arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Orkustefnu frestað.

Stefnumörkun hins nýja frumvarps um orkuver er í rýrasta lagi, svo sem Hjörleifs Guttormssonar orkuráðherra var von og vísa. Þar fara 157 síður í að komast hjá að taka af skarið um næsta skref í beizlun vatnsorkunnar.

Orkuráðherra vill fá tækifæri til að tvístíga áfram til hausts. Þá hyggst hann leggja fyrir alþingi nýtt frumvarp með hinum erfiðu ákvörðunum um, hvar virkja skuli og hver virkja skuli. Á báðum sviðum stendur hnífurinn enn í kúnni.

Frumvarpið felur fyrst og fremst í sér heimild til ríkisstjórnarinnar að halda áfram undirbúningi nokkurra virkjunarkosta, svo að frestun ákvarðana leiði ekki til tafa við undirbúning þess kosts, sem fyrst verður valinn.

Án nokkurrar sérstakrar röðunar er í frumvarpinu getið Blönduvirkjunar, Fljótsdalsvirkjunar, Villinganesvirkjunar, Sultartangavirkjunar, stækkunar Hrauneyjafossvirkjunar og ýmissa ótilgreindra jarð- varmavirkjana.

Í greinargerð má lesa milli lína, að Blönduvirkjun sé hugsanlega 20% hagkvæmari en Fljótsdalsvirkjun. En þá er miðað við ódýrasta kost, en ekki það, sem um kann að verða samið í hinni endalausu þrætu um uppistöðulón Blönduvirkjunar.

Ofan á óvissuna um samkomulag í Blöndudeilu og um röðun orkuveranna bætist svo, að frumvarpið segir ekki einu sinni, hver eigi að sjá um framkvæmdir. Landsvirkjun er nefnd sem fyrsti kostur, en Rafmagnsveitur ríkisins til vara.

Athyglisverðastar eru kannski hugleiðingar frumvarpsins um stóriðju og orkufrekan iðnað á Íslandi. Orkuspá þess gerir ráð fyrir tiltölulega hægfara uppbyggingu miðlungsstórra fyrirtækja á því sviði og undir íslenzku forræði.

Í greinargerðinni segir, að fram til aldamóta þurfi að búa til atvinnutækifæri í iðnaði fyrir 6000 manns og þar af í mesta lagi 1500 manns í orkufrekum iðnaði eða sem svarar tveimur álverum af Straumsvíkurstærð.

Gert er ráð fyrir, að orkuverin, sem frumvarpið fjallar um, verði reist á tímabilinu fram til 1995 og leiði til 2.400 gígavattstunda orkuaukningar á ári umfram þarfir almenns markaðar og núverandi orkufreks iðnaðar.

Í framhjáhlaupi er nefnt, að framleiðsla innlends eldsneytis í stað innflutts bensíns mundi krefjast 1600 gígavattstunda á ári og að hliðstæð framleiðsla ammoníaks sem eldsneytis fyrir fiskiskipastólinn 2.200 gígavattstunda á ári.

Heimildir frumvarpsins munu því duga skammt, ef hækkun erlends eldsneytisverðs leiðir til þess, að innlend framleiðsla eldsneytis verði talin hagkvæm. Þetta mál er stærra en svo, að hægt sé að afgreiða það í framhjáhlaupi.

Við stöndum því andspænis virkjunaráformum, sem gefa lítið svigrúm til stóriðju og ekkert til eldsneytisframleiðslu. Sú stefna er íhaldssamari en svo, að við verði unað, því að undirbúningur nýrra orkuvera tekur langan tíma.

Djarflegra og hyggilegra væri að stefna að 10 ára framkvæmdatíma í stað 15 á þeim virkjunum, sem taldar eru upp í frumvarpinu, og hefja jafnframt nú þegar undirbúning annarra orkuvera, sem tekið gætu til starfa á síðasta tug aldarinnar.

157 síðna bókin heggur hvorki hnúta líðandi stundar né horfir af nægri festu til framtíðarinnar. Hún er gott dæmi um það megineinkenni íslenzks skrifræðis, að fjallið tekur jóðsótt og fæðir af sér mús.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ekkert er gefið eftir.

Talsmenn landbúnaðarins halda fram, að samdrátturinn í fyrra af völdum kvótakerfis og fóðurbætisskatts hafi verið nægur. Nú sé óhætt að stinga við fótum og stefna að óbreyttri framleiðslu með fullum útflutningsuppbótum.

Hákon Sigurgrímsson setti fram þessa hörðu stefnu á ráðstefnu framsóknarmanna um landbúnað fyrir stuttu. Samkvæmt henni var nóg að koma framleiðslunni niður í sem svarar umsömdu gjaldþoli skattgreiðenda til útflutningsuppbóta.

Af þessu má ráða, að eins árs samdráttur í kindakjötsframleiðslu um 13% og í mjólkurframleiðslu um 11% var aðeins stund milli stríða. Eingöngu var stefnt að því að létta tjóni offramleiðslunnar af bændum, en ekki af skattgreiðendum.

Um leið viðurkenndi Hákon, að ekki þurfi nema 1.300 mjólkurbú og 1.250 sauðfjárbú til að anna því, sem hann telur vera innlendan markað. Samtals eru þetta 2.550 bú af þeim 4.000, sem nú eru starfrækt í hefðbundnu greinunum tveimur.

Í rauninni eru þetta of háar tölur. Hákon miðar við gervimarkað, sem búinn er til með niðurgreiðslum, er beina neyzlu almennings til kindakjöts og mjólkurvara frá öðrum afurðum. Án skjóls niðurgreiðslna væri markaðurinn mun minni.

Ef miðað væri við raunverulegar, en ekki niðurgreiðslubelgdar innanlandsþarfir fyrir kjöt og mjólkurvörur, væri þörf fyrir minna en helming í stað rúms helmings af þeim búum, sem nú eru starfrækt í þessum greinum.

Þar á ofan taka talsmenn landbúnaðar aldrei tillit til munarins á greinum, sem selja afurðir sínar á alþjóð- legum kaupenda- og seljendamarkaði. Skynsemin segir, að þjóðir eigi að haga framleiðslu sinni með tilliti til munarins.

Á alþjóðlegum markaði eru landbúnaðarafurðir hinar dæmigerðu offramleiðsluvörur, þar sem kaupendur, en ekki seljendur, ráða verðinu. Við slíkar aðstæður er betra að vera kaupandi, hvort sem litið er til langs eða skamms tíma.

Við verðum að sæta því að fá aðeins fyrir útflutningskostnaði af landbúnaðarvörum okkar. Sjálfan framleiðslukostnaðinn allan verða skattgreiðendur að borga með útflutningsuppbótum. Við erum röngu megin við borðið.

Við getum ár eftir ár fengið útlent smjör á verði, sem hingað komið mundi aðeins nema fjórðungi eða fimmtungi innlends framleiðslukostnaðarverðs. Slíkt mundi létta miklum byrðum af neytendum og ríkissjóði.

Hin hagfræðilega rétta stefna er að framleiða minna en fyrir innanlandaþörfum af þeim vörum, sem á alþjóðlegum markaði eru fremur gefnar en seldar til að losna við þær. Með þeirri stefnu værum við réttu megin við hið alþjóðlega viðskiptaborð.

Menn geta talið sér trú um, að af öryggisástæðum þurfi hér einhverja landbúnaðarframleiðslu til viðbótar fiskveiðum, en sú trú getur ekki rökstutt nema hluta af framleiðslu hefðbundinna búgreina upp í innanlandsþarfir.

Menn geta talið sér trú um, að of mikil röskun sé af flutningi 5% þjóðarinnar til þéttbýlis, þótt hin 95% hafi þegar flutt, flest á þessari öld. En sú trú getur ekki rökstutt nema vissa varfærni í frekara samdrætti.

Sú kenning Hákonar Sigurgrímssonar, að samdrátt hinna hefðbundnu búgreina beri nú að stöðva og halda áfram fullum styrkjum, niðurgreiðslum og útflutningsuppbótum, er hnefahögg í andlit sligaðra neytenda og skattgreiðenda.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hornið

Ítölsk þjónusta

Hornið, einn frumkvöðla nýrrar veitingamennsku hér á landi, heldur sínu striki. Framboð og gæði staðarins er óbreytt frá því fyrir ári, að öðru leyti en því, að nú hefur bætzt við stuttur og snaggaralegur vínlisti, einn hinn bezti hér á landi.

Þar eru öll hvítvínin, sem máli skipta, Wormser Liebfrauenstift, Gewürztraminer, Edelfräulein og Bernkasteler Schlossberg. Einnig velflest rauðvínin, Chateau Talbot, Geisweiler Grand Vin, Chateauneuf-du-Pape og Chianti Classico.

Bernkasteler Schlossberg og Chianti Classico eru seld í glasatali, 12-13 krónur glasið. Það er mjög til fyrirmyndar, því að eitt vínglas með mat er í flestum tilvikum hæfilegt. Þá eru La Ina og Tio Pepe sérrí, svo og Noval portvín, einnig seld í glasatali.

Þjónustan á Horninu er ítölsk eins og áður, einkar þægileg og vingjarnleg, þótt hún sé ekki eins lærð og víða annars staðar. Og umhverfið er óbreytt, -hinar listrænu innréttingar hafa ekki látið á sjá.

Matargestir ættu að halla sér að rétti dagsins með súpu. Hann er yfirleitt vel gerður, alténd breytilegur frá degi til dags. Fastaseðillinn er hins vegar búinn að vera lengi óbreyttur og fer að verða leiðigjarn.

Kaffið var indælt

Spergilsúpan með dagsréttinum var snarpheit og góð, ekki með of linum spergli, borin fram með heitu, snittubrauðslaga kryddbrauði. Blönduðu sjávarréttirnir, sem fylgdu á eftir, rækja, kræklingur, lúða og hörpudiskur í karrísósu, voru góðir, einkum rækjan.

Pizzur eru sérgrein Hornsins, væntanlega til að leggja áherzlu á ítalskan svip hússins, þótt pizzur séu raunar ættaðar frá Bandaríkjunum. Eins og vera ber eru þetta beztu pizzur bæjarins, sérbakaðar á staðnum.

Í öðrum réttum fastaseðilsins er það framsetningin, sem skiptir mestu máli. Réttirnir hvíla gjarna á hrísgrjónabeði og hafa hrásalat í kantinum. Þeir eru lystugir að sjá og valda yfirleitt ekki vonbrigðum.

Í síðustu prófun Vikunnar reyndist graflúða mild og góð, dálítið mikið krydduð, borin fram með sætri og góðri sinnepssósu. Spaghetti Bolognaise var hversdagslegt, en gott. Lambakjöt á teini, borið fram með hvítlauksbrauði og mintusmjöri, var líka góður matur.

Hornið býður bæði upp á ísa og osta í eftirrétt og er hvorugt í frásögur færandi. Meira máli skiptir kaffið úr espresso-vél, eitt hið allra bezta hér á landi. Þar á ofan býður staðurinn upp á fleiri en eina tegund af tei.

Rúmlega meðalverð

Réttur dagsins með súpu kostaði 68 krónur á Horninu. Meðalverð forrétta var 42 krónur, súpa 18 krónur, pitsa 48 krónur, sjávarrétta 68 krónur, kjötrétta 76 krónur, sæturétta 30 krónur og osta 35 krónur.

Þriggja rétta máltíð með hálfri flösku af ódýru víni og kaffi ætti því að meðaltali að kosta 170 krónur á Horninu. Það er heldur dýrara en á venjulegum millistöðum með 155-159 króna verðlagi, en mun ódýrara en í fínu 192-213 króna stöðunum.

Að þessu sinni fær Hornið sex í einkunn fyrir mat, níu fyrir vínlista, átta fyrir þjónustu og átta fyrir umhverfi. Ef matareinkunnin er margfölduð með fimm, þjónustu- og umhverfiseinkunnin með tveimur, koma út 71 stig af 100 mögulegum.

Vegin meðaleinkunn Hornsins er því sjö.

Jónas Kristjánsson

Vikan
Lokið stuttri ævi.

Írski skæruliðinn og brezki þingmaðurinn Bobby Sands er látinn í Maze-fangelsi eftir 66 daga hungurverkfall. Hann var 27 ára og hafði verið næstum samfleytt í fangelsi frá 19 ára aldri fyrir aðild að vopnuðum aðgerðum skæruliða.

Hin stutta ævisaga Sands er dæmigerð fyrir hinn óleysanlega norður-írska vanda, að fjölmenn miðstétt mótmælendatrúarmanna og fámennari undirstétt kaþólskra manna standa andspænis hvor annarri, gráar fyrir járnum.

Kaþólsk fjölskylda Sands hrakist úr hverfi mótmælenda, þegar ruslatunnu var varpað inn um gluggann að næturlagi og skotið að húsinu. Slíkt hafa margar fjölskyldur mátt reyna, beggja vegna trúarmúrsins.

Sands hraktist svo sjálfur úr vinnu í strætisvagnaverksmiðju, þegar honum var hótað lífláti, ef hann hefði sig ekki á brott. Í sumum stéttum og fyrirtækjum Norður-Írlands sitja nefnilega eingöngu mótmælendatrúarmenn að vinnu.

Þannig varð Sands félagi í Írska lýðveldishernum og gerðist skæruliði. Fyrst var hann dæmdur árið 1973 í fimm ára fangelsi fyrir aðild að tveimur vopnuðum ránum og síðan árið 1976 í fjórtán ára fangelsi fyrir vopnaburð og átök við öryggissveitir.

Sands er þrettándi Írinn, sem lætur lífið af völdum hungurverkfalls í fangelsi á þessari öld. Í þetta sinn, alveg eins og í fyrsta sinn, lá að baki krafan um meðhöndlun eins og á pólitískum stríðsfanga, en ekki venjulegum glæpamanni.

Frá Íslandi séð er einkar erfitt að meta, hvað sé glæpur, hvað sé pólitík og hvað sé stríð á Norður-Írlandi. Hitt er ljóst, að enginn maður sveltir sig til bana án þess að meina það, sem hann segir.

Meðan Sands var í hungurverkfalli var hann kosinn á brezka þingið í aukakosningum í Fermanagh og Suður-Tyrone, þar sem kaþólskir menn eru í naumum meirihluta. Hann sópaði til sín svo að segja öllum kaþólskum atkvæðum.

Eftir þessa kosningu er ekki lengur hægt að halda því fram, að umdeildar baráttuaðferðir Írska lýðveldishersins njóti lítils stuðnings hjá kaþólskum almenningi. Sands hefur sameinað hann undir merkjum skæruliða.

Margir lögðu hart að sér við að leita málamiðlunar, allt frá Mannréttindaráði Evrópu yfir í Jóhannes Pál páfa. Allt kom fyrir ekki og Sands dó sem venjulegur glæpamaður, mest fyrir þrjózku Thatcher forsætisráðherra.

Að vísu nýtur járnfrúin stuðnings stjórnarandstöðunnar í þessu máli. Eftir lát Sands sagði Michael Foot, formaður Verkamannaflokksins, að Bretar mundu aldrei samþykkja, að skæruliðar Íra fengju sömu meðferð og pólitískir fangar.

Ýmis sjónarmið geta verið gild í máli þessu. En upp úr stendur þó, að Bretar hafa gert sig seka um hrikaleg, söguleg mistök. Kaþólskir menn á Norður-Írlandi styðja nú eindregið samtök skæruliða, sem hafa boðað grimmilegar hefndir.

Miklir fjármunir streyma nú til skæruliða frá írskættuðu fólki í Bandaríkjunum, sem er bæði fjölmennt og valdamikið. Hinn írskættaði Reagan forseti segir kannski ekki margt, en þingið í New Jersey samþykkti stuðning við Sands.

Hinn gífurlegi viljastyrkur írska skæruliðans og brezka þingmannsins Bobby Sands hefur í bili espað andstæðumar og fjarlægt hugsanlegar lausnir. Þangað til menn byrja að reyna að skilja.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ammoníak á togarana.

Allt stendur og fellur með eldsneyti, hér á landi sem í öðrum þróuðum löndum. Án þess kæmi nær enginn fiskur á land og nær ekkert hey í hlöðu. Án þess væru nær engir vöruflutningar, hvorki til landsins né um það.

Við hljótum því að fylgjast náið með orkukreppunni í heiminum og tilraunum manna til að bæta úr henni. Sérstaklega er okkur nauðsynlegt að draga úr ofurvaldi olíunnar í rekstri nútíma þjóðfélags á Íslandi.

Talið er, að olíur og benzín muni að verulegu leyti ganga til þurrðar á fyrri hluta næstu aldar. Þetta hefur þegar komið fram í verðhækkun hráolíu úr 3 dollurum í 32 dollara áratuginn 1970-1980. Og 1985 verður olían komin í 50 dollara.

Efnahagskreppa Vesturlanda á síðasta áratug byggðist langmest á þessum verðhækkunum olíu. Vaxandi hluti verðmætasköpunarinnar hefur farið í eldsneytiskostnað. Og við sjáum fram á enn þyngri róður á næstu árum.

Hér á Íslandi hefur jafnan verið talað um, að orkan í fallvötnum og hverasvæðum landsins muni verða okkur til bjargar. En samt höfum við enn sem komið er aðeins nýtt þessa orku á afmörkuðum sviðum, einkum til ljósa og hitunar.

Við erum komin svo langt í raforkumálum, að framleiðsla rafmagns með olíu er nánast að verða úr sögunni. Þá hafa á síðustu árum verið stigin stór skref til minnkunar á notkun olíu til hitunar, einkum með gerð jarðhitaveitna.

Á öðrum sviðum stöndum við nánast á upphafspunkti. Samgöngutæki okkar ganga fyrir olíum og fiskiskipafloti okkar gengur fyrir olíum. En svo þarf alls ekki að verða um aldur og ævi. Við eigum nefnilega hráefni til eldsneytis.

Flestir kannast við tilraunir Gísla Jónssonar prófessors til að vekja athygli á rafmagnsbílum, sem ættu með vaxandi orkugeymslutækni að henta vel til innanbæjaraksturs og á öðrum stuttum vegalengdum.

Þá hefur Bragi Árnason prófessor bent á, að nota megi innlenda orkugjafa til að framleiða vetni, metanól og jafnvel benzín til notkunar á aflvélar samgöngutækja almennt. Orkugjafarnir yrðu þá vatnsafl og mór.

Og nú hefur Bragi í viðtali í Dagblaðinu bent á sérstaka lausn, sem gæti hentað fiskiskipaflota okkar. Það er að láta hann brenna ammoníaki, sem unnið yrði úr lofti og vatnsafli, alveg eins og þegar er gert í Áburðarverksmiðjunni.

Ammoníak er hægt að nota á benzínvélar með litlum breytingum og á dísilvélar með því að setja í þær kerti. Orkunýting ammoníaks er meira að segja betri en benzíns. Og loks er tiltölulega auðvelt að geyma fljótandi ammoníak í skipum.

Þessi aðferð mundi síður henta kaupskipum, sem yrðu að taka eldsneyti í erlendri höfn, þar sem ammoníak yrði mun dýrara en það, sem hér væri hægt að framleiða. En fiskiskipaflotinn mundi nota 750 megavött af vatnsorku landsins.

Bragi telur, að um þessar mundir sé ammoníak 50- 75% dýrara eldsneyti en gasolía. En það ætti fljótlega að verða samkeppnishæft, ef olía hækkar meira en tvöfalt í verði á næstu fimm árum. Við erum því þegar á þröskuldi mikilla möguleika.

Allar þessar hugleiðingar eru liður í nauðsynlegri viðleitni okkar til að tryggja hag okkar í erfiðri og ótryggri framtíð, viðleitni okkar til að láta innlenda orkugjafa koma í stað takmarkaðra, erlendra orkugjafa, sem sífellt hækka í verði.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Stálbræðsla er æskileg.

Horfur eru á, að stálbræðsla hefjist hér á landi að tveimur árum liðnum. Aðstandendur Stálfélagsins eru að reyna að safna 30 milljón króna hlutafé til að reisa verksmiðju til framleiðslu steypustyrktarjárns úr brotajárni.

Ef alþingi samþykkir, verður hlutur ríkisins 40% eða 12 milljónir króna. Ein af hinum mörgu nefndum Hjörleifs Guttormssonar iðnaðarráðherra skilaði meðmæltri skýrslu í vetur og leiddi hún til stuðnings ríkisvaldsins.

Nefndin taldi, að verksmiðjan mundi geta skilað viðunandi arði og reynast nokkuð stöðugt fyrirtæki. Gerir hún ráð fyrir, að fjárfastingin skilaði sér á 15 árum og afkastavextir fjárfestingarinnar yrðu 8%.

Í þessum útreikningum er miðað við meðalverð innflutts steypustyrktarjárns síðustu tvö árin. Í þeim innflutningi felast þó vaxandi undirboð af hálfu hins norska Elkem Spigerverket, sem er nær einrátt hér á markaði.

Svo er nú komið, að norskt steypustyrktarjárn til íslenzks heildsala, komið til hafnar í Reykjavík, er mun ódýrara en sams konar járn til norskra heildsala úti í Noregi. Enn aukin undirboð mundu valda íslenzka fyrirtækinu erfiðleikum.

Annaðhvort tekst Norðmönnum að hindra byggingu íslenzkrar stálbræðslu eða þeir gefa eftir verulegan hluta markaðsins á Íslandi. Í báðum tilvikum munu þeir hætta undirboðum sínum, enda brjóta þau í bága við fríverzlunarsamninga.

Forsvarsmenn íslenzku verksmiðjunnar hafa opinberlega fullyrt, að hún þurfi enga vernd af hálfu stjórnvalda, ef hún fál að starfa við hliðstæð kjör og sams konar verksmiðjur erlendis. Þetta er mjög mikilvæg yfirlýsing.

Íslendingar eru þess áreiðanlega ófúsir að ríkisvaldið taki með verndarhendi þátt í atvinnurekstri, því að það leiðir skjótt til lélegrar stjórnar og lélegs rekstrar eins og venja er hjá opinberum fyrirtækjum.

Öðru máli skiptir, ef ríkið leggur fram sitt hlutafé með því hugarfari, að það sé bara að taka þátt í arðbærum rekstri, sem hafi umhverfisbætandi áhrif, auki atvinnu, spari gjaldeyri og flytji þekkingu inn í landið.

Mörg sveitarfélög og stórfyrirtæki eru í vandræðum með að koma brotajárni í verð og losna við mengunina, sem því fylgir. Ekki er óeðlilegt, að þessir aðilar taki þátt í að koma á fót góðum kaupanda að þessu rusli.

Þá eru seljendur rafmagns í vandræðum með misjafna orkunotkun. Þeir hefðu hag af að hjálpa til við að koma á fót viðskiptavini, sem getur notað hlutfallslega mikið rafmagn á sumrin, þegar meira en nóg er til af því.

Stálfélagið beitir óvenjulegum og ánægjulegum aðferðum við söfnun hlutafjár. Innborgað hlutafé er lagt inn á verðtrrggðan reikning. 96% af því verða svo endurgreidd, ef ekki tekst að safna nægu fé til að fara af stað.

Þá er þess gætt í reglum, að við stofnfund séu innborgað fé og ógreidd loforð reiknuð samkvæmt þágildandi lánskjarvísitölu. Í verðbólgu er þetta nauðsynlegt jafnréttissjónarmið, því að hlutaféð á að greiðast á tveimur árum.

Bæði að þessu leyti og öðru hefur hingað til verið svo vel á máli þessu haldið, að ástæða er til að hvetja Íslendinga til að leggja hönd á plóginn. Allir geta gerzt hluthafar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Snarvitlaust stjórnarfrumvarp.

Nýjasta vísitölufölsunarfrumvarp ríkisstjórnarinnar er afleitt. Að meginefni felur það í sér sjónhverfingar og skrípaleik. Og samþykkt þess mun flytja íslenzkt þjóðfélag lengra inn í gerviheiminn, sem stjórnmálamenn hafa búið því.

Ríkisstjórnin er aldeilis montin af því að segjast ætla að skera ríkisútgjöldin niður um 31 milljón króna. Við skulum láta vera, þótt hún segi ekki, hvaða útgjöld þetta verði. Hitt er verra, að þetta er bara tilfærsla.

Ætlunin er nefnilega að skera niður nokkra liði til þess að geta bætt á einn í staðinn. Og sá liður er niðurgreiðsla landbúnaðarafurða. Það þarf óvenju hortuga stjórnmálamenn til að kalla slíka tilfærslu niðurskurð ríkisútgjalda.

Þessi tilfærsla til niðurgreiðslna landbúnaðarafurða skekkir enn verðhlutföll í landinu, sem voru orðin miklu meira en nógu skökk fyrir. Enn einu sinni á í framhjáhlaupi að búa til gervimarkað fyrir umframbirgðir landbúnaðarafurða.

Tilgangurinn er svo einkum sá að falsa vísitöluna. Ætlunin er að koma næstu hækkun framfærsluvísitölu niður fyrir 8% og verðbólgu ársins niður fyrir 40%. En þetta er bara slagur við tölur, ekki við raunveruleika.

Ríkisstjórnin er næstum því eins ásægð með áform sín um aukna innlánsbindingu í Seðlabankanum, sem Alþýðubandalagið kallaði einu sinni frystingu í Nordals-íshúsi. En tímarnir breytast og mennirnir með.

Með þessari svokölluðu frystingu segist ríkisstjórnin vera að stjórna peningamagni í landinu og vinna gegn verðbólgunni. Þetta er gömul lygi, sem seðlabankastjórar og ríkisstjórnir hafa notað árum saman.

Frystingin er nefnilega engin frysting, heldur bara tilfærsla útlána frá bankakerfinu til Seðlabankans, svo að auðveldara sé að skammta fé til forréttindagreina á kostnað annarra. Peningamagn í umferð minnkar ekki um krónu.

Jafnframt á að friða Öskubusku atvinnulífsins, iðnaðinn, með loforði um aukna hlutdeild hans í herfanginu, sem kemur með þessum hætti inn í Seðlabankann. Og allir vita, að iðnaðurinn þarf jafnrétti í aðgangi að afurðalánum.

Ef málið er skoðað nánar, sést fljótlega, að ekkert samband þarf að vera milli frystingar í Seðlabanka og jafnréttis í lánamálum. Í rauninni er ríkisstjórnin að auka miðstýringu fjármagns í landinu og hafi hún skömm fyrir.

Ríkisstjórnin ber sér líka á brjóst í svonefndri verðstöðvun og tekur í frumvarpinu upp á því að hóta mönnum fógeta og lögbanni. Þetta eru dæmigerð vinnubrögð manna, sem búa í gerviheimi og vilja færa hann yfir á aðra.

Skrípaleikur verðstöðvunar felur meðal annars í sér, að iðnrekendur flytji rekstur sinn til Færeyja, svo að þeir geti flutt vörur sínar inn og komist framhjá verðstöðvun. Annars fái þeir fógetann inn á gafl.

Svo er stjórnarandstaðan svo aum og utangátta, að hún tekur þessum ósköpum með japli, jamli og fumi, í stað þess að tæta vitleysuna sundur lið fyrir lið með því orðavali, sem almenningur skilur.

Allt fellur svo í ljúfa löð og stjórnmálamenn hverfa til langþráðs sumarleyfis. Á meðan heldur verðbólgan áfram að bulla á fullum dampi og dulið atvinnuleysi heldur áfram að magnast í formi landflótta.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið