arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Snýst um orðalag

“Þetta snerist um orðalag”, sagði Hörður Harðarson hjá Ölgerðinni í viðtali við DV. Kristall Plús sódavatn er villandi auglýst sem hitaeininga- og kolvetnasnauður drykkur. Neytendastofa hefur úrskurðað svo. Ölgerðin ætlar ekki að taka mark á því, enda snýst þetta bara um orðalag. Það minnir á, þegar Árni Johnsen gerði “tæknileg mistök”. Minnir líka á Tívolí-feðgana í Hveragerði, sem töldu “tæknilega nauðsynlegt” og “mannleg mistök” að falsa upplýsingar til veðbókar. Öll flokkast þessi ummæli undir orðið afneitun. Í þjóðfélagi nútímans ber æ meira á fólki, sem afneitar áreiti staðreyndanna.
Þögn um tímasprengju

Ungir og einhleypir karlar eru tímasprengja. Þeir valda flestum vandræðum í samfélaginu. Þeir ættu ekki að hafa ökuskírteini, þeir drekka sig fulla, þeir nauðga konum. Slíkir eru auðvitað fjölmennir í hópi innflytjenda. Þess vegna eru útlendingar fyrirferðarmiklir í eiturlyfjasölu, nauðgunum og ölvun við akstur. Sumir koma raunar frá ofbeldishneigðum samfélögum í Austur-Evrópu. Það leysir engan vanda að þegja um ætlaða aðild innflytjenda að stórglæp eins og barnsdrápinu við Vesturgötu í Keflavík. Slíkt verður ekki þagað í hel. Leiðir bara til vantrausts á kerfinu og fjölmiðlunum.
Afneitun jaðarmanna

Hinir yztu á hægra jaðri stjórnmála og fjármála hafna aðgerðum til að draga úr skaða á umhverfinu. Þetta er ein tegund afneitunar. Umhverfisvandinn er skýrt dæmi um, að markaðurinn og auðhyggjan eru ekki lausn á öllum vanda heims. George W. Bush hefur reynt í Bandaríkjunum, en fyrirtækin hafa ekki orðið við óskunum. Við vissum, að markaður og auðhyggja leysa ekki sumt, til dæmis ekki velferð. En umhverfismálin eru að verða mesti vandinn af því tagi. Róttækir jaðarmenn á hægri kanti hafa enga vörn aðra en að loka augunum og afneita vandanum. Slík frjálshyggja er líka til hér á landi.
Taka bara, gefa ekki

Ekki má mynda líkkistur bandarískra hermanna, þegar þær koma heim. Á Walter Reed, aðalsjúkrahúsi hersins, sofa sjúklingar innan um rottur og óþrifnað. Fjölskyldur þeirra svelta. Frægast er, að bandaríska stjórnin tekur enga ábyrgð á hjálparmönnum sínum erlendis. Aðstoðarmenn innrásarinnar í Írak eiga hvergi höfði sínu að halla heima og mega ekki flýja til Bandaríkjanna. Stafar allt af sama megineinkenni hugarfars frjálshyggju, vanþakklætinu. Svertingjar eru sendir í stríð. Krafizt er hollutu af útlendingum. Öllum er þeim gleymt um leið. Það er eðli frjálshyggjunnar að taka bara, gefa ekki.
Eigingirni allra

“Ég þurfti að skreppa í búð”, segir maðurinn með bílinn í stæði fatlaðra. “Ég þarf” eru einkennisorð eigingirninnar, sem hefur rutt sér til rúms í samfélaginu. Menn taka það, sem þeir telja sig þurfa. Eigin þarfir eru taldar æðri lögum og venjum, hefðum og siðum. Sumt fólk kemur úr skóla inn í atvinnulífið með full skilningarvit af þörf sinni fyrir mikið rekstrarfé hér og nú. Áður var litið niður á slíkt fólk og það sagt vera eigingjarnt. Núna þykir fínt að vera eigingjarn. Róttækir frjálshyggjumenn segja, að samanlögð eigingirni allra sé forsenda framfaranna í hagkerfi nútímans.
Umdeilt eftirlitsflug

Jón Gunnarsson og líklega fleiri þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa áttað sig á, að eftirlitsflug treystir ekki öryggi okkar. Að við eigum fremur að efla almannavarnir með stuðningi við björgunarsveitir og flutningi verkefna til þeirra. Við eigum að vera á verði gagnvart hryðjuverkafólki. Ekki gagnvart Falung Gong eða grænfriðungum. En einnig er rangt að taka þátt í stríðsleikjum á vegum Nató. Stofnunin missti sjónar á upprunalegu hlutverki og stundar í staðinn manndráp í Afganistan. Við eigum ekki að leggja fé í kostnað bandalagsins, meðan það stundar hryðjuverk í þriðja heiminum.
Ábyrgðarlaus ráðgjöf

Hagsmunaaðilar ganga lausir og segja krónuna of hátt skrifaða. Þeir tala niður gengi krónunnar. Samt er dollarinn enn ofan við 60 krónur og evran komin yfir 90 krónur. Hún hefur fylgt dollar fremur en evru. Á sama tíma eru vextir hækkaðir á íbúðalánum. Greiningadeildir bankanna ganga lausar og benda fólki á að taka lán í erlendum gjaldeyri. Þar séu vextir mun lægri. Þegar þeir eru búnir að ljúga nógu marga inn á þetta, verður krónan lækkuð og fjöldi skuldugra íbúaeigenda verður gjaldþrota. Engin fyrirstaða er í landinu gegn ábyrgðarlausu þrugli hagsmunaaðila og greiningadeilda banka.
Mugabe í Evrópuferð

Versti einræðisherra heims er Robert Mugabe í Zimbabve. Hjá honum býr ein fátækasta þjóð heimsins í ríkasta landi heimsins. Stjórn hans er engri annarri læk. Í næstu viku tekur hann þátt í Afríkufundi Evrópusambandsins. Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands, neitar að mæta. Aðrir leiðtogar Evrópu hyggjast mæta, segjast ætla að predika yfir hausamótunum á Mugabe. Svo verður ekki. Samráðastjórnmálamenn eiga ekkert erindi í slagsmálahund. Hann mun verða í sviðsljósi fjölmiðlanna á fundinum. Leiðtogar Evrópu munu engjast í skelfingu. Evrópa færist stundum meira í fang en hún ræður við.
Kristið siðleysi

Þjóðkirkjan hefur forgang umfram aðra trú, trúleysi og veraldarhyggju. Hún er ríkisrekin. Hún hefur hins vegar ekki forgangskröfu að siðferði. Saga kirkjunnar er drifin meira blóði en önnur trúarbrögð. Lúterstrú fæddist beinlínis í þýzku blóðbaði. Minna fer í heiminum fyrir afsiðun trúleysingja og veraldarsinna. Kirkjan á ekki höfundarrétt að siðferði. Hún á beinlínis við siðferðisvanda að stríða. Alveg eins má tala um grískt eða rómverskt siðferði. Helztu siðfræðingar síðustu alda hafa ekki reist rök sín á trúarbrögðum. Flestir siðir gilda án tillits til trúar eða skorts á trú.
Gamansamir þrjótar

Forsetarnir Mamoud Amadinejad í Íran og Hugo Chávez í Venezúela hafa gaman af að stríða Bandaríkjunum. Sá fyrri hefur nú síðast boðizt til að hafa eftirlit með bandarísku kosningunum. Útkoman úr atkvæðavélunum hefur reynzt vera ótraust og endurtalning ókleif. Forsetarnir tveir haga sér undarlega á alþjóðlegum vettvangi og verða seint lýðræðislegar fyrirmyndir. En það segir sögu um niðurlægingu Bandaríkjanna, að gamansamir þrjótar í þriðja heiminum geta beitt þau háði og spotti. Siðferðislömuð Bandaríkin geta ekki lengur verið með predikanir um gott og vont stjórnarfar í öðrum löndum.
Undarleg málaferli

Danska ríkið rekur undarlegasta dómsmál Evrópu. Það hefur ákært seljanda prentaðra bola fyrir auglýsingar á Frelsissamtökum Palestínu og samtökunum FARC í Kólumbíu. Danska stjórnin og Evrópusambandið skilgreina samtökin sem hryðjuverkasamtök. Nærtækara væri að líta á stjórnir Ísraels og Kólumbíu sem hryðjuverkasamtök. Engar skýringar eða forsendur hafa fengizt á þessari pólitísku flokkun. Hún er umræðulaust orðin rót að hlægilegu dómsmáli. Nú þarf danskur dómstóll að úrskurða, hvort þetta séu hryðjuverkasamtök og hvort leyfilegt sé að vera með áróður á bolum. Verði þeim að góðu.
Skökk lífskjaravísitala

Lífskjaravísitala Sameinuðu þjóðanna er betri mælikvarði en þjóðartekjur á mann. Hún tekur tillit til fleiri atriða, langlífis og menntunar. Þorvaldur Gylfason benti þó á í Fréttablaðinu í gær, að ýmislegt vanti í vísitöluna. Hún þarf að gera ráð fyrir tekjuskiptingu. Til dæmis eru fátækir skattaðir hér grimmar en ríkir. Hún þarf að gera ráð fyrir sjálfbærni umhverfisins. Við notum til dæmis orku, sem endurnýjast ekki. Hún þarf að gera ráð fyrir vinnutímanum. Við náum góðum lífskjörum út á þrældóm, meðan Frakkar hafa það gott. Fínt væri að fá góða stofnun til að fylla í eyður vísitölunnar.
Takmörkuð heilsuvelferð

Fróðlegt væri að vita, hvað kosta mundi að koma á velferð í sjúkrageiranum. Ríkið borgar ekki tannlækningar nema í afmörkuðum tilvikum. Það borgar ekki kostnað við göngudeildir spítala. Það borgar bara hluta í lyfjakostnaði. Og tregðast við að nota ný lyf, sem kosta milljónir á ári á hvern sjúkling. Komið hefur í ljós hér á landi og í nágrannalöndunum, að fólk er fúst að borga hærri skatta fyrir meiri heilbrigðisþjónustu. Til þess að við áttum okkur á umfangi vandans þarf að reikna dæmið: Hversu mikið kostar munurinn á núverandi takmörkuðu velferð sjúkrakerfisins og á fullri velferð þess?
Samfylking auðjöfranna

Flestir stjórnmálaflokkar landsins gæta hagsmuna hinna ríku. Samfylkingin má til dæmis ekki heyra um jöfnuð í tekjuskatti. Fátæklingar borga 38% í skatta meðan auðjöfrar borga 10% og þeir ríkustu nánast ekkert, til dæmis Björgólfur Thor Björgólfsson. Eðlilegt er, að skattar á launatekjur, skattar á lífeyristekjur og skattar á fjármagnstekjur séu allir eins. Ráðherrar Samfylkingarinnar hafa ekki tekið það upp í stjórninni. Samt er ekki hægt að finna skýrara dæmi um markvisst misrétti í þjóðfélaginu. Enda er það svo, að hjarta Jóhönnu Sigurðardóttur slær í takt við auðjöfrana.
Rugluðust í ríminu

Ég hélt, að Gissur Sigurðsson og Heimir Karlsson á Bylgjunni væru fagmenn. Samt héldu þeir uppi hálftíma rugli í gærmorgun um rangfærslur í DV. Létu geðveika og marklausa innhringjara æra sig. Sögðu báðir, að ákæra væri ekki komin fram í máli. Samt var búið að kæra, búið að ákæra, búið að þingfesta og búið að játa. Vont er, þegar fagmenn og geðsjúklingar trylla hver annan á þennan hátt. Fara hamförum gegn miðli, sem hafði birt 100% rétta frétt. Ég veit ekki, hvernig Gissur og Heimir gátu ruglazt. Þeir eiga að vita, að innhringjarar í útvarpi eru yfirleitt geðveikir og örugglega marklausir.
Holtið er aftur bezt

Eftirrétturinn á Holtinu í hádeginu í gær var fínn, flókinn fíkjuréttur með rjóma, marens og ís. Eitt af því, sem Friðgeir Ingi Eiríksson hefur lært á margra ára dvöl í Frans. Matsalur Holts batnaði við komu hans og Sævars Sigurðssonar yfirþjóns. Um leið hefur Grillinu og Sjávarkjallaranum daprazt flugið. Samkvæmt því er Holtið aftur orðið bezti veitingastaðurinn. Sem fyrr freistar hádegið mest. Þá má velja milli fjögurra forrétta, fjögurra eftirrétta og tveggja eftirrétta á samtals 3.500 krónur. Ég prófaði reyktan lunda, dádýralundir og áðurnefndar fíkjur. Kaffið á eftir var frábært.
Hræsni leiðarans

Hræsni er algeng í skoðunum á Íslandi, samanber leiðara Morgunblaðsins í gær. Þar er hvatt til, að ríkið borgi dýrt lyf fyrir hrörnunarsjúklinga. Blaðið talar eins og ríkið borgi sjúkrageirann að öðru leyti. Svo er ekki. Ríkið borgar ekki tannlækningar nema fyrir börn og hluta til hjá öldruðum. Flestir borga hluta í lyfjakostnaði sínum. Þeir, sem ekki eru lagðir inn á sjúrkahús, heldur fá þar gönguþjónustu, þurfa að borga. Því má spyrja Moggann: Ef ríkið á að borga dýru lyfin, á þá ríkið ekki að borga annan sjúkrakostnað? Vill Mogginn mæla með, að hér sé tekin upp almenn velferð?
Tvær milljónir á mann

Hrörnunarsjúklingar fá ekki nýtt undralyf, því að Landspítalinn hefur í bili ekki ráð á því. Það er ekki í fyrsta og ekki í síðasta skipti, sem sjúkrageirinn stendur andspænis slíkum vanda. Þegar nýtt lyf kostar rúmar tvær milljónir á ári á hvern sjúkling, eru góð ráð dýr. Upphæðirnar koma að mestu til viðbótar öðru. Þá má spyrja, hvort og hvernig sjúkrakerfið sé takmarkað. Tannviðgerðir eru ekki greiddar. Og sjúklingar verða að borga lyf og þjónustu, ef þeir eru ekki lagðir inn. Sjúkrakerfið þarf að finna réttláta leið við að velja og hafna kostnaði. Ef það ræður ekki við allt.
Fjölmennasta öngþveitið

Pakistan er fjölmennasta öngþveiti heims, 160 milljón manns við hungurmörk, undir einræði Pervez Musharraf rugludalls. Þar kenna moskur ungum mönnum að fremja hryðjuverk á Vesturlöndum. Þar eru atómbombur. Landamærum stjórna vinir alKaida. Þar er háð stríð við Indland á 20 ára fresti. Bandaríkin setja allt sitt traust á Musharraf. Hvatti hann til að semja við Benazir Bhutto um völd. Hann klúðraði því og kom upp lögregluríki. Til skjalanna kom Nawaz Sharif, annar pólitíkus, hallur undir trúarofstæki. Hann er jafn spilltur og jafn vinsæll og Bhutto. Öngþveitið hefur náð nýju hámarki.
Ógnun olíuskömmtunar

Arftaki Stalíns er Pútín, sem reynir að snapa fæting við Vesturlönd. Hann hyggst ná rússneskri kosningu í þinginu eftir viku að hætti Stalíns. Hann neitar Öryggissamvinnu-stofnuninni um vegabréfsáritanir fyrir eftirlitsmenn kosninganna. Kennir svo Bandaríkjunum um, að þeir komast ekki. Pútín er ósvífinn og hættulegur einræðisherra, sem mun verða Vesturlöndum erfiður. Atlantshafsbandalaginu ber að hætta að snapa fæting í löndum íslams og snúa sér að upprunalegu markmiði, viðnámi í Evrópu. Meira máli skiptir þó, að Vesturlönd komist undan ógn olíuskömmtunar, sem Pútín beitir Vesturlönd.
Héraðsdómar læknaðir

Lögmenn eru svo ósáttir við héraðsdóma, að þeir vilja stofna nýtt dómstig í landinu. Millidómurinn taki á sakamálum og létti á Hæstarétti. Hann þarf þá ekki lengur að vísa málum heim í hérað. Það hefur hann gert í síbylju, því að meðferð mála í héraði hefur verið ábótavant. Margir hérðasdómarar eru vanfærir í starfi, en tilþrifaminni lausn ætti að vera til á þeim vanda. Hestadómarar eru sífellt á námskeiðum til að endurbæta sig og bera sig saman við starfsbræður. Getur kerfið ekki lært af hestamönnum og sett upp námskeið fyrir héraðsdómara? Svo þeir fái ekki málin ætíð aftur í hausinn.
Björn milli tanna

Dómsmálaráðherra vill stofna 115 milljón króna embætti héraðssaksóknara. Þar af eru 62 milljónir hrein viðbót við núverandi kostnað. Engar tillögur fylgja um fjáröflun eða sparnað á móti. Samt hefur ríkisstjórnin samþykkt, að öllum tillögum um aukinn kostnað fylgi mótvægistillögur. Engar upphæðir eru í fjárlögum vegna þessa máls. Fjármálaráðherra hefur vakið athygli á þessum tvískinnungi. Mér sýnist þarna vera á ferð ágreiningur milli Björns Bjarnasonar og annarra ráðherra Sjálfstæðisflokksins. Þeir eru auðvitað viðkvæmir fyrir auknum ríkisrekstri. Og vilja gjarna losna við Björn líka.
Enginn vill örorkuna

Lífeyrissjóðirnir kæra sig ekki að sjá um örorku, telja hana vera verkefni ríkisins. Þeir hafi verið stofnaðir til að sjá um lífeyri, ekki örorku. Ríkisvaldið vill koma örorku á sjóðina, sem mundi skerða getu þeirra til að greiða lífeyri. En auðvitað spara ríkinu mikið fé á móti. Nú hefur verið metið féð, sem er í húfi. Félagsmálaráðherra vill, að sjóðirnir leggi 400 milljón krónur í púkkið og fái til þess 100 milljónir frá ríkinu. Þetta er skylt öðru, að ríkið vill láta félagssamtök sjá um ýmsa velferð, svo sem húsnæði fatlaðra. Og þrengir um leið getu þeirra til að annast hana.
Brennimerktir ógæfu

John Howard hrundi í Ástralíu og Jaroslaw Kaczynski í Póllandi. Áður lak Tony Blair frá völdum í Bretlandi. Silvio Berlusconi féll á Ítalíu og Jose Maria Aznar á Spáni. Hver á fætur öðrum hverfur. Förunautar George W. Bush erlendis eru brennimerktir ógæfunni. Bara Anders Fogh Rasmussen í Danmörku tókst að hanga. Að vísu komu inn Nicolas Sarkozy í Frakklandi og Angela Merkel í Þýzkalandi. Það leiddi ekki til nýrra hermanna í Írak/Afganistan í stað þeirra, sem heim voru kallaðir. Ógæfan, sem fylgir Bush, náði líka til Íslands. Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson hröktust úr valdastólunum.
Stýrt með röddinni

Innrás farsíma í tölvuheiminn hefur gengið hægar en vonað var. Netvæddir símar hafa komið til sögunnar, en þungt er að nota þá. Hafa ekki lyklaborð eins og Blackberry. Það er kleppsvinna að slá inn vefslóðir. Og hönnun vefsíðna aflagast í litlum símaskjá. Gagnaflutningur umfram skilaboð er á þessu ári aðeins 12% af símatekjum í stað þeirra 50%, sem spáð var fyrir sjö árum. Hugbúnaðurinn Android frá Google og iPhone frá Apple eru skref ársins í rétta átt. En meira þarf, ef duga skal. Til að nýtast vefnum þurfa símar að fara úr klossaðri stjórnun með hnöppum. Yfir í stjórn með rödd.
Grænskattur á flugið

Flug er orðið of ódýrt. Við fljúgum án tilefnis. Til að eyða hálfum öðrum sólarhring í Prag. Sumir fara í erindisleysu mánaðarlega til útlanda. Aðrir reka erindi, þótt léttara sé að nota myndfundasíma. Til dæmis hjá ríkinu. Við getum ekki lengi hagað okkur svona. Allt þetta flug framleiðir mikinn koltvísýring og flýtir fyrir ragnarökum. Betra er að hægja á þessu með því að leggja grænan skatt á flug. Til dæmis tíuþúsundkall á miðann innan álfu, tuttuguþúsund krónur í milliálfuflugi, hundraðþúsund á hvert einkaflug. Bezt væri að gera þetta sameiginlega, til dæmis á vegum Evrópusambandsins.
Aukaferðir á Hringbraut

Notaleg eru umferðarmannvirki Hringbrautar frá Tjörninni að Klambratúni. Gatan er sveigð og greið, notaleg í akstri. Fyrir augum blasa rammsveigðar göngubrýr. Þær eru umhverfislistaverk fremur en samgöngutæki. Ég fer um á bíl eins og þjóðin öll. Virði þessar brýr fyrir mér sem meginþátt í dýrð brautarinnar. Hún var áður samgönguteppa eins og horn Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar, þar sem vantar brýr. Hún er orðin að ljúfu umferðarfljóti, sem vinnur verk sitt fljótt og vel. Ég hef stundum tíma til aukaferðar fram og til baka um Hringbrautina til að njóta fagurs útsýnis og aksturslags.
Leynd veldur vantrausti

Leynimakk um Orkuveituna vekur ekki traust. Stofnunin hefur verið staðin að undarlegu fjármálavafstri, sem samræmist ekki borgarstofnun. Innan hennar hafa risið embættismenn, sem vilja braska og hafa rífandi tekjur fyrir sjálfa sig. Með stuðningi pólitískt skipaðrar stjórnar. Orkuveitan hefur verið staðin að skrítnum samskiptum, sem flokkast undir mútur, samanber Ölfushrepp. Það er eins og stofnunin sé á kóki. Svo er fréttum lokað, þegar stýrihópur hyggst lækna sjúklinginn. Minnihlutinn lekur auðvitað sérvöldum atriðum og grunsemdir magnast. Meirihlutinn getur brennt sig illa á málinu.
Traustið lekur niður

Á Miðnesheiði hafa aðilar tengdir Sjálfstæðisflokknum farið bratt í braski með eignir varnarliðsins sáluga. Þar hefur ekki verið fylgt nútímareglum um útboð. Slíkt vekur auðvitað grun um, að ekki sé allt með felldu. Þeir, sem settu upp dæmið, verða að láta opna málið og hreinsa það. Þeim dugir ekki að fullyrða í síbylju um einlægni sína og heiðarleika. Óháður aðili verður að kanna málið fyrir opnum tjöldum og segja okkur, hvernig þarna var staðið að verki. Í samfélaginu hefur ágirnd verið leidd til hásætis. Því þarf að velta strax við steinum, þegar grunur fæðist. Annars lekur traustið niður.
Bezt í heimi: Tokyo

París hefur orðið fyrir áfalli, eins konar jarðskjálfta. Tokyo hefur slegið matarborginni við. Michelin hefur gefið út fyrstu leiðsögubókina um Tokyo. Þar er 191 stjarna, en aðeins 98 stjörnur eru í Parísarbókinni. London hefur 50 stjörnur og New York 49. Aðeins lítill hluti stjarnanna í Tokyo er hjá veitingahúsum með frönsku sniði. Allur þorri þeirra er hjá stöðum með japanskri matreiðslu. Með bók Michelin hefur hún loks náð heimsvirðingunni, sem hún á skilið. Á sama tíma var lokað Maru, japanska veitingahúsinu í Reykjavík. Því að stjörnulausir Íslendingar fatta ekki matargerðarlist.
Úr 25 í 90 dollara

Olíutunnan hefur hækkað úr 25 í 90 dollara á tunnuna síðan stríðið hófst gegn Írak. Hækkunin er George W. Bush og Bandaríkjunum að kenna. Þið skuluð muna eftir því, þegar þið fyllið benzíntankinn. Þá eruð þið að taka þátt í herkostnaði stríðs, sem hefur kostað rúmlega hálfa milljón manns lífið í Írak. Samkvæmt útreikningi bandarískra læknaskóla og birt í Lancet. Í stað þess að efla skóla og heilsu og velferð heima, sóa vestræn ríki peningum almennings í þáttöku í styrjöld fávitans í Hvíta húsinu. Allir, sem borga benzín og olíu, taka þátt í að borga brúsann. Ekki bara Davíð Oddsson.
Múslimar Vesturlanda

Samkvæmt reynslunni er hinn dæmigerði hryðjuverkamaður af meiði múslima með þennan feril: Hann fæddist í Sádi-Arabíu af vel stæðu fólki. Nokkrir fæddust þó í Egyptalandi. Hann lærði á Vesturlöndum, einkum læknisfræði eða tæknifræði. Hann fór á námskeið í hryðjuverkaskóla í Pakistan. Loks fór hann aftur til Vesturlanda með neikvæðu hugarfari. Öll ríkin, sem hér hafa verið nefnd, búa við leiðtoga, sem eru bandamenn Bandaríkjanna. Íran, Írak og Afganistan koma þar ekki við sögu. Hryðjuverkamenn múslima hafa kynnnzt Vesturlöndum og hafnað hugmyndaheimi þeirra, samanber Osama bin Laden.
Talíbanar á sigurbraut

Rúmlega helmingur Afganistans er kominn í hendur talíbana eftir langvinnan hernað Bandaríkjanna og Atlantshafsbandalagsins. Það er niðurstaða Senlis stofnunarinnar, sem starfar á vegum IISS, Alþjóða herfræðistofnunarinnar. Nákvæmlega tilgreint ráða talíbanar 54% landsins. Mikið mannfall óbreyttra borgara af völdum skotglaðra hermanna frá Vesturlöndum hefur snúið áliti almennings gegn hernáminu. Senlis segir, að menn vinni ekki hug og hjörtu fólks með því að drepa það. Það er ráðgjöf, sem Bandaríkin hafa aldrei fattað. Enn er spurt, hvers vegna Ísland styður morðsveitir Vesturlanda.
Vill banna erfðabreytt

Umhverfisdeild Evrópusambandsins vill banna erfðabreytt korn frá þremur framleiðendum, því að það skaði lífríki. Málið er í skoðun ráðherraráðsins. Það sætir gagnþrýstingi frá moldríkum líftækniiðnaði, sem nýtur stuðnings Heimsviðskipta-stofnunarinnar. Erfðabreytt vara hefur verið sérmerkt í Evrópu, en ekki bönnuð. Hún hefur aðeins náð 1% útbreiðslu í evrópskri búvöru. Þar hafa heil lönd og landshlutar verið lýst frí af erfðabreyttri vöru. Hér á Íslandi léku líftæknifyrirtæki lausum halda undir verndarvæng Guðna Ágústssonar, meðan hann var ráðherra. Við lendum því á svörtum lista.
Sérvizkan er sönn

Brezkir og bandarískir blaðamenn eru farnir að kortleggja stjórn opinberra heimilda á fjölmiðlun. Hvernig New York Times skýrði frá kjarnorkuvopnum í Írak. Sem reyndust ekki vera til. Sem Hans Blix hjá Sameinuðu þjóðunum var búinn að segja, að væru ekki til. Hvernig fjölmiðlar fjölyrða núna um kjarnorkuvopn Írana, sem þó eru ekki til. Svokallaðir “ábyrgir fjölmiðlar” á Vesturlöndum eru meðvirkar málpípur ósvífinna svindlara á borð við Tony Blair og George W. Bush. Sannleikur ríkisvaldsins er tekinn trúanlegur. Réttum upplýsingum um hið gagnstæða er vikið til hliðar sem sérvizku.
Tækni krefst stíls

Smám saman deyja kynslóðir, sem vanizt hafa lestri texta af pappír. Nýjar kynslóðir venjast skönnun texta á skjá. Yngsta kynslóðin notar tákn sem skilaboð í farsíma. Lestur er að breytast í skönnun. Bókstafir breytast í broskarla. Allt þarf að vera stutt og hnitmiðað. Þá er ekki rétta stundin til að fara úr knöppum ritstíl Íslendingasagna og Halldórs Laxness yfir í froðusnakk háskólamenntaðra. Þá er ekki rétta stundin til að leysa sagnorð af hólmi með nafnorðum. Tækni nútímans kallar á einfaldan og tæran texta. Samt eru fjölmiðlar nútímans meira eða minna enn í langdregnum froðustíl.
Gott tilboð deCode

DeCode gerir okkur gott tilboð. Fyrir 60.000 krónur fáum við forvitnilegar upplýsingar um sjúkdóma okkar. Hver áhættan sé í samanburði við meðaltalið. Hvort líkur okkar á hjartabilun eða sykursýki séu miklar eða litlar. Þetta eru fréttir, sem allir þurfa að vita. Munið líka, að upplýsingarnar eru til, hvort sem þið kaupið þær eða ekki. Þær rata á endanum til þeirra, sem sízt skyldi, einkum tryggingarfélaga. Vitneskja þín eykur ekki áhættuna. Miðlægir gagnagrunnar leka alltaf. Þannig fór um korta- og reikningsnúmer 25 milljóna Breta. Þau týndust í pósti frá skattinum til ríkisendurskoðunar.
Póltík fyrir fávita

Horfið á bandarísku kosningabaráttuna. Þannig mun hún einnig verða hér fyrr eða síðar. Pólitíkin verður að leiksviði. Frambjóðendur hafa ekki lengur skoðanir, heldur viðhorf. Fjölmiðlar miða atburði ekki við tímans rás, heldur við væntingar til atburða. “Bush stóð sig vel, miðað við væntingar.” Markmið stjórnmála er að vera ekki leiðinleg. Þetta er veruleikasjónvarp, ódýrt sjónvarp, þar sem örlög ráðast. Kjallarahöfundar verða leikhúsrýnar. Sviðsetningin var fín, segjum við. Hann heillar ekki, segjum við. Pólitík snýst ekki lengur um lýðræði, heldur um ódýrt sjónvarpsefni fyrir fávita.
Áhrifalaus meistari

Svo langt er liðið frá hátíð Jónasar Hallgrímssonar, að gæsahúðin er farin að sléttast. Menntavitar tóku til máls og spúðu froðu yfir mannskapinn. Í hefðbundnum stíl viðurkenndra skólaritgerða. Munurinn á málfari þeirra og skáldsins skar í augu. Tveimur spurningum er í huga mínum ósvarað: Hvernig gat langt leiddur alkóhólisti ort svona vel? Viðurkennda ævisagan er langt leidd af meðvirkni og skilur ekki, að mikill ferðadugnaður er eitt einkenna alkóhólisma. Hin spurning mín er nærtækari: Hvernig stendur á, að þjóð, sem elskar skáldið sitt svona heitt, hefur alls ekkert getað lært af því?