arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tveggja vikna skattskrárgluggi

Fyrir tíð Geir Haarde fjármálaráðherra voru skattskrár opnar almenningi árið um kring. Hann hefur ítrekaðar reynt að loka þeim, svo að fólk geti ekki gert sér grein fyrir, hverjir svíkja undan skatti. Honum hefur tekizt að minnka tímabil opinnar skattskrár niður í tvær vikur á hverju sumri.

Tímaritið Frjáls verzlun hefur undanfarin ár nýtt sér vel þennan glugga og gefið út sérstakt tímarit með töflum um skatta og tekjur valda-, frægðar- og mektarfólks í þjóðfélaginu. Þetta merka framtak tímaritsins hefur vegið upp á móti tilraunum Geirs til að loka skattskrárglugganum.

Aðgerðir fjármálaráðherra eru liður í viðleitni til að einkamálavæða þjóðfélagið. Stór hópur valdamanna, studdur faríseum þjóðfélagsins, telur, að skattar fólks séu einkamál, svo og mikilvæg atriði í rekstri fyrirtækja, svo sem hluthafaskrár þeirra og eignarhald hluthafa.

Þeir, sem vilja vera í felum með fjármál sín og fyrirtæki, hafa verið í sókn í þjóðfélaginu. Þetta er víðtæk sókn, studd valdastofnunum á borð við dómstóla, Persónuvernd og Siðanefnd Blaðamannafélags Íslands. Þessir aðilar taka tillitssemi fram yfir sannleikann í fjölmiðlun.

Persónuvernd og forveri hennar hafa leitað fanga á fleiri sviðum, meðal annars reynt að hindra birtingu á nöfnum og myndum í ættfræði, svo sem í hinni mjög svo nytsamlegu Íslendingabók, sem Íslenzk erfðagreining gaf þjóðinni. Einnig var reynt að takmarka aðgang að tjónaskrá bifreiða.

Skattskrá, þjóðskrá og tjónaskrá eru dæmi um gagnlegar skrár, sem eiga að vera opnar almenningi í þjóðfélagi, sem stefnir að því að verða gegnsætt, svo að valda-, mektar- og frægðarfólk geti ekki falið meira eða minna opinber mál sín í skjóli útvíkkunar á hefðbundnum skilningi einkamála.

Mikilvægt er, að almenningur styðji viðleitni fjölmiðla til að varðveita gegnsæi í þjóðfélaginu og standi gegn tilraunum til að varpa slæðu yfir upplýsingar, sem eru viðkvæmar, af því að þær varpa ljósi á spillingu í þjóðfélaginu. Því miður skortir nokkuð á, að sá stuðningur sé fullnægjandi.

Geir Haarde er fulltrúi kerfis, sem frægðar- og mektarfólk er að reisa til að skilja sig frá almenningi og draga úr möguleikum hans til að skilja gangverkið í þjóðfélaginu.

DV
Takið ábyrgð á eigin lífi

Margaret McTear hefur tapað máli í Bretlandi gegn Imperial Tobacco fyrir að drepa eiginmann hennar úr krabbameini. Dómurinn byggist á, að ekki sé hægt að kenna framleiðendum vondrar vöru um afleiðingar af notkun hennar, ef fólk veit um hættuna. Fólk, sem heldur áfram að reykja, þrátt fyrir aðvaranir á umbúðum, getur ekki sótt gull í greipar framleiðenda, ekki frekar en ofætur geta sótt gull í greipar McDonalds og annarra seljenda óætrar matvöru. Ef fólk kann að lesa og getur notfært sér blaðafréttir, á það sjálft að vita betur um hættuna og taka sjálft ábyrgð á eigin lífi.
Ekkert Microsoft

Þriðja heims stórveldið Brasilía hefur kastað út Microsoft. Ríkið kaupir ekki lengur dýru verði læstan hugbúnað frá risanum, heldur notar Linux, ókeypis hugbúnað með opinni forritun. Áður höfðu nokkur Evrópuríki fetað inn á þá braut að losna undan haustaki Microsoft, sem meðal annars ræður ríkjum á Íslandi að undirlagi kerfisfræðinga, sem vilja að nóg vinna sé við að henda út tölvuveirum og koma tölvum aftur í nothæft ástand. Brasilíska ríkið telur sig græða rúma sjö milljarða króna á ári með því að hafna Microsoft. Linux-hringurinn er byrjaður að þrengjast um Bill Gates.
Miðsætið úr sögunni

Bandarískar járnbrautir eru sem óðast að leggja niður miðsætið í þriggja sæta röðum. Miðsætin eru nefnilega ekki notuð. Menn standa heldur eða krjúpa á gólfinu, þótt öll miðsæti lestarvagnsins séu auð. Þetta vandamál þekkjum við betur í fluginu. Það er vont að vera í miðjunni í þriggja sæta röð. Flest fólk vill hafa hæfilega fjarlægð milli sín og annars fólks. Þeirri þörf er misboðið í flugvélum og þess vegna ganga miðsætin síður út. Menn þola þetta samt, þegar flugið til útlanda fram og til baka kostar ekki nema 20.000 kr. með sköttum og þegar flugtíminn er ekki meiri 2-3 tímar.
Efnafræðileg hryðjuverk

Stjórnvöld í Bandaríkjunum og víðar óttast efnafræðileg hryðjuverk. Til dæmis má auðveldlega koma bótúlíni fyrir í mjólkurbíl á leið í mjólkursamsölu og dreifa dauða til milljóna manna, án þess að upp komist í tvo sólarhringa, þannig að fátt verður um varnir í tæka tíð. Ennfremur má dreifa miltisbrandi í pósti, en tilraunir í þá átt hafa ekki gengið vel. Í þriðja lagi má dreifa kúabólu með því að úða veirunni á fjölförnum stöðum, svo sem Grand Central stöðinni í New York. Þetta eru þrjú eiturefni, sem til eru í miklu magni og nægja ein til að drepa tugi milljóna manna.
Skuldsett þjóð

Bandaríkjamenn eru skuldsettastir allra í heimi. 80% af sparnaði heimsins rennur til lána í Bandaríkjunum. Á öllum sviðum eru Bandaríkjamenn hættir að trúa, að eyðsla og skuldir séu skaðleg fyrirbæri, enda nota Bandaríkin 700 milljörðum dollara meira á ári hverju en þeir afla sér. Um þetta ríkir hagsmunabandalag milli Kína og Bandaríkjanna. Kína seldur varning, framleiddan af þrælum, fyrir slikk til Bandaríkjanna og heldur jafnframt niðri gengi gjaldmiðilsins með því að kaupa dollara. Þannig geta Bandaríkjamenn keypt meira og meira og Kínverjar geta undirboðið heimsmarkaðinn.
Ekki Bush að kenna

James Carroll í Boston Globe segir, að fyrirlitningin á hinu alþjóðlega umhverfi hafi ekki byrjað með George W. Bush forseta, heldur Ronald Reagan og hafi haldið áfram á tíma Bill Clinton, sem aldrei reyndi að fá stríðsglæpadómstól samþykktan í þinginu. Við skiljum þessa andstöðu við samninga betur, þegar við lesum um framferði bandarískra hermanna í útlöndum. Það er ekki sérgrein Bush að bjarga fólki með því að kvelja það og drepa, heldur er það í samræmi við brenglaðan þjóðarvilja, sem er að baki óhæfuverka, sem hafa gert Bandaríkin hötuð um heim allan.
Stórpólitískar hettupeysur

Stórmarkaðakeðjan Bluewater í Bretlandi hefur bannað viðskiptavinum sínum að nota hettupeysur í búðunum, en hefur þær samt til sölu á stöðunum. Annars vegar lítur fyrirtækið á hettupeysur sem söluvöru og hins vegar sem skálkaskjól ungs fólks, er ekki vill þekkjast í eftirlitsmyndavélum.

Þverstæðan er orðin að stórpólitísku máli í Bretlandi, þar sem Tony Blair forsætisráðherra studdi ákvörðun keðjunnar í von um fylgi millistéttarfólks, sem er hrætt við hópa af unglingum í hettupeysum. Ráðherrar hafa lýst, hvernig uggur læðist að þeim í nánd við hópa ungs fólks í hettupeysum.

Hettupeysur hafa lengi verið tákn hins andlitslausa og illa. Fólk er hrætt við verur, sem eru án andlits og fela sig bak við djúpar hettur. Um leið eru unglingarnir með hettunum að fela sig fyrir gagnrýnu samfélagi. Flestir þeirra eru bara feimnir og finnst augnsamband við fólk vera óþægilegt.

Hettupeysur eru því ekki bara tízka, heldur skírskota þær til djúpra tilfinninga í þjóðarsálinni. Þær hindra einnig gagnsemi eftirlitsmyndavéla. Útkoman úr dæminu er dæmigerður veggur milli kynslóða, þar sem annars vegar eru unglingar og hins vegar varðmenn hinna hefðbundnu gilda í þjóðfélaginu.

Ruddaskapur á almannafæri breiðist út, ekki bara í þáttunum um Little Britain. Hann er vafalítið einnig að skjóta rótum hér á landi, því að erlendir siðir og erlend tízka koma oft fljótt. Auk þess eru það fjörutíu alda gömul bókfærð sannindi, að heimur versnandi fer, einkum ungdómurinn.

Ef ungt fólk sýnir samfélaginu ekki umbeðna virðingu, myndast gjá, sem stækkar lítil mál út yfir allan þjófabálk og gerir hettupeysur að hálfgerðum einkennisbúningi skríls, sem forsætisráðherrar vilja skipuleggja út af götum og öðrum opinberum stöðum. Þjóðfélagið skipast í ólíkar sveitir.

Svo brengluð verður birtingarmynd vandans, að búðir selja hettupeysur og meina viðskiptavinum sínum að klæðast þeim. Aðstoðarmanni íslenzka forsætisráðherrans hefur dottið í hug, að íslenzk börn verði klædd í skólabúninga að hætti kynskiptra sérskóla fyrir yfirstétt og skjólstæðinga hennar.

Hettupeysur eru dæmi um, að sífellt myndast núningsfletir milli kynslóða og hópa. Mikil líkamleg nálægð og andleg fjarlægð er ávísun á vandræði á borð við kynslóðaátök.

DV
Kyssa upp og sparka niður

Sjóliðsforingjar danska hersins fyrir hundrað árum voru embættismenn, ekki möppudýr, sem hoppuðu kringum geðþótta ráðherra. Þeir fóru um landið og kortlögðu það eins og þeir sáu það, ekki eins og þeim var sagt að sjá það. Ef þeir sáu reiðleiðir, settu þeir þær í gæðaflokka og merktu á kortin.

Löngu síðar tóku Íslendingar við landmælingum og þá tók við þessi sérkennilega ónáttúra íslenzkra embættismanna að kyssa upp á við og sparka niður á við. Stórbændur gátu hringt í skrifstofu landmælinganna og látið taka út reiðleiðir, sem þeim fannst vera fyrir sér. Þær hurfu því á nýjum kortum.

Þetta var eins og í Sovétinu, þar sem viðkvæmum stöðum var sleppt í kortagerðinni. Þar var það pólitísk ákvörðun, hvað var sýnt á kortum og hvað ekki. Það er einmitt þessi sovézka hugsun, sem hefur lengi ráðið embættisfærslu hér á landi, ekki lög og réttur eða annar áþreifanlegur veruleiki.

Þegar Ágúst Guðmundsson varð forstjóri landmælinganna, var þessum geðþótta hætt og aftur farið að kortleggja landið eins og það var landfræðilega, en ekki eins og það átti að vera samkvæmt einhverjum pólitískum sjónarmiðum. Eftirmaður hans tók hins vegar upp ósiði fyrri tíma, pólitísk kort.

Einu sinni var ég á fundi í landbúnaðarráðuneyti út af því að Garðyrkjuskólinn og ráðuneytið höfðu sitt á hvað leigt út sama landið. Núverandi ráðuneytisstjóri hafði að geðþótta ákveðið, hvor ætti að vera leigusali hverju sinni og fleygt bréfum, sem hann mat, að hefðu ekki verið send réttum aðila.

Í annað sinni sendi ég umhverfisráðuneytinu lýsingu á ferðalagi að Fjallabaki með tillögum um ódýra aðgerð til að vernda svæðið. Núverandi ráðuneytisstjóri svaraði þessu bréfi aldrei, enda er hann alinn upp í kerfi, sem svarar aldrei bréfum, þveröfugt við ráðuneyti nágrannaríkjanna.

Þannig eru embættismennirnir, hvort sem þeir heita Magnús Guðmundsson, Guðmundur B. Helgason, Magnús Jóhannesson eða annað. Þeir eru ekki aldir upp í evrópsku þjóðfélagi, þar sem alþýðan tók völdin fyrr á öldum, heldur í íslenzku þjóðfélagi, þar sem alþýðan hefur aldrei tekið nein völd.

Sjóliðsforingjarnir dönsku þjónuðu borgurum. Íslenzkir embættismenn sparka hins vegar í þrælana eins og forverar þeirra gerðu, enda þjóðin skipuð þrælum að langfeðgatali.

DV
Búvörustyrkir strikaðir út

Nýsjálenzkum bændum hefur gengið vel að laga sig að afnámi styrkja til landbúnaðar. Árið 1984 voru þessi styrkir teknir með einu pennastriki, hverju nafni, sem þeir nefndust, uppbætur, niðurgreiðslur og kvótar, samtals 30 tegundir. Samtök bænda fóru hamförum, en fengu ekki við neitt ráðið.

Ríkisstjórnin gerði ráð fyrir, að 10% bænda yrðu gjaldþrota við breytinguna. Reynslan var hins vegar sú, að 1% bænda fór á hausinn. Hinum tókst að klóra í bakkann og laga búskapinn að lífi án uppbóta, niðurgreiðslna og kvóta. Nú eru 40% útflutningsins frá landbúnaði og 17% af landsframleiðslunni.

Bændur fóru ýmsar leiðir. Flestir sérhæfðu sig og fóru að framleiða vöru á borð við smáralömb og hikkorílömb, þar sem þeir buðu neytendum vöru, sem hafði verið á sérstöku fóðri. Hér á landi hefur fæstum bændum dottið í hug að sérhæfa sig og ná beinu sambandi við neytendur, sem vilja sérhæfða vöru.

Einkaframtakið er illa séð í sambúð bænda. Kerfið hér leggst gegn því, að bændur séu að braska beint. Því er illa tekið, ef bóndi vill auðkenna vöru sína og láta nafn sitt eða jarðarinnar fylgja henni alla leið inn í stórmarkaði. Þú veizt ekki, hvaðan kjötið, osturinn og mjólkin kemur.

Landbúnaðarráðuneytið og bændasamtökin vernda skussana með því að fela þá og afurðir þeirra innan um aðra bændur. Fyrir bragðið verður meðalkostnaður framleiðslunnar miklu hærri en hann þarf að vera. Reynsla nýsjálenzkra bænda sýnir, að framleiðslukostnaður hríðfellur við afnám styrkjanna.

Kostnaður okkar af þessu kerfi er gífurlegur. Helmingur af tekjum bænda kemur í styrkjum frá kerfinu. Framleiðslugeta hvers bónda er skipulögð með framleiðslurétti og kvótum. Allt stefnir þetta að frystingu á gömlu ástandi og dregur úr vilja og getu til breytinga. Dauð hönd ríkisins ræður ferð.

Nýsjálenzkir bændur njóta þess, að hafa misst styrkina og vera frjálsir menn á frjálsum markaði. Ef framsóknarflokkar þar í landi settu fram tillögur um endurheimt styrkjanna, mundu bændur og samtök þeirra mótmæla. Þeir hafa áttað sig á, að frelsið er betra en skjólið og vilja halda frelsinu.

Áratugum saman hefur verið rifizt um íslenzka kerfið, sem kostar skattgreiðendur milljarða á hverju ári. Við getum hætt að rífast og leitað ráða hjá bændum á Nýja-Sjálandi.

DV
Heimsborgir hníga

Allt er í heiminum hverfult. New York er núna þungamiðja heimsins. Fyrir 4.000 árum var borgin Úr í Írak mesta borg í heimi, fyrir 3.500 árum var það Þeba í Egyptalandi. Fyrir 3.000 árum naut Sídon í Líbanon þess heiðurs og fyrir 2.500 árum Persepolis í Persíu. Fyrir 2000 árum var röðin komin að Róm og fyrir 1500 árum var það annað hvort Mikligarður í Tyrklandi eða Sjangan í Kína. Fyrir 1000 árum var Kaifeng í Kína mesta borg í heimi, fyrir 500 árum var það Flórens eða Feneyjar og nú er röðin komin að New York. Hún mun samt varla endast marga áratugi enn í því hverfula hlutverki.
Amazon minnkar örar

Samkvæmt skýrslu ríkisstjórnar Brazilíu minnkar regnskógur Amazon-svæðisins hraðar en áður var talið. Frá ágúst 2003 til ágúst 2004 minnkaði skógurinn um 26.000 ferkílómetra, 6% hraðar en á næsta tímabili á undan. Verst var ástandið í Mato Grosso og er fylkisstjóranum sjálfum kennt um það. Hann er með sojarækt til útflutnings og þarf að ryðja mikinn skóg í því skyni. Ríkisstjórnin í Brazilíu segist hafa hert eftirlit með skógarhöggi til muna og stækkað friðuð svæði, en árangur af því hefur enginn verið. Nú er svo komið, að einum fimmta hluta alls skógar í Amazon hefur verið eytt.
Rómverskir ullarsokkar

Samkvæmt fornleifafundi í Bretlandi voru rómverskir hermenn ekki berfættir í sandölum sínum eins og ætla mætti af kvikmyndum og Ástríki. Þeir voru í þykkum ullarsokkum eins og skynsamir Íslendingar áður fyrr. Við Darlington í Durham hefur fundizt fótlaga handfang, sem sýnir ökklabundinn sandala og notalega þykka ullarsokka. Þá vitum við, að það var á ullinni, sem rómverskir hermenn þrömmuðu um heiminn, þegar þeir bjuggu til rómverska heimsveldið. Engar líkur er á, að bandaríska heimsveldið endist eins lengi og það rómverska, enda kunna ameríkanar ekki að meta ullarsokka.
Hagvöxtur er hættulegur

Jónas Kristjánsson

“Það er grundvallaratriði í hagfræði nútímans að átta sig á, að 2% hagvöxtur er alls ekki betri en 1% hagvöxtur, líklega verri”

Hagvöxtur er hættulegur

Markmið þjóðfélags er að fólk búi við öryggi og líði vel, ekki að hagvöxtur aukist úr 1% í 2%. Markmið þjóðfélags er, að allir séu aðilar, ekki að efla auð forstjóranna. Markmið þjóðfélags er franski draumurinn um frelsi, jafnrétti og bræðralag, ekki bandaríski draumurinn um að verða forstjóri.

Bandaríski draumurinn er dauður. Um það vitna Wall Street Journal og New York Times. Menn klifra ekki lengur upp þjóðfélagsstigann, heldur fæðast þeir og deyja í sömu stétt. Hreyfiaflið er horfið í bandaríska draumnum og hinir ríkustu eru farnir að loka sig inni í læstum hverfum bak við múra.

Á sama tíma er skrifað gáfulega á efnahagssíðum dagblaða um, að Evrópa sé að tapa fyrir Bandaríkjunum, af því að hagvöxtur sé ekki nema 1%, en eigi að vera 2%. Samt líður fólki miklu betur í Svíþjóð og Noregi en í Bandaríkjunum og miklu betur í Frakklandi og Belgíu en í Bretlandi.

Hagvöxtur er bull, enda mælir hann ekki það, sem máli skiptir. Hann mælir sízt af öllu öryggi fólks eða vellíðan þess. Forstjórar heimta lægri laun, hraðari vinnu og lengri vinnutíma til að efla hagvöxtinn. Þetta sjónarhorn hagvaxtar er vont fyrir almenning. Hann lifir ekki á hagvexti.

Norðurlönd hafa reynt að finna þolanlegt jafnvægi milli hagvaxtar og velferðar. Norræna mynztrið var gagnrýnt á tíma Ronald Reagan og Margaret Thatcher, en það hefur síðan fundið betri meðalveg milli auðs og öryggis. Frakkar hafa fetað leið meiri ríkisafskipta að svipaðri niðurstöðu.

Þjóðverjar hafa þá sérstöðu, að þeir hafa tekið á ýmsum stórmálum. Þeir hafa smíðað stórfellt öryggisnet. Þeir hafa gert iðnað sinn vistvænan, jafnvel efnaiðnaðinn. Þeir hafa léttilega tekið inn tuttugu milljónir fátæklinga frá Austur-Þýzkalandi. Ef þetta kostar þá 1% í hagvexti, hvað með það?

Bretar hafa hins vegar fylgt Bandaríkjunum og telja sig hafa náð góðum árangri. Í hagvexti. Ef horft er bak við hann, sjáum við aukna stéttaskiptingu, lélegri sjúkrahús með lengri biðlistum og lélegri skóla með versta skólamat í heimi. Hagvöxtur er nefnilega ekki æskilegur mælikvarði.

Það er grundvallaratriði í hagfræði nútímans að átta sig á, að 2% hagvöxtur er alls ekki betri en 1% hagvöxtur, líklega verri. Mælikvarðar almennings eru allt aðrir og merkilegri.

DV
Þorskur og ýsa flytjast

Þorskur og ýsa flytjast

Vísindamenn við East Anglia háskólann í Bretlandi hafa komizt að raun um, að eins stigs hækkun hita í Norðursjó á síðasta aldarfjórðungi hefur hrakið þorsk og ýsu norður úr hafinu. Í staðinn hafa komið aðrar tegundir úr suðrænni og heitari höfum, svo sem sardínur og ansjósur. Þorskur og ýsa hafa flutt sig norður um 100 kílómetra. Þetta hefur haft slæm áhrif á fiskveiði við Bretland, af því að þorskur og ýsa eru verðmætari tegundir en þær, sem hafa tekið sæti þeirra í Norðursjó. Búizt er við, að karfi muni einnig víkja frá ströndum Bretlands, ef hitastig hafsins hækkar áfram.
Hlutdeild launa minnkar

Katrin Bennhold segir í International Herald Tribune, að hlutfall launa af tekjum fyrirtækja hafi lengi verið stöðugt við 70%, en hafi síðustu tvo áratugi lækkað niður í 64% í Evrópu og Bandaríkjunum. Hún telur, að með auknum hraða í hnattvæðingu haldi þetta ferli áfram, jafnvel þótt það leiði til minni kaupgetu fólks og þar af leiðandi minni hagvaxtar. Bandaríkjamenn og Íslendingar hafa hingað til pissað í skóinn og tekið eyðslulán og þannig haldið uppi hagvexti, en Evrópumenn hafa minnkað útgjöld sín og stöðvað hagvöxtinn. Hún telur, að senn verði Bandaríkjamenn að fara að spara.
Heilsuspillandi flug

Lengi hefur verið vitað, að flug er heilsuspillandi. Þegar bannað var að reykja í flugvélum, var loftstreymið minnkað, svo að súrefni fólks minnkar úr 97% niðri á jörðinni í 93% í flugvélum að meðaltali. Brezka fréttastofan BBC segir, að nýjar mælingar háskóla og sjúkrahúsa í Belfast staðfesti, að þetta ógni heilsu annars hvers manns, einkum ef þeir eru veikir fyrir hjarta- og lungnasjúkdómum. Slíkt fólk eigi aðeins að fara í flug í samráði við lækni. Dæmi eru um, að blóðtappar séu raktir til flugferða. Fleiri hættur eru í flugi, of lítill raki, löng kyrrseta og of mikil uppgufun.
Skörðóttur hundskjaftur Reykjavíkur

Þegar lóðum er úthlutað í Reykjavík, fara fyrst lóðir undir einbýlishús. Þegar lóðir eru boðnar út, fara lóðir undir einbýlishús á hæstu verði. Markaðurinn segir okkur, að helzt vanti slíkar lóðir, miklu frekar en lóðir undir íbúðaturna. En markaðurinn er ekki spurður álits um lóðir í Reykjavík.

Borgarstjórnin hlustar ekki á markaðinn. Meirihluti hennar hefur tekið trú á hugmyndafræði þéttari byggðar. Í stað þess að prófa þessa hugmyndafræði á nýju svæði og reisa þar mikið af þéttum háhýsum hefur meirihlutinn hvað eftir annað reynt að þétta byggð í gömlum og grónum og gisnum hverfum.

Ef þú gengur um Vesturbæinn frá höfninni til Ægissíðu, sérðu hverfi frá ýmsum tímum, elzt á Vesturgötusvæðinu, síðan koma Vellir, Melar og Hagar, hver með sínum heillega svip, þar sem hver er barn síns tíma. Þessi hverfi suður af Vesturgötu hafa enn sem komið er sloppið við stefnu þéttari byggðar.

Víða annars staðar hefur borgin búið til skörðótta hundskjafta með því að byggja ný háhýsi í nýjum stíl ofan í gömul smáhýsi í gömlum stílum. Alls staðar hefur þetta leitt til sárinda og reiði fólks, sem fyrir er á staðnum. Það hefur skrifað undir mótmæli og mætt á fundi til að mótmæla.

Sumir mótmæla því að missa útsýni, aðrir mótmæla breyttu eðli hverfisins. Sumir vísa til fyrra skipulags, sem átti að verja þá gegn ofbeldinu, sem felst í þéttingu byggðar. Aðrir vísa til hefðar, er komin var á það ástand, sem var áður en þétting hófst. Öllum þessum rökum hafnar borgin.

Stefna þéttari byggðar byggist á því ofbeldi, að meirihluti borgarstjórnar hlustar á nokkra hugmyndafræðinga en ekki á markaðinn. Hún byggist líka á, að borgin fæst ekki til að prófa fanatíkina á afviknum stöðum, heldur steypir hana upp úr gamalgrónu ástandi, sem breytist í skörðóttan hundskjaft.

Meirihlutinn í Reykjavík breytir borginni ekki í París, þótt hann margfaldi nýtingarhlutfall fólks á fermetra með því að planta háhýsum í gömul hverfi. Hann framleiðir bara óvild og hatur íbúanna, sem vilja búa við fyrra ástand. Hann þjónar ekki heldur því fólki, sem vill kaupa lóðir fyrir einbýli.

Stefna þéttari byggðar er dæmigerð fyrir ástand, þar sem hugmyndafræði er tekinn fram yfir markaðsöfl. Það mun leiða til, að skipt verður um meirihluta í næstu kosningum.

DV
Gelíska er Evrópumál

Hálfdauð tunga Íra, gelíska, er orðin viðurkennt tungumál hjá Evrópusambandinu, tungumál númer 21. Frá og með árinu 2007 verða öll skjöl Evrópusambandsins á þessu tungumáli, sem Írar eru að reyna að endurnýja, þótt þeir hafi flestir ensku að móðurmáli. Þar sem íslenzka er ekki mál neinnar þjóðar í Evrópusambandinu, er hún ekki ein af þessu 21 tungumáli, sem njóta sérstaks forgangs sambandsins. Þetta er eitt dæmi af mörgum um, að við förum á mis við ýmislegt með því að vera ekki í þessu ágæta sambandi, sem nánast öll ríki Evrópu nema Norðmenn og við vilja vera í fyrir alla muni.
Søren Gericke á Anatole

Fyrstu kynni mín af nútíma eldamennsku af frönskum ættum voru á skammlífu veitingahúsi að baki Hotel Angleterre í Kaupmannahöfn. Þar réði húsum Søren Gericke, sem fljótlega keypti Falsled Kro á Fjóni og setti þar upp eitt bezta veitingahús Danmerkur. Veitingahúsið hét Anatole árið 1978 og bauð ekkert val, aðeins einn langan smakkseðil, þar sem sérstakt vín var með hverjum rétti. Þegar ég var þarna, voru fram reiddar ýmsar tegundir af kampavíni með matnum, hvítu og rauðu, þurru og sætu. Tveimur árum seinna fór nýja franska eldhúsinu að bregða fyrir í matreiðslu á Íslandi.
Lýðræði er hættulegt

Hættulegt getur verið að hleypa lýðræði lausu. Í Írak hafa sjítar og kúrdar tekið höndum saman um að beita meirihluta sínum til að halda súnnítum í skefjum. Bandaríkjastjórn mun ekki takast að fá þá til að halda sér í skefjum. Í Íran vann harðlínumaður sigur í forsetakosningum. Varla er það Bandaríkjunum neinn gleðigjafi. Menn muna kannski, að heittrúaðir unnu kosningar í Alsír, svo að allir þögðu á Vesturlöndum, þegar herinn tók völdin til að hindra framgang vilja meirihluta kjósenda. Það er oft, að heimsveldi lenda í erfiðleikum við að hanna atburðarásir í fjarlægum álfum.