arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Auðræði og þjófræði

Þótt lýðræði sé hér gallað, er það þó hátíð miðað við ýmis lönd, sem þó hafa frjálsar kosningar. Bandaríkin og Rússland eru dæmi um afleitt lýðræði. Í Bandaríkjunum styðja kjósendur auðræði. Allir þingmenn og forsetinn gæta aðeins hagsmuna auðmanna og stórfyrirtækja. Hér stefnir lýðræðið í sömu átt með Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki. Í Rússlandi styðja kjósendur svo þjófræði. Vladimír Pútín og gæludýr hans ræna og rupla samfélagið að hætti íslenzkra útrásarvíkinga. Þjófræðið er þar eins augljóst og auðræðið í Bandaríkjunum. Kjósendur á báðum stöðum láta sér það í léttu rúmi liggja.
Strax þýðir seint

Oft hefur Framsókn logið, en aldrei eins stíft og fyrir þessar kosningar. Loforðin voru skýr og eru núna öll fokin. Frosti Sigurjónsson var spurður á Bylgjunni fyrir kosningar, hvenær ætti að efla loforðin. Hann svaraði skýrt: Strax. Ég vissi, að þetta var lygi og margir fleiri. Við vöruðum kjósendur sérstaklega við Framsókn. Kjósendur völdu samt að láta ljúga að sér, enda með afbrigðum heimskir. Frá upphafi var ljóst, að loforð Framsóknar voru óframkvæmanleg. En kjósendur vildu heldur heyra notalega lygi en óþægileg sannyrði. Það er vandamál lýðræðis í þjóðfélagi hinna pólitískt ólæsu.
Stóra loforðið fokið

Snögg breyting varð kosninganóttina á stefnu núverandi stjórnarflokka. Til nefnda er vísað öllum fyrri forgangsmálum, sem varða lítilmagnann. Hæst ber þar afnám vísitölu á húsnæðislán. Í staðinn voru settir í forgang hagsmunir kvótagreifa og annarra auðstétta. Jafnvel áður boðuðum breytingum á lífeyri aldraðra og öryrkja verður breytt í fjárstyrk við gamla fjármagnseigendur. Sumarþingið verður notað til að gera auðlindaskattinn marklausan. Íslenzk móðir Theresa með “hagsmuni heimilanna” hefur ummyndazt í skrímsli, sem setur hagsmuni auðs og kvóta á oddinn. Allt er það í boði heimskra kjósenda.
Blaðamennska er handverk

Áratugina, sem ég var ritstjóri, pirraðist ég stundum af að þurfa að kenna nýjum blaðamönnum. Byrja alltaf á núlli. Engin kennslustofnun útskrifaði blaðamenn. Fjölmiðlafræðingar gagnast fjölmiðlum takmarkað. Blaðamennska er einkum handverk, ekki akademísk grein. Nýliðar læra af þeim, sem reynsluna hafa, og af kennslubókum, byggðum á reynslu. Fræðingar byrja í mínus, því að þeir kunna verri íslenzku en sjómenn og bændur. Með fullri virðingu fyrir fjölmiðlafræði sem grein af félagsfræði er hún ekki blaðamennska. Sú atvinna byggist á sífellt flóknara handverki með aukinni tækni og auknum hugbúnaði.
Fornöldin í Holtinu

Matreiðslan í Holti er góð sem fyrr, en matseðillinn meira gamaldags en hann hefur oftast verið. Þar mátti í dag sjá Caesar-salat með brauðteningum og kjúklingi, svo og gratíneraða franska lauksúpu. Hvort tveggja eitthvað, sem snætt var fyrir stríð. Caesar-salatið á 1900 krónur bliknaði í samanburði við glansandi ferskt salat á gæðastöðum borgarinnar, svo sem Sjávargrillinu og Rub23. En steinbíturinn í Holti var fyrirtak og kostaði bara 2500 krónur. Beztur var brenndur rjómi, crème brûlée, á 1150 kr. Mikil traffík í hádeginu var góðs viti. Annar hver gestur talaði íslenzku, aðeins annar þjónninn.
Sérkennilegt fagfólk

Rammaáætlanir um virkjanir og verndun eru tvær, sú fyrri og sú síðari. Báðar samdar af verkefnisstjórnum embættismanna og pólitíkusa, ekki af faghópunum. Það er firra að segja fyrri rammaáætlunina faglegri en hina síðari. Sú fyrri var frumstæðari. Samt ljúga formenn stjórnarflokkanna í síbylju. Undir það tekur ýmis ruslaralýður, sem kjósendur hafa valið til alþingis. Við komumst aldrei neitt áleiðis til lýðræðis, ef menn komast upp með að ljúga út í eitt og halda fast við bullið. Þótt talin séu upp nöfn verkefnisstjóra og spurt, hvers slags “faghópur” þeir séu. Og nú hyggst dýralæknirinn verða faghópur.
Vígdjarfur strigakjaftur

Vigdís Hauksdóttir er helzti strigakjaftur Alþingis. Þar á ofan gengisfellir hún orð með því að segjast sæta einelti. Ruglar saman gagnrýni og einelti eins og hún ruglar öðru í íslenzku máli og málsháttum. Samt er hún feikileg söluvara í pólitík. Var núna endurkjörin með lúðraþyt í boði Reykvíkinga. Slær þar við formanni sínum, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, sem er þingmaður fyrir eyðibýli austur á Héraði. Sigmundur óttaðist samkeppnina við hinn vígdjarfa þingmann og meinaði henni ráðherrastólinn, sem hún girntist. Sá gerningur hans er ekki einelti frekar en annað sjálfskaparvíti Vigdísar.
Glæsileg tækifæri

Blaðamennska býður þeim margvísleg tækifæri, sem áhuga hafa á fjölmiðlun á miklu breytingaskeiði. Að vísu sæta hefðbundnir fjölmiðlar vandræðum vegna breytinganna, en nýir koma í staðinn. Höfum eignast ýmis nýyrði, margmiðlun, nýmiðlun, vefmiðlun. Kostnaður við slíka nýja fjölmiðla hefur hríðlækkað að undanförnu. Tæki og hugbúnaður kosta bara brot af því, sem var fyrir fáum árum. Einstaklingar geta komið sér upp búnaði, sem um aldamótin var bara á færi voldugra kvikmyndavera. Við slíkar aðstæður verður mikið rót, störf hverfa og önnur koma. Þeir, sem kunna á nútímann, hafa glæsileg tækifæri.
Skrípó í héraðsdómi

Erfitt verður að gera upp hrunið við bankavíkinga, ef dómsmál falla á þann veg sem héraðsdómur yfir Lýði Guðmundssyni. Í málinu var fjallað um fimmtíu milljarða króna, en úr því fæddist lítil mús, tvær milljónir króna. Þar á ofan heldur héraðsdómur áfram þeim nýja sið að láta ríkið borga málskostnað fyrir bankavíkinga. Standi þessi dómur fyrir Hæstarétti, má snarlega skrúfa fyrir frekari vinnu Sérstaks saksóknara. Hrunið verður þá áfram eins óuppgert og það er núna, fimm árum eftir að Seðlabankinn valt og ríkið féll á hnén. Svo þykist Arngrímur Ísberg meta umferðarlagabrot til refsiþyngingar! Skrípó.
Stóra áldellan

Mesta áldellan er áratuga gömul, kenningin um, að þjóðin þurfi álver hér og nú. Sú della hefur spillt samkeppnisstöðu þjóðarinnar og valdið útsöluverði á orku til stóriðju. Stóra áhugamál álsinna er að útvega verktökum verkefni til skamms tíma. Úr þessu urðu blöðrur, sem risu og hnigu og trufluðu þróun atvinnulífs. Við græðum miklu meira á að efla aðra atvinnuvegi. Sem kosta bara brot af fjárfestingu í orku og leiða til margfaldra atvinnutekna. Þar eru fremst á blaði tölvutækni vegna magnaðra kjara og ferðaþjónusta vegna magnaðrar umsetningar. Slíkar greinar ættu að hafa forgang í fyrirgreiðslu.
Ríða mögrum hesti

Íslenzku álbræðslusamtökin ríða ekki feitum hesti frá ritdeilunni við Andra Snæ Magnason. Ljúga, að 4.500 störf séu fölsk, á vegum Vinnumálastofnunar. Þau eru aðeins 1.300. Alvörustörfum hefur því fjölgað um 4.900 störf á tímabilinu frá fyrsta ársfjórðungi 2011 til fyrsta fjórðungs ársins 2013. Þessi aukning jafngildir tíu álverum. Tíu álverum, heyrið þið það. Engin aðferð við að búa til störf er eins dýr og seinleg og álver með tilheyrandi orkuverum. Samtök álbræðslnanna velja sér því einkar erfiðan vettvang fyrir glímu við Andra Snæ. Hraðar leiðir eru svo í tölvutækni og ferðaþjónustu.
Handóð borgarstjórn

Umferð á Hringbraut hefur aukizt svo mikið, að Melatorg stíflast reglulega á annatímum. Hvernig væri ástandið, hefðu órar verktaka um byggðar eyjar út af Ánanaustum orðið að veruleika? Sama súpan og alls staðar, þar sem yfirvöld reyna að þétta byggð til að gleðja verktaka. Við höfum ekki heldur bitið úr nálinni á Hringbraut. Fyrirhugað er að byggja þétt í hverfinu við Mýrargötu og jafnframt þrengja sjálfa götuna. Ýta viðbótarumferð yfir á Hringbraut. Síðan á líka að byggja geðveikt í Vatnsmýri. Þá stíflast einnig Miklabraut í framhaldi af Hringbraut. Handóð borgarstjórn má ekki leika lausum hala.
Þjóðremba og fortíðarþrá

Þjóðremba og fortíðarþrá að hætti Guðna Ágústssonar verður eitt stjórntækja Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Svokölluð efling íslenzkrar menningar og sögu er klippt frá menntaráðuneytinu og límd á forsætisráðuneytið. Ég sé fyrir mér þingsetningu í Almannagjá og skikkjuklædda þingmenn skröltandi á hvítum fákum. Hafin verði til vegs sagnaritun að hætti Hriflu-Jónasar. Orð á borð við “hrægammasjóði” koma bara í stað “hörmangara”. Hægri pópulistum vesturlanda þykir hentugt að dáleiða heimska kjósendur með fortíðarþrá og þjóðrembu. Rómantík í stað veruleika er þægilegt vopn í höndum pópulista.
Áhugaverðir óvissutímar

Óvissutímar eru runnir upp í fjölmiðlun. Hefðbundnir fjölmiðlar hafa glatað tekjum og áhrifum. Unga fólkið les hvorki dagblöð né horfir á sjónvarp. Í staðinn hafa komið nýir og óreyndir fjölmiðlar, sem enn hafa hvorki fundið sér fjárhagsgrunn né valdastöðu. Hliðvarzla fjölmiðlunga er rofin og kaos amatöra er komin í staðinn. Hefðbundnir fjölmiðlar eru hættir að geta sagt fólki, hvað það á að vilja eða velja. Hvorki bloggið né fésbókin hafa getað hlaupið í skarðið. Úr þessari kaos mun rísa ný fjölmiðlun, sem enn hefur ekki fundið sér farveg. Áhugaverðir tímar eru í uppsiglingu í fjölmiðlun.
Hrun greindarvísitölu

Rannsókn bendir til, að ég hafi rétt fyrir mér um vaxandi heimsku fólks og að það sé vestrænn vandi. Greindar konur eigi færri börn en heimskar. Þannig hafi greindarvísitala á Vesturlöndum lækkað um heila fjórtán punkta frá miðri nítjándu öld. Það er rosalega mikil lækkun á aðeins hálfri annarri öld.

Greinin í Intelligence er eftir Michael A. Woodley við háskólann í Bruxelles, Jan te Nijenhuis við háskólann í Amsterdam og Raegan Murphy við háskólann í Cork. Endar með, að meirihluti kýs Framsókn og slíka lýðskrumsflokka.
Ofsótt ráðherraefni

Vigdís Hauksdóttir þingmaður er ofsótt. Segir það sjálf. Ég man það hófst upp úr búsáhaldabyltingunni. Þá sagðist hún óttast um öryggi sitt milli skrifstofu og fundarsalar. Síðan hafa menn linnulaust skráð spakmæli hennar og birt í bloggi og fésbók. Nú síðast hafa nafnleysingjar látið borga sér fyrir að níða hana. Hún segir það sjálf. Hver hefur ráð á að borga þessar ofsóknir? Böndin berast að Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Fækkaði ráðherrum Framsóknar um einn til að þurfa ekki að velja hana. Varð samt að velja óhæfa alþingiskarla sem ráðherra og lenti því í að vera ofsóttur fyrir karlrembu.
Bloggið og fésbókin

Auðvelt er að fylgjast með fréttum og bloggi á vefnum. Tekur enga stund. En samdráttur í bloggi veldur mér áhyggjum. Að vísu hefur fækkunin orðið mest hjá þeim, sem ekkert hafa að segja, en hinum hefur líka fækkað. Þvaðrið, sem áður var í bloggi, hefur að mestu færst yfir á fésbók. Þar er magnið orðið svo mikið, að ég er löngu hættur að geta fylgt því eftir. Ég veit hreinlega ekki, hvað þeir segja, sem hafa eitthvað að segja. Mér skilst, að ég geti samið lista yfir þá, sem ég þarf að lesa. En tel mér trú um, að ég hafi ekki tíma til þess. Þetta er ekkert gamanmál, þegar ég kem ólesinn á kaffihúsið.
Toppstaðir á “túkall”

Í hádeginu eru toppstaðir landsins lítið dýrari en riff-raffið á botninum. Í Laugaási kostaði sveppasúpa og soðin bláskel 1490 krónur og súpa með fiski 1590 krónur núna í hádeginu. Fyrir helgi fór ég beint á toppinn, í Friðrik V, og fékk þar í hádeginu grænmetislauksúpu og pönnusteiktan karfa fyrir 1750 krónur. Svo ég haldi áfram í toppstöðum landsins, þá fékkst fiskur dagsins á 1920 krónur í Sjávargrillinu, á 1990 krónur í Rub23 og á 2190 krónur í Fiskfélaginu. Í sama klassa robata-grillaður lax á 2090 krónur í Fiskmarkaðinum og fiskur dagsins á 1990 krónur í Höfninni. París norðursins?
Þjóð þagnarinnar

Um allan hinn vestræna heim eru fjölmiðlar komnir í bólakaf í uppljóstranir um skattsvik fyrirmenna og þýfi þeirra í skattaskjólum. Alls staðar eru stjórnvöld hlaupandi upp til handa og fóta að koma höndum yfir þýfið. Nema á Íslandi. Hér gerir skattrannsóknastjóri ekkert. Hér birta fjölmiðlar ekkert úr gögnum ICIJ, Alþjóðasambands rannsóknablaðamanna. Þeir spyrja ekki einu sinni skattrannsóknastjóra, hvort hann muni taka við sér. Hér ríkir bara þögnin. Og pressa er heldur engin frá almenningi. Blogg og fésbók eru næsta þögul um mesta skúbb aldarinnar, sönnunargögn um skattsvik yfirstéttarinnar.
Þolanleg snjóhengja

Lögfræðistofan Íslög hefur lagt fram athyglisverða tillögu um snjóhengjuna illræmdu: Alþingi setji lög um, að gjaldþrot gömlu bankanna taki gildi um næstu áramót, verði nauðasamningum þá ekki lokið. Skiptaráðandi tekur við búi og kröfuhafar missa ítök í bankaráði. Skiptastjóri selur erlendar eigur fyrir gjaldeyri, en greiðir kröfuhöfum út í krónum, sem eru fastar í skjóli gjaldeyrishafta. Í gjaldþrotalögum verði bannað að greiða út í annarri mynt en krónum. Einnig verði bannað að yfirfæra vexti kröfuhafanna í erlendan gjaldeyri. Lagabreytingar af þessu tagi mundu gera snjóhengjuna þolanlega.
Svona gerir maður ekki

Björn Zoëga skortir mannasiði. Forstjóri Landspítalans virðir ekki hefðina um, að forustumenn launþega séu látnir í friði. Til að fyrirbyggja grun um, að verið sé að hefnast á þeim fyrir störf í þágu launþega. Þegjandi sátt er við samningaborð um slíkar forvarnir. Björn hefur alls ekki skilið það. Ekki frekar en hann skilur sumt annað. Svo sem, að hann má ekki gera einkasamning við ráðherra um hærri laun sín, þegar spítalinn er skorinn niður við trog. Hvað eftir annað fellur kusk á hvítflibba forstjórans. Kemur vel fyrir í sjónvarpi, en bilar, þegar mest á reynir. Er ekki tími hans útrunninn þarna?
Formið er án innihalds

Ýmis dæmi sýna, að andmælaréttur er innfluttur frá Evrópusambandinu. Er hér bara formsatriði án innihalds. Þekkt er fyrri Rammaáætlun um virkjanir og verndun. Faghópar sömdu skýrslur, en síðan smíðuðu embættismenn pólitíska heildaráætlun. Þetta ferli kallar nýja ríkisstjórnin faglegt. Fleiri dæmi: Skerðing ferðaleiða við Vatnajökul fór í umsagnarferli. Ekkert mark tekið á ótal athugasemdum, sumar ekki einu sinni ræddar og engu var breytt. Nýtt dæmi er svo vegur um Gálgahraun. Vegagerðin og Garðabær neyddust til að taka við athugasemdum, en lásu þær ekki. Kontóristarnir héldu fast við sinn keip.
Léleg landskjörstjórn

Ekki mæli ég með, að þingkosningarnar verði ógiltar. Tel hins vegar rétt að erlendar stofnanir fái þær til rannsóknar. Píratar hafa kært ýmis atriði við framkvæmdina. Mun alvarlegri en pappakassarnir, sem ollu því, að Hæstiréttur ógilti kosninguna til stjórnlagaráðs. Léleg landskjörstjórn lærði ekkert af dómi Hæstaréttar. Lætur viðgangast margvíslegt lauslæti við framkvæmdina, svo sem opnar kjördeildir, óinnsiglaða og illa innsiglaða kjörkassa, svo og talningu atkvæða fyrir opnum dyrum. Fari þetta svínarí til hins pólitíska Hæstaréttar lendir hann í vanda vegna fyrra fordæmis. Það er gott á dólgana.
Eiturgufur höfuðborgar

Brennisteinstvíoxíð er orðið vandamál í nágrenni varmaorkuvera. Stálmöstur stóru raforkulínanna tærast óeðlilega hratt í nágrenni orkuversins við Kolviðarhól. Orkuveitan hefur lengi látið undir höfuð leggjast að fylgjast í alvöru með því umhverfisslysi. Fnyk af brennsteinstvíoxíði leggur þaðan til höfuðborgarsvæðisins og bætist þar við brennisteinsvetni, sem leggur frá álverinu í Straumsvík. Bilanir eru að byrja í tölvubúnaði vegna tæringar. Mengun af þessu eitri er margfalt meiri og hættulegri í Reykjavík en í öðrum borgum heimsins. Við erum andvana á leiðinni til stórfellds heilsutjóns.
Spyrlarnir fatta fátt

Í viðtali við útvarpið í gær sagði Sigmundur Davíð forsætis, að lítið væri að marka 400-500 tölvupósta, sem allir væru eins orðaðir. Það væri bara eins og einn póstur. Spyrillinn fattaði ekki að spyrja dólginn, hvort ekki gilti þá hið sama um undirskriftir vegna IceSave, þar sem textinn var alls staðar eins. Fjölmiðlar láta bófa komast upp með rugl. Bjarni Ben efnahags flaggar fagmennsku fyrri Rammaáætlunar um verndun og virkjanir. Spyrlar fatta ekki að spyrja, hverjir hafi verið fagmennirnir. Þeir voru nefnilega forstjórar í ráðuneytum og opinberum stofnunum, en alls ekki vísindamenn fyrir fimm aura.
Kunna ekki á stefnuljós

Athugun á akstri 900 ökumanna bendir til, að tveir af hverjum þremur noti ekki stefnuljós, þegar þeir fara úr hringtorgum. Kemur heim og saman við mína reynslu. Meirihluti ökumanna notar ekki stefnuljós og margir nota þau of seint. Sýna, hvað þeir voru að gera, en ekki það sem þeir ætla að gera. Notkun stefnuljósa og rétt notkun þeirra eykur öryggi í umferðinni. Akstur verður rólegri, ef maður þarf ekki sífellt að vera á varðbergi gagnvart fyrirvaralausum beygjum annarra. Blása þarf til herferðar um þetta í útvarpi og sjónvarpi. Eins og þær tíðkuðust hjá Umferðarstofu fyrir mörgum árum.
Ófagleg rammaáætlun

Nýja ríkisstjórnin tekur gömlu rammaáætlunina um verndun náttúru og nýtingu auðlinda fram yfir þá yngri. Notar sem rök, að sú eldri hafi verið samin af fagfólki, en sú síðari af pólitíkusum á alþingi. Þetta er bara haugalygi. Sú gamla var samin af embættismönnum í iðnaðar- og umhverfisráðuneytum og var að mörgu leyti á skjön við niðurstöður í faghópum. Kominn er til skjalanna nýr ráðherra, Sigurður Ingi Jóhannsson, sem fer með umhverfismál. Hann er einn harðasti andstæðingur þeirra mála á alþingi, vill virkja hvern foss og hvern hver. Stjórnarskiptin boða því illskeytt umskipti í umhverfismálum.
Minni stóriðjuofsi

Stóriðjustefna fór af stað á Íslandi á sínum tíma á röngum forsendum. Átti að efla atvinnu um tíma, en minni áherzla lögð á orkuverð til langs tíma. Ríkið og ríkisfyrirtæki voru skuldsett upp í topp til að útvega verktökum verkefni. Þau voru öll til skamms tíma. Eftir sátu orkuver og stóriðja með tiltölulega lítinn mannskap, langdýrasta atvinnuöflun Íslandssögunnar. Stóriðjan reyndist svo hafa lítil margfeldisáhrif, kringum hana myndaðist enginn úrvinnsluiðnaðar. Við höfum núna þessa bitru reynslu. Hún temprar ofsa einstakra þingmanna, sem líta einkum á verktaka sem skjólstæðinga sína.
Árni Páll er týndur

Össur Skarphéðinsson hefur fyllt tómarúmið í forustu Samfylkingarinnar. Fer mikinn í greinum og er stundum orðheppinn. Árni Páll Árnason flokksformaður er hins vegar að mestu týndur. Segir fátt minnisstætt og fjölmiðlar nenna ekki að vitna í hann. Enda skilja fáir það, sem hann segir. Samfylkingin þarf að losa sig við hann sem fyrst. Katrín Jakobsdóttir er mun gæfulegri hjá Vinstri grænum, segir sumt, sem tekið er eftir. Um stjórnarsáttmálann sagði hún, að hann svaraði fáum spurningum, væri almennt orðaður og þar væri lítið um útfærslur. Ég man eftir þessu en ekki eftir neinu frá Árna Páli.
Söguleg millifærsla

Vondir, útlendir “hrægammar” borga ekki “forsendubrest” vísitölulána. Sýnd veiði, en ekki gefin. Stjórnarsáttmálinn játar þetta. Segir bilið verða brúað með óstofnuðum sjóði. Sjóði, hver á að borga? Ljóst er, að það verða skattgreiðendur og lífeyrisþegar. Skattgreiðendur borga fyrir Íbúðalánasjóð og lífeyrisþegar fyrir lífeyrissjóðina. Það verður söguleg millifærsla, sem mun flækjast fyrir ríkisstjórninni alla hennar tíð. Fyrir kosningar bentu margir á, að þetta hlyti að verða niðurstaða ofsafengins loforðs Framsóknar. Fjórðungur kjósenda valdi þó að treysta Framsókn. Það hefnir sín. Að venju.
Tómi kassinn temprar

Stjórnarsáttmálinn sýnir, að stjórnarflokkarnir efna ekki kosningaloforðin. Enda voru sum þau háværustu svo mikið út úr kú, að ekki er hægt að efna þau. Eru og verða óuppgert mál milli Framsóknar og trúgjarnra kjósenda hennar. Margir eru samt fegnir, hversu varfærinn sáttmálinn er að þessu leyti. Minni líkur en ella eru á, að ríkisstjórnin leggist í óra, sem skaða ríkisfjárhag. Seinkun verður á ýmsum gæluverkum stjórnmálanna, svo sem nýjum landsspítala og vegagöngum gegnum fjöll. Og stóriðjuofsinn er minni en margir ætluðu, enda lítið lánsfé að hafa og alltof dýrt. Tómur ríkiskassi temprar æðibunu.
Engir hveitibrauðsdagar

Hveitibrauðsdagar ríkisstjórnarinnar verða engir. Voru raunar búnir, áður en hún fæddist formlega í gærkvöldi. Stjórnarsáttmálinn hlaut slæmar viðtökur í netheimum strax í gær. Hefðbundnir fjölmiðlar verða að vísu til friðs fram eftir sumri, enda hallir undir Sjálfstæðisflokkinn. En völd þeirra eru minni en áður var. Frumkvæði í pólitík hefur flutzt frá fjölmiðlum til fámiðla á veraldarvefnum. Sjálf stjórnarandstaðan er dösuð í bili, en mun vakna til lífs á sumarþinginu. Fámiðlar munu lemja hana til verka. Verður að vísu ekki eins grimm og sú síðasta, en minni ofsi jafngildir ekki hveitibrauðsdögum.
Hráefnið eða kryddið

Frönsk matreiðsla er hráefnismatreiðsla, matreiðsla þriðja heimsins er kryddmatreiðsla. Frakkland er sennilega heimsins bezta hráefnisland. Þar drýpur smjör af hverju strái og kokkar keppast um, að láta hráefni njóta sín. Hefur gert Frakkland að höfuðvígi vestrænnar matreiðslu. Stefnur í nútíma matargerðarlist eru allar angar af frönskum meiði, þar á meðal sú ný-skandinavíska, sem hér hefur rutt sér til rúms. Allt annað er uppi á teningnum í þriðja heiminum. Þar er kryddið stóra málið, einkenniskrydd hvers staðar, karrí í sumum héruðum Indlands, anís í sumum héruðum Kína.
Stutt útgáfa sáttmálans

Haltu kjafti og vertu sæt. Þannig hefst stjórnarsáttmálinn; ekki orðrétt, en meiningin er sú. Ríkisstjórnin varar við “sundurlyndi og tortryggni” og heimtar “samtakamátt þjóðarinnar” sér til handa. Á móti lofar hún að “stefna að” sumu, “skoða” annað, “vinna að” ýmsu, “bæta” hitt og þetta, “leggja áherzlu á” sitt lítið af hverju, “yfirfara”, “gera úttekt á”, “leitast við”, “greina”, “kanna”, “yfirfara”, “skipa starfshóp”, “stuðla að” og “standa vörð”. Semsagt samfellt prump. Það eina, sem hún boðar ekki, er að “líta alvarlegum augum á” að hætti Geirs Hallgrímssonar sællar minningar. Gott á gullfiskana.
Kosningaloforðin týndust

Lítið sést af kosningaloforðunum í sáttmálanum. Helzt, að ekki þurfi að efna þau, því þau efnist af sjálfu sér. Þannig þurfi ekki að afnema lánavísitölu, því að góð efnahagsstjórn muni gera afnámið óþarft. Ekki á að efna loforð um að kjósa um framhald Evrópuviðræðna, því þeim sé sjálfhætt. Engin útfærsla er á loforðinu feita um lausn á svonefndum skuldavanda heimilanna. Aðeins lofað að hugsa stífar um framkvæmdina. Kannski verður bara hugsað og hugsað út kjörtímabilið. Ljóst er altjend, að enginn tékki kemur í pósti þetta ár. Allt fyrirséð, enda höfðu lýðskrumarar lofað stórkarlalega upp í ermina.
Forgangsmálin þrjú

Í morgun var þetta kunnugt úr stjórnarsáttmálanum: 1. Sjálfstæðisflokkurinn fær viðbótarráðherra, enda frjálslyndastur í meðferð opinbers fjár. 2. Strax verður afturkallaður auðlindaskattur á kvótagreifana, sem fjármagna flokkana tvo. 3. Umhverfisráðherra verður lagður niður, gerður að skúffu í ráðuneyti hefðbundinna sérhagsmuna landbúnaðar og sjávarútvegs. Fúl er byrjunin, enda við engu góðu að búast, þegar kjósendur hafa talað. Dæmigerð hugsjónamál hægri öfgaflokka. Innan tveggja vikna verður helmingur gullfiska Framsóknar búinn að gleyma atkvæði sínu. Kemur af fjöllum, þegar minnst er á pólitík.
Marklítill sáttmáli

Reynslan segir okkur, að takmarkað hald sé í stjórnarsáttmálanum. Við erum ekki vön, að farið sé eftir slíkum plöggum. Ekki merkilegri en loforðin, sem verðandi stjórnarflokkar gefa fyrir kosningar. Eitthvað grisjast þó burt af ruglinu, en nóg stendur samt eftir. Sáttmálar segja fyrst og fremst, hvað ný ríkisstjórn telur sig komast upp með að segja á líðandi stundu. Rétt á meðan hún er að máta stólana. Því hefur takmarkað gildi að fara í textaskýringar á plaggi, sem ekki verður farið eftir. Eitthvað verður samt hægt að finna út um, hvað sé innan og hvað sé utan áhugasviðs formanna stjórnarflokkanna.
Bankar eru stóra bölið

Álitsgjafar á Vesturlöndum eru eins og hér að fatta, að kreppan stafar af bönkum, sem leika lausum hala. Þeim var og er enn stýrt af siðblindum og stjórnlaust gráðugum eigendum og stjórnendum. Á kostnað skattgreiðenda, þegar ríkið borgar. Afnema þarf ríkisábyrgð á bönkum, setja þeim þrengri reglur og stórauka opinbert eftirlit með þeim. Annars fáum við bara kreppu á kreppu ofan, hrun á hrun ofan. Bankaeigendur og bankastjórnendur eru ekki skárri í dag en forverar þeirra voru í gær. Jafnan eru siðblindingjar settir þar til valda, það er náttúrulögmál. Og hér voru engir bankar hreinsaðir út.
Jamie Oliver merkastur

Jamie Oliver er merkasti kokkur samtímans. Sumir franskir kokkar eru meiri listamenn, en Oliver notar frægðina meira til góðra verka. Berst gegn notkun verksmiðjuvöru til matar í brezkum skólum. Flytur erindi þar og vestan hafs um hollustu. Stofnaði Fifteen, þar sem fimmtán vandræðaunglingar í senn fá færi á að menntast í eldamennsku og þjónustu á alvöru matstað. Í vinsælum sjónvarpsþáttum sýnir hann matreiðslu hollusturétta. Um daginn hélt hann upp á 17. maí sem “Food Revolution Day” með útihátíð við matstaðinn Fifteen. Andstæða Nigellu Lawson, sem ginnir fólk til að éta milli mála á nóttunni.