arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Amsterdam

Rijsttafel í Amsterdam

Ég skal játa, að mér finnst ég eiga dálítið í indónesíska matstaðnum Sama Sebo í Amsterdam. Þegar leiðsögubók mín um borgina kom út í fyrstu útgáfu árið 1984, setti ég hann á stall sem uppáhaldsstað minn í borginni. Þá var Sama Sebo óþekktur staður, en er nú kominn í öll leiðsögureit, þar á meðal rauða Michelin. Sérgrein staðarins var og er Rijsttafel, sem er veizluborð um það bil tuttugu smárétta frá Indónesíu.

Indrapura er ný stjarna

Vegna þessarar forsögu er mér þungbært að viðurkenna, að Sama Sebo hefur ekki þolað frægðina. Á allra síðustu árum hefur hann orðið að sálarlausri verksmiðju með lélegri matreiðslu og ruddalegri þjónustu. Nú orðið fer ég ekki þangað til að fá mér Rijsttafel, heldur í veitingahúsið Indrapura, sem er notalegur staður vandaðrar matreiðslu frá Indónesíu, vel í sveit settur við Rembrandtsplein 42, sími 623 7329. Rijsttafel-veizla með öllu kostar um 85 gyllini á mann.

Pönnukökur Upstairs

Það má nánast teljast til helgisiða í hverri heimsókn til Amsterdam að klifra upp þröngan hænsnastigann í pönnukökuhúsið Upstairs við Grimburgwal 2, rétt við Rokin. Þar komast ekki nema tólf manns fyrir í einu og sitja þröngt. Risastór engifer-pönnukaka að hollenzkum hætti kostar 13 gyllini, en hægt er að fá ótal umfangsmeiri fyllingar.

Café American og Mata Hari

Annar pílagrímastaður er Art Nouveau kaffistofan á jarðhæð American hótelsins við Leisekade 97, rétt við Leidseplein, þar sem haldin var brúðkaupsveizla njósnakvendisins Mata Hari. Þetta er einn helzti stefnumótastaður miðborgarinnar, kjörinn til að fá sér kaffi og tertu og virða fyrir sér aldargömlu innréttingarnar, frostglerjaðar ljósakrónur, víðfeðm bogarið og steinda glugga. Kaffi og terta kosta 12 gyllini.

Hefbundinn Oesterbar

Beztu sjávarréttastaðirnir í Amsterdam eru enn hinir sömu og þeir voru í bókarútgáfunni frá 1992. Beztur er líflegur og berangurslegur Oesterbar, þægilega vistaður við Leidseplein 10, sími 626 3463, að vísu með heldur grófari þjónustu en áður. Miklar vinsældir hafa hins vegar ekki skaðað matreiðsluna neitt.

Sólflúra og þykkvalúra

Í Oesterbar er hægt að fá hina ljúfustu fiska og sjávardýr, sem ekki veiðast hér við land, svo sem ostrur, sólflúru og þykkvalúru. Bezt er að panta einfalda matreiðslu, til dæmis grillun, því að þá er eldunartíminn undantekningarlaust hárnákvæmur. Matur kostar um 120 gyllini á mann, en getur farið upp í 200 gyllini, ef menn fá sér dýra rétti á borð við humar.

Jónas Kristjánsson

DV
Perlan, Carpe Diem

Perlan er sólkerfi

Perlan á Öskjuhlíð er meira en geimstöð. Hún er sólkerfi, þar sem svigrúmið um hvert borð er veröld út af fyrir sig og fyrir utan glugga glittir í önnur sólkerfi, hugsanlega með lífi á einhverjum hnöttum. Þetta er þáttur aðdráttarafls Perlunnar, dýrasta, fínasta og sérstæðasta matsalar landsins, þar sem fólk nýtur afbragðs móttöku og þjónustu og fær fyrirtaks forrétti og eftirrétti.

Biluð smáatriði

Eins og oftar áður eru það smáatriði í aðalréttum, sem bila í Perlunni og spilla heildarmyndinni. Með glóðaðri nautalund var borinn fram þurr og harður kjötkökkur, tæplega tomma á kant, sem virðist hafa heitið uxabrjóst á matseðlinum. Ef honum hefði verið sleppt, hefði rétturinn í heild verið frábær. Undir andabringu var hörð plata af brenndum kartöfluþráðum. Ef henni hefði verið sleppt, hefði rétturinn í heild verið frábær.

Minnisstæðir réttir

Fínlegt villisvepparisotto með spínati og parma-osti bráðnaði á tungu. Bleik laxahrogn á rússneskum blini-pönnukökum voru annar góður forréttur. Mangókrap í freyðivíni var fínt og flott. Klassiskur eftirréttur er créme brûlèe búðingur með karamelluskorpu, betur gerður en víðast annars staðar. Enginn vandi var að fá blandaða ávexti og ber með rjóma fyrir þá, sem reyna að forðast sykurfyllerí eftirrétta.

Bocuse gabbar kokkana

Þrátt fyrir góða kosti Perlunnar vekur hún mér ekki þá kennd, að of langt sé síðan ég kom þar síðast. Mér finnst hún vera köld umgerð um skrautlega rétti að hætti Bocuse, sem er snjall auglýsingamaður í dulargervi kokks í úthverfi Lyon. Ég hef tvisvar borðað þar og nenni því ekki aftur. En hann er duglegur við að búa til Bocuse-verðlaun og aðra markaðssetningu og gabb, sem íslenzkir matreiðslumenn hlaupa á eftir. Af hverju fóru þeir ekki í myndlistarskóla?

Fisklykt á Carpe Diem

Sérstætt er, að veitingahús skuli geta boðið gestum þídda og gamla ýsu í senn. Frystingin á að varðveita ferskleikann, þótt hún eyðileggi ýsubragðið, og á að geta komið í veg fyrir, að fiskur verði svo gamall, að hann fari að lykta svo, að karrísósan megnaði ekki að milda lyktina. En þetta tókst eldhúsinu á Carpe Diem í Hótel Lind við Rauðarárstíg 18 í hádeginu um daginn. Þar á ofan voru ofbökuðu kartöflurnar upphitaðar.

Fínlegt umhverfi

Aðrir þættir á Carpe Diem sýndu ekki merki slóðaskaparins í eldhúsinu. Allt var uppdúkað og fínt í hádeginu, jafnvel tauþurrkur á borðum og tindrandi fín vatnsglös, sem eiga að hæfa fínum hótelsal. Salatborðið var að vísu lítið, en stóð ekki öðrum slíkum á sporði í fjölbreytni. Ég gat því bætt mér upp ýsuna og kartöflurnar með hollustufæði. En grænmetissúpan virtist hveitileg, svo að ég lagði ekki í hana, og brauðið var bara hvítt snittubrauð.

Jónas Kristjánsson

DV
Potturinn og pannan, Tilveran, ódýrir staðir

Bylting á Potti og pönnu

Pottinum og pönnunni við Nóatún hjá Brautarholti var bylt að útliti fyrir áramótin. Bása- og timburstíllinn hvarf, en við tók bjartur og opinn stíll að nýrri tízku. Útbyggingin hefur verið breikkuð og salurinn stækkaður, svo að rýmra er milli bólstraðra stóla og viðarborða. Aðbúnaður er notalegri en áður var, vatnskönnur koma á borð og falleg glös. Súpa, salatbar, aðalréttur og kaffi kosta 1830 krónur

Innihaldið er óbreytt

Allt annað er nákvæmlega eins í Pottinum og pönnunni. Þar er sama glaðbeitta þjónustan, sama lága verðið, sami leiðigjarni matseðillinn, sama frambærilega matreiðslan og sama sögufræga og góða salatborðið, sem Úlfar Eysteinsson matreiðslumaður gerði frægt á þessum stað árið 1982. Þetta er einn af föstu punktunum í tilverunni, þótt eigendur hafi komið og farið. En viðskiptavinir eru orðnir átján árum eldri en þeir voru fyrst.

Salatborð er hornsteinn

Óbrigðult salatborð er hornsteinn Pottsins og pönnunnar. Hveitisúpurnar eru leiðinlegar, en stundum sjást betri súpur tærar Væg matreiðsla notar rétta eldunartíma og dauf matreiðsla býður piparsósu, sem ekkert bragð er að. Fyrir nokkrum kvöldum mátti velja milli silungs, fiskiþrennu, gríss og nauts, sem reyndist vera fyrirmyndar piparsteik með léttelduðu grænmeti í vandaðri kantinum.

Tilveran breytist ekki

Enn ódýrari fjölskyldumatstaður er alþýðleg Tilveran við Linnetstíg hjá Fjarðargötu í Hafnarfirði, þar sem súpa, aðalréttur og kaffi kosta 1150 krónur. Þessi staður kom til sögunnar árið 1996 og hefur unnið sér verðugar vinsældir. Svipmót staðarins er þægilega gamaldags, þjónusta notaleg og matreiðsla traust, allt svo sem verið hefur frá fyrsta degi.

Fiskur er beztur

Fiskréttir hafa reynzt mér beztir í Tilverunni. Pönnusteiktur steinbítur var hæfilega eldaður og borinn fram með mildri engifersósu. Smjörsteikt rauðspretta var líka hæfilega elduð, borin fram með mildri saffran-sósu. Ofnbakaður saltfiskur var vel útvatnaður, hvítur og bragðmildur, svo að hann gerist vart betri. Hreindýra-gúllas var meyrt, en skorti hreindýrsbragð og var því miður með kekkjaðri kartöflustöppu.

Aðrir ódýrir staðir

Fyrir utan Pottinn og pönnuna og Tilveruna eru ekki til margir frambærilegir veitingastaðir með fullri þjónustu í lægri verðkantinum. Laugaás við Laugarásveg er þar líka, lengi einn af mínum uppáhaldsstöðum, en hefur verið reikull í spori undanfarin misseri. Annar uppáhaldsstaður er Kínahúsið í Lækjargötu, sem ár eftir ár býður vönduðustu austrænu matreiðsluna hér á landi.

Jónas Kristjánsson

DV
Sextíu dollarar orðnir níu

Samkvæmt nýju, bandarísku reglugerðinni um verndun persónulegra upplýsinga um heilsufar fólks mega fræðimenn nota upplýsingarnar til að stunda rannsóknir, en alls ekki afhenda utanaðkomandi gagnabönkum á borð við deCode Genetics slíkar upplýsingar

Blaðurfulltrúi deCode Genetics fer með rangt mál um þetta atriði eins og önnur atriði málefnisins. Á sama tíma fer hann með rangt mál um önnur atriði, sem varða hagsmuni fyrirtækisins, er hann vinnur fyrir, enda er það hlutverk blaðurfulltrúa að styðja sína menn.

Í kranablaðamennsku-morgunþætti Ingólfs Margeirssonar á Rás 2 á miðvikudag hélt blaðurfulltrúinn óátalið fram, að gengi hlutabréfa deCode hafi til áramóta ekki lækkað meira en Nasdaq-vísitalan. Þetta er röng fullyrðing, gengi bréfanna hefur lækkað miklu meira.

Í öllum þessum málum er blaðurfulltrúinn að gæta hagsmuna fyrirtækis, sem frá upphafi hefur ekki greint rækilega milli ímynda og raunveruleika, fyrirtækis, sem í fyrra hafði lag á að láta fólk borga sextíu dollara fyrir hlutabréf, sem nú eru aðeins níu dollara virði.

DeCode Genetics reynir að gera lítið úr áhrifum bandarísku reglugerðarinnar um verndun persónulegra heilsufarsupplýsinga, af því að fyrirtækið stendur í samningum við íslenzkar heilbrigðisstofnanir og vill ekki, að slæmar fréttir frá útlöndum trufli samningaferlið.

Almennt er skynsamlegt fyrir fólk að fara varlega í að trúa gæzlumönnum sérhagsmuna umfram þá, sem engra hagsmuna hafa að gæta í umræðuefninu.

Jónas Kristjánsson

DV
Að orðnum hlut

Leiðarar DV um aðgerðir bandarískra stjórnvalda til að varðveita friðhelgi heilsufarsupplýsinga um fólk hafa vakið reiði ráðamanna deCode Genetics, sem vilja ekki, að varpað sé skugga á hina vandamálafríu mynd, sem þeir gefa af væntanlegu gagnasafni sínu.

Aðgerðir brezku ríkisstjórnarinnar í einkamálaþætti heilsufarsupplýsinga voru einnig til umfjöllunar í margræddum leiðara DV. Þar gera stjórnvöld ráð fyrir, að verndin bili, upplýsingar berist til tryggingafélaga og vinnuveitenda og geti valdið fólki fjárhagstjóni.

Brezka ríkisstjórnin hefur sérstaklega tekið á þessum þætti, hvernig fólki verði bætt, ef það fær lakari tryggingu eða lakari vinnu út á arfgenga sjúkdóma í ættinni eða jafnvel hvorki tryggingu né vinnu. Þar hyggst ríkið taka afleiðingum gerða sinna.

Hér á landi var einkaréttur deCode keyrður í gegn án þess að gert væri ráð fyrir þeim möguleika, að illa færi. Það er í samræmi við þá pólitísku venju hér á landi að gera í bjartsýni ráð fyrir, að allt fari á bezta veg og gera engar ráðstafanir til að mæta hugsanlegum vanda.

Hér á landi hafna stjórnvöld til dæmis umhverfismati á sjókvíaeldi á þeim forsendum, að eldislaxinn ógni ekki umhverfinu, sýkist ekki og sleppi ekki úr kvíunum. Samt eru til rannsóknir í nágrannalöndum okkar, sem sýna hið gagnstæða, að þessi vandamál eru stórfelld.

Miklu nær væri að gera ráð fyrir vandamálum strax í byrjun og reyna að haga málum frá upphafi á þann veg, að auðveldara en ella sé að bregðast við ótíðindum. Það hefðu íslenzk stjórnvöld átt að gera í gagnagrunnsmálinu og ættu nú að gera vegna laxeldis í sjókvíum.

Bjartsýni er góðra gjalda verð, en hún má ekki verða svo hamslaus, að menn gleymi varúðarráðstöfunum.

Jónas Kristjánsson

DV
Næstu grös, Grænn kostur

Næstu grös eru grín

Næstu grös á horni Laugavegs og Klapparstígs er kuldalega skandinavískt mötuneyti í sjúkrahælisstíl, þar sem veiklulegu fólki eru skammtaðir lítt kryddaðir og sjúklega bragðdaufir grænmetisréttir. Ótalmargt er hægt að gera fyrir hýðishrísgrjón, til dæmis í formi risotto, og fyrir ab-mjólkursósu, til dæmis með kryddjurtum, en það er ekki gert hér.

Um daginn var annar aðalrétturinn pæ og hinn lasagna, en enginn baunaréttur, svo að þetta varð dagur prótein-skorts. Hressileg tómat- og lauksúpa bætti úr skák, rétt eins og bragðsterk kókossúpa hafði gert nokkru áður. Aðeins eitt brauð var á boðstólum, ágætis súrdeigsbrauð. Hallærislegt var hrásalat, sem víða annars staðar er tilefni listaverka, en var hér aðallega jöklasalat.

Miðjuverð aðalrétta er 700 krónur og 1.000 krónur, ef súpan er með. Fyrir 400 krónur getur fólk síðan bætt sér upp hversdagsgráma staðarins með einni af sykurbombum skenksins, þremur glæsitertum, en ekki gera þær mikið fyrir megrunina. Alls engir ávextir eru í boði. Ég held, að þessi staður sé hálfgert spé og hafi verið það árum saman.

Grænn kostur er sykurfrír

Meira vit er í sykurfrírri og hvítahveitisfrírri grænmetisfæðu, sem hentar megrunarfólki á Grænum kosti í bakhúsi á horni Skólavörðustígs og Bergsstaðastrætis. Þar er matreiðslan fjörlegi og undir meiri áhrifum fjarlægra landa. Þar eru til dæmis karrí og kúskús, samósur, chutney og guaccamole.

Hér hef ég nýlega fengið ágætis sojabaunakarrí, kjúklingabaunabollur og linsubaunabuff. Hrásalöt eru því miður ekki merkari en á Næstu grösum, einnig mestmegnis jöklasalat. Engir forréttir eru í boði, en hinar fögru og frábæru tertur eru sykurlausar, með kosti á þeyttum rjóma, sem nú er aftur orðinn hollur. Aðalréttur kostar 640 krónur og 800 krónur með ábót. Terta kostar 300350 krónur til viðbótar.

Þetta er feiknagóður heilsu-skyndibitastaður, þar sem fólk situr á hænsnaprikum við pínuborð í óvenjulegum innréttingum, sem virðast sérstaklega hannaðar til að fólk hafi sig burt sem fyrst, svo að hægt sé að taka við nýjum viðskiptavinum.

Enn vantar grænmetisstað

Til viðbótar við Grænan kost vantar notalega innréttaðan stað, þar sem hægt er að gefa sér góðan tíma við að setjast niður í blómahafi og fá afgreidda á borðið lífræna grænmetisfæðu, sykur- og hvítahveitisfría að hætti Græns kosts, aukna og endurbætta með tærri súpu og fögrum forrétti, verulega litskrúðugu hrásalati og meiri áherzlu á ferska ávaxti. Salatbarir Eika eru prótein-slappir og megna ekki að fullnægja þessum órum.

Vel matreidd grænmetisfæða getur verið bragðbetri og fallegri en hver önnur fæða, auk þess sem hún er nytsamleg, hvort sem hugsað er um heilsuna eða línurnar. Ef umhverfið á grænmetis-veitingastað að hætti Græns kosts væri þar á ofan notalegt, mundi fólk flykkjast þangað til að efna nýársloforðin.

Jónas Kristjánsson

DV
Bush sendi Saddam eitrið

Í Bandaríkjunum hafa verið opnuð 20 ára gömul skjöl, sem sýna, að ríkisstjórnir Reagans og Bush útveguðu Saddam Hussein efni til framleiðslu eiturvopna til daglegrar notkunar í stríði Íraks við Íran árin 1980-1988, þar á meðal miltisbrand og svartadauða. Í miðjum eiturhernaði Saddams var Donald Rumsfeld, sem nú er stríðsmálaráðherra, sendur til Íraks til að lýsa stuðningi Bandaríkjastjórnar við brjálæðinginn, sem þá var hættulegri umhverfi sínu en hann er núna.

Washington Post sagði í gær frá þessum leyniskjölum, sem varpa ljósi á hræsni heimsmálanna. Saddam er ekki lengur skjólstæðingur, en kominn er nýr Bandaríkjavinur, einræðisherrann Musharraf í Pakistan, er samkvæmt fréttum BBC ógnar heimsfriðnum með hótunum um atómstríð.
Með myndavél í maganum

Komin er á markað einnota örmyndavél, M2A, á stærð við stóra töflu af fjölvítamíni, notuð til sjúkdómsgreininga. Hún er gleypt með vatni eins og hvert annað lyf, ferðast í átta tíma niður meltingarveginn og tekur tvær myndir á sekúndu. Notkunin kostar tæpar 90.000 krónur í hverju tilviki. Myndavélin sjálf kostar núna 40.000 krónur stykkið og mun lækka í verði, þegar fjöldaframleiðsla hefst. Margs konar örhlutir eru að ryðja sér til rúms í læknisfræði, svo sem til að leiðrétta hjartslátt, dæla insúlíni og til að leysa upp töflur á réttu andartaki. Í vændum eru örtæki sem leyfa sjónskertum og jafnvel blindum að sjá. Frá þessu segir

Rob Stein í Washington Post í dag.
Fánýtir ferlishönnuðir

Þeir verða að kyngja þessu, sögðu ferlishönnuðir, sem síðan misstu atburðarás borgarstjóramálsins úr böndum. Framsóknarmenn kusu að kyngja ekki, þótt óhagstæðri skoðanakönnun væri veifað framan í þá. Aðstandendum Reykjavíkurlistans er öllum sameiginlega um að kenna, að Reykvíkingar missa eftir mánuð borgarstjórann, sem þeir vildu hafa og sem þeim hafði verið heitið til heils kjörtímabils. Mest er þó sök þeirra, sem settu af stað ferli, er þeir réðu ekki við, af því að þeir vanmátu viðbrögð sumra þeirra, sem áttu að vera fórnardýr ferlisins.
Rústir í Reykjavík

Framsóknarmenn í Reykjavík hafa alltaf verið tæpir í tryggð við Reykjavíkurlistann og sætt gagnrýni sumra ráðamanna í flokknum fyrir að styðja í borgarstjórninni annað mynztur en í landsstjórninni. Brotthætt samstarf listans þoldi ekki álagið af óvæntri uppákomu borgarstjórans í fimmta sæti Samfylkingarinnar í Reykjavík. Með afsögn Ingibjargar Sólrúnar hefur formlegt samstarf um listann verið plástrað til endingar út kjörtímabilið, en ekki stundinni lengur. Innihaldið er brostið, enda gat hún ekki dulið gremju sína í gær. Allir málsaðilar hafa tapað. Miðað við útkomuna hefði verið skynsamlegra að tala við samstarfsflokkana á undan ákvörðun, gera það strax í haust, fara þá í prófkjör og taka efsta sæti í öðru kjördæmi borgarinnar. Það hefði hámarkað gróða Samfylkingarinnar og lágmarkað tjón Reykjavíkurlistans.
Það góða sem ég vil …

Menn halda áfram að reykja, þótt þeir þjáist af sjúkdómum, sem tengjast reykingum og læknar hafi sagt þeim að hætta. Niðurstaða fjölmennrar rannsóknar á vegum bandarískrar ríkisstofnunar á sviði heilsurannsókna sýnir, að margir geta ekki hætt að reykja, þótt þeim hafi verið sýnt fram á, að þeir verði að hætta. Þeir hætta jafnvel ekki, þótt þeim sé sagt, að lungu þeirra lagist, þegar þeir hætti að reykja. Þetta segir Norman H. Edelman við ríkisháskólann í New York, að stafi auðvitað af, að tóbaksnautn sé fíkn eins og svo margar aðrar fíknir, sem sumir ráða ekki við, þótt þeir fegnir vildu. Frá rannsókninni segir nánar í frétt frá

Associated Press.
Undir ózongati

Gatið í ózonlaginu yfir suðurskautslandinu hefur nú stækkað inn yfir Chile. Gerðar hafa verið ýmsar ráðstafanir í 125.000 manna bænum Punta Arenas, sem er fyrsti þéttbýlisstaður heims undir ózongati. Fólk fer út með síðar ermar, sólgleraugu og öflug sólkrem. Viðvörunarljós hafa verið sett upp í skólum og stórmörkuðum. Vísindamenn hafa áhyggjur af miklum vexti húðkrabbameins í Chile. Melanoma tvöfaldaðist í Santiago árin 1992-1998. Frá 1985 hefur ózongatið yfir suðurskautalandinu tvöfaldazt að flatarmáli. Búizt er við, að gatið mundi halda áfram að stækka næstu áratugi. Frá þessu segir

Larry Rohter í New York Times í morgun.
Bandarískir stríðsglæpir

Fangar, sem eru grunaðir um að vera liðsmenn Al Kaída, sæta pyndingum bandarísku leyniþjónustunnar í Bagram flugherstöðinni í Afganistan, að sögn

Washington Post í gær. Þetta brot á alþjóðasamningum gegn stríðsglæpum er varið með tvöföldum útúrsnúningi, að bandarísk lög nái ekki til Bagram og að hinir grunuðu séu ekki hermenn. Ef þeir játa ekki, eru þeir sendir leyniþjónustum Jórdaníu, Egyptalands og Marokko, sem hafa enn verra orð á sér. BBC segir í morgun, að vestræn mannréttindasamtök heimti rannsókn og bendi á, að fjöldi yfirmanna bandarísku leyniþjónustunnar og bandarískra stjórnvalda, þar á meðal forseti landsins, muni erlendis sæta ákærum fyrir stríðsglæpi. Þetta minnir á, að Bandaríkin reyndu ákaft að hindra stofnun Alþjóða stríðsglæpadómstólsins í Haag fyrr á þessu ári.
Aðgerðir gegn offitu

Í Kaliforníu hefur verið samþykkt að takmarka sölu gosdrykkja í skólum. Þar er í undirbúningi frumvarp um sykurskatt á gosdrykki. Í Bretlandi hefur komið fram tillaga um strangt eftirlit með auglýsingum gosdrykkja nálægt skólum og fyrir miðnætti í sjónvarpi. Í New York eru hafin málaferli gegn McDonalds, Burger King og Kentucky Fried fyrir sölu fitandi fæðu til barna og unglinga. Allt þetta eru beinar afleiðingar þess, að sjúkrakostnaður vegna offitu er orðinn 70 milljarðar dollara á ári í Bandaríkjunum eða 7% alls sjúkrakostnaðar.

>Richard Adams skrifar um þetta í Guardian í dag og telur, að sama ferli sé að hefjast í fitu- og sykuriðnaði og hófst í tóbaksiðnaði á sínum tíma. Eftir áratug verður fólk að fara í felur til að fá sér kók og hamborgara með frönskum og ís á eftir.
Þrjár fréttir flækja mál

Stundum flækja fréttir málin. Þrjár fréttir í New York Times í dag sýna, að ekki er allt eins einfalt og við höfum viljað vera láta. Í nokkra áratugi höfum við trúað, að Dauðahafshandritin frá Kumram hafi verið skrifuð í einangruðu munkaklaustri Essena. Nú hefur fornleifagröftur leitt í ljós ýmis atriði, sem benda til, að þetta geti hafa verið venjulegt þorp í samskiptum við umhverfið. Í nokkur ár höfum við trúað, að lýsi eða feitur fiskur tvisvar í viku bægði frá hjartasjúkdómum. Nú bendir ný rannsókn frá Harvard til, að þessi árangur geti náðst, þótt menn fái fisk bara einu sinni til þrisvar í mánuði og að það sé sama, hvort fiskurinn sé feitur eða magur. Loks er sagt frá rannsóknum, sem benda til, að ekki sé endilega neitt unnið við brjóstaskoðun vegna krabbameins, heldur feli hún í sér yfirkeyrða sölumennsku hagsmunaaðila í heilbrigðisþjónustu. Lesið þið og dæmið sjálf.

John Noble Wilford skrifar um handritin, Donald G. McNeil um fiskinn og Gina Kolata um krabbameinið.
Kristur í kóraninum

Múslimar líta á Krist sem spámann. Fornar moskur þeirra eru þaktar tilvitnunum í orð hans úr guðspjöllunum eins og við þekkjum þau og úr fleiri kristnum helgiritum, sem miðaldakirkjan hafnaði á kirkjuþingum. Í kóraninum er Kristur kallaður messías, spámaðurinn, orð og andi guðs. Þar er Kristur að vísu talinn maður en ekki guð, eins og raunar ýmsir kristnir söfnuðir gerðu snemma á miðöldum, þegar íslam varð til.

William Dalrymple heldur því fram í Guardian, að kristinn miðaldamunkur frá Miklagarði, sem kæmi til nútímans, mundi kannast betur við messur íslamskra súfista en bandarískra ofsatrúarpresta. Ekki er eins langt milli kristni og íslams og margir halda.
Jólum stolið í Betlehem

Jólahald verður lítið á fæðingarstað frelsarans í Betlehem að þessu sinni. Ísrael hefur stolið jólunum. Hernámið hefur valdið 70% atvinnuleysi og lækkað meðaltekjur íbúanna niður fyrir 100 krónur á dag. Skriðdrekar Ísraelshers fara um göturnar og Ísraelsher hefur tekið helztu hótel bæjarins til sinna þarfa. Engar skrúðgöngur kristinna manna verða að þessu sinni og jólatré er ekki að þessu sinni á kirkjutorginu. Í fæðingarkirkju frelsarans mun kristinn munkur, Amjad Sabarra, tala um dauðann og minnast kristinna barna, sem hafa verið drepin af hermönnum Ísraels. Vegna fréttaflutnings erlendra fjölmiðla af framgöngu hersins í bænum var í morgun ákveðið að láta herinn hörfa 200 metra frá fæðingarkirkjunni á jólanótt. Frá þessu er sagt í

Guardian og BBC.
Misjöfn er kristnin

Aðeins 20% íbúa Vestur-Evrópu sækja kirkju vikulega og aðeins 14% íbúa Austur-Evrópu. Hins vegar sækja 47% Bandaríkjamanna kirkju vikulega. Ef Evrópumenn eru ekki af rómverskum eða grískum rétttrúnaði, eru þeir lútersmenn, kalvínsmenn eða biskupakirkjumenn, það er í ríkiskirkju eða staðarkirkju hvers héraðs. Allt aðrir söfnuðir hafa sótt fram í Bandaríkjunum, sértrúarsöfnuðir með róttæku messuhaldi, svo sem hvítasunnusöfnuðir af ýmsu tagi, svo og mormónar. Slíkir söfnuðir eru líka duglegastir við að breiða boðskapinn um þriðja heiminn, oft í samkeppni við Íslam. Bandarískir hvítasunnusöfnuðir eru flestir andvígir þróunarkenningu Darwins og hommum og styðja Ísrael eindregið. Frá þessu segir í jólahefti

Economist. Gleðileg jól.
Sundabraut hin innsta

Deilt er um, hvort væntanleg Sundabraut ofan af Kjalarnesi yfir Elliðavoginn eigi að taka land á Holtavegi eða Kleppsmýrarvegi. Af hverju ekki taka land innar, á Naustavegi milli austurjaðars lystibátahafnarinnar og Elliðaánna, og síðan áfram undir Sæbrautina og í tvær slaufur á óbyggða svæðinu handan gatnamóta Sæbrautar og Skútuvogs? Á þann hátt næst viðstöðulaus akstur milli þriggja af fjórum meginæðum höfuðborgarsvæðisins, Sundabrautar, Sæbrautar – Reykjanesbrautar og Miklubrautar. Með mislægum slaufugatnamótum Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar bætist svo fjórða viðstöðulausa meginæðin við þetta kerfi.
Viðstöðulaus akstur

Brýnustu samgöngumannvirki landsins eru mislæg gatnamót með viðstöðulausum akstri án umferðarljósa á þremur meginæðum höfuðborgarsvæðisins, Miklubraut-Vesturlandsvegi-Suðurlandsvegi, Kringlubraut-Hafnarfjarðarvegi, Reykjanesbraut-Sæbraut-Sundabraut. Þetta eru allt fjölfarnar þjóðbrautir á vegum ríkisins, sem hefur meira dálæti á borun fjalla í fámennum héruðum. Með því að gera meginæðar Reykjavíkursvæðisins viðstöðulausar í akstri sparast tími, benzín og mengun. Kjósendur þriggja kjördæma ættu að spyrja þingmannsefni sín um þetta í kosningabaráttunni.