arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Umbinn segir stopp

Umboðsmaður Alþingis hefur staðfest, að dómsmálaráðherra fór ekki að lögum, þegar hann skipaði frænda flokksforingjans sem dómara í Hæstarétt. Hann braut ekki bara jafnréttislög, heldur líka stjórnsýslulög. Umboðsmaðurinn hefur hins vegar ekki vald til að breyta rangindum ráðherrans, sem standa.

Umboðsmaðurinn vekur athygli á, að hvergi í ferli málsins var þess getið, að sérstaklega væri þörf fyrir dómara, sem hefði skrifað eina ritgerð um Evrópurétt. Það var ekki fyrr en ráðherra fór að leita að útskýringum á því, hvers vegna hann hafnaði mörgum hæfari mönnum til að velja frændann.

Hæstiréttur þarf auðvitað ekki dómara, sem hefur skrifað eina ritgerð um Evrópurétt, heldur fjölhæfa dómara með víðtæka fræðiþekkingu og víðtæka reynslu að baki. Hægt er að kalla til dómara að utan, ef þörf er á þekkingu upp úr ritgerð, sem engin veit, að hafi búið yfir neinu markverðu.

Umboðsmaðurinn beinir því til Alþingis að framvegis verði þar búið svo um lagahnúta, að ósvífnir flokksjaxlar á borð við núverandi dómsmálaráðherra geti ekki níðst á Hæstarétti og eytt trausti manna á honum með fáránlegum skipunum í krafti þess, að allt vald á Íslandi kemur frá ráðherrum.

Engu máli skiptir, hversu langar þrætubækur verða birtar í greinum ráðherrans og leiðurum Morgunblaðsins þessa daga. Ekki verður hægt að skrifa sig frá því, að umboðsmaður Alþingis telur brýnt, að Alþingi setji lög, sem komi í veg fyrir, að embættisfærsla af tagi ráðherrans endurtaki sig.

Að sjálfsögðu er þetta eindreginn áfellisdómur yfir gömlum flokksjaxli, sem ítrekað hefur sýnt, að hann tekur hagsmuni flokks og formanns fram yfir þjóðarhagsmuni. Það er engin vörn í málinu að segja, að gömul hefð sé fyrir því, að ráðherrar fari eftir geðþótta fremur en lögum og reglum.

Hæstiréttur hefur átt í erfiðleikum um margra ára skeið, af því að hann er ekki nógu vel skipaður. Það stafar einmitt af því, að forverar ráðherrans hafa ekki skipað bezta fólkið, þótt nú fyrst hafi kastað tólfunum. Hæstiréttur þarf ekki fleiri gæludýr flokka og formanna, heldur hæfasta fólkið.

Niðurlæging Hæstaréttar hefur verið slík, að hvað eftir annað hafa dómar hans orðið afturreka, þegar menn hafa kært þá til æðri dómsvalda úti í Evrópu. Niðurlæging dómstólsins er um leið niðurlæging ríkis og þjóðar. Þess vegna er brýnt, að þar leysi hæfir menn af hólmi gæludýr flokka og formanna.

Við þurfum að losna út úr hinum forna heimi einveldistímans, sem setur óþægilega mikinn svip á störf dómsmálaráðherrans. Við þurfum að stinga við fótum, þegar umbinn segir stopp.

Jónas Kristjánsson

DV
Einbeittur brotavilji

Verktakinn Impregilo hefur í heilt ár verið vikulega í fréttum vegna einstakrar tregðu við að fara eftir lögum og reglum á Íslandi. Fyrirtækið hefur farið undan í flæmingi og látið seint og illa af brotum á lögum og reglum. Á málfari dómstóla er þetta viðhorf kallað einbeittur brotavilji. … Fyrst var fyrirtækið stutt opinberum eftirlitsstofnunum, sem vörðu það í hástert, einkum vinnueftirlitið, en einnig heilbrigðiseftirlitið, sveitastjórnir og skattayfirvöld. Það var ekki fyrr en eftir langvinnan þrýsting verkalýðsfélaga, að opinberar stofnanir milduðu smám saman hlutdrægni sína. …
Einbeittur brotavilji

Verktakinn Impregilo hefur í heilt ár verið vikulega í fréttum vegna einstakrar tregðu við að fara eftir lögum og reglum á Íslandi. Fyrirtækið hefur farið undan í flæmingi og látið seint og illa af brotum á lögum og reglum. Á málfari dómstóla er þetta viðhorf kallað einbeittur brotavilji.

Fyrst var fyrirtækið stutt opinberum eftirlitsstofnunum, sem vörðu það í hástert, einkum vinnueftirlitið, en einnig heilbrigðiseftirlitið, sveitastjórnir og skattayfirvöld. Það var ekki fyrr en eftir langvinnan þrýsting verkalýðsfélaga, að opinberar stofnanir milduðu smám saman hlutdrægni sína.

Síðan vinnueftirlitið sneri við blaðinu hefur það margsinnis þurft að fylgja fyrirmælum sínum eftir og hóta lokun. Þetta gerðist þó of seint til að hindra dauðaslys í gljúfrunum, sem stafaði af lélegu öryggiseftirliti og gölluðu áhættumati. Hvorugt er komið í lag, þrátt fyrir hótanir.

Heilbrigðiseftirlitið hefur hundskazt til að stíga skrefinu framar. Það missti þolinmæðina og skellti 70.000 króna dagsektum á Impregilo út af mötuneytinu. Þá fyrst tók verktakinn við sér og fór að sinna kröfum eftirlitsins. Þetta hefði átt að vera lærdómsríkt öðrum opinberum aðilum.

Sveitarstjórnir fyrir austan voru lengi með glýju í augum, en eru um síðir farnar að óttast um útsvarstekjur af starfsmönnum, sem koma og fara, án þess að menn fái rönd við reist. Það kom þeim í opna skjöldu, að Impregilo skyldi nota starfsmannaleigur, þrátt fyrir fyrri yfirlýsingar sínar.

Mál verktakans er á borði ríkisskattstjóra, sem er þögull sem gröfin. Hann á þó í miklum erfiðleikum, því að honum verður um kennt, ef hluti af skatttekjum ríkisins fer forgörðum vegna sinnuleysis embættis, sem fylgist ekki með fréttum, er hafa lengi verið umræðuefni þjóðarinnar.

Sárastur er brotaviljinn fyrir verkalýðsfélögin, sem á sínum tíma lögðu lóð sitt á vogarskál hrikalegrar aðfarar stjórnvalda og Landsvirkjunar að ósnortnum víðernum hálendisins. En raunar er við hæfi, að afleiðing ódæðisins skuli vera aðför að réttindum skjólstæðinga félaganna.

Impregilo hefur alizt upp í hörðum skóla þriðja heimsins, þar sem mútur og spilling koma í stað laga og réttar. Þar sem hefðbundnir verktakar á vestrænum markaði vildu forðast stimpil umhverfisglæpa og hættu við að bjóða í verkið, sat Landsvirkjun uppi með fyrirtæki einbeitts brotavilja.

Liðið er ár síðan Impregilo hóf verkið. Enn sitja menn með sveittan skallann við að reyna að fá fyrirtækið til að trúa, að Ísland sé ekki í þriðja heiminum. En er það svo?

Jónas Kristjánsson

DV
Ferðakennslubók

Með þessum greinum um ferðaföt lýkur greinaflokki, sem birzt hefur í Eiðfaxa í um það bil ár. Í viðtölum við reynda langferðamenn á hestum hefur verið fjallað um ýmis atriði, sem geta skipt þá máli, sem hyggjast fara í ferðalög um óbyggðir. Líta má á þetta samanlagt sem kennslubók í fagi, þar sem enn eru skiptar skoðanir um ýmis atriði. Ég vil þakka þeim, sem hafa miðlað lesendum Eiðfaxa af langri reynslu sinni, svo og Svandísi Kjartansdóttur, sem tekið hefur allar myndir með greinunum, þar á meðal þeim, sem hér birtast.

Greinaflokkurinn hefur birzt í þessum tölublöðum Eiðfaxa:

2003.03. Fótabúnaður, sjúkrakassar

2003.04. Ferðahestar, GPS-tæki, kort

2003.05. Vöð, hjálmar

2003.06. Fjallaferðir

2003.07. Hnakkar, skeifur, samskipti, kort

2003.08. Matur og drykkur

2003.09. Ferðadagar I

2003.10. Ferðadagar II

2004.01. Ferðadagar III

2004.02. Í vösum

2004.03. Trúss

2004.04. Ferðaföt

Jónas Kristjánsson

Eiðfaxi 5.tbl. 2004
Sauðirnir skila sér

Sauðir flokksins munu margir skila sér heim að húsum, þótt þeir hafi hlaupið á fjöll í áföllum, sem nýjustu athafnir forsætis- og dómsmálaráðherranna hafa valdið flokknum. Ríkisstjórnin hefur tapað orrustum, en stríðinu er hvergi nærri lokið. Glatað fylgi skilar sér yfirleitt um síðir. … Stöðu flokksformanns annars vegar og kjósenda hins vegar í Sjálfstæðisflokknum hefur frá ómunatíð verið stjórnað af óskrifuðu samkomulagi um, að formaðurinn standi og falli með því að skaffa. Hann er ráðinn til að hugsa og framkvæma. Hann er fjárhirðirinn og vísar slóðina, sem sauðirnir rölta. …
Sauðirnir skila sér

Sauðir flokksins munu margir skila sér heim að húsum, þótt þeir hafi hlaupið á fjöll í áföllum, sem nýjustu athafnir forsætis- og dómsmálaráðherranna hafa valdið flokknum. Ríkisstjórnin hefur tapað orrustum, en stríðinu er hvergi nærri lokið. Glatað fylgi skilar sér yfirleitt um síðir.

Stöðu flokksformanns annars vegar og kjósenda hins vegar í Sjálfstæðisflokknum hefur frá ómunatíð verið stjórnað af óskrifuðu samkomulagi um, að formaðurinn standi og falli með því að skaffa. Hann er ráðinn til að hugsa og framkvæma. Hann er fjárhirðirinn og vísar slóðina, sem sauðirnir rölta.

Það er að vísu sérkennileg staða Sjálfstæðisflokksins að vera málsvari eftirlitsþjóðfélags og ríkisrekstrar gegn frjálsu framtaki markaðshagkerfisins. Ungliðahreyfingar og hugmyndafræðingar flokksins eiga að vonum bágt með að fóta sig á stöðu flokksins sem Stóra bróður ríkisbáknsins.

Þar sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lengi stjórnað ráðuneyti menntamála, hefur hann haft tækifæri til að pakka atvinnulausum og óvinnufærum flokksjálkum í valdastöður ríkissjónvarpsins. Flokkurinn hefur lent í þeirri ógæfu að hafa hagsmuni af viðgangi ríkisrekinnar myndbandaleigu.

Ekki megum við heldur gleyma, að yfirstétt flokksins er að mestu skipuð lögfræðingum, sem hafa alið aldur sinn á framfæri hins opinbera og eru lítt kunnugir einkarekstri. Meint dálæti flokksins á markaðshagkerfinu hefur lengi verið meira í nösum hugmyndafræðinga en í raunveruleikanum.

Verið getur, að kjósendur hafi loksins áttað sig á, að Sjálfstæðisflokkurinn siglir undir fölsku flaggi frjáls markaðshagkerfis og að skapþungur formaður flokksins hefur stýrt þjóðarskútunni á boða einræðis, valdbeitingar og geðþótta og þó fyrst og fremst á sker haturs og hefnigirni.

Í tvígang á skömmum tíma hefur ríkisstjórnin látið semja sértæk lagafrumvörp, sem beinast gegn einu fyrirtæki, fyrst Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis og síðan Norðurljósum. Slík lög eru illa séð úti í hinum siðmenntaða heimi og þykja vera dæmi um geðþótta og valdbeitingu í bananalýðveldum.

Hugsanlegt er, að formaður flokksins geti pakkað svo vel vinum og vandamönnum í Hæstarétt, að hann hindri framgang réttlætis þar á bæ. Formaðurinn er hins vegar gersamlega valdalaus úti í Evrópu, þar sem æðsta dómstig landsins er núna vistað. Til allrar hamingju fyrir íbúa bananalandsins.

Dapurt fylgi stjórnarinnar í nýrri könnun getur bent til, að augu fólks séu að opnast. Hætt er þó við, að upphlaupið sé tímabundið og smám saman muni sauðir skila sér heim.

Jónas Kristjánsson

DV
Ástarjátning

Ágæt saga um mikilvægi gemsans birtist fyrir nokkrum árum í Mogganum, þegar íslenzk kona, sem þá bjó á Ítalíu, skýrði frá athugunum sínum á mikilvægi símans fyrir ítölsku stórfjölskylduna, sem var í þann veginn að sundrast, af því að börnin voru úti um allar trissur að sigra heiminn. … Þá kom gemsinn. Mamman situr við símann heima í móðurgarði í Perugia og fær fréttir frá Antonio um, að hann sé að stíga úr lestinni í Milano. Hún flytur þær síðan til Mario, sem er að fara á fund í Torino, sem fréttist síðan til Alessöndru, sem er að fara í flug til Palermo og tekur bíl á vellinum. …
Ástarjátning

Einu sinni týndi ég gemsanum í Rauðhólum. Fékk lánaðan annan, reið alla leiðina aftur og hringdi stöðugt í týnda tólið. Viti menn, veikt tíst barst úr moldarbarði. Ég fór af baki, tók varlega upp dýrgripinn, þurrkaði af honum moldina og stakk honum í brjóstvasann, glaður og reifur í hjarta.

Þetta rifjaðist upp í gær, þegar ég gleymdi símanum heima og var alveg bjargarlaus fram eftir morgni. Sambandið við umheiminn fór meira eða minna úr skorðum og komst ekki í samt lag aftur fyrr en mörgum klukkustundum eftir að ég hafði gert mér ferð til að sækja símann og minnið í honum.

Gemsinn er eitt mikilvægasta galdratæki nútímans. Hann gerir okkur kleift að vinna mál margfalt hraðar en áður tíðkaðist. Svo slökkvum við bara á honum og látum skilaboðaskjóðuna taka við, þegar við þurfum að einbeita okkur. Ég held, að nútímarekstur standi og falli með þessu litla hjálpartæki.

Ágæt saga um mikilvægi gemsans birtist fyrir nokkrum árum í Mogganum, þegar íslenzk kona, sem þá bjó á Ítalíu, skýrði frá athugunum sínum á mikilvægi símans fyrir ítölsku stórfjölskylduna, sem var í þann veginn að sundrast, af því að börnin voru úti um allar trissur að sigra heiminn.

Þá kom gemsinn. Mamman situr við símann heima í móðurgarði í Perugia og fær fréttir frá Antonio um, að hann sé að stíga úr lestinni í Milano. Hún flytur þær síðan til Mario, sem er að fara á fund í Torino, sem fréttist síðan til Alessöndru, sem er að fara í flug til Palermo og tekur bíl á vellinum.

Gemsinn hefur sameinað ítölsku stórfjölskylduna á nýjan leik. Hér hefur hann eflt fjölskyldubönd ekki síður en viðskiptabönd. Hann er orðinn svo samofinn öllum þáttum í samskiptum fólks, að þjóðfélagið færi úr límingunum, ef allir gemsar landsins yrðu skyndilega sambandslausir.

Gemsinn man eftir öllum númerum, sem við þurfum á að halda og minnir á tímasetningar. Hann er ritari, sem tekur við upplýsingum, þegar við erum upptekin, og kemur þeim til skila. Suma þeirra má tengja öðru galdratæki, tölvunni, sem er annar hornsteinn hagkerfis og þjóðfélags nútímans.

Auðvitað tekur tíma að læra á gemsann. Rétt eins og maðurinn í jarðarförinni, sem svaraði kallinu og hvíslaði í símann: “Ég get ekki talað við þig núna, af því að ég er að bera kistuna út.” Sumir hafa raunar enn ekki lært að umgangast síma yfirleitt og svara alltaf kalli, þótt kúnnarnir bíði.

Gemsinn er hvorki góður né vondur. Hann er bara tæki, sem við getum lært að nýta í lífi og starfi. Líklega er þó of langt gengið hjá mér að umgangast gemsann eins og ástvin.

Jónas Kristjánsson

DV
Fenrisúlfur

Markaðshagkerfið getur einn daginn stuðlað að fjölbreytni í fjölmiðlun og hinn daginn eyðilagt hana. Það er nánast tilviljun, að þremur mikilvægum fjölmiðlum hér á landi var bjargað frá hruni á skömmum tíma. Það er nánast tilviljun, að fullburða fréttastofur eru hér sex en ekki þrjár. … Myrkrahöfðingi vestrænnar fjölmiðlunar, sjálfur Rupert Murdoch, getur á morgun keypt flesta íslenzka fjölmiðla og breytt þeim í lygamaskínur. Ekkert er öruggt í heimi markaðshagkerfisins, ekki einu sinni sú óvenjulega góða staða, sem er á íslenzkri fjölmiðlun einmitt þessa dagana. …
Fenrisúlfur

Ekkert ástand er varanlegt, allra sízt í markaðshagkerfi. Einn góðan veðurdag kemur einhver í sjávarplássið þitt og kaupir sjávarútveginn. Hann lofar upp á æru og trú að flytja skipin ekki burt. Svo flytur hann þau til Akureyrar, af því að hann hefur ekki æru og trú. Þannig virkar hagkerfið.

Markaðshagkerfið getur einn daginn stuðlað að fjölbreytni í fjölmiðlun og hinn daginn eyðilagt hana. Það er nánast tilviljun, að þremur mikilvægum fjölmiðlum hér á landi var bjargað frá hruni á skömmum tíma. Það er nánast tilviljun, að fullburða fréttastofur eru hér sex en ekki þrjár.

Myrkrahöfðingi vestrænnar fjölmiðlunar, sjálfur Rupert Murdoch, getur á morgun keypt flesta íslenzka fjölmiðla og breytt þeim í lygamaskínur. Ekkert er öruggt í heimi markaðshagkerfisins, ekki einu sinni sú óvenjulega góða staða, sem er á íslenzkri fjölmiðlun einmitt þessa dagana.

Sumir styðja markaðshagkerfið, af því að það skaffar. Aðrir eru á móti því, af því að þeir óttast allar breytingar á núverandi ástandi, hvert sem það er á hverjum tíma. Fyrra sjónarmiðið ræður því, að um nokkurt skeið hefur staðið yfir umfangsmikil sala ríkiseigna í hendur hlutafélaga á markaði.

Samt er tvískinnungur í pólitískum armi þessa hagkerfis. Annars vegar er því haldið fram, að til langs tíma leiti það að beztu niðurstöðu og finni nýjar leiðir til að snúast gegn vandamálum, sem upp koma, rétt eins og sjálft lýðræðið geri. Þeir tala um innbyggða sjálfvirkni markaðshagkerfisins.

Hins vegar eru menn dauðhræddir við einstakar afleiðingar þess, einkum samþjöppun valds. Menn líta öðrum þræði á það sem Fenrisúlf. Um fjölmiðlun setja þeir á laggir trausta nefnd flokksjálka til að gera tillögur um læðing og dróma. Síðan vilja þeir sértæk lög gegn afleiðingu hagkerfisins.

Raunar byggist allt þetta ferli á óslökkvandi heift eins haturgjarns manns í garð annars. Heiftin næði hins vegar ekki fram að ganga, ef ekki væri innan stjórnarflokkanna eyra fyrir því sjónarmiði sósíalista, að markaðshagkerfið sé eins konar Fenrisúlfur, sem reyra þurfi í ríkisviðjar.

Sósíalistar til hægri og vinstri og einkum á miðjunni líta ekki á þá staðreynd, að ástand frétta og fjölmiðlunar er betra á landinu um þessar mundir en það hefur verið í manna minnum. Þeir líta bara á færi til að koma böndum á anga af óstýrilátum og oft tillitslausum öflum markaðshagkerfisins.

Fólk man, að lofað var, að Guggan yrði áfram gul og að það var svikið. Markaðshagkerfið nýtur ekki almenns trausts. Því verða til ógagns sett sértæk lög um læðing og dróma á eignarhald fjölmiðla.

Jónas Kristjánsson

DV
Endurkoma Krists

Kristur er sagður koma aftur, þegar þrennt hefur gerzt: Í fyrsta lagi hefur Ísrael orðið til sem ríki. Í öðru lagi hefur það hertekið lönd Biblíunnar, Miðausturlönd. Í þriðja lagi hefur þriðja musterið verið reist á Musterishæðinni í Jerúsalem, þar sem nú standa helztu moskur Palestínumanna. … Sjötti hver Bandaríkjamaður trúir þessari kenningu og þriðji hver kjósandi flokks repúblikana, þar á meðal John Ashcroft dómsmálaráðherra og Tom DeLay þingflokksformaður. Í augum þessa fólks eru atburðirnir í Palestínu og Írak vegvísar að næsta heimssstríði og endanlegum sigri kristinnar trúar. …
Endurkoma Krists

Kristur er sagður koma aftur, þegar þrennt hefur gerzt: Í fyrsta lagi hefur Ísrael orðið til sem ríki. Í öðru lagi hefur það hertekið lönd Biblíunnar, Miðausturlönd. Í þriðja lagi hefur þriðja musterið verið reist á Musterishæðinni í Jerúsalem, þar sem nú standa helztu moskur Palestínumanna.

Sjötti hver Bandaríkjamaður trúir þessari kenningu og þriðji hver kjósandi flokks repúblikana, þar á meðal John Ashcroft dómsmálaráðherra og Tom DeLay þingflokksformaður. Í augum þessa fólks eru atburðirnir í Palestínu og Írak vegvísar að næsta heimssstríði og endanlegum sigri kristinnar trúar.

Í krafti þessara kenninga tveggja spámanna á nítjándu öld styðja margar ofsatrúarkirkjur ofbeldi Bandaríkjanna og Ísraels, reyna markvisst að koma af stað heimsstyrjöld og sjá And-krist í mönnum á borð við Jaiver Solana hjá Evrópusambandinu og Kofi Annan hjá Sameinuðu þjóðunum.

Við skiljum ekki svona firringu hér á landi og skiljum ekki heldur, hversu alvarlegar afleiðingar hún getur haft í heimsmálunum. Þriðjungur repúblikana trúir botnlausu rugli og mikið af hinum, þar á meðal forsetinn, styður aðrar ofsatrúarkirkjur, sem ganga ekki eins langt og þessar.

Við höldum, að stórborgir austur- og vesturstrandarinnar séu Bandaríkin, en þær eru það ekki. Völdin í landinu hafa færzt inn í landið, þar sem menn dá George W. Bush, ganga um með byssur, halda að Írak hafi staðið fyrir árásum á Bandaríkin og stunda samkomur ofsatrúarsafnaða á hverjum sunnudegi.

Engu máli skiptir, þótt út komi reglulega bækur innherja, er lýsa undarlegum forseta, sem les ekki einnar blaðsíðu greinargerðir embættismanna, tekur ekki mark á staðreyndum, sér allt í svart-hvítum myndum og er algerlega háður ráðgjöfum, sem koma úr svart-hvítum heimi ofsatrúarmanna.

Þótt allar uppljóstranir innherja og allar fréttir af gangi mála í heiminum hafi verið neikvæðar forsetanum undanfarnar vikur, er engan bilbug að finna á kjósendum hans. Hann hefur sem fyrr 45% fylgi á móti 45% fylgi demókratans John Kerry. Þessi hlutföll hafa haldizt í föstum skorðum vikum saman.

Hér á landi og víðast hvar í Evrópu utan Bretlands eru ofsatrúarmenn taldir vera sérvitringar, sem ekki séu nothæfir til stjórnmála. Ofsatrúarmenn á jaðri geðveikinnar eru hins vegar ekki aðeins viðurkenndir stjórnmálamenn í Bandaríkjunum, heldur sitja beinlínis við stjórnvölinn.

Vandamál Íslands er hið sama og vandamál alls mannkyns um þessar mundir, hvernig eigi að haga seglum eftir vindum, er blása frá heimsveldi, sem rambar um eins og dauðadrukkið sé.

Jónas Kristjánsson

DV
Frændi Íslandskóngs

Nýi hæstaréttardómarinn hlaut að vita, hvað hann var að gera, þegar hann sótti um starfið. Hann var ekki að drepa tímann á Selfossi eins og hver annar leiksoppur örlaganna. Þeir, sem hafa minna fram að færa en aðrir umsækjendur, reikna yfirleitt með stuðningi úr annarri átt, pólitíkinni. … Í umræðunni um misbeitingu ráðherravalds við val á dómara í Hæstarétt hefur verið einblínt á framtak ráðherrans, sem var ekki að skara eld að eigin köku. Minna er talað um þann, sem sótti um starfið, þótt hann vissi, að ýmsir mundu sækja um og vera með langtum rismeiri æviferil á umsóknareyðublaðinu. …
Frændi Íslandskóngs

Nýi hæstaréttardómarinn hlaut að vita, hvað hann var að gera, þegar hann sótti um starfið. Hann var ekki að drepa tímann á Selfossi eins og hver annar leiksoppur örlaganna. Þeir, sem hafa minna fram að færa en aðrir umsækjendur, reikna yfirleitt með stuðningi úr annarri átt, pólitíkinni.

Í umræðunni um misbeitingu ráðherravalds við val á dómara í Hæstarétt hefur verið einblínt á framtak ráðherrans, sem var ekki að skara eld að eigin köku. Minna er talað um þann, sem sótti um starfið, þótt hann vissi, að ýmsir mundu sækja um og vera með langtum rismeiri æviferil á umsóknareyðublaðinu.

Í síðustu viku varð seðlabankastjóri Þýzkalands að segja af sér í skömm, af því að fréttablaðið Spiegel upplýsti fyrst, að hann hefði gist fjórar nætur á Adlon í Berlín á kostnað Dresdner Bank, og síðan, að hann hefði dvalið eina nótt á lystisnekkju í Monaco í boði Bayerische Motoren Werke.

Þetta minnir á íslenzka bankastjórann, sem raunar er enn við völd. Hann þáði löngum boð um laxveiði í löngum bunum. Hann var að þjóna eiginhagsmunum eins og seðlabankastjórinn þýzki og nýi hæstaréttardómarinn. Dómsmálaráðherrann var hins vegar að stunda aðra tegund spillingar, fyrirgreiðslu.

Pólitíkin á Íslandi er ekki mjög spillt að því leyti, að valdamenn skari eld að eigin köku. Hún hefur hins vegar lengi verið gerspillt í fyrirgreiðslum handa vinum og vandamönnum og pólitískum gæludýrum. Björn Bjarnason er bara gamall flokksjaxl að þjónusta frænda Íslandskóngs.

Flestir ráðherrar stunda slíkar fyrirgreiðslur. Sérstaða dómsmálaráðherrans er tvenns konar. Í fyrsta lagi er hann stórkarlalegri en flestir aðrir og lætur sig ekki muna um að niðurlægja Hæstarétt. Í öðru lagi þreytist hann ekki á að flytja sannfærða langhunda um réttmæti ákvörðunar sinnar.

Þar að auki hefur ráðherrann gerzt helzti málsvari þess, að leggja beri niður nýlega sett lög, sem takmarka geðþótta ráðherra. Hann er Björn síns tíma, nánar tiltekið upphafs nítjándu aldar, þegar Friðrik VI, einvaldskonungur af Guðs náð yfir Íslandi og Danmörku, upplýsti: “Vi alene vide”.

Það lýsir forneskju ráðherrans vel, að hann telur Sigurð Líndal prófessor ekki eiga að amast við fyrirgreiðslum ráðherrans, af því að hann sé sjálfur fyrirgreiðsluþegi. Virðist ráðherrann telja, að menn, sem tekið hafi að sér verk á vegum ráðherrans, skuli vera ævilangir þjónar hans.

Sérkennileg sjónarmið ráðherrans hafa vakið mikla og verðskuldaða athygli. Því er hætta á, að það gleymist, að mörgum Íslendingum finnst í lagi að reyna að misnota fyrirgreiðslukerfið. Þar á meðal nýjum hæstaréttardómara.

Jónas Kristjánsson

DV
Vegakortið rifið

George W. Bush Bandaríkjaforseti hefur rifið vegakort friðar í Miðausturlöndum með því að fallast í öllum atriðum á tillögur Ariel Sharon, forsætisráðherra Ísraels, um lausn Palestínumálsins. Aðeins fáar afskekktar byggðir ísraelskra landnema í Palestínu verða rifnar, en þorrinn verður áfram. … Eins og venjulega hundsar ríkisstjórn Bandaríkjanna alla aðila, sem komu að hinu margumrædda vegakorti, sem átti að fela í sér friðarsamning málsaðila og afturhvarf herja Ísraels til landamæranna frá 1967. Hún hundsar Sameinuðu þjóðirnar og Evrópusambandið, fyrir utan Palestínumenn. …