arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hin róttæka miðja

“Menn greinir á um blæbrigði, upphæðir og ekki um prinsip,” sagði Vilmundur Gylfason í kjallaragrein í Dagblaðinu á föstudaginn fyrir rúmri viku, er hann fjallaði um ýmis úrelt hugtök í stjórnmálunum.

Í greininni færði Vilmundur rök að því, að orðin “hægri” og “vinstri” nái ekki lengur yfir stjórnmálaumræðu í þjóðfélagi, þar sem í stórum dráttum hefur náðst samkomulag um félagslegt og efnahagslegt réttlæti og jöfnuð sem fremsta markmið.

Þennan vanda kannast leiðarahöfundar Dagblaðsins mæta vel við. Þeir þykjast halda fram stefnu hinnar róttæku “miðju” í íslenzkum þjóðmálum. Hins vegar eru þeir stundum gagnrýndir fyrir róttæka “hægri” stefnu og einnig, en sjaldnar, fyrir róttæka “vinstri” stefnu.

Vilmundur hefur laukrétt fyrir sér, þegar hann segir: “Það, sem fólk hins vegar er ósammála um, talar um og hugsar um, skerst ekki svo mjög eftir hefðbundnum línum milli hægri og vinstri.”

Hann nefnir dæmi: “Fólk er ósammála um landbúnaðarkröfluna, útflutningsbæturnar og niðurgreiðslurnar. Þar rekast á hagsmunir bænda annars vegar og flestra skattgreiðenda hins vegar. Fólk er ósammála um byggðastefnu, lánakerfi í tengslum við hana og þess vegna kjördæmamál. Fólk greinir á um það leyndarbákn, sem kallað er ríkisvald og stundum kerfi. Bankana, lánakerfið og þess vegna vextina. Fólk greinir á um Kröflu sjálfa. Stóriðju og samvinnu við útlendinga.”

Vilmundur segir, að þessi upptalning geti verið endalaus. “Aðalatriðið er samt það, að tilraunir til þess að klæða umfjöllun um þessi mál í hefðbundin kreppuklæði hægri og vinstri hafa mistekizt, einfaldlega vegna þess að það gengur ekki röklega upp. Fólk finnur þann falska tón, sem frá slíku stafar.”

Vilmundur víkur síðan að ýmsum flokkahagsmunum, sem liggja að baki hinum falska tóni og segir m.a.: “Samspil spillts ríkisvalds, forhertra gróðabrallara og óðrar verðbólgu hefur búið til nýja stétt eignafólks, sem auðgast í engu samræmi við vinnu. Þetta braskkerfi, sem alls staðar hefur fylgt verðbólgu, læsist um flokkakerfið allt, hvort sem það skilgreinir sig til hægri eða vinstri.

En fyrir utan standa stórir hópar venjulegs fólks, allur þorri fólksins, sem lifir í þessu landi. Þetta fólk hefur ekki hagnazt á þessu kerfi, þessu sameiginlega afsprengi stjórnmálaflokkanna. Þessu fólki má standa nokkuð á sama um þá atvinnumenn, sem skipta með sér völdum og vegtyllum fyrir luktum dyrum, en hjala þess á milli um vinnandi fólk og lýðréttindi. Því þetta fólk er að sækja fram.”

Í greininni hittir Vilmundur naglann á höfuðið eins og oft áður. Fólkið hefur fundið, að “hægri” og “vinstri” tónar flokkanna eru falskir. Menn eru farnir að amast við samtryggðum flokksforingjum, misjafnlega mikið eftir flokkum. Sá tímans þungi straumur verður ekki stöðvaður úr þessu. Öld hinnar róttæku “miðju” er runnin upp.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Neitið úrslitakostum

Stéttarsamband bænda hefur sett ríkisstjórn og skattgreiðendum úrslitakosti. Annað hvort verði söluskattur á kjötvörum afnuminn, ellegar muni sambandið ekki hafa afskipti af fjárhagserfiðleikum bænda, sem fyrirsjáanlegir eru vegna gífurlegrar offramleiðslu á ofsadýrum og óseljanlegum afurðum.

Láti ríkisstjórnin kúgast fyrir hönd skattgreiðenda, kostar það 1520 milljón króna tekjurýrnun á ári, sem bæta verður upp með skattlagningu á landslýð. Er þá líklegt, að ríkisstjórninni detti bensínið í hug eins og stundum áður.

Sumir bændur virðast vera forviða á þessari þróun. Hermann Guðmundsson á Blesastöðum varpaði fram þeirri spurningu á bændafundi í Grímsnesi um daginn, hvað hefði eiginlega gerzt, því að á síðasta ári hefðu bændur verið hvattir til að auka framleiðslu sína.

Hvorki ríkið né skattgreiðendur bera ábyrgð á því, þótt ráðamenn Stéttarsambands bænda og Búnaðarfélags Íslands hafi reynt að blekkja bændur í fyrra. Þessar tvær stofnanir gæta í raun hagsmuna vinnslustöðva og sölufélaga, sem þurfa sem mesta veltu og líta á bændur sem þræla sína.

Öll landbúnaðarstefnan byggist á því, að umsvif vinnslustöðva og sölufélaga í landbúnaði séu sem mest. Þar renna í gegn allir milljarðarnir, sem ríkisvaldið heldur, að það sé að borga bændum. Þess vegna hefur árum saman verið rekin stefna gegndarlausrar útþenslu í landbúnaði.

Skynsamir menn hafa árum saman bent á, að þetta væri orðin hringavitleysa og að stefna þyrfti að samdrætti í landbúnaði. Þessar aðvaranir hafa heyrzt, því að hinir skynsömu hafa verið skammaðir og svívirtir eftir megni.

Nú er komið í ljós, að þeir höfðu rétt fyrir sér. Á fundinum í Grímsnesi, sem áður er nefndur, viðurkenndi Gunnar Guðbjartsson, formaður Stéttarsambands bænda, að verð landbúnaðarvara væri um tíu sinnum hærra hér en víða í Evrópu. Er það nokkru hærra hlutfall en svokallaðir óvinir bænda hafa áður verið sagðir ljúga. Einnig viðurkenndi Gunnar, að smjörbirgðir í landinu yrðu 1800 tonn í árslok.

Hér í Dagblaðinu hafa hvað eftir annað verið settar fram ýtarlegar tillögur um, hvernig draga megi saman seglin í landbúnaði án þess að skerða tekjur bænda. Eftir þessu var ekki farið, svo að nú standa bændur andspænis óumflýjanlegri tekjuskerðingu.

Óvinir bænda eru nefnilega mennirnir, sem hvöttu þá til framleiðsluaukningar, þvert ofan í heilbrigða skynsemi og eingöngu til að þjóna hagsmunum vinnslustöðva og sölufélaga. Þetta eru ráðamenn Stéttarsambands bænda og Búnaðarfélags Íslands.

Svo koma þessir óvinir bænda núna og heimta, að ríkið og skattgreiðendur borgi vitfirringuna. Ef þeim tekst að fá því framgengt verður skattgreiðendum og neytendum ljóst, að ríkisstjórnin er andvíg hagsmunum skattgreiðenda og neytenda.

Auðvitað á ríkisstjórnin að harðneita úrslitakostum Stéttarsambandsins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Lítill fingur réttur fram

Svartamarkaðsbrask með gjaldeyri hefur að sögn Ólafs Jóhannessonar viðskiptaráðherra stuðlað að þeirri ákvörðun stjórnvalda að heimila mönnum að ávaxta erlendan gjaldeyri í íslenzkum bönkum. Gaf ráðherrann til kynna, að ekki yrði spurt, hvaðan gjaldeyririnn sé fenginn.

Nú á að reyna að ná gjaldeyrinum inn í bankana með því að bjóða eigendum hans vexti, sem líka verða í erlendum gjaldeyri. Ennfremur með því að gefa eigendunum kost á nokkuð frjálsu vali um not gjaldeyrisins, þegar þeir þurfa á honum að halda, til dæmis til ferðalaga. Slík notkun á samkvæmt nýju reglunum ekki að dragast frá venjulegum skammti ferðagjaldeyris.

Þetta er skynsamlegt skref í átt til viðurkenningar á staðreyndum. Ekki er þó trúlegt, að skrefið hirði upp mikið af lausagjaldeyri í landinu, því að eigendur hans munu eftir sem áður telja sig hagnast betur á því að selja hann á svörtum.

Öðru máli kann að gegna um umboðslaun, sem innflytjendur hafa falið erlendis og ýmist notað til að bæta sér upp lága álagningu eða geymt þar áfram til að efla viðskiptatraust sitt. Fyrir þessa aðila kann að reynast ódýrara að ávaxta hér heima þann gjaldeyri, sem þeir verða hvort sem er að nota í rekstri sínum eða bankaviðskiptum.

Í stórum dráttum er óhætt að segja, að yfirlýsing Ólafs Jóhannessonar um nýjar gjaldeyrisreglur eftir áramótin sé virðingarverð tilraun. Hún hefur að minnsta kosti þau áhrif að sýna fram á, að tilslakanir á gjaldeyrishöftum hafa ekki heimsenda í för með sér.

Úr því að litli fingurinn hefur verið réttur fram, er upplagt tækifæri að minna á, að gaman væri að sjá alla höndina. Vafalaust er það vilji mikils meirihluta kjósenda, að afnumdir verði átthagafjötrar í ferðagjaldeyri og eignayfirfærslum.

Venjulegt og heiðarlegt fólk er á hlaupum út um allt til að skrapa gjaldeyri á svörtum til að bæta sér upp skömmtun yfirvalda. Afnám skömmtunarinnar mundi aðeins lítillega rýra gjaldeyrisstöðuna. Sú er skýringin, að svartur markaður í ferðagjaldeyri mundi að verulegu leyti leggjast af og gjaldeyririnn mundi leita í þess stað í bankana, sem bjóða upp á vexti.

Slík aðgerð mundi bæta viðskiptasiðferði þjóðarinnar og stórlega minnka svartamarkaðsgróða, án þess að kosta neinn gjaldeyri að ráði. Jafnframt væri hún mikilvægt skref í þá átt að gera íslenzku krónuna að gjaldgengri mynt og síðar jafnvel að hörðum gjaldeyri.

Þróun í slíka átt gæti verið eitt virkasta vopn þjóðarinnar í baráttunni gegn verðbólgu, gegn hinu gífurlega misrétti og hinni gífurlegu spillingu, sem dafna í skjóli hennar. Skref Ólafs í vikunni var lítið skref, en mikilvægt, því að það er í rétta átt. Þessu skrefi fagna menn.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Sýnd veiði en ekki gefin

Í sjónvarpinu á föstudaginn gaf Geir Hallgrímsson forsætisráðherra stuðningsmönnum Sjálfstæðisflokksins kost á að strika sig út af framboðslistanum við næstu kosningar, ef þeir sætta sig ekki við andstöðu hans við sjónarmið, sem hlutu allan þorra atkvæða í skoðanakönnun meðal stuðningsmannanna.

Þetta er sýnd veiði, en ekki gefin. Öllum, sem þekkja kosningalögin, er ljóst, að útstrikanir eru aðeins fræðilegur möguleiki en ekki raunhæfur. Allur þorri sjálfstæðismanna í Reykjavík yrði að leggja hönd að verki, ef útstrikanir ættu að megna að koma öðrum manni listans niður í áttunda eða níunda sæti og þar með út af þingi.

Í næstu kosningum standa stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins ekki andspænis þeim vanda, hvort þeir eigi að strika út Geir Hallgrímsson eða ekki. Þeir standa í einrúmi kjörklefans andspænis þeim vanda, hvort þeir eigi að kjósa flokkinn eða ekki.

Menn verða að skoða mannalæti ráðherrans í þessu ljósi. Í þeim felst ekki persónulegt hugrekki, því að þau koma ekki niður á honum sjálfum, heldur flokki hans. Það er annað hugrekki en það, sem felst í bók John F. Kennedy um Hugprúða menn.

Þar er fjallað um menn, sem fórnuðu frama sínum fyrir skoðanir sínar. Í Sjálfstæðisflokknum er hins vegar um að ræða, hvort fórna eigi flokknum fyrir skoðanir formannsins. Þess sjást þar engin merki, að formaðurinn hyggist taka sjálfur afleiðingum skoðana sinna. Það á flokkur hans að gera.

Svipað má segja um þá yfirlýsingu Geirs Hallgrímssonar, að stjórnmálamenn eigi ekki að hlaupa á eftir almenningsálitinu, heldur móta það. Við skulum gleyma Napóleonsstílnum á orðavali formannsins og fjalla aðeins um, hver tekur afleiðingunum af því.

Niðurstaðan er hin sama og í fyrra dæminu. Það er flokkur hans, sem tekur afleiðingunum, en ekki formaðurinn. Það gerist í næstu kosningum. Hugrekkið er því ódýrt og mannalætin óviðkunnanleg.

Í kringum Geir Hallgrímsson standa nokkrir menn, flokkseigendurnir, sem hafa undirtökin í stofnunum flokksins. Þeir ætla hvorki að láta Geir né sjálfa sig gjalda fyrir mótlæti Geirs í prófkjöri og skoðanakönnun.

Þeir hyggjast halda áfram helmingaskiptum við flokkseigendur Framsóknarflokksins upp úr kjötkötlum ríkissjóðs. Þeir vita, að stjórnin heldur þingmeirihluta sínum, þótt Sjálfstæðisflokkurinn tapi nokkrum þingsætum. Fyrir þeim er aðalatriðið, að Geir sitji sem fastast og að Víðishús af ýmsu tagi verði keypt.

Nýjum mönnum og nýjum hugmyndum þarf að halda í hæfilegri fjarlægð, svo að sem mestur friður ríki við helmingaskipti stjórnarflokkanna. Þetta er innihaldið í loftköstulum síðustu daga um djörfung og dug. Þar eru á ferðinni menn, sem neita af hagsmunaástæðum að hlusta á almenna flokksmenn og hyggjast láta Sjálfstæðisflokkinn gjalda fyrir sambandsleysið.

Hitt væri svo hugrekki af hálfu Geirs, ef hann sneri við blaðinu og tæki tillit til nýrra manna og málefna í flokki sínum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Framkoma Geirs skýrð

Geir Hallgrímsson forsætisráðherra tæki áreiðanlega 20 manna þingflokk sjálfstæðismanna án Alberts Guðmundssonar fram yfir 25 manna þingflokk sjálfstæðismanna með Albert innanborðs.

Ýmis atvik síðustu viku benda til, að Geir Hallgrímsson láti jafnan hagsmuni Sjálfstæðisflokksins víkja fyrir hagsmunum flokkseigendafélagsins, hins fámenna hóps, sem mestu ræður í stofnunum flokksins.

Höfuðmál Geirs og flokkseigendafélagsins er að halda tökum á flokknum. Flokkseigendurnir vilja fremur hafa góð tök á litlum flokki en léleg tök á stórum flokki. Staða flokksins í næstu kosningum skiptir flokkseigendurna litlu í samjöfnuði við stöðu þeirra innan flokksins.

Staðfest er, að Geir Hallgrímsson neitaði að koma fram með Albert Guðmundssyni í sjónvarpinu. Hefði þó slík uppákoma stuðlað að trú manna á, að eining ríkti í stórum dráttum í flokknum þrátt fyrir allt.

Eftir prófkjör og skoðanakönnun kjósenda Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík hefur Geir Hallgrímsson ítrekað þá stefnu Morgunblaðsins, að aronska í varnarmálum komi ekki til greina. Ekkert mark á að taka á vilja fjögurra af hverjum fimm kjósendum flokksins í Reykjavík.

Enn hefur Geir Hallgrímsson ekki ítrekað þá hugsjón sína, að ríkið skuli kaupa Víðishúsið á uppsprengdu verði. En heimildir, sem Dagblaðið telur áreiðanlegar, benda til, að Geir vilji ekkert mark taka á yfirlýstum vilja fjögurra af hverjum fimm kjósendum flokksins í Reykjavík.

Raunar eru fyrirhuguð kaup á Víðishúsinu ágætt dæmi um, hversu langt pólitíkusar telja sig geta gengið gegn almennu siðferði og vilja almennings. Og víst er, að þeir munu telja sér alla spillingarvegi færa, ef þeir komast upp með að kaupa Víðishúsið.

Kjarni málsins er sá, að flokkseigendafélag Sjálfstæðisflokksins hefur ekki miklar áhyggjur af því, hvort flokkurinn fær 25, 20 eða 15 þingmenn í þingkosningum næsta árs. Flokkseigendafélaginu nægir alveg, að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn nái sameiginlega rúmum meirihluta á þingi, t.d. 34 þingmönnum í stað 40.

Þótt þingmönnum þessara flokka fækki um sex, geta flokkseigendafélög þeirra haldið áfram helmingaskiptastjórn sinni, að minnsta kosti í fjögur ár í viðbót. Þá getur annað flokkseigendafélagð grætt 124 milljónir á einu Víðishúsi í dag og síðan hitt flokkseigendafélagið aðrar 124 milljónir á öðru Víðishúsi á morgun.

Átta ára seta flokkseigendafélags Sjálfstæðisflokksins við milljarðakatla ríkissjóðs er félaginu stórmál. Hrun Sjálfstæðisflokksins er félaginu hins vegar minna mál.

Framkoma Geirs Hallgrímssonar eftir ósigur hans og stefnumála hans í prófkjöri og skoðanakönnun Sjálfstæðisflokksins verður aðeins skilin í ljósi framangreindra hagsmuna flokkseigendafélagsins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Menning við nögl

Ekki er menningaráhuganum fyrir að fara, þegar þingmenn og ráðherrar halda hina árlegu brennu á verðmætum, sem nefnd er afgreiðsla fjárlaga. Þá hrista landsfeður höfuðin út af tugum milljóna til menningarmála, en kasta í öðrum efnum hundruðum og þúsundum milljóna á sjó út.

Nú er deilt um, hvort unnt sé að gera út sinfóníuhljómsveit, hver sultarlaun listamanna hennar eigi að vera, hvort þeir skuli vera 70 eða 80 talsins og hvort sveitin eigi að geta haft tónskáld á launum til skiptis.

Þjóðleikhúsið hefur árum saman verið svo illa statt, að stundum hefur tollstjóri orðið að innsigla húsið vegna vangreiddra gjalda. Felst þó í leikhúsinu eins og hljómsveitinni ákveðin menningarþjónusta, sem þjóðin hefur fyrir löngu falið ríkinu að sjá um.

Gömul og góð regla er að gera hlutina vel, ef þeir eru gerðir á annað borð. Það er ekki nóg með, að við eigum að geta rekið Þjóðleikhús og sinfóníuhljómsveit með alþjóðlegum sóma, heldur eigum við einnig að geta rekið við leikhúsið óperudeild og ballettdeild með fastlaunuðum listamönnum.

Allir þessir þættir eru angar hámenningar, sem ekki fá staðizt í fámennu landi, nema hinn sameiginlegi sjóður landsmanna kosti þá að verulegu leyti. Þar á ofan þarf þessi sjóður að kosta ferðir þessara stofnana um land allt, ef vel á að vera.

Úr því við erum að þessu á annað borð, eigum við að gera það vel. Munurinn á vönduðu og óvönduðu í ofangreindum dæmum er ekki nema nokkrir tugir milljóna, ef til vill hundrað milljón krónur.

Svo vel vill til, að hinn sameiginlegi sjóður landsmanna hefur vel efni á þessu, ef þingmenn og ráðherrar kærðu sig um. Þeir eru bara of önnum kafnir við að grýta peningum í aðrar áttir.

Ef þingmenn og ráðherrar höfnuðu kaupum á Víðishúsinu einu, væri nóg fé til. Þar á að kasta í súginn 138 milljónum króna umfram nákvæmt matsverð hússins og verja samtals 600 milljónum króna til að gera það nothæft, að svo miklu leyti, sem unnt er að nota slíkt orð um þetta hús.

Svo grófir eru þingmenn og ráðherrar í fjáraustri, að þeir borga 11.600 milljónir króna af almannafé til rányrkju á afréttum og offramleiðslu á ofboðslega dýrum landbúnaðarafurðum, akkúrat eins og þar sé um eins konar opinbera þjónustu að ræða.

Þessum 11.600 milljónum ætti auðvitað að verja til arðbærra atvinnuvega, er síðan geti staðið undir fjölbreyttri hámenningu. En dæmið um Víðishúsið sýnir, að þar fyrir utan eru til nógir peningar, sem betur væru komnir í hámenningu en í brunarústum.

Það er eins og hvert annað bull, að ekki séu til peningar til að halda uppi þjónustu á sviði hámenningar hér á landi. Yfirlýsingar um slíkt eru aðeins undanbrögð manna, sem annars vegar hafa ekki áhuga og hins vegar telja sig þurfa að þjónusta gæðinga kerfisins. Svei þeim öllum saman.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Zetustuð

Allt of mikið veður er gert út af ósamkomulagi alþingismanna um, hvort rita skuli zetu eða ekki. Umræður á alþingi um þennan ágæta bókstaf eru ekki vitlausari en aðrar umræður þar í húsi. Þær stela ekki heldur frá þingmönnum tíma, sem betur væri varið til annarra mála mikilvægari, því að við slík mál ráða alþingismennirnir hvort sem er ekki. Og ekki gera þeir neitt af sér meðan þeir ræða zetu.

Þessi stafur var um nokkurra áratuga skeið óhreina barnið í opinberri stafsetningu hér á landi. Hann var ekki kenndur í skólum til jafns við aðra stafi. Menn komust fyrst í kynni við zetuna á síðustu stigum skyldunámsins og höfðu því hvorki tíma né tækifæri til að læra notkun hennar.

Svo var zetunni útskúfað, af því að menn kunnu ekki notkun hennar. En það var í rauninni ekki stafnum sjálfum að kenna. Zetan er mjög auðveld í notkun ef vel er að gáð. Hún fékk bara aldrei tækifæri.

Út af fyrir sig getur verið ágætt að grisja stafrófið. En þá væri nær að byrja á ypsílon, sem er í eðli sínu mesti vandræðastafur tungumálsins. Og ef menn eru á annað borð að krukka í ritmálið og færa það nær töluðu máli, er alveg eins hægt að löggilda hljóðritun íslenzkunnar.

Hafa verður í huga, að opinber stafsetning má gjarna vera nokkuð íhaldssöm, svo að hún rugli fólk ekki í ríminu. Ekki má heldur gleyma hinum mikla kostnaði við að breyta kennslubókum í samræmi við nýjustu tízkur málfræðinga og menntamálaráðherra.

Auðvitað hafa menn farið sínu fram og fara sínu fram, þrátt fyrir allar stafsetningardillur ráðuneytis. Langflest dagblöðin og þar á meðal tvö hin mest lesnu hafa óhikað notað zetu, þrátt fyrir útskúfun hennar. Dagblaðið mun sennilega halda áfram að nota zetu, að minnsta kosti meðan meirihluti þeirra, er blaðið skrifa, kann sæmilega við hana.

Þingmenn hafa augljósa heimild til að rísa upp til varna, þegar menntamálaráðuneytið breytir opinberri stafsetningu. Þeir hafa fjárveitingavaldið. Og krukk með stafi hefur óhjákvæmilega kostnað í för með sér, þótt ráðuneytið reyni að gera lítið úr því.

Bezt væri að innleiða zetuna á nýjan leik og gleyma því millibilsástandi, sem frumhlaup menntamálaráðuneytisins hefur valdið. Það er notendum zetunnar samt ekkert sáluhjálparatriði, því að þeir komast vel af, þótt þeir lesi ekki zetu í opinberum gögnum.

Hitt væri svo afar gaman, ef hugsjónamóður þingmanna með og móti zetu rynni ekki jafnóðum af þeim aftur. Bezt væri, ef umræðurnar um zetuna kæmu þeim í varanlegt stuð, sem þeir virkjuðu síðan í ýmsum alvörumálum, er steðja að þjóðinni. Þá væri með réttu unnt að segja, að enginn stafur sé betri en einmitt zetan.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Aronskan er þjóðleg

“Þeir menn, sem eru í dag búnir að sökkva okkur á kaf í skuldafen meðal erlendra þjóða, geta vafalaust talað digurbarkalega um þjóðarstolt,” segir Aron Guðbrandsson tæpitungulaust um þjóðarleiðtoga okkar, sem flestir fitja upp á trýnið, þegar aronskan er nefnd.

Skoðanakannanir benda til, að meirihluti þjóðarinnar sé í stórum dráttum sama sinnis og Aron í afstöðunni til svonefnds varnarliðs. Til hins sama bendir hin gífurlega aðsókn að fundum, þar sem Aron talar.

Á miðvikudaginn í síðustu viku kynnti Dagblaðið aronskuna með fjögurra síðna úttekt á sjónarmiðum Arons Guðbrandssonar. Þar leggur Aron áherzlu á, “að allt frá fyrstu tíð hafi öll okkar samskipti við herinn verið heldur niðurlægjandi fyrir okkur”.

Aron bendir á, að við keyptum bragga og aðra mengun hersins fyrir of fjár, að við leyfðum flugvöll í borgarhjarta og bragga í húsagörðum. Hann telur, að þjóðarleiðtogarnir hafi jafnan haldið á þessum málum “af vanþekkingu, klaufaskap og minnimáttarkennd”.

Aron minnir á, að Josef Luns líkir Íslandi við ósökkvandi flugvélamóðurskip og að Keflavíkurflugvöllur sparar Bandaríkjunum 4620 milljarða króna. Aron telur, að Íslendingar setji sig í mikla hættu fyrir hagsmuni nágrannaþjóðanna.

Hann telur að þjóðarleiðtogarnir hafi beinlínis dregið úr varnarmætti varnarliðsins með því að neita boðum þess um Njarðvíkurhöfn, varanlegan veg frá Keflavík til Hvalfjarðar og Aðaldalsflugvöll. Þar á ofan veitum við varnarliðinu fríðindi á borð við tollfrelsi og niðurgreiðslur landbúnaðarafurða.

Aron telur sanngjarnt, að fyrir dvöl varnarliðs í liðinn aldarfjórðung komi leiga, sem nemi öllum skuldum íslenzka ríkisins. Ennfremur telur hann sanngjarnt, að fyrir núverandi og væntanlega dvöl varnarliðsins greiði það kostnað af ýmsum almannavörnum í landinu.

Þessar almannavarnir felast fyrst og fremst í samgöngubótum, varanlegum vegum, flugvöllum og höfnum, ekki sízt til að tengja suðvesturhornið við aðra landshluta. Bendir Aron á hina miklu hættu, sem nábýlið við Keflavíkurflugvöll skapar tveimur þriðju hlutum þjóðarinnar. Auk samgangnanna vill hann, að varnarliðið kosti byggingu fullkomins sjúkrahúss á Suðurlandi.

Aron vill, að Íslendingar annist sjálfir þessar framkvæmdir og noti þær meðal annars til að hjálpa 15 til 20 þúsund skólanemendum um sumarvinnu.

Aron rekur dæmi um viðskipti Tyrkja, Grikkja, Spánverja og Portúgala við Atlantshafsbandalagið á þessum sviðum. Mesta áherzlu leggur hann þó á fordæmi Norðmanna, sem hafa á undanförnum árum fengið frá bandalaginu og einstökum ríkjum þess hvorki meira né minna en 305 milljarða íslenzkra króna til að byggja upp samgöngukerfið í landinu. Síðan segir Aron:

“Ég þekki ekki einn einasta Norðmann, sem vildi selja Noreg, eins og hefur klingt í eyrum okkar, að við ætluðum að selja Ísland, ef við höguðum okkur eins og menn í samningum.”

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið