arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Er komið að 1914?

Velmegun er orðin svo almenn og svo mikil er orðin vissan um endalausa hækkun hlutabréfa, að ástandið á Vesturlöndum er farið að minna á gullöldina, sem ríkti í heila öld í Evrópu fram að fyrri heimsstyrjöldinni, sem kom eins og þruma úr heiðskíru lofti, án þess að umtalsverður ágreiningur væri um landamæri í Evrópu. Svo var Ferdinand erkihertogi skotinn og allt fór á hvolf. Samt var hann ekki einu sinni kóngur. Langt tímabil friðar og velsældar fær fólk til að trúa, að friður og velsæld verði til enda veraldarinnar, þótt sjá megi ýmsar blikur á lofti, sem menn neita að taka mark á.
Evrópa hitnar hraðar

Erlendir fjölmiðlar fjalla þessa dagana mikið um niðurstöðu mælinga, sem sýna, að Evrópa hefur hitnað um eina gráðu á selsíus á þremur áratugum, nokkru meira en áður var talið. Þetta er talið vera merki um, að loftslagsbreytingar af völdum gróðurhúsaáhrifa séu meiri og hraðari en áður var talið. Einnig hafa menn áhyggjur af þiðnun freðmýra í Síberíu, þar sem rosamagn koltvísýrings fer út í loftið á skömmum tíma. Þessi nýju gögn hvetja menn til að hraða aðgerðum við að láta vetni leysa olíu og benzín af hólmi, enda hafa tilraunir með strætó í Reykjavík gengið vel.
Trúarofstæki á fullu

George W. Bush Bandaríkjaforseti magnar þessa dagana ofstæki í trúmálum. Hann lýsti nýlega yfir, að þróunarkenning Darwins væri bara kenning, þótt mikið af vísindum nútímans noti hana sem staðreynd. Ennfremur lýsti hann yfir, að æðri hugsun sé að baki þróunar, þótt ekkert af vísindum nútímans noti sér það sem forsendu. Mikið æði er nú í Bandaríkjunum, einkum í biblíubeltinu, þar sem menn keppast við að líma inn í skólabækur aðvaranir gegn þróunarkenningu Darwins og ábendingar um, að kenningin um æðri hugsun að baki þróunar eigi líka að vera til athugunar í kennslu í raunvísindum.
Enginn áhugi á Baugsmáli

Brezkir fjölmiðlar hafa verið einstaklega þögulir um ákæruna á Baug. Guardian hóf málið með breiðsíðu á föstudaginn, en eingöngu Times og Independent fylgdu í kjölfarið um helgina með litlum klausum, sem sögðu fátt. Telegraph kom loks í gær. Breiðsíðan virðist hafa þau áhrif, að fjölmiðlar telji málið fullrætt að sinni. Það verði því fréttirnar tvær í Guardian, sem stýri skoðunum Breta á Baugi og aðild hans að verzlunarkeðjum þar í landi. Mýgrútur er til af dagblöðum í Bretlandi, vikulegum fréttablöðum og fagritum á ýmsum sviðum, en Baugsmálið hefur ekki vakið þar upp neina elda.
“Ég er skattborgari í þessu landi”

SVANUR ELÍASSON ER SKJÓLSTÆÐINGUR kerfisins og telur sig ekki ábyrgan fyrir neinu, sem kemur fyrir hann á leiðinni um táradal lífsins. Skemmtileg saga af firringu kemur fram í viðtali við hann í DV í gær.

SVANUR VAR ÚTÚRDÓPAÐUR af Fenemal. Það var ekki honum að kenna, heldur læknunum, sem ávísa á það eins og smarties, svo að notað sé hressilegt orðalag Svans. Öll vandamál eru auðvitað umhverfinu að kenna.

SVANUR SEGIST HAFA RÚSTAÐ heimili sínu eins og um eðlilega og sjálfsagða athöfn sé að ræða. Hann segist hafa verið lífgaður tvisvar við af kærustunni og lagður inn á Landspítalann, þar sem hann var utangátta.

ÞAR LAMDI HANN DEILDARSTJÓRA, sem hann sagði hrokafullan. “Ég missti bara stjórn á mér”, sagði hann í DV eins og hann væri að tala um sjálfsagðan hlut. Það er auðvitað umhverfið, sem lætur hann missa stjórn á sér.

HINN VERULEIKAFIRRTI KVARTAR yfir, að starfsmaður geðdeildar hafi tekið sig hálstaki “að tilefnislausu”. Í kjölfarið var honum vísað á dyr og er hann sérstaklega ósáttur við þá afgreiðslu.

“ÉG ER SKATTBORGARI í þessu landi og á að geta fengið þjónustu eins og hver annar án þess að vera beittur ofbeldi,” segir hann staffírugur, búinn er að rústa öllu heima hjá sér og standa ítrekað að slagsmálum á sjúkarahúsi.

ÞAÐ ER SKJÓLSTÆÐINGUR KERFISINS sem talar. Kerfið hefur nú útvegað honum pláss á meðferðarheimili, þar sem hann verður hresstur við til undirbúnings næstu törn. Það er erfitt að vera saklaust fórnardýr aðstæðna.

DV
Leki varð að verzlunarvöru

Ríkissaksóknari hefur viðurkennt, að leiðbeiningar um aðgang fjölmiðla að ákæruskjölum séu úreltar. Ákæruvaldið hefur ekki lagað sig að breyttum aðstæðum í þjóðfélaginu. Því hefur ákæran í Baugsmálinu vikum saman verið leyndarmál, sem hefur auðvitað gefið tilefni til margvíslegra sögusagna.

Einn vandinn, sem þetta veldur, er skipulagður leki til fjölmiðla. Ákæruskjöl geta þannig orðið verzlunarvara, þar sem sá fjölmiðill fær aðgang, sem gefur kost á ákveðinni meðferð málsins. Þannig fékk Fréttablaðið aðgang gegn því að leyfa lögfræðingum Baugs að hafa skoðun á meðferð blaðsins.

Hömlur á birtingartíma og skoðun á efni blaðsins úti í bæ stríðir tvímælalaust gegn siðareglum Fréttablaðsins. Í leiðara blaðsins var reynt að skýra, hvernig það geti gerzt. Því má segja, að meðferð blaðsins á málinu hafi í upphafi verið gegnsæ, þótt vikið hafi verið út af vegi dyggðarinnar.

Hinn fjölmiðillinn, sem fékk aðgang að ákæruskjölunum og varnargreinum lögmanna Baugs, var brezka blaðið Guardian, sem vafalaust hefur ekki gert neinn samning um tímasetningu eða innihald fréttarinnar. Guardian er eitt sómakærasta blað í heimi og gerir enga samninga, sem geta skaðað þá stöðu.

Guardian var eitt af fyrstu blöðum í heimi, sem setti sér siðareglur. Það hafði líka forustu um að koma á fót embætti umboðsmanns lesenda, sem á að gæta þess að siðareglunum sé fylgt í rauninni. Menn geta vefengt, að Guardian hafi rétt fyrir sér, en mjög erfitt er að saka blaðið um hlutdrægni.

Egill Helgason segir í pistli, að greinarnar í Guardian hljóti að teljast ansi jákvæðar fyrir Baug, þeir séu að ná að stjórna umræðunni ansi vel enn sem komið er, það sé næstum eins og þeir hafi skrifað fréttina sjálfir. Síðasti hluti málsgreinar Egils er áreiðanlega skrifaður í ógáti.

Menn geta vissulega haft áhrif á umræðuna með því að leka efnisþáttum skipulega til fjölmiðla. En hvorki Guardian né Ian Griffiths, viðskiptablaðamaður ársins í Bretlandi, láta neinn ritskoða sig eða tímasetja. Og Guardian velur sjálft að slá upp meintum stuldi á hamborgara og pylsu í fyrirsögn.

Vænisýki væri óþörf í þessu lekamáli í heild, ef gegnsæi væri hornsteinn í kerfinu. Þá hefði ákæran verið opinberuð um leið og hún var afhent og hún ekki orðið verzlunarvara.

DV
Slæmt andrúmsloft siðferðis

Á TPM CAFE HEFUR VERIÐ LÍFLEG UMRÆÐA um bandaríska konu, sem vann á Keflavíkurvelli og var rekin fyrir að eiga barn með Íslendingi utan hjónabands. Hún giftist manninum, átti barnið á Íslandi og skildi síðan fyrir fimm árum. Nú vill hún komast aftur til Bandaríkjanna.

KONAN SÉR EFTIR ÝMSU Á ÍSLANDI. Hún hrósar skólum, ódýrri heilsugæzlu, hreinum götum og miklu öryggi gegn glæpum. Hún býst við, að öll slík atriði verði lakari í Bandaríkjunum, en vill samt fara heim. Kannski er það bara eðlileg heimþrá, svo sem sumir halda fram á spjallrásinni.

EN HÚN HEFUR RÖK Á MÓTI. Hún vill ekki ala barnið upp í því “slæma andrúmslofti siðferðis”, sem ríkir á Íslandi. Hún vill ekki, að barnið alist upp í landi, þar sem fólk sækir ekki kirkju á sunnudögum, veitir samkynhneigðum of mikil réttindi og kennir unglingum umgengni í kynferðismálum.

ÞAR ER KOMIÐ AÐ KJARNA MÁLSINS. Hálf bandaríska þjóðin hefur allt önnur viðhorf til lífsins en Íslendingar hafa. Konan er að velja milli bandarískra og íslenzkra viðhorfa og vill heldur þau bandarísku. Það er hennar réttur. Bandaríska umræðan um mál hennar er fróðleg saga um gjá milli þjóða.

HELMINGUR BLOGGARANNA STYÐUR ÍSLAND og segir samhengi í góðum skólum annars vegar og viðhorfa á Íslandi til trúar, kynhneigðar og kynferðismála hins vegar. Ísland sé bara siðmenntað land á sömu braut og önnur lönd í Evrópu og Suðaustur-Asíu. Bandaríkin séu hins vegar á sérleið.

SAGNFRÆÐINGURINN NIALL FERGUSON segir raunar svipað í góðu viðtali Morgunblaðsins í gær. Hann segir, að Ísland líkist meira Evrópu en Bandaríkjunum og muni áfram hafa meira á henni að græða. Enda sé Evrópa almennileg við smáríki meðan Bandaríkin valta einfaldlega yfir stuðningsríki sín.

DV
Össur er borgarstjórinn

Össur Skarphéðinsson yrði fínn borgarstjóri í Reykjavík. Hann losnaði við steinbarn í maganum, þegar hann tapaði formannskjöri Samfylkingarinnar fyrir Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur. Hann er farin að blogga ákveðið og skemmtilega og sýna önnur merki þess, að hann sé að finna sig að nýju.

Reykjavíkurlistinn þarf lausn á borð við hann til að halda borginni í byggðakosningum að ári. Undirbúningur mála af hálfu listans hefur verið í steik í sumar. Listinn hefur vikum saman verið í þeirri stöðu, að allar fréttir úr borginni eru vondar og verstar þær sem koma úr sáttanefnd.

Þeir Reykvíkingar, sem reyna að fylgjast með, hafa það á tilfinningunni, að minni háttar flokksjálkar séu í sátta- eða framboðsnefnd að reyna að búa til nýtt kerfi ráðamanna, sem tryggi hagsmuni hinna ýmsu eigenda Reykjavíkurlistans. Kjósendur hafa hins vegar ekki áhuga á þessum hagsmunum.

Allir hinir mörgu stjórar Reykjavíkurlistans bera ábyrgð á slæmri stöðu listans í mikilvægum máli, einkum þó á rugli í skipulagsmálum, sem virðist engan enda ætla að taka. Listinn getur ekki einu sinni breytt strætisvagnaferðum án þess að lenda í því klúðri að ná breytingunni ekki fram strax.

Frá því í vor hefur frumkvæði í umræðu um borgarmál verið í höndum Sjálfstæðisflokksins. Allt þetta samanlagt hefur leitt til þess, að fylgi Reykjavíkurlistans hefur sigið niður fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Aðstandendur listans sjá, að þeir verða að standa saman til að tapa ekki borginni.

Lausnin er að fá mann að utan, einhvern sem er laus við ábyrgð á gerðum Reykjavíkurlistans á kjörtímabilinu, sem getur komið með nýja vinda og hagað málum þannig, að góðar fréttir fari að koma að nýju úr borginni. Reykjavíkurlistinn verður að endurfæðast með nýju blóði og með nýjum vindum.

Össur Skarphéðinsson er rétti maðurinn á þessum stað og tíma. Mjög auðvelt er að sjá hann fyrir sér sem borgarstjóra með reisn, sem gæti minnt á velmegtardaga Davíðs Oddssonar. Hann væri fínn í tækifærisræðum og hann ætti auðvelt með að halda hinum ýmsu örmum Reykjavíkurlistans á þægilegu snakki.

Ef ráðamenn listans líta upp úr sandkassanum, má þeim ljóst vera, að með einu höggi er hægt að sópa vandamálunum út af borðinu og sannfæra kjósendur um betri tíð með blóm í haga.

DV
Stal hann hamborgara og pylsu?

UMRÆÐA UM ÁKÆRUNA á hendur Baugi og aðstandendum hans fór af stað á föstudaginn með breiðsíðu í brezka dagblaðinu Guardian.

ÞAR ER ÞVÍ SLEGIÐ UPP, að eitt af fjörutíu ákæruatriðum gegn Jóni Ásgeiri Jóhannessyni sé, að hann hafi stolið einni pylsu og einum stórum hamborgara af Baugi. Guardian er beinlínis að gera grín að íslenzka ákæruvaldinu.

GUARDIAN NOTAR KREDITNÓTUVIÐSKIPTI í Færeyjum sem dæmi um, að ákærurnar séu þungt og hvasst orðaðar, en sé málið skoðað í heild sinni, komi í ljós, að eðlilegar skýringar séu á því.

GUARDIAN SEGIR að hvað eftir annað sé Jóni Ásgeiri lýst sem hinum versta glæpon í ákærunni, og hvað eftir annað komi skýringar í ljós, þegar málið sé skoðað ofan í kjölinn.

GUARDIAN HEFUR GREINILEGA bæði aðgang að ákærunni og skýringum lögmanna Baugs. Með þessum leka hefur óbeint verið tryggt, að umræðan um málið í Bretlandi verður á tiltölulega jákvæðum nótum frá sjónarhóli Baugs og Jóns Ásgeirs.

ÞAÐ SKIPTIR MESTU fyrir frekari umsvif þeirra í Bretlandi, miklu meira máli en áhrifin á Íslandi, þar sem umsvifin eru í fastari skorðum. Skoðanir á Íslandi á þessum málum eru líka fastar mótaðar en skoðanir í Bretlandi.

HÉR Á LANDI MUN HVER ÉTA ÚR SÍNUM POKA, þegar ákæran og skýringarnar birtast í næstu viku. Þeir, sem eru andvígir Baugi og Jóni Ásgeiri munu einblína á hvasst orðaval í ákærunni, og hinir, sem eru hlynntir þeim, munu einblína á skýringar lögmanna.

GUARDIAN SEGIR RAUNAR, að óvíst sé, að birting þessara skjala í næstu viku muni varpa neinu ljósi á stöðuna. Það þýðir, að menn verða áfram að velja, hvort þeir líta á Baugsmenn sem skúrka á svörtum hestum eða riddara á hvítum hestum.

TIL AÐ FYLGJAST MEÐ SKRIFUM í Guardian um þetta mál, er auðveldast að fara á heimasíðuna www.guardian.co.uk og slá inn leitarorðið BAUGUR.

DV
Spenna í olíuríkjunum

Erfiðleikar steðja að olíuneyzluríkjum heimsins. Kóngaskipti hafa orðið í Sádi-Arabíu. Slík skipti valda oftast lausari stjórnsýslu og verðandi byltingarmenn eru þar á hverju strái. Sjítar eru komnir vel á veg með að ná olíulindum Íraks á sitt vald og eru undir forræði strangtrúaðra klerka. Sjítar í Íran hafa styrkt stöðu sína í forsetakosningum og hafa fjarlægzt Vesturlönd. Í Venesúela hljómar Chavez eins og Fidel Castro. Úzbekistan hefur sagt bandaríska hernum að hafa sig burt innan sex mánaða. Frá bandarískum sjónarhóli er vaxandi spenna í flestum löndum, sem liggja á olíulindum.
Erfðabreyttur matur

22 af 25 aðildarríkjum Evrópusambandsins hafa hafnað tillögu stjórnarráðs þess um að afnema bann við sumum erfðabreyttum mat og fóðri. Það þýðir, að einstök lönd bandalagsins geta nú ráðið sjálf boðum og bönnum á þessu sviði. Reglugerðir sveitastjórna um hrein svæði, laus við erfðabreyttan gróður, munu öðlast fullt gildi. Þetta er enn einn steinninn í götu erfðabreyttra matvæla og fóðurs í Evrópu og sýnir, að Evrópa er ákveðin að feta aðra braut en Bandaríkin og Ísland, þar sem slík vara er meira eða minna leyfð. Þetta þýðir líka, að erfiðara verður að fá útlönd til að kaupa íslenzka búvöru.
Borga Karólínu prinsessu

Þýzka ríkið hefur samþykkt að greiða sjálft gleðipinnanum Karólínu af Mónakó eina milljón króna í skaðabætur fyrir birtingu mynda af henni á kaffihúsi og á hestbaki í þýzkum tímaritum. Þýzka ríkið mun ekki reyna að ná þessu fé af tímaritunum, enda er úrskurður Mannréttindadómstóls Evrópu andstæður dómvenju í Þýzkalandi, þar sem Karólína hafði tapað málinu á fjórum dómstigum. Rúmur áratugur eru síðan myndirnar voru birtar og eru nú birtar myndir af frægu fólki í tímaritum Evrópu í meira mæli en nokkru sinni fyrr. Flest bendir til, að dómurinn hafi engin eftirköst í Evrópu.
Einkamála- og spillingarvæðing

Fyrir þremur árum hætti ég í daglegri blaðamennsku. Þá var hún í sæmilegum metum í þjóðfélaginu. Fáir blaðamenn settu efni og auglýsingar í einn graut og skilgreining á einkalífi var þrengri en hún er orðin núna, þegar ég kem aftur inn í þjóðfélag, sem er nýtt fyrir mér og næsta óviðkunnanlegt.

Fyrir 1990 var óþekkt, að blaðamenn litu fjárlegsaugum á starf sitt. Ég man eftir einum ungum manni á síðasta áratug aldarinnar, sem kom í starfið og hélt, að hann hefði fengið lén til að hossa vinum sínum. Hann missti starfið á sekúndubroti og fleiri fylgdu ekki í kjölfarið í minni tíð.

Þá var litið á einkalíf, sem eitthvað, sem færi fram á heimilum, en ekki á opinberum stöðum. Sagt var frá fyllríi ráðherra í Leifsstöð, þegar Íslendingar fengu Bermúdaskál í bridge-verðlaun. Núna þykir mörgum skelfilegt, er blöð eða tímarit birta myndir af frægu fólki við slíkar aðstæður.

Svo brenglað er fréttamatið orðið, að helzti álitsgjafi þjóðarinnar kvartar um, að slegið sé upp ómerkilegum smáatriðum í fréttum, svo sem að posi hafnaði krítarkorti ríkasta manns landsins og að landsliðsþjálfari í handbolta hafi gerzt flugdólgur og farið frá borði í fylgd lögreglu.

Allt varð vitlaust, þegar sagt var frá skilnaði opinberasta manns landsins. Þótt hann sé orðin að deild í Sjóvá með skilmálum um einkalífið og þótt hann hafi í áratugi ort og sungið um nánustu einkamál sín, telja álitsgjafar, að ekki megi segja frá, er konan í ástarljóðunum hefur makaskipti.

Bullið í almenningsáliti nútímans er stutt af álitsgjöfum og fjölmiðlungum, sem hafa sannfærzt um, að meira máli skipti í fjölmiðlun að taka tillit til fólks en að segja sannleikann. Það bull er nýtt fyrir mér, rétt eins og mér kemur á óvart, hversu frjálslega fjölmiðlugar umgangast landamæri efnis.

Á örfáum árum hafa öll mörk riðlast milli auglýsinga og efnis. Þetta byrjaði í sjónvarpi, hefur tröllriðið litlum útvarpsstöðvum og einkennir flest tímarit, sem stofnuð hafa verið. Jafnvel aldraður góðborgari á borð við Árvakur lætur leggja textreklame á borð við Lifun inn í Morgunblaðið.

Álitsgjafar og fjölmiðlugar hafa litlar áhyggjur sýnt af slíkri spillingu, en þeim mun meiri áhuga á að efla svigrúm einkalífs á kostnað sannleikans. Svei þeim öllum saman.

DV
Google á villigötum

CNet notaði leitarvélina Google til að sýna, hve mikið af heimildum liggur á lausu. Fjölmiðillinn sló inn nafn Eric E. Schmidt, forstjóra Google, og komst að ýmsu, sem Google þótti ekki skemmtilegt til afspurnar. Leitarvélin gaf upp heimilisfang Eric E. Schmidt og skýrði frá 1,5 milljarða dollara eigum hans. Það tók 30 mínútur að afla slíkra upplýsinga. Kostulegast er, að Eric og Google fyrtust svo af þessum fréttum CNet, að fyrirtækið hyggst neita að ræða við fjölmiðilinn í heilt ár. Google ætti auðvitað að hengja sjálft sig í stað þess að hengja bakarann fyrir smið.
Lögregluríki fyrir austan

Mikið lögregluríki hefur verið á heiðum austur á landi í tilefni af dvöl mótmælenda þar. Hafa ábúendur á Vaði orðið fyrir óþægindum af völdum lögreglunnar, sem er æf út af því, að þeir leyfðu mótmælendum að tjalda á landi sínu. Hjónin á bænum segja, að lögreglan leggi sig fram um að stofna til vandræða, snapa fæting við mótmælendur. Markmið löggunnar er auðvitað að finna mjóa þvengi til að gera sýslumanni kleift að grípa til aðgerða gegn mótmælendum, reka þá brott af svæðinu og fá Útlendingastofnun til að reka þá af landi brott. Lögreglan kann auðvitað bezt við sig í lögregluríki.
Lögregluríkið er víðar

Með lögum skal land byggja og ólögum eyða. Svo heitir gamalt spakmæli. Löggan tekur stundum afstöðu til þessa spakmælis og fylgir þá jafnan ólögum. Þannig hafa löggur ofsótt mótmælendur frá Kárahnjúkum á leið þeirra til Reykjavíkur. Löggan hefur stöðvað bíla þeirra mörgum sinnum á leiðinni, væntanlega til að sýna mátt sinn og megin. Það er skelfileg tilhugsun, að ribbaldar sem hafa ólög við hún skuli vera klæddir í úniform til að ofsækja fólk. Óþarfi er að taka fram, að allar aðgerðir löggunnar eru ólöglegar samkvæmt íslenzkum lögum, því að dómsúrskurð vantar fyrir þeim.
Gamall og nýr minnisvarði

NÝR FORNLEIFAGRÖFTUR hefur leitt í ljós þúsund ára gamlan bæ eða sel í 600 metra hæð við Kárahnjúka. Þar hefur verið sumarbeit fyrir búfénað, þótt slíkt sé óhugsandi nú á tímum í þessari hæð yfir sjávarmáli.

ÁÐUR HAFA FUNDIZT BÆJARSTÆÐI í rúmlega 400 metra hæð yfir sjó. Ekki bara bæjarstæði, heldur líka kolagrafir, sem benda til, að ekki hafi þar bara verið nægir hagar, heldur nógur skógur til að brenna. Kolagrafir hafa líka fundizt í 400 metra hæð á Kili.

ÞESSI FORNLEIFAFUNDUR SEGIR okkur sögu af landkostum, þar sem skógur náði að minnsta kosti 400 metra hæð yfir sjávarmáli og hagar náðu að minnsta kosti 600 metra hæð. Þá hefur Kjölur verið algróinn og Sprengisandur að mestu.

BÆRINN EÐA SELIÐ VIÐ KÁRAHNJÚKA er sennilega Reykjasel, sem kemur fyrir í Hrafnkelssögu. Þessi merkasta heimild um endimörk byggðar á Íslandi í árdaga mannvistar á Íslandi fer undir Hálslón í tengslum við Kárahnjúkavirkjun.

ÞAÐ ER VEL TIL FALLIÐ, að gamli minnisvarðinn um landkosti á Íslandi fyrir þúsund árum hverfi fyrir nýjum minnisvarða um, að þjóðin er enn þann dag í dag að níða niður umhverfið og éta útsæðið, sem henni var gefið í árdaga.

VIÐ ERUM ENN AÐ ÚTRÝMA fögru landi til að hafa í okkur og á. Við erum sú þjóð í Evrópu, sem sízt hefur verið sjálfbær um daga og aldir og sízt er sjálfbær enn þann dag í dag. Við erum kotkarlar nútímans.

DV
Baráttan gegn sjálfsmorðsárásum

Hasib Hussain var 19 ára, þegar hann sprengdi sig með öðru fólki í strætó í London 7. júlí. Hann hafði aldrei gengið í skæruliðaskóla á vegum al Kaída eða Osama bin Laden. Germaine Lindsay var líka 19 ára, þegar hann sprengdi sig við sama tækifæri, sonur kristinna foreldra frá Jamaíku.

Komið hefur í ljós, að skæruliðar sjálfsmorðsárása eru ekki endilega frá Afganistan og Írak. 11. september 2001 á Manhattan voru þeir frá Egyptalandi og Sádi-Arabíu, sem eru bandamannaríki. 7. júlí 2005 í London voru þeir heimamenn, fæddir á Bretlandi. Hvenær verða þeir innfæddir og hvítir?

Ráðþrota eru þeir, sem hafa atvinnu af að gæta öryggis fólks á Vesturlöndum. Þeir hafa engar frambærilegar ráðagerðir um að koma í veg fyrir, að almenningur bíði bana í árásum aðila, sem hafna vestrænu samfélagi og vilja hefna vestrænna hernaðaraðgerða í útlöndum. Þeir hafa reynt að nota útlitið.

Ekki tókst betur til en svo, að brezkar sérsveitir skutu til bana rafvirkja frá Brasilíu, Jean Charles de Menezes, sem aldrei hafði komið nálægt hryðjuverkum. Megum við eiga von á meiri aðgerðum af því tagi, árásum sérsveita, lögreglu og almennings á fólk, sem útlits vegna gætu verið múslimar?

Aðgerðir vegna útlits fólks eru ekki til þess fallnar að draga úr hættu á hryðjuverkum. Í bezta falli leiða þær til fjölgunar í hópi hinna ofsareiðu. Er þó nóg unnið að því fyrir í Afganistan og Írak að fjölga í þeim hópi. Þar framleiða herir Vesturlanda hundruð skæruliða daglega.

Óvinurinn er orðinn heimasmíðaður. Hussain og Lindsay urðu ofstækismenn í Bretlandi, ekki í þriðja heiminum. Slíkir læra á netinu, hvernig á að búa til sprengju úr áburði. Þeir lesa þar, hvers vegna þeir eigi að fórna lífinu í þágu trúarbragða, sem túlkuð eru ofsafengið gegn vestrinu.

Til þess að vinna gegn sjálfsmorðsárásum þurfum við að skilja, hvers vegna hryðjuverkamenn hafa öruggt skjól af vinveittu fólki, hvort sem er í Írak eða í London. Við þurfum að átta okkur á, að eitthvað mikið er að, þegar venjulegt fólk heldur hlífiskildi yfir fjöldamorðingjum.

Lausnin er ekki í hernaðar- og lögregluaðgerðum, heldur í auknum skilningi á því, hvað það er, sem gerir skæruliðum kleift að valda blóðbaði í Bagdað og London og New York.

DV
Dýrasti skafl í heimi

HVANNADALSHNJÚKUR VAR MÆLDUR í fyrra og reyndist vera 2111 metrar. Hann var aftur mældur um daginn og reyndist vera 2110 metrar. Skýringin er, að mældur var skafl, sem er mismjafnlega þykkur eftir árstímum. Mælingin í fyrra var mánuði fyrr en mælingin í ár og skaflinn var þá hærri.

Í FYRRA TÓK ÞRJÁ TÍMA að mæla hnjúkinn. Það gerðu Magnús Tumi Guðmundsson jarðeðlisfræðingur og fleiri. Í ár tók þrjá daga að mæla hann með aðstoð þyrlu, Halldórs Ásgrímssonar forsætisráðherra, blaðamanna og fleira sæmdarliðs. Við það tækifæri varð viðfangsefnið að dýrasta skafli í heimi.

HUGMYNDINA ÁTTI MAGNÚS Guðmundsson, sem veður í peningum óþarfra Landmælinga Íslands. Ný tækni hefur gert stofnunina úrelta. Einkafyrirtæki geta leyst verkefnin ódýrar, mælt skaflinn á 15 mínútum. Magnús var að framleiða fjölmiðlun og beitti frægðarheftum forsætisráðherra fyrir vagninn.

HALLDÓR ÁSGRÍMSSON HEFUR svo margar spunakerlingar og blaðurfulltrúa á sínum vegum á kostnað ráðuneytisins, að þeir ættu að geta varað hann við, þegar óprúttnir greifar í kerfinu vilja misnota hann til að koma sinni stofnun á framfæri við undirbúning fjárlaga ríkisins fyrir næsta ár.

SKEMMTILEGAST VIÐ ÞETTA marklausa og rándýra ævintýri var að skoða myndirnar af djúpri aðdáun fjölmiðlunga, þegar þeir mændu á Halldór Ásgrímsson segja ekki-fréttina af hæð Hvannadalshnjúks á tröppum stjórnarráðsins. Þannig rann bullið stig af stigi og endaði hjá kúnnum fjölmiðlunga.

EITT ER ÞÓ LJÓST að loknu þessum milljóna króna fjáraustri. Landmælingarnar eru sukkstofnun, sem ekki þarf aukið fé.

DV