arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ólafur stakk á kýlum.

Ræða Ólafs Jóhannessonar utanríkisráðherra á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í síðustu viku var meðal hinna beztu, sem þar hefur verið flutt fyrir Íslands hönd.

Samkvæmt mannasiðum í heimi sendiherra gat Ólafur ekki nafngreint þann aðila, sem með linnulausri heimsvaldastefnu veldur mestum vandræðum í alþjóðlegum samskiptum. Þar þykir of dónalegt að réttnefna Kremlverja sem glæpamenn.

Helzti galli ræðunnar var, að í henni voru ekki gagnrýnd afskipti Sovétríkjanna af pólskum innanríkismálum, sem koma fram í sífelldum kvörtunum og illa dulbúnum hótunum. Gagnrýni á þessi afskipti átti vel heima í ræðunni.

En fyrsta mál Ólafs var innrás Sovétríkjanna í Afganistan, sem nú hefur staðið heil tvö ár. Á þessum tíma hefur allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna tvisvar fordæmt þetta brot Kremlverja á fullveldisákvæðum stofnskrár samtakanna.

Um þetta sagði Ólafur m.a.: “ … tel ég fulla ástæðu til að ítreka yfirlýsingu mína með enn meiri þunga en áður. Fullveldi og stjórnmálasjálfstæði allra ríkja verður að virða, ef takast á að draga úr þeirri hættulegu spennu …”

Ólafur nefndi ekki heldur Kreml eða Sovétríkin, þegar hann vék að síbrotum á mannréttindaákvæðum Helsinki-samkomulagsins, sem felast í verulegri minnkun mannréttinda í Sovétríkjunum síðan Brésnjéf undirritaði samkomulagið.

Um þetta sagði Ólafur m.a.: “Því miður hefur reyndin orðið sú, að sum þeirra ríkja, sem taka þátt í þessu samstarfi, hafa sýnt fremur lítinn vilja til að framfylgja vissum veigamiklum þáttum lokasamþykktarinnar.”

Síðan Reagan kom Bandaríkjunum í hóp tveggja risavelda, sem stefna að hernaðarlegum yfirburðum hvort gegn öðru, má segja, að ekki sé ástæða til að geta Sovétríkjanna sérstaklega á því sviði, þótt hernaðarstefna þeirra hafi lengi verið samfelld.

Um þetta sagði Ólafur m.a. : “Vopnakapphlaupið er að því leyti ólíkt öðrum kapphlaupum, að því hraðar, sem menn hlaupa, því meiri líkur eru á að allir tapi. Þess vegna má trygging öryggis ekki snúast um að ná hernaðarlegum yfirburðum.”

Eftir umfjöllunina um Afganistan, Helsinki-svikin og vígbúnaðarkapphlaupið vék Ólafur stuttlega að nokkrum öðrum málum, rétti Ísraelsmanna og Palestínumanna, kynþátta- og ofbeldisstefnu Suður-Afríku og innrás Vietnam í Kampútseu.

Síðan fjallaði Ólafur um vandamál þriðja heimsins og skyldur hinna ríku þjóða, þar á meðal Íslands, sem verða að auka framlög sín til þróunarverkefna, ekki sízt á hinum aðkallandi sviðum orkuöflunar og orkunýtingar.

Þá benti Ólafur á þá staðreynd, að í stórum og vaxandi hlutum heimsins eru brotin grundvallaratriði mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna og það af hálfu ríkisstjórna, sem taka þátt í samtökunum eins og ekkert sé.

Ólafur gat þó ekki hinnar hörmulegu staðreyndar, að mannréttindi í þriðja heiminum hafa stórlega rýrnað, síðan nýlenduveldin gömlu hurfu af vettvangi. Alþýða manna er mun meira kúguð af innlendri valdastétt en áður af hinni erlendu.

Um þetta sagði Ólafur þó: “ … brot gegn þessari grundvallarreglu gerast æ tíðari í stórum hlutum heims. Ofbeldi og hervaldi er grímulaust beitt að geðþótta stjórnvalda, hvort sem er til að kúga einstaklinga, minnihlutahópa eða heilar þjóðir …”

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Skrautfjöðrin.

Sparifé Íslendinga í bönkum og sparisjóðum hefur á einu ári aukizt um 87%. Á sama tíma hefur verðbólgan verið 49%. Raunveruleg aukning sparifjár umfram verðbólgu hefur því numið 25% á þessum tíma. Og þetta er án efa nálægt heimsmeti.

Árangurinn eigum við verðtryggingarstefnunni að þakka. Fólk er farið að spara á nýjan leik, af því að það hefur fengið aðgang að fullkomlega verðtryggðum innlánsformum. Algerlega ný og betri viðhorf fylgja í kjölfarið.

Árangurinn má ekki verða til, að stjórnvöld slaki á klónni og fari að draga úr verðtryggingu fjárskuldbindinga. Ekki er rökrétt að skipta um stefnu, sem gengur vel, heldur ber að stefna að leiðarenda, fullri verðtryggingu útlána.

Mörg fyrirtæki og heilar atvinnugreinar kvarta um, að fjármagn sé orðið of dýrt. Það sé of þungur baggi á rekstrinum. Stjórnmálamenn, sem eru þjálfaðir í að hlaupa á eftir þrýstihópum, eru veikir fyrir slíkum röksemdum.

Hitt er sönnu nær, að rekstur, sem ekki getur greitt lánað fé til baka í jafngóðum verðmætum, er ekki arðbær. Fjármagnið er betur komið hjá hinum, sem geta endurgreitt það, en fá nú of litla fyrirgreiðslu lánastofnana.

Því miður hefur Seðlabankinn tekið sparifjáraukninguna að verulegu leyti frá bönkunum til hinna sjálfvirku forgangsútlána. Þess vegna er ekki enn hægt að átta sig á, hvort aukningin geti leitt til jafnvægis á lánamarkaði.

Eðlilegt framhald af verðtryggingu sparifjár er, að skömmtun og sjálfvirkni verði minnkuð í útlánum og í staðinn verði reynt að koma þar að markaðslögmálum, svo að hið sparaða fé renni til arðbærari verkefna en áður.

Verðtryggingu fjárskuldbindinga er fundið það til foráttu, að hún lami framtak unga fólksins og geri því ókleift að eignast þak yfir höfuðið. En þetta stafar aðeins af því, að stjórnvöld hafa trassað hliðaraðgerðir.

Húsnæðislán þurfa að vera til 40 ára, ekki aðeins hjá húsnæðismálastofnun, heldur líka lífeyrissjóðum og hinu almenna bankakerfi. Þar er vandinn, sem hindrar fólk í að að byggja. Þann vanda verða stjórnvöld að hafa forgöngu um að leysa.

Lúðvík Gizurarson hæstaréttarlögmaður hefur oftar en einu sinni bent á það í kjallaragreinum í Dagblaðinu, að 300 þúsund króna húsnæðislán megi greiða niður á 40 árum með eitt þúsund króna mánaðargreiðslum á núverandi verðlagi.

Á sama hátt mætti greiða niður 750 þúsund króna húsnæðislás með 2,5 þúsund króna mánaðargreiðslum í 40 ár. Því er ljóst, að með 40 ára lánstíma er ódýrara og öruggara að byggja en að þurfa að sæta leigumarkaði.

Það er falskenning, að fólk geti ekki byggt nema með gjafakjörum í vöxtum. Vel er hægt að eignast þak yfir höfuðið, þrátt fyrir fulla verðtryggingu fjárskuldbindinga, ef stjórnvöld skipuleggja nógu löng lán og nógu há lán.

Hin mikla aukning sparifjár er ein helzta skrautfjöðrin í hatti ríkisstjórnarinnar. Þeirri skrautfjöður má hún ekki glopra niður með undanlátssemi gagnvart þrýstihópum, sem vilja fá að endurgreiða lán í rýrðu verðgildi.

Þvert á móti þarf ríkisstjórnin að standa við loforð um fulla verðtryggingu fjárskuldbindinga fyrir áramót, líka á lánum til forréttindagreina. Einnig þarf hún að koma á lengingu og hækkun húsnæðislána og aukinni notkun markaðsafla í útlánum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Umheimurinn er inni á gafli.

Þeir, sem ekki voru áður búnir að sjá Snorra Sturluson af myndsnældu, fengu að sjá hann í fyrrakvöld og komust þar með í umræðuhæfra manna tölu. Án snarræðis myndsnældumanna hefði sjónvarpið líklega geymt Snorra til jóla.

Lögreglurannsókn er nýlega hafin vegna kæru útvarpsstjóra á hendur ótilteknum mönnum fyrir að taka upp hina dönsku útsendingu og dreifa henni til almennings um eitt eða fleiri myndsnældukerfanna, sem fara hér um sem eldur í sinu.

Snorramálið er gott dæmi um, að myndsnældurnar eru smám saman að rjúfa einkarétt Ríkisútvarpsins á sjónvarpi. Ráðamenn þess geta ekki lengur ákveðið, hvenær hentar þeim að senda út efni, sem liggur tilbúið til útsendingar.

Nú er talið, að um eða yfir 80% íbúða í Breiðholti séu tengd myndsnældukerfi. Þar á ofan hafa nokkur kerfi þar verið tengd saman í eitt stórt 1000 íbúða og 4000 íbúa kerfi. Litlu útvarpsstjórarnir eru að stækka.

Þessi sprenging er engan veginn bundin fjölbýlishúsum. Einbýlishúsahverfi voru fyrst tengd saman með kapli í myndsnældukerfi á Suðurnesjum og síðan annars staðar. Seljendur slíkra tækni auglýsa meira að segja opinberlega.

Búið er að koma fyrir kapalkerfum í Stykkishólmi og á Hvolsvelli. Framkvæmdir eru langt komnar í Vestmannaeyjum og Borgarnesi og eru fyrirhugaðar á Akureyri, Siglufirði og Hornafirði. Sókn myndsnældanna verður ekki stöðvuð.

Augljóst er, að fljótlega kemur að því, að meirihluti þjóðarinnar hafi aðgang að fleiri útvarpsstjórum en Andrési Björnssyni. Kærur og lögreglurannsóknir hafa ekki og munu ekki megna að hindra þessa byltingu.

Enn sem komið er hefur einkaréttur Ríkisútvarpsins fyrst og fremst verið rofinn í afþreyingarefni. Almenningur hefur komizt í aðstöðu til að taka brezka sakamálaþætti fram yfir norræna þætti þjóðfélagslegra vandamála.

En þetta er bara tímabundið ástand. Senn verður líka rofinn einkarétturinn á fréttum og öðrum upplýsingum, þegar evrópsku gervihnettirnir fara á loft. Geislar eins eða tveggja þeirra að minnsta kosti munu ná til Íslands.

Við sjáum forsmekkinn í Bandaríkjunum, þar sem tólf gervihnettir sjónvarps eru á lofti. Þar bjóða hvorki meira né minna en 70 framleiðendur upp á móttökustöðvar til einkanota. Verð þeirra er frá 28.000 krónum til 112.000 króna.

Þetta verð á eftir að lækka verulega. En þegar hafa 10-20.000 fjölskyldur keypt jarðstöðvar. Búizt er við, að þeim fjölgi um að minnsta kosti 10.000 á ári og síðan örar, þegar stöðvarnar hafa lækkað í verði.

Ekki þarf mikið hugmyndaflug til að spá, að loftnet af þessu tagi verði tengd íslenzku myndsnældukerfunum um leið og erlendir gervihnettir gefa til þess tækifæri. Hinn íslenzki einkaréttarhafi verður þá jafn varnarlaus og nú.

Sá tími er að hverfa, að góðviljaðir menningarvitar sitji í hlutverki hliðvarða gagnvart útlöndum og ákveði fyrir okkur, hvað okkur sé hollt að sjá í sjónvarpi og hvað ekki. Tæknin hefur laumazt í kringum þessa ágætu menn.

Myndsnældubyltingin er langsamlega alvarlegasta áfallið, sem hin opinbera forsjárstefna hefur orðið fyrir. Þjóðfélagið verður öðruvísi eftir þessa byltingu, hvort sem menningarlegum hliðvörðum líkar betur eða verr.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Dönsk dæmisaga.

Fyrir nokkru birtist í Þjóðviljanum einkar athyglisverð grein. Þar er lýst á tilþrifamikinn hátt, hvernig heil stétt getur með hörku samið sig út á gaddinn og fengið stjórnendur fyrirtækja til að stefna markvisst að algerri sjálfvirkni í iðnaði. Orðréttir kaflar úr grein blaðsins lýsa þessu bezt:

“Prentarar á dagblöðum (í Danmörku) gegna lykilhlutverki í viðkvæmum framleiðsluferlum. Sérmenntun þeirra skapar þeim einokunaraðstöðu.” “Með smávægilegum skæruhernaði geta prentarar tafið framleiðslu blaðs um hálfan dag – og það er óseljanlegt.”

“Hafa stuðningsmenn kommúnistaflokksins tögl og hagldir í stjórn þess” (prentarasambandsins). “Samkvæmt samningum þeirra hækka laun dagblaðaprentara á hálfs árs fresti til samræmis við þær hækkanir, sem aðrir prentarar hafa fengið. Þeir síðarnefndu knýja jafnharðan fram launahækkun með tilvísun til þeirra háu launa, sem dagblaðaprentarar fá og þannig koll af kolli.”Þetta heitir: “Rugguhestur”.

“Launahækkanir þeirra hafa leitt til þess, að atvinnurekendur hafa vaxandi hag af því að framþróa tækni, sem gerir prentara óþarfa.” “Eru tölvurnar gerðar þannig úr garði, að blaðamenn eða skrifstofufólk getur tekið við störfum setjara.”

“Þeir (danskir prentarar) hafa tafið fyrir því, að ný tækni sé innleidd, en sú baráttuaðferð dugar skammt. Því hafa þeir beitt samtakamætti sínum til að halda einokun á störfum, sem í raun krefjast ekki prentnáms.” “Situr þar prentari og vinnur störf, sem ófaglærð skrifstofustúlka gæti unnið og tæki hún ánægð við helmingi þess kaups, sem hinn iðnlærði prentari fær.”

“Prentarar hafa lent í deilum við aðra starfshópa, einkum skrifstofufólk, þar sem vinnuaflssparnaðurinn í kjölfar tæknibyltingarinnar hefur bitnað á þessum hópi, meðan prentarar vinna störf, sem eru í raun skrifstofustörf.”

“Í samkeppni prentfyrirtækja hafa einstök fyrirtæki, einkum nýstofnuð, getað beitt nýrri tækni til ýtrasta sparnaðar í framleiðslukostnaði, ekki sízt með því að fækka prenturum. Þessi fyrirtæki hafa náð til sín verkefnum frá eldri fyrirtækjum.”

“Það andaði köldu frá öðrum starfsstéttum blaðanna, sem fannst nóg komið með launaforréttindi prentara, þótt þeir færu ekki líka að sölsa undir sig starfssvið, sem hingað til hafa tilheyrt öðrum hópum.”

“Hin nýju fyrirtæki “nýrrar tækni” höfðu fært út kvíarnar í verkbanninu, enda eru þau yfirleitt ekki í vinnuveitendasambandinu. Tóku þau við prentun ýmissa blaða og munu halda því áfram.” “Prentaradeilan er á margan hátt dæmigerð fyrir samspil launa- og tækniþróunar.”

Eftir lestur þessarar greinar Þjóðviljans skilja menn áherzluna, sem nú er lögð á tæki, er gera ekki bara setningu sjálfvirka, heldur líka umbrot, filmuvinnu og plötugerð. Og svo er farið að tala um að hætta að prenta dagblöð og senda þau í þess stað símleiðis til viðskiptavina.

Sennilega bíða danskir blaðaútgefendur óþreyjufullir eftir framtíðinni!

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Beðið um rólega festu.

Ísal ætti að hagnast verulega, þótt raforkuverð væri þrefalt eða fjórfalt hærra en það er nú. Það fær kílówattstundina á um það bil 0,6 cent á sama tíma og álver annars staðar borga allt upp í 5 cent eða næstum tífalt meira.

Samkvæmt samningum við Alusuisse á Ísal að fá súrál og rafskaut á samkeppnishæfu verði og á, með sérstakri þóknun til Alusuisse, að fá bezta verð fyrir afurðir sínar. Ef við þetta hefði verið staðið, væri Ísal ofsagróðafyrirtæki.

Ekki er launakostnaður Ísals meiri en annarra álvera, því að sjálfvirkni er hér óvenju mikil. Fjármagnskostnaður getur ekki verið óvenjulega hár, hví að Ísal hefur fengið tíma til afskrifta. Ekkert ætti því að skyggja á reksturinn.

Á eftir súráli er raforka stærsti kostnaðarliður álvera. Hið ofboðslega lága orkuverð til Ísals ætti því að koma fram í gífurlegum hagnaði þess og hlutfallslegum opinberum gjöldum. En hagnaðurinn hvarf í bókhaldinu.

Ekki er nýtt, að fyrirtæki reyni að spara skatta. Það er eitt verkefni stjórnvalda að sjá um, að ekki sé undan skotið. Enginn þarf að fara upp á háa sé, þótt ráðuneyti geri háar kröfur og álmenn geri lítið úr þeim.

Það kemur smám saman í ljós, hvort eða hversu langt bókhaldsbrögðin duga til að koma tekjum undan skattlagningu á Íslandi. Um það gilda ákvæði í samningi, en ekki neinir úrskurðir af hálfu Morgunblaðs og Þjóðvilja.

Hitt skiptir okkur meira, að gera okkur grein fyrir, að orkuverðið til Ísals er gersamlega út í hött. Upphaflega átti það að duga til að afskrifa orkuver á borð við Búrfellsvirkjun, en mundi ekki duga til að afskrifa nýja virkjun.

Ísland er í svipaðri aðstöðu og kaupmaður í verðbólgu, sem vill fá hækkaða álagningu, svo að vörubirgðir hans haldist ekki aðeins óbreyttar í krónutölu, heldur í raunverulegu magni, en fær ekki áheyrn verðlagsstjóra.

Kostnaður við gerð orkuvera hefur hækkað í töluverðu hlutfalli við hækkun olíuverðs og almenns orkuverðs í heiminum. Stofnkostnaður orkuvera er að miklu leyti erlendur. Og innlendi kostnaðurinn breytist líka eftir orkuverði.

Við getum auðvitað kennt okkur sjálfum um, að hafa ekki í upphafi samið við Alusuisse um orkuverð, sem hefði eitthvert samhengi við orkuverð í umheiminum eða við breytingar á því. Við kunnum ekki að semja í þá daga.

Hins vegar mælir ekkert á móti því, að viðræður um undandrátt opinberra gjalda verði notaðar til að flýta mjög svo brýnni endurskoðun orkuverðs til Ísals. Það er margfalt merkilegra mál en rukkun vangreiddra gjalda.

Við megum ekki hafa um þetta slík læti að erlendir stóriðjumenn verði hræddir við að festa fé í samstarfi við okkur. Í álframleiðslu getum við til dæmis ekkert gert án markaðsaðildar hjá einhverju stóru fyrirtækjanna.

Iðnaðarráðherra og Þjóðviljinn mega því gjarna spara eitthvað af orðbragðinu. Hið sama er að segja um Morgunblaðið og álmenn. Þeir þurfa nefnilega líka á okkur að halda, þótt við stöndum af festu á okkar rétti.

Jafnvel þótt íslenzk orka til álvinnslu hækkkaði úr 0,6 centum í 2,4 cent, eru í rauninni fá lönd í heiminum, sem væru samkeppnishæf við Ísland í framboði á ódýrri forgangsorku. Við höfum góð spil, ef við beitum rólegu viðskiptaviti.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Vit í stað fálms.

“Fimm ára börnin læra að þekkja stafina og hljóðin. Þegar þau eru orðin árinu eldri, geta þau lesið nokkuð þunga texta og byrja að nota vinnubækur. Í sjö og átta ára bekk geta þau farið að glíma við alls konar stórverkefni, sem ekki eru unnin í öðrum skólum.

Áhugi sex ára barna er mikill. Þau eru næm og fljót að tileinka sér námið. Foreldrarnir segja, að þau hlakki til að fara í skólann, þeim finnist námið svo skemmtilegt.” Þetta sagði Anton Sigurðsson, skólastjóri Ísaksskóla, í viðtali við Dagblaðið fyrir helgina.

Ísaksskóli er dæmi um tegund af stofnun, sem öll börn á fimm og sex ára aldri ættu að hafa aðgang að. Á þessum aldri eru börn sérstaklega næm á ýmsum sviðum, til dæmis í lestri. En því miður segir skólakerfið pass.

Um nokkurt árabil hafa marklitlar sex ára deildir verið reknar við marga skóla. Í rauninni eru það leikskólar með óvenju stuttum skólatíma, tveimur klukkustundum á dag. Og lestrarkennslan er þar sérdeilis hægfara.

Sumir skólamenn eru haldnir þeirri firru, að of þungt sé fyrir börn á þessum aldrei að læra. En dæmið úr Ísaksskóla sýnir, að fimm og sex ára börn hafa gaman af að læra og að skólaganga þarf ekki að vera fálm út í loftið.

Augljóslega hafa þau börn mikið forskot í lífinu, sem kunna að lesa, þegar þau koma Í sjö ára bekk, og þeim mun betra, sem þau kunna meira. Allt frekara nám verður þeim miklu léttara en hinum, sem fara hina hefðbundnu leið.

Skólakerfi, sem telur eðlilegt, að þrjú ár, frá sjö til níu ára aldurs, fari Í að læra að lesa og skrifa, auk einföldustu samlagningar og frádráttar, er greinilega fremur ætlað sem geymslustofnun en eiginlegur skóli.

Ofan á þessa hörmung bætist svo árátta skólakerfisins, að allir nemendur skuli í framtíðinni verða jafnaðarmenn í hægu embætti. Í kerfinu er ekkert pláss fyrir verðandi uppfinningamenn, skipstjóra, braskara, vísindamenn og aðra slíka hornsteina þjóðfélags á framabraut.

Bragi Jósepsson lektor hefur barizt fyrir því, að Reykjavíkurborg taki upp alvörukennslu í sex ára deildum. Meirihluti fræðsluráðs hefur samþykkt þetta með atkvæðum Braga og sjálfstæðismanna og stuðningi kennarafulltrúa, en framsóknar- og alþýðubandalagsmenn sátu hjá.

Málið er engan veginn komið í höfn, því að það felur meðal annars í sér viðræður milli borgar og ríkis um peninga. Það kostar auðvitað töluvert fé að auka skólatíma sex ára barna upp í hið sama og hjá sjö ára börnum.

Bragi hefur skrifað nokkrar kjallaragreinar í Dagblaðið um þetta mál og önnur skyld nauðsynjamál skólakerfisins. Hann hefur m.a. bent á, að við höfum dregizt aftur ár nálægum ríkjum í kennslu barna undir sjö ára aldri.

Þetta er mun mikilvægara en að halda öllum unglingum í skólum löngu eftir að sumir þeirra eru orðnir uppgefnir og vilja komast út í raunveruleikann, á sjóinn eða í aðrar greinar atvinnulífsins.

Hugmyndir þær, sem orðið hafa ofan á í fræðsluráði Reykjavíkur að undirlagi Braga Jósepssonar stefna í rauninni að því, að öll börn fái aðgang að lyftistöng á borð við Ísaksskóla, fyrst sex ára börn og vonandi síðar fimm ára einnig.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Atlaga að húsbyggjendum.

Stjórnvöld hafa farið svo offari í félagslegum byggingaframkvæmdum, að almenna húsnæðislásakerfið liggur eftir í rústum. Og svo virðist sem þessa stefnu eigi að herða enn frekar, unz allt framtak verður úr sögunni.

Fyrir síðustu húsnæðislög námu lán Byggingasjóðs einum fjórða hluta byggingarkostnaðar meðalíbúðar, en nú eru þau komin niður í einn sjötta hluta og fara stöðugt lækkandi. Með þessu er verið að drepa almenna húsnæðislánakerfið.

Alþýðubandalagsmennirnir Ólafur Jónsson, formaður Húsnæðismálastjórnar, og Svavar Gestsson félagsmálaráðherra komu nýlega í veg fyrir, að í reglugerð yrði upphæð almennra húsnæðislása tengd við verðbólguna í landinu.

Annars vegar er verið að byggja upp félagslegt kerfi, þar sem skömmtunarstjórar úthluta fámennum hópi 90% af kaupverði íbúðar. Hins vegar er verið að brjóta niður kerfi, þar sem allir fengu 23% af kaupverði íbúðar.

Í sjálfu sér er rétt að stefna að lánakerfi, þar sem Byggingasjóður, lífeyrissjóðir og lánastofnanir útvegi samtals 90-100% af kaupverði íbúðar. En slíkt kerfi á að vera fyrir alla, en ekki til að koma á fót embættum skömmtunarstjóra.

Eðlilegast hefði verið að hækka smám saman hin almennu lán Byggingasjóðs upp úr 23%, unz framangreindu markmiði væri náð, í stað þess að skera þau niður í 16% og stefna að enn frekari niðurskurði.

Til vara hefði hugsanleg millileið falizt í að þenja ekki út félagslega kerfið hraðar en svo að lán almenna kerfisins héldu verðgildi sínu. Þá hefði nægilegt tillit verið tekið til þeirra, sem vilja drepa framtak fólks.

Núverandi ríkisstjórn hefur margt gert rangt á stuttri ævi. En árás hennar á almenna húsnæðislánakerfið er eitt versta verk hennar.

Atlaga að eigin mannorði.

Komið hefur í ljós, að Arnmundur Bachmann, aðstoðarmaður Svavars Gestssonar félagsmálaráðherra, hefur beitt áhrifum sínum til að koma föður sínum í feitan bitling annars tveggja matsmanna við endursölu verkamannaíbúða.

Einnig hefur komið í ljós, að bitlingar þessir eru óþarfir og hafa bæði tímasóun og ferðakostnað í för með sér. Matið mætti fremja í tölvu, af því að það er bara útreikningur á vísitölubreytingum frá eldra mati.

Jafnvel þótt þessir bitlingar leiddu ekki til tjóns, sem þeir gera, er út í hött, að pólitískir forstöðumenn ráðuneyta misbeiti valdi sínu með þessum hætti. En það sýnir hugarfarið að baki hugsjónafroðunnar.

Svavar Gestsson sagði í viðtali við Dagblaðið, að gagnrýnin væri enn ein atlagan að mannorði sínu. Í þessu gætir nokkurs misskilnings ráðherrans, því að það er hann, en ekki sögumenn, sem hefur gert atlögu að eigin mannorði.

Rifrildið um, hvað raunverulega sé greitt í kostnað víð þessa bitlinga, skiptir engu máli í samanburði við hitt, að í fyrsta lagi eru þeir óþarfir og í öðru lagi eiga menn ekki að veita þá nánum ættingjum aðstoðarráðherranna.

Það er einmitt þetta, sem flestir hafa við stjórnmálamenn okkar aðathuga. Þeir koma hvarvetna fram útbelgdir af hugsjónum og umhyggju en eru svo í raun uppteknir af hagsmunum sínum og sinna. Þess vegna er mannorðið lítið.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið