arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Harðsvíraðir þingmenn.

Í síðasta mánuði voru laun þingmanna 731.908 krónur. Í þessum mánuði stóð svo til, að þau færu í 981.049 krónur. Hækkunin milli mánaða átti að nema tæpum 250.000 krónum hjá þessari forréttindastétt í þjóðfélaginu.

Í sama stökkinu áttu laun ráðherra að hækka um hálfa milljón króna upp í 1.958.794 krónur. Þessa launahækkun átti til dæmis fjármálaráðherrann að fá um leið og hann bauð opinberum starfsmönnum 0,37%-1,98% hækkun.

Ákvörðun um þetta var tekin með leynd í þingfararkaupsnefnd. Það er sérstök nefnd þingflokkanna, sem ákveður laun og fríðindi þingmanna. Hún hefur á síðustu árum sýnt mikið og vaxandi hugmyndaflug í hagsmunamálum.

Frægust varð nefndin árið 1978, þegar henni tókst á einu ári að hækka laun þingmanna um 75%. Það gerði hún með því að færa viðmiðunina frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja til Bandalags háskólamanna.

Það ár hækkuðu efstu flokkar Bandalags háskólamanna meira en efstu flokkar Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Þennan mismun notaði þingfararkaupsnefnd og hoppaði með alþingismenn milli bandalaganna.

Þetta svindl vakti mikla hneykslun almennings. Margir þingmenn áttuðu sig á, að of langt hafði verið gengið. Fram kom tillaga um, að dómstóll skyldi ákveða kjör þingmanna, en ekki sérstök nefnd þingmanna sjálfra.

Hinir harðsvíruðu eiginhagsmunamenn í hópi þingmanna lögðust gegn þessari tillögu. Mest gekk þar fram Sverrir Hermannsson. Tókst þeim að koma í veg fyrir, að þingmenn yrðu látnir hætta að ákveða sjálfir kjör sín.

Nú hefur þingfararkaupsnefnd aftur leikið á kerfið. Hún þóttist sjá, að í viðmiðunarflokknum hjá Bandalagi háskólamanna fengju menn 20% ofan á laun fyrir ómælda yfirvinnu. Hún ákvað, að þetta skyldu þingmenn einnig fá.

Hitt er jafnframt ljóst, að þingmenn fá þegar greitt fyrir viðvik sín. Þeir taka laun fyrir að sitja í bankaráðum og stjórnum sjóða og stofnana. Þeir hafa hingað til fengið yfirvinnu sína mælda og ættu ekki líka að þurfa ómælda.

Samt sem áður áttu þingmenn að fá í þessum mánuði 163.508 króna launahækkun ofan á 85.633 króna vísitöluhækkun. Ráðherrar áttu að fá tvöfaldar þessar tölur ofan á tvöföld laun sín. Og þetta átti að gerast í kyrrþey.

Nefndin samþykkti, að nefndarmenn skyldu ekki tala um málið utan nefndarinnar. Hækkunin var ekki einu sinni borin undir þingflokkana. Þingmenn áttu að fá hana sem óvænta og þægilega sumargjöf í launaumslagi mánaðarins.

En svo komst upp um svindlið. Þingflokkaformenn Alþýðubandalags og Framsóknarflokks kröfðust þess, að hækkunin yrði afturkölluð. Og fjármálaráðherra gerði hliðstæða kröfu til forseta alþingis. Sumargjöfin verður því varla framkvæmd.

Formaður þingfararkaupsnefndar er Garðar Sigurðsson frá Alþýðubandalaginu. Aðrir nefndarmenn eru Eiður Guðnason frá Alþýðuflokknum, Stefán Valgeirsson og Þórarinn Sigurjónsson frá Framsóknarflokknum og Matthías Bjarnason, Guðmundur Karlsson og Sverrir Hermannsson frá Sjálfstæðisflokknum.

Þessir þingmenn hafa haldið á lofti því merki harðsvíraðra eiginhagsmuna, sem er allt of áberandi hjá þingmönnum landsins. Um leið hafa þeir stuðlað að kjarasprengingu og tilsvarandi verðbólgu í þjóðfélaginu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
36 ár í sjóði.

Í þjóðarsögu eru 36 ár ekki langur tími. Lýðveldið er enn ekki orðið svo gróið hér á landi, að hægt sé að spá um framtíð þess langt fram í tímann. Ekki er heldur unnt að spá um framtíð fullveldisins, sem líka er ungt, tæpra 62 ára.

Hvorug talan, 36 eða 62, þætti sérlega minnisverð í lífi manns. En í lífi þjóðar eru þetta tölur æskuára. Á því skeiði er ástæða til að fagna hverju ári, sem safnast áfallalítið í sjóð reynslunnar. 17. júní á morgun skiptir því máli.

Hingað til hefur gæfan oftast brosað við okkur, þótt stundum hafi á móti blásið. Ef við lítum í kringum okkur, er auðvelt að sjá, að hér blómstrar sjálfstætt þjóðfélag auðugs fólks, sem getur leikið við hvern sinn fingur.

Hver skyldi hafa trúað því fyrir svo sem 100 árum, að Íslendingar yrðu síðari hluta tuttugustu aldar í hópi örfárra þjóða, þar sem skortur er lítt þekkt fyrirbæri og meirihluti manna lifir höfðinglegu lífi?

Hingað til hefur þessi velgengni að mestu byggzt á auðlindum hafsins. Þaðan hafa komið verðmætin, sem standa undir listum okkar, íþróttum og vísindum. Fiskurinn veldur því, að Ísland er ekki bara verstöð á hjara veraldar.

Undanfarna daga hefur mátt sjá blómstrandi listir í sölum og á götum höfuðborgarinnar. Hér hafa alizt upp frambærilegir fulltrúar á flestum sviðum menningarmála og frábærir á sumum þeirra. Við lifum fyrir fleira en brauðið.

Menningartindar okkar eru sjálfsagt lægri en hjá stórþjóðunum, þar sem samkeppnin er fjölmenn og markaðurinn óvæginn. En samanburð við nágranna okkar á Norðurlöndum megum við vel við una, þrátt fyrir mikinn mun á íbúafjölda.

Svipað má segja um ýmsa aðra þætti þjóðlífsins, einkum íþróttir og leiki. Hér hafa alizt upp hæfileikamenn í ótal greinum, allt frá kúluvarpi og lyftingum yfir í leikfléttur skákborðsins. Allt ber þetta vott um þrótt í þjóðlífinu.

Þekking í vísindum og tækni er mikil hér á landi. Virðing almennings fyrir langskólanámi hefur lengi verið slík, að flestum, sem geta lært, hefur verið þrýst í þá átt. Við erum því tilbúnir til þátttöku í heimi vísinda og tækni.

Smám saman höfum við farið að láta bókvitið í askana. Sú hugarfarsbreyting hefur að vísu verið hæg og skrykkjótt. Við stefnum alténd í rétta átt. En hraðinn mætti vera meiri, því að verkefnin hrannast upp á ótal sviðum.

Við þurfum að flýta okkur að ná tökum á verndun fiskistofna, svo að við getum í alvöru farið að stefna að sem beztri nýtingu þeirra með sem hagkvæmustum hætti. Þessum tökum höfum við enn ekki náð, þótt þekkingin sé til.

Við þurfum að flýta okkur að draga saman seglin í landbúnaði í ekki minna mæli en gert hefur verið í nágrannalöndunum undanfarna áratugi – til að losa krafta og fé til verkefna, sem henta aðstæðum okkar betur. Þetta gengur of hægt.

Við þurfum að feta okkur hraðar á braut orkuöflunar og stóriðju til að fá meiri fjölbreytni, gjaldeyri, hátekjur og tækniþekkingu. Við deilum allt of mikið um gildi stóriðju.

Við þurfum að rækta upp framleiðinn iðnað, einkum þekkingariðnað, til dæmis í rafeindafræði, þar sem nýtur sín vel rekstur í smáum stíl. Einhvern tíma verðum við að þora að gerast iðnaðarþjóð. Framtíð lýðveldisins veltur á þessu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Eitruð hönd ríkisins.

Hætt er við, að menn vakni fljótlega upp við vondan draum, ef sjávarútvegurinn heldur áfram á leið sinni til landbúnaðar. Ástandið er þegar orðið svo alvarlegt, að ríkisstjórnin getur varla hafnað því að vakna af værum blundi.

Í tvo áratugi hefur ríkið markvisst beitt styrkjum og lánum til að magna fjárfestingu í landbúnaði. Önnur afleiðingin er ofbeit og hnignun gróðurs. Hin er offramleiðsla á óseljanlegum landbúnaðarafurðum.

Hingað til hefur þjóðfélagið þótzt hafa efni á að greiða 37 milljarða króna á ári í beina styrki, uppbætur og niðurgreiðslur til ómaga atvinnulífsins, landbúnaðarins. Þetta fyrirgreiðslukerfi er núna fyrst að springa.

En málið er miklu alvarlegra, ef hliðstæð stefna hins opinbera í sjávarútvegi er farin að þröngva sjálfum hornsteini atvinnulífs og þjóðlífs í hlutverk ómagans. Þá verðum við ekki lengi sjálfstæð þjóð.

Ríkið hefur lamið áfram fjárfestingu í fiskveiðum með hrikalegu og sjálfvirku lánakerfi. Og afleiðingarnar eru hinar sömu og í landbúnaði, ofbeit og offramleiðsla. Ofbeitin er gamalkunn, en offramleiðslan ný af nálinni.

Með ári hverju skurka fleiri og stærri skip í minni og veikari hrygningarstofnum. Ekkert mark er tekið á fiskifræðingum, heldur veitt langt umfram ráðlegt mark. Nú stefnir þorskafli ársins að 450 þúsund tonnum í stað 300 þúsund ráðlagðra.

Það skal viðurkennt, að stjórnvöld hafa pínulítið reynt að klóra í bakkann. Ríkisstjórnin er að reyna að stöðva stækkun flotans. Og hún er að reyna að koma þorskafla ársins niður í 380 þúsund tonn. En þetta bara dugir ekki.

380 þúsund tonna þorskafli í ár mun leiða til hnignunar hrygningarstofnsins. Þegar menn ljúga því, að slíkt aflamagn sé í lagi, eru þeir að axla ábyrgð, sem þeir geta ekki staðið undir. Við slíkan afla réttir stofninn ekki við.

Svo kemur það eins og reiðarslag ofan á ofbeitina, að þetta aflamagn selzt ekki. Frystigeymslur okkar í Bandaríkjunum og í frystihúsunum eru að fyllast af fiski, sem útlendingar vilja ekki eða geta ekki keypt.

Smám saman lækka birgðirnar í verði vegna aldurs, auk þess sem á þær leggst mikill vaxtakostnaður. Sjávarútvegsráðherra er farinn að tala um að setja kvóta á frystihúsin, svo að þau hvíli sig eins og togararnir.

Þannig leiðir offramleiðslan til óhagkvæmari reksturs vinnslustöðva, alveg eins og ofbeitin leiddi til óhagkvæmari reksturs fiskiskipanna. Fiskvinnslan þarf lækkað fiskverð á sama tíma og útgerð og sjómenn þurfa hækkað fiskverð.

Um daginn var höggvið á enn einn fiskverðshnútinn. Þá fengu sjómenn sitt, en vandamálum fiskvinnslu var frestað. Nú er talað um, að hratt gengissig í sumar muni bjarga fiskvinnslunni fyrir horn. Allt eru þetta hrossalækningar.

Ofveiðin og offramleiðslan í sjávarútvegi eru búin til af stjórnvöldum síðasta áratugar. Þau skipulögðu lánakerfi, sem leiddi til óhóflega mikils skipaflota. Alveg eins og styrkja- og lánakerfi landbúnaðarins leiddi til ofbeitar og offramleiðslu.

Ráðamenn þjóðarinnar hafa séð, hvernig landbúnaðurinn hefur smám saman verið gerður að ómaga. Þeir verða nú að sjá til þess, að eitruð hönd ríkisins búi hornsteini þjóðlífsins ekki slík örlög.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þorskinum engin grið gefin.

Fiskifræðingarnir hafa mælt með 300 þúsund tonna þorskafla á þessu ári. Þeir segja, að hrygningarstofninn muni sennilega minnka á næstu árum, ef aflinn verði umfram þetta, en sennilega stækka, ef aflinn verði innan við þetta.

Hvorki stjórnmálamenn né útgerðarmenn vefengja, að þekking fiskifræðinga sé eina þekkingin, sem við eigum völ á í þessum efnum. Þeir segjast bara þurfa að bæta félagslegum og efnahagslegum sjónarmiðum við hin fiskifræðilegu.

Sjávarútvegsráðherrann segir réttilega, að tölur fiskifræðinga séu ekki nákvæmar. Þegar þeir segi 300 þúsund tonn, gæti rétta talan hugsanlega verið 355 þúsund tonn. Með þessari röksemdafærslu friðar hann samvizku sína.

Sjávarútvegsráðherranum dettur auðvitað ekki í hug, að skekkja fiskifræðinganna sé í hina áttina og stofninn þoli aðeins 245 þúsund tonna afla. Eins og forverar hans túlkar hann tölur fiskifræðinganna jafnan í aðra áttina.

Þetta auðveldar stjórnmálamönnum að kljást við vandamál líðandi stundar á kostnað framtíðarinnar. Þetta sparar þeim að taka erfiðar og óvinsælar ákvarðanir, sem ekki gefa arð fyrr en eftir nokkur ár.

Nú hefur sjávarútvegsráðherrann sparað sér svo mikið af slíkum ákvörðunum, að hann getur ekki haldið þorskaflanum innan við 355 þúsund tonn á árinu og hvað þá 300 þúsund tonnin, sem hann raunverulega átti að stefna að.

Með því að fjölga skrapdögum togaranna um 30 getur ráðherrann haldið ársaflanum í um það bil 380 þúsund tonnum. Með þessum viðbótardögum verður aðgerðaleysi togaranna komið upp í fjóra mánuði á ári.

Hins vegar stefnir þorskveiðin í 450 þúsund tonna ársafla, ef engar nýjar veiðihömlur verða settar til viðbótar hinum eldri. Sú tala er hvorki meira né minna en 50% hærri en 300 þúsund tonnin, sem fiskifræðingar vildu leyfa.

Í síðasta hefti Fjármálatíðinda Seðlabankans voru leiddar stærðfræðilíkur að því, að 380 þúsund tonna ársafli mundi stefna til hruns hrygningarstofnsins og verulegs samdráttar þorskafla eftir árið 1984.

Í þessum útreikningum er gert ráð fyrir, að samband sé milli stærðar hrygningarstofns og svonefndrar nýliðunar, þ.e. fjölda einstakra fiska í nýjum árgangi, einkum þegar hrygningarstofninn fer ört minnkandi.

Horfurnar eru því mun verri en sjávarútvegsráðherra og útgerðarmenn vilja vera láta. Þorskstofninn er í meiri hættu en þeir vilja viðurkenna. Þær takmarkanir, sem þeir hafa samið um, eru ekki nægilegar.

Þessir aðilar hafa allan fyrri helming ársins horft á allt of stóran flota skófla upp allt of miklum þorskafla. Frystihúsin hafa ekki einu sinni haft undan og fiskurinn hefur oft fallið í verði af þeirri ástæðu.

Ofveiðin hefur þar á ofan verið meiri en markaðir okkar þola. Frystigeymslur okkar eru að fyllast, bæði í Bandaríkjunum og hér umhverfis landið. Möguleikar á verkun í skreið og saltfisk eru að þrjóta.

Árum saman höfum við hunzað ráð fiskifræðinga og frestað vandamálum. Á hverju ári verður dýrara að grípa í taumana. Á næsta ári verður það dýrara en í ár. Og fljótlega verður það endanlega of seint.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Kaldhæðni örlaganna.

Kannski verður það náttúrulögmál markaðarins, sem kemur okkur til bjargar. Við verðum að hætta að ofveiða þorskinn, þegar ekki er lengur rúm fyrir hann í frystihúsunum. Sú stund er einmitt að renna upp víða um land.

Lífskjör hafa versnað að undanförnu í Bandaríkjunum. Fólk kaupir minna af fiski í matinn, enda er hann þar í landi dýrari en kjöt. Og fólk fer minna út að borða á fiskréttahúsum, sem bjóða íslenzkan freðfisk.

Hin trega sala hefur leitt til þess, að frystigeymslur íslenzku verksmiðjanna í Bandaríkjunum hafa fyllzt. Verksmiðjurnar hafa því ekki getað tekið við eins miklum fiski að heiman og reiknað hafði verið með.

Vegna hinna hægu afskipana eru frystihús um land allt óðum að verða uppiskroppa með geymslur. Þegar rúmið þrýtur, geta húsin ekki lengur tekið við fiski til frystingar. Í kjölfar þess hlýtur þorskveiði að minnka verulega.

Ótrúlegt er, að skreiðarverkun geti í sumar og haust komið í stað frystingar, þótt talið sé unnt að selja meiri skreið en framleidd er. Því veldur maðkurinn, sem herjar á skreiðarhjalla á þessum árstíma. Og saltfiskmarkaðir eru fullnýttir.

Lífskjararýrnunin í Bandaríkjunum er því í þann mund að leiða stöðnun og atvinnuleysi yfir íslenzk sjávarpláss. Útlitið er svartara en menn gera sér almennt grein fyrir.

Kaldhæðnislegt er, að ástandið væri mun betra, ef þjóð og landsfeður hefðu í fyrra farið að ráðum fiskifræðinga um að hætta að ofveiða þorskinn. Þá væru frystigeymslur nú tómar og afskipanir með eðlilegum hætti.

Ofveiðin í fyrra spillti þorskstofninum, þótt ýmsir skammsýnir menn í sjávarútvegi neiti að skilja það og tali um fullan sjó af þorski. Hrygningarstofninn, sem fyrir nokkrum árum var ein milljón tonn, er nú kominn niður í 200 þúsund tonn.

Ofveiðin í ár er sýnu alvarlegri og stefnir að bráðu hruni þorskstofnsins. Þjóð og landsfeður hafa ekkert mark tekið á tillögum fiskifræðinga um 300 þúsund tonna þorskafla. Slík veiði hefði nefnilega skert lífskjörin.

Í þess stað hefur ofveiðin stefnt í 450 þúsund tonna ársafla. Kannski 380 þúsund tonna afla, ef skrapdögum ársins yrði fjölgað um 30. Á þetta hafa þjóð og landsfeður horft, sælir í velmegun líðandi stundar.

Ef veidd hefðu verið 270 þúsund tonn í fyrra og veidd yrðu 300 þúsund tonn á þessu ári, væru lífskjör í landinu mun síðri en þau eru nú. En framtíð þorskstofnsins væri jafnframt tryggari. Og sveiflan á Bandaríkjamarkaði ekki tilfinnanleg.

Svona getur farið fyrir þjóð, sem neitar að sjá það, sem ritað er á vegginn. Við getum ekki endalaust neitað morgundeginum í velsæld líðandi stundar. Ofveiðin hlaut fyrr eða síðar að hefna sín grimmilega.

Sennilega væri vandi okkar mun meiri, ef lífskjör hefðu haldizt óbreytt í Bandaríkjunum. Þá værum við nú að veiða þorskinn í stjórnlausri blindni sem hingað til. Þá værum við endanlega að kippa fótunum undan sjálfstæðu þjóðlífi.

En svo gerist það skyndilega, að markaðsöfl í Bandaríkjunum koma okkur til bjargar, þegar til langs tíma er litið. Atvinnuleysi og skerðing lífskjara er að vísu slæmt, en samt skárra en útrýming þorsksins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Viðskiptahagsmunir réðu.

Sumir kölluðu það viðskiptahagsmuni. Aðrir kölluðu það atvinnuöryggi. Þessi orð eru tveir fletir á sama hlutnum, hagsmunum. Útvarpsráð bjó til síðara orðið til að geta sameinazt í ritskoðunarstefnu gegn Dauða prinsessu.

Yfirlýsing útvarpsráðs um bann kvikmyndarinnar er sérkennilega ósvífin. Þar segir m.a. “að markaðsaðstæður eða viðskiptahagsmunir fyrirtækja og hagsmunahópa ráði alls ekki efnisvali sjónvarpsins”.

Útvarpsráð byggir bannið á skarpri aðgreiningu viðskiptahagsmuna annars vegar og atvinnuhagsmuna hins vegar. Í raunveruleikanum eru þessi skörpu skil ekki til. Þetta eru sömu hagsmunirnir, séðir frá tveimur hliðum.

Hér eftir munu fyrirtæki í ritskoðunarhug snúa sér til starfsfólks síns og beita því fyrir sig. Í flestum tilvikum mun starfsfólkið sjá hina sameiginlegu hagsmuni og veita lausnarorðið, sem útvarpsráð bíður eftir: “Atvinnuöryggi.”

Eftir lélegar útskýringar útvarpsráðs á banni kvikmyndarinnar er hætt við, að ráðið sé varnarlaust gagnvart viðskiptahagsmunum í framtíðinni. Til dæmis gæti umfjöllun um varnarliðið skaðað “atvinnuöryggi” starfsfólks í Ameríkuflugi.

Marklausar með öllu er dylgjurnar um öryggisleysi íslenzkra flugliða í Saúdi-Arabíu. Enginn flugufótur er fyrir þessum dylgjum, sem í sjálfu sér eru verra skítkast í garð Saúdi-Arabíu en hin umdeilda kvikmynd er.

Úr því að Flugleiðum tókst að komast upp með þetta, getur þeim tekizt að komast upp með annað. Og fleiri fyrirtæki gætu hugsað sér að komast á bragðið. Hvað með hagsmuni starfsfólks Sambandsins og Sölumiðstöðvarinnar?

Útvarpsráð tók afstöðu með hagsmunum og gegn tjáningarfrelsi. Þeirri staðreynd verður ekki útrýmt með sjónhverfingum eða orðaleik. Útvarpsráð hunzaði hugsjón, sem því er einmitt ætlað að gæta. Ákvörðun ráðsins var röng.

Það er svo aukaatriði í málinu, að Dauði prinsessu er stórgölluð mynd. Heppilegast hefði verið að láta fylgja sýningu hennar umræðuþátt, þar sem unnt hefði verið að útskýra kosti hennar og galla, fordóma hennar og falsanir.

Dauði prinsessu er leikin kvikmynd, sem siglir undir fölsku flaggi heimildarmyndar. Af ásettu ráði er reynt að fá áhorfendur til að halda, að þeir séu að horfa á raunveruleika, þótt þeir eigi ef til vill að vita betur.

Útvarpsþátturinn lnnrásin frá Mars er frægasta dæmið um, hvernig villa má um fyrir fólki, þegar leikið efni er sett fram sem raunveruleiki. Þessi grein fjölmiðlunar getur hæglega orðið óheiðarleg. Svo er um Dauða prinsessu.

Einnig er kvikmyndin mörkuð vestrænni einsýni. Höfunda hennar skortir skilning á siðum og venjum í öðrum heimshornum. Kvikmyndin afbakar og afflytur siði Múhameðstrúarmanna. Hún er full af fordómum.

Dauði prinsessu er ekki aðeins villandi og fordómafull. Hún er líka langdregin og leiðinleg kvikmynd. Hún hefði ekki spillt hugarfari Íslendinga, ef hún hefði verið sýnd í fylgd með umræðuþætti, þar sem hún hefði verið gagnrýnd.

Með banninu hefur útvarpsráð hins vegar ákveðið, að viðskiptahagsmunir fyrirtækja og hagsmunahópa geti ráðið efnisvali sjónvarpsins. Samt er útvarpsráð ekki skipað til að gæta slíkra hagsmuna, heldur tjáningarfrelsis.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Endanleg uppgjöf.

Sjálfstæðismenn eru endanlega búnir að glata voninni um Reykjavík. Forustumenn þeirra í borgarstjórn eru á leið í grænni haga á öðrum sviðum þjóðlífsins. Og eftirmennirnir eru ekki þeir bógar, að þeir endurheimti meirihlutann.

Birgir Ísleifur Gunnarsson, fyrrverandi borgarstjóri, er hættur formennsku stjórnarandstöðunnar í Reykjavík. Hann hefur verið á þingi í tvö ár og er kominn á kaf í landsmálin. Sennilega verður hann ekki aftur í framboði til borgarstjórnar.

Birgir var um tíma einn af fáum mönnum, sem nefndir voru sem formannsefni Sjálfstæðisflokksins. Það var, þegar sú skoðun var uppi, að Geir og Gunnar yrðu að víkja úr forsæti fyrir sameiningartákni, er stæði utan við klíkur.

Nú virðist hins vegar sem Geir vilji halda stríðinu til streitu, fjarlægja Gunnarsmenn úr áhrifastöðum flokksins og halda sjálfur áfram formennsku. Og meðal Geirsmanna er Birgir talinn heppilegur varaformaður í stað Gunnars.

Eins og Birgir er Albert Guðmundsson líklegur til minni afskipta af borgarmálum. Hann er í framboði til forseta og situr á þingi. Og hann gaf ekki kost á sér við forustuskiptin í borgarstjórnarflokki sjálfstæðismanna.

Margir sjálfstæðismenn höfðu trúað og vonað, að Ólafur B. Thors mundi vilja taka við formennsku stjórnarandstöðunnar í Reykjavík, þegar Birgir hætti. Hann var þriðji og síðasti bógurinn í borgarstjórnarflokki sjálfstæðismanna.

En Ólafur gaf ekki kost á sér. Sagt er, að það sé vegna þess, að senn verði hann einn forstjóri Almennra trygginga og þurfi að helga fyrirtækinu krafta sína óskipta. Þetta hefur magnað svartsýni sjálfstæðismanna í Reykjavík.

Ólafur var í vetur eins og Birgir af sumum talinn heppilegt formannsefni í Sjálfstæðisflokknum sem almennt vel látinn utanklíkumaður. En vaxandi atvinnuskyldur Ólafs virðast hafa gert hann fráhverfan pólitískum frama.

Engan stjórnvitring þarf til að sjá vonleysið, sem hlýtur að grípa sjálfstæðismenn í Reykjavík, þegar Birgir Ísleifur Gunnarsson, Albert Guðmundsson og Ólafur B. Thors sýna ekki áhuga á forustu í borgarstjórnarflokknum.

Davíð Oddsson er nú orðinn formaður stjórnarandstöðunnar í Reykjavík. Hann varð skrifstofustjóri borgarstofnunar, Sjúkrasamlags Reykjavíkur, fljótlega eftir að hann varð borgarfulltrúi. Nú er hann forstjóri þessarar stofnunar.

Þegar borgarfulltrúinn Kristján J. Gunnarsson var skipaður embættismaður borgarinnar, fræðslustjóri Reykjavíkur, þótti honum óviðkunnanlegt að halda áfram þátttöku í stjórnmálum borgarinnar. Hann hætti að vera borgarfulltrúi.

Úr því að Davíð hafði sem borgarfulltrúi þáverandi meirihluta aðstöðu til að verða embættismaður borgarinnar, átti hann að hætta í stjórnmálum borgarinnar eða einfaldlega neita sér um embættið. Kristján valdi, en Davíð ekki.

Þessi forsaga er sízt til þess fallin að blása lífsanda í baráttu sjálfstæðismanna fyrir endurnýjuðum meirihluta í Reykjavík. Það verður erfitt hjá embættismanni borgarinnar, þegar hann hyggst fylla lið sitt eldmóði.

Leit forustumanna borgarstjórnarflokksins í grænni haga og hin róttæku forustuskipti segja áhorfendum þá sögu, að sjálfstæðismenn í Reykjavík eygi ekki lengur von um afturkomu meirihlutans.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið