrir jól, annars vegar bráðabirgðalaganna og fylgifrumvarpa þeirra og hins vegar fjárlaga og niðurskorinnar lánsfjáráætlunar.

Um leið er hægt að ná samkomulagi um, að kjósendur komist að í marz eða apríl. Sú tímasetning kemst næst því að brúa bil ýmissa sjónarmiða um skjótar og seinar kosningar. Sú steingrímska er skynsamleg.

Í kosningum í marz eða apríl fá svo stjórnmálamenn kjörið tækifæri til að átta sig á, að kjósendur eru ekki eins vitlausir og hingað til hefur verið haldið. Atkvæðin munu hrannast upp, þar sem ábyrgðartilfinningin verður mest.

Allir flokkarnir geta komið með hattinn, þar sem atkvæðunum rignir. Aðalatriðið er, að stjórnmálamennirnir hætti að þrugla og byrji að vinna. Við þurfum á því að halda, því að bráðabirgðalögin eru bara fyrsta skrefið.

Jónas Kristjánsson.

DV
Verra en glæpur.

Þetta er verra en glæpur, það er heimska. Þannig má á máli, sem stjórnmálamenn skilja, lýsa ráðagerðum stjórnarandatöðunnar gegn bráðabirgðalögum ríkisstjórnarinnar. Þær munu nefnilega koma stjórnarandstöðunni sjálfri í koll.

Að gamalli hefð stjórnmálamanna hefur stjórnarandstaðan hið fullkomna ábyrgðarleysi að leiðarljósi. Hún sést ekki fyrir í kappinu við að koma ríkisstjórninni frá og telur sig komast upp með það fyrir dómi kjósenda.

Með því að fella bráðabirgðalögin getur stjórnarandstaðan hindrað aðlögun þjóðarneyzlu að rýrðum þjóðartekjum. Það væri illt verk, sem mundi gefa verðbólgunni lausan tauminn og torvelda stjórn efnahagsmála á næstu árum.

Skammsýnir þingmenn stjórnarandstöðunnar eru sumir hverjir í slíkum ham, að þeir eru að auki farnir að gamna sér við hugmyndir um að hindra lagfæringar á stjórnarskránni. Menn, sem hata og hefna, ættu ekki að koma nálægt stjórnmálum.

Engin efnisleg rök eru til gegn stefnu bráðabirgðalaganna, enda hefur stjórnarandstaðan ekki reynt að veifa slíku. Ljóst má telja, að hún hefði gert hið sama og að hún neyðist til að gera meira af sama, þegar hún kemst til valda.

Hið eina, sem út á lögin er að setja, er, að þau ganga ekki nógu langt. Um slíkt ættu þingmenn stjórnarandstöðunnar að setja fram breytingartillögur, ef þeir vildu haga sér eins og ætlazt er til af ábyrgum stjórnmálamönnum.

Að vísu gæti það rofið sjálfheldu stjórnarandstöðunnar í ábyrgðarleysinu, ef ríkisstjórninni mistækist að framkvæma loforð um hliðarráðstafanir á borð við frumvörp um nýja vísitölu, aukið orlof og láglaunabætur.

Eitt helzta einkenni þingmanna, sem valda ekki hlutverki sínu, er, að þeir eiga erfitt með að sjá lengra fram í tímann en nokkra daga eða vikur. Dæmigerðast er, að stjórnarandstaða hagar sér yfirleitt eins og andstöðuhlutverkið verði eilíft.

Núverandi ríkisstjórn á skammt eftir ólifað. Stjórnarmynztur hennar hefur gengið sér til húðar og verður ekki endurtekið eftir kosningar. Hver ímyndar sér til dæmis, að Framsóknarflokkurinn taki aftur þátt í slíkri ríkisstjórn?

Líklega mun Sjálfstæðisflokkurinn sem stærsti flokkurinn skipa næstu ríkisstjórn. Og hugsanlegt er líka, að Alþýðuflokkurinn verði þar. Altjend mun einhver hluti núverandi stjórnarandstöðu fá vandann í hausinn á næsta ári.

Ef þessir væntanlegu ráðherrar fella nú bráðabirgðalögin, eru þeir um leið að magna eigið böl. Þeir munu þá standa andspænis stóraukinni verðbólgu og stóraukinni skuldasöfnun í útlöndum. Þá munu þeir iðrast illra verka.

Ekki er núna hægt að sjá fyrir, að þingmenn stjórnarandstöðunnar og væntanlegir ráðherrar geti skotið sér undan gagnrýni fyrir að hafa gert illt ástand verra með því að fella bráðabirgðalögin. Illt verk mun mælast illa fyrir.

Tímabært er orðið, að áhrifamiklir stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins í atvinnulífinu átti sig á, að alvara er á ferðum, reyni að koma vitinu fyrir þingmenn flokksins og forði þeim frá blindu og vígamóðu ani út í ófæruna.

Það er nefnilega vanhugsað hjá þingmönnum stjórnarandstöðunnar, þegar þeir ímynda sér, að gagnvart kjósendum komist þeir upp með fyrirhugað ábyrgðarleysi. Þess vegna er ráðagerð þeirra verri en glæpur, hún er heimska.

Jónas Kristjánsson

DV
Þegar peningar valda tjóni.

Þjóðhagsstofnun hefur spáð, að samdráttur fjárfestingar á þessu ári verði minni í landbúnaði og fiskveiðum en í öðrum greinum atvinnulífsins. Við festum fjármuni einkum í greinum, þar sem þegar er búið að fjárfesta of mikið.

Tæpur milljarður króna fer í ár í súginn í fjárfestingu í landbúnaði og fiskveiðum. Annars vegar er atvinnuvegur, sem situr uppi með óseljanlega vöru, og hins vegar atvinnuvegur, sem býr við takmarkaða fiskstofna.

Í hvorugu tilvikinu kemur fjárfest króna að gagni. Þvert á móti spillir hún fyrir. Í landbúnaði stuðlar hún að óþarfri framleiðslu, sem síðan þarf að styrkja með niðurgreiðslum og útflutningsuppbótum á kostnað almennings.

Á móti hverri krónu, sem bóndi fjárfestir í búskap sínum, verða skattgreiðendur að leggja til nokkrar krónur, ekki bara á einu ári, heldur ár eftir ár. Þannig fara raunar í súginn mun meiri peningar en fjárfestingin ein.

Í fiskveiðum stuðlar fjárfesting að minni afla á hvert skip. Hún gerir rekstur útgerðarinnar í heild óhagkvæmari en ella. Hún dregur úr möguleikum sjávarútvegsins á að standa undir þeim lífskjörum, sem Íslendingar hafa tamið sér.

Það gildir því hið sama í fiskveiðum og landbúnaði, að til spillis fer ekki aðeins fjárfesta krónan, heldur margar krónur að auki. Svipað má óbeint segja um ýmsa fjárfestingu hins opinbera, að hún dregur dilk á eftir sér.

Í hvert sinn, sem opinbert hús er reist, er það fyllt af opinberum rekstri, sem ekki var fyrir. Framkvæmdirnar kalla á rekstur, er skattgreiðendur verða að borga ár eftir ár og verður fljótlega margfalt dýrari en sjálf fjárfestingin.

Í þessu tilviki er ekki beinlínis hægt að tala um óþarfa fjárfestingu, því að það er matsatriði, hversu mikil opinber þjónusta eigi að vera. En það gildir þó, að fjárfestingin sjálf er bara byrjunin á útgjöldunum.

Þegar harðnar í ári og almenningur verður að sæta lakari lífskjörum, er eðlilegt, að efazt sé um, að nauðsynlegt sé að fjárfesta fjórðung þjóðarteknanna. Fimmtungur væri nær lagi, þegar ástandið er eins og það er nána.

Ef fjárfesting þjóðarinnar væri minnkuð úr fjórðungi í fimmtung þjóðartekna, mundi hallinn á þjóðarbúinu hverfa og skuldasöfnun í útlöndum stöðvast. Og það er einmitt eitt allra brýnasta verkefni okkar um þessar mundir.

Auðvitað er hægara sagt en gert að minnka fjárfestinguna. Heppilegast væri að minnka einkum þann hluta hennar, sem felst í innkaupum frá útlöndum, svo að samdrátturinn komi síður fram í minni vinnu við framkvæmdir innanlands.

Ríkisstjórn og alþingi hafa bein tök á fjárfestingu hins opinbera með fjárlögum og lánsfjáráætlun, auk allra hinna laganna, sem hafa óbeint fjárlagagildi, af því að þau hafa í för með sér útgjöld til fjárfestingar.

Ríkisstjórn og alþingi hafa óbein tök á fjárfestingu í offjárfestum greinum á borð við landbúnað og fiskveiðar. Byggt hefur verið sjálfvirkt sjóðakerfi með ódýrum lánum, sem þrýsta fjármagni til þessara greina.

Tímabært er orðið, að ráðamenn þjóðarinnar átti sig á, að ýmis fjárfesting, sem beint eða óbeint er á þeirra vegum, felur ekki aðeins í sér sóun peninga, heldur veldur beinlínis skaða þar á ofan. Á slíkri hugljómun er hægt að spara stórfé.

Jónas Kristjánsson.

DV
Akkerið trausta.

Kristján Eldjárn var traustur persónugervingur hins menningarsögulega akkeris, sem nauðsynlegt er hverri þjóð, er velkist fyrir hömrum torráðinnar framtíðar. Góður byr getur snögglega breytzt í mótvind, en fortíðin er ein og hin sama.

Enginn maður var Kristjáni fjölfróðari á þeim sviðum, sem kölluð eru íslenzk fræði eða íslenzk menningarsaga. Hann var í reynd fornleifafræðingur, sagnfræðingur, þjóðháttafræðingur, bókmenntafræðingur og málfræðingur.

Fræðirit hans fjalla sum um rústir og grafir, önnur um híbýli og hagleiksgripi, einnig um þjóðlíf og atvinnuhætti, enn um örnefni og gildi frásagna og loks um bókmenntir í bundnu máli og lausu. Í öllu þessu var hann á heimaslóðum.

Kristján hafði manna bezt tök á íslenzku máli í ræðu og riti. Í framsetningu vísindalegs efnis hafði hann lag á að gæða mál sitt slíku lífi, að leikmenn gátu hæglega notið þess. Menn lásu rit hans sér til ánægju.

Áður en hann tók við embætti forseta, var hann með almenningi þekktastur fyrir frábæra sjónvarpsþætti um fornleifar. Þar kom ekki aðeins fram vísindamaður og málsnillingur, heldur einnig hjartahlý og alþýðleg persóna.

Kristján Eldjárn stóð traustum fótum í bændamenningu landsins. Hann fór ekki í manngreinarálit og kom vingjarnlega fram við alla. Í góðum hópi var hann sögumaður snjall og gamansamur, hrókur alls fagnaðar.

Gróðurmold Svarfaðardals var honum jafnan hjarta næst. Oftar en einu sinni gat hann þess, að helzt hefði hann viljað vera bóndi. Sem forseti horfði hann meira inn til dala en út til nesja, þótt hann vildi gæta jafnvægis í því sem öðru.

Um leið var Kristján hinn mikli heimsmaður, veraldarvanur í þess orðs beztu merkingu. Málakunnáttu hans var við brugðið. Meðfædd kurteisi og kunnátta í umgengni reyndist honum gott vegarnesti í æðsta embætti þjóðarinnar.

Hann átti því láni að fagna að vera kvæntur Halldóru lngólfsdóttur, rólegri, skarpri og traustri konu, sem létti honum langan vinnudag. Þar sameinuðust sveitin og sjávarsíðan í farsælu hjónabandi og bústjórn á Bessastöðum.

Þjóðin kaus Kristján Eldjárn sem þjóðhöfðingja sinn af því að mannkostir hans og lífssaga gerðu hann að persónugervingi íslenzkrar menningarsögu. Af því ábyrgðarstarfi óx hann eins og af hverju öðru, sem hann tók sér fyrir hendur.

Í tólf ár sat Kristján að Bessastöðum, með ári hverju vinsælli af þjóðinni. Þar naut sín þétt handtak hans, óvenjuleg samræðulist, hispurslaus framganga við erlenda höfðingja og látlaus umgengni við samlanda.

Kristján hafði manna bezt lag á að kynnast fólki. Á þjóðminjaferðum og í forsetastóli eignaðist hann smám saman mun stærri vinahóp en vitað er um aðra Íslendinga. Aldrei sást hann reiðast og alltaf fylgdi honum lífsgleði.

Upphefð steig honum ekki til höfuðs. Til þess var hann of heilsteyptur og öfgalaus, of rótgróinn og víðsýnn, of lærður og listrænn. Þegar hann fór úr embætti var hann hinn sami og hann var, þegar hann tók við því.

DV samhryggist ættingjum og vinum Kristjáns Eldjárns og óskar þjóðinni þess, að áfram muni hún eignast traust akkeri, sem tengja nútíð og framtíð, svo að saga okkur verði heilsteypt á siglingu út á ókunn höf.

Jónas Kristjánsson

DV
Slíðrið sverðin.

Ágætt var, að Steingrímur Hermannsson fór utan í miðjum viðræðum um útgerðarvandann. Enn betra hefði verið að hafa Steingrím lengur í burtu. Og allra bezt hefði verið að senda með honum Kristján Ragnarsson.

Alltaf er leiðinlegt, þegar greindir menn taka upp á digurmælum í sandkassastíl. Og slíkt á sízt heima í viðkvæmri og torleystri deilu. Þeir Steingrímur og Kristján máttu gjarna hvíla sig og kæla þar með viðræðurnar.

En Steingrímur var ekki búinn að vera heima nema í nokkra daga, þegar aftur byrjaði hanaslagur hans og Kristjáns. Er ekki kominn tími til að fá málið í hendur einhverjum tveimur, sem ekki er svona uppsigað hvorum við annan?

Fyrir helgina stóðu málin þannig, að með ýmsum sjónhverfingum til skamms tíma var búið að koma meðaltapi útgerðarinnar úr 16% í 8%. Þær aðgerðir duga ekki til langs tíma, en gefa svigrúm til hugleiðinga um varanlegri pennastrik.

Að baki þessara 8% er ákaflega misjafn raunveruleiki. Sum skip eru rekin hallalaust, en önnur á margföldu þessu tapi. Sem heild er bátaflotinn mun betur settur en 8%-in segja og togaraflotinn aftur á móti verr settur.

Um 20-30 togarar eru í svo vonlausum rekstri, að engin leið er að koma þeim nálægt réttu striki og hvað þá yfir það. Yfirleitt eru þetta nýjustu skipin, keypt af fullkomnu skeytingarleysi um helztu lögmál í rekstri.

Þessum skipum þarf að leggja sem fyrst, svo að þau séu ekki að flækjast fyrir hinum, sem ekki eru vonlaus. Með tilheyrandi fækkun skrapdaga á að vera hægt að bæta verulega stöðu þess hluta togaraflotans, sem þjóðin þarf á að halda.

Ekkert annað en þetta eitt getur komið íslenzkum sjávarútvegi í eðlilegan rekstur við núverandi aðstæður. Og þetta eitt er líka nægilegt til að ná eðlilegum rekstri á skömmum tíma. Allt annað er kák og sumt vitleysa.

Að vísu má segja, að útgerðin stæði betur, ef þjóðin hætti að lifa um efni fram. En heilbrigð skynsemi segir, að launþegar muni ekki í bili sætta sig við frekari skerðingu lífskjara en þá, sem þegar hefur náðst um víðtækur friður.

Ekki er heldur hægt að ætlast til, að sættir næðust um skerðingu á hlut sjómanna, þótt alltaf geti menn gamnað sér við hugmyndir um að ná svo sem nokkrum prósentum fiskverðs framhjá hlutaskiptum. Slíkt leysir lítið af vandanum.

Fiskvinnslan mundi að vísu þola svo sem 2% hækkun fiskverðs, sem veita mætti framhjá hlutaskiptum, eins og áður hefur verið gert. Sú hækkun væri þá túlkuð sem hluti björgunaraðgerða í þágu útgerðarinnar.

Lægra og réttara gengi krónunnar mundi bæta stöðu þeirrar útgerðar, sem ekki er í botnlausum erlendum skuldum vegna glæpsamlegrar offjárfestingar undir verndarvæng hins opinbera. Og gengissig mundi efla iðnað, sem líka skiptir okkur máli.

En raunsætt er að álykta, að ekki megi skerða lífskjör þjóðarinnar hraðar en gert hefur verið að undanförnu og gert verður á næstunni. Um þá skerðingu hefur náðst samkomulag. Og friðinn mega menn helzt ekki rjúfa.

Að öllu samanlögðu eiga Steingrímur og Kristján að slíðra sverðin, reyna að troða örlítilli fiskverðshækkun framhjá hlutaskiptum, en leggja mesta áherzlu á að hindra togaraútgerð grínista, svo að hinir megi lifa.

Jónas Kristjánsson.

DV
Orð eru til alls.

Stjórnmálamönnum og stjórnmálaskrifurum tekst sjaldnast að finna lykilorðið, sem opnar Sesams-klettinn, orðavalið, sem fólk skilur og samþykkir. Menn hafa skoðun, sem þeir vilja koma á framfæri, en finna ekki rétta búninginn.

Í kosningabaráttu fyrir nokkrum árum ætlaði Sjálfstæðisflokkurinn að vera sniðugur með orðinu “leiftursókn”. Degi síðar slátraði Alþýðubandalagið slagorðinu með því að breyta því í “leiftursókn gegn lífskjörum”.

Lengi mæltu greindir menn með nýju fyrirkomulagi fiskveiða og kölluðu “auðlindaskatt”. Fyrir bragðið fengu þeir alla sjómenn og útgerðarmenn á móti sér, af því að allir óttast hugmynd, sem lýst er með orðinu “skattur”.

Enda eru þessir menn og aðrir farnir að tala um “sölu veiðileyfa” og jafnvel “sölu kvóta” til að færa hugsunina nær raunveruleika, sem sjómenn og útgerðarmenn þekkja af rækjuveiðum, síldveiðum og ýmsum öðrum veiðum.

Höfundur þessa leiðara hefur um langan aldur tekið miklar rokur í landbúnaði á um það bil tveggja ára fresti. Þar hefur núverandi kerfi hins hefðbundna landbúnaðar verið rifið í tætlur og annað byggt upp í þess stað.

Í þessu skyni hafa hvað eftir annað verið settar fram fastmótaðar tillögur upp á krónu um hvernig breyta mætti í áföngum stuðningi hins opinbera við útþenslu mjólkur- og kjötframleiðslu í stuðning við samdrátt í þessum greinum.

Árangurinn af þessu langvinna þjarki lýsir sér vel í nýlegum ummælum Sighvats Björgvinssonar hér í blaðinu. Hann “minnist engrar slíkrar tillögu” frá hinum úthaldsgóða tillögumanni og virðist meina það í einlægni.

En þannig fer oftast, einnig fyrir þeim, sem vilja telja sig fagmenn í að koma hugsunum á framfæri. Við æpum upp í vindinn og bíðum svo eftir svari. En það lætur á sér standa.

Raunar voru leiðarahöfundur og Sighvatur einu sinni samherjar með Vilmundi Gylfasyni í að mæla með svokölluðum “raunvöxtum”. Við hömuðumst á þessu nauðsynjamáli vikum og mánuðum saman, en höfðum ekki erindi sem erfiði.

Andstæðingar raunvaxta héldu hugmyndinni í skefjum með því að segja þá vera hið sama og “hávexti”. Það var ekki fyrr en stjórnmálamönnum úr Framsóknarflokknum datt í hug að nota “verðtryggingu fjárskuldbindinga” að vindur kom í seglin.

Enn er til fólk, sem telur að “raunvextir” séu of háir vextir, en samþykkir, að sanngjarnt sé, að þeir sem lána peninga, fái þá aftur í sömu verðmætum. Þetta sýnir gleggst, hvað orðin skipta miklu máli.

Líklega var Tómas Árnason einna þyngstur á metunum, þegar Framsóknarflokkurinn tók opinberlega trú á “verðtryggingu fjárskuldbindinga”. Og Steingrímur Hermannsson heldur enn, að hann hafi verið gabbaður. Eða “plataður”.

Engin furða er, að baráttumönnum “raunvaxta” á borð við Sighvat og Vilmund gremjist, að framsóknarmönnum, ótraustum í trúnni, sé þakkað orðalagið “verðtrygging fjárskuldbindinga”. En svona eru örlögin, þegar um orð er að ræða.

Hinir ágætu kjallarahöfundar DV, Sighvatur og Vilmundur, verða bara að vanda sig betur næst, þegar þeir leita að lykilorði í góðum málstað. Og höfundur þessa leiðara er enn að leita að lykilorðinu í landbúnaði.

Orð eru til alls, ekki bara fyrst.

Jónas Kristjánsson.

DV