arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nýnorskt stýrikerfi

Microsoft vildi ekki þýða Windows á sjaldgæfa nýnorsku fremur en álíka sjaldgæfa íslenzku. En Norðmenn voru harðari af sér en Íslendingar. Skólarnir þar tóku sig saman um að hóta að hætta að nota hugbúnað frá Microsoft, ef stýrikerfið yrði ekki þýtt á nýnorsku, enda eru betri stýrikerfi til. Einokunarstofnunin sá fram á mikinn tekjumissi og gafst upp fyrir samheldni Norðmanna. Frá þessu sagði

BBC í gær. Þegar Björn Bjarnason var menntaráðherra, gafst hann hins vegar upp og samþykkti, að íslenzka ríkið borgaði fyrir þýðingu Windows á íslenzku. Enginn hefur fetað slóð hinnar undirgefnu þjóðar og hins undirgefna ráðherra, en ýmsir minnihlutahópar hafa áhuga á norsku leiðinni, þar á meðal Katalúnar á Spáni.
Framtíðin arðrænd

Eftir davíðska síbylju um, hvað við höfum það gott, er hollt að fá kalda gusu í grein, sem birtist í gær í Guardian eftir helzta dálkahöfund blaðsins,

George Monbiot. Hann segir velmegun nútímans byggjast á arðráni framtíðarinnar, tæmingu auðlinda jarðar allt frá vatni yfir í olíu. Davíðar nútímans afli sér atkvæða með því að taka frá börnum okkar og barnabörnum til að geta hrósað sér af því, hvað þeir láti okkur hafa það gott. Þeir reki skammsýna hagstefnu takmarkalausrar þenslu í heimi takmarkaðra og rýrnandi auðlinda. Íslenzkir Davíðar vilja ekki einu sinni beita auðlinda- og umhverfisrentu í fiski og fallvötnum, hvað þá í aðgangi að sjúkraupplýsingum. Enda láta kjósendur sér það vel líka.
Óhreint hjá Grýlu

Hard Rock … Hreinlæti er ábótavant á Hard Rock rokkminjasafni Kringlunnar. Sex mánaða ryk og skítur er á láréttum flötum og sex ára ryk og skítur á láréttum rimlum í gluggatjöldum. Auk þess matreiðir Grýla stundum í eldhúsinu. Þetta er ekki staður til að borða á, þótt góð móttaka og þjónusta sé sem fyrr tromp staðarins. … Sem dæmi um matreiðslu Grýlu var hnausþykk hveitisúpa með skán, snarpheit með blaðlauksbragði, borin fram með hálfsoðnu fransbrauði brúnu. Annað dæmi var bragðlaust matarlímshlaup, sem gekk undir nafni kalkúns …
Hard Rock

*

Óhreint hjá Grýlu

Hreinlæti er ábótavant á Hard Rock rokkminjasafni Kringlunnar. Sex mánaða ryk og skítur er á láréttum flötum og sex ára ryk og skítur á láréttum rimlum í gluggatjöldum. Auk þess matreiðir Grýla stundum í eldhúsinu. Þetta er ekki staður til að borða á, þótt góð móttaka og þjónusta sé sem fyrr tromp staðarins.

Sem dæmi um matreiðslu Grýlu var hnausþykk hveitisúpa með skán, snarpheit með blaðlauksbragði, borin fram með hálfsoðnu fransbrauði brúnu. Annað dæmi var bragðlaust matarlímshlaup, sem gekk undir nafni kalkúns, borið fram með hvítum kartöflum og léttsteiktu grænmeti, svo og mildri sósu af eggjaætt.

Alvörukokkur leysti hins vegar Grýlu af hólmi í grilluðum eldislaxi, eina fiski staðarins. Hann var nákvæmlega rétt eldaður, fínn matur, laus við þurrkinn og seigjuna, sem fylgja ofelduðum laxi. Grýla komst hins vegar í bökuðu kartöfluna, sem var örugglega að minnsta kosti tvíbökuð. Auk þess var mikið jöklasalat á diskinum.

Skynsamlegast er að fá sér fajitas með nautakjöti, því að þá kemur hráefnið á borðið og þú færð að elda sjálfur. Tortillurnar koma í einangruðu boxi, kjötið snarkandi á pönnu og meðlætið á diski. Þú blandar þessu saman eftir þínum stíl. Eftirréttir eru líka frambærilegir, svipaðir og þeir hafa alltaf verið.

Hard Rock hefur farið feiknarlega aftur síðan Tommi rak hann fyrir einum til tveimur áratugum. Þá var staðurinn óður til bandarískrar matreiðslu með kornstönglum, viðarkolum, hikkorí-reykingu, Tennessee-reykingu, ýmiss konar Tex Mex og jafnvel Cajun útfærslum. Þá var hann hálfgert matargerðarmusteri.

Fyrir áratug fór Tommi og Hard Rock fór að breytast til hins verra. Nú er hann orðinn skyndibitastaður, þar sem fólk borgar tvöfalt fyrir hamborgara út á sögufrægðina. Engu máli skiptir, þótt Grýla sé í eldhúsinu og sparað sé í hreinlæti. Staðurinn er yfirleitt þéttsetinn, kannski af fólki utan af landi.

Verðlagið er svipað og á ítölskum stöðum miðborgarinnar, 2500 krónur aðalréttur og 4600 krónur þríréttuð máltíð.

Jónas Kristjánsson

DV
Ár voldugra afla

Náttúruöflin eru ekki síður voldug en máttur mannkyns til eyðingar umhverfisins. Strendur heimsins eru orðnar svo þéttbýlar, að tugþúsundir liggja í valnum eftir flóð af völdum jarðskjálfta. Á sama tíma eru mannanna verk að leiða til hækkunar á yfirborði sjávar í kjölfar jöklabráðnunar.

Hér á Íslandi ber okkur skylda til að taka þátt í að hjálpa þeim, sem eiga um sárt að binda vegna flóðbylgjunnar í Indlandshafi. Það er hluti af siðferðilegum skuldbindingum okkar gagnvart mannkyninu í heild. Af sömu ástæðu þurfum við stöðugt að eiga aðild að föstu hjálparstarfi í Afríku.

Hins vegar eigum við ekki að taka í mál að taka þátt í að hreinsa til eftir hernað og ofbeldi Bandaríkjamanna sums staðar í þriðja heiminum. Þeir verða sjálfir að hreinsa til eftir sig, til dæmis í Falluja, sem þeir hafa jafnað við jörðu. Við höfum nægum verkefnum að sinna annars staðar.

Frétt ársins er, að þátttaka Íslendinga í ofstæki og grimmd Bandaríkjamanna er orðin öllum ljós. Okkar menn eru farnir að leika hermenn í Afganistan með fyrirsjáanlegum afleiðingum. Núverandi forsætisráðherra er eini vestræni stjórnmálamaðurinn, sem segir, að Íraksstríðið gangi vel.

Maður ársins er Osama bin Laden, fyrir að vera enn á lífi, fyrir að hafa hrakið Bandaríkjaher frá Sádi-Arabíu, fyrir að hafa einangrað Bandaríkin í heiminum og fyrir að hafa breytt þjóðskipulagi Bandaríkjanna í eins flokks fasisma. Það er ekki lítið afrek eins manns í einu af staðföstu ríkjunum.

Álfa ársins er hins vegar Evrópa, sem höktir leiðina fram eftir vegi með nýjan gjaldmiðil, sem er að ýta fárveikum dollar til hliðar sem heimsmynt, sem er búin að setja sér góða stjórnarskrá í anda félagslegs markaðsbúskapar, sem er búin að taka inn tíu ríki Austur-Evrópu af löngum biðlista.

Náin framtíð mannkyns mun í auknum mæli einkennast af spennu milli Evrópu, sem hefur valið sér félagslegan markaðsbúskap, og Bandaríkjanna, sem hafa valið sér stefnu dólgaauðvalds. Í þessari baráttu mun sú stefna hafa betur, sem hefur ekki peninginn í öndvegi, heldur manninn, reisn hans og drauma.

Á þessu ári hefur Ísland færst örlítið í átt frá Evrópu til Bandaríkjanna með stefnu hinna þúsund sára, sem velferðinni hafa verið veitt. Ríkisstjórnin og atkvæðavélar hennar á þingi hafa fjarlægzt ókeypis skólavist og heilsugæzlu, ofsótt öryrkja og breytt skattalögum í þágu hinna ríku.

Þetta er líka árið, þegar Íslandsgreifinn kom frænda sínum og berserki sínum í Hæstarétt, reyndi að koma upp sértækum fjölmiðlalögum og heimsótti glæpamanninn Kuchma í Úkraínu.

Jónas Kristjánsson

DV
Pyndingarnar

Bandaríkjamenn fóru vel með fanga sína í heimsstyrjöldinni síðari eins og önnur vesturveldi. Það létti þeim að vinna friðinn að stríðinu loknu. Meðal Japana og Þjóðverja var ekki ræktað hatur gegn hernáminu. Því komst lýðræði á legg í öxulveldunum og þau urðu meðal hornsteina lýðræðisþjóða. … Nú er öldin önnur. Þótt rannsóknir hafi sýnt, að pyndingar ná engum árangri öðrum en að ná lygasögum upp úr fólki. Þótt þær séu bannaðar samkvæmt alþjóðalögum, sem sett hafa verið að undirlagi vesturveldanna. Nú eru stríðsfangar pyndaðir skipulega bæði í Guantanamo á Kúbu og í Abu Ghraib í Bagdað. …
Kínverskur megrunarkúr

Sjanghæ … Sjanghæ við Laugaveginn er sennilega eina Kínahúsið í heiminum, sem býður holl hýðishrísgrjón í stað mjallhvítra Beri-Beri hrísgrjóna. Aðeins í South Beach megrunarseðli Magnúsar á 1.900 krónur á mann er boðið kolvetnissnautt, ósykrað og canola-fitað töfrafæði að hætti eigandans fyrir offitusjúklinga. Þjónustan faldi hins vegar megrunarseðilinn, svo að ég gat ekki prófað hann. … Sjanghæ býður hlaðborð í hádeginu fyrir 980 krónur, betra en hlaðborðið í Asíu neðar við götuna, en samt ekki lystugt. …
Sjanghæ

*

Kínverskur megrunarkúr

Sjanghæ við Laugaveginn er sennilega eina Kínahúsið í heiminum, sem býður holl hýðishrísgrjón í stað mjallhvítra Beri-Beri hrísgrjóna. Aðeins í South Beach megrunarseðli Magnúsar á 1.900 krónur á mann er boðið kolvetnissnautt, ósykrað og canola-fitað töfrafæði að hætti eigandans fyrir offitusjúklinga. Þjónustan faldi hins vegar megrunarseðilinn, svo að ég gat ekki prófað hann.

Sjanghæ býður hlaðborð í hádeginu fyrir 980 krónur, betra en hlaðborðið í Asíu neðar við götuna, en samt ekki lystugt. Til dæmis voru djúpsteiktar rækjur vondar, en ekki eins vondar og í Asíu. Mér fannst hakk með baunabelgjum í lagi, svo og sneidd egg, tómatar og gúrka, en annað lítils virði. Á kvöldin er boðinn fastur seðill þekktra rétta á 1900 krónur. Annars kostar þríréttað 3800 krónur.

Fiskur er hvergi á seðli, en finna mátti hann djúpsteiktan og bragðlausan freðfisk í fjölbreyttu, en lítt spennandi jólahlaðborði. Þar mátti sjá ágætar rækjur í núðlum og kryddleginn nautavöðva, en annað var fremur lítils virði, svo sem harðar og daufar kjötbollur og vorrúllur. Humarsúpuna fann ég ekki, né heldur hörpuskelfiskinn og drekarækjuna. Menn eiga að standa við loforð í matseðli.

Ég mundi heldur prófa fastaseðilinn, þar sem er sjávarréttasúpa, súrsætar rækjur, steiktar núðlur, sikkúan-kjúklingur og nautstrimlar í Pekingsósu. En ég sá þann seðil of seint til að prófa hann. Út frá öðrum réttum sé ég fyrir mér, að hann sé skammlaus, ef þú þarft að nærast, en ekki til að fara út að borða við tækifæri.

Að mörgu leyti var staðurinn frambærilegur. Skilrúm hafa verið rifin, en vandaður húsbúnaður er hinn sami og áður. Þjónusta er breytileg eftir persónum. Ein stúlkan reyndi að láta mig borga 500 krónur fyrir bjór. Það er í fyrsta skipti í meira en áratug, sem reikningur minn hefur verið rangur í veitingahúsi á Íslandi. Sorrí, sagði hún. Þetta þekkist því miður sums staðar erlendis, alltaf gestinum í óhag.

Stóri gallinn við Sjanghæ er samt hinn sami og við önnur svokölluð kínversk veitingahús hér á landi, nema Kínahúsið í Lækjargötu: Eldhúsið er án metnaðar í faginu, sennilega frá upphafi bælt af vondum smekk viðskiptavina.

Jónas Kristjánsson

DV
Maður ársins

Maður ársins veldur því, að Bandaríkjamenn þurfa að fara úr skóm og beltum í öryggiseftirliti, þegar þeir fara um borð í flugvél. Hann hefur líka gert pyndingar og ofbeldi að tækjum stjórnvalda í Bandaríkjunum og breytt þeim úr vestrænu ríki laga og réttar í ríki geðþóttaákvarðana framkvæmdavaldsins. … Hér er ekki beinlínis verið að tala um George W. Bush forseta, heldur hinn hryðjuverkahöfðingjann, Osama bin Laden, sem enn er ófundinn, þegar þetta er skrifað. Óbeint stýrir hann breyttri utanríkisstefnu Bandaríkjanna og hefur breytt heimsveldinu í spegilmynd hryðjuverkasamtakanna. …
Maður ársins

Maður ársins veldur því, að Bandaríkjamenn þurfa að fara úr skóm og beltum í öryggiseftirliti, þegar þeir fara um borð í flugvél. Hann hefur líka gert pyndingar og ofbeldi að tækjum stjórnvalda í Bandaríkjunum og breytt þeim úr vestrænu ríki laga og réttar í ríki geðþóttaákvarðana framkvæmdavaldsins.

Hér er ekki beinlínis verið að tala um George W. Bush forseta, heldur hinn hryðjuverkahöfðingjann, Osama bin Laden, sem enn er ófundinn, þegar þetta er skrifað. Óbeint stýrir hann breyttri utanríkisstefnu Bandaríkjanna og hefur breytt heimsveldinu í spegilmynd hryðjuverkasamtakanna.

Osama bin Laden er talinn hafast við í afskekktu héraði Pakistans nálægt landamærum Afganistans. Þar dvelst hann í ríki, sem er viðurkennt sem staðfast stuðningsríki í stríði Bandaríkjanna gegn hryðjuverkasamtökum. Lengra er tæpast hægt að ganga í ögrun við það langvinna og vonlitla stríð.

Þótt nokkrir stuðningsmenn Osama hafi verið teknir höndum, hafa þúsund nýir stuðningsmenn komið í stað hvers þeirra, því að viðbrögð Bush hafa verið hastarleg. Þeir eru meira að segja farnir að láta að sér kveða í Írak, þar sem þeir voru alls ekki, þegar stríð Bandaríkjanna gegn landinu hófst.

Helzta markmið Osama er að hrekja bandaríska hermenn frá Sádi-Arabíu, hinu helga landi spámannsins. Bandaríkin hafa orðið við því, eru að flytja herinn til furstadæma við Persaflóa af ótta við hryðjuverk í mjög svo heittrúaðri Arabíu. Einnig þannig stýrir Osama gerðum Bandaríkjanna.

Osama hefur knúið Bandaríkin til að taka upp stefnu æðis í hernaði og utanríkismálum og gert þau svo óvinsæl í Evrópu, að meirihluti manna þar telur Bandaríkin vera mestu ógnun við heimsfriðinn um þessar mundir, meiri ógnun en Osama sjálfur. Það er ekki lítið afrek landflótta gamalmennis.

Osama hefur hagað málum svo, að Bandaríkin geta ekki lengur treyst á stuðning Evrópuríkja. Spánverjar eru hættir og Pólverjar eru að draga saman seglin. Í staðinn hafa komið staðfastir stuðningsmenn á borð við geðbilaða ráðamenn í Úsbekistan, Túrkmenistan, Tadsikistan og Kirgistan.

Maður ársins hefur klofið Vesturlönd í herðar niður. Nú talar enginn lengur um vestrænt samstarf. Talað er sér um Bandaríkin og sér um Evrópu, þar sem allur almenningur hefur sagt siðferðilega skilið við Bandaríkin, einnig í löndum á borð við hin staðföstu ríki Bretlands, Ítalíu og Póllands.

George W. Bush er bara tæki í höndum Osama bin Laden. Sá síðarnefndi á skilið að vera útnefndur maður ársins fyrir að hafa með lítilli fyrirhöfn rekið Bandaríkin í feigðarflan.

Jónas Kristjánsson

DV
Ár voldugra afla

Náttúruöflin eru ekki síður voldug en máttur mannkyns til eyðingar umhverfisins. Strendur heimsins eru orðnar svo þéttbýlar, að tugþúsundir liggja í valnum eftir flóð af völdum jarðskjálfta. Á sama tíma eru mannanna verk að leiða til hækkunar á yfirborði sjávar í kjölfar jöklabráðnunar. … Hér á Íslandi ber okkur skylda til að taka þátt í að hjálpa þeim, sem eiga um sárt að binda vegna flóðbylgjunnar í Indlandshafi. Það er hluti af siðferðilegum skuldbindingum okkar gagnvart mannkyninu í heild. Af sömu ástæðu þurfum við stöðugt að eiga aðild að föstu hjálparstarfi í Afríku. …
Traustið er horfið

Dollarinn getur ekki verið gjaldmiðill alls heimsins, ef heimurinn hættir að treysta verðgildi hans. Sjúkur miðill getur ekki verið gjaldmiðill heimsins. Við hverja lækkun dollars fjölgar þeim, sem telja öruggara að flýja í evruna, sem óvart er að taka við sem gjaldmiðill heimsins. … Nú eru það einkum Japan og sérstaklega Kína, sem halda gengi dollars uppi með því að safna honum. Seðlabankinn í Kína á ógrynni dollara og getur látið hann rúlla með því að fara að selja. Heimsveldi, sem eyðir og spennir fyrir náð og miskunn Kína, hefur ekki ráð á að heyja stríð í þriðja heiminum. …
Traustið er horfið

Dollarinn getur ekki verið gjaldmiðill alls heimsins, ef heimurinn hættir að treysta verðgildi hans. Sjúkur miðill getur ekki verið gjaldmiðill heimsins. Við hverja lækkun dollars fjölgar þeim, sem telja öruggara að flýja í evruna, sem óvart er að taka við sem gjaldmiðill heimsins.

Nú eru það einkum Japan og sérstaklega Kína, sem halda gengi dollars uppi með því að safna honum. Seðlabankinn í Kína á ógrynni dollara og getur látið hann rúlla með því að fara að selja. Heimsveldi, sem eyðir og spennir fyrir náð og miskunn Kína, hefur ekki ráð á að heyja stríð í þriðja heiminum.

Stríðið við Afganistan hefur farið illa. Herstjórar ráða öllum þorra landsins og framleiðsla eiturlyfja er kominn í sögulegt hámark. Stríðið við Írak er að fara á verri veg. Meirihluti þjóðarinnar mun í fyrirhuguðum kosningum koma trúuðum sjítum til valda og grafa undan bandarísku hernámi.

Stríðið við Afganistan var dýrt og stríðið við Írak er orðið enn dýrara. Bandaríkin hafa ekki efni á þessu. Ef þau geta ekki fljótlega kallað herinn heim, hrynur dollarinn, af því að útlendingar fara að selja dollara í auknum mæli. Ósigur blasir því við í Írak, eins og í Víetnam fyrir 30 árum.

Bandaríkjastjórn hefur Íran á heilanum, en á ekki peninga fyrir stríði þar. Hún hefur látið slátra tugum þúsunda manna í Írak, en ræður ekki við milljónir Írana. Nú verður hún að horfa á, að ný ríkisstjórn sjíta í Írak mun á næsta ári sækjast eftir vinsamlegri sambúð við stjórn sjíta í Íran.

200.000.000.000 dollarar hafa farið í geðveiki Bandaríkjanna í Írak án þess að nokkuð hafi komið í staðinn. Herinn hefur enga stjórn á landinu, enda bað almenningur í Írak hann ekki um að frelsa sig. Enn einu sinni lenda Bandaríkin í að reyna að frelsa fólk með því að slátra því. Eins og í Víetnam.

Á sama tíma gengur Bandaríkjastjórn berserksgang annars staðar í heiminum. Hún reynir að ófrægja framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna og framkvæmdastjóra Kjarnokurstofnunar samtakanna, eins og hún reyndi áður að ófrægja evrópska leiðtoga, sem neituðu að fylgja henni í stríð gegn Írak.

Bandaríkjastjórn berst um á hæl og hnakka gegn aðgerðum í mannréttinda- og umhverfismálum. Í hverju málinu á fætur öðru stendur hún nokkurn veginn ein í heiminum, búin að ljúga svo miklu í fjögur ár, að allir trúa frekar öðrum aðilum, ef þeir eru á öðru máli en Bandaríkjastjórn.

Dollarinn er rúinn trausti og Bandaríkjastjórn er rúin trausti. Hún getur ekki logið meira, af því að menn trúa ekki lengur. Menn mundu frekar trúa Castro eða Gaddafi.

Jónas Kristjánsson

DV
Rammíslenzkt sósueldhús

Madonna … Madonna við Rauðarárstíg er full af gervimarmara og öðrum leikmunum úr frauðplasti, svo og smádóti að hætti ítalskra ferðastaða og hefur pöstur og pítsur í matinn. Samt býður hún ekki ítalska matreiðslu, heldur gamaldags íslenzka matreiðslu frá sósutímanum eins og önnur hús hér á landi, sem segjast vera ítölsk. Jafnvel vínin eru ekki ítölsk, heldur spönsk. En espresso-kaffið er loksins orðið ítalskt og gott og þjónustan minnir þægilega á Ítalíu. …
Eruð þið ekki hress?

… Jólin eru erfiður tími í þessari hringrás óhamingjunnar. Menn dansa kringum guð sinn, sem í flestum tilvikum heitir Mammon. Fólk þarf meira rítalín, meira áfengi, meira hass, meira kókaín, meiri stera, meira botox, meira viagra og meira prozak. Og næst þarf að prófa seroxat við feimni. … Ranghugmyndir um eðlilegt ástand sálar og líkama kalla á vonlausan eltingaleik við síhressu, sem nær svo langt, að í könnunum segjumst við rosalega hamingjusöm. Jafnvel um jól. …
Madonna

**

Rammíslenzkt sósueldhús

Madonna við Rauðarárstíg er full af gervimarmara og öðrum leikmunum úr frauðplasti, svo og smádóti að hætti ítalskra ferðastaða og hefur pöstur og pítsur í matinn. Samt býður hún ekki ítalska matreiðslu, heldur gamaldags íslenzka matreiðslu frá sósutímanum eins og önnur hús hér á landi, sem segjast vera ítölsk. Jafnvel vínin eru ekki ítölsk, heldur spönsk. En espresso-kaffið er loksins orðið ítalskt og gott og þjónustan minnir þægilega á Ítalíu.

Madonna hefur kosti í þessum hópi. Verð á venjulegum mat er lægra en annars staðar, 3900 krónur fyrir þriggja rétta kvöldmat með vali milli þriggja aðalrétta. Í hádeginu er súpa og réttur dagsins boðinn á tæpar 1200 krónur. Pöstur kosta 1600 krónur og pítsur 1500 krónur. Einnig hefur maturinn batnað frá því, sem áður var, fiskur var til dæmis ekki tekinn úr frysti og eldunartímar hafa stytzt.

Dæmigerður íslenzkur réttur var bragðgóð lambasteik, hæfilega rauð að innan og lítið byrjuð að verða seig, borin fram ofan á gulrótum og spergilkáli, undir stórflóði af áfengissósu með sveppum, sem flaut um allan disk, svo og bakaðri kartöflu. Slík fylgdi einnig pönnusteiktri ýsu, sem hvorki var ofelduð né krydduð, borinni fram með miklu af jöklasalati, afar íslenzkum rétti.

Spergilsúpa dagsins var vel krydduð hveitisúpa að íslenzkum hætti með miklum spergli, borin fram með volgu fransbrauði. Humarsúpa dagsins var tómatblönduð súpa með þeyttum rjóma og miklu af humri, sem hafði verið of lengi í súpunni og var orðinn seigur. Það eyðilagði annars bragðgóða súpu. Súkkulaðifrauð reyndist vera einfaldur búðingur með þeyttum rjóma að íslenzkum hætti.

Allt er þetta eins gamalíslenzkt og það getur verið, laust við að vera ítalskt, því miður ekki einsdæmi. Sennilega hafa ítölsku húsin í Reykjavík fundið leiðina að íslenzkum hjörtum um gamalkunna íslenzka matreiðslu, þrönga bása með bröttum sætisbökum og glerplötur í fangi gesta, kertaljós og daufa birtu, svo og heilan gám af flóamarkaðsdóti í bland við gerviblómahaf.

Jónas Kristjánsson

DV
Eruð þið ekki hress?

Íslendingar sögðust vera hressir í skammdeginu í viðtölum, sem birtust nýlega í New York Times. Þegar nánar var spurt, kom í ljós, að hamingjan var ekki alger, heldur saknaði einn vistar sinnar í London, annar vildi búa á Spáni og sá þriðji viðurkenndi, að hann væri að byrja að venjast skammdeginu.

Hér á landi er krafan að vera hress. “Ertu ekki hress?”, ertu spurður. Þú svarar ekki: “Nei ég er ekki hress, en þó ekki beinlínis þunglyndur, heldur svona stundum dálítið daufur í skammdeginu.” Þú segist vera hress, þótt fólki sé í rauninni ekki eðlilegt að vera síhresst, heldur í bylgjum.

Fyrr og síðar hafa verið sjónvarpsþættir, þar sem flaggað er formúlunni: “Ertu ekki hress, eru ekki allir hressir hérna?” Krafan er sleitulaus. Sumir fara að halda, að eitthvað sé að, ef þeir eru stundum milt þunglyndir, haldnir kvíða fyrir morgundeginum eða þeim finnst myrkrið verða of langvinnt.

Vikurit er gefið út um hressa fólkið, sem er að gifta sig, sama fólkið og var að skilja fyrir hálfu ári og að gifta sig fyrir ári. Ritið fjallar um undirmálsfólk, sem virðist meira eða minna ruglað, en er rosalega hresst á myndunum. Það getur svo ekki tekið sig saman í andlitinu, þegar hvessir.

Margar síður eru í dagblöðunum um fræga útlendinga, sem eru svo hallærislegir, að þeim helzt ekki árið á makanum. Þeir eru fullir á börunum, halda framhjá og síðast fremja þeir sjálfsmorð eða drekka sig bara í hel. Lesendur virðast hafa mikla aðdáun á þessu fólki, sem kann ekki að lifa lífinu.

Lausnir eru til við öllu. Óþæg börn eru sögð ofvirk og fá rítalín í kroppinn. Þegar þau eldast, útvega þau sér áfengi. Síðan eða samhliða koma létt og þung eiturlyf á svörtum. Íþróttamenn fá stera, konur fá botox. Miðaldra fólk fær svo viagra fyrir kvöldið og prozak til að mæta nýjum degi.

Eins og Bandaríkjamenn erum við þjóð á hamingjulyfjum, löglegum og ólöglegum, gagnslitlum eða gagnslausum. Nú fá þeir seroxat, ef þeir eru feimnir, og bráðum fáum við það líka. Allt er leyst með pillum að ráði lyfjarisa, sem líkt og tóbaksrisar hafa skipulega haldið aukaverkunum leyndum.

Jólin eru erfiður tími í þessari hringrás óhamingjunnar. Menn dansa kringum guð sinn, sem í flestum tilvikum heitir Mammon. Fólk þarf meira rítalín, meira áfengi, meira hass, meira kókaín, meiri stera, meira botox, meira viagra og meira prozak. Og næst þarf að prófa seroxat við feimni.

Ranghugmyndir um eðlilegt ástand sálar og líkama kalla á vonlausan eltingaleik við síhressu, sem nær svo langt, að í könnunum segjumst við rosalega hamingjusöm. Jafnvel um jól.

Jónas Kristjánsson

DV
Allir hata Ameríku

Allir hata Ameríku, líka þær þjóðir, er lúta forustu, sem skríður fyrir Bandaríkjunum. Stuðningur við Bandaríkin er ávísun á vandræði fyrir þá fáu leiðtoga á borð við Davíð og Halldór, sem enn verja gerðir Bandaríkjanna. Flestir aðrir eru komnir á flótta frá loforðum sínum um hernað í Írak. … Allir hata Ameríku, 80-90% þjóða Vestur-Evrópu og 90-100% þeirra þjóða, sem hafa orðið að þola stefnu Bandaríkjanna. Þetta hatur stafar ekki af öfund, heldur af fyrirlitningu, ekki bara á George W. Bush Bandaríkjaforseta, heldur á þjóðinni, sem endurkaus hann til enn frekari óhæfuverka. …