arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bakkabræðrareglugerðin.

Sjávarútvegsráðuneytið fór illa að ráði sínu, þegar það fyrirskipaði söltun um borð í síldlveiðiskipunum á vertíðinni, sem nýlega hófst eftir margra ára hlé. Strax hefur komið í ljós, að slík söltun er óframkvæmanleg. Og það bjargar ekki heldur miklu að leyfa söltun í bátum við bryggju, því að aðstæður um borð eru margfalt erfiðari en uppi á landi.

Síldarvertíðin hófst með því, að sjómennirnir urðu að kasta milljónaverðmætum af dauðri síld í hafið, því að þeir höfðu enga aðstöðu til að salta um borð allt það magn, sem þeir fengu í aðeins einu kasti. Eitt skipið fékk um 250 tonn í nótina og varð að kasta næstum helmingnum í sjóinn aftur.

Það er ekki bara sárt, heldur beinlínis glæpsamlegt að leyfa skrifstofumönnum að setja slíkar reglugerðir. Enda er síldinni lítil vernd í fáránlegum reglum, sem leiða til þess, að miklu meira magn síldar er drepið en unnt er að nýta.

Við þetta bætist, að allra veðra er von á þessum árstíma. Þilför bátanna eru ákaflega óheppileg síldarplön við slíkar aóstæður, þótt nóg væri af plássi og mannskap, sem er ekki einu sinni til á stærstu skipunum. Einhverjar hugmyndir voru um að salta niðri í lestum, en það hefur ekki reynzt framkvæmanlegt.

Svo gefur ráðuneytið örlítið eftir og heimilar söltun við bryggju. En ekki má nota bryggjuna sjálfa, sem er þó ólíkt heppilegra vinnusvæði en þilfarið, svo að ekki sé borið saman við yfirbyggðar söltunarstöðvar, sem eru að sjálfsögðu beztar af öllu.

Þótt stúlkur hjálpi sjómönnunum um borð í skipunum, eru afköstin mjög litil. Engin leið er að flokka síldina og fínsalta hana af neinu viti, enda sjá nú allir, að hún fer í lægstu verðflokka. Ekki má einu sinni umsalta síldina uppi á bryggju til að auka verðmæti hennar. Síldinni er einfaldlega skóflað í tunnur um borð í bátunum Og hún þannig gerð næsta verðlítil.

Raunar setti ráðuneytið hina fáránlegu reglugerð til að fækka umsóknum um síldveiðileyfi og spara sér þannig hið óvinsæla val milli báta. Miklu nær hefði verið að fá lánað hjól einhvers happdrættisins og draga einfaldlega úr nöfnum umsækjenda. Þá hefði verið unnt að heimila venjuleg og sjálfsögð vinnubrögð við söltun síldarinnar,.

Skrifstofumenn ráðuneytisins áttu að vita betur, enda var framkvæmdastjóri Síldarútvegsnefndar búinn að vara við vitleysunni og greiða atkvæði gegn henni í nefndinni. sem skipulagði hana. Enda er það segin saga, að erfitt er að ákveða á opinberum skrifstofum, hvaða vinnubrögð eigi að nota í atvinnulífinu.

Nú hefur sjávarútvegsráðuneytið heimskað sig, svo að allir mega sjá. Bezta leið þess úr ógöngunum er að gefast upp og leyfa söltun í landi. Í stað þess segir ráðuneytið nú, að úr því sem komið sé, verði að halda vitleysuna út og fara eftir settum reglum. Skriffinnar hins opinbera eru jafnan sjálfum sér líkir.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Stríðið er að tapast.

Þegar Íslendingar stæra sig af því að vera mesta bókaþjóð í heimi, styðjast þeir við tölur um bókasölu, sem segja ekki allan sannleikann. Umtalsverður hluti seldra bóka er ekki lesinn, heldur notaður til gjafa og er aldrei lesinn fremur en annað veggfóður.

Þessi gjafavöruframleiðsla er alls ekki eins lítils virði og sumir halda fram. Vegna gjafavörumarkaðsins hefur bókaútgefendum reynzt unnt að gefa út merk ritsöfn og margar góðar bækur. Hinir tiltölulega fáu lesendur slíkra bóka hafa notið þess, að útgefendur hafa getað dreift útgáfukostnaðinum á stærra upplag, einmitt vegna gjafavörumarkaðsins.

Bókaútgefendum hefur um langan aldur verið ljóst, að starf þeirra byggist að umtalsverðu leyti á notkun bóka til gjafa. Þeir hafa því lagt áherzlu á eigulegan frágang og útlit bóka. Bækurnar hafa því orðið dýrari en þær þyrftu að vera, ef bókamarkaðurinn væri eingöngu lesendamarkaður.

Þetta kerfi hefur verið að riðlast á undanförnum fimm árum. Góð bók er ekki lengur jafnsjálfsögð gjöf og hún var. Samkeppnin á gjafavörumarkaðnum hefur harðnað verulega og bækurnar hafa orðið undir í samkeppninni. Meðalsala bókar hefur lækkað úr 2000 eintökum í 1000, svo að notaðar séu grófar tölur. Hrun bókagjafamarkaðsins á mestan þátt í þessum mikla samdrætti.

Þessi þróun hefur geigvænleg áhrif á samkeppnishæfni íslenzkrar tungu. Við núverandi aðstæður verða góðar fagurbókmenntir og fræðirit ekki lengur þýdd á íslenzku. Svo virðist sem framvegis verði Íslendingar að kunna til hlítar erlend tungumál til að njóta slíkra bóka.

Ódýrar vasabrotsbækur eru ekki einföld lausn. Hér á landi eru ekki til þær dýru vélar, sem þarf til framleiðslu ódýrra vasabrotsbóka. Og þótt þessar bækur væru prentaðar erlendis, vantar hér nægilegan lesendamarkað til að ná hagkvæmni fjöldaframleiðslunnar.

Nauðsynlegt en ekki nægilegt er að aflétta söluskatti á bókum. Fleira þarf að koma til sögunnar, ef Íslendingar eiga í náinni framtíð að geta drukkið á eigin tungumáli af menntabrunnum veraldar.

Auk afnáms söluskattsins kemur til greina, að ríkið greiði þýðingar sígildra bóka og annarra, sem hafa hlotið útbreidda viðurkenningu á almennum markaði. Þetta kostar að vísu mikið fé, en er nauðsynlegur herkostnaður í baráttunni fyrir framtíð íslenzkrar tungu.

Sjálfsagt er hætt við, að alls kyns pólitík, menningarpólitík og flokkapólitík, komist í spilið, ef ríkið gerist skömmtunarskrifstofa í þýðingum erlendra bóka. Við eðlilegar kringumstæður ber að forðast slíkt kerfi. En ástandið er orðið svo alvarlegt, að ekki er lengur unnt að fást um slíkt.

Íslendingar mega ekki einangrast í kerlingabókum og annarri innlendri bókmenntaframleiðslu af misjöfnum gæðum. Við þurfum betri aðgang að fagurbókmenntum og fræðiritum umheimsins. Þess vegna er orðið tímabært að gera alvarlega tilraun til að gera íslenzkri tungu kleift að halda velli á vettvangi útgáfu góðra og nytsamlegra bóka.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þá höfum við það.

Rofin hefur verið hin óbærilega þögn ríkisstjórnarinnar um ástand og horfur í efnahagsmálunum og hugsanlegar úrbætur. “Sterki maðurinn” í ríkisstjórninni, Ólafur Jóhannesson, hefur komið fram í dagsljósíð og er ómyrkur í máli.

Ólafur sagði á fundi framsóknarmanna á miðvikudagskvöldið, að batahorfur væru litlar í efnahagsmálum og að enn væri ekki unnt að fullyrða, hvort tækist að sneiða hjá atvinnuleysi í framtíðinni, því að grundvöllur flestra atvinnuvega væri veikur. Kaupmáttur fólks hefði á einu ári rýrnað um 13-14%, en samt lifði þjóðin enn um efni fram.

Ólafur skýrði frá því, að væntanlegt fjárlagafrumvarp rikisstjórnarinnar mundi hækka mun minna en sem svarar vexti dýrtíðar milli ára. Það fæli því í sér sársaukafullan niðurskurð, bæði á rekstri og framkvæmdum ríkisins. Þetta væri nauðsynlegt vegna þenslunnar í landinu.

Þessar upplýsingar eru óvenju ánægjulegar. Staðreyndin er nefnilega sú, að ríkissjóður er sá aðili þjóðfélagsins, sem mest allra hefur lifað um efni fram á undanförnum árum. Það er einmitt ríkissjóður, sem er að setja þjóðfélagið á höfuðið. Samdrátturinn á því að byrja þar og vera mestur þar.

Einnig var ánægjulegt að frétta eftir Ólafi, að ekki yrði gripið til innflutningshafta, þótt aðgæzlu væri þörf í fjármálunum. Hann kvað haftastefnu óheilbrigða. Er það vonandi merki þess, að Framsóknarflokkurinn sé endanlega hættur að gæla við þá stórhættulegu stefnu, sem orðið hefur þjóðinni til mikils tjóns á undanförnum áratugum.

Ólafur lagði sérstaka áherzlu á, að gengislækkun kæmi ekki til greina, nema ófyrirsjáanlegar breytingar verði. Ekki er ljóst, hvað hann á við með þessu. Annaðhvort telur hann gengið rétt skráð og gjaldmiðilinn tiltölulega traustan, sem verður þó að teljast nokkuð ótrúlegt, eða þá hitt, að ríkisstjórnin þorir ekki að fikta við gengið af ótta við nýjar vinnudeilur, sem virðist mun líklegra.

Ef Ólafur fær að ráða, má búast við, að ríkisstjórnin geri tilraunir til að færa niður laun og verðlag í landinu til að stemma stigu við verðbólgunni. Hins vegar verður að taka slíkum hugmyndum með mikilli varúð, því að þær virðast enn sem komið er vera allt of óljósar og þokukenndar.

Ólafur minntist enn einu sinni á, að þjóðin lifði um efni fram, þrátt fyrir 13-14% kjararýrnun á aðeins einu ári. Hvatti hann til þess, að hófs yrði gætt og sanngirni sýnd í kaupkröfum. Vel getur verið, að launþegasamtökin hlusti á slíkar fortölur, ef ríkisstjórnin gengur á undan með góðu fordæmi.

Einna athyglisverðust var þó sú yfirlýsing Ólafs, að hvorugur stjórnarflokkurinn mundi hlaupast undan þeirri byrði, sem ríkisstjórnin verður að axla. Þeim stjórnarandstæðingum, sem hafa verið að spá stjórnarslitum,virðist því ekki ætla að verða að ósk sinni. Verðum við að vona, að þessi samstaða eða skortur á sundurlyndi í ríkisstjórninni verði þjóðinni til góðs í yfirvofandi erfiðleikum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Breytingar – til hvers?

Við lifum um þessar mundir tíma mikilla breytinga á skólamennsku. Hvarvetna er verið að gera tilraunir með nýja kennsluhætti. Skólarnir reyna að gefa nemendum nýtt og betra vegarnesti. Kennarar eru að hverfa frá aðferðum ítroðslu yfir í margslungna viðleitni til að virkja áhuga nemendanna.

Markmiðið að baki þessara tilrauna er að gera unga fólkið hæfara til að lifa í þjóðfélagi nútímans, bæði frá efnislegu og andlegu sjónarmiði. Í stað þess að þylja upp staðreyndir til að leggja á minnið eru kennarar farnir að þjálfa vinnubrögð nemenda, svo að þeir geti í framtíðinni jafnan mætt nýjum verkefnum og nýjum aðstæðum á skynsamlegan hátt. Er þá í senn lögð áherzla á sjálfstæð vinnubrögð og á getu til að starfa með öðrum að sameiginlegu verkefni.

Enn vitum við ekki, hvaða árangri þessir nýju kennslustraumar ná. Sumir telja þá lítils nýta og vilja jafnvel kenna þeim um ýmis vandamál, sem gagnrýnendur sjá í skólakerfinu. Og slík vandamál eru áreiðanlega til í hrönnum.

Menn benda réttilega á, að fjöldi manna útskrifast nú orðið sem stúdentar án þess að kunna neina frambærilega stafsetningu og hvað þá rökrétta framsetningu hugsunar sinnar á íslenzkri tungu. Renn benda líka réttilega á, hve algengt er, að langskólagengnir nemendur hafi setið undir kennslu í erlendu tungumáli í fimm til átta ár án þess að geta síðan notfært sér þann lærdóm.

Gagnrýnendur benda á, að fólk, sem þarf skyndilega af atvinnuástæðum eða öðrum ástæðum að læra erlent tungumál, getur oftast gert það með stuttu og snörpu átaki með margfalt betri nýtingu vinnutímans en gerist og gengur í skólum landsins. Svona mætti lengi rekja þá gagnrýni, sem skólakerfi okkar sætir.

Því er jafnvel haldið fram, að skólarnir séu aðallega geymslustofnanir fyrir börn og unglinga, svo að foreldrarnir þurfi minna að sinna þeim og geti unnið meira úti en ella. Jafnframt er því haldið fram, að breytingar á kennsluháttum og skólahaldi séu liður í viðleitni skólamanna til að bæta hag sinn, minnka kennsluskyldu sina, fjölga hærra launuðum stjórnunarstörfum í kerfinu og svo framvegis.

Loks er þess krafizt, að skólarnir sýni á áþreifanlegan hátt, að fjármagn þeirra og fyrirhöfn beri frambærilegan árangur.

Ástæðulaust er að taka slíka gagnrýni of létt. Það er ýmislegt til í því, sem fundið er skólum landsins til foráttu. Skólamenn verða að vega og meta gagnrýnina með opnum huga og kunna við henni góð og gild svör.

Ekki verður þó betur séð en að hinir nýju straumar í skólamálum feli einmitt í sér viðleitni til að rjúfa stirðnaða og gagnslitla kennsluhætti og gera skólana hæfari til að ná þeim markmiðum, sem þeir eru kostaðir til að gera. Það er beinlínis ósanngjarnt að kenna tilraunastarfi og nýjungum um gamalkunnug vandamál, sem skólakerfið á við að glíma eins og aðrar stofnanir þjóðfélagsins.

Við vonum einmitt, að hræringarnar í skólamálunum muni smám saman leiða til virkara skólastarfs, er endurgreiði þjóðfélaginu tilkostnaðinn í efnislegum og andlegum verðmætum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Steinrunnin paradís.

Íslendingar munu vafalítið halda áfram að flykkjast til sólarstranda Spánar og spænskra eyja eins og ekkert hafi í skorizt. Þeir munu hitta brosandi ferðafólk og starisfólk og skemmta sér hið bezta. Þeir munu áfram líta á þessa staði sem paradís norrænna flóttamanna.

Því miður munu fáir.ferðamannanna hugsa til þjóðskipulagsins á Spáni. Aftökur stjórnmálaandstæðinga ríkisstjórnarinnar þar munu lítil sem engin áhrif hafa á ferðamannastrauminn til Spánar og spænskra eyja. Ferðamennirnir munu hér eftir sem hingað til neita að lita á hinar köldu staðreyndir að baki gerfibrosi túrismans.

Sumir eru meira að segja svo forhertir að segja, að hinir elskulegu Spánverjar þurfi styrka stjórn og aga, eins og sumir sögðu um Grikki á sínum tíma, þegar þeir bjuggu við harðstjórn hershöfðingja. Lögregluríki verða seint óvinsæl af ferðamönnum, því að járnaginn veitir þeim vissa tryggingu og öryggi.

Það er einkar athyglisvert, að gamlingjanum Franco og falangistum hans skuli hafa tekizt að halda uppi grimmdarlegi harðstjórn á Spáni þrátt fyrir hið mikla samband við umheiminn, sem felst í ferðamannastraumnum. Því miður eru ferðamenn sízt hæfir til að opna lokað þjóðskipulag. Þessa mættu minnast þeir menn, sem telja, að ferðamannastraumur til Austur-Evrópu muni leiða til þess, að stjórnvöld þar slaki á klónni gagnvart þegnum sínum.

Síðan nasisminn og fasisminn biðu ósigur í síðari heimsstyrjöldinni, hefur falangisminn á Spáni verið mikil tímaskekkja í Vestur-Evrópu. Gamla stjórnin í Portúgal var bara venjulegt afturhald, sem komst hvergi í harðneskju í samanburð við stjórnina á Spáni. Sú ríkisstjórn fer sínar fáránlegu leiðir, hvað sem páfar segja og hvað sem vestrænar ríkisstjórnir segja.

Aftökurnar á Spáni sýna, að ekki er lengur unnt að líta á stjórnarfarið á Spáni sem einhverja sérvizku, sem komi Vesturlöndum ekki við. Stjórnvöld á Vesturlöndum geta ekki lengur stuðlað að nánu viðskiptasamstarfi og óbeinu varnarsamstarfi við Spán. Ríkisstjórnir Vesturlanda verða nú að fara að sýna Spánarstjórn fulla hörku í samskiptunum við hana.

Stjórn Francos á Spáni lafir raunar á bláþræði. Hún er komin úr sambandi við þjóðina og lifir eingöngu í skjóli lögreglu og hers. Hér áður fyrr hafði hún hina voldugu kaþólsku kirkju með sér, en nú er sá stuðningur fallinn brott.

Forneskja Spánarstjórnar er öllum ljós eftir atburði síðustu daga. Franco og menn hans hlusta ekki einu sinni á páfann og hvað þá á forustumenn ríkja Vestur-Evrópu, þegar þeir fordæma aftökurnar með sterkari orðum en tíðkast í milliríkjasamskiptum og kalla sendiherra sína heim.

Því miður hefur almenningur á Vesturlöndum og þar með Íslandi ekki næga sómatilfinningu til að hætta við eða fresta Spánarferðum sínum. Spánarbindindi ferðamanna mundi að öllum líkindum geta velt falangistum úr sessi og komið lýðræðissinnum til valda, því að efnahagur Spánar er mjög háður túrismanum. En ferðamenn eru ekki menn til slíks.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir borgi skaðann.

Við Íslendingar eigum í raun og veru kröfurétt til skaðabóta frá þeim ríkjum, sem hafa á undanförnum áratugum hagnýtt sér Íslandsmið án samþykkis okkar og án þess að greiða okkur auðlindaskatt.

Einar Ágústsson utanríkisráðherra vék réttilega að þessu í ræðu sinni á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í gær. Vísaði hann til hafréttarráðstefnunnar, þar sem komið hefur í ljós, að yfirgnæfandi meirihluti ríkja heims er andvígur því hátterni, að stórveldi geti sent togaraflota til að hagnýta sér fiskimið annarra þjóða án þeirra samþykkis.

Síðan sagði Einar: “Í stað þess að berjast gegn hugtakinu um efnahagslögsögu, ættu þessi ríki að láta sér nægja, að þau þurfa ekki að greiða skaðabætur fyrir þau geysilegu auðævi, sem þau hafa tekið ár þessum auðlindum hingað til.”

Spurningin er bara sú, hvort íslenzka ríkisstjórnin eigi ekki að setja þetta atriði sérstaklega á oddinn í viðræðum við ríkisstjórnir erlendra ríkja um undanþágur fyrir togara þeirra innan 200 mílna landhelginnar.

Einar benti á þá samstöðu, sem komið hefur fram á hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um, að strandríki geti ákveðið leyfilegan hámarksafla innan 200 mílna fjarlægðar og einnig ákveðið möguleika sína til að hagnýta hann. Þar sem íslenzki fiskiskipaflotinn er nú fullfær um að hagnýta Íslandsmið til fulls, væri það í samræmi við vilja ráðstefnunnar, að Íslendingar önnuðust þessar veiðar einir.

Enn veiða erlendir fiskimenn nærri helming heildarafla botnlægra fiskitegunda á Íslandsmiðum og það með ríkulegum styrk hlutaðeigandi ríkisstjórna. Ókynþroska fiskur er vaxandi hluti þessa afla, enda hefur komið í ljós hjá Alþjóða hafrannsóknaráðinu, að 50% samdráttur veiða á þessum miðum mundi ekki minnka heildaraflann.

Þessar veiðar erlendra togara hafa skaðað Íslandsmið verulega og er því ekki nema eðlilegt, að skaðabætur komi fyrir. Ennfremur er eðlilegt, að hugsanlegar undanþágur fyrir erlenda togara verði framvegis skattlagðar með sérstökum auðlindaskatti.

Viðsemjendur Íslendinga í fiskveiðimálunum eru harðir í horn að taka og beita jafnvel efnahagslegum þvingunum á borð við löndunarbann og frestun tollalækkana. Þess vegna eigum við ekki að afsala okkur neinum rétti til bóta fyrir þann skaða, sem Íslandsmíð hafa orðið fyrir, heldur hefjast handa við að reikna út skaðann og gera viðkomandi ríkisstjórnum reikning fyrir hann.

Sögulegum rétti á að fylgja söguleg ábyrgð. Það gætu því komið vöflur á viðsemjendur okkar, sem bíta sig fasta í sögulegan rétt sinn til veiða á Íslandsmiðum. Þetta vopn eigum við að notfæra okkur í viðræðunum um undanþágur til veiða innan 200 mílnanna.

Einar drap aðeins lauslega á hugsanlega skaðabótaskyldu viðsemjenda okkar í ræðu sinni á allsherjarþinginu. Það var ágæt byrjun. Í beinu framhaldi eigum við nú að fara á fulla ferð í skaðabótakröfum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ofsinn læknar ekki.

Hæfilegt jafnaðargeð er nauðsynlegt öllum þeim, sem lenda í mótlæti og erfiðleikum. Undir slíkum kringu.mstæðum gerir það illt verra að láta skapið hlaupa með sig í gönur. Þá framkvæma menn oft eitthvað, sem nánari og rólegri athugun mundi leiða í ljós, að betur væri ógert.

Taugaveiklun aðstandenda Vísis út af velgengni Dagblaðsins hefur að undanförnu brotizt út á síðum Vísis í persónulegu skítkasti og margvíslegum áburði um saknæmt athæfi. Þeir, sem harðast hafa fengið hríðina, hafa þegar svarað og sýnt fram á, að getsakir aðstandenda Vísis hafa ekki við rök að styðjast.

Bæði höfundum og lesendum Dagblaðsins finnst hvimleitt að eyða dýrmætu rúmi blaðsins í þras við menn, sem sérhæfa sig í örvæntingarfullum tilraunum til að hnekkja mannorði keppinauta sinna. Dagblaðsmenn hafa öðrum hnöppum að hneppa. Þeir eru að vinna að útkomu dagblaðs, sem fólk vill lesa.

Sú rangfærsla, sem oftast hefur verið endurtekin í reiðilestri aðstandenda Vísis, eru fullyrðingar leiðara blaðsins um, að minnihlutinn í Reykjaprenti, útgáfufélagi blaðsins, hafi reynt að ná fjármálalegum tökum á fyrirtækinu.

Engin slík tilraun hefur nokkru sinni verið gerð af hálfu minnihlutans. Einu hlutabréfin, sem ólöglega hafa gengið milli manna í félaginu, eru nokkur hlutabréf, sem núverandi formaður Reykjaprents aflaði sér fyrir mörgum árum.

Minnihluti Reykjaprentsmanna var einfaldlega hrakinn á brott með offorsi og knúinn til að stofna nýtt dagblað, sem hefur nú þegar meiri sölu en Vísir hafði fyrir hrunið. Vinsældir Dagblaðsins byggjast meðal annars á því, að allir helztu starfsmenn Vísis og minnihluti Reykjaprentsmanna tóku höndum saman um stofnun blaðs, er gæti fengið að vera í friði fyrir flokka- og hagsmunapólitik.

Með ofurkappi sínu hefur aðstandendum Vísis tekizt á aðeins einu síðsumri að stórskaða blað, sem aðrir menn höfðu byggt upp á mörgum árum. Hafi meirihlutamenn Reykjaprents áttað sig á þessari staðreynd núna, eiga þeir ekki að láta málið koma sér úr jafnvægi. Persónuníð getur aldrei komið í stað heiðarlegrar samkeppni.

Dagblaðið er prentað í Blaðaprenti í skjóli Járnsíðu, félags, sem stofnað var með vitund og vilja bæði meirihluta og minnihluta Reykjaprentsmanna. Ef skipun og starfshættir stjórnar Reykjaprents væru með jafnábyrgum og löglegum hætti og í stjórn Járnsíðu, mætti meirihluti Reykjaprentsmanna vel við una.

Aðstandendur Dagblaðsins telja meirihluta stjórnar Reykjaprents hafa beitt sig margvíslegum órétti. Að svo miklu leyti, sem þeir kæra sig um að elta ólar við það, munu þeir reka mál sín á réttum vettvangi, fyrir dómstólunum.

Þeir kæra sig ekki um að fara að vaða um síður dagblaða eins og naut í flagi. Það verður eftirlátið öðrum, sem til þess hafa geð. Þeir, sem vinna að framgangi Dagblaðsins, horfa fram á veginn og vilja verja tíma sinum til jákvæðra starfa í þágu lesenda blaðsins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Negrahverfi Íslands.

Löngum hefur verið kvartað um, að þingmenn Reykjavíkur stæðu sig illa í samanburði við þingmenn landsbyggðarinnar í baráttunni um herfang það, sem ríkið nær árlega úr vösum skattgreiðenda og sömuleiðis í margvíslegum réttlætismálum Reykvíkinga.

Nöprustu háðfuglarnir hafa kallað Reykjavík negrahverfi íslenzkra stjórnmála. Minna þeir í því sambandi á Rhodesíu, þar sem svertingjar hafa aðeins brot af kosningarétti hvítra manna. Og Reykvíkingar hafa einmitt lengst af aðeins haft brot af kosningarétti annarra landsmanna.

Nýlega var minnzt á, að atkvæðisréttur Vestfirðinga væri fimmfaldur trompmiði, sem væri margfalt þyngri á metunum en atkvæðaseðlar Reykvíkinga og íbúa Reykjaneskjördæmis. Negrahverfi íslenzkra stjórnmála hefur nefnilega víkkað út og nær nú yfir allan Reykjaneskjálkann.

Ekki ber á öðru en þingmenn Reykjaneskjördæmis séu álíka daufir í dálkinn og þingmenn Reykjavíkur. Þeir eru að vísu fjölorðir um atkvæðislega og fjárhagslega mismunun á landshlutum, þegar þeir tala á fundum rétt fyrir kosningar. En á milli kosninga eru þeir ótrúlega rólegir í tíðinni.

Reykvíkingar og íbúar Reykjaneskjördæmis viðurkenna, að eðlilegt sé, að dreifbýlið hafi að öðru jöfnu nokkru færri kjósendur að baki hvers þingmanns. En þeir telja misréttið á þessu sviði hafa fyrir löngu keyrt úr hófi fram. Og dreifbýlingar treysta sér ekki heldur til að mæla bót þeirri skiptingu þingmanna milli kjördæma, sem nú ríkir.

Sumir vonuðu, að stjórnarskrárnefnd sú, sem Hannibal Valdimarsson veitir forustu, mundi gera eitthvað í málinu um leið og hún lagfærði stjórnarskrána að öðru leyti. En formaðurinn er yfirleitt ófáanlegur til að kalla nefndina saman, svo að engra tillagna er að vænta úr þeirri átt.

Þar að auki er misréttið í atkvæðisréttinum orðið svo hrikalegt, að leiðréttingar geta ekki beðið heildarendurskoðunar á kjördæmaskipuninni, sem væntanlega fylgir endurskoðun stjórnarskrárinnar. Hugmyndir um einmenningskjördæmi eru ágætar, en leiðréttingar á atkvæðamisréttinu geta ekki beðið niðurstöðu í þeim efnum.

Alþingi þarf virðingar sinnar vegna að koma sér saman um leiðréttingar fyrir næstu kosningar, svo að ekki líði tvennar kosningar með vaxandi misrétti, áður en leiðréttingar eru komnar inn í stjórnarskrá.

Helzt vona menn, að þingmenn Reykjavikur og Reykjaneskjördæmis reki af sér slyðruorðið og fari að vinna skipulega að því að leiða öðrum þingmönnum fyrir sjónir, að ótækt sé að hafa lengur pólitískt negrahverfi á suðvesturhorni landsins. Rhodesía þykir ekki til fyrirmyndar í lýðræðisefnum og við eigum að vera á undan Rhodesíumönnum að leggja niður ranglátar kosningareglur.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið