arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hógvær varnaðarorð.

Við setningu alþingis í gær flutti Kristján Eldjárn, forseti Íslands, þingmönnum meðal annars þessi hógværu áminningar- og hvatningarorð:

“Öllum er kunnugt, að þjóðin býr nú við ríkisstjórn, sem er starfsstjórn með þá takmörkuðu möguleika til að taka á málum, sem slíkum stjórnum er áskapað.

En þau vandamál, sem bíða þess, að á þeim sé tekið, eru mikil og mörg, eins og lýst hefur verið á ærið mörgum ræðustólum um land allt að undanförnu.

Og enn munu þau bíða um nokkurn tíma, eða þangað til alþingi hefur leyst þann vanda af höndum að koma sér saman um þingræðislega ríkisstjórn, sem með fullri getu og fullri ábyrgð getur lagt gjörva hönd á þau brennandi úrlausnarefni, sem eru í verkahring fullgildrar ríkisstjórnar og ekki er á neins annars færi að fást við.

Þjóðin hefur kjörið yður, góðir alþingismenn, til að taka sæti á alþingi, og þar með falið yður forsjá málefna sinna á hendur.

Hún hefur kosið sína gamalreyndu stjórnmálaflokka og að þessu sinni sýnt þeim öllum tiltölulega jafnari trúnað en stundum áður.

Enginn þeirra getur með sanni sagt sem flokkur, að honum hafi verið hafnað og hann þar með leystur undan ábyrgð.

Og hún hefur kosið jöfnum höndum þrautreynda þingmenn og nýliða, sem hún treystir vegna fyrri starfa þeirra.

Þér hafið boðið yður fram til þessara ábyrgðarstarfa, og þjóðin hefur tekið boði yðar.

Ég leyfi mér að fara með þessi orð á þessari stundu, þótt einhver kunni að kalla þau sjálfsagða hluti, vegna þess að mér virðist það brýnni nauðsyn nú en oftast endranær, andspænis öllum almenningi í landinu, að alþingi beri gæfu til að láta ekki dragast úr hófi fram að mynda starfhæfa, þingræðislega ríkisstjórn.

Hvort tveggja er, að vandamál bíða úrlausnar, þótt þau þoli illa biðina, og almenningur, sem er nýkominn frá kjörborði, vill ekki láta reyna um of á langlundargeð sitt.

Þjóðin mun eiga bágt með að skilja, hvers vegna hún gengur til kosninga hvað eftir annað með stuttu millibili og þurfi svo að horfa upp á það langtímum saman, að þeir menn og þeir flokkar, sem hún hefur veitt umboð sitt, geti ekki náð þeirri samstöðu, sem nauðsynleg er, eftir einhverri þeirra leiða, sem þó eru mögulegar samkvæmt þingræðislegum reglum.

Ég held, að hugsanir í þessa átt séu mjög ofarlega í mönnum þessa dagana og ég get vel skilið það.

Og þetta segi ég eins fyrir því, þótt öllum megi ljóst vera – og er ljóst – að lýðræðis- og þingræðislegar leikreglur verða að hafa sinn gang og það tekur óhjákvæmilega sinn tíma.

Ég vonast til þess, að menn skilji orð mín rétt eins og þau eru hugsuð og töluð, sem hógvær varnarorð, því að ég met störf stjórnmálamanna mikils og mér er annt um veg alþingis …

Ég hef oft látið þá skoðun í ljós, að því sé ranglega haldið fram, að þorri manna beri litla virðingu fyrir alþingi og þeim mönnum, sem það skipa …

Ef til vill eru mjög langdregnar stjórnarmyndunarviðræður það, sem einna mest reynir á þolinmæði fólks og vinnur áliti alþingis mest tjón … Ég óska yður öllum velfarnaðar í störfum yðar.”

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Allt kemur til greina.

Ógerlegt er að sjá fyrir, hvaða flokkar munu mynda nýja ríkisstjórn að lokinni stjórnarkreppu, hugsanlega í lok janúar, en sennilega í febrúar og jafnvel síðar.

Steingrími Hermannssyni verður ekki að þeirri frómu ósk, að ný vinstri stjórn líti dagsins ljós fyrir jól, hvað þá vinstri stjórn á nákvæmlega umsömdum málefnagrundvelli.

Sú samstaða verður ekki búin til í hvelli, sem ekki náðist í rúmlega eins árs stjórnarsamstarfi. Aftursætisbílstjórarnir eru enn sama sinnis og þeir voru þá.

Framsóknarflokkurinn vill herða svokölluð Ólafslög með hinni svokölluðu norsku aðferð, sem felur í sér töluverða kjaraskerðingu. Slík lækning er ábyrgðarlitlum flokkum erfiður biti í hálsi.

Enn eru á lofti í Alþýðubandalaginu gamlar hugmyndir um, að flokkurinn þurfi að vera í stjórnarandstöðu á erfiðum tímum og safna fylgi til sóknar í næstu kosningum.

Að vísu er Þjóðviljinn farinn að fjölyrða um, hve nauðsynlegt sé að afgreiða og framkvæma frumvarp um öryggi, aðbúnað og hollustu á vinnustöðum og koma á fót opinberu vinnueftirliti.

Þessi áherzla á sérmál bendir til sveigjanleika gagnvart kjaraskerðingu. Með þessu er óbeint verið að bjóða upp á skipti á kjaraskerðingu og vinnueftirliti.

Þá gefur frestun kjararáðstefnu Alþýðusambandsins til 11. janúar Steingrími aukið svigrúm til að þrúkka um vinstri stjórn fram yfir jól og áramót.

Þessi kjararáðstefna fór út um þúfur um síðustu helgi vegna ágreinings milli fulltrúa verkamanna annars vegar og uppmælingaraðals hins vegar um verðbætur í prósentum eða krónutölum.

Alþýðuflokkurinn var svo hugulsamur að samþykkja vinstri viðræður án skilyrða. En undir niðri sýður óánægjan frá síðustu vinstri stjórn, magnaðri en nokkru sinni fyrr.

Steingrími Hermannssyni er vafalaust ljóst, að fyrsta tilraun hans til myndunar vinstri stjórnar er fyrirfram dauðadæmd. Samt verður hann að reyna til þrautar.

Hann er fyrir og eftir kosningar búinn að gefa slíkar yfirlýsingar, að hann getur ekki staðið upp frá vinstri viðræðum, nema sagt verði, að hann hafi gert sitt ítrasta.

Í næstu atrennu, sem hugsanlega gæti orðið um miðjan janúar, er ekki fráleitt, að reynt verði að koma saman minnihlutastjórn Framsóknarflokks og Alþýðuflokks.

Sjónarmið þessara flokka í efnahagsmálum eru hliðstæð og fara ekki saman við sjónarmið Alþýðubandalagsins. Slík minnihlutastjórn yrði samstæðari en vinstri stjórn.

Á móti kæmu svo erfiðleikarnir við að koma málum í gegn á alþingi, ýmist með hlutleysi frá hægri eða vinstri að danskri fyrirmynd. Og ekki hafa Danir góða reynslu af slíku.

En tíminn líður og fjölgar væntanlega möguleikum. Verðlagning búvöru og fisks er í aðsigi og allir kjarasamningar eru lausir. Vandamálin eru að hvolfast yfir þjóðina.

Um síðir kemur að því, að þjóðin verður orðin svo þreytt á stjórnarkreppunni og stjórnleysinu, að hún lofar landsfeðrunum að mynda hverja þá stjórn, sem þeim hentar.

Það gæti alveg eins verið helmingaskiptastjórn, viðreisnarstjórn eða nýsköpunarstjórn eða einhver annar möguleiki, sem nú er talinn óhugsandi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Stórsigur Framsóknar.

Framsóknarflokkurinn er ótvíræður sigurvegari alþingiskosninganna. Hann jók fylgi sitt gífurlega og endurheimti hina hefðbundnu stöðu, sem hann hafði fyrir kosningarnar í fyrra.

Sjálfstæðisflokkurinn tapaði hins vegar þessum kosningum. Honum tókst aðeins að vinna upp fjórðung af hruninu í fyrra, þótt hann hafi síðan getað leikið sér í stjórnarandstöðu.

Niðurstaða kosninganna er krafa um vinstri stjórn undir forustu Framsóknarflokksins og með auknu frumkvæði hans. Viðræður um myndun slíkrar stjórnar munu hefjast strax.

Enginn vafi er á, að Ólafur Jóhannesson á umtalsverðan persónuþátt í þessum sigri. Annaðhvort hann eða þó frekar flokksformaðurinn, Steingrímur Hermannsson, verður nú forsætisráðherra.

Mörgum kemur á óvart hinn lélegi endasprettur Sjálfstæðisflokksins. Hann er verulegt áfall fyrir Geir Hallgrímsson, sem hefur nú tapað tvennum alþingiskosningum í röð.

Stjórnarandstaðan hefur með furðulegum hætti náð að glopra niður þeirri óskastöðu, sem hún hafði í haust, þegar vinstri stjórnin var að gliðna í sundur.

Mun nú mörgum sjálfstæðismanninum þykja tímabært að skipta um forustu í flokknum og hefja til vegs yngri menn, sem ekki hafa flækzt inn í klíkumál flokksins.

Alþýðuflokkurinn tapaði mestu, en má þó sæmilega við úrslitin una. Hann heldur enn meirihlutanum af fylgisaukningunni frá í fyrra. Sumt lausafylgið heldur enn tryggð við hann.

Alþýðubandalagið kom á óvart með því að tapa næstum því eins miklu og Alþýðuflokkurinn. En tapið var þú ekki meira en við mátti búast hjá flokki, sem setið hefur í ríkisstjórn.

Athyglisvert er, að úrslit kosninganna eru nokkurn veginn nákvæmlega hin sömu og árið 1949, fyrir réttum þrjátíu árum, ef atkvæði Haukdals og Sólness eru lögð við Sjálfstæðisflokkinn.

Frávikin á þessum þrjátíu árum eru um og innan við 1% á flokk. Það minnir á þá kosningaspá leiðara Dagblaðsins á þriðjudaginn, að hefðbundið jafnvægi mundi nú aftur komast á.

Skoðanakönnun Dagblaðsins viku fyrir kosningar sýndi mikla tilfærslu fylgis frá Alþýðuflokki og Alþýðubandalagi til Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks.

Könnunin vanmat aukningu Framsóknarflokksins og ofmat aukningu Sjálfstæðisflokksins. Í heild var skekkjan þó ekki meiri en 3% að meðaltali á hvern hinna fjögurra flokka.

Eins og venjulega var könnun Dagblaðsins nákvæmari en hliðstæð könnun Vísis, sem hafði að meðaltali 4% skekkju á hvern hinna fjögurra flokka. Enda var aðferðafræðin misjöfn.

Hinn mikli sigur Framsóknarflokksins aflagar mjög atkvæðafjölda að baki hvers þingmanns. Framsóknarflokkurinn fær nokkru fleiri þingmenn en atkvæðatala hans gefur tilefni til.

Styrkur flokksins á þingi verður því enn meiri en styrkur hans meðal kjósenda. Það mun sennilega magna kröfur manna um breytt kosningalög, er gefi kjósendum jafnari rétt.

Sem heild styrktu stjórnmálaflokkarnir fjórir tök sín á þjóðfélaginu. Kjör Eggerts Haukdal á Suðurlandi var eina undantekningin frá þeirri reglu.

Við getum nú litið til fyrri áratuga og sagt, að því meira sem hlutirnir breytast, þeim mun meira eru þeir í rauninni eins. Sú varð niðurstaða kosninganna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Við erum símstöð.

Vonandi hafa lesendur Dagblaðsins ekki þreytzt um of síðustu daga á að fletta hverri síðunni á fætur annarri með kjallaragreinum frambjóðenda til alþingis. Þetta var auðvitað engin skemmtilesning, en nauðsynleg var hún.

Margt ber að hafa í huga, þegar dómur er lagður á þessar breiðsíður stjórnmála í Dagblaðinu síðustu daga og raunar vikur. Í fyrsta lagi hljóta þær að teljast skárri en breiðsíður þeirra blaða, sem birta einhliða flokksáróður.

Kjallaragreinar stjórnmálamanna voru heldur ekki birtar á kostnað annarra efnisþátta í Dagblaðinu. Þeir héldu allir sínu striki eftir sem áður. Blaðið var bara stækkað, auðvitað með miklum tilkostnaði í pappír og prentun.

Enn mikilvægara er þó, að Dagblaðið á öðrum þræði að vera eins konar símstöð skoðana þjóðarinnar. Það á að vera vettvangur skoðana stjórnmálamanna eins og annarra manna. Undan þessari skyldu getur blaðið ekki vikizt.

Sama er að segja um stjórnmálaskoðanir, sem Dagblaðið hefur birt sem “Raddir lesenda”. Þær eru einnig birtar á þeirri forsendu, að með mikilvægustu þáttum í lífi Dagblaðsins sé, að blaðið verði eins konar símstöð fyrir skoðanir.

Í kosningabaráttunni í fyrra voru Alþýðuflokksmenn duglegastir við að nota símstöðina. Dagblaðið varð undir lokin að grípa til skömmtunar til að jafnvægi næðist milli flokka. En þá var símstöðin líka ný af nálinni.

Í þetta sinn voru allir flokkar búnir að átta sig á, að í Dagblaðinu gátu frambjóðendur þeirra náð til lesendahóps út fyrir raðir flokksmanna, til stuðningsmanna annarra flokka og til óháðra kjósenda.

Fyrir bragðið náðist sjálfvirkt jafnvægi í Dagblaðinu. Allir flokkar notfærðu sér símstöðina í eðlilegum mæli og án þess að misnota hana. Fyrir bragðið þurfti blaðið sjálft ekki að grípa til neinnar jöfnunar milli flokka.

Margt hefur verið gasprað í greinaflóði þessu, svo sem tíðkast í stjórnmálaskrifum hér á landi. Hitt kom meira á óvart, að töluverður hluti flóðsins var á hærra plani en boltakastið milli flokksblaða hefur löngum verið.

Sumir frambjóðendur reyndu að rökstyðja málstað sinn í kjallaragreinum, fara hóflega í sakirnar, draga andstæð rök inn í myndina. Þeir reyndu sem sagt að tala við lesendur eins og þeir væru skyni bornar verur.

Allt er þetta spor í rétta átt, þótt stjórnmálaflokkarnir eigi enn nokkuð langt í það land, að hægt sé að tala um þá, stefnu þeirra og gerðir í fullri alvöru. Enn eru þeir í stórum dráttum að leika sér í Kardimommubæ.

Dagblaðið hefur nú eins og í fyrra ekki tekið neina afstöðu til mismunar flokkanna. Það hefur ekki mælt með neinum flokki sérstaklega, enda væri slíkt ábyrgðarhluti í þjóðfélagi, þar sem erfitt er að finna mun á gerðum flokka.

Hins vegar hefur Dagblaðið verið óvægið við að fjalla um einstaka stjórnmálamenn og um einstök atriði í stefnu og gerðum stjórnmálaflokkanna. Gagnrýni og lof af því tagi er gagnlegra en heildardómar.

Loks viljum við biðja hina flokkaþreyttu lesendur að meta það við Dagblaðið, að í síðasta blaði fyrir kosningar, á laugardaginn, gaf það lesendum algert frí frá flokkaþrasi, bæði í kjallaragreinum og lesendabréfum. Þann dag var símstöðin lokuð stjórnmálaflokkum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ofmetnaður.

Theodore Roosevelt Bandaríkjaforseti sagðist vera gæfusamur, ef hann hefði rétt fyrir sér í tveimur skiptum af hverjum þremur. Geir Hallgrímsson, stjórnarformaður Morgunblaðsins, telur sig honum fremri, því að hann lætur blað sitt segja um sig í heilsíðu ritstjórnargrein: “… er ekki skjótur til ákvarðana. En þegar þær eru teknar, eru þær undantekningarlaust réttar”.

Dýrðaróðurinn um Geir felur jafnframt í sér skítkast í garð annarra manna í forustusveit Sjálfstæðisflokksins og í garð þeirra flokksmanna, sem bjóða fram sérstaka lista. Þar með er afsannað oflofið í greininni um, að Geir sé “maður sátta og tillitssemi”.

“Geir Hallgrímssyni verða ekki á pólitísk mistök …” segir í lofgreininni. Samt segir þar annars staðar, að í kosningunum “endurvinni” hann traust kjósenda. Enda hefur komið í ljós í skoðanakönnunum Dagblaðsins og Vísis, að hann nýtur ekki trausts fleiri kjósenda en sem svarar hálfum Sjálfstæðisflokki. Annað hvort hafa kjósendum eða Geir orðið á mistök.

Dónaskapur.

Ólafur Jóhannesson lætur sér ekki lengur nægja að öskra á viðmælendur sína í sjónvarpi. Á sunnudaginn réðst hann í málgagni sínu, Tímanum, að Kristjáni Eldjárn forseta, sem hefur það verkefni að undirrita og gefa út skipunarbréf ráðherra og annarra embættismanna.

Ólafur sagði: “ … er það algerlega óviðeigandi og óforsvaranlegt að mínum dómi – og verður til ævarandi skammar – að hafa gefið út skipunarbréf til slíks manns (Vilmundar) um að vera æðsti yfirmaður dómsmála í landinu”.

Augljóst er af þessum texta Ólafs, að hann telur sig yfir mannasiði hafinn. Þar á ofan er furðulegt, að stjórnarskrárfræðingurinn notar orð, sem eingöngu geta átt við forseta Íslands, en hljóta þó að vera meint um þingflokk Alþýðuflokksins. Þingflokkar velja ráðherra, en forsetinn “gefur út” skipunarbréf þeirra.

Á prenti verður slíkur hugtakaruglingur Ólafs Jóhannessonar að dónaskap gagnvart forseta Íslands og embætti hans. En það virðist orðin venja Ólafs að tala út og suður og í marklausum gátum. Það er með hörmulegri staðreyndum stjórnmála þessa Kardimommubæjar, að hann skuli njóta langmests trausts íslenzkra stjórnmálamanna.

Kjósum samt.

Hér að ofan hafa tveir þekktustu stjórnmálamenn landsins verið gagnrýndir. Ekki er meira hald í forustumönnum annarra stjórnmálaflokka, þeim sem litdaufari eru. Enda finnur þjóðin, að hér vantar stjórnmálaforingja, sem hægt er að líta upp til.

Þetta er mikilvægasta orsök þess, að um það bil fjórðungur kjósenda getur ekki gert upp hug sinn til flokkanna fyrr en á kjördegi. Þessum kjósendum finnst, að þeir hafi ekki um neitt að velja.

Þessi tilfinning má ekki aftra mönnum frá því að nota kosningarétt sinn. Þeir mega breyta röð frambjóðenda á þeim lista, sem þeir kjósa. Og þeir mega skila auðu, ef þeir finna hvergi þingmannsefni á neinum lista. Hvort tveggja er betra en að sitja heima.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hvar er sérstaðan?

Stjórnmálaflokkarnir keppast við að segja okkur kjósendum, að þeir hafi aðra stefnu en hinir flokkarnir. Hver flokkur um sig reynir að sýna fram á sérstöðu, er sé atkvæðis okkar virði.

Mesta áherzlu leggja flokkarnir á mun Sjálfstæðisflokks annars vegar og þriggja flokkanna hins vegar. “Leiftursókn gegn verðbólgu”, öðru nafni “Leiftursókn gegn lífskjörum” er tímafrekasta deiluefni kosningabaráttunnar.

Þessu fylgja óvenju ákveðnar yfirlýsingar þriggja flokkanna um, að samstarf við Sjálfstæðisflokk komi ekki til greina eftir kosningar. Má því helzt búast við nýrri vinstri stjórn, svipaðri hinum fyrri.

Í sjálfu sér er tómt mál að tala um vinstri stjórn og hægri stjórn. Reynsla þessa áratugar er, að alls enginn munur er á gerðum vinstri og hægri stjórna. Allar stjórnir áratugsins hafa verið stefnulausar í anda Framsóknarflokksins.

Undanfarin ár hefur munur flokkanna ekki falizt í meintum stefnum þeirra til hægri eða vinstri. Munurinn hefur eingöngu byggzt á því, hvort flokkarnir hafa verið í stjórn eða stjórnarandstöðu.

Flokkar, sem eru í stjórnarandstöðu, einkennast af ábyrgðarleysi og yfirboðum. Þeir, sem eru í stjórn, einkennast hins vegar af vanafestu, hugmyndafátækt og bitlingasýki. Íslenzk stjórnmál felast Í þessum mun.

Lítum fyrst á Alþýðubandalagið, sem talið er vera lengst til vinstri. Það vill losna við varnarliðið, þjóðnýta heildsala og olíufélög, auka ríkisafskipti og millifærslur í þjóðfélaginu.

En hvað gerði Alþýðubandalagið í þessum málum í síðustu vinstri stjórn? Í næstsíðustu vinstri stjórn? Í vinstri stjórninni þar á undan? Auðvitað gerði Alþýðubandalagið ekki neitt, af því að ráðherrastólar eru merkari en stefnur.

Í næstu vinstri stjórn mun Alþýðubandalagið gefast upp á sérmálum sínum og fallast með semingi á, að stefnuleysi Framsóknarflokksins fái áfram að ráða ríkjum og fita verðbólgupúkann.

Lítum svo á Sjálfstæðisflokkinn, sem talinn er vera lengst til hægri. Hann vill skera niður ríkisútgjöld, selja ríkisfyrirtæki, dreifa valdi til sveitarfélaga og koma á frelsi í verðlagi og gjaldeyrisviðskiptum.

En hvað gerði Sjálfstæðisflokkurinn í þessum málum í síðustu hægri stjórn? Auðvitað gerði hann ekki neitt, heldur féllst með semingi á, að stefnuleysi Framsóknarflokksins og verðbólgupúkinn réði áfram ríkjum.

Hvernig eiga þessir flokkar til hægri og vinstri að geta sannfært okkur kjósendur um, að ný og falleg orð á pappír séu meira virði en nýleg afglapasaga sömu flokka sem ríkisstjórnarflokka.

Ekki er sannfæringarkraftur Alþýðuflokksins meiri í kosningabaráttunni. Hann situr á milli flokkanna til hægri og vinstri og hafði í sumar sömu efnahagsstefnu og Framsóknarflokkurinn.

Trúlega verður útkoman hin sama, hvort sem við fáum vinstri eða hægri stjórn eftir kosningar. Í báðum tilvikum verðum við áfram að þola stefnuleysi Framsóknarflokksins, bezta vinar verðbólgunnar á Íslandi.

Enda er Framsóknarflokkurinn eini flokkurinn með vott af sérstöðu. Hún felst í því, að í forustu flokksins örlar hvergi á minnsta skilningi á efnahagsmálum. Í hinum flokkunum öllum örlar á slíku, þótt í knöppum mæli sé.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hefðbundið jafnvægi.

Enn höfum við fengið dæmi um, að því meira sem hlutirnir breytast, því meira eru þeir eins. Skoðanakönnun Dagblaðsins bendir til. að í kosningunum muni valdahlutföll stjórnmálaflokkanna færast í hefðbundið horf.

Áratugum saman hefur fylgi Sjálfstæðisflokksins verið kringum 40%, Framsóknarflokksins kringum 25%, Alþýðubandalagsins kringum 20% og Alþýðuflokksins kringum 15%. Einu þingkosningarnar, sem rufu þessa hefð, voru þær í fyrra.

Skoðanakönnun Dagblaðsins bendir til, að nú fái Sjálfstæðisflokkurinn 42% atkvæða, Framsóknarflokkurinn 22%, Alþýðubandalagið 19% og Alþýðuflokkurinn 14%. Þetta eru nánast sömu tölur og hér að ofan.

Frávikin frá hefðinni eru eingöngu þau, sem við má búast, er Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið í stjórnarandstöðu, en hinir flokkarnir í stjórnaraðstöðu. Menn græða yfirleitt örlítið á að vera utan stjórnar.

Síðustu vikurnar virðist Alþýðuflokkurinn hafa rétt örlítið við eftir fyrra hrun. Í októberkönnuninni fékk hann tæp 13%, en nú rúm 14%. Samt er þetta ekki nema svipur hjá sjón í samanburði við úrslitin í fyrra, er flokkurinn fékk 22%.

Alþýðuflokkurinn hefur greinilega farið verst stjórnarflokkanna út úr stjórnarsamstarfinu. Með réttu eða röngu telja kjósendur, að hann hafi brugðizt þeim vonum, sem ollu velgengni hans í þingkosningunum í fyrra.

Þessar síðustu vikur virðist Sjálfstæðisflokkurinn heldur hafa dalað. Í októberkönnuninni fékk hann rúm 43%, en nú tæp 42%. Auðvitað er þetta gífurleg aukning frá tæpum 33% síðustu kosninga, en eigi að síður mikið hrun frá þeim 50%, sem flokkurinn hafði í júníkönnuninni.

Sjálfstæðisflokknum tekst greinilega ekki að nýta sér til fulls hina hrikalegu óánægju kjósenda með vinstri stjórnina. Sundurlyndi, klofningur og forustuleysi hafa leikið hann grátt á öndverðum þessum vetri.

Leiftursóknin svonefnda hefur ekki dugað til að koma flokknum aftur á flug, þótt þar hafi verið lögð fram einna athyglisverðasta stefnuskrá, sem fram hefur komið á síðustu árum. En stefnuskrár eru líka bara stefnuskrár.

Síðustu vikurnar virðist Alþýðubandalagið hafa dalað úr tæpum 22% í 19%. Í kosningunum í fyrra fékk bandalagið tæp 23%, svo að það er fyrst nú, að einhver bilbugur sést á fylginu. Staða Alþýðubandalagsins er þó mun betri en Alþýðuflokksins.

Framsóknarflokkurinn virðist hafa sótt í sig veðrið á síðustu vikum eins og raunar allt þetta ár. Aukningin frá því í október er úr tæpum 22% í rúm 22%. Þar með ætti hann að hafa endurheimt stöðu sína sem annar stærsti flokkurinn.

Telja má víst, að flokkurinn njóti Ólafs Jóhannessonar, sem gerist nú landsföðurlegri með degi hverjum. Hann forðast að tala um stjórnmál og segir í þess stað brandara eða talar beinlínis út og suður.

Auðvitað eru kjósendur þreyttir á stjórnmálum og flokkum. Samt er það alvarlegt umhugsunarefni, ef vinnubrögð Ólafs ná þeim árangri, sem þau virðast ná. Af hverju nær þá ekki Sólskinsflokkurinn líka árangri?

Eftir pólitískt brambolt síðustu tveggja ára standa kjósendur nú nokkurn veginn í sömu sporum og í upphafi, rétt eins og ekkert hafi gerzt. Hið hefðbundna valdajafnvægi flokkanna er aftur komið.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið