arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bullurnar

Einn úr klíkunni hefur samið óháð lögfræðiálit til stuðnings ráðherrum. Hann er orðinn prófessor og skiptir tíma sínum milli hnitmiðaðra og innrammaðra greina í Mogganum til varnar Hinum Mikla og ruddalegra mannlýsinga í fleiri bréfum en því eina, sem hengt var upp á töflu í Verzlunarskólanum.

Annar prófessor skiptir líka tíma sinum milli hnitmiðaðra og innrammaðra greina í Mogga til varnar Hinum Mikla og annarra skrifa, sem felast í að klippa og líma saman að nýju texta annarra manna og þykjast hafa skrifað hann sjálfur. Hann telur þetta eðlilegt og sjálfsagt, hafið yfir lög og rétt.

Þriðji var einu sinni ráðherraígildi sem fréttastjóri ríkissjónvarpsins og rekur núna útvarpsstöð, þar sem hann bendir þjóðinni á, hvílíkt úrþvætti forseti landsins sé. Hann hefur um það langt og samansúrrað mál að hætti útvarpsstöðva róttækra Neanderdalsmanna í Bandaríkjunum.

Enginn kemst þó með tærnar, þar sem sjálfur Hinn Mikli landsfaðir hefur hælana. Hann kastar ítrekað skít í forseta landsins og lætur framkvæmdastjóra flokksins fylgjast með stöðu ritstjóra Moggans í Landsbanka til að ná á honum hreðjatökum, svo að notað sé eigið orðaval landsföðurins.

Hinn Mikli skiptir tíma sínum milli hótana í símtölum og hótana inni á teppi. Hann lagði niður Þjóðhagsstofnun, af því að forstjórinn fór í taugarnar á honum. Hvar sem Hinn Mikli fer, sáir hann um sig ótta og skelfingu, hvort sem það eru embættismenn, samflokksþingmenn, prestar eða umbar.

Þjóðfélagið í heild snýst um Hinn Mikla, reiðiköst hans og ofbeldishneigt hatur í garð þeirra, sem hann telur leggja steina í götu sína. Sértæk lög eru sett á færibandi um margvísleg áhugamál hans, allt frá digrum eftirlaunum Hins Mikla yfir í afnám einkafyrirtækja, sem honum hugnast ekki.

Um þessa hegðun fann Velvakandi Moggans orð, sem hæfir. Það eru bullurnar, sem hér á landi og raunar víðar hafa spillt fyrri leikreglum vestræns samfélags eins og við þekkjum þær frá þeim tíma, þegar leikreglumenn á borð við Jón Baldvin Hannibalsson og Steingrím Hermannsson voru í pólitík.

Sjálfstæðisflokkurinn er ekki einn um bullurnar, þótt hann sé umsvifamestur. Satt að segja var margumræddur forseti þjóðarinnar ein af þeim verstu, þegar hann var í pólitík. Annar formaður stjórnarandstöðunnar skrifar bréf að hætti framangreinds prófessors og hinn sleppir sér í ræðustóli.

Vandi okkar stjórnmála nú er hinn sami og í Bandaríkjunum. Vandinn fylgir þeim tíðaranda, að hinn sterki skuli hafa öll völd óspöruð. Bullurnar hafa tekið völdin í pólitíkinni.

Jónas Kristjánsson

DV
Neita að fullorðnast

Kannanir leiða í ljós, að tveir þriðju hlutar þjóðarinnar fylgjast ekki með íþróttaefni og fjórir þriðju hlutar fylgjast ekki með fótbolta. Samt breiðir boltinn úr sér á síðum blaða. Beinar útsendingar eru dýrasta efni ljósvakans og ryðja oft fréttum og öðru föstu dagskrárefni til hliðar. … Boltinn, einkum fótboltinn, er orðinn svo fyrirferðarmikill í lífi sumra áhangenda, að þeir skilgreina tilveru sína beinlínis á grunni hans. Þeir eru ekki fyrst og fremst Reykvíkingar, framsóknarmenn, sölustjórar eða heimilisfeður, heldur takmarkalausir stuðningsmenn Manchester United. … Þetta verður á endanum eins og í Miklagarði á miðöldum. …
Neita að fullorðnast

Kannanir leiða í ljós, að tveir þriðju hlutar þjóðarinnar fylgjast ekki með íþróttaefni og fjórir þriðju hlutar fylgjast ekki með fótbolta. Samt breiðir boltinn úr sér á síðum blaða. Beinar útsendingar eru dýrasta efni ljósvakans og ryðja oft fréttum og öðru föstu dagskrárefni til hliðar.

Boltinn, einkum fótboltinn, er orðinn svo fyrirferðarmikill í lífi sumra áhangenda, að þeir skilgreina tilveru sína beinlínis á grunni hans. Þeir eru ekki fyrst og fremst Reykvíkingar, framsóknarmenn, sölustjórar eða heimilisfeður, heldur takmarkalausir stuðningsmenn Manchester United.

Þetta verður á endanum eins og í Miklagarði á miðöldum. Í stað þess að verjast ágangi Feneyinga og Tyrkja voru borgarbúar uppteknir af ágreiningi milli stuðningsmanna græna og bláa liðsins í hestvagnakappakstri og enduðu með því að berjast á götunum eins og fótboltabullur nútímans.

Mikligarður hrundi, en paðreimurinn stendur enn til minnis um borgarlíf, sem beið lægri hlut í lífsbaráttunni, af því að borgarbúar voru að horfa á barnalegan leik, sem leysti alvöru lífsins af hólmi. Meðan Feneyingar eða Tyrkir klifu borgarmúrana veifaði skríllinn bláu og grænu á paðreiminum.

Þótt ofsatrúarmenn fótboltans séu tiltölulega fámennur minnihluti Íslendinga eins og annarra Evrópumanna, hefur þeim tekizt að vekja slíkan áhuga fjölmiðla á leiknum, að ætla mætti, að blóðug styrjöld eða kosningabarátta geisi á leikvöllum fótboltafólks, að ímyndunin sé full alvara.

Will Buckley, fótboltafréttaritari brezka blaðsins Observer, hefur skrifað bók og grein, þar sem hann biðst afsökunar á löngum ferli sínum. Hann segir, að fótbolti sé barnaleg íþrótt, sem hafi farið úr böndum. Sérstaklega sé afleit umfjöllun fjölmiðla, full af barnalegum ýkjum og bulli.

Hann segist hafa tekið viðtöl við fótboltahetjur í fimmtán ár og enginn þeirra hafi haft neitt vitrænt að segja. Þessi viðtöl hafi verið tímasóun til að fylla fótboltasíður blaðsins. Hann hafi allan þennan tíma verið að þjónusta lífsflótta, flótta lesenda, sem neita að fullorðnast.

Hann furðar sig á, að ábyrgir fjölmiðlar gæli við þá heftingu þroskans, að fólk heldur áfram að haga sér eins og börn fram eftir aldri, neitar að breytast í fullgilda ríkisborgara og stundar í þess stað skjáinn í bland við tómlegt spjall um stór boltabörn á uppsprengdu kaupi.

Buckley telur, að fótboltinn yrði ekki eins leiðinlegur, ef málsaðilar hættu að taka sig alvarlega og gerðu sér grein fyrir, að hann er bara leikur, sem á að meðhöndla sem leik.

Jónas Kristjánsson

DV
Að kunna að hætta

Kládíus, Kalígúla og Neró byrjuðu vel sem rómverskir keisarar, en misstu smám saman jarðsamband. Umkringdir viðhlæjendum fóru þeir að haga sér undarlega og síðan að halda sig guðdómlega og urðu að lokum afleitir keisarar. Slík eru örlög margra valdamanna með óheflað sjálfsálit. … Lýðræðiskerfið reynir að komast hjá þessum vanda með því að skipta út valdhöfum í tæka tíð, áður en þeir telja sig goðumlíka og ómissandi. Stundum hefur þetta ekki tekizt. Þannig enduðu Helmut Kohl Þýzkalandskanzlari og Francois Mitterand Frakklandsforseti feril sinn með skít og skömm. … Landsfeður þurfa að átta sig á, hvenær er kominn tími til að hætta, þótt kjósendur hafi ekki vit fyrir þeim. …
Að kunna að hætta

Kládíus, Kalígúla og Neró byrjuðu vel sem rómverskir keisarar, en misstu smám saman jarðsamband. Umkringdir viðhlæjendum fóru þeir að haga sér undarlega og síðan að halda sig guðdómlega og urðu að lokum afleitir keisarar. Slík eru örlög margra valdamanna með óheflað sjálfsálit.

Lýðræðiskerfið reynir að komast hjá þessum vanda með því að skipta út valdhöfum í tæka tíð, áður en þeir telja sig goðumlíka og ómissandi. Stundum hefur þetta ekki tekizt. Þannig enduðu Helmut Kohl Þýzkalandskanzlari og Francois Mitterand Frakklandsforseti feril sinn með skít og skömm.

Landsfeður þurfa að átta sig á, hvenær er kominn tími til að hætta, þótt kjósendur hafi ekki vit fyrir þeim. Urho Kekkonen þaulsat sig inn í barndóm og Margaret Thatcher var hrakin frá völdum. Charles de Gaulle hafði hins vegar vit á að draga sig í hlé, ekki bara einu sinni, heldur tvisvar.

Upp hlaðast einkenni þess, að kominn sé tími á Davíð Oddsson forsætisráðherra. Verst er, að hann skuli vera með forseta Íslands á heilanum og láta ekkert færi hjá sér fara til að efna til illinda á toppi þjóðfélagsins. Það er fyrir utan alla mannasiði, sem flestum okkar voru kenndir í æsku.

Það er vont, þegar forsætisráðherra er með einstaklinga á heilanum og stýrir stjórnkerfinu með hliðsjón af því. Það er vont, þegar hann hringir í embættismenn og fer undir rós með hótanir. Það er vont, þegar hann kallar rithöfund á teppið og fer með skrítnar einræður, sem hneyksla viðmælandann.

Það er vont, þegar forsætisráðherra talar um svokölluð hreðjatök í pólitíkinni, rétt eins og hann hafi horft á of margar mafíukvikmyndir. Það er vont, þegar forsætisráðherra fær hvað eftir annað reiðiköst og hagar sér eins og illa uppdreginn götustrákur, sem reynir að koma illu af stað.

Það er vont, þegar forsætisráðherra gargar á fólk á förnum vegi í húsakynnum Alþingis og lætur búa til sérstakt horn fyrir sig með dúklögðum borðum, þar sem hann getur haft hirð viðhlæjenda kringum sig og þarf ekki að sæta jarðsambandi. Hin flókna stéttaskipting umhverfis kónginn er afar vond.

Það er vont, þegar forsætisráðherra lætur setja sértæk lög um eftirlaun forsætisráðherra, sniðin að meintum þörfum sínum. Það er vont, þegar forsætisráðherra lætur setja sértæk lög um Spron og önnur um Norðurljós. Það er vont, þegar áhrifafólk í flokknum skelfur af ótta við kóng sinn.

Eftir öll þessi ár er orðin spurning, hvort flokkurinn hefur lengur efni á goðumlíkum formanni og hvort þjóðin hafi efni á flokki, sem sættir sig endalaust við goðumlíkan formann.

Jónas Kristjánsson

DV
Kaldárhöfðasverðið

Frábær er hugmyndin um að reisa átta metra höggmynd af Kaldárhöfðasverðinu við Þjóðminjasafnið. Myndin í DV á miðvikudaginn af fyrirhuguðu sverði reknu á ská í Melatorg segir allt sem þarf. Höggmyndin yrði eitt helzta einkenni borgarinnar og einn vinsælasti viðkomustaður ferðamanna. … Betra væri þó að færa sverðið af torginu sjálfu yfir á kantinn Þjóðarbókhlöðumegin, þar sem gera má bílastæði, svo að ferðamenn leggi sig ekki í lífshættu við að mynda hver annan framan við sverðið. Það er nefnilega nauðsynlegt til frægðar mannvirkjum, að hægt sé að láta mynda sig við þau. …
Kaldárhöfðasverðið

Frábær er hugmyndin um að reisa átta metra höggmynd af Kaldárhöfðasverðinu við Þjóðminjasafnið. Myndin í DV á miðvikudaginn af fyrirhuguðu sverði reknu á ská í Melatorg segir allt sem þarf. Höggmyndin yrði eitt helzta einkenni borgarinnar og einn vinsælasti viðkomustaður ferðamanna.

Betra væri þó að færa sverðið af torginu sjálfu yfir á kantinn Þjóðarbókhlöðumegin, þar sem gera má bílastæði, svo að ferðamenn leggi sig ekki í lífshættu við að mynda hver annan framan við sverðið. Það er nefnilega nauðsynlegt til frægðar mannvirkjum, að hægt sé að láta mynda sig við þau.

Reykjavík á tvo aðra staði af þessu tagi. Annar er styttan af Leifi Eiríkssyni framan við Hallgrímskirkju. Þar er auðvelt að leggja bílum og rútum og þar mynda ferðamenn í gríð og erg flesta daga ársins. Hvorki styttan né kirkjan eru merk listaverk, en eru sameiginlega afar myndvæn.

Síðara dæmið er Sólfar Jóns Gunnars Árnasonar við Sæbraut, sem Vesturbæjarsamtökin gáfu borginni. Þar er auðvelt að leggja bílum og rútum og þar er líka myndað alla daga ársins. Þetta ágæta listaverk stundar harða samkeppni við Leifsstyttuna sem megintákn borgarinnar í augum ferðafólks.

Kaldárhöfðasverðið eins og það lítur út á myndinni í DV yrði umsvifalaust þriðja einkenni borgarinnar frá sjónarhóli myndglaðra ferðamanna. Þetta er hugmynd, sem getur ekki mistekizt, minnir á Excalibur, frægt töfrasverð þjóðsögunnar um Alfreð Englandskonung og hringborðsriddara hans.

Reykjavík þarf að eiga nokkur einstæð útilistaverk, hvert með sínu sniði. Ágæt er hugmyndin um að setja risavaxna Helreið Ásmundar Sveinssonar klofvega yfir eitthvert þekkt stræti borgarinnar. Slík myndefni bjargar degi hvers myndatökumanns og gerir honum höfuðborgina minnisstæða.

Þjóðminjasafnið býr við sult og seyru áhugalítils ríkisvalds og hefur ekki ráð á að reisa Kaldárhöfðasverðið. Það leitar þjóðminjavinar, sem vill leggja fram þær sex milljónir króna, sem talið er, að mannvirkið muni kosta fullbúið.

Raunar stendur næst Reykjavíkurborg að leggja hönd á plóginn. Hún stóð hvorki fyrir Leifi Eiríkssyni né Sólfarinu, svo að tími er kominn til, að hún reisi sjálf eitt útilistaverkanna, sem einkenna hana og gera hana að ferðamannaborg, fjölmennri atvinnugrein til hagsældar.

Líkan Kaldárhöfðasverðsins vísar til tíu alda arfleifðar. Hún er myndræn vísun til safnsins handan götunnar. Hún endar á tugþúsundum geisladiska í eigu ferðamanna um allan heim.

Jónas Kristjánsson

DV
Bjánar og brjálæði

Hálf bandaríska þjóðin styður George W. Bush forseta á hverju sem gengur. Þótt hver vikan líði með hörmulegum fréttum af utanríkismálum og ríkisfjármálum, halda menn áfram að styðja forsetann. Myndir af mannvonzku bandaríska hersins í Írak hreyfa ekki skoðanir bandarískra kjósenda. … Það er alveg sama, þótt komið hafi í ljós, að stríðinu við Írak var logið upp á Bandaríkjamenn. Það er alveg sama, þótt sýnt hafi verið fram á, að Írak átti alls engan þátt í hryðjuverkum í Bandaríkjunum. Það er alveg sama, þótt bandaríski herinn drepi saklaust fólk í þúsundatali. …
Bjánar og brjálæði

Hálf bandaríska þjóðin styður George W. Bush forseta á hverju sem gengur. Þótt hver vikan líði með hörmulegum fréttum af utanríkismálum og ríkisfjármálum, halda menn áfram að styðja forsetann. Myndir af mannvonzku bandaríska hersins í Írak hreyfa ekki skoðanir bandarískra kjósenda.

Það er alveg sama, þótt komið hafi í ljós, að stríðinu við Írak var logið upp á Bandaríkjamenn. Það er alveg sama, þótt sýnt hafi verið fram á, að Írak átti alls engan þátt í hryðjuverkum í Bandaríkjunum. Það er alveg sama, þótt bandaríski herinn drepi saklaust fólk í þúsundatali.

Vanheilagt samband ríkisstjórnar George W. Bush og hálfrar bandarísku þjóðarinnar er sérkennileg blanda bjánaskapar og brjálæðis. Sem dæmi má nefna, að fólk, sem á Íslandi og annars staðar í Evrópu væri lokað inni í fámennum sértrúarsöfnuðum, er við stjórnvölinn í Bandaríkjunum.

Hálf bandaríska þjóðin er haldin trúarofstæki og styður krossferðir gegn vantrúarhundum. Þriðjungur repúblikana trúir beinlínis kenningum um að hleypa þurfi öllu í bál og brand í Miðausturlöndum til að tryggja endurkomu Krists á næstu mánuðum eða misserum. Þetta fólk er í ríkisstjórn.

Eins og oft vill verða, fer hroki og hræsni saman við trúarofstækið. Helztu ráðamenn Bandaríkjanna eru ófærir um að hafa rangt fyrir sér og kenna síðan öðrum um, þegar vikulega kemur í ljós, að þeir eru úti að aka. Hálf þjóðin er sátt við, að svona gangi málin viku eftir viku.

Donald H. Rumsfeld stríðsmálaráðherra er frægasta dæmið um óhæfan ráðamann, sem gerði engar ráðstafanir til að skipuleggja hernám Íraks og sagði Íraka mundu strá blómum á bandaríska herinn. Hann gerði heldur engar ráðstafanir til að stöðva stríðsglæpi hersins í Írak, þótt hann vissi um þá.

Bush forseti kann að vera læs, en notfærir sér það ekki. Hann treystir því, sem róttækir brjálæðingar á borð við Condoleezza Rice hvísla að honum. Hann sér heiminn í svart-hvítu og telur sig óskeikulan. Hann fær fyrirmæli frá grimmum guði gamla testamentisins á hverjum morgni.

Hálfri bandarísku þjóðinni þykir allt þetta hið bezta mál. Henni finnst alveg tilvalið að gefa skít í Evrópu, alla fjölþjóðasamninga og Sameinuðu þjóðirnar. Henni finnst frábært að drepa fólk til að frelsa það. Þetta er fólk, sem væri talið vera bjánar og brjálæðingar í öðrum löndum.

Bjánar og brjálæðingar eru alls staðar til og ráða víðar örlögum þjóða. En hvergi annars staðar eru þeir ógnun við öryggi heimsbyggðarinnar og sitja yfir örlögum mannkyns.

Jónas Kristjánsson

DV
Freistað til getnaðar

Samkvæmt nýrri rannsókn í Bretlandi kostar 20 milljónir króna að koma barni til manns, frá fæðingu til háskólagráðu. Er þá allt talið, kostnaður foreldra, opinberra aðila og hugsanleg námslán barnanna. Þetta er gríðarlega mikið fé og væri raunar mikið fé, þótt krónutalan væri miklu lægri. … Fróðlegt væri að rannsaka, hversu mikill kostnaður fellur á foreldra af hverju barni. Með tilvísun til niðurstöðu brezku rannsóknarinnar skiptir hann örugglega mörgum milljónum á hvert barn hér á landi. Óhætt er að fullyrða, að það er enginn barnaleikur að eiga börn, þrátt fyrir velferðina. …
Freistað til getnaðar

Samkvæmt nýrri rannsókn í Bretlandi kostar 20 milljónir króna að koma barni til manns, frá fæðingu til háskólagráðu. Er þá allt talið, kostnaður foreldra, opinberra aðila og hugsanleg námslán barnanna. Þetta er gríðarlega mikið fé og væri raunar mikið fé, þótt krónutalan væri miklu lægri.

Opinberir aðilar taka mikinn þátt í þessum kostnaði. Skólar eru að mestu ókeypis eftir að leikskóla lýkur og allt upp að háskólum, sem eru verulega niðurgreiddir. Heilsugæzla er að mestu ókeypis á þessum aldri, þar með taldar tannlækningar. Einnig fá foreldrar ýmis fríðindi í sköttum og tryggingum.

Þrátt fyrir alla þessa aðstoð lendir gífurlegur kostnaður á foreldrum, einkum í húsnæði og uppihaldi, sem nú orðið felur í sér áður óþekkt atriði á borð við græjur og tölvur. Og á þessum ríkustu tímum sögunnar eru opinberir aðilar í auknum mæli að ýta skólagjöldum yfir á herðar barna og foreldra.

Fróðlegt væri að rannsaka, hversu mikill kostnaður fellur á foreldra af hverju barni. Með tilvísun til niðurstöðu brezku rannsóknarinnar skiptir hann örugglega mörgum milljónum á hvert barn hér á landi. Óhætt er að fullyrða, að það er enginn barnaleikur að eiga börn, þrátt fyrir velferðina.

Eigi að síður er fólk reiðubúið til að eignast börn, að minnsta kosti upp að vissu marki. Með því er fólk auðvitað að eignast verðmæti, sem ekki verða talin í krónum, evrum eða pundum. Gleði foreldra er slík af börnum, sem vaxa úr grasi, að hagfræði eða peningafræði verða léttvæg á metum.

Um leið er þetta stórpólitískt mál, sem beinlínis varðar öryggi ríkisins. Spurning Stóra bróður er sú, hvort nógu mörg börn fæðist til að líklegt megi telja, að framtíð ríkisins sé trygg. Margar þjóðir Evrópu eru komnar í þá stöðu, að fæðingar megna ekki að halda uppi íbúafjölda.

Til skamms tíma reyndu vestræn ríki í misjöfnum mæli að brúa bilið með því að flytja inn fólk. Það er auknum annmörkum háð, því að ríkisvaldið hefur ekki gætt þess að afla hljómgrunns meðal kjósenda fyrir slíkum innflutningi. Þess vegna er víða verið að setja skorður við innflutningi fólks.

Velferðarkerfi Vesturlanda byggist á þeirri forsendu, að alltaf séu nýir hópar að koma til starfa, sem leysi af hólmi hina, sem fara á ellilaun. Ef þetta kerfi bilar, verður Stóri bróðir að finna leiðir til að fá fólk til að eiga fleiri börn. Hann verður hreinlega að bjóða betri kjör.

Ef Íslendingar fara í auknum mæli að tregðast við að eignast börn, liggur beinast við, að opinberir aðilar neyðist til að bjóða ókeypis leikskóla til að freista fólk til getnaðar.

Jónas Kristjánsson

DV
Sértæk haturslög

Forsætisráðherra hefur ekkert á móti samþjöppun og einokun í fjölmiðlun. Hann vill bara ákveða sjálfur, hver hafi. Fyrir tveimur árum leit út fyrir, að Morgunblað flokksins yrði eina dagblaðið í landinu og ríkissjónvarp flokksins yrði eina sjónvarpsfréttastofan í landinu. Þá var hann ánægður. … Síðan gerðist það, að kaupsýslumaður, sem hefur lengi farið í taugar forsætisráðherrans, bjargaði lífi tveggja dagblaða og er að vinna að því að bjarga einni sjónvarpsfréttastofu. Þetta hefur magnað fræga heift ráðherrans, sem nú er að láta þjóna sína á þingi setja lög til höfuðs sjónvarpsstöðinni. …
Sértæk haturslög

Forsætisráðherra hefur ekkert á móti samþjöppun og einokun í fjölmiðlun. Hann vill bara ákveða sjálfur, hver hafi. Fyrir tveimur árum leit út fyrir, að Morgunblað flokksins yrði eina dagblaðið í landinu og ríkissjónvarp flokksins yrði eina sjónvarpsfréttastofan í landinu. Þá var hann ánægður.

Síðan gerðist það, að kaupsýslumaður, sem hefur lengi farið í taugar forsætisráðherrans, bjargaði lífi tveggja dagblaða og er að vinna að því að bjarga einni sjónvarpsfréttastofu. Þetta hefur magnað fræga heift ráðherrans, sem nú er að láta þjóna sína á þingi setja lög til höfuðs sjónvarpsstöðinni.

Forsætisráðherra, nokkrir aðrir ráðherrar og þingmenn veifa fjölmiðlum í ræðustól og segja efnislega, að gagnrýni þeirra á forsætisráðherra og dómsmálaráðherra og grín þeirra um sömu ráðherra sýni, að setja þurfi lög um fjölmiðla. Þeir telja, að fjölmiðlar eigi hvorki að gagnrýna né grínast.

Um leið eru þessir ræðumenn að segja, að lögin séu sértæk. Þeir telja þau vera nauðsynleg, af því að fjölmiðlar Norðurljósa séu hortugir. Sama viðhorf hefur raunar komið fram hjá formanni nefndar, sem skipuð var til að leita uppi rök fyrir lagafrumvarpi gegn fyrirtækinu Norðurljósum.

Mistekist hafa tilraunir þessara aðila og málgagna þeirra til að halda fram, að lagafrumvarpið sé samið að erlendri fyrirmynd. Þar gilda allt önnur og vægari lög og hvergi gilda afturvirk lög. Evrópusambandið mælir með allt öðrum aðferðum til varnar gegn hugsanlegri samþjöppun fjölmiðla.

Enginn efast um, að fjölmiðlavald getur þjappazt saman og að miður kræsilegir eigendur geta komið til skjalanna. Rupert Murdoch hefur einkum verið nefndur. Þessi vandi hefur til dæmis verið á borði Evrópusambandsins og Evrópuráðsins. Þar hefur engum dottið í hug neitt, sem líkist frumvarpinu hér.

Erlendis horfa menn mest á gegnsæi fjölmiðla, fremur en boð og bönn. Alveg eins og alvörumenn í útlöndum vilja gegnsæ fjármál stjórnmála vilja þeir gegnsæ fjármál fjölmiðla. Það þýðir, að vitað sé um eignarhald fjölmiðla, auglýstar og skýrar reglur gildi um samskipti fjármagns og ritstjórna.

Það er dæmigert fyrir áhugaleysi forsætisráðherrans á raunverulegum aðgerðum gegn samþjöppun valds, að hann hefur hvorki ljáð máls á lögum um gegnsæi fjölmiðla né lögum um gegnsæi stjórnmála, enda hefur flokkur hans lengi haft yfirburða aðgang að fjármagni, sem ekki segir til nafns.

Alþingi er í þann mund að setja lög með afbrigðilegum hraða til að þjónusta sértækt hatur forsætisráðherra, sem hefur verið svo lengi við völd, að hann telur sig guðdómlegan.

Jónas Kristjánsson

DV
Umbinn segir stopp

Umboðsmaður Alþingis hefur staðfest, að dómsmálaráðherra fór ekki að lögum, þegar hann skipaði frænda flokksforingjans sem dómara í Hæstarétt. Hann braut ekki bara jafnréttislög, heldur líka stjórnsýslulög. Umboðsmaðurinn hefur hins vegar ekki vald til að breyta rangindum ráðherrans, sem standa. … Umboðsmaðurinn vekur athygli á, að hvergi í ferli málsins var þess getið, að sérstaklega væri þörf fyrir dómara, sem hefði skrifað eina ritgerð um Evrópurétt. Það var ekki fyrr en ráðherra fór að leita að útskýringum á því, hvers vegna hann hafnaði mörgum hæfari mönnum til að velja frændann. …