arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Írar hampa gelísku

Enska hefur verið aflögð í löggiltum örnefnum á stórum hluta Írlands, vesturhéruðum svæðanna Cork, Donegal, Galway, Kerry og Mayo. Hingað til hafa örnefnin verið til á ensku og gelísku. Hér eftir verða þau eingöngu til á gelísku, til dæmis á landakortum hins opinbera. Breytingin tók gildi annan páskadag. Um leið var fyrirskipað, að annars staðar í landinu sé gelíska notuð til jafns við ensku.

Gelíska var þjóðmál Írlands fram á 19. öld, en vék þá fyrir ensku í kjölfar hernaðar og ofbeldis brezka ríkisins. 40% Íra segjast vera mæltir á gelísku, en margir þó tormæltir.
Eiginhagsmunir eflast

Eiginhagsmunir aðildarríkja Evrópusambandsins eru að eflast á kostnað sameiginlegra hagsmuna, segir

Graham Bowley í International Herald Tribune. Þess vegna sé fyrirhuguð stjórnarskrá Evrópu komin í fallhættu. Skoðanakannanir sýna meirihluta gegn henni í Frakklandi og Bretlandi. Hann vitnar í forseta Evrópusambandsins, Jean-Claude Juncker, sem telur, að nýjar kynslóðir stjórnmálamanna í Evrópu hafi ekki nálægð eldri manna við ógnir heimsstyrjaldarinnar til að sjá nauðsyn fjölþættara samstarfs. Hann harmar hörkudeilurnar um fyrirhugað þjónustufrelsi í Evrópusambandinu.
Fischer drepur engan

Þótt Bobby Fischer sé vænisjúkur og orðljótur, má ekki gleyma því, að almennt séð hefur hann að flestu leyti rétt fyrir sér um Ísrael og Bandaríkin, ef litið er framhjá persónulegum ágreiningsefnum hans. Þessi tvö ríki hafa um nokkurt skeið verið alvarlegasta ógnunin við mannkynið.

Ísrael er í senn afar þjóðernissinnað og ofsatrúað ríki, sem hefur áratugum saman ofsótt Palestínumenn, rænt landi þeirra, reist múr á landi þeirra, stolið vatni þeirra og eyðilagt innviði þjóðfélags þeirra. Jafnframt æsir það Bandaríkin til styrjalda við önnur ríki miðausturlanda.

Bandaríkin hafa að minnsta kosti frá upphafi þessarar aldar verið til mikilla vandræða í heiminum. Þau hafa vikið frá lýðræði og tekið upp auðræði, þar sem sérhver frambjóðandi til stjórnmála verður að vera á mála hjá einhverjum, sem eiga peninga, annars er hann vita vonlaus um að ná kjöri.

Þótt þau séu ekki lengur lýðræðisríki í sama mæli og ríki Evrópu, telja Bandaríkin sér kleift að flagga lýðræði út á við og ofsækja önnur ríki, svo sem áður Afganistan og núna Írak, á þeim forsendum, að þar sé verið að koma á fót frjálsum kosningum og öðrum mikilvægum þáttum lýðræðis.

Til stuðnings við þetta hafa Bandaríkin annáluð ríki harðstjórnar og mannréttindabrota, svo sem Pakistan og Úsbekistan, Sádi-Arabíu og Egyptaland. Að svo miklu leyti sem utanríkisstefnu Bandaríkjanna er ekki stjórnað af Ísrael, er henni stjórnað af óvenjulega mikilli hræsni.

Bandaríkin hafa á þessari öld verið andvíg samstarfi þjóða, reynt að rífa Sameinuðu þjóðirnar í tætlur, skipa kunna ofstækismenn í embætti sendiherra hjá alþjóðasamtökunum og forstjóra Alþjóðabankans. Hvað eftir annað hafa Bandaríkin virt vilja Evrópuríkja að vettugi í mikilvægum alþjóðamálum.

Ein helzta birtingarmynd utanríkisstefnu Bandaríkjanna önnur en styrjaldir við umheiminn er óbeit þeirra á fjölþjóðlegum samningum, svo sem um takmörkun á útblæstri koltvísýrings, um Alþjóðlaglæpadómstól í Haag, um bann við jarðsprengjum, um takmörkun á vopnasölu og svo framvegis endalaust.

Bandaríkjunum er í auknum mæli stjórnað af ofsatrúuðu fólki, sem telur heimsendi á næsta leiti, svo að ekki sé þörf á umhverfisvernd, og treystir á bandalag við Ísrael til að undirbúa stórstyrjöldina, sem heimsendir á að fela í sér. Þannig er Bandaríkjunum stjórnað af geðveikum erkiklerkum.

Þótt Fischer sé ekki eins og fólk er flest, er hann ekki hættulegur umhverfi sínu eins og Ísrael og Bandaríkin eru. Það, sem hann hefur, eru bara skoðanir, sem drepa engan.

Jónas Kristjánsson

DV
Hringrás vitleysunnar

Baldvin Jónsson, sérfræðingur í vonlausri sölu lambakjöts til útlanda, hefur búið til Food & Fun, sem felst í, að veitingahús leggja til aðstöðu, landbúnaðurinn leggur til kjöt, fiskvinnslan leggur til freðfisk, Flugleiðir leggja til farseðla og hótel leggja til herbergi. Síðan er boðið nokkrum erlendum miðlungskokkum til keppni í matreiðslu. Blaðamönnum ferðadálka, sem lítið vit hafa á mat, er boðið til landsins til að taka þátt í þessu gríni og þeir skrifa mergjaðar greinar um, hvað allt þetta sé frábært. Allt er auðvitað gerningur, tilbúningur og blekking frá grunni.
Jyllandsposten fallerast

Jyllandsposten er einn fjölmiðlanna, sem lét fallerast af Baldvini Jónssyni. Þar skrifar Eva Plesner mergjaða grein um Ísland og hina frábæru kokka þess. Þar er Siggi Hall kallaður stjörnukokkur, þótt ég viti ekki til, að hann hafi fengið neina stjörnu, að minnsta kosti ekki hjá Michelin. Staðreyndin að baki upphrópana Evu er, að flest veitingahús í Reykjavík eru léleg og fæstir kokkar kunna nokkuð með fisk að fara. Eva telur greinilega, að keppniskokkarnir séu heimsfrægir, hefur ekki nennt að afla sér meiri upplýsinga, t.d. með því að fletta upp nöfnum þeirra á vefnum.
Vestnorræn blekking

Undantekning var á þeirri reglu, að keppendur í Food & Fun séu atvinnulitlir miðlungskokkar. Hjá Sigga Hall eldaði meistarakokkurinnn Michel Richard, sem hefur 19 stig af 20 á skala GaultMillau og Gayot, á Citronelle í Washington DC. Fyrstu verðlaun fékk hins vegar René Redzepi, miðlungskokkur á Noma, kaffihúsi vestnorrænu sendiráðanna í Kaupmannahöfn. Ég var á Noma um daginn og varð fyrir vonbrigðum. Í fyrsta lagi er veitingahúsið hallærislega innréttað í gamalfögru pakkhúsi. Í öðru lagi var maturinn ekkert sérstakur. Enda hefur Noma enga stjörnu í Michelin-biblíunni.
Móðgun við Indland?

Áhrifamiklir Indverjar segja það móðgun við Indland, að Bandaríkin neita að gefa Narendra Modi, forsætisráðherra Gujarat-ríkis í Indlandi, vegabréfsáritun, þar sem hann tók létt á óeirðum trúarofstækismanna árið 2002. Áhangendur Modi staðfestu síðan réttmæti ákvörðunar Bandaríkjanna með því að ráðast á geymslu og skrifstofu PepsiCola. Narendra Modi stjórnar sveitum ofbeldismanna, sem láta handaflið ráða. Úr því að Indland getur ekki komið lögum yfir þennan ofbeldisráðherra, er rétt að erlend ríki taki á málinu. Það er að vísu móðgun við Indland, en afar réttlát móðgun.
Rússar neita að borga

Rússland tregðast við að greiða gjöld sín að RÖSE, öryggisstofnun Evrópu, því að hún leggur of mikla áherzlu á mannréttindi og of litla áherzlu á varnarmál og varnir gegn hryðjuverkum. Evrópusambandið er að safna fé til að greiða það, sem upp á vantar til að stofnunin geti starfað. Hún átti mikinn þátt í að hrinda fölsuðum kosningaúrslitum í Úkraínu og Georgíu og koma þar á fót lýðræðislega kjörnum stjórnvöldum. Þetta hefur farið í taugarnar á Vladimir Pútín einræðisherra, sem studdi þá aðila, sem stóðu fyrir fölsunum.

Judy Dempsey skrifar um þetta í IHT.
Tapa líka Ástralíu

Samkvæmt nýrri skoðanakönnun hafa Ástralíumenn, sem áður voru helztu stuðningsmenn Bandaríkjanna, snúist gegn þeim. Fleiri Ástralíumenn eru núna hlynntir samstarfi við Kína og Japan en Bandaríkjunum. Þessi niðurstaða hefur komið á óvart, því að hingað til hefur Ástralía verið mikilvægasta stuðningsríki Bandaríkjanna á eftir Bretlandi í stríðinu gegn Írak. Samkvæmt rannsókn, sem tengist könnuninni, eru Ástralíumenn ósáttir við einleik Bandaríkjanna í málefnum heimsins. Meirihluti Ástralíumanna jafnar hættunni frá Bandaríkjunum við hættuna frá hryðjuverkamönnum. Sjá grein í

IHT.
Betra en Atlantshafið?

David Benton segir í International Herald Tribune, að vel hafi gengið að verja sjávarfang í norðanverðu Kyrrahafi. Þar séu engir stofnar á niðurleið í fiskveiðilögsögu Bandaríkjanna. Krabbaveiðisvæðum hafi verið lokað um tíma. Benton segir, að verndarstefnan hafi leitt í ljós, að verndun fiskistofna sé fjárhagslega hagkvæm sjávarútvegi, þegar til langs tíma er litið. Hann telur, að forsenda árangursins hafi verið, að stjórnvöld fóru í samráði við útgerðir og fiskvinnslustöðvar að tillögum fiskifræðinga.
Trú á hringrás og framfarir

George Monbiot heldur því fram í Guardian, að trúarbrögð eingyðis, gyðingatrú, kristin trún og múhameðstrú, hafi sigrað heiminn og breytt trú manna úr trú á hringrás lífs í trú á framfarir og guðleysi. Þetta hafi þá verið hjónaband trúar hjarðmanna á einn allsherjarguð og aðstæðna, sem voru grundvöllur myndunar borgríkja. Nútímamaðurinn telur sig ekki vera hluta af hringrás náttúrunnar og fjölbreyttra guða hennar og landvætta. Hann telur sig vera á framfarabraut, ráða yfir nátturunni og endar auðvitað með því að trúa á sigur sin yfir náttúrunni og á sjálfan sig sem guð.
Vinstri stjórnir í Ameríku

Vinstri stjórnir eru að taka yfir rómönsku Ameríku, eru við völd í Argentínu, Brasilíu, Chile, Dóminíska lýðveldinu og Venezúela. Nú hefur vinstri maður verið kosinn forseti Uruguay. Rithöfundurinn

Alvaro Vargas Llosa spáir því í New York Times, að á næsta ári muni svipuð skipti verða í Mexikó og Perú, auk þess sem sósíalistar eru farnir að ráða mestu í Bólivíu. Llosa telur, að misheppnkuð frjálshyggja undir stjórn Alþjóðabankans á síðasta áratug tuttugustu aldar hafi fært kjósendur til vinstri. Frjálshyggjan hafi ekki leitt til einkavæðingar, heldur til einkavinavæðingar.
Friedman gegn Bush

Hinn íhaldssami dálkahöfundur

Thomas L. Friedman segir í New York Times í morgun að afstaða George W. Bush og ráðherra hans til umhverfismála sé til skammar. Brýnt sé að koma upp kolvetnisskatti og stórhækka verð á benzíni í Bandaríkjunum og halda því háu, þótt grunnverð lækki á alþjóðamörkuðum. Hann mælir með nýjum bílum, sem nota bæði vetni og benzín sem orkugjafa. Friedman telur, að vaxandi bílaeign í Kína og Indlandi muni leiða til hruns náttúrunnar á næstu áratugum, ef ekki verði gripið til ráðstafana núna. Friedman segir, að Bush eigi að taka upp umhverfisstefnu Schwarzenegger.
Trúarofstæki tekur völdin

Frank Rich dálkahöfundur segir í New York Times í morgun, að trúarofstækismenn séu orðnir nógu margir í Bandaríkjunum til að stjórna landinu. Pólitíkusar dansi eftir pípu þeirra. Fræðslukvikmyndir um eldfjöll og Galápagos séu teknar úr umferð af því, að þar sé talað um þróunarkenningu Darwins. Sama er að segja um fjölda kennslubóka. Rich segir, að þetta sé hættulegra en Osama bin Laden, hið raunverulega JIHAD nútímans. Trúarofstækismenn, sem segja heimsendi vera í nánd, séu að taka völdin í Bandaríkjunum. Baráttan gegn því, að Terri Schiavo fái að deyja í friði, sé hluti af þessu.
Númer 354 í símaröðinni

Skemmtileg hugleiðing um landsnúmer eftir

William F.S. Miles birtist í Boston Globe. Hann segir, að notalegt sé, að Bandaríkin séu þó enn númer eitt á einu sviði. Hann telur þó að happatalan sjö hjá Rússlandi sé betri tala. Landsnúmerin ná upp í 998 fyrir Úsbekistan. Höfundurinn segir, að nokkur eyríki, svo sem Guam og Grenada séu með fjögurra stafa tölur og tyrkneski hluti Kýpur sé með fimm stafa tölu, 90392. Sú tala er að vísu ekki í okkar símaskrá, en þar eru þó talin nokkur ríki með fjögurra tölustafa landsnúmer. Við með okkar 354 erum ofan við miðju í þessum óopinbera virðingarstiga.
Pyndingaríkið mikla

Bandaríkin hafa enn staðfest pyndingar sem opinbera stefnu, eftir að upplýst er, að yfir 100 manns hafa verið myrtir með pyndingum í fangelsum Bandaríkjanna í Afganistan og Írak. Nú hefur bandarískur herdómstóll sýknað sautján hermenn, sem sakaðir voru um aðild að þessum pyntingum.

Douglas Jehl segir í New York Times frá skýrslu um þessi mál. Fyrir mér er ljóst, að bandarískir hermenn eru heilagir, þeir geta gert, hvað sem þeim þóknast án þess að vera dregnir til ábyrgðar, af því að hrokafull Bandaríkin sjálf líta sem ríki og þjóð á útlendinga almennt sem réttlausa hunda.
Dauðaótti kjósenda

Ótti kjósenda við dauðanna réð úrslitum í kosningunum í Bandaríkjunum í fyrra.

Oliver James segir í Guardian frá rannsóknum, sem benda til, að ráðandi stjórnmálaöfl þurfi á réttum tíma fyrir kosningar að framleiða yfirþyrmandi skelfingu fólks, ótta þess við hryðjuverk, skeggjaða araba með túrbana, endurtekningu á 11. september 2001. Við slíkar aðstæður halli kjósendur sér að forseta, sem talar digurbarkalega um öryggi ríkis og þjóðar. Rannsóknir benda til mikils samhengis meilli ótta fólks við dauðann og stuðnings þess við stjórnvöld, sem fjölyrða um öryggismál.
Konur dóu í flóðinu

Fjórum sinnum fleiri konur en karlar létu lífið af völdum flóðanna miklu annan jóladag í fyrra. Þær voru fremur heima við, en karlar við vinnu úti á ökrum eða í nágrannaborgum. Þær biðu á ströndinni, en karlar voru úti á sjó að veiða. Þær voru veikbyggðari og áttu erfiðara með að synda og klifra upp í tré. Þær gátu ekki hlaupið eins hratt og karlar. Þær voru með börnum sínum og töfðust við að reyna að bjarga þeim.

John Aglionby segir í Guardian frá ýmsum skýringum á þessum mikla mun og ýmsum afleiðingum hans.
Varnarstríð í Ölpunum

Ís og snjór minnkar í Ölpunum vegna hitahækkunar jarðar. Mörg skíðaþorp sjá fram á erfiðleika á næstu árum og áratugum, sérstaklega þau, sem eru í minni hæð en 1300 metra yfir sjó. Þar þarf að hækka lyftur upp á jökla og fjölga gervisnjóbyssum. Hugmyndir einkaaðila um stækkun skíðasvæða og þróun nýrra mæta mikilli andsstöðu stjórnvalda, sem flest fylgja grænni umhverfisstefnu.

Ian Traynor skrifar í Guardian um deilu af því tagi, sem risin er í Ischgl um stækkun Silvretta-skíðasvæðisins. Héraðsstjórnin í Innsbruck og samstarfsnefnd Alparíkja eru andvíg hugmyndinni.
Löggan í skrípaleiknum

Svo virðist sem lögreglan í Reykjavík hafi látið Stöð 2 misnota sig til að vernda meintan eignarrétt stöðvarinnar á Bobby Fischer við komu hans til Íslands. Það hlýtur að vera sérkennilegt fyrir skákmann, sem er andvígur Bandaríkjunum, að lenda í amerískri fjölmiðlagræðgi við komuna til Íslands. Auðvitað var út í hött af lögreglunni að þjóna hagsmunum stöðvarinnar við komuna. Það var stuðningsnefnd Fischers, sem á heiðurinn af komu hans til landsins og hún átti að fá að ráða því, að hún færi fram með virðulegum hætti, en ekki sem gráðugur skrípaleikur á vegum fréttastjóra Stöðvar tvö.
Fischer og pólitíkin

Miles Edelstein hjá Associated Press skúbbaði aðra fjölmiðla með því að fá sér far með þeirri áætlunarflugvél frá Narita til Kastrup, sem Bobby Fischer fór með. Hann fékk því gott viðtal um hugsunina að baki pólitískra slagorða Fischers. Hann hefur raunar ekki sagt annað um Bandaríkin og Ísrael en sannleikann, sem ótalmargir aðrir hafa sagt. Eina ósvífni Fischers er að segja, að George W. Bush eigi skilið að vera hengdur. Hér á landi er fólki ekki vísað úr landi fyrir skoðanir sínar. Þess vegna er óhugsandi, að Bandaríkin geti fengið hann framseldan fyrir að hafa skoðanir á þeim.
Framsal Fischers

Bandaríkjastjórn mun væntanlega koma að tómum kofum á Íslandi, ef hún reynir að fá Bobby Fischer framseldan. Efnislega er ekkert, sem hún getur fest hendi á. Hér á landi eru meintir glæpir Bobby Fischer í Júgóslavíu sálugri fyrir nokkru fyrndir samkvæmt íslenzkum lögum. Á það benti Davíð Oddsson utanríkisráðherra snemma á ferli þessa máls. Hann væri því ekki brotlegur við íslenzk lög, þótt Bandaríkin telji hann hafa brotið viðskiptabann með því að tefla skák. Auk þess telja menn almennt hér á landi skák vera íþrótt og list, en ekki viðskipti. Fischer verður því ekki framseldur.
Ofsækja smælingjann

Það er eðli heimsveldis, að nærast á að láta fólk skjálfa fyrir sér. Þegar fólk hætti að kikna í hnáliðunum fyrir Assyríu, hætti það heimsveldi að vera til. Sama er að segja um Rómarveldi. Bandaríkin verða því að hundelta smælingja víðs vegar um heiminn til að sýna umheiminum fram á, að Bandaríkin séu enn heimsveldi. Nú er siðferðishrun þessa heimsveldis öllum umheiminum orðið ljóst og því munu æ fleiri ögra því, til dæmis með því að taka alþjóðalög fram yfir bandarísk sérlög. Bobby Fischer er einn smælingjanna, sem Bandaríkin hafa hundelt. Sem betur fer án árangurs.
Fáránlegt og langsótt

Ofbeldishneigðir síbrotamenn flytja dómstólum sífellt fáránlegri og langsóttari skýringar á hegðun sinni. Lýsingar þeirra stinga mjög í stúf við frásagnir vitna. Svo virðist sem þeir telji, að fullyrðingar út í hött muni ekki leiða til þyngri dóma. Ef svo er, þá hugsa þeir eins og landsfeður okkar, sem búa til sífellt fáránlegri og langsóttari skýringar á hegðun sinni, þegar þeir hafna hæfum umsækjendum um embætti og finna gæludýr í staðinn. Stjórnmálamenn telja, að fyrirhafnarlaust rugl skaði þá ekki. Í báðum tikvikum bregzt eftirlitshlutverk umhverfisins.
Afrita ekki verðmæti

Annað veifið lesum við fréttir af fólki, sem glatar langri vinnu, af því að það afritar ekki tölvugögn. Nú eru flestar fartölvur með diskabrennurum, sem gera afritun gagna mjög fljótlega. Samt afrita menn ekki og fara þar á ofan með þessar léttu og handhægu tölvur inn á kaffihús og bari eða skilja eftir í bílum sínum. Hvort tveggja er ávísun á þjófnað. Ef menn meta vinnu sína einhvers, er brýnt að passa hana. Fréttir DV af slíkum atburðum eiga að vera fólki brýn skilaboð um að fara að lágmarkskröfum um öryggi. Afritun gagna kostar yfirleitt aðeins fáar mínútur hverju sinni.
Lífsgæði forfeðra okkar

Stundum lesum við um skelfilega ömurlegt líf forfeðra okkar fyrr á öldum og lesum um, hvernig langalangalangaömmur okkar áttu tíu börn og þar af lifðu tvö. Huldar Breiðfjörð hefur skrifað bók um ferðalag á Kínamúrnum, þar sem fram koma dapurleg lífsskilyrði sveitafólks í Kína nú á dögum. Einna beztu lýsinguna á ömurlegum aðstæðum í þriðja heiminum er að finna í ferðasögu Robert B. Kaplan, “Ends of Earth”, þar sem hann lýsir botnlausu vonleysi fólks, sem býr á ömurlegustu stöðum þriðja heimsins. Kannski var gamla Ísland forfeðranna ekki svo slæmt, ef við berum það saman við erlendan nútíma.
Er Barroso nýr Thatcher?

Frönsk og þýzk stjórnvöld hafa áhyggjur af framkvæmdastjórn Jose Manuel Barroso á Evrópusambandinu. Þau óttast, að hann sé með stuðningi brezkra stjórnvalda að koma upp Thatcher-hagstefnu. Sérstakar áhyggjur hafa þau af stuðningi hans við Bolkenstein-tillögur um aukið þjónustufrelsi í Evrópu. Jacques Chirac og Gerhard Schröder óttast, að ódýr þjónusta frá Austur-Evrópu flæði yfir Frakkland og Þýzkaland og valdi launalækkun láglaunastarfa. Stéttarfélög í Vestur-Evrópu hafa svipaðar áhyggjur. Barroso er nú sagður farinn að draga í land. Sjá grein nokkurra höfunda um þetta í

Guardian.
Bannið heldur áfram

Evrópusambandið ætlar að fresta afnámi vopnasölubanns til Kína, þar sem Kína hefur rofið skilmála um að magna ekki spennu í sínum heimshluta. Þing Kína samþykkti nýlega lög, sem heimila vopnavald til að koma í veg fyrir formlegt sjálfstæði Taívans, sem í rauninni hefur verið sjálfstætt ríki áratugum saman. Vopnasölubannið hefur staðið síðan skriðdrekar óku yfir námsmenn á torgi hins himneska friðar árið 1989. Við hæfi er, að banni sé ekki aflétt, þegar Kína lætur ófriðlega gagnvart umhverfi sínu, sem gerist því miður allt of oft. Sjá grein eftir

Joseph Kahn í New York Times.
Gyðingar gegn Fischer

Gyðingar og aðrir stuðningsmenn Ísraelsríkis, sem ráða utanríkisstefnu Bandaríkjanna í smáu sem stóru, reyna að koma í veg fyrir, að Japan leyfi Bobby Fischer skákmanni að fara frjáls ferða sinna til Íslands. Óbeit Bandaríkjanna á Fischer byggist ekki á aðild hans að skákmóti í fyrrverandi Júgóslavíu árið 1992, heldur á vanstilltum yfirlýsingum hans í pólitík, sem túlkaðar hafa verið sem gyðingahatur. Eins og kunnugt er, má enginn gagnrýna ofbeldi Ísraels án þess að vera sakaður um gyðingahatur. Orðið gyðingahatur er notað til að hindra frjálsa umræðu um hættulegustu ríki heims.
Nöfn og myndir

Nafn- og myndbirtingar í fjölmiðlum eru þekkt deiluefni, sem fjölmiðlar höndla með ýmsum hætti. Fyrir öld fóru íslenzkir fjölmiðlar frjálslega með nöfn og myndir, svo sem tíðkaðist þá og síðar í erlendum fjölmiðlum. Í vestrænu samfélagi er hefðbundið, að nöfn og myndir eru hluti venjulegra frétta.

Þegar ég var ungur fyrir hálfri öld sögðu brezkir fjölmiðlar þannig frá búðarhnupli: Jón Jónsson, 31 árs, Edgeware Road 25, ógiftur og barnlaus, var í gær tekinn fastur fyrir að stela fimm skyrtum í Selfridge búðinni. Með birtist mynd af manninum í sumum blöðum. Jón Jónsson er hér tilbúið nafn.

Á þessum tíma fyrir hálfri öld voru íslenzkir fjölmiðlar komnir í séríslenzka bóndabeygju, sem takmarkaði á ýmsan hátt birtingu nafna og mynda. Fjölmiðlarnir höfðu þá um nokkurt skeið verið undir járnhæl stjórnmálaflokka, sem töldu almennt, að ekki mætti móðga neinn í fjölmiðlunum.

Það voru ekki bara stjórnmálaflokkarnir, sem töldu sér skylt að stjórna meðferð fjölmiðla á nöfnum og myndum. Dómstólar vildu líka stýra henni og gera birtinguna að ákveðnum þætti í meðferð mála í réttarkerfinu. Prestar vildu líka stýra henni og gera birtinguna háða valdi presta á sorginni.

Nú eru fjölmiðlar ekki flokksblöð og starfa hvorki í umboði dómstóla né presta. Birting nafna og mynda er ekki þáttur í réttarferli og táknar alls ekki neitt um sekt eða sakleysi. Hún er bara partur af frétt, sem felur í sér svör við: Hvað gerðist hvar, hvenær, hvernig, hvers vegna og hvað svo?

Siðareglur blaðamanna eru frá þessum tíma niðurlægingar stéttarinnar, þegar hún vildi vera memm með yfirstéttinni, hélt pressuböll með yfirstéttinni og skoðaði sjálfsmynd sína í spegli yfirstéttarinnar. Hún hafði veika sjálfsmynd og setti sér siðareglur til að njóta álits yfirstéttarinnar.

Hálf öld er liðin og komin tíma til að breyta. Ekki eru menn sammála um, hvert skuli fara. Þeir, sem höndla með peninga, vilja gera hugtak einkamála víðtækara, þannig að peningar verði eins konar lögpersónur, sem eigi að njóta friðhelgi einkalífs. Þannig vilja sumir banna birtingu á sköttum.

DV hefur stigið skrefið í aðra átt, í átt til veruleikans, eins og hann sést í erlendum fjölmiðlum og eins og hann var hér á landi, áður en fjölmiðlarnir lentu í bóndabeygju stjórnmálaflokkanna og glötuðu sjálfstæði sínu um skeið. DV birtir almennt nöfn og myndir, með sárafáum undantekningum.

Nafn- og myndbirtingar DV eru eðlilegur hluti frétta. Reynt er að svipta huliðshjálmi af leyndarmálum og veita lesendum innsýn í þjóðfélagið með því að gera það öllum gagnsætt.

Jónas Kristjánsson

DV
Dan Brown og Salman Rushdie

Mér fannst Da Vinci bók Dan Brown vera vondur reyfari. Söguþráðurinn var svo langsóttur og ótrúverðugur, að mér var ekki nokkur leið að lifa mig inn í hann. Ég skil vel, að kaþólska kirkjan sé pirruð út í lýsingu bókarinnar á henni, og ráðleggi fólki að lesa hana ekki. Hins vegar hefur kirkjan ekki lagt til að bókin verði bönnuð. Hún hefur það fram yfir íslamskar kirkjur, sem hafa lagt fé til höfuðs Salman Rushdie fyrir minniháttar grín um þeirra trúarbrögð. Auðvitað er vandi fyrir múslima að búa í heimi, sem er kominn langt fram úr þeim í umburðarlyndi nútímans.
Paul Wolfowitz og John Bolton

Til að undirstrika, að síðbúnar sleikjur George W. Bush og Condoleezza Rice í garð Evrópu eru marklausar, hafa þeir félagar John Bolton og Paul Wolfowitz verið skipaðir í stöður, þar sem samskiptin við Evrópu skipta lykilmáli. Þetta eru froðufellandi stríðsæsingamenn, sem lugu stríði við Írak upp á Bandaríkin og umheiminn og líta á útlendinga sem hunda og samninga við útlend ríki sem marklausa. John Bolton varð sendiherra hjá Sameinuðu þjóðunum og Paul Wolfowitz verður forstjóri Alþjóðabankans, af því að ríki Evrópu hafa tæplega bein í nefinu til að hafna honum.
Tony Blair og Silvio Berlusconi

Kosningar eru í nánd hjá helztu stuðningsmönnum í Evrópu við stríðið í Írak, Tony Blair og Silvio Berlusconi. Í báðum löndum er almenningur algerlega andvígur stríðinu, svo að forsætisráðherrarnir eru farnir að draga í land. Blair hefur tapað miklu fylgi í könnunum og er farinn að muldra um brottför brezka hersins á næsta ári og Berlusconi ætlar að hefja brottförina fljótlega. Önnur stuðningsríki í Evrópu eru á sömu leið, Úkraína og Holland hafa þegar byrjað brottför sína og Búlgaría byrjar senn. Enda eru samtök hinna viljugu eða staðföstu orðin samtök hinna staðlausu.
Enn svindlar Sharon

Nýjar loftmyndir ísraelska flughersins sýna, að stjórn Ísraels hefur undanfarið af auknum þunga leyft nýjar byggðir landnema í Palestínu, þótt hún hafi margoft lofað verndara sínum í Bandaríkjunum að gera það ekki.

Chris McGreal skrifar um þetta í Guardian. Hann telur, að uppljóstrun flughersins, sem kemur í kjölfar ágreinings í stjórnmálum Ísraels, muni leiða til þess, að Palestínumenn fáist ekki til samninga. Sumir stjórnmálamenn í Ísrel segja núna, að ljóstrað hafi verið upp um skipulegt svindl stjórnvalda og umfangsmikinn stuld á landi í eigu Palestínumanna.