arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Rýnt í moldviðrið.

Deilunni um álsamningana fylgir svo þétt moldviðri, að fólk á erfitt með að greina raunveruleikann í dimmunni. Stjórnmálamennirnir stunda ekki hefðbundið þras, heldur æpa beinlínis hver á annan, sumpart ókvæðisorðum.

Dæmigert fyrir vitleysuna er Reykjavíkurbréf Morgunblaðsins, sem falsaði setningu úr leiðara DV, setti fölsunina í gæsalappir og gagnrýndi síðan. En slík vinnubrögð eru fremur dæmi um óðagot en beina fölsunaráráttu.

Alvarlegri er rangtúlkun Hjörleifs Guttormssonar orkuráðherra og Þjóðviljans á tillögu Guðmundar G. Þórarinssonar eins og hún fjalli um 20% hækkun orkuverðs um aldur og ævi, en ekki aðeins til 1. apríl 1983.

Ekki er heldur sjáanlegt neitt samhengi milli þessarar 20% bráðabirgðahækkunar í nokkra mánuði og kröfu Svisslendinga um lækkun kaupskyldu á orku úr 85% í 50%, þótt Hjörleifur og Þjóðviljinn reyni að láta líta svo út.

Kjarni málsins er, að Hjörleifur er ekki eins góður samningamaður og hann er góður skýrsluöflunarmaður. Hami hefur engum árangri náð í álviðræðunum, annað hvort af því að hann getur ekki samið eða vill ekki semja.

Það breytir því ekki, að sjálfsagt, eðlilegt og lærdómsríkt var að fá endurskoðunarstofu Coopers & Lybrand og fleiri aðila til að fara ofan í saumana á viðskiptum Alusuisse og Ísal, það er viðskiptum Alusuisse við sjálft sig.

Morgunblaðið hefur verið sínöldrandi út af þessari endurskoðun. Sú gremja hefur endurspeglazt í þingflokki Sjálfstæðismanna og víðar. Hún hefur haft þau óbeinu áhrif að stappa stálinu í viðsemjendur Íslendinga.

Vel hefur verið nýtt féð, sem farið hefur í vinnu endurskoðendanna. Úttektin hefur leitt til aukinnar þekkingar Íslendinga á starfsháttum fjölþjóðafyrirtækja, sem lifa einkum á að færa peninga milli landa.

Eftir skýrslur Coopers & Lybrand eru Íslendingar mun betur í stakk búnir en áður að ræða málin við forstjóra Alusuisse og aðra erlenda aðila, sem vilja semja við okkur um orkunýtingu til álvinnslu og annarra nota.

Hitt var svo alveg óþarfi hjá Hjörleifi að fara upp á háa sé, í hvert skipti sem hann opnaði umslögin frá Coopers & Lybrand. Opinberlega kallar maður ekki viðsemjendur sína þjófa og bófa, þótt maður telji, að svo sé.

Hinar sífelldu árásir Hjörleifs á Alusuisse hafa smám saman vakið grun um, að ekki sé heldur allt með felldu í hans herbúðum, að fremur sé verið að stunda pólitískt keiluspil en að gæta til hlítar íslenzkra hagsmuna.

Fyrst og fremst þurfum við að koma orkuverði til Ísals úr 6,45 verðeiningum í 19, sem er samkeppnishæft verð, miðað við það sem tíðkast í Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku. Og viðræður um verðið eru ekki hafnar enn!

Fyrst þarf til þrautar að reyna að fá Svisslendinga með góðu til að semja um þetta, svo að samstarfið við þá og aðra geti framvegis verið með þolanlegum hætti. Tillaga Guðmundar var aðferð til að finna vilja þeirra.

Að því búnu og árangurslausu koma einhliða aðgerðir sterklega til greina, en ekki fyrr. En Hjörleifur, sem ýmislegt gott hefur gert til undirbúnings málsins, er ekki rétti maðurinn til að finna, hvort unnt er að semja.

Jónas Kristjánsson.

DV
Höftin magna kreppuna.

Þegar erlendur gjaldeyrir er seldur á útsöluprísum, er engin furða, þótt innflutningur sé mikill og ekki eingöngu á þörfum hlutum. Við höfum búið við magnaða slíka útsölu frá miðju síðasta ári og súpum nú af því seyðið.

Reynslan og hagfræðin sýna, að bezta ráðið gegn óhæfilega miklum innflutningi er að hafa rétt gengi á gjaldmiðlinum. Á íslenzku þýðir það, að lækka beri gengi krónunnar, unz innflutningur og útflutningur standast á.

Hið rétta gengi krónunnar finnst bezt með því að gefa það frjálst, láta krónuna skrá sig sjálfa. Hún yrði þá ætíð á raunhæfu markaðsverði og þannig sambærileg við annan gjaldmiðil, sem mælir verð á innfluttum vörum.

Þeir, sem skilja ekki samkengi gengis og innflutningsmagns, hafa tilhneigingu til að biðja um innflutningshöft, ekki sízt ef þeir eru veikir fyrir miðstýringu. Þetta eru nú freistingar Framsóknarflokks og Alþýðubandalags.

Hvorugt vekur furðu. Alþýðubandalagið á rætur í hugmyndafræði, sem er andvíg opnu hagkerfi. Og Framsóknarflokkurinn er hinn dæmigerði kreppuflokkur, sem kann bezt við sig í skömmtunarnefndum og fjárhagsráðum.

Haftastefnumenn flokkanna tveggja eru ekki einir í heiminum. Um allan heim er frjáls verzlun á undanhaldi um þessar mundir. Hún beið ósigur á dögunum í GATT, alþjóðlegum samtökum um tolla og viðskipti.

Á fundi samtakanna í Genf náðist ekki samkomulag um varnir gegn sífellt þrálátari haftastefnu. Hægfara stefna Vesturlönd í viðskiptastríð, þar sem allir eru gegn öllum og þar sem allir bíða ósigur að lokum.

Höft eru nefnilega ekki einstefnugata. Sú þjóð, sem mætir höftum gegn sínum útflutningi, hefur tilhneigingu til að bæta sér upp ójöfnuðinn í viðskiptum, með höftum á innflutningi frá þjóðinni, sem höftin setti.

Haftastefnan magnaði heimskreppuna milli styrjaldaráranna. Allir vita, að hún er að magna kreppuna um þessar mundir. Samt standast stjórnmálamenn og embættismenn ekki þrýsting hagsmunaaðila, sem heimta vernd.

Í hvert sinn sem Mitterand Frakklandsforseti finnur ný innflutningshöft, til verndar atvinnutækifæri í úreltri grein, er hann um leið að eyða atvinnutækifæri í samkeppnishæfri grein, sem gæti selt á erlendum markaði.

Ein afleiðingin er, að neytendur um allan heim sitja uppi með dýrari vörur en ella. Þar með eflist verðbólgan, sem íslenzkir stjórnmálamenn halda að þeir séu að tempra með því að neita að skrá krónugengið rétt.

Jafnvel í Bandaríkjunum gengur haftadraugur kreppuáranna ljósum logum. Meðal þess, sem þar er heimtað, er, að innflutningur frá hverju landi sé ekki meiri en útflutningur þangað. Slíkt væri Íslandi gífurlegt áfall.

Ísland er í hópi þeirra ríkja, sem mest eru háð utanríkisviðskiptum. Þau eru 40-50% þjóðarframleiðslunnar. Slík ríki verða yfirleitt fyrst til að súpa seyðið af alþjóðlegri haftastefnu.

Við eigum því ekki að biðja um höft í stjórnmálaályktunum, heldur skrá gengi krónunnar rétt og taka frumkvæði í alþjóðlegu samstarfi um eflingu fríverzlunar, eins og við gerðum í hafréttarmálunum á sínum tíma.

Jónas Kristjánsson.

DV
Klúðrari afhjúpaður.

Hjörleifur Guttormsson iðnaðarráðherra hefur misst tökin á viðræðunum við forstjóra Svissneska álfélagsins um fjármál Íslenzka álfélagsins. Fulltrúi Framsóknarflokksins, Guðmundur G. Þórarinsson, hefur sagt sig úr álviðræðunefnd.

Hjörleifur gat látið sér andóf í léttu rúmi liggja, meðan það birtist á síðum Morgunblaðsins og í stefnu þingflokks sjálfstæðismanna. Það andóf fól í sér í sumum myndum óbeinan stuðning við hið erlenda fjölþjóðafyrirtæki.

Hitt er ekki bara verra, heldur allt annar handleggur, þegar fulltrúi stærsta samstarfsflokksins í ríkisstjórn lýsir fullkomnu frati á meðferð Hjörleifs á samningum við Svisslendinga á öndverðum þessum vetri.

Guðmundur G. Þórarinsson er ekki að gagnrýna réttmæta endurskoðun Coopers & Lybrand á bókhaldi viðskipta Alusuisse við sjálft sig á kostnað Ísals og þar með íslenzkra skattgreiðenda. Hann deilir á síðustu málsmeðferð.

Hann sagði sig í gær úr álviðræðunefnd, af því að Hjörleifur tók ekki mark á vilja meirihluta nefndarinnar, sem vildi brjóta ísinn í viðræðunum við forstjóra Svissneska álfélagsins, – og kippti þar með forsendum undan nefndinni.

Guðmundur hafði í stórum dráttum lagt til, að Svisslendingum yrði gert skriflegt tilboð um 20% hækkun orkuverðs til Ísal 1. febrúar og um frekari samninga fyrir 1. apríl um orkuverð í samræmi við verð í Evrópu og Ameríku.

Ennfremur hafði Guðmundur gert ráð fyrir, að Íslendingar gætu fallizt á stækkun álversins, ef samningar næðust. Jafnframt gætu þeir hugsað sér nýjan meðeiganda Alusuisse að Straumsvíkurverinu, ef samningar næðust.

Guðmundur og meirihluti álviðræðunefndar töldu sig hafa ástæðu til að ætla, að slíkar tillögur væru ekki fjarri hugmyndum Alusuisse um frekari málsmeðferð og væru um leið prófsteinn á góðan vilja þess eða illan.

Síðasta bréf Svisslendinga fyrir nýjustu viðræðurnar benti til, að þeir áttuðu sig á staðreyndum og vildu semja. Samt hafa nokkrir fundir við þá farið í það eitt, hvort ræða skuli, en ekki í neinar samningaviðræður.

Guðmundur telur, að Hjörleifur hafi staðið rangt að þessum síðustu viðræðum við forstjóra Alusuisse. Hann geti ekki samið við Svisslendinga eða vilji það ekki, nema hvort tveggja sé. Er það hin alvarlegasta ásökun.

Hjörleifur hefur boðað mótleik í formi upplýsinga, sem hingað til hafa ekki legið á lausu. Ef til vill getur hann sýnt fram á, að hann hafi efnislega eitthvað til síns máls, þótt teljast verði fremur ótrúlegt.

Ósigur Hjörleifs felst fyrst og fremst í að opinberast landslýð sem einstrengingur, er getur ekki agað álviðræðunefnd sem einhuga samningsaðila við Svissneska álfélagið. Hann virðist skorta lipurð stjórnmálamannsins.

Hjörleifur gat látið stjórnarandstöðuna liggja milli hluta, meðal annars í því skyni að koma á hana óþjóðlegum stimpli. En innan stjórnar varð hann að halda einingu og taka eitthvert mark á rökstuddum tillögum um meðferð viðkvæms máls.

Hugsanlegt er, að Hjörleifur haldi Íslendinga svo vitlausa, að Alþýðubandalagið geti brunað út í kosningabaráttu með þá kolröngu fullyrðingu, að allir aðrir stundi landráð í álmálinu. En það væri hrapalleg villuspá.

Jónas Kristjánsson

DV
Fjögur frumvörp Vilmundar.

Eitt af fjórum athyglisverðum frumvörpum Vilmundar Gylfasonar alþingismanns fjallar um, að komið verði á frjálsum samningum um fiskverð í stað verðákvörðunar sendimanns ríkisstjórnarinnar, svonefnds oddamanns.

Vinnubrögð við ákvörðun fiskverðs eru nú þau, að oddamaðurinn býður fiskseljendum upp á bandalag um 20% hækkun, ella geri hann bandalag við kaupendur um 16% hækkun. Jafnframt býður hann kaupendum hliðstætt bandalag um 16% hækkun.

Báðir aðilar eru óánægðir. Fiskseljendur höfðu viljað 24% hækkun og fiskkaupendur 12%. Að lokum fellur annar aðilinn fyrir freistingu oddamanns til þess að hindra samkomulag hans við hinn samningsaðilann.

Niðurstaðan er ekki í neinu samhengi við efnahagslegar forsendur eins og þær mundu mælast á frjálsum markaði. Mikið og vaxandi ósamræmi er milli verðs á gæðaflokkum, fisktegundum og veiðiaðferðum.

Fiskverðið er í þess stað reist á byggðasjónarmiðum, hagsmunum þrýstihópa og öðrum annarlegum forsendum. Þetta er ein af mikilvægustu orsökum síaukinnar rýrnunar fiskgæða, sem mjög hefur verið í fréttum að undanförnu.

Þess vegna er nauðsynlegt að afnema sendimann ríkisstjórnarinnar og gera samningsaðila sjálfa ábyrga fyrir fiskverði. Oddamannskerfið þótti sniðugt á sínum tíma, en til lengdar hefur það leitt til ábyrgðarleysis.

Annað frumvarp Vilmundar fjallar ekki um afnám einnar lagagreinar, heldur heilla laga, númer 17 frá árinu 1936. Þau fjalla um, að sveitarstjórnum sé heimilt að setja reglur um opnunartíma verzlana.

Í reynd hafa sum sveitarfélög, þar á meðal Reykjavík, verið bandingjar þrýstihóps, myndaðs af hinum latari kaupmönnum og samtökum verzlunarmanna, á kostnað neytenda.

Afleiðingin er í Reykjavík sú, að verzlanir eru helzt ekki opnar nema yfir hádaginn, meðan neytendur eru í vinnu. Frumvarp Vilmundar stefnir að frelsi kaupmanna til að hafa opið, þegar þeim og neytendum sýnist.

Þriðja frumvarpið fjallar um, að launþegar á stærri en 25 manna vinnustöðum geti með tveimur þriðju hlutum atkvæða í skriflegri og leynilegri atkvæðagreiðslu ákveðið að taka kjarasamninga í eigin hendur.

Þetta er raunar rökrétt framhald stefnu Alþýðusambands Íslands frá árunum 1956 til 1962, er vinnustaðurinn átti að vera undirstaðan í uppbyggingu verkalýðssamtakanna. En lítið hefur orðið úr framkvæmdum.

Skref í þessa átt hafa verið stigin í kjarasamningum hjá stóriðjuverunum í Straumsvík og á Grundartanga. Þar hefur vinnustaðarreglan gefizt vel, leitt til vinnufriðar og kjarabóta umfram aðra vinnustaði.

Merkasta frumvarp Vilmundar fjallar loks um aðgreiningu löggjafarvalds og framkvæmdavalds í líkingu við Frakkland og Bandaríkin. Forsætisráðherra verði þjóðkjörinn í tveimur umferðum á fjögurra ára fresti.

Forsætisráðherra skipi sjálfur ríkisstjórn og sé utanríkisráðherra staðgengill hans. Alþingi sjái um fjárveitingar, löggjöf og eftirlit. Ýmislegt fleira athyglisvert er í þessu frumvarpi frjóasta þingmannsins á alþingi.

Jónas Kristjánsson

DV
Morkinn og maðkétinn fiskur.

Þegar fiskiskip selja ísfisk í erlendum höfnum, fer fiskurinn yfirleitt á markað, þar sem hann er seldur hæstbjóðanda. Skipverjar kappkosta fiskgæðin til að ná góðri sölu, helzt metsölu, því að verðið er afar misjafnt.

Þetta nána samhengi verðs og gæða er ekki til hér heima, hvorki þegar afla er landað, né þegar hann er metinn til útflutnings. Dæmigert er, að talað er um að “afsetja” fisk, alveg eins og sala sé sjálfvirk athöfn.

Fiskverð upp úr sjó er framreikningur á eldra samkomulagi í nefnd, þar sem oddamaður ríkisins ræður úrslitum. Þetta fiskverð endurspeglar ekki markaðinn, heldur pólitískt mat á þægilegri hagræðingu vandamála.

Til þess að hlífa mönnum við afleiðingum af vondu hráefni er hafður of lítill verðmunur á góðum og lélegum verðflokkum. Og til að varðveita netaveiði er hafður of lítill verðmunur á línufiski og netafiski.

Þessi tvö dæmi sýna kerfi, sem óhjákvæmilega hlýtur að deyfa tilfinningu manna fyrir fiskgæðum og leiða til ástandsins, sem verið hefur í fréttum: Hálfu og heilu skipsfarmarnir eru gerðir afturreka frá markaðslöndunum.

Netabátar eru nánast hættir að koma að landi með einnar nætur fisk. Fiskurinn er tveggja nátta og jafnvel eldri, því að helgarfrí eru komin til sögunnar. Þar að auki er fiskurinn dreginn blóðsprengdur af miklu dýpi.

Skuttogararnir eru nánast hættir að koma að landi einu sinni í viku. Nýjung ískassanna hefur verið misnotuð til að halda togurunum úti í tveggja vikna veiðiferðum. Þar að auki er varpan oft dregin allt of lengi.

Þessi misþyrming á eðlisgóðu hráefni heldur svo áfram í fiskvinnslustöðvunum. Þar liggur fiskurinn í marga daga til viðbótar, sumpart vegna þess að menn hafa ekki lengur efni á að láta vinna nætur- og helgidagavinnu.

Ýmis atriði af þessu tagi mætti bæta með nýjum reglugerðum og matsmannaherjum hins opinbera. Til dæmis má banna lengri en einnar viku veiðiferðir togara og banna, nema veður hamli, að net liggi meira en nótt í sjó.

Einnig mætti afnema ýmis vinnuverndarákvæði, svo sem reglur um helgarfrí. Í stað þess má safna fríum saman í stærri pakka og viðurkenna, að sjávarútvegur og fiskvinnsla eru í eðli sínu skorpugreinar, en ekki kontórismi.

Ennfremur mætti banna fiskvinnslustöðvunum að taka við meiri fiski í einu en þær ráða við að vinna á hverjum tilskildum hámarkstíma. Og loks mætti ráða hóp opinberra embættismanna til að hafa eftirlit með öllum reglugerðunum.

Slíkar tilraunir til lausnar eru betri en ekki neinar. Núverandi ástand er óþolandi og hlýtur fyrr eða síðar að leiða til hruns á mörkuðum. Aðrar fiskveiðiþjóðir eru að bæta gæðin, meðan þeim hrakar hjá okkur.

Mun betra væri þó að nota verðlagningu til að tryggja gott hráefni inn í fiskvinnslustöðvarnar og góðar afurðir út úr þeim. Verðlagningin á að meta fiskgæði og markaðsgildi, en ekki byggðastefnu og aðra pólitík.

Beztur væri frjáls markaður eins og í erlendum fiskihöfnum, svo og frelsi til ísfisksölu í útlöndum. Þar með væri unnt að koma á margfölduðum verðmun á góðum og vondum fiski og fá samanburð og aðhald af erlendu markaðsverði.

Jónas Kristjánsson.

DV
Þol þorsks og þjóðar.

“Við verðum að meta, hvað þjóðarbúið þolir annars vegar og hvað þorskstofninn þolir hins vegar.” Þessi vísdómsorð mælti Steingrímur Hermannsson sjávarútvegsráðherra nýlega í blaðaviðtali um aflatillögur fiskifræðinga.

Samkvæmt orðunum mætti ætla, að þol þjóðarbúsins og þorskstofnsins þurfi ekki að fara saman. Til dæmis kunni þjóðarhagur að krefjast þess, að gengið sé á þorskstofninn, því að þjóðin þoli ekki nema svo og svo mikla tekjurýrnun.

Þorskstofninn fer nú svo ört minnkandi, að í ár munu ekki nást nema tæplega 380 þúsund tonn af þeim 450 þúsundum, sem heimilt var að veiða. Ef stöðva á stofnminnkunina, má ekki veiða nema 300 þúsund tonn á næsta ári.

Auðvitað er það gífurlegt áfall, þegar tölur um leyfilegt aflamagn lækka um þriðjung milli ára. Enda virðist Steingrímur telja, að skárra sé að halda áfram ofveiði á þorski en að taka alla tekjurýrnunina á herðar þjóðarinnar.

Svipuð hugsun er að baki tillögu Hafrannsóknastofnunarinnar um 350 þúsund tonna aflaleyfi á næsta ári. Stofnunin leggur sem sagt til, að veitt verði 50 þúsund tonnum meira en hún telur sjálf, að þorskstofninn þoli.

Vandséð er, að það sé í verkahring fiskifræðinga að spá um þol þjóðarbúsins eða Steingríms Hermannssonar. Enda væri nú mikið hlegið að Hafrannsóknastofnuninni, ef mönnum væri hlátur í hug í aðvífandi kreppu.

Hafrannsóknastofnunin átti auðvitað að leggja til 300 þúsund tonna þorskafla á næsta ári og láta pólitíska valdið í landinu um að lyfta þeirri tölu upp í það, sem þjóðarbúið þolir að mati Steingríms Hermannssonar.

Þetta er því miður ekki í fyrsta skipti sem Hafrannsóknastofnunin ruglast í hlutverki sínu. Löngu er orðið tímabært, að Jón Jónsson hætti að leika stjórnmálamann og fari í staðinn að snúa sér að fiskifræðinni.

Nógir eru stjórnmálamennirnir samt og fremstur þar í flokki Steingrímur sá, sem gerir greinarmun á því, sem þjóðarbúið þolir og þorskstofninn þolir. Hann er þjóðinni nægur baggi, þótt Jón forstjóri bætist ekki við.

Ekki þarf mikla greind til að sjá, að auðveldasta leiðin til að setja þjóðarbúið á höfuðið er að halda áfram að ofveiða þorskinn. Það verður ekki mörgum sinnum hægt að veiða 350 þúsund tonn úr 1.500 þúsund tonna heildarstofni.

Sjálfur hrygningarstofninn er kominn niður í 560 þúsund tonn og fer ört minnkandi. Enda eru stórir árgangar alveg hættir að bætast við. Fljótlega verður 300 þúsund tonna ársafli meira að segja of mikill.

Á sama tíma höfum við efni á að fjölga togurum, sem stunda smáfiskadráp og eru svo lengi í veiðiferðum, að gæði aflans minnka. Ennfremur höfum við efni á að gera út netabáta, sem koma að landi með tveggja nátta fisk.

Á sama tíma höfum við efni á fiskvinnslu, þar sem menn virðast ekki hafa hugmynd um, að einhvers staðar á leiðarenda eru neytendur, sem eiga að borga. Morkin og maðkétin skreið er afsökuð með því, að hún sé fyrir Nígeríu!

Ef við færum betur með aflann, hefðum við góð efni á að minnka þorskveiðina niður í það, sem stofninn þolir. Og þol þjóðarbúsins fer eftir þoli þorsksins, hvað sem Steingrímur Hermannsson sjávarútvegsráðherra segir.

Jónas Kristjánsson.

DV
Óvænt úrslit.

Hin óvænta niðurstaða prófkjörs Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík hlýtur að draga dilk á eftir sér. Sjöunda sætið er engan veginn frambærileg útkoma fyrir formann flokksins og leiðtoga stjórnarandstöðunnar, Geir Hallgrímsson.

Ekki er hægt að sjá, að flokkadrættir hafi ráðið miklu í þessari niðurstöðu, því að tíu efstu menn náðu bindandi kjöri, rúmlega helmingi greiddra atkvæða. Svo mikil samstaða um efstu menn er sjaldgæf í prófkjöri.

Úrslitin eru svo eindregin, að kjörnefnd er skylt að gera tillögu um tíu efstu menn framboðslistans í Reykjavík í sömu röð og tölurnar sýna. Samkvæmt því yrði Geir í baráttusætinu, næst á eftir Pétri Sigurðssyni.

Fulltrúaráð Sjálfstæðisflokksins getur breytt tillögu kjörnefndar eða hafnað henni. Því er hugsanlegt, að upp komi hugmyndir um að lagfæra stöðu formannsins á listanum, ef menn telja slíkt ekki bara vera salt í sárin.

Albert Guðmundsson varð efstur í prófkjörinu með 6027 atkvæði af 8155 mögulegum. Þessi útkoma hlýtur að teljast mikill sigur Alberts, sem greinilega er ekki eins umdeildur í flokknum og hann hefur oft áður verið.

Næst á eftir Albert fylgja varaformaður flokksins, Friðrik Sophusson, með 5670 atkvæði, og fyrrverandi borgarstjóri Reykjavíkur, Birgir Ísleifur Gunnarsson með 5608 atkvæði. Þeir fá góða traustsyfirlýsingu.

Í fjórða og fimmta sæti komu svo Ellert B. Schram og Ragnhildur Helgadóttir með glæsibrag á ný inn í stjórnmálin eftir nokkurra ára hlé. Ellert hlaut 5386 atkvæði og Ragnhildur 5137, hvort tveggja öflugt fylgi.

Sinn hvorum megin við sjöunda sæti Geirs Hallgrímssonar urðu svo Pétur Sigurðsson í sjötta sæti með 4698 atkvæði og Guðmundur H. Garðarsson í áttunda með 4199 atkvæði. Hvort tveggja er mjög frambærilegt í samanburði við 4414 atkvæði Geirs.

Síðastir með bindandi kosningu urðu tveir af ungu mönnunum. Jón Magnússon hafði vinninginn með 4173 atkvæði, en Geir H. Haarde fékk 4107 atkvæði. Aðrir frambjóðendur í prófkjörinu hlutu innan við 3000 atkvæði.

Allir þessir tíu menn, sem hér hafa verið nafngreindir, hlutu yfir helming atkvæða og þar með almennt traust stuðningsmanna Sjálfstæðisflokksins. Í þessum hópi er Geir Hallgrímsson, svo að ósigur hans er alls ekki alger.

Of snemmt er að gera því skóna, að úrslitin muni leiða til, að Geir leggi niður formennsku í flokknum. Í prófkjörinu var verið að velja þingmannsefni, en ekki flokksforustu. En niðurstaðan veikir stöðu hans.

Þátttaka í prófkjörinu reyndist verða eftir vonum og gefur Sjálfstæðisflokknum tilefni til bjartsýni á fylgi í alþingiskosningum, þveröfugt við Alþýðuflokkinn, sem náði ekki einu sinni 2000 manns í prófkjöri um helgina.

Þannig voru bæði skin og skúrir í prófkjöri sjálfstæðisflokksins. Til að byrja með munu skúrirnar vekja mesta athygli, meðan flokksforustan í Reykjavík er að átta sig á, hvernig beri að bregðast við breyttum aðstæðum.

Til langs tíma verður þó meira skin af góðri þátttöku kjósenda og glæsilegri útkomu ýmissa frambjóðenda, sem greinilega munu láta að sér kveða á næsta kjörtímabili alþingis, næsta tímabili stjórnmálasögunnar.

Jónas Kristjánsson

DV