arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fimm forsendur ófriðar

Fimm ástæður valda því, að senn fara Bandaríkin í stríð við Írak. Í fyrsta lagi er þar að hafa ógrynni herfangs af olíu, sem Frakkar og Rússar fá aðild að, ef þeir samþykkja stríðið. Í öðru lagi vill Ísrael stríðið og Bandaríkin sjá jafnan um, að Ísrael fái ítrustu kröfum sínum fullnægt. Í þriðja lagi dreifir stríðið athygli Bandaríkjamanna frá því, að Osama bin Laden leikur enn lausum hala og öll hans skæruliðsamstök, fjármögnuð af Sádi-Arabíu og ræktuð í Pakistan, en algerlega óviðkomandi Írak. Í fjórða lagi er stríðið hefnd fyrir útreið föður núverandi Bandaríkjaforseta í fyrra Persaflóastríði, þar sem Saddam hélt velli, en gamli Bush féll fyrir Clinton. Í fimmta lagi telur Karl Rove, áróðursstjóri Bandaríkjaforseta, að stríð sé bezta leiðin til að vernda og efla vinsældir forsetans.
Forstokkuð forgangsröð

Ef menn vilja stríð gegn verstu óvinum lýðræðis í heiminum, er nærtækara að byrja á stríði gegn t.d. Pakistan og Sádi-Arabíu, fremur en Írak. Ef menn vilja stríð gegn hættulegustu handhöfum gereyðingarvopna, er nærtækara að byrja á stríði gegn t.d. Pakistan, Norður-Kóreu og Ísrael, fremur en Írak. Ef menn vilja stöðva hryðjuverk á Vesturlöndum, er nærtækara að byrja á stríði gegn t.d. al Kaída, Pakistan, Ísrael og Sádi-Arabíu, fremur en Írak. Ef menn vilja treysta heimsfriðinn sem mest, er nærtækara að byrja á stríði gegn t.d. Bandaríkjunum og Ísrael, fremur en Írak. Heimurinn er fullur af fúlum valdhöfum. Saddam Hussein er bara einn af mörgum og sennilega ekki sá versti. Fyrirhugað stríð við Írak er á vitlausum stað í forgangsröð heilagra stríða.
Jeppamenn sendir í stríð?

Jeppamenn sæta vaxandi árásum í Bandaríkjunum, rétt eins og reykingamenn eða konur í minkapelsum. Í auglýsingum er jeppaeigendum líkt við hryðjuverkamenn. Undir framrúðuþurrkur jeppa eru settar áminningar til þeirra um að snúa til betri vegar. Sjá má áróðursspjöld, þar sem á stendur: “Sendið jeppaeigendur fyrsta í stríðið við Írak”. Clotaire Rapaille mannfræðingur segir, að jeppaeigendur séu haldnir risaeðluduld. Sarah Jain mannfræðiprófessor við Stanford háskóla segir, að jeppaeigendur séu ófærir um að tengja eyðsluvenjur sínar við áhrif þeirra á umhverfið.

Patricia Leigh Brown skrifar bráðskemmtilega grein í New York Times um nýjustu mótmælaölduna í Bandaríkjunum.
Fölsuð skýrsla um Írak

Í ræðunni í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna fyrr í vikunni hrósaði Colin Powell, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, nýútkominni brezkri ríkisstjórnarskýrslu um vonzku Saddam Hussein Íraksforseta og sagði skýrsluna mjög vandaða. Brezka ríkisstjórnin hafði logið því að brezka þinginu, að skýrslan fæli í sér nýjustu upplýsingar frá brezku leyniþjónustunni. Fréttastofa Channel 4 í Bretlandi upplýsti hins vegar, að skýrslan var að mestu leyti stæld og stolin upp úr gamalli ritgerð eftir Ibrahim al-Marashi, fræðimann í Monterey í Kaliforníu, og hafði ekkert nýtt að geyma. Margt var orðrétt upp úr ritgerðinni, meira að segja prentvillurnar. Lesið um þetta í fréttum

Associated Press.
McDonalds í súpunni

Í almenningsálitinu hefur McDonalds þegar farið illa út úr málaferlum tveggja feitra kvenna, sem kenna skyndibitakeðjunni um líkamlegt ástand sitt. Robert Sweet dómari í málinu hefur gefið þeim tækifæri og tíma til að breyta ákærunni til að gera hana líklegri til árangurs. Hann hefur upplýst, að í svokölluðum Chicken McNugget séu 30-40 aukaefni. Talsmenn McDonalds hafa talið sig neydda til að verja fyrirtækið með óheppilegum yfirlýsingum á borð við, að allir skynsamir menn eigi að vita, að þeir séu að borða óhollan og fitandi mat, þegar þeir heimsækja McDonalds.

Adam Cohen segir í New York Times, að hugsanlegt sé, að konurnar vinni málið á þeirri forsendu, að viðskiptavinir McDonalds hafi ekki fengið tækifæri til að átta sig á, hversu hættulegt sé að heimsækja veitingahús keðjunnar.
Til Sviss til sjálfsvígs

Í vaxandi mæli leita menn til Sviss til að láta binda enda á þjáningar sínar, ef þeir eru illa haldnir af ólæknanlegum sjúkdómi. Þrír útlendingar létu aflífa sig í Zürich árið 2000, 38 árið 2001 og 55 árið 2002. Þetta er leyft samkvæmt svissneskum lögum frá 1942. Aðstoð við slík sjálfsvíg er líka leyfð í Hollandi og Belgíu, en þar eru gerðar meiri kröfur um langvinnt samband sjúklings og læknis, áður en svo afdrifarík ákvörðun er tekin. Í Sviss geta menn hins vegar komið að morgni og verið látnir síðdegis.

Alison Langley segir í New York Times frá deilum í Sviss um þessa óvenjulegu viðbót við ferðaþjónustuna í landinu.
Klofningur í Evrópu

Ríkisstjórnir Frakklands og Þýzkalands styðja ekki fyrirhugað stríð Bandaríkjanna við Írak, ekki heldur ríkisstjórnir Svíþjóðar og Finnalands, ekki Hollands og Belgíu, ekki heldur Írlands og Lúxemborgar. Hins vegar er stríðið stutt af ríkisstjórnum Bretlands og Spánar, Portúgals og Ítalíu, svo og Danmerkur, þótt almenningsálit allra þessara landa sé jafn eindregið andvígt stríðinu og almenningsálit fyrrnefndu landanna. Stuðningurinn við stríðið er meiri í Austur-Evrópu, þar sem tíu ríkisstjórnir hafa lýst yfir stuðningi við stríðið, að vísu án stuðnings almenningsálitsins í löndum þeirra. Allar þessar yfirlýsingar voru á vettvangi fyrir ræðu Colin Powell í öryggisráðinu í gær og leiða ekki til meirihluta í ráðinu með fyrirhuguðu stríði.
Lítið kjöt á ræðubeini

Sönnunargögnin um gereyðingarvopn Íraks vantar enn. Ræða Colin Powell utanríkisráðherra Bandaríkjanna í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna í gær var mikil froða, sem breytti engum sjónarmiðum í Vestur-Evrópu að mati fjölmiðla í morgun. Myndirnar, sem hann sýndi öryggisráðinu, gætu allt eins hafa verið teknar í Nevada.

Ronan Bennett og Alice Perman rekja í Guardian í dag langa sögu uppljóstrana um myndafalsanir og aðrar falsanir bandarískra leyniþjónusta, til dæmis frá fyrra Persaflóastríðinu. Í sama blaði rekur Timothy Garton Ash ýmis rök með og móti nýju stríði og segir ræðu Powell ekki hafa sannfært sig. Þær ríkisstjórnir í Suður- og Austur-Evrópu, sem hingað til hafa stutt fyrirhugaða árás, segja ræðu Powell hafa verið sannfærandi, en ríkisstjórnir ríkjanna í Vestur- og Norður-Evrópu láta sér fátt um finnast. Sjálfur bjóst ég við meira kjöti á beinum ræðunnar.
Evran sigrar Moskvu

Evrur hafa á skömmum tíma tekið við af dollurum sem gjaldmiðill þeirra Rússa, sem ekki treysta rúblum. Fínu verzlanirnar í Moskvu skrá ekki lengur verð í dollurum, heldur evrum. Þessi gjaldmiðlaskipti geta haft mikil áhrif á afstöðu dollars og evru, því að Rússar eru samtals taldir geyma fimmtíu milljarða dollara undir rúmdýnum sínum, stærsta dollarasjóð í heimi. Hagfræðingar telja umskiptin eðlileg, því að Rússar eru nær Evrópusambandinu en Bandaríkjunum og eiga meiri viðskipti við evrusvæðið en dollarasvæðið. Frá þessu segir

Michael Wines í New York Times.
Barnamorðinginn í Pentagon

George Monbiot fjallaði í gær í Guardian um heimsókn kólumbíska hershöfðingjans Carlos Ospina til bandaríska hermálaráðuneytisins, þar sem honum var tekið með kostum og kynjum í síðustu viku. Ospina er illræmdur fyrir stjórn sína á fjórðu deild hersins í Kólumbíu, sem hefur náið samstarf við dauðasveitir hægri manna, er hafa myrt 15.000 manns í landinu, suma á hryllilegan hátt, til dæmis með því að afhausa börn. Mörg illvirki Ospina hafa verið skrásett í smáatriðum af Human Right Watch. Bandaríkin, landeigendur í Kólumbíu, hershöfðinginn og dauðsveitirnar eru í samstarfi um hryðjuverk gegn fátæklingum í Kólumbíu. Nýlega veittu Bandaríkin sem svarar átta milljörðum króna til þessara hryðjuverka og hafa sent sérsveitir til Kólumbíu til að þjálfa hryðjuverkamennina. Á sama tíma hneykslast ráðamenn Bandaríkjanna á hryðjuverkum annarra.
Evrópuhatur sólarbeltis

Í grein í Guardian staðsetur

Todd Gitlin Evrópuhatur Bandaríkjamanna og Bandaríkjastjórnar. Það ríkir í sólarbeltinu, það er að segja í gömlu Suðurríkjunum, Klettafjallaríkjunum og Sléttunum miklu. Þungamiðjan er í Texas, heimaríki Bandaríkjaforseta, og olía er grunniðnaðurinn. Mikill hluti kjósenda sólarbeltisins fyrirlítur höfuðborgina Washington og telur Evrópu byrja í New York. Þeim líkar vel við forseta, sem aldrei hefur sýnt neinn minnsta áhuga á umheimi Bandaríkjanna og hafði næstum aldrei farið út fyrir landsteinana, þegar hann varð forseti. Sólarbeltið styður einangrunarstefnu og einræðisstefnu forsetans, sem er eins konar holdgervingur kúrekans The Lone Ranger. Sólarbeltið hafnar fjölþjóðasáttmálum og fjölþjóðasamvinnu sem evrópsku væli. Það telur, að umheimurinn geti bara étið það, sem úti frýs.
Kraftaverkamaður kominn

Nokkrir íslenzkir ofsatrúarsöfnuðir, sem sumir hverjir styðja eindregið hryðjuverk Ísraels í Palestínu, hafa fengið hingað til lands kraftaverkamann, sem að hætti Krists í biblíunni lætur blinda sjá og halta ganga, samkvæmt heilsíðu blaðaauglýsingu. Í sjónvarpsviðtölum segir safnaðarfólk árangur lækninganna vera kraftaverk, enda er maðurinn afkastameiri en frelsarinn sjálfur var. Eðlilegt framhald árangursins er, að kraftaverkamaðurinn verði fenginn til að taka að sér íslenzka heilbrigðiskerfið eins og það leggur sig. Landlæknir telur hins vegar líklegt, að kraftaverkamaðurinn sé að vasast á verksviði lækna og geti haft skaðleg áhrif, ef safnaðarfólk lætur sér nægja kraftaverkin ein.
Evrópa er öll á móti

Þótt nokkrir vestur-evrópskir forsætisráðherrar hafi lýst stuðningi við Íraksstefnu Bandaríkjastjórnar í sérstakri blaðaauglýsingu, tala þeir ekki fyrir hönd borgaranna. Spánverjar, Portúgalar, Ítalir og Danir eru jafn eindregið andvígir fyrirhugðu Íraksstríði og aðrar þjóðir Vestur-Evrópu, þar sem forsætisráðherrar skrifuðu ekki undir auglýsinguna. Enn sem fyrr stýra Frakkland og Þýzkaland þróun Evrópu með stuðningi meirihluta ríkja Evrópusambandsins. Tony Blair er áhrifalítill sendisveinn Bandaríkjanna á útjaðri evrópskra stjórnmála. Þeir

Roy Denman og William Pfaff skrifa ágætar greinar í International Herald Tribune um raunveruleg völd og viðhorf í Evrópu.
Jón er skárri en þær

Við ákvörðun um Norðlingaölduveitu hefur Jón Kristjánsson heilbrigðisráðherra greinilega vandað sig betur en ráðherrar orkumála og umhverfismála, sem ákváðu Kárahnjúkavikrkjun með handafli gegn niðurstöðu Skipulagsstofnunar. Samkvæmt úrskurði hans verður ekki ráðizt beint á alþjóðlega viðurkennt friðland Þjórsárvera. Einn galli er þó á gjöf Jóns, að hann leyfir meiri vatnstöku úr ofanverðri Þjórsá en Landsvirkjun sjálf hafði fallizt á í Þjórsáveranefnd. Skoða þarf betur, hvort þessi aukna vatnstaka muni lækka grunnvatnsborð Þjórsáravera og þar með leiða til jarðvegsfoks og eyðileggingar í Þjórsárverum. Skynsamlegt er því að fresta svokölluðum sjötta áfanga Norðlingaölduveitu, unz niðurstaða fæst í grunnvatnsmálinu.
Varað við eitrun matar

Alþjóða heilbrigðisstofnunin hefur gefið út bækling, Terrorist Threats to Food, þar sem aðildarríkin eru hvött til að verjast skipulagðri árás hryðjuverkamanna á fæðukeðjuna með efnafræðilegum eða líffræðilegum vopnum. Vitað er um nokkur slík tilvik, einkum á vegum japanskra og bandarískra ofsatrúarhópa. Frá þessu segir í frétt

BBC. Þar sem ríkisstjórn Íslands tekur með hermannaflugi óbeinan og ástæðulausan þátt í fyrirhuguðu stríði Bandaríkjanna við Írak, er sérstaklega brýnt, að hún skoði bæklinginn vel og reyni að verja borgara landsins gegn hugsanlegum gagnaðgerðum hryðjuverkamanna.
Endalok Ameríkualdar

Komið er út nýtt tímamótaverk í sagnfræði heimsmála nútímans, sem hafnar öllum ríkjandi kenningum, The End of the American Era, eftir Charles A. Kupchan. Hann hafnar kenningu Francis Fukuyama um, að veraldarsögunni sé lokið. Hann hafnar kenningu Samuel Huntington um, að framundan sé barátta og stríð menningarheima, einkum Vesturlanda, íslams og Kína. Hann hafnar kenningu Paul Kennedy um, að framundan sé barátta og stríð ríkra og fátækra í heiminum. Hann hafnar kenningu Benjamin R. Barber um, að framundan sé barátta og stríð Vesturlanda og ríkislausra hryðjuverkahópa á borð við Al Kaída. Hann hafnar kenningu Thomas Friedman um, að hnattvæðingin muni sigra heiminn. Kupchan telur, að framundan sé barátta og stríð milli hinna voldugu. Hann kafar djúpt í sagnfræðina og telur, að Evrópusambandið muni brjótast til áhrifa í heiminum á næstu áratugum og ógna einveldi Bandaríkjanna. Hann telur brýnt fyrir Bandaríkin að láta af einangrunar- og einræðisstefnu til að reyna að loka gjánni, sem er farin að myndast milli Evrópu og Bandaríkjanna.
Sérhæfingin sigrar

Skíðasvæði nútímans eru hönnuð frá A til Ö. Við stígum á skíðin fyrir utan dyr skíðageymslunnar á hótelinu og rennum okkur niður í næstu lyftu. Þegar við erum komin úr 1300 metra í 2400 metra hæð, látum við getu okkar velja um brekkur til að renna okkur niður. Ef við viljum skipta um skíðasvæði, rennum við okkur um brýr og göng til að komast milli fjögurra aðskilinna svæða, einnig til tveggja annarra nálægra skíðabæja. Á hverjum morgni eru öll svæði tilbúin til að taka við fólki. Ef snjóinn vantar, er flestum brekkum haldið opnum með 700 snjóbyssum, sem eru í gangi á nóttunni. Rafmagnsreikningur skíðabyssanna hefur farið í einn milljarð íslenzkra króna á snjólausum vetri árið 2002. Þetta er Íslendingastaðurinn Madonna á Ítalíu, einn af ótal sérhæfðum skíðastöðum í heiminum, sem varla missa úr dag vegna veðurs. Það er og verður erfitt fyrir Bláfjöll og Hlíðarfjall að keppa við þrautskipulagðar verksmiðjur skíðaferðaþjónustunnar.
Vikuhlé á pistlum

Vegna skíðaferðar verður nú gert vikuhlé á pistlaskrifum. Næsti pistill mun væntanlega birtast sunnudaginn 2. febrúar.
Brunað niður Davos

Daufara er yfir heimsklúbbi veraldlegra leiðtoga lífs okkar í skíðabænum Davos en nokkru sinni fyrr. Að þessu sinni geta ekki sýnt sig sumir hornsteinar klúbbsins, sem hafa beðið hnekki í bókhaldssvikum, fyrirtækjasamruna og persónulegri græðgi, að sögn

Alan Cowell í New York Times. Sjálfstraust forstjóranna í fararbroddi hnattvæðingarinnar hefur beðið hnekki. Enginn lítur lengur á þá sem spámenn nýrrar aldar. Hnattvæðingin hefur reynzt vera fínt orð yfir þjófnað frá þriðja heiminum. Chicago-hagfræði klúbbsins hefur reynzt vera fínt orð yfir aðferð til að flytja fé frá miðstéttunum til hinna allra ríkustu. Fínimannsklúbburinn í Davos brunar niður skíðabrekkur almenningsálitsins.
Árás eykur öryggisleysi

Fyrirhuguð árás Bandaríkjanna á Írak mun leiða til fjölgunar í skæruliðahópum, sem reyna að stela gereyðingarsprengjum eða kaupa þær. Í skjalatösku má koma fyrir taugagassprengju til að granda hundrað þúsund manns. Um þetta má lesa í grein

Richard Norton-Taylor í Guardian. Ef árásinni er ætlað að auka öryggi Vesturlanda, er hún á villigötum. Leynisþjónustur hafa staðfest, að ekkert samband var eða er milli Saddam Hussein og Al Kaída. Vesturlöndum stafar ekki hætta af Saddam Hussein, heldur Norður-Kóreu, Pakistan og róttækum skæruliðum á borð við Al Kaída, sem geta stolið gereyðingarvopnum eða keypt þau á svörtum markaði. Slík vopn er auðveldast að fá í Rússlandi, þar sem mútuþægir varðmenn gæta 20.000 kjarnaodda á 120 stöðum. Bush Bandaríkjaforseti hefur því miður stöðvað greiðslur, sem ætlað var að efla öryggi geymslustaðanna. Og hvað varð um Osama bin Laden? .
Svarta listann vantar

Ef fyrirhugaðri árás Bandaríkjanna á Írak er ætlað að losa íbúana við grimman harðstjóra og koma þar upp lýðræði að vestrænni fyrirmynd, eins og

Thomas L. Friedman segir í International Herald Tribune, þá þyrfti árásin að vera liður í fjölþjóðlegri og markvissri stefnu. Sú stefna gæti til dæmis orðið til á þann hátt, að Atlantshafsbandalagið, í umboði Vesturlanda, raðaði helztu harðstjórum heimsins á svartan lista, þar sem röðin væri byggð á viðurkenndum skilgreiningum. Síðan gætu Vesturlönd byrjað á að hrekja með hótunum og hervaldi þann efsta frá völdum og fara svo niður svarta listann. Engan veginn er víst, að Saddam Hussein yrði efstur á slíkum lista, því að hann hefur skánað mikið síðan hann var skjólstæðingur Bandaríkjanna og framdi sín verstu fólskuverk með þeirra vitund og vilja.
Gögnum verður plantað

Þrátt fyrir fyrri fullyrðingar sínar hafa ráðamenn Bandaríkjanna ekki reynzt búa yfir neinum leyniskjölum, sem geti komið eftirlitsmönnum Sameinuðu þjóðanna á sporið í Írak. Nú segja ráðamenn Bandaríkjanna engu máli skipta, þótt eftirlitsmennirnir finni ekkert. Ef Saddam Hussein afhendi ekki vopnin, sem ráðamenn Bandaríkjanna fullyrða, að hann hafi, sé hann í rauninni brotlegur.

Steven R. Weisman segir þetta í New York Times. Sú röksemdafærsla yrði ekki tekin gild fyrir neinum dómstóli á Vesturlöndum. Hvað á Saddam að afhenda, ef hann hefur það ekki? Öryggisráðið kaupir ekki röksemdina og Atlantshafsbandalagið ekki heldur. Í fyrirhuguðu stríði um olíulindir munu Bandaríkin síðan óhjákvæmilega planta sönnunargögnum til að réttlæta árásina eftir á.
Linux frelsar fyrirtæki

Steve Lohr segir í New York Times, að stýrikerfið Linux, sem er opið og ókeypis, sé í vaxandi mæli farið að ógna einokun Microsoft, sem leigir út stýrikerfið Windows með harðri hendi. Tölvufyrirtækin IBM og Hewlett-Packard hafa gert Linux að sínu stýrikerfi. Ýmis risafyrirtæki eru farin að skipta Windows út fyrir Linux með góðum árangri. Fyrirtækin gera þetta til að losna úr bóndabeygju Microsoft.
Bankaleynd minnkuð

Fjármálaráðherrar Evrópusambandsríkja hafa einróma samþykkt að afnema bankaleynd í Evrópu í áföngum og skiptast á upplýsingum, sem leiði til, að menn borgi í heimalandi sínu skatt af landflótta peningum sínum. Þótt margir efist um, að þetta takist, má sjá, hver stefnan er. Í næstu viku er reiknað með, að Efnahags- og þróunarstofnunin komist á fundi í París að samkomulagi um, að bankaleynd skuli víkja fyrir gegnsæi. Samkvæmt frétt í

New York Times í gær eru þetta tvö skýr dæmi um þróun frá þeirri kenningu, að fjármál manna og fyrirtækja séu einkamál þeirra, til þeirrar kenningar, að fjármál eigi að vera gegnsæ. Þetta bendir til, að þrengdur aðgangur að álagningarskrám skatta á Íslandi stefni í öfuga átt við lýðræðislega þróun mála á Vesturlöndum.
Michelangelo var nirfill

Listfræðingurinn Rab Hatfield í Flórens hefur rannsakað bankagögn um fjármál eins mesta listamanns veraldarsögunnar, Michelangelo, sem var uppi á sextándu öld og var sífellt að kvarta yfir fátækt sinni. Í rauninni átti hann sem svarar milljörðum íslenzkra króna á verðlagi nútímans, en tímdi ekki að nota peningana. Hann varð snemma mjög ríkur, var um tíma á 60 milljón króna árslaunum hjá Klemens páfa VII og fékk samtals einn milljarð króna fyrir legstein Júlíusar páfa II, sem hann raunar kláraði aldrei. Hatfield hefur gefið niðurstöðurnar út í nýrri bók: “The Wealth of Michelangelo”. Frá þessu var sagt í

International Herald Tribune í morgun.
Frosthringir á yfirborðinu

Vísindamenn við Kaliforníuháskóla í San Diego hafa búið til tölvuforskrift, sem líkir eftir áhrifum frosts og þíðu og frostlyftingar á yfirborð lands, hvernig þetta myndar frosthringi og frostrendur á löngum tíma, kannski hundruðum ára, í köldum löndum á borð við Ísland. Í tölvunni sáu menn aðskilnað efnisins. Stærstu steinarnir fluttust smám saman yzt og fínlegasta efnið varð eftir innst. Í hallandi landi myndast skarir, en steinhringir í flötu landi, misjafnir að stærð og lögun eftir stærð og fjölda steina. Hringirnir eru frá nokkrum sentimetrum upp í einn metra í þvermál. Sumir aðrir vísindamenn telja niðurstöðu tölvuhermisins ekki útiloka, að aðrir áhrifaþættir séu í myndinni, svo sem iðustraumur vatns í jarðveginum vegna misjafns eðlismassa. Frá þessu var sagt í

New York Times í gær.
Velferð velstæðra

Ríkið hefur lengi reynt að spara peninga með því að láta fólk taka þátt í sínum eigin lyfjakostnaði. Á sínum tíma var þetta einnig rökstutt með því, að óþörf og lítt þörf lyfjanotkun mundi minnka. Gagnrýnendur segja hins vegar raunina vera þá, að hinir fátæku neiti sér um brýnustu lyf, af því að þeir eigi enga peninga. Sama gildir um ýmsa aðra þjónustu ríkisins á sviðum heilbrigðis- og menntamála. Spurningin er, hvort þjónusta ríkisins muni smám saman nýtast þeim, sem hafa efni á að borga mótframlagið, en ekki öðrum. Þar með væri verið að magna stéttaskiptingu í þjóðfélaginu. Ríkisvaldið er að innleiða stefnu kostnaðarhlutdeildar án þess að vita, hvort það sé að vernda velferð hinna betur settu á kostnað hinna, sem minnst mega sín.
Aukin mismunun stétta

Hagvöxtur Vesturlanda hefur síðustu árin leitt til aukins ójafnaðar, því að peningar renna í auknum mæli til þeirra, sem betur mega sín, en velferðin er skorin niður. Skattar eru til dæmis lækkaðir á tekjum af fjármagni hinna ríku, en hækkaðir á tekjum af vinnu hinna fátæku. Í auknum mæli fæðast menn og deyja í sömu stétt. Miðstéttirnar nálgast undirstéttina og sameinast henni að lokum, en sérstaða fámennrar yfirstéttar eykst. Samkvæmt frétt í

New York Times sýna bandarískar rannsóknir, að mikill hluti fólks áttar sig ekki enn á þessu og miklar fyrir sér möguleika sína og barna sinna til að klifra upp þjóðfélagsstigann. Samkvæmt annarri frétt í New York Times hefur ríkisstjórnin þar í landi hefur ákveðið að nota sér þennan misskilning kjósenda. Hún hyggst lækka skatta á þeim ríkustu og skera niður velferð hinna fátækustu.
Aflinn er ekki kominn á land

Í kosningabaráttunni mun Samfylkingin neyðast til að verja tíma og orku í að útskýra stuðning sinn við Kárahnjúkavirkjun. Vinstri grænir þurfa bara að endurtaka: Þið stóðuð með ríkisstjórninni, þegar á reyndi. Þess vegna meðal annars mun Samfylkingin ekki bera allt það fylgi á land, sem skoðanakannanir segja um þessar mundir, að sé á fiskimiðum hennar. Hvað varðar fylgi, er það kostur og galli miðflokka að hafa væg og dauf sjónarmið, sem menn festa ekki hendur á. Það er kostur, þegar kjósandi lætur atkvæði sitt ráðast af leiða á gamalli ríkisstjórn, en ekki af ágreiningi við hana. En það er galli, þegar kjósandi lætur stjórnast af innri sannfæringu. Slík sjónarmið munu togast á í kosningunum og trufla sumar torfur kjósenda á miðum Samfylkingarinnar.
Eftirlifendur og efasemdir

Dauðsföllum af völdum hjartasjúkdóma hefur fækkað síðustu áratugi, einkum vegna betri lyfja og betri uppskurða. Hinn dæmigerði sjúklingur er ekki lengur karl á sextugsaldri, heldur karl eða kona á áttræðisaldri. Nú lifir fólk í tvo eða tvo og hálfan áratug eftir fyrsta hjartaáfallið. Margir hjartasjúklingar eru orðnir svo gamlir, að meðferðin rétt dugar til að halda í þeim lífinu. Deila má um, hversu mikils virði líf það er. Eigi að síður er þetta orðin mikil sigurganga hjartalækninga. Er þó ekki enn komið að þeim þætti málsins, að fólk fari að taka ábyrgð á eigin lífi og taka upp lífsstíl, sem dregur úr líkum af sjúkdómum af þessu tagi.

Gina Kolata segir ágætlega frá þessu ferli í New York Times í morgun.
Amfetamín er stríðstæki

Tveir bandarískir flugmenn, sem óvart drápu fjóra kanadiska friðargæzluliða í loftárás í Afganistan, segjast hafa verið undir áhrifum amfetamíns. Rannsókn málsins hefur leitt í ljós, að hermönnum er iðulega gefið amfetamín og jafnvel sterkari eiturlyf til að halda þeim vakandi. Einnig hefur komið í ljós, að þetta hefur verið viðtekin venja í hernaði allt frá dögum síðari heimsstyrjaldarinnar. Í nútíma hernaði virðist amfetamín gegna svipuðu hlutverki og berserkjasveppir fornsagnanna gerðu.

Thom Shanker og Mary Duenwald segja frá þessu í New York Times í dag.
Að treysta þriðja aðila

Jonathan Freedland segir í Guardian, að lausn Palestínudeilunnar verði að byggjast á þeirri staðreynd, að horfið sé allt traust milli Ísraelsmanna og Palestínumanna, en hugsanlegt sé, að þeir geti sameiginlega treyst þriðja aðila. Hann segir, að meðal málsaðila sé vaxandi áhugi á, að fjölþjóðlegt gæzlulið, sennilega undir forustu Bandaríkjanna, leysi hernámslið Ísraels af hólmi og tryggi öryggi Ísraels meðan Palestínumenn byggi upp innviði eigin ríkis. Fulltrúar beggja aðila hafa tekið þátt í smíði slíkrar áætlunar á vegum Middle East Policy Initative Forum í London. Hún tekur mið af reynslu, sem hefur fengizt á Austur-Tímor og í Kosovo.