arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fyrirferðarlítill lýðræðissinni.

Efnahagsfrumvarp Ólafs Jóhannessonar er komið út um borg og bý. Fjölmiðlar hafa það undir höndum. Mörgum stéttasamtökum hefur það verið sent til umsagnar. Ríkisstjórnin hnakkrífst um það á opinberum vettvangi. En stjórnarandstaðan hefur formlega séð ekki enn fengið að sjá það.

Auðvitað sýnir þetta skort á mannasiðum forsætisráðherra. Í öllum nágrannalöndunum er það talin sjálfsögð kurteisisskylda að leyfa stjórnarandstöðunni að fylgjast með gangi mála, að minnsta kosti þegar þau eru komin á það stig, að ýmis samtök fá þau til umsagnar.

Það er rétt hjá Ólafi, að uppkast hans er í rauninni ekki enn orðið frumvarp, hvað þá frumvarp ríkisstjórnarinnar. En það eru útúrsnúningar hans, að ríkisstjórnarsamþykki þurfi til að senda stjórnarandstöðunni gögn, sem ríkisstjórnin sendir öðrum aðilum út og suður.

Ólafur átti að afhenda stjórnarandstöðunni eintak með eðlilegum fyrirvara um, að þetta væri ekki frumvarp, heldur uppkast, sem sent væri ýmsum aðilum til umsagnar, þar á meðal stjórnarandstöðu. Hví skyldi stjórnarandstaða ekki vera umsagnaraðili, jafngildur stéttasamtökum?

Sá, sem í dag er í stjórn, getur á morgun verið í stjórnarandstöðu. Af slíkri reynslu átta menn sig á tilganginum í gagnkvæmri tillitssemi. Enda er talið sjálfsagt í löndum með traustum lýðræðishefðum, að stjórnarandstaða fái örar og ítarlegar upplýsingar hjá ríkisstjórn.

Einhverra hluta vegna hefur tillit til stjórnarandstöðu átt furðulega erfitt uppdráttar hér á landi. Kannski er lýðræðið hér enn of ungt til að hefðir þess hafi náð að mótast til samræmis við nágrannalöndin. Og svo er auðvitað lýðræðissinninn í Ólafi Jóhannessyni einkar fyrirferðarlítill.

Er Sjálfstæðisflokkurinn til?

Allt þjóðfélagið hefur dögum saman staðið á öðrum endanum út af uppkasti forsætisráðherra að efnahagsfrumvarpi. Menn hafa hnakkrifizt um það sumir hverjir og aðrir haft á því einhverja skoðun að minnsta kosti. Nema stjórnarandstaðan. Hún er úti að aka að venju.

Fyrst í gær opnar leiðtogi stjórnarandstöðunnar munninn á baksíðu höfuðmálgagnsins. Og hvað skyldi maðurinn hafa að segja um vísitölutryggingu fjárskuldbindinga og raunvexti, um þak á ríkisútgjöldum og fjárfestingu og um ýmis fleiri tímamótamál? Ekkert!

Geir Hallgrímsson hampaði í löngu máli gömlum lummum um, að tveir stjórnarflokkarnir hafi svikið kosningakröfur sínar um “samningana í gildi”. Þetta vissu raunar allir fyrir löngu. En hvaða innlegg er þetta í mál liðandi stundar og framtíðar?

Formaður stjórnarandstöðunnar talar eins og heimurinn hafi hætt að snúast við úrslit kosninganna í sumar. Sú eina hugsun komist að þar á bæ, að ósigurinn í fyrrasumar sé fölskum kosningaloforðum þáverandi stjórnarandstöðu að kenna. Og hvað svo?

Forustu stjórnarandstöðunnar er vel kunnugt um, hver eru hin brennandi vandamál. Hún veit um olíuhækkun og þorskveiðisamdrátt ofan á allt, sem fyrir var. Allt fjas um “samningana í gildi” er tímaskekkja.

Það er einkar dapurlegt, að enn skuli stjórnarandstaðan ekkert hafa til málanna að leggja um, hvernig eigi að stjórna landinu á þessu ári. Menn gleyma því bráðum, að Sjálfstæðisflokkurinn sé til.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Á brott í tæka tíð.

Hinn mikli hávaði, sem orðinn er vegna meints tillitsleysis Ólafs Jóhannessonar forsætisráðherra í garð vísitölunefndar, verður ekki skilinn, nema menn átti sig á nýjustu fyrirætlun Lúðvíks Jósepssonar, sem ekki hefur verið haft hátt um.

Eins og Dagblaðið sagði í leiðara í gær hefur Alþýðubandalagið beint kastljósinu að vísitölunefnd. Það eyðir miklu minna púðri og rúmi í atvinnusamdrátt og verðbótafrestun launa í efnahagsfrumvarpi Ólafs Jóhannessonar.

Alltaf er óbragð að ágreiningi, sem leggur meira upp úr formsatriðum en efnisinnihaldi. Og það er einkar athyglisvert að sjá hvern verkalýðsrekanda Alþýðubandalagsins á fætur öðrum ólmast út af því, að Ólafur skuli halda framhjá vísitölunefnd.

Forsætisráðherra hefur svarað þessum ásökunum á einfaldan hátt. Hann segir, að verði í vísitölunefnd samkomulag um eitthvað annað, muni sú niðurstaða koma inn í frumvarpið í stað núverandi kafla um breytingar á verðbótum launa. Svona einfalt er málið og ekkert tilefni moldviðris.

Miklu trúlegra væri moldviðri, sem þyrlað væri upp vegna atvinnusamdráttar og verðbótafrestunar. Samdráttarkaflar frumvarpsins gætu magnað þau teikn, sem nú eru á lofti um atvinnuleysi. Og frestun verðbóta stríðir gegn kjörorðinu: “samningana í gildi”.

Um þessi atriði má deila. Ólafur hefur ekki hróflað við eðlilegum verðbótum 1. marz. Og enn er óvíst, að verðbólgan verði svo mikil í vor og sumar, að frestun verðbóta umfram 5% komi til framkvæmda.

Ennfremur er ekki enn neitt atvinnuleysi í landinu, þótt slæmar blikur séu á lofti í ofvöxnum byggingariðnaðinum. Ríkisstjórnin getur hvenær sem er snúið þvert af samdráttarbrautinni, ef atvinnuleysi ætlar að verða vandamál.

Kjarni málsins er sá, að leiðtogar Alþýðubandalagsins sjá eins og aðrir menn, að allar forsendur efnahagsmála hafa gerbreytzt á síðustu vikum. Þeir atburðir hafa gerzt, að sultarólin herðist, hvort sem við viljum eða ekki.

Hrun keisaradæmisins og bylting múhameðstrúarmanna í Persíu hefur þegar valdið mikilli verðhækkun á olíu og á eftir að valda meiri hækkun. Hinn vandinn er sá, að minnkun þorskafla úr 330 þúsund tonnum í 250 þúsund tonn virðist óumflýjanleg.

Ríkið og olíufélögin geta neitað sér um aðild að gróðanum af olíuhækkuninni og tekið óbreyttar krónutölur í sinn hlut. Þar með mundu olíuvörur til neytenda hækka um jafnmargar krónur og þær hækka um í innflutningi, en ekki um margfaldar krónur. Samt má búast við 25% hækkun á verði olíu. Sú hækkun yrði atvinnuvegunum geigvænlegt áfall.

Að því er varðar þorskveiðarnar hefur enn ekki komið fram nein skynsamleg hugmynd um, hvernig draga megi úr þorskafla sem svarar afla 20 skuttogara, án þess að hagkvæmni veiðanna minnki verulega. Þarna er um gífurlegan, óleystan vanda að ræða.

Spurningar um, hvort samningar verði í gildi, eru úreltar í ljósi þessara tveggja vandamála. Kringumstæðurnar taka bara völdin, hvað sem stjórnmálamennirnir segja. Þess vegna er Lúðvík Jósepsson nú að hugsa um að láta Alþýðubandalagið hlaupast úr ríkisstjórn í tæka tíð.

Það er vegna þessa, að Alþýðubandalagið gerir úlfalda úr mýflugu meints tillitsleysis gagnvart vísitölunefnd.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Gott frumvarp

Ólafur Jóhannesson forsætisráðherra kaus að leggja fyrir ríkisstjórnina margfrægt frumvarp um efnahagsmál á mánudaginn var, tveimur sólarhrirlgum áður en vísitölunefnd ríkisstjórnarinnar átti að koma saman til síðasta fundar.

Verkalýðsmálaráð Alþýðubandalagsins og ráðherrar þess leggja mikla áherzlu á þetta atriði í gagnrýni þeirra á vinnubrögð forsætisráðherra. Með sanngirni verður þó ekki betur séð en forsætisráðherra hafi verið í of miklu tímahraki til að bíða eftir nefnd, sem starfað hefur allt of hægt.

Ólafur Jóhannesson tók upp í frumvarp sitt síðustu tillögu Jóns Sigurðssonar hagrannsóknastjóra í vísitölunefndinni, þó með því fráviki, að frestun vísitölubóta umfram 5% 1. júní, 1. september og 1. desember skuli gilda i níu mánuði, en ekki tólf.

Í stórum dráttum má segja um frumvarpið, að það er soðið saman úr efnahagsfrumvörpum Framsóknarflokksins og A1þýðuflokksins og tekur sem betur fer lítið tillit til hugmynda Alþýðubandalagsins, sem voru sér á parti í veigamiklum atriðum.

Í loðnum kafla um fjárfestingarstjórn er lítið gengið til móts við hugmyndir Alþýðubandalagsins. Ennfremur hafa dottið út áhugamál þess um framleiðsluskipulag, framleiðniáætlanir og fleiri slík atriði, sem margir óttast, að eigi að vera fyrsta skrefið til ríkisrekstrar atvinnulifsins.

Mikilvægasta atriði frumvarpsins eru lágu raunvextirnir, framlag Framsóknarflokksins. Gert er ráö fyrir, að sparifé og lánsfé verði verðtryggt í áföngum til ársloka 1980, ef það er bundið til lengri tíma en þriggja mánaða. Jafnframt verði vextir lækkaðir, þar sem sparifjáreigendur halda verðgildi sparnaðar síns.

Þessi tillaga Ólafs er einstaklega raunhæf árás á verð- bólguna. Hún er ein sér merkari en aðrir liðir frumvarpsins til samans. Hún ber þess líka vott, að landsfeður geti tekið til höndum, eins og þeir gátu síðast á fyrsta starfsári viðreisnarstjórnarinnar fyrir tæpum tveimur áratugum.

Frumvarpið gerir ráð fyrir, að verðbótavísitala launa verði reiknuð eftir framfærsluvísitölu, að frádregnum breytingum á óbeinum sköttum, niðurgreiðslum, launaliði bænda, áfengi og tóbaki, svo og hluta af viðskiptakjörum.

Frumvarpið gerir ráð fyrir, að ríkisbúskapurinn verði ekki meiri en 30% af þjóðarbúskapnum og að ríkisútgjöld verði á árinu lækkuð um einn milljarð frá fjárlögum. Það gerir ráð fyrir arðsemismati opinberra framkvæmda.

Þar eru ákvæði um, að peningar í umferð aukist ekki nema um 25% á árinu og um 20% á næsta ári, að niðurgreiðslur geri vöruverð ekki lægra en verð til bænda, að innlánsbinding i Seðlabanka aukist í 35% og að gildistöku verðlagslaga verði flýtt.

Yfirleitt stefna öll þessi atriði að hjöðnun verðbólgunnar, svo harkalega, þegar allt er saman talið, að ýmsir óttast atvinnuleysi í kjölfarið. Verkalýðsmálaráð Alþýðubandalagsins hefur lýst áhyggjum út af því.

Auðvitað er hægt að slaka á klónni, ef atvinnuleysi fer að verða vandamál. En í ljósi yfirvofandi hækkana á olíu er öruggt, að ríkisstjórn og þjóð verða að draga saman seglin á næstu misserum. Að því stefnir frumvarp Ólafs, enda er það gott frumvarp.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hún er kolbikasvört

“Flekkótt” er ekki rétta orðið um hina nýju skýrslu Hafrannsóknastofnunarinnar um hæfilega veiði á þessu ári. Hafi fyrsta fræga skýrslan af þessu tagi átt skilið að heita “svarta skýrslan”, má nefna hina nýju skýrslu “kolbikasvarta”.

Ár eftir ár sígur á ógæfuhliðina, þrátt fyrir brottrekstur útlendinga úr fiskveiðilögsögunni. Ár eftir ár mokum við upp sjálfu útsæðinu. Hrygningarstofn þorsks komst í fyrra niður i 165 þúsund tonn. Aldrei áður hefur hann verið jafnlítill.

Í fyrra vildu fiskifræðingar, að veidd yrðu 270 þúsund tonn af þorski á árinu. Eins og áður vildu útgerðarmenn fara að ráðum þeirra og báðu stjórnvöld um sanngjarnar reglur um takmörkun. Eins og áður gerðu stjórnvöld of lítið of seint.

Afleiðingin var sú, að þorskaflinn fór upp í 330 þúsund tonn, langt upp fyrir hættumörk. Hinum sterku árgöngum frá 1973 og 1976 var mokað upp, sumpart í gúanó. Á netaveiðum fóru 30% í annan flokk og 20% í þriðja flokk.

Í fyrra var vandinn hinn sami og árin þar á undan. Við höfðum heybrækur í ríkisstjórn. Þær þorðu ekki að gera það, sem allir málsaðilar vissu, að þurfti að gera.

Nú höfum við nýja ríkisstjórn. Engin sérstök ástæða er til að bera meira traust til hennar en hinnar fyrri. En hún er þó eina vonin, sem við höfum nú á elleftu stund.

Árið 1979 ræður úrslitum um endanlegt hrun þorskstofnsins. Í þetta sinn er enn erfiðara að taka málið föstum tökum en það var í fyrra, hittifyrra og árið þar á undan. Svigrúmið hefur minnkað með hverju árinu. Dæmi, sem áður var unnt að leysa utan ríkissjóðs, verður nú aðeins leyst innan rikissjóðs.

Vertíðin er góð um þessar mundir. Bátaflotinn er almennt kominn með blýteina í veiðarfærin og heldur uppi harðri samkeppni við skuttogarana. Það er alveg hægt að búast við, að hámarksaflinn verði búinn um eða rétt fyrir mitt ár.

Hvað tekur þá við? Á að leggja öllum þorskveiðiflotanum? Þetta er ekkert smáræðis vandamál, jafnvel þótt nú þegar verði gripið til strangari takmarkana, er treint geti þorskveiðina fram eftir árinu.

Fiskifræðingarnir hafa undanfarin ár reynzt hafa rétt fyrir sér í hinum árlegu aðvörunum. Nú hafa þeir lagt til samdrátt í þorskveiðum, sem nemur ársafla 20 skuttogara. Hvaða 20 togurum ætti að leggja?

Kák undanfarinna ára hefur leitt til þess, að afli á sóknareiningu hefur minnkað. Sífellt fleiri skip skarka í sífellt minni afla. Kostnaður í olíu og mannskap eykst á hvern dreginn þorsk.

Áratugum saman voru þorskveiðin og síldveiðin sú stóriðja, sem þjóðlífið byggðist á. Þaðan flæddi fjármagnið um allt Ísland og bjó til nútímaríki á þessari afskekktu eyju.

þessi tími er nú liðinn. Framleiðni í útgerð hefur hrapað. Engin atvinnugrein er lengur til að halda uppi þeim lífskjörum, sem við höfum vanið okkur á. Með róttækum ráðstöfunum í ár má breyta þessu.

Ef við sættum okkur við 250 þúsund tonna þorskafla í ár og 270 þúsund tonna á næsta ári, getum við smám saman komið hrygningarstofninum upp í 5OO þúsund lestir árið 1983. Þá getur útgerðin aftur orðið stóriðja Íslands.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Gremjan jókst og blaðran sprakk

Taugaveiklun ríkir um þessar mundir hjá þeim dagblöðum, sem í fjölmiðlakönnun Hagvangs reyndust hafa minni sölu og lestur en þau höfðu sjálf haldið fram. Bæði Morgunblaðið og Vísir hafa reynt að flagga niðurstöðunum sem minnst.

Blaðran sprakk þó hjá Morgunblaðinu á laugardaginn. Gremjan var orðin mikil eftir nærri daglegar fréttir í Dagblaðinu upp úr skýrslu Hagvangs. Sérstaklega sárnaði leiðarahöfundi Morgunblaðsins, að Dagblaðið hefur á mánudögum meiri sölu en Morgunblaðið hefur aðra daga í sex af átta kjördæmum landsins.

Leiðarahöfundindum sást ekki fyrir, þegar hann sló frá sér og hitti sitt eigið Morgunblað. Hann hélt því fram, að Dagblaðið seldist í 24.000 eintökum. Þar með heldur hann því fram um leið, að Morhgunblaðið seljist ekki nema í 32.000 eintökum.

Söluhlutföllin eru skýr í greinargerð Hagvangs. Morgunblaðið hefur prósentuna 70, Dagblaðið 53 og Vísir 38. Gefi menn sér söluna á einu þessara blaða, hafa menn söluna á öllum þremur.

Dagblaðið heldur því fram, að Morgunblaðið seljist í 35.000 eintökum, Dagblaðið í 26.500 eintökum og Vísir í 19.000 eintökum.

Leiðarahöfundur Morgunblaðsins segir, að svokölluð “lestrarvirkni Morgunblaðsins” hafi komið 'óvart í könnuninni. Það hefur kannski komið honum á óvart, að könnunin sýnir, að Morgunblaðið er minna lesið en það er keypt. Dagblaðið er þvert á móti meira lesið.

Dagblaðið hefur 82% af lestri Morgunblaðsins og sennilega um 95% á mánudögum. Þessar tölur eru staðreynd, þótt Morgunblaðið segi Dagblaðið vera rúmlega hálfdrætting á við Morgunblaðið. Samkvæmt pólitískri tölfræði leiðarahöfundarins er 82% “rúmlega” helmingur af 100%!

Auðvitað þarf Morgunblaðið að hjálpa litla bróður, Vísi, og segir Daglbaðið hafa “lítillega vinninginn yfir Vísi”. Staðreynd talna Hagvangs er sú, að Dagblaðið hefur 40% meiri sölu en Vísir. Samkvæmt tölfræði Morgunblaðsins eru þessi 40% “lítilleg”.

Leiðarahöfundurinn gefur í skyn, að helgarblað Vísis gangi næst Morgunblaðinu í sölu. Staðreynd talna Hagvangs er hins vegar sú, að það er mánudagsblað Dagblaðsins, sem gengur næst Morgunblaðinu. Á mánudögum nær sala Dagblaðsins til 63% þjóðarinnar.

Enginn þarf að vera hissa, þótt Vísir hafi ekki mörg orð um niðurstöður könnunarinnar. Í samkeppni hans við Dagblaðið hélt hann því fyrst fram, að hann væri mest selda síðdegisblaðið. Síðan hélt hann því fram í blaðhaus, að Vísir væri “mest lesna” síðdegisblaðið.

Nú hefur hann enn orðið að rifa seglin og segist nú bara vera “vinsælli en nokkru sinni fyrr”. Í leiðara blaðsins er fjallað um “verulega sókn”, sem felst væntanlega í minnkun sölu úr 23.000 eintökum fyrir fjórum árum niður í 17.000-19.000 eintök nú.

Það gildir bæði um Morgunblaðið og Vísi, að þau ýta frá sér staðreyndum fjölmiðlakönnunar Hagvangs og hverfa inn í heim ímyndunaraflsins. Munurinn er sá, að Vísir svífur talnalaus, en Morgunblaðið styðst við falsaðar tölur, sem það gefur í skyn, að séu úr Hagvangsskýrslunni, en eru það ekki.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Blessuð nýlendukúgunin.

Því hefur verið haldið fram, að Íslendingar hafi verið tiltölulega lánsamir að hafa Dani að herraþjóð á hinum myrku öldum. Nýlendukúgunin hafi verið fjarlæg og væg.

Á þessum tímum var almenningur í Evrópu kúgaður af nálægum yfirvöldum og var sú kúgun sízt minni en hin fjarlæga nýlendukúgun hér á landi. Í mannkynssögunni vill eymd almennings oft gleymast, þegar fjallað er um glæsta hershöfðingja og listamenn.

Önnur þjóð getur um þessar mundir hugsað með. söknuði til síns gamla nýlenduveldis. Kambódíumenn geta minnzt velmegunar og friðar þess tíma, er Frakkar fóru þar með völd.

Verst varð kúgun Kambódíumanna, þegar hún var orðin heimatilbúin. Sú innlenda yfirstétt, sem þar hefur ráðið síðustu árin, var hin langsamlega grimmasta, er sögur fara af á þeim slóðum.

Kambódíumenn eiga ekki von á góðu undir hinni nýju stjórn Vietnama. Milli þessara frændþjóða hefur löngum ríkt geigvænlegt hatur. En fáir trúa því þó, að Vietnamar verði grimmari en Rauðu khmerarnir, sem nú hafa hrakizt frá völdum.

Í stórum hlutum þriðja heimsins er eymd og kúgun almennings mun meiri nú en hún var á tíma hinna evrópsku nýlenduvelda. Afríka er sorglegt dæmi um þetta.

Þar hefur framleiðslan minnkað um 10% á áratugnum 1967-1977. Samt dregur hin innlenda yfirstétt til sín mun meira fé en hin evrópska gerði áður. Stéttaskiptingin hefur aukizt.

Þar á ofan nýtur almenningur ekki lengur réttarverndar gamalla evrópskra lagahefða. Leiðtogarnir, sem engir eru lýðræðislega kjörnir, stjórna af harðneskju og geðþótta.

Amin og Bokassa eru frægastir. En þeir eru ekki einir um hituna. Nyerere í Tanzaníu er talinn með skikkanlegri leiðtogum álfunnar, en þætti ekki til fyrirmyndar, ef hann væri einræðisherra á Íslandi.

Nyerere lætur herlögregluna reka bændur frá löndum þeirra og brenna hús þeirra og uppskeru. Með þeim hætti reynir hann að þröngva þeim til þáttöku í samyrkjubúum. Gífurlegur fjöldi landsmanna rotnar nú í fangabúðum Nyereres.

Flestir leiðtogar álfunnar eiga það sameiginlegt að hafa leikið þjóðarhag grátt. Þeir klippa ekki sauði sína, heldur flá þá. Efnahagslífið í flestum löndum Afríku er í rúst.

Sums staðar hafa Evrópumenn ekki enn verið hraktir úr landi og annars staðar hafa þeir verið kallaðir til hjálpar. Í Zambíu, þar sem býr hálf sjötta milljón manna, halda 300 evrópskir bændur uppi matvælaframleiðslunni og 4000-5000 evrópskir námumenn koparframleiðslunni.

Þessi hjálp stendur tæpast lengi. Leiðtogarnir þurfa að skella skuldinni á forna nýlendukúgun og halda því áfram að æsa þjóðir sínar upp gegn Evrópumönnum. Þeir verða því myrtir eða hraktir úr landi.

Yfirstéttin í löndum þessum lifir í meiri vellystingum en auðstéttir Vesturlanda. Hún fyrirlítur landsfólkið eins og hunda. Eymd og volæði almennings snertir hana ekki hið minnsta.

Ráðamennirnir kenna vondum útlendingum, sem haldi niðri verði á hráefnum og matvælum, um hið slæma ástand. Lygin bætist þannig við spillinguna og getuleysið sem einkennistákn yfirstéttarinnar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Eðlilegur aðdragandi

Ekki tekur því að gera veður út af seinkun, sem orðin er og verður enn á, að efnahagsfrumvarp ríkisstjórnarinnar líti dagsins ljós á Alþingi. Komi frumvarpið fram í næstu viku, má líta svo á, að það hafi verið unnið með eðlilegum hraða.

A1þýðuflokkurinn hefur jafnan lagt þunga áherzlu á, að frumvarpið yrði tilbúið 1. febrúar. Samstarfsflokkarnir hafa tekið töluvert tillit til þeirrar kröfu. Aðstæður virðast hins vegar ætla að leiða til tveggja vikna seinkunar.

Allir stjórnarflokkarnir þrír lögðu tillögur sínar fyrir þriggja manna nefnd eins ráðherra úr hverjum stjórnarflokki. Ráðherranefndinni tókst að ná samkomulagi um meirihluta atriða fyrir 1. febrúar, en ekki öll.

Um sum atriðin hefur náðst samstaða ráðherra tveggja flokka af þremur. Einkum er það milli Steingríms Hermannssonar Og Kjartans Jóhannssonar. Alþýðubandalagsmaðurinn Ragnar Arnalds lenti í minnihluta í nefndinni í nokkrum mikilvægum atriðum.

Meöan nefndin vann verk sitt var Ólafur Jóhannesson sjálfur að semja efnahagsfrumvarp í einrúmi. Gera má ráð fyrir, að það hafi hann ekki gert af einræðishneigð einni saman, heldur hafi hann verið í nánu sambandi við sinn mann í ráðherranefndinni.

Ólafur hefur nú haft þessa fyrstu viku febrúarmánaðar til að bera saman skýrslu þremenninganna og sitt eigið frumvarp. Út af fyrir sig má telja þetta fulllangan umþóttunartíma. En ástæðan fyrir honum er sú, að Ólafur vill hafa flokk sinn að baki sér.

Ráðamenn Framsóknarflokksins hafa verið að skipta um efnahagsstefnu síðustu mánuði. Tillögur Framsóknarflokksins í janúar voru mjög ólíkar því, sem menn eru vanir að sjá úr þeirri átt. Margar voru þær einkar skynsamlegar.

StjÓrnmálaflokkur verður ekki leiddur inn í nútímann í einu vetfangi þótt nokkrir ráðamenn hans hafi gert það fyrir sitt leyti. Liðþjálfarnir úti um allt land verða að átta sig á breytingunni og gera hana að sinni.

Af þessari ástæðu hefur Framsóknarflokkurinn efnt til sérstaks miðstjórnarfundar um efnahagsfrumvarpið. Fundurinn hefst í dag og stendur fram á sunnudag. Á þessum fundi ætlar Ólafur Jóhannessson að treysta bakvarðasveitirnar.

Með einhuga flokk að baki nýjum tillögum getur Ólafur gengið harðar fram í ríkisstjórn til að ná samkomulagi um ýmis atriði, er skilja milli Alþýðuflokks Og Framsóknarflokks annars vegar og hins forneskjulega Alþýðubandalags hins vegar.

Þar verður vísitölumálið vafalaust þyngst i vöfum. Einnig má búast við, að takmörkun ríkisumsvifa verði Alþýðubandalaginu þungur biti í háls. Bandalagið er enn ekki orðið svo vestrænt, að það eigi auðvelt með að lúta meirihlutanum, þegar það lendir í minnihluta.

Samt halda ráðherrar því fram í viðtölum við Dagblaðið, að efnahagsfrumvarpið verði lagt fyrir Alþingi á mánudaginn. Það er töluverð bjartsýni þótt eitthvað kunni að hafa þokazt í ríkisstjórninni síðan ráðherranefndin skilaði af sér.

Sum ágreiningsatriði má sennilega leysa með bókunum ráðherra einstakra stjórnarflokka. Með slíkum hætti er hugsanlegt, að frumvarpið birtist á mánudaginn. Varlegra er þó að gera ráð fyrir, að það geti orðið síðar í vikunni.

Við því er ekkert að gera, þótt tímamótamál þurfi sinn aödraganda.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið