arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þrjár þráhyggjur.

Landbúnaðarstjórar eru að mestu hættir að halda fram hagnýtu gildi dilkakjöts- og mjólkurvöruframleiðslu hér á landi. Í staðinn tala þeir um þjóðaröryggi, hættu á matarskorti, byggðastefnu eða benda bara á fordæmi annarra.

Það er þráhyggja ein, að framleiðsla hefðbundinna landbúnaðarafurða þurfi að vera í samræmi við þarfir þjóðarinnar. Mun hagkvæmara væri að hafa framleiðsluna minni en þarfirnar og flytja mismuninn inn.

Verzlunar- og innflutningsfrelsi leiða til stöðugs framboðs á vörum. Síðustu árin hefur hinn frjálsi markaður jafnan boðið upp á ferska ávexti. Hann gæti auðveldlega hindrað skort á kjöti og mjólkurvörum, ef hann mætti.

Það er líka þráhyggja, að þessi framleiðsla þurfi af öryggisástæðum að vera í landinu. Að vísu vilja ýmis iðnríki hafa upp á einhvern landbúnað að hlaupa, ef til styrjaldar kæmi. Aðstæður okkar eru hins vegar betri.

Við höfum mataröryggið í fiskvinnslustöðvum um land allt. Þar er jafnan til nægur matur, sem unnt er að grípa til, ef á þarf að halda. Þessi varaforði er mun meiri en iðnþjóða, sem reyna að halda uppi leifum landbúnaðar.

Ef olíusamgöngur rofna milli Íslands og umheimsins, stöðvast tæknivæddur landbúnaðurinn eins og aðrar atvinnugreinar. Flestar frystigeymslur eru hins vegar knúnar rafmagni frá vatnsaflsstöðvum, sem þurfa ekki olíu.

Ennfremur er það þráhyggja, að víglína íslenzkrar byggðastefnu liggi í afskekktum héruðum landsins. Fullveldi þjóðarinnar stóð ekki og féll með því, hvort Hornstrandir héldust í byggð. Altjend græddi náttúran á niðurstöðunni.

Landflóttinn er alvarlegri byggðavandi Íslands. Á einum áratug hafa 5.500 manns flutzt úr landi umfram aðflutta. Ef þessi straumur vex, getum við staðið andspænis landauðn á nokkrum áratugum.

Raunhæf byggðastefna ætti að miða að svo góðum lífskjörum í landinu, að landflóttinn stöðvaðist. Víglína byggðastefnunnar stendur því í þéttbýlinu og einkum á Reykjavíkursvæðinu, glugga landsins gagnvart umheiminum.

Þegar fokið er í öll skjól, benda landbúnaðarstjórar á fordæmi Norðmanna og ýmissa annarra þjóða. Þeir segja stuðninginn þar á hvern starfsmann í landbúnaði vera nokkurn veginn jafn háan og hér á landi.

Við þessu eru mörg svör. Einfaldast er þó að benda á, að við erum ekki skyldugir til að endurtaka mistök annarra þjóða. Þar á ofan eru mörgum sinnum fleiri skattgreiðendur að baki hverjum starfsmanni í landbúnaði í Noregi en hér.

Einnig má benda á, að Norðmenn styrkja hvern starfsmann í sjávarútvegi jafn myndarlega og í landbúnaði. Stóriðja þeirra og olía gerir þeim kleift að hafa bæði landbúnað og sjávarútveg á baki skattgreiðenda.

Við höfum hins vegar litla stóriðju og enga olíu. Hér gegnir sjávarútvegurinn hlutverki auðsuppsprettunnar. Og hún er ekki meiri en svo, að við höfum ekki efni á að hafa hinar þrjár árlegu Kröflur landbúnaðar á herðunum.

Hin einu gildu rök landbúnaðarstjóra er atvinnustaða bænda og starfsfólks búvöruiðnaðar, búseturöskun og aðrar félagslegar aðstæður. Allar tillögur um samdrátt landbúnaðar verða að taka tillit til þessara vandamála.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hið neikvæða vinnsluvirði.

Fróður maður reiknaði út fyrir nokkrum árum, að það væri neikvæð iðja að nota íslenzka kú til að breyta innfluttum fóðurbæti í mjólk, ef selja ætti mjólkina á heimsmarkaðsverði. Ódýrara væri að flytja inn mjólk og spara kúna.

Margir telja offramleiðslu landbúnaðarafurða til gildis, að hún afli nokkurs gjaldeyris. Þeir segja, að einhver gjaldeyrir sé betri en enginn. Staðreyndin er hins vegar sú að landbúnaðurinn eyðir meiri gjaldeyri en hann aflar.

Á aðra vogarskálina getum við sett allt kjöt, mjólkurduft, osta, ull, teppi, lopa, band, prjónavörur, skinn og húðir. Semsagt allan útflutning afurða landbúnaðarins og búvöruiðnaðarins, að ullariðnaði meðtöldum.

Hinum megin getum við sett innflutt skepnufóður, áburð, vélar og tæki, svo og eldsneytið, sem notað er í landbúnaði. Þessi innflutningur er samtals dýrári í gjaldeyri en það sem fæst í staðinn í hina vogarskálina.

Ef við ímyndum okkur, að enginn landbúnaður dilkakjöts og mjólkurafurða væri hér á landi, þá mundi dæmið líta þannig út, að við spöruðum töluverðan gjaldeyri upp í innflutning þessara sömu afurða.

Þar á ofan mundum við spara töluverða fjárfestingu og starfskrafta til margvíslegrar iðju, sem annaðhvort mundi spara gjaldeyri eða afla hans beint. Svo hláleg er staða landbúnaðarins í þjóðarbúskapnum.

Þjóðhagsstofnunin upplýsir, að á þessu ári verði sóað sextán milljörðum króna í fjármunamyndun í landbúnaði. Í þessari tölu eru styrkir hins opinbera, lán ýmissa sjóða, stofnana og banka, svo og eigið fé bænda.

Fjárlög upplýsa, að á þessu ári verði sóað 33 milljörðum króna til viðbótar í uppbætur og niðurgreiðslur. Þetta er herkostnaður skattgreiðenda af óhóflegri fjárfestingu í landbúnaði síðustu áratugina.

Þessar tölur gera samtals 49 milljarða, en segja þó ekki alla söguna af uppihaldskostnaði landbúnaðar á Íslandi. Í ofanálag mundi vöruverð lækka, ef innfluttar vörur á borð við smjör og osta kæmu í stað íslenzkra.

Dagblaðið benti á það í gær, að innflutt smjör mundi kosta neytendur og skattgreiðendur tvo milljarða króna á ári í stað þeirra níu milljarða króna, sem innlenda smjörið kostar neytendur og skattgreiðendur nú.

Hér hefur verið bent á, að ofan á allt annað böl sogar landbúnaðurinn til sín meiri gjaldeyri en hann og búvöruiðnaðurinn aflar. Allar þessar staðreyndir sýna, að þjóðin þarf að vinna að örum samdrætti landbúnaðar.

Að baki ástandsins liggur hörð samkeppni vel tæknivæddra ríkja tempraða beltisins við landbúnað okkar á mörkum freðmýrabeltisins. Við ráðum ekki við landbúnað og eigum að snúa okkur að fiski, orku og iðnaði.

Margt hefur orðið Íslands óhamingju að vopni. Ekkert eitt atriði vegur þó þyngra en landbúnaðurinn. Hann hefur í lífskjörum dregið okkur aftur úr nágrannaþjóðunum. Hann stendur í vegi fjárfestinga í framtíðargreinum.

Bændur bera sjálfir lítið úr býtum þessa Bakkabræðraleiks. Þeir eru láglaunastétt þjóðfélagsins, sumir hverjir í botnlausum skuldum. Þeir eru meira að segja bundnir átthagafjötrum búalaga, sem meina þeim sölu jarða á sannvirði.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Látum aðra um landbúnað.

Íslendingar tapa sjö milljörðum króna árlega á því einu að framleiða sjálfir smjör til eigin nota í stað þess að kaupa það fyrir slikk af Efnahagsbandalaginu, sem situr uppi með varanlegt smjörfjall eins og við.

Þau rúmu 1.500 tonn, sem við notum af smjöri árlega, kosta okkur níu milljarða króna. Í Efnahagsbandalaginu er framleiðslukostnaður þessa magns þrír milljarðar króna eða þriðjungur af okkar tilkostnaði.

Efnahagsbandalagið hefur árum saman greitt útflutningsbætur með smjörfjalli sínu og mun gera það um ókomna framtíð. Þar með getur bandalagið boðið upp á 1.500 tonn af smjöri á ári á einn milljarð króna.

Ef við ímyndum okkur, að við sætum ekki uppi með landbúnað, mundi það ef til vill kosta okkur tæpan milljarð á ári að flytja inn evrópskt smjör og hafa af því geymslu- og sölukostnað. Í þessari einu afurð væri sparnaðurinn sjö milljarðar.

Að baki mismunarins liggur misjöfn lega á hnettinum. Við sitjum í kuldanum við jaðar freðmýrabeltisins. Lönd Efnahagsbandalagsins eru hins vegar í tempraða beltinu, alveg eins og gresjur Bandaríkjanna.

Misjöfn aðstaða veldur því, að íslenzkur starfsmaður í landbúnaði brauðfæðir tæplega tíu manns, meðan starfsbróðir hans í Efnahagsbandalaginu brauðfæðir tuttugu manns og Bandaríkjamaðurinn heila sextíu manns.

Hinn tæknivæddi og vel staðsetti landbúnaður iðnvelda Norður-Ameríku og Vestur-Evrópu framleiðir langtum meiri afurðir en unnt er að losna við. Umframmagnið er boðið fyrir slikk hverjum þeim, sem hafa vill.

Nútímalíf byggist á verkaskiptingu. Menn búa sjálfir til það, sem þeir gera vel, og láta aðra um hitt. Við seljum til útlanda samkeppnishæfan fisk og ýmsar iðnaðarvörur. Í staðinn flytjum við inn þriðjunginn af þörfum okkar.

Við látum okkur ekki detta í hug að framleiða eigin bíla eða flugvélar. Ekki heldur hveiti eða sítrónur. En við látum okkur detta í hug að eyða kröftum okkar í framleiðslu á ósamkeppnishæfu kjöti og mjólkurvörum.

Á sama tíma látum við afskiptalausan verulegan hluta af hinum raunverulegu verðmætum landsins, orkunni í fallvötnum og jarðvarma. Á þeim sviðum eru verkefni fyrir margfalt fleiri en þá, sem nú stunda landbúnað.

Menn einblína of mikið á okkar smjör-, osta- og kjötfjöll. Vandi okkar er ekki eingöngu sá, að við framleiðum dilkakjöt og mjólkurvörur langt umfram eigin þarfir. Vandinn er fremur sá, að við framleiðum þessar vörur yfirleitt!

Offramleiðslan kostar okkur eina Kröflu á ári í fjárfestingu og tvær Kröflur í uppbætur og niðurgreiðslur. Þar á ofan kostar landbúnaðurinn okkur eina Kröflu á ári í banni á innflutningi ódýrra afurða.

Miðað við samkeppni nútímans og legu landsins er út í hött að stunda hinn hefðbundna landbúnað á Íslandi. Svo framarlega sem unnt er að finna arðbær, samkeppnishæf verkefni fyrir alla þjóðina. Og til þess eigum við nægar auðlindir.

Lífskjör byggjast á lögmáli verkaskiptingar. Það lögmál segir, að menn eigi að fást við þau verkefni, sem þeir eru hæfastir til að leysa eða hafa bezta aðstöðu til að leysa, en eigi að láta aðra um hin verkefnin.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Nokkrar Kröflur á ári.

Nú er Ingólfskan að springa í loft upp eftir tveggja áratuga feril. Offramleiðslan í hinum hefðbundna landbúnaði kindakjöts og mjólkurafurða hefur keyrt svo úr hófi fram, að bændur eru farnir að borga brúsann.

Ekki er rétt að kenna Ingólfi einum um hina hrikalegu peningabrennslu. En það var þó í ráðherratíð hans, að hið sjálfvirka kerfi styrkja og lána, uppbóta og niðurgreiðslna náði þeirri fullkomnun, sem entist tæpa tvo áratugi.

Allan þennan tíma hafa bændur verið hvattir gegndarlaust til fjárfestingar og framleiðslu. Styrkir og lán sáu um, að þeir framkvæmdu sem mest. Uppbætur og niðurgreiðslur sáu um, að afurðunum yrði jafnan komið í lóg.

Mörg þessi ár hefur fjárfestingin í landbúnaði verið meiri en í iðnaði. Og enn þann dag í dag er hún meiri en í fiskvinnslu. Árið 1980 verður rúmlega 16 milljörðum króna fórnað á altari fjármunamyndunar í landbúnaði.

Í landbúnaði er þannig fjárfest ein Krafla á ári. Þar á ofan borga skattgreiðendur tvær Kröflur á ári til að koma afurðunum út. Í ár nema uppbætur og niðurgreiðslur rúmum 33 milljörðum króna. Og svona hefur þetta verið í tvo áratugi.

Svo fór, að þetta kerfi brast. Í fyrra komst stjórnskipuð nefnd að því, að um áramótin þar á undan voru til í landinu eins árs birgðir af osti, smjöri og dilkakjöti. Hún fann, að af dilkakjöti var framleitt 50% umfram þarfir.

Þessi niðurstaða segir ekki alla söguna. Hún gerir ráð fyrir framhaldi á niðurgreiðslunum, sem skekkja markaðinn, auka sölu niðurgreiddra afurða á kostnað annarra, er gætu komið í staðinn með beinum eða óbeinum hætti.

Óniðurgreidd mundi mjólkin kosta 471 krónur lítrinn, dilkakjötið 3.124 krónur kílóið, smjörið 5.846 krónur kílóið og osturinn 4.000 krónur kílóið. Hætt er við, að salan mundi minnka stórlega, ef menn yrðu að greiða þessar tölur.

Hluti neyzlunnar mundi færast til. Margir mundu drekka vatn eða ávaxtasafa í stað mjólkur. Menn mundu auka neyzlu á fiski og kjúklingum í stað dilkakjöts. Og smjörlíki mundi að hluta koma í stað smjörs.

Ef markaðurinn væri heilbrigður, mundi koma í ljós, að hinn hefðbundni landbúnaður framleiðir ekki helming umfram þjóðarþarfir. Hann framleiðir að minnsta kosti tvöfalt meira en þjóðin mundi torga við eðlilegar aðstæður.

Þar á ofan er ósvarað spurningunni um, hvers vegna landbúnaðurinn ætti endilega að framleiða dilkakjöt og mjólkurvörur í samræmi við þarfir. Af hverju skyldum við ekki kaupa EBE-smjör á 800 krónur í stað innlends á 6.000 krónur?

Einstaka gagnrýnendur hafa árum saman bent á, að hið sjálfvirka fyrirgreiðslukerfi hins hefðbundna landbúnaðar mundi fyrr eða síðar leiða til ófarnaðar allra, ekki síður bænda en annarra. Á þetta var ekki hlustað.

Lagt hefur verið til, að skrúfað verði fyrir fjárfestingu í landbúnaði. Peningarnir verði notaðir til að greiða bændum fyrir að bregða búi og til að reisa iðngarða í kauptúnum strjálbýlisins. Þetta var kallaður fjandskapur við bændur.

Slíkar aðgerðir hefðu leitt til hliðstæðrar fækkunar býla og varð á Norðurlöndum þessa tvo áratugi. En skyldi samdrátturinn ekki hafa orðið bændum farsælli en kvótakerfið og fóðurbætisskatturinn, sem nú koma í stað skynseminnar?

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Smjör drýpur ekki af stráum.

Hin viðkvæma náttúra Íslands var í ósnortnu jafnvægi, þegar landnámsmenn komu hingað á hlýviðrisskeiði fyrir ellefu öldum. Landið var viði vaxið milli fjalls og fjöru. Suður og norður greru saman á Kili.

Í ellefu aldir hafa Íslendingar stundað rányrkju á landi sínu, svokallaðan landbúnað. Er nú svo komið, að einungis er til um helmingur af upprunalegum jarðvegi. Og enn fer gróður minnkandi á afréttum landsins.

Fyrstu kynslóðir Íslendinga lifðu góðu lífi á því að höggva, brenna og beita. Smám saman hætti smjör að drjúpa af hverju strái. Í ljós kom, að land þetta á mörkum freðmýrabeltisins þoldi ekki álagið.

Fiskurinn bjargaði þjóðinni. Hafið tók fljótlega við af landinu sem hornsteinn atvinnulífsins. Auðlindirnar við strendur landsins gerðu þjóðinni kleift að lifa af myrkar aldir og öðlast nútímann.

Um síðustu aldamót komu línuveiðarar fyrst og síðan togarar. Þá hófst velsældin, sem síðan hefur staðið í þessu landi. Hún hefur til skamms tíma eingöngu byggzt á fiskveiðum og fiskvinnslu. Sú er uppspretta auðsins.

Landbúnaðurinn hefur notið sjávarútvegsins eins og öll önnur starfsemi í landinu. Landbúnaðurinn er orðinn tæknivæddur og hefur lítt takmarkaðan aðgang að fjármagni. Þar er árleg fjárfesting meiri en í vinnslu sjávarafurða.

Allt hefur þetta komið fyrir ekki. Hinn hefðbundni landbúnaður er enn rányrkja og þar að auki gersamlega ósamkeppnishæf rányrkja. Tilkostnaður hans er mun meiri en í hinum tempraðri löndum, sem ráða heimsmarkaðsverði.

Frægt er orðið, að framleiðslukostnaður nýsjálenzks bónda á 16,8 tonnum af kjöti og 6,6 tonnum af ull eftir 1650 kindur er svipaður og framleiðslukostnaður íslenzks bónda á 6,9 tonnum af kjöti og 0,62 tonnum af ull eftir 355 kindur.

Þessi munur er óyfirstíganlegur. Og við þurfum ekki að leita til Nýja-Sjálands. Í hinum auðugu iðnríkjum beggja vegna Atlantshafsins er gífurleg og varanleg offramleiðsla á landbúnaðarafurðum.

Við stritumst við að framleiða smjör fyrir níu milljarða króna á ári í stað þess að kaupa það af Efnahagsbandalaginu fyrir einn milljarð króna. Hvert býli á Íslandi kostar skattgreiðendur rúmar tíu milljónir á ári.

Landbúnaðurinn er og hefur alltaf verið baggi á landi og þjóð. Hann var og er rányrkja, sem menn stunduðu, af því að þeir áttu ekki annars kost. Nú eigum við hins vegar næga möguleika í fiski, fossum og jarðvarma.

Landbúnaður er versti atvinnuvegur, sem unnt er að stunda á mörkum freðmýrabeltisins. Þjóðargjöfin dugar þar skammt. Gróðri fer enn hnignandi á flestum afréttum landsins. Helzt er það eyðiströndum Vestfjarða, sem fer fram.

Bændur strita, búfræðingar tæknivæða og stjórnmálamenn fjármagna, allir fyrir gýg. Landbúnaður í nútímastíl verður aldrei stundaður af neinu viti í viðkvæmu landi, sem þolir lítið sem ekkert álag.

Við eigum að hagnýta okkur offramleiðslu nágrannalandanna. Við eigum að snúa okkur að arðbærari verkefnum en hinum hefðbundna landbúnaði. Við eigum að létta honum af herðum skattgreiðenda. Við eigum að klæða landið á nýjan leik.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Dýrir þrælar.

Trúarsetningin er, að ríkir menn í Reykjavík megi ekki eignast landið. Þess vegna hafa verið sett lög, sem takmarka eigna- og sölurétt bænda á jörðum, sem þeir vilja losna við. Þessi búalög voru sett að kröfu bænda.

Samkvæmt lögunum gildir markaðsverð ekki um jarðir. Hinir betri bændur í stjórnum búnaðarfélaga skipa matsnefndir til að meta jarðir hinna verr settu uppgjafarbænda á hálfvirði eða fjórðungsvirði til annarra bænda.

Þetta er nýjasti átthagafjöturinn af mörgum. Þetta er síðasti hlekkurinn í keðju, sem á að tryggja frambúð landbúnaðar í erfiðu landi á mörkum freðmýrabeltisins. Hann á að tryggja, að bóndinn sleppi ekki á mölina.

Árangur landbúnaðarstefnunnar er ljós. Jörðum í ábúð á Íslandi hefur fækkað tvöfalt til þrefalt hægar en á Norðurlöndum. Ef þróunin hefði verið hin sama, væru nú rúmlega 2000 bændur á Íslandi í stað 4000, hæfilegur fjöldi.

Ekkert er gert hér til að liðsinna bónda, sem vill bregða búi. Enginn útvegar honum húsnæði á mölinni, nýja menntun eða starf. Enginn styrkir hann eða lánar honum fé til að koma sér fyrir við arðbærari verkefni.

Allt er hins vegar gert til að halda honum við hokrið. Boðið er upp á styrki og lán til að fá hann til að sökkva fé í búskapinn. Og honum er gulltryggð sala allra afurða, sem hann getur framleitt. Hann skal vera kyrr.

Í þessu skyni er öllum markaðslögmálum kippt úr sambandi. Flutningskostnaði er jafnað niður, svo að menn ráði því, hvort þeir framleiði dilkakjöt við þéttbýlið og mjólk í afskekktum sveitum. Og bráðum verða eggin sett í kerfið.

Þetta hrikalega úthald kostar ríkissjóð og skattgreiðendur rúma 37 milljarða króna á þessu ári, aðeins í styrkjum, uppbótum og niðurgreiðslum. Eru þá ótalin lánin, jöfnunargjöldin, samgöngurnar og rafmagnið.

Enn skelfilegra er að hugsa til þess, að í ár verða bundnir rúmir 16 milljarðar í landbúnaði, heldur meiri fjárfesting en í fiskvinnslu og heldur minni en í iðnaði. Þessi sóun gerist ár eftir ár, áratug eftir áratug.

Annars staðar í heiminum hafa menn komizt að raun um, að þrælahald er of dýrt. En við streitumst við að fjárfesta eina Kröflu á ári í landbúnaði til að geta borgað með honum tvær Kröflur á ári.

Samt dugir þetta ekki hinum ánauðugu. Kerfið er sprungið. Kvótakerfi og fóðurbætisskattur er það, sem nú er ritað á vegginn. Ekkert getur hindrað þjóðina í að komast að raun um, að hún er með landbúnaði að fremja sjálfsmorð.

Og allt er þetta átthagafjötur, sem beygir bak bóndans í tilgangslausu striti fyrir innantóma hugsjón. Þessi fjötur dæmir hann til að strita sem mest, svo að velta sölufélaganna og nýting vinnslustöðvanna aukist.

Þar á ofan ímyndar hann sér, að hann eigi þessi sölufélög og þessar vinnslustöðvar. Formlega séð kann það rétt að vera. En hann ræður engu í sölufélögunum og vinnslustöðvunum. Þar ráða þeir, sem fremja búalög.

Landbúnaður er ekki atvinnuvegur, heldur trúarbrögð þrælahalds til bölvunar bændum og skattgreiðendum. Innan skamms munum við sjá ljósið og fara að borga hinum ánauðugu fyrir að kjósa frelsið, hvað sem kaupfélagið segir.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Dagblaðið stækkar.

Á föstudaginn sáu lesendur Dagblaðsins fyrsta skref stækkunar blaðsins í tilefni fimm ára afmælis þess. Þá birtist í miðju blaði átta síðna kálfur með ótal hugmyndum um, hvernig mætti verja frístundum helgarinnar.

Í kálfinum voru upplýsingar um messur og menningarviðburði, íþróttir og skemmtanir, ferðalög og bóklestur, svo og dagskrá útvarps og sjónvarps, Ætlunin er, að lesendur Dagblaðsins fái framvegis þessa þjónustu á föstudögum.

Þeir, sem lesa þennan leiðara, finna sennilega, að tölublaðið er óvenju þykkt, af mánudegi að vera. Næstu dagar verða einnig viðameiri en áður. Ætlunin er, að framvegis verði blaðið 16 síðum stærra á viku.

Lögð verður aukin áherzla á ýmsa fleiri þætti en upplýsingaþjónustu fyrir helgar. Aukið verður við kjallaragreinar og menningarefni. Í fréttum verður meira rými lagt í upplýsingar fyrir neytendur og sambandið við umheiminn.

Þetta er afmælisgjöf Dagblaðsins til lesenda. Þeir fá nú meira fyrir peninga sína. Jafnframt vona Dagblaðsmenn, að í tilefni stækkunarinnar bætist fleiri lesendur í hópinn. Þannig getum við haldið áfram að stækka blaðið.

Dagblaðinu hefur vegnað vel á fimm árum ævinnar. Á hverju ári hefur dálítið verið afgangs til kaupa á tækjum og búnaði. Og nú er hafin smíði veglegs húss, sem rúma á alla starfsemi blaðsins. Það er við Þverholt 11, steinsnar frá Hlemmi.

Þessi smíði á enn langt í land. Við vitum ekki, hvenær sá draumur rætist, að við getum sett Dagblaðið saman á einum stað. Því ráða þeir, sem kaupa blaðið og auglýsa í því. Allt er þetta á uppleið, en því hraðar því betra.

Stækkun Dagblaðsins í tilefni fimm ára afmælisins eykur að sjálfsögðu rekstrarútgjöldin á kostnað fjárfestingar – í bili. En Dagblaðsmenn eru bjartsýnir á, að nýir lesendur verði fljótir að brúa bilið og vel það.

Sjálfur afmælisdagurinn var í gær, þegar tertuveizlan mikla var haldin á heimilissýningunni í Laugardalshöll. Dagblaðsmönnum er hlýtt til þess staðar, því að þar var Dagblaðinu ýtt úr höfn með 4.000 áskrifendum fyrir fimm árum.

Mikið vatn hefur síðan runnið til sjávar. Áskrifendur eru nú orðnir um 15.000 og jafnmargir kaupa blaðið í lausasölu. Nokkur hundruð hafa bætzt í hópinn á heimilissýningunni. En það er enn nóg pláss fyrir fleiri.

Dagblaðið verður hér eftir sem hingað til gefið út fyrir almenning í landinu. Það mun halda áfram að rjúfa skörð í einokun stjórnmálaflokkanna á fjölmiðlun. Það hefur staðið utan við valdakerfið og mun gera það áfram.

Dagblaðið hefur verið og verður símstöð fyrir fólkið. Þar hafa menn getað og munu geta komið skoðunum sínum á framfæri utan yfirráðasvæðis stjórnmálaflokkanna. Með stækkun blaðsins verður á þetta lögð aukin áherzla.

Dagblaðið hefur verið og verður þjónusta fyrir fólkið. Það hefur reynt og mun reyna að gæta hagsmuna almennings gegn valdamiðstöðvum þjóðfélagsins, til dæmis með neytendaefni. Með stækkuninni verður lögð á þetta aukin áherzla.

Þannig eigum við samleið, fólkið í landinu og Dagblaðið. Á tímamótum fimm ára afmælisins er það von okkar og trú, að samstarfið muni halda áfram að eflast næstu árin, báðum aðilum til hagsbóta, ánægju og menningarauka.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið