arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pólitísk rúst Reykjavíkurlistans

Skoðanakönnun Fréttablaðsins um fylgi framboða í Reykjavík er tímabær. Hún sýnir í hnotskurn erfiðleika arftaka R-listans, þar sem Samfylkingin ein mælist með frambærilegt fylgi. Sjálfstæðisflokkurinn er hins vegar á góðri siglingu með 54% fylgi meðal borgarbúa og níu fulltrúa af fimmtán.

Framsóknarflokkurinn mælist ekki með teljandi fylgi og engan borgarfulltrúa. Það er auðvitað sanngjarnt miðað við feril flokksins í málum, sem varða borgina. Frá upphafi hefur flokkurinn talið sig gæta hagsmuna dreifbýlis gegn lýðnum á mölinni, einkum gegn ofurvaldi Reykjavíkur í þjóðfélaginu.

Varla er hægt að telja 5% fylgi Framsóknar mælikvarða á störf hans innan R-listans. Í andarslitrum listans var Framsókn eini flokkurinn sem reyndi að bera klæði á vopnin. Útkoman sýnir, að kjósendur hafa ekki verðlaunað flokkinn fyrir jákvæða afstöðu til framhaldslífs Reykjavíkurlistans.

Frjálslyndir mælast með enn minna fylgi, 2%. Þar með ætti að vera fallin eina markverða tilraun flokksins til að hasla sér völl í sveitarstjórnum landsins. Ólafur F. Magnússon aflar ekki flokknum neins fylgis umfram harðasta grunnfylgi hans í skoðanakönnunum á landsvísu. Nema síður sé.

Útkoma vinstri grænna er fremur dauf, þótt könnunin gefi þeim 9% fylgi og einn fulltrúa. Það er ekki gott vegarnesti flokks, sem hefur ítrekað mælst með tveggja stafa tölu í skoðanakönnunum á landsvísu. Kannski eru sumir að refsa vinstri grænum fyrir að sprengja Reykjavíkurlistann.

Það er nýtt mynztur, að Reykjavíkurlistinn sé úr sögunni og allir flokkar bjóði fram út af fyrir sig. Sú kosningabarátta hefst með þessari skoðanakönnun, sem sýnir glæsilegt forskot Sjálfstæðisflokksins og eindreginn meirihluta í borginni. Það þýðir, að baráttan mun snúast um Sjálfstæðisflokkinn.

Gallinn við könnunina er, að rúmur þriðjungur kjósenda tekur ekki afstöðu. Í þeim hópi eru vafalaust þeir fjölmennir, sem voru búnir að gefast upp á R-listanum og eru ekki reiðubúnir að fyrirgefa aðstandendum hans umbúðalaust. Arfaflokkar listans eiga því nokkra möguleika á að sækja þangað fylgi.

Niðurstaðan er, að sviðsljósið hefur færzt af erfingjum hins þreytta Reykjavíkurlista yfir á Sjálfstæðisflokksins, sem hefur lengi verið fjarri ábyrgð á mistökum borgarstjórnar.

DV
Allir gátu séð bloggið

EF SIGMUNDUR SIGURGEIRSSON svæðisútvarpsstjóri sendir Bjarna Harðarsyni álitsgjafa tölvupóst, er það einkamál þeirra. Ef Sigmundur bloggar hins vegar á netsvæði, sem allir geta séð, er það opinbert mál, sem getur varðað við meiðyrðalög.

HEIMA- OG BLOGGSÍÐUR eru ný tegund fjölmiðlunar, sem sumir hafa ekki áttað sig á. Þó er svo komið í Bandaríkjunum, að mikið af fréttaskúbbum birtist í slíkri fjölmiðlun. Dagblöð þar vestra fylgjast vel með slíkum síðum við fréttaöflun.

EF DV VÆRI EINA BLAÐIÐ á landinu, sem fylgdist með heima- og bloggsíðum, væri íslenzk blaðamennska léleg. En fleiri blöð birta daglega efni af slíkum síðum. Að vísu ekki Sunnlenska, sem fyrir er fullt af efni frá fyrirtækjum og stofnunum, er þurfa að koma sér á framfæri.

EÐLILEGT ER AÐ RÍKISÚTVARPIÐ efist um starfsgetu Sigmundar eftir óvenjulega hastarlegt níð hans á bloggsíðu sinni. Hann er þar á opinberum stað, þótt Bjarni Harðarson, ritstjóri Sunnlenska og álitsgjafi í Silfri Egils, telji annað.

EF MENN VILJA KOMA NÍÐI á framfæri við Bjarna eða lítinn hóp jámanna, geta þeir sent tölvupóst. Sigmundur kaus hins vegar að setja það í blogg og gera það að fjölmiðlun, aðgengilegri fyrir alla. Þá var hann kominn í hlutverk fjölmiðlungs.

BJARNI HEFUR ÁÐUR KVARTAÐ yfir afskiptum DV af meintum einkamálum manna á Suðurlandi, svo sem fréttum af einelti og sérstæðri hegðun í Þorlákshöfn. Kannski telur Bjarni allt sunnlenzkt vera einkamál nema “textreklame” frá fyrirtækjum.

DV
Menningarlandafræði

Um langt árabil hefur verið talið ósiðlegt að tala um menningarlegan mun á fólki eftir uppruna og umhverfi. Það voru taldar leifar af yfirlæti hvíta mannsins í heiminum. Með auknu offorsi í viðbrögðum mikils fjölda múslima við breytingum í umhverfinu hafa menn þó aftur farið að tala um hina gömlu fræðigrein Max Weber og Samuel Huntington. Svo virðist sem tækni nútímans geri minnihlutahópum kleift að sameinast á netinu um sérstæðar skoðanir, sem eru andstæðar hnattvæðingu, vinnuofsa Bandaríkjamanna, einingu Evrópu, einingu araba og vestrinu almennt. Og svo framvegis.
Svartsýnir auðmenn

Hnattrænir auðmenn hittust um daginn í Svíþjóð til að meta ástandið í heiminum og voru svartsýnni en nokkru sinni fyrr. Þeir ræddu um hrun alþjóðareglna að frumkvæði Bandaríkjanna og aukna andstöðu almennings við hnattvæðingu, um hörmuleg áhrif glannagangs Banaríkjanna í Írak og um að Bandaríkin séu hætt að vera góða aflið í heiminum, um hnökra í samruna Evrópuríkja og samstarfi Arabaríkja. Þeir höfðu áhyggjur af John Bolton, sem orðinn er sendiherra Bandaríkjanna hjá Sameinuðu þjóðunum eftir að hafa margsagt, að samtökin séu marklaus. Við virðumst vera að lifa Jobsbók á nýjan hátt.
Vilja enga vestrænu

Martin Woollacott segir í Guardian, að allt sé á hverfandi hveli í Miðausturlöndum. Afleiðingar hernáms Íraks séu aukin áhrif sjíta í Írak og Íran og leit þeirra að auknum áhrifum í öðrum löndum Persaflóa. Súnnítar hafi farið halloka og styðji í auknum mæli hryðjuverk í Írak og á Vesturlöndum. Íslam sé að breytast í ofsatrú með dálæti á hryðjuverkum. Bandaríkjamenn hafi talið, að vestræn öfl biðu framsóknar í þessum ríkjum, en í ljós hafi komið í kosningunum í Íran, að þau eru næsta fylgislítil. Almenningur er mjög trúrækinn og hefur meiri áhuga á mörgu öðru en vestrænum framförum.
Ekki þjórfé lengur

Meistarakokkurinn Thomas Keller á Per Se hefur valdið fjaðrafoki í New York með því að afnema þjórfé og bæta í staðinn prósentu á reikninginn eins og í Evrópu. Sáran kvarta frjálshyggjumenn og segja sósíalisma þannig ryðja auðhyggju úr vegi. Rannsóknir hafa hins vegar sýnt, að upphæð þjórfjár er ekki í neinu sambandi við meint gæði þjónustunnar. Steven A. Shaw segir í New York Times, að þjónusta sé betri á stöðum með fastri prósentu í París en á þjórfjárhúsum Manhattan og að hún sé tiltölulega góð á MacDonalds, þótt þar sé ekki leyft að taka við þjórfé.
Ódýra flugið í Evrópu

Menn gleyma stundum, þegar þeir fljúga fyrir slikk um alla Evrópu, að nýja og lága verðið er Evrópusambandinu að þakka. Áður fyrr hafði hvert land einokun fyrir sig og tryggði gæludýrafélagi landsins forgang í tvíhliða samningum við önnur ríki. Með reglum Evrópusambandsins hefur myndazt svigrúm fyrir flugfélög á borð við RyanAir og EasyJet, sem hafa ágætan fjárhag, þótt þau fljúgi um alla Evrópu fyrir fimmþúsund kall á sætið. Þetta þýðir, að fjöldi manna er farinn að venjast því að verja helginni, hvar sem hugurinn býður, til dæmis í Prag eða Písa, Feneyjum eða Frankfurt.
Ógild handklæði

Lögmaðurinn Ralf Höcker frá Köln hefur valdið skelfingu meðal þýzkra sólarlandafara með því að segja, að þeir geti ekki merkt sér svæði með því að leggja handklæðið þar. Ekkert í þýzkum eða spænskum lögum bannar öðrum að taka handklæðið, fleygja því í burtu og leggjast sjálfir á bekkinn eða í sandinn. Þetta kemur fram í merkri bók hans, New Dictionary of Popular Legal Errors, sem gefin var út í síðustu viku. Í bókinni má finna dæmi um ýmsa hegðun, sem fólk telur löglega, en er í raun ekki svo. Hér eftir verða Þjóðverjar að heyja baráttuna um plássið á annan hátt.
Nýtt matargerðarmusteri

****0

Salt

Pipar-og-salt litur

Nýtt matargerðarmusteri er komið til skjalanna. Til viðbótar við Grillið, Humarhúsið og Sjávarkjallarann er komið Salt á hóteli 1919 í gömlu Eimskipafélagshöllinni í Pósthússtræti. Aðalsmerki staðarins er matreiðslan er ekki bundin í viðjar Bocuse, heldur leggur meiri áherzlu á eðlisbragð hráefna.

50 sæta matsalurinn er hægra megin við Pósthúsinngang hótelsins. Hann er grár, mest í salt-og-pipar gráu, stólar, borð, skyrtur þjóna. Veggir eru ljósgráir með speglum og létt gluggatjöld eru daufbrún. Þetta er einn naumhyggjustaða nútímans, ber með sér varfærið yfirbragð brezkra séntilmanna úr City.

Kitlað við bragðlauka

Ragnar Ómarsson er einn af stjörnukokkum landsins. Réttir hans voru samfelld ánægja bragðlaukanna. Fyrst kom létt og gott lax- og mangó-tartar smásaxað. Forréttir voru enn betri, óvenjulega meyr hörpuskel og kræklingur, kryddað með sítrónublandaðri fenniku, hvítlauk og basil. Sjávarréttasúpa var froðukennd og bragðsterk með hörpuskel og kræklingi til hliðar.

Annar aðalrétturinn var kryddgljáður hlýri blandaður skelfiski, saffran, ertum og pasta, sem líkist hrísgrjónum og er kallað orzo. Hinn aðalrétturinn var salt- og sítrónubakaður lambahryggvöðvi, skorinn í teninga, hæfilega eldaður, borinn fram með kartöflustöppu og rosalega góðu brisi.

Eftirréttir slakari

Forréttir og aðalréttir voru spennandi á matseðlinum og gáfu fullt hús stiga. Minni tilþrif voru í eftirréttum: Panna Cotta búðingur blandaður kókoshnetum, borinn fram með of bragðsterkri kirsuberja-ísfroðu, og Crema Catalana búðingur með engifer og stökkri karamelluskorpu, borinn fram með hefðbundnum núgatís.

Það kostar 6.400 krónur að borða þríréttað á Salti, fyrir utan vín og kaffi. Sæmilegt úrval vína var selt í glasavís. Þjónusta er í góðu samræmi við verðlag og metnað staðarins. Vatnsglösin voru úr stíl, sennilega óbrjótanleg, góð fyrir kaffi í sveitinni. Diskar voru ferkantaðir og hálfmattir glerdiskar.

Fjögurra stjörnu staður

Salt fær fjórar stjörnur og 16 stig af 20 mögulegum, sama og Humarhúsið og Sjávarkjallarinn, einu stigi minna en Grillið.

DV
Vinnan styttist ekki

Þekktasti framtíðarfræðingurinn, Alvin Tofler, spáði árið 1970, að menn mundu hafa svo mikinn tíma aflögu árið 2000, að þeir mundu ekki kunna að nýta hann. Árið 2000 er liðið og vinnutíminn hefur ekki stytzt að ráði. Vinnuvikan er að vísu komin niður í 35 tíma í Frakklandi, en það er sér á parti.

Bandaríkjamenn tala í alvöru um, að Frakkar séu gamaldags og muni af samkeppnisástæðum ekki komast upp með svona stutta vinnuviku. Í Bandaríkjunum er vinnuvikan að lengjast, ekki sízt hjá hátekjufólki, sem hrósar sér af langri vinnu og stuttum svefni. Þetta fólk er Stakkanovitsar nýrrar aldar.

Einu sinni var talað um, að tæknivæðing mundi stytta vinnu, en sú hefur ekki orðið raunin. Meðal annars stafar það af, að samkeppni þriðja heimsins hefur þrýst á samkeppnishæfni fyrirtækja í auðríkjunum. Menn verða að vinna lengur til að koma í veg fyrir, að framleiðsla flytjist til þróunarlanda.

Íslendingar eru meðal þeirra, sem lengst vinna. Hér vinna menn til 67 ára eða 70 ára aldurs. Annars staðar hættir fólk um 65 ára gamalt. Þannig vinna 71% Japana á 60-64 aldri og 57% Bandaríkjamanna. Aðeins 17% Frakka vinna lengur en til sextugs. Að þessu leyti er haf milli okkar og Frakka.

Við höfum líka komið upp uppsöfnunarkerfi ellilífeyris, sem felur í sér, að skattgreiðendur framtíðarinnar þurfa ekki að hafa eins miklar áhyggjur af kostnaði við gamalt fólk og þeir þurfa að hafa í Frakklandi og fleiri Evrópulöndum, þar sem ríkið rekur gegnumstreymiskerfi, frestar vandamálinu.

Einstaklingsbundið er, hvort fólk vill hætta að vinna eða vill halda áfram að vinna. Sumpart er ein tegund vinnu skemmtilegri en önnur og sumpart hafa menn mismunandi gott lag á að láta sér líka vel við vinnu. Eðlilegt virðist vera, að gefa fólki kost á vali um vinnutíma og vinnulok.

Það hlýtur að teljast súrt fyrir marga að geta ekki stytt vinnudaginn og hætt fyrr á vinnumarkaði, þrátt fyrir alla vinnusparandi tækni. Miðað við aukningu landsframleiðslu um áratugi, ætti flestum að duga 20 stunda vinnuvika og vinnuæfi til sextugs til að standa undir lifibrauðinu.

Til hvers hefur öll þessi tækni verið, ef menn geta ekki dregið um helming úr vinnu á miðjum aldri og farið að hanga á kaffihúsum um sextugt? Voru hagtölurnar þá bara plat?

DV
Hálf þjóðin komin á prozak?

Hefðbundin blaðamennska var í sæmilegum metum í landinu fyrir hálfum eða heilum áratug. Fáir efuðust um, að lyfta þyrfti hér og þar steinum til að sjá, hvernig pöddur þeyttust fram og til baka. Nú er öldin önnur, hálf þjóðin telur ekki við hæfi, að fjallað sé um svokölluð einkamál.

Það er eins og hálf þjóðin hafi á fáum árum orðið sátt við stöðu sína í tilverunni og hafi engar spurningar um, hvort rétt sé staðið að málum. Svið einkamála hefur verið víkkað út, til dæmis fyrir tilverknað Persónuverndar. Enda eru flestir fjölmiðlar ljúfari en þeir voru fyrir þremur árum.

Efahyggja hefur látið undan síga. Menn taka orð fyrirmanna góð og gild og sumir telja það jafnvel vera landráð að efast um þau. Almennt er talið, að guð gefi þeim hæfileika, sem hann hefur gefið embætti. Endalaus röð hneykslismála fær ekki hnikað velþóknun hálfrar þjóðarinnar á stjórnarháttum.

Hálf þjóðin býr í hugarheimi, þar sem hún tekur gott og gilt, að ráðamenn segi: Treystu mér. Það kemur greinilega fram, að hálf þjóðin trúir fyrirfram, þegar hagsmunaaðilar af ýmsu tagi halda fram, að fjölmiðlar fari með rangt mál. Raunar telur þetta fólk almennt, að fjölmiðlar ljúgi.

Nú er ástandið orðið þannig, að rót kemst á hugi margra, þegar fjölmiðlar grafa upp mál og segja sannleikann. Menn segja ekki beint, að oft megi satt kyrrt liggja, en segja í staðinn, að fjölmiðlar taki of lítið tillit til fólks. Það sem áður þótti fín blaðamennska, er nú kölluð gula pressan.

Eins konar Morgunblaðsværa hefur lagzt yfir þjóðina. Menn lifa og hrærast í fullvissu þess, að hver dagur sé öðrum líkur. Fréttir fjalli að mestu leyti um góðverk stofnana og fyrirtækja. Varla falli nokkur blettur á þetta himnaríki. Á endanum deyi fólk í hafsjó minningargreina um ágæti allra.

Verstir eru álitsgjafarnir, einkum þáttastjórnendur, sem telja sig sennilega vera hluta yfirstéttar, er hefur hag af því almannaáliti, að allt sé í fínu lagi hér á landi og að sóðalegt sé að flytja sannar fréttir af öðru tagi. Svo sterk afneitun staðreynda hefði verið óhugsandi fyrir fjórum árum.

Mér finnst ég koma inn í nýtt þjóðfélag, afturhaldssamara og kreddufastara en það var fyrir fjórum árum. Einkum er það þó leiðinlegra. Kannski er hálf þjóðin bara komin á prozak.

DV
Næst er það stríð við Íran

Bandaríkjastjórn er að undirbúa stríð við Íran. Forsendurnar eru tvær. Í fyrsta lagi var Íran á sínum tíma efst á lista George W. Bush Bandaríkjanna yfir öxul hins illa í heiminum. Í öðru lagi hefur komið í ljós, að Íran hefur leikið tveimur skjöldum í kjarnorkumálum og verður um síðir kjarnorkuveldi.

Raunveruleg ástæða fyrir stríði við Íran er hins vegar sú, að vegur forsetans og flokks repúblikana fer ört lækkandi í Bandaríkjunum. Spunameistarar flokksins telja, að fátt geti hindrað ósigur í næstu þingkosningum eftir rúmt ár annað en sigursæl árás, sem þjappi Bandaríkjamönnum um leiðtoga sinn.

Auðvitað er vont, að Íran verði kjarnorkuveldi. Það var vont, að Ísrael varð kjarnorkuveldi, en Bandaríkin hafa ekki sýnt miklar áhyggjur af því. Það var vont, að bæði Indland og Pakistan urðu kjarnorkuveldi, en Bandaríkin hafa samt látið það yfir sig ganga. Þau gera sér greinilega mannamun.

Stríðið við Írak er orðið gamalt og óvinsælt. Það er ekki lengur nothæft kosningamál. Nýtt stríð við Íran verður ekki orðið gamalt og óvinsælt í næstu kosningum. Það verður passlega nýtt til að fleyta meirihluta repúblikana á þing fram til næstu forsetakosninga, sem verða eftir rúm þrjú ár.

Bandaríkin geta farið í stríð við Íran, þótt mikið af hernum sé enn upptekið við hernám Íraks. Einkum er flugherinn laus við Írak og getur í einni árás tekið fyrir 5000 skotmörk í Íran. Sérfræðingar stríðsráðuneytisins telja, að ekki verði erfitt að eyðileggja olíulindir og kjarnorkuver Írans.

Sennilega mun árásin á Íran ekki miða að hernámi landsins, því að það verður stærri biti en Írak. Hún mun stefna að því að eyðileggja olíulindir og ýmsa innviði landsins og spilla kjarnorkurannsóknum. Hún mun einnig reyna að æsa upp minnihlutahópa Azera og Kúrda, sem búa innan landamæranna.

Menn vita samt um neikvæð hliðaráhrif. Þeir hafa reynsluna frá Írak, sem er ekki eins fjölmennt ríki og alls ekki með eins sterka innviði og Íran. Menn vita, að stríðið mun framleiða hryðjuverkamenn og rýra öryggi Vesturlanda. Sjítar um allan heim verða harðari óvinir. Olía mun hækka í verði.

Eins og venjulega munu Bretar verða aukahjól stríðsvagnsins og að þessu sinni verður öll Evrópa andvíg. En Bandaríkin nærast á stríði og munu ekki taka mark á andstöðu heimsins.

DV
Fjalakötturinn feilpústar

*0000

Fjalakötturinn

Frystur, þurr og seigur

Frystur fiskur er einkennistákn lélegra matarhúsa, verður alltaf þurr við eldun. Skötuselur verður þurr og seigur. Þannig var það á Fjalakettinum, nýjum veitingasal á Hótel Reykjavík Centrum. Veitingastjóri, er lætur nota frystan fisk á stað, sem þykist vera fínn og tekur 5200 krónur fyrir þríréttaðan mat, er ekki starfi sínu vaxinn. Staðlað meðlæti staðarins, grilluð kartöflustappa, bætti ekki úr skák, ekki heldur grönnu grænmetisþræðirnir, en risarækjan var nokkuð góð. Í annarri heimsókn var grillaður eldislax ófrystur og í lagi, enda fæst eldisfiskur daglega.

Íslenzk ketsúpa út í hött

Fjalakötturinn bauð upp á ketsúpu í landkynningu. Hún var ekki lík neinni ketsúpu. Fituskorið lambakjöt var léttsoðið og síðan grillað, svo að það var þurrt og nánast seigt. Súpan var tært kjötseyði. Gulræturnar voru þvengmjóar og smávaxnar, auk þess hráar. Engar voru rófurnar. Þetta gaf kolranga mynd af þjóðarrétti og var þar að auki alls ekki bragðgott. Betra var skyrið, sem kom á eftir, enda stendur skyr alltaf fyrir sínu, þótt það sé í þunnum slettum milli breiðra skífna af stökku kexi. Skyrið sjálft var óvenjulega fínlegt og kremkennt að útliti, semsagt ekki þjóðlegt.

Ýmislegt var samt gott

Annað var gott á Fjalakettinum, einkum þjónusta ungra og lærðra stúlkna. Hvítvín mánaðarins var gott, sömuleiðis olífumauk og hummus með brauði. Hrátt hangikjöt þunnsneitt hafði lítið hangibragð, en var borið fram með sterkkrydduðu ávaxtamauki og mozzarella-osti, sem lét réttinn heppnast í bragði. Karrísúpa dagsins var gul og góð, en rækjurnar í henni voru of þurrar. Krapís úr rabarbara var bragðlítill sem milliréttur, en volg rabarbarakaka með þeyttum rjóma og ís var góður eftirréttur, í hæfilegu jafnvægi súrs og sætu.

Fjalakötturinn er smart

Fjalakötturinn í Aðalstræti er smart veitingastaður í nútíma naumhyggju, að mestu hvítur, en með svörtum stólum og ljósgulu líni. Stórir glugga veita ýtsýni til Aðalstrætis. Mikið stækkaðar Reykjavíkurmyndir frá gömlum tíma skreyta veggi staðarins. Lín er í munnþurrkum jafnt í hádegi sem á kvöldin. Í hádeginu er lítið og álitlegt hlaðborð á 1500 krónur, en ég kaus laxinn, þótt kötturinn heima fussi við öllum eldisfiski. En hann hefur meira vit á fiski en ég og miklu meira vit á fiski en Fjalakötturinn hefur.

DV
Nógu margir eru nógu leiðir

Gefum okkur, að Framsókn fái einn borgarfulltrúa í kosningum næsta vors. Skoðanakannanir efast um það. En hugsum okkur alla þá, sem Framsókn hefur gefið embætti hjá ríkinu. Þeir væru vanþakklátir, ef þeir mæta ekki á kjörstað og tryggja holdgervingi bananalýðveldisins einn borgarfulltrúa.

Ef Sjálfstæðisflokkurinn fær tæplega 50% atkvæða, svipað og skoðanakannanir segja um þessar mundir, þarf hann að semja við eina fulltrúa Framsóknarflokksins um meirihluta í borginni. Teljið þið ekki líklegt, að Framsókn vilji sama mynztrið og hefur gefið henni svo margt feitt hjá ríkinu?

Ef Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokknum tekst ekki að semja um stjórn borgarinnar á Sjálfstæðisflokkurinn líklega kost á að semja við Frjálslynda flokkinn, sem verður þá aftur búinn að ná inn Ólafi F. Magnússyni, er einu sinni var í Sjálfstæðisflokknum og vill aftur komast í hlýjuna.

Allar líkur benda til, að Sjálfstæðisflokkurinn nái ekki hreinum meirihluta, en hafi tvo möguleika á samstarfi, þar sem hann er yfirgnæfandi sterki aðilinn. Þar með verður Vilhjálmur eða Gísli Marteinn borgarstjóri eða einhver annar galdrakarl, sem flokkurinn telur munu gefa þessa niðurstöðu.

Þetta er ástæðan fyrir því, að hrun Reykjavíkurlistans mun færa Sjálfstæðisflokknum Reykjavík á silfurfati. Við því var ekkert að gera, listinn hafði staðið sig svo illa, að engin leið var að halda uppi stemmningu fyrir honum. Það var gustukaverk hjá Vinstri grænum að veita honum náðarhöggið.

Úti í kuldanum verða Vinstri grænir og Samfylkingin og sá þriðji aðili, sem nær ekki samkomulagi við Sjálfstæðisflokk. Það var alltaf sérkennilegt að hafa Framsókn innanborðs í Reykjavíkurlistanum. Það hélzt svo einkum fyrir harðfylgi Alfreðs Þorsteinssonar, sem tók ekki mark á flokkseigendum.

Þótt Samfylkingin og Vinstri grænir verði úti í kuldanum á næsta kjörtímabili í Reykjavík, eiga þessir flokkar nokkra möguleika á að ná meirihluta í landstjórninni ári síðar. Það stafar af sömu ástæðunni og tapið í borginni. Menn verða orðnir jafnleiðir á ríkisstjórnnni og borgarmeirihlutanum.

Í stórum dráttum gildir sami vandinn um ríkisstjórnina og um Reykjavíkurlistann. Hvor tveggja er búinn að vera of lengi við völd. Eðli lýðræðis er að skipta út seint og um síðir.

DV
Sagan um bananalýðveldið

Ég hef alltaf talið Ísland til bananalýðvelda. Allt frá því að ég uppgötvaði fyrir fjórum áratugum, að ég þyrfti að vera á vegum stjórnmálaflokks til að fá húsnæðislán. Ég neitaði og sagði húsnæðismálastjórn að hún væri bananalýðveldi. Mér skildist, að ég væri fyrsti maðurinn sem hafnaði kerfinu.

Þegar útlendingar hafa spurt mig um orðið, hef ég alltaf komið af fjöllum, svo vanur er ég orðinn bananalýðveldinu. Kannski hef ég komið óorði á þjóðfélagið, þegar ég svara því til, að Ísland sé og hafi verið bananalýðveldi eins lengi og minni mitt nái. Það sé engan veginn normal vestrænt ríki.

Rétt er að taka strax fram, að Ísland var þá ekki og er nú ekki fullkomið bananalýðveldi. Ýmsir þættir í rekstri ríkisvaldsins eru ekki bananalýðveldi. Sumir ráðherrar, þingmenn, embættismenn, dómarar og löggur eru ekki aðilar að bananalýðveldinu. En hinir eru býsna margir og áhrifamiklir.

Davíð Oddsson er kóngur bananalýðveldisins. Hann húðskammaði Hæstarétt í Vatnseyrarmálinu og öryrkjamálinu. Hann skammaði Umboðsmann alþingis í símtali. Hann lét skipa frænda sinn og nánasta vin í Hæstarétt. Hann lét skipa aumingja sem fréttastjóra útvarpsins. Hann lét gefa sér eftirlaunalög.

Dæmin eru óendanleg. Þau snúast ekki endilega um, að ráðamenn gefi fyrirskipanir. Þeir eru gefnari fyrir að haga sér á ógnandi hátt, svo að undirsátar fari að skjálfa. Halldór Ásgrímsson hefur tekið þetta upp eftir Davíð. Þeir hafa búið til kerfi, þar sem undirsátar titra af skelfingu.

Davíð og Halldór og allir aðrir bavíanar bananalýðveldisins þurfa ekki að skipa fyrir. Undirsátarnir hoppa kringum þá og reyna að túlka látbragð þeirra og spá í skoðanir þeirra. Þetta gildir ekki bara um undirsátana, heldur alla þá, sem telja sig geta haft gott af góðri umgengni við kóngana.

Davíð hatar suma, heitt og innilega. Hann var einkum ósáttur við, að einkavæðing Fjárfestingabankans og Búnaðarbankans lenti í öðrum höndum en ráð var fyrir gert. Hann hefur lengi verið ósáttur við, að upp rísi í þjóðfélaginu peningaleg valdaöfl, sem ekki eru í sæmilegu vinfengi við kóngana.

Löngu fyrir Baugsmál var Ísland bananalýðveldi. Hvernig sem það mál fer, mun landið áfram vera bananalýðveldi. Allt til þess tíma, er Davíð kóngur verður öllum gleymdur og grafinn.

DV
Sporðreist hnattvæðing

Hnattvæðingin á sér nokkra óvini, sem geta sporðreist hana. Vesturlöndum hefur ekki tekizt að nýta leiðir til að leysa olíuna af hólmi, til dæmis með vetni. Gífurlegur hagvöxtur er í risaríkjunum Kína og Indlandi, þar sem fólk er farið að hafa ráð á þvottavélum og sjónvarpi og sér einkabílinn í hillingum. Þetta mun valda auknum slagsmálum um verðmæt hráefni, einkum olíu, sem mest er til af í púðurtunnu þeirri, er nefnist Miðausturlönd, einkum í pappírstígrinum Sádi-Arabíu. Mikil og vaxandi hætta er á hryðjuverkum og styrjöldum í tengslum við olíudansinn á allra næstu árum.
Eitur í túnfiskdósum

Þungamálmar finnast í auknum mæli í sjávarafurðum, einna mest í túnfiski, sem seldur er í dósum. Börn og unglingar, er nota túnfisk sem skyndibita, hafa reynzt missa eftirtekt og námsgetu. Algengt er í Bandaríkjunum, að þau hafi 25 sinnum meira magn í sér af þungamálmum en ráðlegt hámark. Börn og unglingar, sem hafa hætt að borða túnfisk, hafa náð sér aftur í eftirtekt og námsgetu. Spurningin er, hvenær mengun hafsins leiðir til of mikilla þungamálma í venjulegum fiski, sem við seljum til útlanda. Getur svo farið fyrr eða síðar, að útlendingar banni neyzlu fiskjar frá Íslandi?