arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Núpstúnskista

Frá Hrepphólum meðfram Stóru-Laxá að Sólheimum.

Förum frá Hrepphólum austur veg að stuðlabergsnámu í hólunum og síðan áfram norður að Núpstúnskistu og austan með henni og Galtafelli, vestan við Stóru-Laxá að Sólheimum í Hrunamannahreppi.

7,6 km

Árnessýsla

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Kortavefur LH
Nýidalur

Frá fjallaskálanum í Nýjadal á Sprengisandi að fjallaskálanum Versölum á Sprengisandi.

Syðri hluti jeppavegarins um Sprengisand. Sjá nyrðri hlutann undir heitinu Fjórðungsalda. Sjá líka almennan kafla um Sprengisand. Nýidalur og Fjórðungsalda eru eystri leiðin um Sprengisand. Hestamenn kjósa frekar að fara um gróðursælli Gnúpverjaafrétt í Arnarfell og þaðan austur um Þjórsárver og norður í Laugafell. Sú leið er í þessu safni kölluð Háöldur. Þegar Guðmundur góði Arason biskup flúði undan Eyfirðingum 1220, fór hann um Bárðardal í Odda með fjölmennt lið fátæklinga og förufólks.

Förum frá fjallaskálanum í Nýjadal í 800 metra hæð suðvestur Sprengisandsveg, framhjá afleggjaranum Styttingi vestur að Þjórsárlóni, að Kistuöldu, þar sem er þverleið vestur að Kvíslavatni. Höldum áfram suður, fyrir vestan Skrokköldu og síðan til suðvesturs að Hnöttóttuöldu. Förum norður og vestur fyrir ölduna og síða upp á Þveröldu. Þaðan suður og vestur að fjallaskálanum Versölum í 620 metra hæð.

57,5 km

Rangárvallasýsla

Skálar:

Nýidalur: N64 44.103 W18 04.323.

Versalir: N64 27.063 W18 44.975.

Litlu-Versalir: N64 27.053 W18 44.985.

Jeppafært

Nálægir ferlar: Fjórðungsalda.

Nálægar leiðir: Hágöngulón, Gásasandur, Kambsfell.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Núpsstaðaskógar

Frá Núpsstað í Núpstaðaskóga og til baka aftur.

Núpsstaðaskógar eru fögur skógarvin, sem fáir þekkja. Hún er afskekkt austast í Fljótshverfi á jaðri Skeiðarársands, inn á milli skriðjökuls og hárra fjalla. Jeppavegur þangað er þungur og fara þarf yfir Súlu á grýttu og straumþungu vaði. Betra er að fara þessa leið á hestum. Fram og til baka frá Rauðabergi er það létt dagleið. Mestur er skógurinn í Kálfsklifi og fara má þangað á hestum næstum alla leið.

Förum frá Rauðabergi til austurs undir hlíðum Fögrutungubrúa að Núpsstað. Þaðan inn Fjaðrárdal og yfir Fjaðrá norðan þjóðvegar 1 um Fljótshverfi. Síðan meðfram Lómagnúp, upp í Núpshlíðar og eftir þeim fyrir stafn núpsins og inn með honum að austanverðu. Síðan niður úr hlíðunum niður á aura Núpsvatna við Seldal. Síðan áfram norður aurana á jeppaslóð að Súlu, sem rennur frá Skeiðarárjökli að Núpsá og er þvert á leið okkar. Við förum gætilega yfir Súlu og áfram slóðina inn aurana. Hér þrengist dalurinn, Loftsárhnjúkur er að vesta og Bunki að austan. Skógur er í undirhlíðunum beggja vegna. Við komumst á austurjaðri Núpsár í Staðarhól. Þar verður að skilja hestana eftir og ganga stuttan spöl að Kálfsklifi. Síðan sömu leið til baka að Rauðabergi.

18,7 km

Skaftafellssýslur

Nálægar leiðir: Flosavegur, Bárðargata, Núpahraun.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Núpskatla

Frá Oddsstöðum á Melrakkasléttu um Núpskötlu að Kópaskeri.

Rauðinúpur er 75 metra hátt bjarg. Viti stendur á núpnum og í honum er ógrynni af bjargfugli, sem er lítið nytjaður, enda er bjargið sprungið og hættulegt. Guðmundur Magnússon rithöfundur, öðru nafni Jón Trausti, ólst upp í Núpskötlu.

Förum frá Oddsstöðum vestur í Núpskötlu austan við Rauðanúp, suður með Kötluvatni austanverðu, vestur fyrir suðurbotn þess, vestur í Grjótnes. Síðan suður með ströndinni í Leirhöfn. Að lokum suður með þjóðvegi 85 um Hafnarskörð, að Kópaskeri.

29,4 km

Þingeyjarsýslur

Nálægir ferlar: Grjótnes

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Núpdælagötur 2

Frá Efra-Núpi í Núpsdal í Miðfirði að Norðlingafljóti í Borgarfirði.

Árið 1242 fór Kolbeinn ungi með 600 manna lið um Núpdælagötur til að veita Þórði kakala fyrirsát í Borgarfirði. Þetta var 27. nóvember. ”Svo var veðri farið er þeir riðu á heiðina, að um morguninn var á krapadrífa og vindur lítill og urðu menn alvotir. En er leið á daginn tók að frysta; hljóp þá veðrið í norður.” Menn villtust og hröktust um heiðina, nokkrir dóu og aðra kól. Lét Kolbeinn menn glíma til að halda á sér hita. Í stað þess að halda niður Hvítársíðu og fara yfir Norðurá, fór Kolbeinn yfir Hvítá og í Reykholt. Missti því naumlega af Þórði, sem fór um Bæjarsveit norður yfir Hvítá á sama tíma. Kolbeinn varð því að fara tvisvar yfir Hvítá og tafðist við það. Og missti af Þórði norðvestur Mýrar og út á Löngufjörur. Hér er lýst krókóttari leið, sem betur er fær að sumri.

Frá Efra-Núpi eru til tvær leiðir, sem kallaðar eru Núpdælagötur. Hér er leiðin, sem Þorsteinn Þorsteinsson lýsir í Árbók FÍ 1962: Við förum frá Efra-Núpi fram dalinn með Núpsá að austanverðu. Vestur frá Kvíslavötnum beygjum við þvert til austurs og förum milli Kvíslarvatna. Síðan um Kvíslavatnahæð og fyrir vestan og sunnan Þorvaldsvatn að Halldórshóli. Síðan suðsuðaustur í stefnu á miðjan Eiríksjökul, yfir Syðri-Kvísl vestan Hólmavatns. Sveigjum smám saman meira í vestur frá suðri, förum yfir Leggjabrjót. Síðan fyrir suðaustan Ketilvatn og þá til suðurs yfir Hraungarða og um Merkjastein. Næst förum við yfir jeppaslóð að Urðhæðarvatni, sem er vestan við okkur. Við förum suður að Úlfsvatni og vestur fyrir það og síðan suður um Silungslækjarsund og kargaþýfðan Hagldamóa og að Einbúa fyrir austan Þorgeirsvatn. Þaðan förum við suður að Núpdælavaði ofan við Bjarnafoss í Norðlingafljóti og upp á veginn á Þorvaldshálsi.

35,0 km

Húnavatnssýslur, Borgarfjörður-Mýrar

Skálar:

Úlfsvatnsskáli: N64 53.880 W20 38.520.

Nálægir ferlar: Norðlingafljót.

Nálægar leiðir: Steinheiði.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Núpdælagötur 1

Frá Efra-Núpi í Núpsdal í Miðfirði að Norðlingafljóti í Borgarfirði.

Árið 1242 fór Kolbeinn ungi með 600 manna lið um Núpdælagötur til að veita Þórði kakala fyrirsát í Borgarfirði. Þetta var 27. nóvember. ”Svo var veðri farið er þeir riðu á heiðina, að um morguninn var á krapadrífa og vindur lítill og urðu menn alvotir. En er leið á daginn tók að frysta; hljóp þá veðrið í norður.” Menn villtust og hröktust um heiðina, nokkrir dóu og aðra kól. Lét Kolbeinn menn glíma til að halda á sér hita. Í stað þess að halda áfram niður Hvítársíðu og fara síðan yfir Norðurá, fór Kolbeinn yfir Hvítá og í Reykholt. Þurfti því að fara Hvítá tvisvar og tafðist við það. Missti því naumlega af Þórði, sem fór um Bæjarsveit norður yfir Hvítá á sama tíma. Kolbeinn missti af Þórði norðvestur Mýrar og út á Löngufjörur. Hér er lýst slíkri vetrarleið milli Núpsdals og Úlfsvatns.

Förum frá Efra-Núpi fram dalinn með Núpsá að austanverðu, síðan heiðina í beinu framhaldi alla leið að Urðhæðarvatni. Norðan þess komum við á veiðislóð að sunnanverðu. Við fylgjum henni fyrst í austur að Urðarvatnsskála og síðan austur fyrir Úlfsvatn, í 460 metra hæð, og suður fyrir það. Þaðan liggur jeppaslóðin beint suður að Norðlingafljóti. Þar förum við yfir fljótið á vaði og komum þá á Þorvaldshálsi á veginn um Arnarvatnsheiði. Um miðja nítjándu öld var samkvæmt Íslandskorti Björns Gunnlaugssonar farið vestur fyrir Úlfsvatn og síðan yfir Norðlingafljót nokkru neðar en núna. Þar heitir Núpdælavað á fljótinu, rétt ofan við Bjarnafoss. Lýsingu þess kafla má líka sjá í Árbók FÍ 1962 eftir Þorstein Þorsteinsson. Við komu veiðislóðarinnar hefur syðsti hluti Núpdælagatna þannig færzt austar.

38,8 km

Húnavatnssýslur, Borgarfjörður-Mýrar

Skálar:

Úlfsvatn: N64 53.130 W20 34.958.

Nálægir ferlar: Norðlingafljót.

Nálægar leiðir: Steinheiði.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Núpahraun

Frá Rauðabergi í Fljótshverfi um Núpaheiði í Núpahraun.

Núpahraun er þrettánda stærsta hraun á Íslandi, 230 ferkílómetrar.

Förum frá Rauðabergi vestur fyrir mynni Djúpadals og síðan vestur með Kotafjalli og Bakkafjalli upp á Núpaheiði. Síðan norður heiðina i Núpahraun.

18,2 km

Skaftafellssýslur

Nálægar leiðir: Núpsstaðaskógur, Flosavegur, Bárðargata.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Nónhorn

Tengileið milli Breiðadalsheiðar um Nónhorn til Þóruskarðs.

Byrjum í skarðinu á Breiðadalsheiði. Förum til austurs fyrir Horn og síðan austsuðaustur yfir Fellsháls og áfram fyrir norðan Nónhorn. Þar sveigjum við í hlíðinni til suðurs og komum á Þóruskarðsleið þar sem brekkurnar hefjast til skarðsins.

7,8 km

Vestfirðir

Nálægar leiðir: Breiðadalsheiði, Þverfjall, Þóruskarð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Nónborg

Frá Skerðingsstöðum í Hvammssveit um Hólafjall og Nónborg í Skeggaxlarskarð.

Förum frá Skerðingsstöðum til fjalls, norðvestur og upp í Hólafjall, hjá Nónborg milli Þverár og Lambadalsár og áfram norðvestur, þar til við komum í Skeggaxlarskarð í 690 metra hæð. Þaðan eru margar leiðir í ýmsa dali.

9,8 km

Snæfellsnes-Dalir

Nálægir ferlar: Fáskrúð.

Nálægar leiðir: Hvammsfjörður, Hvammsá, Náttmálahæðir, Búðardalur, Skeggaxlarskarð, Sælingsdalur, Þverdalur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Glaður, hestamannafélag
Norðureyrargil

Frá Meiribakka í Skálavík til Norðureyrar í Súgandafirði.

Snarbratt í Bakkaskarði, en ekki klettar. Af brún Norðureyrargils er mikið útsýni yfir Súgandafjörð.

Förum frá Meiribakka eða Ásgerðarbúð suðsuðvestur í Bakkadal og síðan suðvestur upp snarbratt Bakkaskarð norðan megin í dalbotninum. Suður fjallið í 520 metra hæð og fram á brún Norðureyrargils. Förum þar suður og niður að Norðureyri.

5,3 km

Vestfirðir

Ekki fyrir hesta

Erfitt fyrir göngufólk

Mjög bratt

Skálar:

Ásgerðarbúð: N66 10.887 W23 28.530.

Nálægar leiðir: Hraunsdalur, Skálavíkurheiði, Ófæra, Bakkaskarð, Súgandi.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Norðlingafljót

Frá Arnarvatni að Stóra-Ási í Hálsasveit.

Arnarvatnsheiði er borgfirzki hluti stærra heiðasvæðis. Við förum um fjölbreytt landslag með útsýni til suðurs, einkum Langjökuls fjær og Eiríksjökuls nær. Stök fjöll standa upp úr, Bláfell á Stórasandi, Krákur við Langjökul og Strúturinn ofan við Kalmanstungu. Í Álftakróki er fjallaskáli í gróðursælu umhverfi. Að fornu héldu sig þar oft sekir menn. Hellismannasaga segir frá fyrirsát í Vopnalág. Hún er uppþornaður og algróinn farvegur Norðlingafljóts, skemmdur af völdum torfæruhjóla. Surtshellir er þekktasti hellir landsins. Í Surtshelli lét Sturla Sighvatsson 1236 skera í augu Órækju Snorrasonar og skera undan honum annað eistað. Fleiri þekktir hellar eru í Hallmundarhrauni. Jeppafær er öll leiðin, sem hér er lýst að neðan.

Förum frá skálanum Hnúabaki á Arnarvatnsheiði í 540 metra hæð og höldum vestan vatnsins og austan við Svartarhæð til suðurs að nyrðri slóðinni yfir Arnarvatnsheiði. Förum yfir þá slóð og áfram til suðurs Arnarvatnshæðir að syðri slóðinni yfir heiðina. Beygjum til suðvesturs eftir þeirri slóð og fylgjum henni áfram suðvestur um Mordísarhæð, förum suðaustan við Mordísarvatn að skálanum í Álftakróki, í 480 metra hæð. Frá skálanum fylgjum við slóðinni áfram til suðvesturs, með vesturströnd Núpavatns og síðan að þægilegu Helluvaði á Norðlingafljóti. Við förum yfir ána og síðan áfram suðvestur um grýttan Þorvaldsháls, stuttan kafla meðfram Norðlingafljóti, um Fremri-Fugleyrar og Vopnalág, síðan áfram að Surtshelli. Næst förum við áfram suðvestur milli Strútsins í suðaustri og Fljótstunguháls í norðvestri. Fylgjum vegi upp og suður Skeljalág og vestur um Skeljaháls að þjóðvegi 518, sem við förum til vesturs. Yfir Norðlingafljót á brú, og síðan með vegi norðaustur að Fljótstungu. Næst suðvestur með Kolsstaðahnjúkum. Áfram veginn að Bjarnastöðum, þar sem við beygjum til suðurs eftir þjóðvegi 523 yfir brú á Hvítá, heim að Stóra-Ási.

53,8 km

Borgarfjörður-Mýrar

Skálar:

Hnúabak: N64 57.644 W20 21.907.

Álftakrókur: N64 53.274 W20 26.388.

Nálægir ferlar: Arnarvatnsheiði, Suðurmannasandfell, Fljótsdrög, Aðalbólsheiði, Hvítársíða.

Nálægar leiðir: Núpdælagötur, Tvídægra, Strúturinn, Húsafell.

Skrásetjari: Steingrímur Kristinsson

Heimild: Jónas Kristjánsson og Steingrímur Kristinsson
Norðdalsskarð

Frá Klyppstað í Loðmundarfirði um Norðdalsskarð að Hjartarstöðum í Eiðaþinghá.

Var löngum alfaravegur, en brekkurnar upp úr Loðmundarfirði eru torfærari en áður var. Tóarvegur er þekktari leið til Fljótsdalshéraðs og liggur sunnar í landinu, upp úr Bárðarstaðadal.

Förum frá Klyppstað vestur í Norðdal og síðan vestnorðvestur dalinn að Kolahrauni. Þar förum við norður og upp í dalbotninn og síðan vestur og upp í Mosdal. Þaðan vestsuðvestur í Norðdalsskarð norðan undir Norðdalshnjúk og beygjum til vesturs, þegar upp er komið. Þar erum við í 900 metra hæð. Förum vestur og vestnorðvestur í Botndal fyrir sunnan Botndalsfjall að Hjartarstöðum.

20,8 km

Austfirðir

Skálar:

Klyppstaður: N65 21.867 W13 54.051.

Nálægar leiðir: Tó, Loðmundarfjörður, Hjálmárdalsheiði, Kækjuskörð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Nesdalsskarð

Frá Hrauni á Ingjaldssandi um Nesdalsskarð að Nesdal.

Þægileg leið á gömlum jeppaslóða. Í Nesdal er skeljasandsfjara.

Förum frá Hrauni suðvestur hlíðina upp í Hraunsdal. Síðan vestur Hraundal upp að Nesdalsskarði. Norðvestur skarðið í 390 metra hæð og áfram norðvestur Nesdal og fyrir norðan Nesdalsvatn að neyðarskýlinu í Nesdal.

7,4 km

Vestfirðir

Skálar:

Nesdalur: N66 02.497 W23 48.283.

Jeppafært

Nálægar leiðir: Sandsheiði

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Náttmálahæðir

Frá Hofakri í Hvammsveit um Náttmálahæðir í Skeggaxlarskarð.

Förum frá Hofakri norðvestur til fjalls vestan við gilin sem liggja niður í Skeggjadal en austan Skothryggjar. Förum svo austan Skeggaxlar í Skeggaxlarskarð í 690 metra hæð. Þaðan eru margar leiðir í ýmsa dali.

12,6 km

Snæfellsnes-Dalir

Nálægir ferlar: Fáskrúð.

Nálægar leiðir: Hvammsfjörður, Hvammsá, Nónborg, Búðardalur, Skeggaxlarskarð, Sælingsdalur, Þverdalur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Glaður, hestamannafélag
Nautavað

Frá Þjórsárholti um Nautavað í Fjártanga sunnan Þjórsár.

Enginn fer yfir Nautavað án leiðsagnar Árna Ísleifssonar í Þjórsárholti. Vaðið er stórgrýtt og varasamt að norðanverðu, en hvergi óþægilega djúpt. Syðri hluti vaðsins er auðriðinn. Árni Ísleifsson bóndi í Þjórsárholti, segir: “Nautavað í Þjórsá er alltaf eins, ein helzta samgönguæð Suðurlands frá fornu fari. Það er breitt og með góðum botni, nema vestast, þar sem það er dálítið grýtt.” Sagan segir, að strokunaut frá Páli Jónssyni, biskupi í Skálholti við upphaf Sturlungaaldar, hafi fundið vaðið. Frægt er, að Gottsveinn Jónsson óð vaðið á nítjándu öld í bónorðsferð til Kristínar í Steinsholti. Setti hann grjót í vasana til að fljóta ekki upp.

Förum frá Þjórsárholti suður og niður á Vaðvöll, suður yfir Þjórsá, þar sem hún er breiðust, um Vaðeyri og Vindáshólma, og tökum land í Fjártanga sunnan Þjórsár.

1,8 km

Árnessýsla, Rangárvallasýsla

Ekki fyrir göngufólk

Nálægar leiðir: Hagavað, Þjórsárholt, Vaðvöllur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Naustvíkurskarð

Frá Bæ í Trékyllisvík að Naustavík í Reykjafirði.

Nafn Kaupstaðarvörðu stafar af, að þar sáu menn fyrst suður til verzlunarstaðarins Kúvíkna.

Förum frá Bæ. Gönguleiðarskilti vísar þar veginn. Förum suður og upp Naustavíkurskarð um Kaupstaðarvörðu í 260 metra hæð og síðan suður og bratt niður með Árnesá að þjóðvegi 643 í Naustavík.

4,2 km

Vestfirðir

Nálægar leiðir: Göngumannaskarð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Naustavík

Frá Nípá í Köldukinn til Naustavíkur.

Þetta er lengri leiðin til Naustavíkur, en traustari en fjöruleiðin um Ágúlshelli, sem ekki er fær hestum.

Förum frá Nípá vestur og upp með Karlsá í Kotaskarð. Norðnorðvestur um skarðið í 460 metra hæð. Síðan norður og niður með Skarðsá og Purká í Kotadal til Naustavíkur.

10,2 km

Þingeyjarsýslur

Skálar:

Naustavík: N66 00.475 W17 40.597.

Nálægar leiðir: Skjálfandi, Uxaskarð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Mönguhóll

Frá Valdarási við þjóðveg 1 suður um Aðalbólsheiði um fjallaskálana Mönguhól, Bleikskvísl og Haugakvísl að slóðum um Víðidalstunguheiði og Haukagilsheiði.

Förum frá afleggjara að Hrísum og Valdarási suður Fitjaás um eyðibýlin Króka og Gilsbakka að fjallaskálanum Mönguhóli. Þar komum við á leið, sem liggur þvert austur yfir heiðar Húnaþings. Fylgjum þeirri slóð austur um fjallaskálana Bleikskvísl og Haugakvísl að vegamótum, þar sem mætast slóðir af Víðidalstunguheiði og Haukagilsheiði og liggja þær suður í fjallaskálann í Suðurmannasandfelli.

40,4 km

Húnavatnssýslur

Jeppafært

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jón Garðar Snæland
Nafarvað

Frá Geitafelli í Reykjahverfi til Einarsstaða í Reykjadal.

Þetta er mjúk leið um efri hluta gróðursælla dala Þingeyjarsýslu, nokkuð brött með köflum, þegar hún steypir sér niður í Laxárdal og Reykjadal. Laxárdalur er rómaður fyrir fegurð og Reykjadalur fyrir gróðursæld. Um heiðar og dali liggja moldargötur, sem fara notalega með hófa ferðahesta. Þetta er dæmigerð leið um Þingeyjarsýslu og á henni eiga engir jeppar að geta verið á ferð.

Förum frá eyðibýlinu Geitafelli suður með þjóðvegi 87 meðfram Geitafellshnjúk. Förum um hlið frá veginum og eftir reiðslóð beint til suðurs að Kringluvatni. Förum vestan vatnsins til suðvesturs eftir slóð niður hlíðarnar að Árhvammi í Laxárdal. Förum ofan túns og um rennu niður að þjóðvegi 856. Síðan um 200 metra leið með þjóðveginum og beygjum síðan eftir slóð að Nafarvaði að Laxá. Förum yfir vaðið og síðan eftir slóð að Þverá í Laxárdal. Þar förum við ofan garða á slóð, sem liggur þaðan yfir heiðina til Reykjadals. Slóðin liggur fyrst til suðvesturs og síðan til vesturs undir Hvítafelli í 320 metra hæð og loks til norðvesturs um brekkur niður að Stóru-Laugum í Reykjadal. Þar komum við á þjóðveg 846 og fylgjum honum tæpa tvo kílómetra til norðurs, unz við komum að vaði á Reykjadalsá andspænis Einarsstöðum. Fylgjum þar reiðslóð um sléttlendið að bæ á Einarsstöðum.

18,7 km

Þingeyjarsýslur

Skálar:

Geitafell : N65 47.938 W17 14.659.

Nálægir ferlar: Hamrahlíð, Vatnshlíð, Hvammsheiði.

Nálægar leiðir: Hrossanúpar, Máskot, Ljótsstaðir, Þegjandadalur, Máskot, Fljótsheiði, Kinnarfell, Heiðarsel.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Mælifellssandur

Frá skálanum í Hólaskjóli að skálanum í Hvanngili.

Þetta er greiðfær leið og hestar spretta oft úr spori, þegar þeir finna, að gróðurinn í Hvanngili nálgast. Flosi Ólafsson leikari taldi þetta mesta skeiðvöll landsins. Mýrdalsjökull gnæfir yfir suðurbrún sandsins og Torfajökull yfir norðurbrún hans. Stök fjöll á sandinum eru áberandi, mest Mælifell, sem sandurinn er kenndur við. Þetta hefur allar aldir verið þjóðleið milli Vestur-Skaftafellssýslu og Rangárvallasýslu. Hún var fljótar farin en leiðin á ströndinni, þar sem oftar þurfti að vaða jökulár. Hér fór Flosi Þórðarson með liði sínu í aðför að Njáli á Bergþórshvoli. Áður en verzlun var sett upp í Vík í Mýrdal var farið hér um með alla aðdrætti frá Eyrarbakka og Reykjavík.

Förum frá skálanum í Hólaskjóli í 320 metra hæð og norður Lambaskarðshóla með Fjallabaksleið. Beygjum til vesturs og síðan út af veginum til suðurs eftir reiðslóð um þröngt gil. Förum vestur gilið inn í Álftavatnakrók og síðan suður að Álftavötnum. Þar komum við á Syðri-Fjallabaksleið og fylgjum henni. Fyrst suður í Álftavatnakrók og síðan suður um hæðirnar austan og sunnan Svartahnjúks, komum þar í 600 metra hæð. Slóðin beygir til vesturs niður úr hálsunum, síðan suðvestur sandinn suður fyrir Mælifell og síðan til vesturs um Brennivínskvísl, sunnan við Slysaöldu, í 600 metra hæð, og þaðan beint vestur að vaði á Kaldaklofskvísl. Frá því förum við norður með Hvanngilshausum að vestanverðu inn að skálunum í Hvanngili, í 570 metra hæð.

46,7 km

Rangárvallasýsla, Skaftafellssýslur

Skálar:

Hólaskjól: N63 54.441 W18 36.235.

Álftavatnakrókur: N63 53.851 W18 41.445.

Hvanngil: N63 49.920 W19 12.290.

Hvanngil eldri: N63 49.988 W19 12.578.

Nálægir ferlar: Fjallabak nyrðra, Landmannaleið, Skælingar, Hólaskjól, Ljótarstaðaheiði, Öldufell, Laufafell, Krókur, Mosar.

Nálægar leiðir: Flosavegur, Hólmsá, Strútslaug.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Mælifellsdalur

Frá skálanum við Galtará um Mælifellsdal að Hvíteyrum í Skagafirði.

Þessa leið hafa menn farið allar aldir ofan af Kili niður í Skagafjörð. Hér fóru Gissur jarl og Kolbeinn ungi 19. ágúst 1238 með níuhundruð manns og fjölda hesta til móts við Skagfirðinga, þegar þeir gerðu atlögu að Sturlu og Sighvati í Örlygsstaðabardaga, sem lýst er í Sturlungu. Mælifellsdalur er djúpur og þröngur og nær langt vestur undir drög Svartárdals. Fylgt er jeppaslóð alla leiðina frá Galtará til Mælifells. Sjálfur Mælifellshnjúkur er með hæstu fjöllum á svæðinu, 1138 metra hár og sést um óravegu í góðu skyggni.

Förum frá fjallaskálanum við Galtará í 500 metra hæð og fylgjum vegi norðaustur yfir Þingmannaháls að Bugaskála við suðvesturhorn Aðalmannsvatns. Þaðan förum við vestan vatnsins til norðurs og síðan til austurs við norðurenda þess. Vegurinn beygir fljótlega til norðurs og upp hlíðar Haukagilsheiðar austan við Stafnsgil og allt norður fyrir Heiðarhaus, þar sem við náum 600 metra hæð. Síðan niður brekkurnar í Mælifellsdal og út eftir dalnum til norðurs, yfir brú og að þjóðvegi 751 um Mælifellsá. Fylgjum þeim vegi að þjóðvegi 752 inn Skagafjörð. Förum þann veg hundrað metra að réttinni við Hvíteyrar.

38,1 km

Húnavatnssýslur, Skagafjörður

Skálar:

Galtará: N65 11.809 W19 31.474.

Bugaskáli: N65 13.183 W19 25.981.

Jeppafært

Nálægir ferlar: Haugakvísl.

Nálægar leiðir: Stífluvegur, Fossaleið, Hraungarður, Gilhagadalur, Kiðaskarð, Héraðsvötn.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Mývatnsrif

Frá Álftagerði við Mývatn um Haganes og síðan um Rifið yfir Mývatn.

Rifið er raunar mörkin milli Mývatns og Laxár, þótt stórir flóar séu neðan þess. Þessi leið var áður farin með brennistein úr Fremri-Námum í Ketildyngju til Húsavíkur, þegar kóngurinn í Kaupmannahöfn þurfti að fara í stríð. Þegar þeir flutningar lögðust af, týndist þetta vað á Mývatni. Arngrímur Geirsson á Skútustöðum og fleiri hestamenn við Mývatn fundu vaðið aftur og hafa síðan hjálpað hestamönnum yfir það. Vaðið er 300 metra langt, traust og hvergi sund, en vel í síðu. Önnur vöð eru neðar, svo sem Brautarsteinsvað, Sauðavað, Gunnlaugsvað, Helluvað og Geirastaðavað. Mest notuð voru Brotavöð, þar sem farið var yfir Laxá í fjórum kvíslum um Brotahólma og Hrútey, hálfum kílómetra norðan við bæinn á Helluvaði.

Förum frá Álftagerði hálfan kílómetra vestur með þjóðvegi 1 að hliði á afleggjara að Haganesi. Fylgjum heimreiðinni í Haganes og þaðan eftir reiðslóð norður í Fjárborg og síðan vestur á Rifshöfða í norðvesturhorni Haganess. Einnig er hægt að fara vestur og norður fyrir Blátjörn út í Rifshöfða. Þar förum við vestur yfir Mývatn á Rifinu norðan við Ytri-Breiðu, 300 metra langt vað. Komum í land undir Rifsborgum rétt við þjóðveg 848 norðan Mývatns, í Geirastaðahrauni milli Vagnbrekku og Geirastaða. Síðan sömu leið til baka aftur. Þessa leið má aðeins fara með kunnugum manni, því að djúpt er beggja vegna rifsins. Arngrímur Geirsson á Skútustöðum hefur hjálpað mönnum yfir vaðið.

7,0 km

Þingeyjarsýslur

Ekki fyrir göngufólk

Skálar:

Skútustaðir: N65 34.050 W17 02.200.

Nálægir ferlar: Krákárbotnar.

Nálægar leiðir: Sandfell.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson