arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Olía var það heillin

George W. Bush og samstarfsmenn hans úr bandaríska olíuiðnaðinum girnast næstmestu olíulindir heims, sem er að finna í Írak. Tveir ráðgjafar tveggja fyrrverandi forseta, þeir

Mark Brzezinski og Lee Wolosky, birtu í gær grein í International Herald Tribune, þar sem þeir leggja til, að Rússlandi verði mútað til aðildar að fyrirhuguðu stríði við Írak með aðgangi að hluta herfangsins. Í sama blaði segir Michael Renner hjá Worldwatch Institute í Washington, að stríðinu sé ætlað að tryggja Bandaríkjunum olíu til frambúðar. Þau nota óvenjulega mikla olíu og þurfa í auknum mæli að flytja hana inn. Hann telur, að fyrirhugað herfang nemi hundruðum milljarða dollara, margfalt hærri upphæð en stríðskostnaðurinn verður. Hann segir líka, að Rússar og Frakkar sé boðin sneið af kökunni fyrir að koma með í stríðið.
Öflugur minnihluti

Andstæðingar Kárahnjúkavirkjunar og Norðlingaölduveitu eru fjórir af hverjum tíu Íslendingum og mynda mjög öflugan og sannfærðan minnihluta, sem hefur ekki gefizt upp við að reyna að verja ósnortin víðerni landsins fyrir ásælni stjórnvalda. Fyrirhugaðar öfgaframkvæmdir á hálendinu verða um langan aldur myllusteinn um háls núverandi ráðamanna þjóðarinnar og ráðamanna Samfylkingarinnar. Skuldsetning skattgreiðenda og orkunotenda í þágu varanlegs tjóns á einstæðum perlum í náttúru Íslands mun seint falla mönnum úr minni.
Samfylking gegn víðernum

Þeir, sem eru andvígir ofbeldi stjórnvalda gegn ósnortnum víðernum landsins og handafli stjórnvalda gegn niðurstöðu Skipulagsstofnunar, munu ekki eiga neitt skjól hjá Samfylkingunni á næsta kjörtímabili. Hinn nýi leiðtogi hennar og stjarna fólksins, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefur greitt atkvæði með Kárahnjúkavirkjun og þannig skipað sér á bekk með Össuri Skarphéðinssyni og öðrum helztu ráðamönnum Samfylkingarinnar. Þótt Framsókn hverfi úr ríkisstjórn í vor til að sleikja sárin eftir kosningarnar, mun Samfylkingin fylla skarðið og tryggja óbreytta stjórnarstefnu gegn ósnortnum víðernum landsins.
Dálæti á dólgum

Íslenzkir landsfeður virðast hafa óseðjandi áhuga á persónulegum samskiptum við suma verstu dólgana af þjóðarleiðtogum heims. Síðast var það Kínverjinn og næst er röðin komin að Rússanum. Vladimír Pútín er brenndur af uppeldi sínu í leyniþjónustu Sovétríkjanna. Í október lét hann loka útvarpstöðinni Free Europe / Radio Liberty. Um áramótin bannaði hann fulltrúum Öryggissamvinnustofnunar Evrópu að fylgjast með hryðjuverkum rússneska hersins í Tsjetsjeníu. Erlendum ráðgjöfum og blaðamönnum er í auknum mæli vísað úr landi. Gamla útlendingahatrið í Rússlandi blómstrar að nýju í skjóli Pútíns, samanber grein

Steven Lee Myers í New York Times í gær. Nóg ætti að vera til af húsum hæfum þjóðarleiðtogum til að heimsækja og bjóða hingað. Af hverju hafa þeir Davíð, Halldór og Ólafur Ragnar svona eindregið dálæti á dólgum?
Kargaþýfisgöngulag

>Maureen Dowd segir í New York Times frá nýjustu afrekum John Poindexter, sem var yfirmaður Oliver North og bar ábyrgð á Íran-Kontra hneykslinu á Nixons-tímanum. Nú er hann yfirmaður tækniþróunar stríðsmálaráðuneytisins á eftirliti með bandarískum ríkisborgurum. Meðal annars er hann að láta þróa tækni til að þekkja fólk af göngulagi þess eins og það birtist í eftirlitsmyndavélum, um leið og fylgst er með innkaupavenjum þess, krítarkortanotkun, tölvupósti, bankareikningum, sumarleyfum, lyfjareseftum og svo framvegis að hætti Stóra Bróður. Hún bendir á, að eftirlit með göngulagi fólks geti orðið afdrifaríkt, ef einhver lenti í körfuboltaslysi og færi færi að ganga eins og eftirlýstur efnafræðingur frá Írak. Skárra væri að fá íslenzkt kargaþýfisgöngulag og vera stimplaður sem framsóknarmaður. Osama bin Laden hlýtur að vera skemmt.
Útvalinn refsivöndur guðs

Rithöfundurinn

John le Carré segir í London Times í gær, að Bandaríkin hafi gengið af göflunum. 88% kjósenda vilji stríð við Írak, þótt það hafi ekki komið nálægt árásinni á New York fyrir hálfu öðru ári. Raunar telji helmingur bandarískra kjósenda sér trú um, að Írak beri ábyrgðina. Í langri grein rekur rithöfundurinn helztu röksemdir gegn langþráðu stríði. Hann skefur ekki utan af þeirri skoðun, að Bandaríkjamenn hafi truflazt og ímyndi sér, að sjálfur guð hafi afhent þeim refsivöndinn og falið þeim að stjórna öllum heiminum með harðri hendi og hjálp Ísraels.
Þeir segja stríðið víst

Ríkisstjórn Bush Bandaríkjaforseta hafnar því, að öryggisráð Sameinuðu þjóðanna ákveði, hvort ráðizt verði á Írak eða ekki. Ráðizt verði á Írak, hvort sem vopnaeftirlitsmenn Sameinuðu þjóðanna finni bönnuð vopn í Írak eða ekki. Þetta segir

New York Times í morgun. Öll önnur ríki, sem sæti eiga í öryggisráðinu, vilja, að ekki verði ráðizt á Írak án atkvæðagreiðslu í ráðinu. Bretland hefur þá sérstöðu, að það vill atkvæðagreiðslu, en telur árás hugsanlega, þótt hún brjóti í bága við niðurstöðuna. Að vísu segir Guardian, að flestir ráðherrar aðrir en Blair forsætisráðherra vilji fara eftir niðurstöðu ráðsins. Vopnaleitarmennirnir sjálfir telja, að það taki nokkra mánuði, jafnvel sex mánuði að finna, hvort bönnuð vopn séu í Írak eða ekki. Málin stefna því eins og er að einkastríði Bandaríkjanna, hugsanlega með aðstoð Breta en ekki annarra mikilvægra ríkja.
Óvinur mannréttinda nr. 1

Bandaríkin eru versti óvinur mannréttinda í heiminum, ekki vegna þess, að þau framkvæmi sjálf verstu brotin, heldur vegna fordæmisgildis hegðunar eina núlifandi heimsveldisins. Bandaríkin styðja óvini mannréttinda víða um heim, til dæmis í Pakistan, Afganistan, Úzbekistan og Indónesíu. Helstu ofsækjendur minnihlutaþjóða og hernuminna þjóða, svo sem Rússland, Kína og Ísrael, notfæra sér svokallaða baráttu Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum. Bandaríkin hafna Genfarsáttmálanum um meðferð stríðsfanga, þau hafa lýst stríði á hendur nýja, alþjóðlega mannréttindadómstólnum í Haag og þau hafa reynt að hindra formlegt alþjóðasamstarf gegn pyndingum. Þetta kom fram í ársskýrslu

Human Rights Watch í New York í gær.
Leika enn lausum hala

Staða baráttunnar gegn hryðjuverkum á Vesturlöndum er sú, að 16 mánuðum eftir árásina á World Trade Center leika lausum hala þeir Osama bin Laden, foringi Al Kaída; Mohammed Omar, foringi Talíbans; og stríðsherrann Gulbuddin Hekmatyar, höfuðandstæðingur leppstjórnar Bandaríkjanna í Afganistan.

Carlotta Gall segir í New York Times í gær, að flestir foringjar Al Kaída og Talíbans séu ýmist í Pakistan eða Afganistan, þar sem þeir halda uppi skærum gegn setuliðinu og leppstjórninni, svo og mannskæðum hryðjuverkum víða um heim. Margrómaðir yfirburðir Bandaríkjanna í hernaðartækni hafa ekki dugað til að draga úr hættu á hryðjuverkum á Vesturlöndum, enda framleiða Bandaríkin daglega nýja óvini sína og okkar með eindregnum stuðningi við hryðjuverkastjórn Ísraels.
Til hvers er hagvöxtur?

Efnahagur Íslendinga batnar yfirleitt örlítið á hverju ári. Á sama tíma á samfélagið í vaxandi erfiðleikum með að halda uppi óbreyttri velferð. Niðurskurður í sjúkrageiranum og aukin kostnaðarhlutdeild sjúklinga eru dæmi um það. Enn sem fyrr leggst lífsbarátta þungt á unga fólkið með háum húsnæðiskostnaði og löngum vinnudegi. Á hverjum morgni taka Íslendingar inn meira en 10.000 töflur af geðbreytilyfjum. Því er nærtækt að spyrja, til hvers hagvöxturinn sé.
Þriðji áratugur Halldórs

Framsókn á skilið að verða þingmannslaus á höfuðborgarsvæðinu í vor. Reynslan sýnir þó, að margir framsóknarsauðir skila sér heim á síðustu vikum fyrir kosningar, þótt þeir séu enn á fjalli í janúar. Staða flokksins er í rauninni heldur skárri en staða formannsins, sem lengi hefur ekki náð settu marki. Halldór Ásgrímsson beið í áratug eftir Steingrími Hermannssyni, hefur nú beðið í tæpan áratug eftir Davíð Oddssyni og stendur nú andspænis því að verða að bíða í tæpan áratug eftir Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, sem verður stjarna fólksins í kosningunum í vor og mun taka við af Davíð Oddssyni, ef hann neyðist til að rýma sætið.
Skjöldur Akkillesar

Vegna ótryggs ástands heimsmála hefur nýtt sagnfræðirit eftir Philip Bobbitt, The Shield of Achilles, vakið mikla athygli. Það er fyrsta ritið, sem sameinar sagnfræði hernaðar, sagnfræði alþjóðastjórnmála og sagnfræði alþjóðalaga. Hann telur, að þjóðir hafi ekki myndað ríki, heldur hafi ríki myndað þjóðir. Ríki hafi hins vegar oftast orðið til við hernað og hafi oftast sannað sig með framhaldi á hernaði. Hann telur, að tiltölulega ungt kerfi alþjóðlaga frá 20. öld standi á brauðfótum og muni ekki styrkjast við, að þjóðríki séu að víkja fyrir markaðssvæðum. Við höfum að undanförnu séð, að í krafti síns eigin handafls hafna Bandaríkin hverju alþjóðasamkomulaginu á fætur öðru, bæði nýjum og gömlum. Hann telur líklegt, að mestu harmleikir mannkynssögunnar séu framundan í heimsmálunum.

Michael Howard prófessor skrifar um bókina í Guardian í dag.
Hinn illi öxull snýst

Í fertugasta sinn í þágu Ísraels hefur Bandaríkjastjórn beitt neitunarvaldi í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Gegn atkvæðum allra annarra ríkja öryggisráðsins hafnaði Bandaríkjastjórn gagnrýni á stjórn Ísraels fyrir morð á starfsmönnum Sameinuðu þjóðanna 21. nóvember og 6. desember og markvissri eyðingu matarbirgða samtakanna í Palestínu 1. desember. Með þessari síðustu beitingu neitunarvalds hefur Bandaríkjastjórn lýst starfsmenn Sameinuðu þjóðanna í Palestínu réttdræpa og eignir Sameinuðu þjóðanna þar í landi friðlausar. Þannig snýst illur öxull samstarfs tveggja hættulegustu ríkja heims. Lesið grein

Stephen Zunes, prófessors við háskólann í San Fransisco.
Ársgömul ákvörðun um árás

Washington Post hefur komizt yfir leyniskýrslu frá 17. september 2001, þar sem George W. Bush Bandaríkjaforseti gefur hermálaráðuneytinu meðal annars fyrirmæli um að undirbúa árás á Írak. Þetta var aðeins sex dögum eftir árásina á World Trade Center.

Glenn Kessler skrifar í dag fréttaskýringu í blaðið um skýrsluna og framhald málsins. Harðlínumenn og Ísraelsvinir í hirð forsetans voru þá strax ákveðnir í að nota tækifærið til að hernema hug forsetans og ráðast á Írak. Hugmyndafræðingarnir Paul D. Wolfowitz og Zalmay M. Khalilzad, hermálaráðherrann Donald H. Rumsfeld, varaforsetinn Dick Cheney og öryggisráðgjafinn Condolezza Rice skipuðu þennan hóp. “Þau eru með Írak á heilanum”, var haft eftir Colin Powell utanríkisráðherra, þegar hann kom af einum fundinum. Þetta er hrollvekjandi frétt um ráðamenn Bandaríkjanna.
Efasemdir um stríð

Jaiver Solana, utanríkisráðherra Evrópusambandsins, sagði í Washington á föstudaginn, að ekki sé hægt að fara í stríð við Saddam Hussein, nema skýrar sannanir komi í ljós um, að hann ráði yfir bönnuðum vopnum, og að öryggisráð Sameinuðu þjóðanna sé eini dómarinn um, hvort svo sé. Sama dag gaf Mohamed El Baradei, forstöðumaður kjarnorkustofnunar Sameinuðu þjóðanna, öryggisráðinu skýrslu um, að ósennilegt sé, að álrör, sem Írak reyndi að kaupa, hafi verið ætluð til smíði kjarnorkuvopna. Hans Blix, forstöðumaður leitarsveita stofnunarinnar í Írak, sagði fyrir helgina, að enn hefðu engin sönnunargögn um bönnuð vopn fundizt þar í landi. Undanfarna daga hafa kjallaragreinar bandarískra stórblaða lítið ksem ekkert fjallað um Írak, en þeim mun meira um hættuna af völdum Norður-Kóreu. Því er ekki lengur víst, að stríð við Írak sé óhjákvæmilegt á næstu vikum.
Mjólk fyrir bein og hjarta

Enn ein rannsóknin hefur staðfest, að hollt sé að drekka mjólk eða borða skyldar vörur, svo sem súrmjólk, AB-mjólk eða jógúrt, sem hafa mikið kalk. Samkvæmt viðamikilli rannsókn á vegum National Academy of Sciences í Bandaríkjunum styrkir kalkið í mjólkinni ekki bara beinin, heldur dregur einnig úr hættu á hjartasjúkdómum. Það lækkar blóðþrýsting og bætir hlutfall góðs og vonds kólesteróls. Hafa ber í huga, að í þessum rannsóknum er ekki miðað við hefðbundnar og fituríkar mjólkurvörur eins og við þekkjum þær frá gamalli tíð, heldur afurðir á borð við léttmjólk og létta AB-mjólk, sem lengi hafa verið staðalvörur í útlöndum.

Jane E. Brody skrifar um þetta í New York Times.
Valdatafl í fáokun

Greinaflokkur Agnesar Bragadóttur í Morgunblaðinu um valdabaráttu í fjármálaheimi landsins gefur góða innsýn í sérstæð tengsli stjórnmála og viðskipta, sem hafa þungamiðju í girnilegum fjármálastofnunum. Í skjóli fáokunar raka blokkir saman fé, sem notað er í valdatafli. Þetta er ekki vestrænn kapítalismi, heldur eins konar austrænt óligarkí að rússneskum hætti. Hagkerfi fáokunar, þar sem eitt til þrjú fyrirtæki ráða ferð í hverjum geira efnahagslífsins, er ekki til þess fallið að auka hagvöxt og bæta lífskjör í þjóðfélaginu, heldur aðeins til að safna tiltækum peningum á fáa staði. Eina undankomuleiðin úr bóndabeygju fáokunar er að opna þjóðfélagið betur fyrir erlendu framtaki. Við þurfum útlenda banka og sjóði, flugfélög og skipafélög, tryggingafélög og olíufélög, verzlunarkeðjur og símafélög.
Ofstækisþjóðfélagið

Chris McGreal segir í Guardian í morgun frá vafasömum fjármálum Ariel Sharon og varpar ljósi á ofsafengna kosningabaráttu í Ísrael, þar sem froðufellandi prédikarar að hætti Hitlers fara á kostum. Lýsingin er stíl við það ruddalega ofstækisþjóðfélag, sem ég kynntist í Jerúsalem fyrir nokkrum árum. Þar olnboguðu menn sig áfram á gangstéttunum og ruddust inn í lyftur, um leið og þær opnuðust, án þess að hleypa hinum út, sem þar voru fyrir. Ég hlustaði á nokkra stjórnmálaleiðtoga, sem töluðu ensku við blaðamenn, og varð ekki um sel, sérstaklega þegar Ehud Olmert borgarstjóri talaði. Þessir menn töldu Palestínumenn greinilega vera eins konar dýrategund. Mér létti ekki fyrr en viku síðar, þegar ég komst yfir Allenby-brúna úr þessu þrúgandi samfélagi yfir til notalegrar Jórdaníu. Það var eins og að vera kominn aftur til gamalkunnugrar Evrópu.
Danskar lögregluóeirðir

Í framhaldi af pistli hér að neðan um lögregluóeirðir í Genúa sendi Mikael Torfason rithöfundur mér þessa nótu: “Hér er einmitt líka mikil umræða um fundinn í Kaupmannahöfn. Mestu lætin á meðal mótmælenda á leiðtogafundi Evrópusambandsins voru í lögreglumönnum. Þeir voru grímuklæddir á meðal mótmælenda (það er ólöglegt að vera grímuklæddur í Danmörku) og létu öllum illum látum. Reyndu að æsa mótmælendur upp og þá á stöðum, þar sem mótmælendur voru umkringdir. Mótmælendur voru að reyna að róa þá niður. Á meðal þeirra örfáu, sem handteknir voru hérna í Kaupmannahöfn á þessum tíma voru nokkrir óeinkennisklæddir lögreglumenn”.
Það voru lögregluóeirðir

Lögreglumenn í Genúa á Ítalíu hafa játað að hafa falsað sönnunargögn til að verja árás á skóla fyrir hálfu örðu ári, þar sem þeir misþyrmdu 72 andstæðingum hnattvæðingar, sem mótmæltu fundi átta helztu iðnríkja heims. Yfirlögregluþjónninn Pietro Troiani hefur játað að hafa komið fyrir benzínsprengjum, sem mótmælendur voru sakaðir um að hafa gert. Lögreglustjórinn Franco Gratteri hefur játað að hafa sett á svið hnífsstungu, sem mótmælendur voru sagðir hafa veitt lögreglumanninum Massimo Nucera. Einn mótmælandi var drepinn í þessum frægu óeirðum í Genúa, sem nú er viðurkennt að voru lögregluóeirðir. Frá þessu sagði í

BBC í gær. Á Vesturlöndum er vaxandi uggur um, að vestræn lögregluyfirvöld séu ekki vönd að meðölum og muni notfæra sér hræðslu almennings við hryðjuverk til að beita þá hörðu, sem fara í taugar stjórnvalda, hvort sem það eru Falun Gong eða annað fólk á svörtum listum stjórnvalda.
Ofurþægir fjölmiðlar

Fjölmiðlarnir tuggðu eigendaskýrslu Landsvirkjunar gagnrýnislaust með kaffinu í morgun. Arðsemin í skýrslunni byggist annars vegar á, að Landsvirkjun greiði ekki fyrir opinberar ábyrgðir og umhverfistjón, og hins vegar á reikningsforsendum, sem Landsvirkjun gefur sér sjálf. Með öðrum reikningsforsendum hafa menn komizt að allt öðrum niðurstöðum. En fjölmiðlarnir hafa því miður ekki burði til sýnar yfir málið í heild. Okkur hrekur inn í tíma, þar sem stórhveli efnahagslífsins ráða innihaldi ofurþægra og vanmáttugra fjölmiðla.
Lomborg áminntur

Siðanefnd vísindaráðs danska ríkisins undir forsæti dómara úr hæstarétti Danmerkur hefur áminnt tölfræðinginn Bjorn Lomborg fyrir frjálslega meðferð staðreynda. Skýrsla siðanefndarinnar segir, að bók hans um gott ástand umhverfismála í heiminum sé kerfisbundið einhliða og nái ekki staðli góðra vinnubragða í vísindum. Lomborg hefur um nokkurra ára skeið verið dýrlingur sumra hægrisinnaðra öfgahópa og samtaka á borð við Fiskifélag Íslands, sem gaf hann út á íslenzku sællar minningar. Í fyrra birti Scientific American langa og harða gagnrýni á bók hans. Frá þessu segir

Andrew C. Revkin í New York Times í dag.
Fréttaálfar út úr hól

Furðulegur er fréttaflutningur hefðbundinna fjölmiðla af meintri einræktun barns á vegum sértrúarflokks. Enginn hefur séð nein sönnunargögn um þetta, hvorki ritstjórarnir né fréttamennirnir. Enginn hefur séð einræktaða barnið, hvorki ritstjórarnir né fréttamennirnir. Enginn vísindamaður, sem spurður hefur verið álits, trúir orði um einræktunina. Samt halda fjölmiðlar áfram að tyggja ruglið rétt eins og nú sé fyrsti apríl og hafi staðið vikum saman.

Fred Grimm skrifar í Miami Herald um bullið í blöðunum og sjónvarpinu. Hann spyr, hvort starfsbræður sínir séu kannski einræktaðir álfar út úr hól.
Ruslfæði erlendra skóla

Í brezkum og bandarískum fjölmiðlum eru farnar að birtast greinar foreldra og kennara, sem hafa áhyggjur af vanheilögu samstarfi skóla og framleiðenda ruslfæðis, sem er til þess fallið að fita börn og gera úr þeim ævilanga sjúklinga.

Tim Minogue skrifar í Guardian um, að börn séu látin vinna fyrir skólabókunum með því að safna miðum af ruslfæðispökkum, sem þau geta keypt í skólanum. Til þess að eignast allar skólabækur ársins, verða þau að kaupa ruslfæðispakka fyrir rúmlega 7.000 krónur á ári. John F. Borowsky skrifar í Common Dreams um, að Pepsi Cola hafi drepið hugmynd í nemendafélaginu um drykkjarvatnstanka. Framleiðandi sykursullsins óttaðist, að þeir minnkuðu sölu úr einkaleyfis-sjálfsölum hans í skólanum. Vonandi kemur þessi tegund einkavæðingar ekki til Íslands.
Fyrirhugað olíustríð

Thomas L. Friedman spyr í kjallaragrein í New York Times, hvort fyrirhugað stríð Bandaríkjanna við Írak sé fyrst og fremst ásælni í olíu. Hann minnir á andstöðu Bandaríkjanna við Kyoto-bókunina um minnkun á útblæstri koltvísýrings. Hann minnir á mikla olíunotkun Bandaríkjanna í samanburði við önnur iðnríki. Hann spyr, hvort fyrsta verk sigurvegarans verði að koma sér upp nýjum harðstjóra í Bagdað, sem láti verða sitt fyrsta verk að veita bandarískum olíufélögum sérleyfi til olíuvinnslu. Spurningin er, hvort Bandaríkjamenn séu að tryggja sér að geta haldið áfram að sukka með takmarkaða auðlind.
Varanleg veðurbreyting

Meiri úrkoma, meiri hiti, stærri flóð, öflugri stormar, minni snjór, hærra sjávarborð og veikari Golfstraumur eiga það sameiginlegt að vera einkenni hættulegra breytinga á veðurfari um þessar mundir. Stórborgir á borð við Prag og Dresden hafa nýlega orðið fyrir miklum skemmdum af völdum náttúruhamfara. Í auknum mæli kenna veðurfræðingar þetta útblæstri koltvísýrings af mannavöldum. Brezka ríkisveðurstofan telur, að sú mengun, sem þegar er orðin af mannavöldum, muni hafa áhrif á líf mannkyns næstu þúsund ár. Tryggingafélagið Munich Re telur, að tjón mengunar andrúmsloftsins af mannavöldum hafi tvöfaldazt í fyrra og náð samtals rúmlega 4.000.000.000.000 krónum á árinu.

Mark Townsend segir frá þessu í Observer í gær.
Fréttir af frændum

Í náttúrusögusafninu í New York hefur tekizt að setja saman heila beinagrind af dæmigerðum manni af Neanderdalstegundinni, sem bjó í Evrópu fyrir rúmlega 200.000 árum og varð útdauð fyrir 30.000 árum, þegar Cro Magnon manngerðin varð einráð um allan heim.

John Noble Wilford segir frá þessu í New York Times. Höfundar verksins telja útkomuna benda til, að Neanderdalsmaðurinn hafi ekki verið afbrigði mannsins, heldur sérstök tegund, svo ólíkur okkur, að hann skæri í augu, ef hann væri uppáklæddur á ferð um New York nútímans. Á sama tíma segir BBC frá rannsóknum, sem benda til, að órangútan apinn í Indónesíu sé líkari manninum en áður hefur verið talið og sýni 24 einkenni menningarlífs. Fjölþjóðahópur fræðimanna, sem fann þetta út, segir það sýna, að sérþróun mannsins hafi byrjað fyrir 14 milljón árum, miklu fyrr en áður var talið.
Framleidd ímyndunarveiki

British Medical Journal kastaði sprengju á lyfjaiðnaðinn á föstudaginn með grein, þar sem er fullyrt, að læknar tengdir lyfjafyrirtækjum hafi framleitt ímyndaðan sjúkdóm kynkulda kvenna til þess að selja meira af lyfinu Viagra. Í greininni eru raktar ráðstefnur á kostnað lyfjaiðnaðarins síðan 1997, þar sem fyrirlesarar með fjárhagsleg tengsl við lyfjafyrirtæki hafa reynt að sjúkdómavæða kynkulda kvenna. Árið 1999 tókst læknum með fjárhagsleg tengsl við Pfizer-lyfjarisann að koma grein í Journal of the American Medical Association um að 43% kvenna væru haldin þessum ímyndaða sjúkdómi. Í grein British Medical Journal er sagt, að kynkuldi kvenna sé ekki líkamlegur sjúkdómur, heldur andlegt ástand, sem felist í þreytu, streitu eða andúð.

Barry James fjallar um þetta mál í International Herald Tribune í dag og birtir viðtöl við ýmsa fræðimenn.
Betri merking matvæla

Nýjar reglur um merkingu matvæla, sem tóku gildi í Kanada um áramótin, eru nákvæmari en slíkar merkingar í öðrum vestrænum löndum. Hér eftir verða umbúðir matvæla að greina frá þyngd þrettán atriða, svo sem kolvetna, sykurs, trefja, próteins, kólesteróls og nokkurra vítamína og steinefna. Gera þarf grein fyrir ýmsum gerðum fitu, svo sem mettaðrar og fjölómettaðrar og gera greinarmun á ómega-3 og ómega-6 fitu. Þetta er langt umfram þær reglur, sem nú gilda á Íslandi. Frá þessu segir á

Canada.com og í Globe & Mail.
Fáránlegur samningur

Nú hefur komið í ljós, að tapið á Kárahnjúkavirkjun verður enn hrikalegra en óttazt hefur verið, rúmlega fjórir milljarðar króna á ári hverju. Miðað við núverandi álverð, sem er 1370 dollarar á tonnið, verður kílówattstundin frá Kárahnjúkum seld á 1,30 kr, en þyrfti að seljast á 2,30 kr til að svara kostnaði. Nýgerður og óstaðfestur samningur Landsvirkjunar við Alcoa jafngildir þrúgandi skuldafangelsi afkomenda okkar áratugum saman, fáránlegasti samningur Íslandssögunnar.
Bretar keppa við Kára

Brezka stjórnin hyggst hefja samkeppni við deCode og Kára Stefánsson með gagnabanka brezkra gena. Öfugt við Kára ætla Bretar ekki að byggja á misnotkun sjúkraskýrslna, heldur blóðsýnum sjálfboðaliða, alls hálfrar milljónar manna á 5-6 árum. Bretar telja það kost, að þjóðin sé fjölbreytt, en ekki einhæf eins og Íslendingar.

Gwen Kinkead skrifar um þetta í New York Times í gær. Hún segir, að Bretar hyggist læra af erfiðleikum Kára á Íslandi og gæta þess, að brezki gagnabankinn leiði ekki til ólgu og andstöðu í þjóðfélaginu. Markmið gagnabankans er að finna, að hve miklu leyti flestir algengir sjúkdómar stafa af erfðum og að hve miklu leyti af öðrum þáttum á borð við reykingar, áfengi, veirur, mengun, hreyfingarleysi og rangt mataræði. Til að ná slíkum árangri þurfi fjölbreytt blóðsýni, sem fáist ekki á einhæfu Íslandi.
Eins máls Hvíta hús

Warren M. Christopher, fyrrum utanríkisráðherra Bandaríkjanna, skrifaði grein í New York Times á gamlársdag, þar sem hann segir sagnfræðina sýna, að starfslið forsetans í Hvíta húsinu sé ófært um að hugsa um fleiri en eitt vandamál í einu. Það sé ekki af hernaðarlegum eða fjárhagslegum ástæðum, heldur skipulagslegum, að Bandaríkin geta aðeins háð eitt stríð í einu. Christopher telur þrotlausan áhuga Hvíta hússins á undirbúningi stríðs við Írak dreifa athygli þess frá brýnni vandamálum, svo sem fjölgun hryðjuverka og orsökum þeirra í deilu Ísraels og Palestínu, sem hvort tveggja er óviðkomandi Saddam Hussein. Christopher telur þó öryggi Bandaríkjanna stafa mest hætta af framleiðslu atómvopna og langdrægra eldflauga í Norður-Kóreu. Eins máls Hvíta hús ætti fyrst og fremst að beina orku sinni að þeim vanda.
Suður-Kóreuvandi

Steven R. Weisman skrifar í dag grein í New York Times um byltinguna, í samskiptum Bandaríkjanna og Suður-Kóreu. Hún náði hámarki við kjör mannréttindalögmannsins Roh Moo Hyun sem forseta Suður-Kóreu. Fyrir og eftir kjörið hafa verið mótmæli og óeirðir í landinu gegn Bandaríkjunum, 37.000 manna hersetu þeirra í Suður-Kóreu og stefnu þeirra gagnvart Norður-Kóreu, sem hinn nýi forseti segir, að komi ekki að gagni. Bandaríkin eru nú að súpa seyðið af stuðningi við einræðisherra og herforingja fyrri tíma, sem lengi stóðu í vegi fyrir lýðræði í Suður-Kóreu. Til langt tíma litið er dýrkeypt að styðja óvinsælar herforingjastjórnir gegn almenningi, svo sem nú má sjá í Pakistan, þar sem almennir borgarar hata Bandaríkin meira en nokkru sinni fyrr og skjóta skjólshúsi yfir hryðjuverkamenn.