arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hvalveiði-Gerpla

Frá því fyrir daga Þorgeirs Hávarssonar hafa Íslendingar verið garpar miklir. Enn hanga menn þögulir í hvönn bjargsins og láta sig meira skipta heiður en björgun. Skemmtilegasta dæmið um þetta er hugsjón hinna vísindalegu hvalveiða, sem nýtur almennrar hylli.

Þjóðin var aldrei sátt við þá niðurstöðu Alþingis fyrir tveimur árum, að ekki skyldi mótmælt hinu alþjóðlega hvalveiðibanni. Í skoðanakönnun DV voru sex af hverjum tíu andvígir afstöðu Alþingis og aðeins fjórir fylgjandi. Meirihlutinn vildi ekki láta deigan síga.

Raunar hafði Alþingi tekið hina óvinsælu afstöðu með einungis eins atkvæðis mun. Fjöldi alþingismanna og meirihluti þjóðarinnar vildi ekki, að við létum svokallaðar bandarískar kerlingar í samtökum grænfriðunga knýja okkur til að víkja frá réttri hugsjón og stefnu.

Forustugarpur okkar í máli þessu er Halldór Ásgrímsson sjávarútvegsráðherra. Með stuðningi hæfra sérfræðinga tókst honum að finna út, að vísindalega nauðsynlegt væri að veiða hundrað hvali árlega hér við land. Þetta er ein merkasta uppgötvun síðustu ára.

Sjávarútvegsráðherra hefur ekki látið við þetta afrek sitja. Hann hefur einnig bitið í skjaldarrendur og farið í víking út um allan heim til að sýna fram á, hve réttur hinn vísindalegi málstaður Íslendinga væri. Enda veit þjóðin, að vísindin efla alla dáð.

Skömmu fyrir áramótin var staðan orðin sú í huga þjóðarinnar, að í skoðanakönnun DV reyndust rúmlega átta af hverjum tíu fylgjandi fyrirhuguðum hvalveiðum okkar, en aðeins tveir af hverjum tíu á móti. Þjóðin fylkir sér um nýju hvalvísindin.

Meðan við höfum hangið í hvönninni í hetjuskap okkar á undangengnum tveimur árum, höfum við sótt styrk í ögrun útlendinga, sem skilja ekki vísindahugsjón okkar og hóta alls konar vandræðum. Það er ekki í okkar anda að láta aðra og allra sízt grænfriðunga segja okkur fyrir verkum.

Steingrímur Hermannsson forsætisráðherra er drjúgur liðsmaður í framvarðarsveit íslenzkra garpa. Hann sagði í viðtali við DV í fyrradag: “Ég tel það vera hina mestu fjarstæðu að hætta hvalveiðum”. Síðan bætti hann við: “Mín skoðun er sú, að það eigi að NÝTA hvalastofninn undir eftirliti”.

Þar með hefur fengizt ný staðfesting á því, að bókvitið verður í askana látið. Ekki er nóg með, að við höfum sóma af því að halda fast við vísindastefnu sjávarútvegsráðherra, heldur höfum við einnig not af því, að mati forsætisráðherra.

Að vísu eru einhverjir fisksölumenn í sífellu að væla um, að hundrað sinnum verðmætari fiskmarkaðshagsmunir séu í húfi. Þá skortir hugsjónina og þeir liggja í hugarfari búðarlokunnar, sem görpum hefur jafnan þótt heigulslegt. Þeir vilja taka mark á kerlingum, í von um að geta haldið áfram að selja þeim fisk.

Tímamót urðu í málinu um áramótin. Þá tók formlega gildi ákvörðun íslenzkra stjórnvalda um hvalveiðar í vísindaskyni. Andstæðingar okkar höfðu fram að því vonað, að við mundum láta kúgast. Nú er komið í ljós, að svo er ekki. Aðgerðir gegn okkur hefjast því að nýju.

Á erfiðum tímum þjóðarhags er gott til þess að vita, að forustumenn þjóðarinnar láta slíkar sorgir ekki aftra sér frá garpskap. Mestu máli skiptir að hanga í hvönn, hvort sem fiskur selst útlenzkum kerlingum eða ekki.

Jónas Kristjánsson

DV
Þeir vilja skipuleggja plastið

Erlendis auglýsa margar verzlanir, að þær gefi staðgreiðsluafslátt, sé greitt í reiðufé. Önnur fyrirtæki auglýsa, að krítarkortahafar fái staðgreiðsluafslátt. Kaupmenn ráða, hvorum kostinum þeir stuðla að og viðskiptamenn ráða, hvar þeir verzla.

Nokkuð fer eftir tegundum viðskipta, hver er staða greiðslukorta í útlöndum. Bandarískir kaupmenn, sem sérhæfa sig í ódýrum afsláttarvörum, kjósa sumir hverjir peningaseðla og hækka vöruverðið, þegar greitt er með plasti, ef það er þá hægt.

Ýmsir kæra sig ekki um, að nafn þeirra og númer tengist sumum tegundum viðskipta. Allir, sem stunda ljósfælin viðskipti, nota eingöngu peningaseðla, svo að forvitnir geti ekki síðar séð, hver greiddi hverjum hvenær hvaða fjárupphæð.

Þetta síðasta stuðlar svo aftur á móti að notkun krítarkorta, þegar trausts er krafist í viðskiptum, til dæmis þegar viðskiptamanni er trúað fyrir verðmæti bíls, sem tekinn er á leigu. Algengt er, að slíkir bílar fáist aðeins leigðir gegn framvísun plastkorts.

Þegar senda þarf vöru langar leiðir, til dæmis tímarit í áskrift, þykir mörgum seljendum töluvert hald í að fá senda undirritaða pöntun með skrásettu númeri greiðslukorts, jafnvel þótt ekki sé ástæða til að taka afrit af korti á hefðbundinn hátt.

Sameiginlegt með öllum þessum dæmum er, að seljandi og kaupandi ákveða, hvaða greiðsluháttur hentar þeim bezt. Enginn stóri bróðir ákveður fyrir þá, hvernig gera skuli, hvorki einokunarsamtök né ríkið sjálft. Slíkt er hins vegar gert hér á landi.

Fyrir helgina skrifuðu ferðaskrifstofurnar og krítarkortafyrirtækin á Íslandi undir samning um að láta kortafólk borga 5% meira en aðra. Þannig eru aðilarnir, sem einoka markaði ferða og korta, farnir að hafa með sér hættulegt samráð um verð.

Alvarlegri eru hugmyndir stjórnmálamanna og embættismanna í viðskiptaráðuneytinu um að skylda kaupmenn til að taka seðlaviðskipti fram yfir kortaviðskipti með því að þvinga þá til að veita sérstakan staðgreiðsluafslátt út á peningaseðla.

Hingað til hafa krítarkortin fengið að finna sér sess í þjóðfélaginu án mikilla afskipta ríkisins, alveg eins og verðbréfamarkaður hefur byrjað að dafna án þess að stjórnmálamenn og embættismenn hafi sér til máttar og dýrðar smíðað um hann lög og reglugerðir.

Það er hins vegar hluti af náttúru þessara valdastétta, einkum þegar þær koma saman í ráðuneytum, að telja sig vita betur en reynslan, hvernig skuli haga ýmsum samskiptum í þjóðfélaginu. Þess vegna er framleidd skæðadrífa af lögum og reglugerðum.

Stjórnmálamenn og embættismenn öðlast meiri völd við að skipuleggja þjóðfélagið sem mest. Embættismenn verða stjórar fjölmennra eftirlitsdeilda hins opinbera. Stjórnmálamenn kaupa sér atkvæði út á undanþágur og aðgang að ódýru lánsfé.

Með opinberum úrskurði um eins konar sektir fyrir notkun krítarkorta í staðgreiðsluviðskiptum er ríkið að leggja drög að útþenslu báknsins um eina stjórnardeild, sem fylgist með því, að kaupmenn og neytendur fari eftir óþörfum lögum og reglugerðum.

Embættis- og stjórnmálamenn eins og viðskiptaráðherra virðast ekki vilja sjá, að skipulag að ofan er yfirleitt óþarft og oft beinlínis skaðlegt.

Jónas Kristjánsson

DV
Við viljum bara fríverzlun

Ekki kemur til mála, að Ísland gerist ótilneytt aðili að Evrópubandalaginu, jafnvel þótt skoðanakönnun sýni, að fleiri séu fylgjandi aðild en henni andvígir. Hlutföllin mundu breytast, ef þjóðin stæði andspænis því að þurfa að taka raunverulega afstöðu í málinu.

Auðvelt er að spá um framvindu málsins, ef ráðamenn teldu aðild hugsanlega og vildu láta kjósa um hana. Evrópubandalagið kæmist þá loks í sviðsljósið í þjóðmálaumræðunni og flestir skoðanamyndandi aðilar mundu leggja lóð sitt á vogarskál andstöðunnar.

Engar líkur eru á, að málið nái svo langt. Í stjórnmálaflokkunum ríkir ekki áhugi á aðild, þótt kjósendur Alþýðuflokksins séu taldir hlynntir aðild. Það endurspeglar aðeins hefðbundna alþjóðahyggju í þeim flokki, en er ekki merki um sérstakt dálæti á bandalaginu.

Formaður Alþýðuflokksins er Jón Baldvin Hanni-alsson utanríkisráðherra. Hann hefur lýst afstöðu sinni, sem er alveg samhljóða áliti flestra annarra, er um málið hafa fjallað, þar á meðal þessa dagblaðs, að þátttaka í Evrópubandalaginu komi ekki til greina.

Meðferð málsins í höndum utanríkisráðherra er aðferða líklegust til að ná árangri í varðveizlu hagsmuna Íslands gagnvart umheiminum. Okkur kemur bezt, að verzlun milli landa sé sem frjálsust, en höfum minni áhuga á nánari sambræðslu ríkja í stærri heildir.

Fríverzlunarsamtök Evrópu eru sú tegund samstarfs, sem hentar okkur bezt. Við eigum að taka sem öflugastan þátt í því samstarfi og hvetja til, að þau samtök geri fríverzlunarsamninga við Evrópubandalagið. Og það er einmitt þetta, sem okkar menn eru að gera.

Fríverzlunarsamtökin eru ekki fullkomin, frekar en önnur mannanna verk. En þau hafa tekið undir sjónarmið okkar, að verzlun með fisk og fiskafurðir eigi að vera frjáls eins og verzlun með aðrar vörur. Og þau veifa þeirri skoðun í viðræðum við Evrópubandalagið.

Við eigum jafnframt að efla beinar, tvíhliða viðræður við ráðamenn einstakra landa innan Evrópubandalagsins til að grafa undan þeirri stefnu, að frjáls verzlun með fisk og fiskafurðir skuli vera háð aðgangi erlendra aðila að fiskimiðum. Það hafa okkar menn einmitt gert.

Við höfum ágæta röksemdafærslu í, að frjáls fiskverzlun annars skuli koma á móti frjálsri fiskverzlun hins og að leyfi til fiskveiða hjá öðrum skuli koma á móti leyfi til fiskveiða hjá hinum. Þetta tvennt þarf að skilja í sundur og ræða hvort í sínu lagi.

Tvær grímur renna á viðræðuaðila okkar í löndum Evrópubandalagsins, þegar þeir eru spurðir, hvaða veiðiheimildir þeir bjóði okkar skipum í skiptum fyrir veiðiheimildir okkar handa þeirra skipum. Þeir sjá fljótt, að krafa þeirra um veiðiheimildir er tvíeggjuð.

Í stórum dráttum virðist vel á þessum málum haldið, bæði af hálfu utanríkisráðuneytisins og sjávarútvegsráðuneytisins, þótt utanríkisráðherra hafi látið fram hjá sér fara áróðurstækifæri, sem honum bauðst í haust við hingaðkomu 50 aðalritstjóra af Norðurlöndum.

Við eigum að halda áfram núverandi stefnu í milliríkjaviðskiptum. Hún hefur gefizt okkur vel og mun áfram reynast okkur farsæl í náinni framtíð.

Jónas Kristjánsson

DV
Mannaskipti, ekki þjóðnýting.

Ekkert bendir til, að opinberir embættismenn hefðu getað, gætu nú eða mundu geta rekið Flugleiðir skár en núverandi stjórnendur fyrirtækisins. Það er ekki aðalsmerki embættismanna að vera fljótir að átta sig á nýjum aðstæðum.

Aukning hlutafjár ríkisins í Flugleiðum úr 6% í 20% mun vafalaust leiða til aukinna opinberra áhrifa á reksturinn, síður en svo til góðs. Það væri hættulegt skref í átt til þjóðnýtingar, banabita allrar rekstrarhagkvæmni.

Í stað hugmyndarinnar um aukningu hlutafjár ríkisins ætti ríkisstjórnin miklu frekar að krefjast skipta á stjórnendum Flugleiða. Hún ætti að stuðla að því að fá þar inn úr atvinnulífinu menn, sem starfsfólk og skattgreiðendur treysta.

Núverandi stjórnendur hafa að vísu ekki staðið sig eins illa og embættismenn mundu hafa gert. En þeir hafa þó staðið sig ákaflega illa síðustu árin. Þeir hafa stundað valdatafl í stað þess að sjá um rekstur fyrirtækisins.

Að minnsta kosti fimm ár eru síðan stjórnendur Flugleiða áttu að vera búnir að sjá, að samtök olíuframleiðsluríkja hefðu tögl og hagldir á olíumarkaðnum, – að eldsneyti mundi halda áfram að hækka ört á næstu árum.

Um svipað leyti hefði þeim átt að vera ljóst, að nauðsynleg tilfærsla eldsneytisverðs yfir í farmiðaverð mundi hafa áhrif á farþegafjöldann. Þá þegar var nauðsynlegt að byrja að haga seglum eftir vindi, fyrir tíð Carters og Lakers.

Ef stjórnendur Flugleiða hefðu þá þegar hafið samdrátt með því að hætta nýjum ráðningum og grenna bákn sitt í smáum stíl, væri nú ekki þörf á fjöldauppsögnum og hætta á þjóðnýtingu. Þá hefði aðlögunin tekið þægilega langan tíma.

Að minnsta kosti hálft þriðja ár er síðan stjórnendur Flugleiða áttu að vera búnir að sjá, að Carter Bandaríkjaforseti og Laker flugforstjóri voru menn, sem taka þurfti mark á. Sem fagmenn áttu þeir raunar að vita þetta mun fyrr.

Þegar Carter flautaði til verðstríðs í Bandaríkjunum og á Norður-Atlantshafinu áttu stjórnendur að sjá útbreidda sæng Loftleiðaævintýrsins. Þá þegar var ljóst, að nokkrir stórir mundu lifa af þennan slag upp á líf og dauða.

Hin hrikalega áhætta komst í opinbera umræðu hér á landi þegar árið 1978. Þá sögðu stjórnendur Flugleiða, að ástandið væri tímabundið og ekki alvarlegra en svo, að þeir réðu við það. Þetta var auðvitað tómt rugl.

Það var ekki fyrr en á miðju ári 1979, að farið var að fækka starfsliði og þá á þann einstaklega klaufalega hátt, sem æ síðan hefur einkennt Flugleiðir. Þar kom til skjalanna hinn svonefndi nýi stjórnunarstíll.

Svo var það ekki fyrr en á miðju þessu ári, að farið var að draga verulega úr framboði sæta á flugleiðum, sem lengi höfðu verið rekna með roknatapi, þótt hvert sæti væri skipað. Þetta heitir að fljóta sofandi að feigðarósi.

Á þessum tíma myndaðist tap, sem sennilega nemur rúmum tíu milljörðum króna. Þetta tap hefði ekki myndazt, ef stjórnendur Flugleiða hefðu hagað seglum eftir vindi síðustu fimm árin. Tapið er þeim að kenna, en ekki starfsfólki og enn síður gagnrýnendum úti í bæ.

Íslendingum er hlýtt til Flugleiða og vilja, að þær komist yfir hrunið. Það gerist bezt með mannaskiptum, svo framarlega sem embættismennska og þjóðnýting svífur ekki yfir vötnum.

Jónas Kristjánsson

DV
Fljótfærni í flugi.

Ríkisstjórn Íslands hefur fyllzt ótrúlegri gjafmildi gagnvart útlendingum. Hún ætlar að verja 4,5 milljörðum króna á þremur árum til að efla samgöngur milli Evrópu og Ameríku, en ekki milli Íslands og útlanda.

Fyrir sömu upphæð gæti ríkisstjórnin gefið nærri 20.000 Íslendingum vetrarfarseðla til Bandaríkjanna, fram og til baka. Það samsvarar rúmlega 200 sætum á viku þá sjö mánuði á ári, sem vetrarfargjöld gilda.

Þetta dæmi sýnir, að ríkisstjórnin getur á ýmsan hátt stuðlað að flugsamgöngum við útlönd og að atvinnu í flugmálum, ef hún á 4,5 milljarða handbæra. Luxemborgarflugið er engan veginn eina hugsanlega haldreipið.

Flug milli Luxemborgar og Bandaríkjanna verður ekki rekið af neinu viti án breiðþotu, sem kemst alla leið í einum áfanga. Hvar sitja þá eftir hagsmunir Íslendinga á skeri þeirra nyrzt í Atlantshafinu?

Steingrímur Hermannsson hefur þar á ofan sagt, að Boeing 747 sé betri en Douglas DC 10, þar sem hún nýtist líka til vöruflutninga. Hann er kominn svo á kaf í þjóðnýtinguna, að hann er farinn að velja milli breiðþota.

Steingrímur hefur rétt mat á flugvélategundum, raunar mun betra en hrakfallabálkar Flugleiða. En ummæli hans sýna þó, að breiðþotur eru í sviðsljósi björgunaraðgerðanna í Luxembourg þessa síðustu samningadaga.

Hvernig dettur mönnum líka í hug, að Luxemborgarar fáist til að láta af hendi sína 4,5 milljarða króna, nema notaðar séu hagkvæmustu flugvélarnar, breiðþotur? Og þær tapa stórfé á króknum til Íslands.

Ríkisstjórnin má ekki einblína um of á peninga Luxemborgara. Freistingar í þá átt geta leitt til lausna, sem eru meira en helmingi dýrari en þær, sem fundnar yrðu án þátttöku Luxemborgara og án Luxemborgarflugs.

Með framtaki sínu er ríkisstjórnin líka að þvinga upp á Flugleiðir einmitt því flugi, sem fyrirtækið vildi helzt leggja niður. Þar með flytur ríkisstjórnin ábyrgðina til sín. Hún býr til Iandbúnaðarkerfi í flugi.

Um leið hyggst ríkisstjórnin auka hlut sinn í Flugleiðum úr 6% í 20%. Hinni efnislegu þjóðnýtingu fylgir þannig fyrsta skrefið í átt til formlegrar þjóð- nýtingar. Allt er þetta í meira lagi vafasamt.

Auðvitað er rétt að reyna að halda í skefjum samdrætti í atvinnu að flugmálum. Þetta er framtíðargrein, en ekki fortíðargrein eins og landbúnaðurinn. En 4,5 milljarða eða 20.000 farseðla blóðgjöf getur verið í ýmsu formi.

Aðalatriðið er, að Íslendingar, en ekki útlendingar fái þessa 20.000 farseðla. Blóðgjöfin verður öll að fara í að stuðla að samgöngum Íslands við umheiminn, einkum veikustu samgöngunum, við Bandaríkin og Vesturálfu.

Ríkisstjórnin gæti til dæmis niðurgreitt farseðla til Bandaríkjanna. Hún gæti gefið flugþjónustu sína. Hún gæti leyft fleirum að spreyta sig á flugi vestur um haf. Einokun er ekki sjálfsagt náttúrulögmál.

Ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að hlaupa í fang Luxemborgara er fljótfærnisleg. Sú aðferð er ef til vill betri en engin, en aðeins ef til vill. Ríkisstjórnin átti að gefa sér tíma til að hugleiða fleiri leiðir.

Jónas Kristjánsson

DV
12 milljónir á bónda á ári.

Kvótakerfi og fóðurbætisskattur eru ekki beztu leiðirnar til samdráttar í framleiðslu mjólkurvöru og dilkakjöts. Þær koma of mikið niður á launum bænda án þess að hafa nógu mikil áhrif á framleiðslumagnið.

Bezt er að byrja á að stöðva stuðning við fjárfestingu í sauðfjár- og nautgripabúskap. Þar með er höggvið að rótum meinsins, áratuga offjárfestingu í landbúnaði. Samt heggur þessi leið ekki að launum bænda.

Fjárfesting í landbúnaði nemur nú 16 milljörðum króna eða nærri 4 milljónum króna á hvern bónda. Þessi fjárfesting er að verulegu leyti í sauðfjár- og nautgripabúskap. Og hún er að verulegu leyti á kostnað ríkis og opinberra sjóða.

Sparnað ríkis og sjóða af þessari aðgerð má nota til að hvetja bændur til að draga saman seglin eða bregða búi. Það má gera mikið fyrir upphæðir, sem nema árlega milljónum króna á hvern bónda í landinu.

Hluta upphæðarinnar má nota til að borga bændum fyrir að fækka búfé. Að baki þeirrar leiðar liggur hin ömurlega staðreynd, að þjóðfélagið sparar á að borga bændum fyrir að gera ekki neitt til að þurfa ekki að standa undir framleiðslunni.

Annan hluta má nota til að kaupa jarðir bænda og taka þær úr ábúð. Væru þær þá væntanlega ekki keyptar lægra verði en svo, að það dygði fyrir íbúð í þéttbýli. Einnig má styrkja bændur til náms í atvinnugreinum þéttbýlis.

Þriðja hlutann má nota til að styðja bændur til að skipta um búgreinar, taka upp greinar, sem eru samkeppnishæfar án styrkja, útflutningsuppbóta, niðurgreiðslna og innflutningsbanns. Þar eru fiskirækt og ylrækt ofarlega á baugi.

Þetta fyrsta skref mundi á nokkrum árum leiða til lækkunar og síðan hvarfs útflutningsuppbóta vegna minni framleiðslu á dilkakjöti, smjöri, ostum og mjólkurdufti. Sparnaðinn má nota til að flýta þróuninni.

Útflutningsuppbæturnar eru nú 8,5 milljarðar á ári eða um 2 milljónir króna á hvern bónda. Þetta fé má nota til að auka greiðslur til fækkunar bústofns, til kaupa á jörðum, til námsstyrkja bænda og til nýrra búgreina.

Eins má nota þessar fúlgur til að reisa á opinberan kostnað iðngarða í kaupstöðum og kauptúnum, sem hafa vinnslu landbúnaðarafurða. Húsnæðisskortur stendur iðnaði víðast fyrir þrifum. Iðngarðar eru lykill að smáiðnaði.

Iðngarðar um land allt mundu draga til sín starfskrafta úr landbúnaði og vinnslu landbúnaðarafurða. Þeir mundu milda þá röskun, sem fylgir samdrætti í framleiðslu og vinnslu dilkakjöts og mjólkurvöru.

Þegar framleiðslan er komin niður fyrir innanlandsneyzlu, er kominn tími til þriðja skrefsins, afnáms niðurgreiðsla og innflutningsbanns landbúnaðarafurða í áföngum. Það er stærsta og merkasta skrefið.

Innflutningur hræódýrra landbúnaðarafurða á heimsmarkaðsverði frá Efnahagsbandalaginu og Bandaríkjunum mun gera stjórnvöldum kleift að halda niðri vöruverði og vísitölu, þótt niðurgreiðslur minnki og hverfi.

Með afnámi niðurgreiðsla sparar ríkið til viðbótar 25 milljarða króna eða 6 milljónir á hvern bónda. Þá verður líka framleiðsla dilkakjöts og mjólkurvöru komin niður í þann helming eða þriðjung, sem raunverulegur markaður er fyrir hér á landi.

Jónas Kristjánsson

DV
Látum markaðinn dæma.

Á Íslandi þurfum við ekki meiri landbúnað en svo, að hann standist þríþætt afnám niðurgreiðslna, útflutningsuppbóta og innflutningsbanns. Við þurfum aðeins þann landbúnað, sem hentar frjálsum innanlandsmarkaði.

Við getum spáð í þörfina með því að gera okkur í hugarlund, að innlendar landbúnaðarvörur væru ekki niðurgreiddar og að frjáls væri innflutningur á erlendum landbúnaðarafurðum. Það er eini rétti mælikvarðinn.

Við mundum draga verulega úr dilkakjötsneyzlu við eðlilega verðmyndun milli þess annars vegar og fisks, kjúklinga og svínakjöts hins vegar. Við mundum ekki borða nema helming eða þriðjung núverandi framleiðslu.

Við þurfum semsagt ekki nema helming eða þriðjung núverandi sauðfjár í landinu. Um leið mundum við stöðva ellefu alda rányrkju landsins. Við mundum í fyrsta sinn snúa vörn í sókn við að klæða landið.

Mjólkurneyzla mundi minnka nokkuð við eðlilegt verðsamræmi hennar og annarra drykkja, svo sem ávaxtasafa. Innflutt smjör og innfluttir ostar mundu verða alls ráðandi á markaðinum, því að innlendu vörurnar eru margfalt dýrari.

Sveiflur í framleiðslumagni mjólkur mundu jafnast með sveiflum í verði á markaðinum, alveg eins og gerist nú í grænmetinu. Og framleiðslan mundi flytjast nær þéttbýli til bættrar samkeppnisaðstöðu gegn innfluttri mjólk.

Offramleiðsla mjólkurvara er um þessar mundir svipuð og offramleiðsla dilkakjöts. Því má spá, að raunverulega sé ekki þörf fyrir nema helming eða þriðjung af núverandi fjölda nautgripa í mjólkurframleiðslu.

Búast má við, að eggjaframleiðsla geti staðizt erlenda samkeppni, ef hún er stunduð við þéttbýli eða í nágrenni þess. Þar að auki mundi eggjaneyzla njóta góðs af brottfalli niðurgreiðslna annarra afurða.

Afnám niðurgreiðslna mundi í enn meira mæli flytja kjötneyzlu yfir til kjúklinga og svínakjöts. Það gæti eflt þann landbúnað, ef hann svo aftur á móti gæti staðizt samkeppni við innflutt svínakjöt og kjúklinga.

Íslenzk ylrækt virðist að mörgu leyti vera orðin samkeppnishæf gegn innflutningi. Auk þess býður hún upp á mun betri vörur en þær, sem inn hafa verið fluttar. Ylrækt fyrir innanlandsmarkað ætti að vera unnt að auka.

Ræktun loðdýra er hafin hér á landi og hefur komizt í gegnum ýmsa byrjunarerfiðleika. Byrjað var á minknum og nú er refurinn kominn til skjalanna. Sennilega má enn auka fjölbreytni og magn loðdýraræktar hér á landi.

Mestir möguleikar eru þó í ýmiss konar fiskeldi, einkum í nágrenni sjávar og jarðhita. Slík starfsemi er enn á byrjunarstigi hjá okkur, en gæti orðið glæsileg atvinnugrein, ef vel verður á spilunum haldið.

Í stórum dráttum eru landbúnaðarvandamál Íslendinga eingöngu í framleiðslu dilkakjöts og mjólkurafurða. Aðrar greinar hafa möguleika á að standast erlenda samkeppni, sumar meira að segja á erlendum markaði.

Herkostnaður okkar af tvöfaldri eða þrefaldri framleiðslu dilkakjöts og mjólkurafurða er vægast sagt hrikalegur. Honum hefur verið lýst í leiðurum Dagblaðsins að undanförnu. Þær þrjár Kröflur á ári þarf að stöðva, – nú þegar.

Jónas Kristjánsson

DV