arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eru skoðanir vanhæfar?

Aðstandendur Brynju, nýstofnaðs landsfélags í Kópavogi fyrir fjórar valdafjölskyldur í Framsóknarflokknum, heimtuðu, að þingkonan og bæjarfulltrúinn vikju af fundi, þegar ákveðin væri innganga félagsins í flokkinn og aðild að flokksþingi. Meintar skoðanir einstaklinga í álykunarhæfri stofnun voru taldar gildar forsendur fyrir þessari undarlegu kröfu. Gaman hefði verið að fylgjast með frekari þróun krafna af þessu tagi í flokknum, en hann hafði vit á að hafna henni. Samt er athyglisvert, að valdafjölskyldur ráðherra og aðstoðarmanns ráðherra skuli hafa haldið fram séstæðri tegund af vanhæfni.
Framsókn afhjúpuð

Framsókn getur ekki staðsett sig í stjórnmálum með plöggum og yfirlýsingum á flokksþingi. Staða flokka mælist af gerðum þeirra, en ekki meintum vilja þeirra til góðra verka. Og Framsókn hefur í langri stjórnarsetu gefið okkur greinargóða skýrslu um, hvar flokkurinn er staddur í tilverunni.

Undir forustu Halldórs Ásgrímssonar hefur flokkurinn færzt úr miðju íslenzkra stjórnmála út á hægri kantinn. Hann hefur í ríkisstjórn verið flokkur fasískra sjónarmiða, sem meðal annars hafa lýst sér í verki í andstöðu Árna Magnússonar við sjónarmið stéttarfélaga í deilum á Kárahnjúkasvæðinu.

Í orkumálim hefur Framsókn stimplað sig inn hjá kjósendum sem svartur flokkur. Ekki lengur grænn flokkur bænda og landsbyggðar, heldur svartur flokkur óheftrar auðhyggju og græðgi, þjónkunar við fjölþjóðafyrirtæki gegn grænni verndun landsins og óbyggða þess. Framsókn er á móti landvættunum.

Forsíða Framsóknarflokksins á þessu sviði er ekki bara þreytusvipur formannsins, heldur andlit Valgerðar Sverrisdóttur, sem er einn helzti andstæðingur náttúru landsins og vill greinilega virkja fallvötn um allt land, meðal annars í Jökulsá á Fjöllum og Skjálfandafljóti.

Með ýmsum hætti hefur Framsókn stuðlað að auknu bili milli ríkra og fátækra í landinu. Hún hefur í krafti stöðu sinnar í ráðuneytum Árna og Jóns Kristjánssonar skafið af fyrri velferðarstefnu, til dæmis í aukinni kostnaðarhlutdeild sjúklinga við lyf og meðferð og í skertri félagsþjónustu.

Framsókn hefur tekið trú á bandarískan dólgakapítalisma, sem telur, að hlúa þurfi að stórfyrirtækjum og stóreignamönnum til að auður þeirra sáldrist niður þjóðfélagsstigann. Ekkert bendir til, að þessi kenning sé rétt, en hún ræður ríkjum hjá stjórnmálaflokki, sem er nýgræðingur í auðhyggjunni.

Þekktust er Framsókn fyrir að hafa vikið frá stefnu hlutleysis, sem áður var svo hrein, að Ísland neitaði að segja sjálfum Adolf Hitler stríð á hendur. Nú er Ísland sjálfvirkur púðluhundur í dýragarði George W. Bush og vill komast í Öryggisráðið til að að þjóna leiðtoganum betur.

Allt þetta andstyggilega við Framsókn bliknar í samanburði við stöðu hennar sem hornsteins spillingar í þjóðfélaginu. Framsókn hefur áratugum saman einkum verið hagsmunabandalag einstaklinga, sem vilja koma sér og sínum áfram í lífinu. Framsókn er flokkurinn, sem fann upp sjálf helmingaskiptin.

Allt sem Framsókn hefur illt gert fátækum og náttúrunni eru smámunir í samanburði við stöðu flokksins sem hornsteins pólitískrar spillingar og eigingirni í þessu landi.

Jónas Kristjánsson

DV
Engin kvenréttindi

Bandaríkin og Páfstóll standa ein á kvennamálafundi Sameinuðu þjóðanna. Öll önnur ríki heimsins standa að ályktun, þar sem fjallað er um kynjarétt og rétt til fóstureyðinga. Þingið sitja fulltrúar meirihluta ríkisstjórna í heiminum, þar af 80 ráðherrar. Fulltrúar Bandaríkjastjórnar standa þvert gegn öllu slíku og gagnrýndu Kofi Annan fyrir að nota hugtakið kynjarétt, sem hefði enga merkingu. Mikil reiði er meðal fulltrúa ríkisstjórna Evrópu með þessi viðhorf, sem eru 180 gráðu viðsnúningur frá afstöðu Bandaríkjanna á fundinum í Peking fyrir tíu árum.
Tóbaksbannið

Alþjóðlegt bann við auglýsingum á tóbaki tók gildi í gær og nær til 57 ríkja, þar á meðal allra helztu ríkja heims, nema auðvitað Bandaríkjanna. Ísland er aðili að banninu, sem gerir líka ráð fyrir aðvörunum á umbúðum tóbaks, aðgerðum gegn óbeinum reykingum og hækkun á tóbaksverði. Þetta bann var lengi í vinnslu, því að Bandaríkin gerðu það sem þau gátu í Alþjóða heilbrigðisstofnuninni fyrst til að hindra það og síðan að vatna það út. Síðan bannið tók gildi hafa Bandaríkin ekki lengur atkvæðisrétt um frekari þróun þess, svo að gera má ráð fyrir, að sum ákvæðin verði hert.
Þú líka Kanada?

Kanada hefur ákveðið að neita að vera með í eldflaugavörnum Bandaríkjanna. Stjórnin tók þessa ákvörðun með hliðsjón af mikilli og vaxandi andúð óbreytrra borgara á þessu kerfi, sem einnig hefur verið umdeilt í Bandaríkjunum. Óbeit á Bandaríkjaforseta er þáttur í viðhorfum í Kanada. Fulltrúar Bandaríkjastjórnar hafa tekið neituninni illa. Sendiherra Bandaríkjanna í Kanada, Paul Cellucci, sagði, að Kanada væri með þessu að afsala sér hluta af fullveldi sínu, því að Bandaríkin mundu halda áfram undirbúningi. Kanadamenn segja hins vegar, að Bandaríkin stjórni ekki fullveldi Kanada.
Þeir flýja nýbúa

Miðstéttarfólk í Hollandi er byrjað að flýja land, reynir að komast til strjálbýlla Norðurlanda, Kanada eða Ástralíu vegna áreitis nýbúa. Morðið á Theo van Gogh kvikmyndamanni hefur flýtt fyrir þessu. Áður voru það einkum bændur, sem flúðu landþrengsli, en nú eru það miðstéttir og vel stætt fólk. Hatur á nýbúum fer ört vaxandi. Holland er orðið meira en fullt, segir þetta fólk.

Marlise Simon rekur í New York Times ýmsar sögur fólks, sem hefur ákveðið að flytja til strjálbýlli ríkja. Það líkir lífinu í Hollandi við búsetu í þrýstikatli, sem getur sprungið, hvenær sem er.
Lífsgæði Afgana

Íslenzkir gervihermenn í Afganistan láta taka myndir af sér að gefa innfæddum börnum hlýtt á kroppinn til að fá okkur til að gleyma frægum teppakaupum. Þeir eru á þessum slóðum að hjálpa til við að varðveita hernám, sem leysti af hólmi svokallaða Talibana, sem sagðir eru vondir kallar. Nú hefur hernám Íslendinga og fleiri ríkja á Afganistan staðið í þrjú ár og hver er niðurstaðan? Samkvæmt nýútkomnum staðli Sameinuðu þjóðanna er Afganistan númer 173 af 178 ríkjum heims í lífsgæðum íbúanna. Aðeins Búrundi, Malí, Burkina Faso, Níger og Sierra Leone eru verr á vegi stödd.
Halldór togar

Bush þakkaði ekki Halldóri Ásgrímssyni fyrir aðstoðina við að kúga Afgana og Íraka, heldur virti hann ekki viðlits, er Halldór reyndi að toga í öxl hans til að reyna að vera memm í Bruxelles. Í stað þess að fá mynd í Mogganum af þráðu augnsambandi við oddamann pyndinga, afnáms alþjóðastofnana og stríðs við náttúruna og fátæklingana, fær hann bara kostulega mynd í DV, er sýnir vel örvæntingu hins smáða vasaleiðtoga, sem er hafður að spotti fyrir að sukka með ráðningu sendiherra út um víðan völl í vonlausri ráðagerð um sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.
Hvað er að ykkur?

Grátlegt er að horfa á ráðamenn Evrópu hoppa umhverfis geðveikan trúarofstækismenn, sem lætur hermenn sína stunda skipulegar pyndingar á útlendingum, – sem setur erlend ríki út og inn af gæðalistum, – sem vikulega ógnar einhverjum erlendum ríkjum, – sem heimtar, að önnur ríki fari í stríð með sér, – sem neitar að taka þátt í fjölþjóðlegu samstarfi, til dæmis um mannréttindi og stríðsglæpi, um náttúruvernd og þriðja heims hjálp. Af hverju þorir ekki einn einasti valdhafi í Evrópu að segja sannleikann um Bandaríkin, að þau eru á skömmum tíma orðin að viðurstyggð góðra manna.
Fullyrðingum trúað

Almenningur er trúgjarn eins og blaðamenn. Menn hneigjast að trausti á því, sem sagt er, jafnvel þótt reynslan eigi að segja þeim, að ekki má taka mark á voldugum álitsgjöfum. Bandaríkjastjórn er sérfræðingur á þessu sviði, stöðugt að fullyrða eitthvað um vonzku meintra óvina sinna. Hún sagði okkur, að Saddam Hussein hefði gereyðingarvopn og styddi hryðjuverkamenn til árása á Vesturlönd. Nú segir hún okkur, að Sýrland láti drepa stjórnmálamenn í Líbanon og að Íran sé að fela atómvopn. Reynslan á að kenna okkur að hafna slíkum fullyrðingum. Þær eru tæki í valdabaráttunni í heiminum.
Ofeldaður góðfiskur

***

Skólabrú hefur alltaf verið kjörinn staður fyrir veitingar, gamalt góðborgarahús í hjarta borgarinnar, minnir á ýmsa toppstaði í nágrannalöndunum. Samt hefur einn aðilinn tekið við af öðrum í brösóttum rekstri án þess að tekizt hafi að festa hann í sessi sem veitingahús í hjarta borgaranna sjálfra.

Núverandi úthald er búið að vera hálft ár. Breytingar eru að öðru leyti litlar, verðlagið með því hæsta, sem þekkist hér á landi, 7300 krónur þríréttað. Skipt hefur verið um málverk yfir í matarmyndir Þorra Hringssonar. Matseðillinn er ekki prófarkalesinn og er skrifaður á margtyngdu og torræðu orðalagi Hótel- og veitingaskólans. Þjónusta er skólagengin og fín, valdi okkur gott Chardonnay frá Kaliforníu.

Matreiðslan er nýklassísk eins og á öllum stöðum í efsta kanti verðlags. Hún er tiltölulega vönduð, en skortir réttar tímasetningar í eldun á fiski og verndun fiskbragðsins, hvort tveggja eins og raunar líðst því miður í nýklassískum húsum, þar sem meiri áherzla er lögð á útlit rétta en bragðið af lykilhráefnum þeirra.

Andalifrarkæfa var borin fram með tómatsultu ofan á og grænmetisfroðu efst og gaf milt lifrarbragð. Humarhalar með andalifrarpylsu voru góðir, en aðeins fjórir, með miklu meðlæti í kring, skelfisksósu, vínberjasalati og grískri stökkbrauðsplötu.

Ágætur matur og enn meira listaverk var upprúllaður saltfiskur í smjördeigsbrauði og rifinn saltfiskur ofan á tómatblönduðum grænmetisteningum og undir einum humri.

Góðfiskurinn þykkvalúra með grænmetisfroðu og blöndu af kartöflum og lauk í sultu var ekki merkilegur matur. Þetta voru rosalítil og ræfilsleg fiskflök, of mikið elduð, án hins eftirsótta þykkvalúrubragðs.

Heldur betri, en samt of mikið eldaður var annar góðfiskur, sandhverfa með hörpuskelfiski, ljósri hveitisósu Hollandaise og krókettu-formi með mozzarella-osti. Eins og hjá öðrum nýklassískum veitingahúsum má setja spurningu við fiskinn.

Vel heit súkkulaðifroða, ekta soufflé, með armagnaki og sveskjuís var góður eftirréttur, enda farið sparlega með armagnakið. Hindberjabaka með ávaxtasalati og súkkulaðifroðu var líka góður eftirréttur, en stökk kaka á botninum var óþörf.

Espresso-kaffi var lítils virði, ekki úr réttum baunum.

Jónas Kristjánsson

DV
Margar silkihúfur

Þegar George W. Bush kom til Bruxelles til að heilsa upp á Evrópu, var fyrst haldin athöfn með forsætisráðherrum Belgíu og Lúxemborgar, forseta forsætisnefndar Evrópusambandsins, öryggisráðherra þess, utanríkisráðherra og viðskiptaráðherra þess, svo og tugum annarra mikilvægra manna. Menn minnast þess, er Henry Kissinger, sagði, að menn vissu símanúmerið í Hvíta húsinu, en hvert er símanúmer Evrópu, spurði hann. En hin hliðin á þessu er sú blessun, að seint verður einn maður eins valdamikill í Evrópu og forsetinn er í Bandaríkjunum.

Timothy Garton Ash skrifar um þetta í Guardian.
Fyrirmynd annarra

Robert Kuttner segir í Boston Globe, að Evrópa sé það, sem þriðji heimurinn líti upp til, ekki til Bandaríkjanna. Í Evrópu sé félagsleg velferð, almenn heilsugæzla og ellilaun, dagheimili fyrir börn, almennar kosningar, sem ekki er stýrt af peningaöflum, minni hernaðarandi og minni fátækt, meiri hamingja. Hann bendir á, að 80% Vestur-Evrópubúa lifi betra lífi en 80% Bandaríkjamanna, af því að misskipting auðsins sé minni í Evrópu. Við sjáum nú þegar, að Austur-Evrópa er farin að líta meira til Vestur-Evrópu en til Bandaríkjanna og sama er að segja um þriðja heiminn.
Skítugu skórnir

Bandaríkin geta ekki lengur vaðið á skítugum skónum um allan heim, sent her hingað og þangað og sagt mönnum fyrir verkum. Hervald getur ekki komið í stað viðskipta og velferðar, umhverfisverndar og lýðræðis. Tilraun Bandaríkjanna og Bretlands til að breyta leikreglum alþjóðamála mun mistakast að mati

Philippe Sands í Guardian. Viðræður og samningar í samræmi við alþjóðlegar reglur eru sterkari en ógnanir og valdbeiting, lögfræðingar eru mikilvægari en hermenn, segir Sands, sem nýlega gaf út bókina: “Lawless World”, þar sem hann segir ekki vera nóg að þykjast vera töffari.
Borgin gargar

Á leið niður Laugaveg fyrstu vikuna í desember taldi ég auðu búðarplássin. Þau voru tíu, ágæt röksemd fyrir því áliti, að Laugavegurinn gangi ekki upp sem verzlunargata. Þeim fækkar greinilega, sem veðja á veðurguðina á frægri Þorláksmessu, sem skal einu sinni á ári bjarga verzlun Laugavegarins.

Skiljanlega vilja kaupmenn láta gera eitthvað til að bjarga Laugavegi sem verzlunargötu í samkeppni við Kringlu og Smáralind eða jafnvel bara samkeppni við Skólavörðustíg, er virðist rísa sem verzlunargata. Hugmyndin um að rífa gömul hús við Laugaveg er afleiðing af minni verzlun í götunni.

Því miður hræða sporin. Borgin hefur áður sætzt á að láta rífa gömul hús við Laugaveginn og raunar víðar í austurbænum gamla. Ef við berum saman húsin 25, sem á að rífa við Laugaveg og 25 nýlega byggð hús við Laugaveg, er freistandi að taka gömlu bárujárnskofana fram yfir strengjasteypuhúsin.

Hver vill fleiri hús á borð við Laugaveg 7, er einu sinni hýsti söluskrifstofu Flugleiða á jarðhæð, sem lengi hefur staðið auð? Hver vill fleiri hús af svipuðu tagi, svo sem Laugaveg 66? Hvort tveggja er svipaður arkitektúr og troðið var illu heilli milli Hótels Borgar og Reykjavíkurapóteks.

Af fenginni reynslu slíkra húsa og margra annarra treysta menn ekki Reykjavíkurborg, ekki arkitektum hennar og ekki arkitektum kaupmanna. Slíkir kunna ekki að byggja innan í gamlan stíl, þeir vilja æpa á það gamla, sparka í það. Þeir hata gamalt bárujárn og elska stórt gler og þunga steypu.

Í borgarskipulag Reykjavíkur hefur alltaf vantað virðingu fyrir hinu gamla, og núna meira en nokkru sinni fyrr. Þannig gargar Morgunblaðshúsið á alla Kvosina, marmarabíslagið æpir á Landsbankann, glerhús Almennra frussar á Reykjavíkurapótek og Hótel Borg, Iðnaðarbankinn dissar alla Lækjargötuna.

Hér þarf að taka til hendinni, rífa Morgunblaðshúsið, rífa marmarabíslagið, rífa glerhúsið, rífa Lækjargötubankann. Hér þarf að strika yfir hroka arkitekta og vinnuveitenda þeirra. Reykjavíkurborg þarf að kasta út þeim aðilum, sem vilja þétta byggð með því að ögra nánasta umhverfi framkvæmdanna.

Reykjavíkurlistinn hefur verið hallur undir hrokann, svo sem sjá má af endurteknum styrjöldum um ruddalega nýsmíði við íbúasamtök. Kornið, sem fyllir mælinn, er hugmyndin um að rífa 25 bárujárnskofa við Laugaveg og reisa í staðinn 25 gler- og steypuhús í sjálfumglöðum tízkum síðustu áratuga.

Borgin verður að hætta að troða nýjum tízkum inn í gamlan stíl. Kaupmenn verða að finna aðrar leiðir til að selja vöru en að efna til styrjaldar milli bárujárns og strengjasteypu.

Jónas Kristjánsson

DV
Langvinn mótmæli

Mogginn upplýsti um helgina, að höfundur marmaraskúrsins utan í Landsbankahúsinu hafi lýst yfir á fundi í félagi arkitekta fyrir aldarfjórðungi, að skúrinn sé hugsaður sem mótmæli við íhaldssaman arkitektúr Guðjóns Samúelssonar á Landsbankanum. Þetta munu þá vera einhver lengtstu mótmæli, sem sögur fara af. Skúrinn má líka hafa til marks um þá áráttu margra arkitekta að sparka í nánasta umhverfi verka sinna, samanber Morgunblaðshúsið og alla lóð Landspítalans, þar sem hver hver hallærisstíllinn tekur við af öðrum, en engum tekst að bæta það, sem fyrst var hannað.
Æpt á fortíðina

Flestar frægar miðborgir, sem þykja notalegar og laða til sín ferðamenn, hafa yfirbragð ákveðins tíma í sögunni. Þannig er miðbær Kaupmannahafnar og Amsterdam og þannig eru Feneyjar allar. Þegar nýtt hefur verið byggt á þessum stöðum, hefur oftast verið reynt að láta nýjar byggingar falla að hinum gömlu, en ekki látnar æpa á það, sem fyrir er. Hér á landi hefur hönnun húsa í gömlum hverfum hins vegar oft verið látin æpa á fortíðina. Það virðist vera útbreiddur misskilningur sumra íslenzkra arktitekta, að verk þeirra sjálfra beri af verkum forgöngumanna í faginu.
Ærulausir dylgja

Peter Preston kvartar í Guardian yfir órökstuddum dylgjum lögreglu og stjórnvalda í Bretlandi um aðild Sinn Fein að sögufrægu 26 milljón punda bankaráni. Hann bendir á, að menn hafi slæma reynslu af fyrri fullyrðingum yfirvalda, sem meðan annars leiddu þjóðina í stríð við Írak á upplognum forsendum. Preston biður menn fara varlega í að trúa dylgjum lögreglu og ráðherra Írlandsmála um bankaránið. Hann vekur athygli á, að enginn hafi enn verið kærður eða tekinn fastur út af bankaráninu og biður um, að lög og réttur verði aftur gerð að leiðarljósi stjórnvalda í Bretlandi.
Leikhús borgarafundar

Hætt var við borgarafund George W. Bush Bandaríkjaforseta með þýzkum almenningi í einu ráðhúsa Þýzkalands. Bush vildi, að enginn andstæðingur væri á fundinum og að eingöngu yrði spurt þægilegra spurninga, sem Bandaríkjamenn ætluðu sjálfir að semja fyrirfram. Þjóðverjar sögðust þá ekki geta búið til falsaðan borgarafund og því var málið látið niður falla á síðustu stundu.

Spiegel segir frá þessu í dag. Bandarískt lýðræði er blandað hræsni af þessu tagi, sem Bandaríkjamenn virðast sætta sig við, en fer ekki eins vel í Evrópumenn.
Strika út og skrifa inn

Demókratinn Joseph Lieberman og repúblikaninn John McCain hafa hvatt til, að Bandaríkin striki Sovétríkin úr átta ríkja hópnum, G8, sem í eru sjö helztu iðnríki heims og Sovétríkin. Athyglisvert er, að þessir forsetaframbjóðendur telja Bandaríkin geta að geðþótta strikað út og skrifað inn ríki á slíka lista. Hafa má það til marks um, að ekki sé það George W. Bush einum að kenna, að útblásin Bandaríkin telja sig ráða öllu í heiminum um þessar mundir. Til mótvægis ætlar Vladimír Pútín að kvarta um pyndingar bandaríska hersins og vafasamar talningavélar í bandarískum kosningum.
Stuðningur í þykjustunni

Þótt Atlantshafsbandalagið hyggist nú taka aukinn þátt í þjálfun hins nýja hers Íraks, situr enn við það sama, að Frakkland, Þýzkaland, Kanada, Belgía, Lúxemborg, Grikkland og Spánn neita að taka þátt í þessu starfi, ef það kostar að senda menn til Íraks. Sem dæmi um tregðu Evrópuríkjanna má nefna, að þátttaka Frakklands felst í að senda aðeins einn fulltrúa til stjórnar þjálfunarinnar í Belgíu, ekki til Íraks. Er nú búizt við, að Atlantshafsbandalagið útvegi 159 kennara, en ekki þá 3000, sem Bandaríkin heimtuðu. Af þeim eru 111 teknir til starfa við þjálfun írakskra hermanna.
Opnar með olnboganum

Þótt talað sé um DV sem of ókurteisan fjölmiðil, á hann þó langt eftir enn í þá gömlu og góðu dönsku. Gaman er að lesa lýsingar danskra blaða á Fogh-Rasmussen forsætisráðherra. Hann er sagður sjúkdómahræddur með afbrigðum, vill helzt ekki deila salerni með öðru fólki, reynir að opna hurðir með olnboganum, svo að hann fái ekki veirur og sýkla í lófana. Flestir eru sammála um, að hann sé með leiðinlegri mönnum, ekki sú týpa, sem menn mundu bjóða heim til sín í mat. Hins vegar er hann kúristi, vinnur heimavinnu sína vel í pólitíkinni og kemur til fundar betur undirbúinn en aðrir.
Húsnæðismálastjórnarlán

Það hétu fasteignalánin, þegar ég var ungur og pólitísku flokkarnir úthlutuðu. Ég neitaði að segja til trúar í pólitík og nefndin lenti í vandræðum. Til að leysa málið skiptu Sjálfstæðis- og Framsóknarflokkur mér í tvennt og tóku hvor sinn helming af sínum kvóta. Mér var sagt, að þetta hefði verið fyrsta bilunin í skelfilegu kerfi þess tíma. Þetta var árið sem Jónas Rafnar bankastjóri efaðist um pólitíska rétttrú mína og sagði mér að fara heldur til framsóknarbankastjóra. Svo mikil framför hefur orðið, að menn trúa varla sögum af helmingaskiptum kolkrabbatímans.
Beztu kokkar í heimi

Bezti kokkur í heimi er auðvitað franskur, Marc Veyrat, með fullt hús stiga. Næstur er belgískur, með 19,5 af 20, Peter Gossens. Um hundrað kokkar í heiminum hafa 18 eða fleiri stig, þar af tíu í París, sjö í New York og sex í Bruxelles. Neðar er vænn bunki 17 stiga kokka, sennilega um 500 manns, þar á meðal Paul Bocuse í Lyon, sem íslenzkir kokkar virðast telja mesta kokk í heimi. Stigagjöfin er úr Gault-Millau og Gayot, sem lengi hafa verið áreiðanlegustu handbækur um gengi kokka í heiminum, mæla álit fagmanna, meðan ágætur Zagat mælir álit áhugamanna og Michelin er hafður að spotti.
Peðin í stríðinu

Við lifum á spennandi tíma, að ýmsu leyti viðsjárverðari en kalda stríðið var. Framtíð Íslands og Íslendinga ræðst sem peðs af atburðum og framvindu úti í heimi. Við lifum á viðskiptum við útlönd og sætum sveiflum, sem hafa áhrif á afkomu okkar og velferð, jafnvel varanlegum sviptingum.

Fyrsti áratugur nýrrar aldar einkennist af misheppnaðri tilraun Bandaríkjanna til heimsyfirráða. Hún hefur bein og óbein áhrif á ótal sviðum, allt frá heimsviðskiptum yfir í loftslag jarðar og mun því stýra afkomu okkar og velferð fram eftir næsta áratug. Okkur koma heimsyfirráðin við.

Undanfarin ár hefur Evrópa, undir forustu Frakklands og Þýzkalands, haldið uppi vörnum gegn einræði Bandaríkjanna. Þess vegna fór Evrópa ekki í stríð við Írak og neitar að fara í stríð við Íran. Evrópa lærði í heimsstyrjöldum 20.aldar þá lexíu, sem Bandaríkin lærðu ekki í Víetnam.

Evrópa hefur náð nánast öllum ríkjum heims undir hatta Kyoto-bókunar um aðgerðir gegn koltvísýringi og Alþjóða glæpadómstólsins í Haag, hvort tveggja gegn eindreginni andstöðu Bandaríkjanna, sem nú orðið telja alla samninga milli ríkja hefta svigrúm sitt sem heimsveldisins eina.

Kína og síðan Indland eru að koma til skjalanna sem fjölmennustu ríki heims með óhemjulegan hagvöxt. Kína á nú þegar svo mikið af dollurum, að hún getur rústað efnahag Bandaríkjanna með því að selja. Þessi tvö ríki munu á sinn hátt taka þátt í andstöðunni gegn heimsveldinu eina.

Bandaríkin geta ekki einu sinni tryggt leppum sínum í Írak, svo sem Ajad Allawi og Abd al-Madi, völd í landinu eftir þingkosningar. Þar munu taka við menn, sem hlýða skipunum sjítaklerka, sem taka velferð fram yfir markaðshyggju og vingast við Íran, sem Bandaríkin hatast núna mest við.

Úr því að Bandaríkin réðu ekki við Írak, munu þau ekki ráða við Evrópu og enn síður við Evrópu, Kína og Indland. Nú þegar er Evrópusambandið farið að stýra viðskiptaumhverfi heimsins með reglugerðum, sem allur heimurinn fer eftir til að komast inn á langstærsta markað heimsins í Evrópu.

Ferðir Condoleezza Rice og George W. Bush til Evrópu breyttu engu. Utanríkisráðherrann sagði bla-bla-bla og evrópskir viðmælendur hennar sögðu bla-bla-bla á móti. Allir þóttust vera hinir samvinnuþýðustu. En Bandaríkin linna ekki kröfu sinni um heimsyfirráð og Evrópa linnir ekki andstöðunni.

Verst fyrir okkur við þessa spennu er, að Bandaríkin neita enn að taka þátt í aðgerðum heimsins til að tryggja mannkyni framtíð með því að vinda ofan af vaxandi umhverfismengun.

Jónas Kristjánsson

DV
Fjarlæg úthverfi

Tristam Hunt skrifar í Observer um þróun fjarlægra úthverfa (exurbia) í Bandaríkjunum. Hann telur þau hafa misst samband við miðborgirnar og séu að breyta þjóðlífinu. Meðan fólkinu hefur fjölgað um 17% hefur flatarmál byggðar aukizt um 50%. Íbúarnir sofa í lokuðum hverfum, lifa í bílum á leið til vinnu, stórmarkaða eða kirkju, vilja lágt benzínverð, kjósa repúblikana upp til hópa og hafna útsvörum. Hunt telur þessi hverfi grafa undan þjóðskipulaginu, gera borgir að auðnum, spilla náttúrunni, sundra stéttum og eyða benzíni.
Svartsýnn Solana

Jaiver Solana, eins konar utanríkis- og öryggisráðherra Evrópusambandsins, lýsir sambúð Evrópu og Bandaríkjanna í viðtali við

Judy Dempsey í International Herald Tribune í dag. Hann er svartsýnn í því viðtali, telur ólíklegt, að árangur náist af fundum George W. Bush Bandaríkjaforseta með forustumönnum sambandsins. Solana lýsir tveimur mikilvægum atriðum, að fjögurra ára kjörtímabi samningaviðræðna leysi af hólmi fjögurra ára kjörtímabil stríðs, að fjögurra ára kjörtímabil samtals leysi af hólmi af fjögurra ára tímabili samtals. Flestir búast við meiri froðu en innihaldi.
Misheppnuð ferð

Ferð George W. Bush til Evrópu mun mistakast, segir

William Pfaff í Observer. Evrópumenn trúa hvorki á stríðið gegn hryðjuverkum né á stríðið gegn harðstjórum. Þeir hafna tilraunum Bandaríkjanna til heimsyfirráða og andstöðu þeirra við alþjóðlega samninga. Evrópumenn styðja alþjóðasamninga og fyrirlíta róttækar breytingar á framferði Bandaríkjanna í samfélagi þjóðanna. Evrópumenn hafna því alveg, að guð hafi sent mannkyni Bandaríkin til að frelsa það. Evrópusambandið telur það raunar skyldu sína að varðveita heimsfriðinn, sem Bandaríkin reyna hvað eftir annað að rjúfa í krossferðum.