arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Meira fyrir mánaðarlaunin

Hversu margir Íslendingar gera sér grein fyrir, að hráefni í hversdagsmat getur að minnsta kosti numið allt frá 150 krónum upp í 700 krónur í kostnaði á mann?

Á fjórðu síðu Dagblaðsins í dag er uppskrift að köldum fiski með grænmeti, sem kostar í hráefnum 314 krónur á mann. Þetta er í þættinum “Á neytendamarkaði”, sem hefur göngu sína í dag í umsjón Önnu Bjarnason, blaðamanns og húsmóður.

Síðan munu daglega birtast uppskriftir á þessari síðu. Í öllum tilvikum verður rakið, hvað hráefnið í matargerðina kostar. Í uppskriftum fyrstu viknanna sveiflast kostnaðurinn frá 150 krónum upp í 700 krónur og hærra, ef um veizlumat er að ræða.

Með þessu er ætlunin að hjálpa neytendum að átta sig á, hvaða fjármálaákvarðanir þeir eru í rauninni að taka, þegar þeir eru að velja sér í matinn. Smávægileg aukning á aðhaldi á þessu sviði getur ráðið úrslitum um fjárhag heimilanna.

Hver veit, hvað kostar að reka uppþvottavél? Hver veit, hvað fæst mikil kartöflustappa úr pökkum mismunandi framleiðenda? Hver veit, hvað hver súpudiskur kostar úr pökkum mismunandi framleiðenda? Hver veit, hvað ýmsar tegundir af appelsínumarmelaði kosta og hvað það kostar heimatilbúið? Og hver veit, hvaða verzlanir hafa ódýrasta salatsósu?

Dagblaðið hyggst svara þessum spurningum í þættinum “Á neytendamarkaði” í dag og næstu daga. Þar verða borin saman verð á sömu vöru í mörgum verzlunum. Bornar verða saman hliðstæðar vörur margra framleiðenda, bæði verð og magn og stundum gæði.

Þá verður í þættinum sagt frá hagstæðasta verði og tilboðsverðum dagsins. Allt þetta stefnir að því, að neytendur geti eflt verðskyn sitt og hagnazt í daglegum viðskiptum.

Dagblaðið mun sjálft gera sumar prófanir og rannsóknir í þessu sambandi og einnig fá slíkar athuganir gerðar annars staðar. Ennfremur verður byggt á erlendum rannsóknum.

Dagblaðið og Vikan munu hafa samstarf í þessari herferð. Meðal annars munu blöðin sameiginlega búa til skrautlegt veggspjald, sem hægt er að nota sem heimilisdagbók. Verður öllum áskrifendum Dagblaðsins sent þetta veggspjald um mánaðamótin næstu.

Dagblaðið óskar eftir, að lesendur blaðsins geri vart við sig með því að skrifa eða hringja í síma 27022 og biðja um þáttinn “Á neytendamarkaði” eða “Raddir lesenda”.

Við viljum, að lesendur beini til okkar fyrirspurnum, bendi okkur á verkefni, gefi góð ráð og taki á annan hátt sem mestan þátt í að efla þessa neytendaþjónustu, sem hefst á fjórðu síðu Dagblaðsins í dag.

Þjónustan mun síðan þróast í samræmi við áhuga neytenda. Þeir hafa nú tækifæri til að beita nýju vopni í hinni daglegu baráttu sinni við verðbólguna, sem allir tala um, en enginn gerir neitt í.

Tvær vondar ríkisstjórnir í röð hafa leikið fjárhag heimilanna grátt. Önnur var til vinstri og hin er til hægri. Og því miður eru horfur á, að Íslendingar muni halda áfram að dragast aftur úr nágrannaþjóðunum, hverjir svo sem næst stjórna.

Á meðan eiga neytendur þann kost beztan að taka þátt í herferð Dagblaðsins undir kjörorðinu: “Meira fyrir mánaðarlaunin”.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hvar er neftóbakið?

Í síðustu vikunni fyrir sveitarstjórnarkosningarnar setti Alþýðubandalagið dálítið strik í reikning annars merkilega nákvæmrar skoðanakönnunar Dagblaðsins, sem framin hafði verið um helgina. Þetta strik fólst í yfirburðum Guðrúnar Helgadóttur í sjónvarpsþætti stjórnmálaflokkanna í Reykjavík.

Enginn vafi er á, að frammistaða Guðrúnar færði Alþýðubandalaginu nokkra tugi atkvæða og gerði því kleift að kreista inn fimmta fulltrúann á kostnað meirihluta Sjálfstæðisflokksins. Þessi góði endasprettur Alþýðubandalagsins var þúfan, sem velti hlassinu.

Alþýðubandalagið virðist ætla að leika sama leikinn í sjónvarpinu fyrir alþingiskosningarnar, sem verða eftir tvær vikur. Í sjónvarpsþáttum flokkanna í síðustu viku sýndi Alþýðubandalagið algera yfirburði í sjónvarpstækni.

Flestum hinum gömlu flokkanna hafði farið aftur í sjónvarpsleiklist. Og fulltrúar nýju flokkanna féllu í allar sömu gryfjurnar og gömlu flokkarnir hafa fallið í fyrr og nú. Flestir töluðu beint eða óbeint af blöðum eða höfðu ekki lært hlutverkið sitt utanað.

Samt er einföld sú regla, að ekki er unnt að flytja ræður í sjónvarp, sízt ef þær hafa eitthvert efni að geyma. Efnið fer fyrir ofan garð og neðan hjá áhorfendum, sem eru að horfa á útlit og tilburði ræðumanns og reyna að lesa úr því einhvern ímyndaðan persónuleika.

Sjónvarpið er ekki miðill til að koma sjónarmiðum á framfæri. Það er miðill til að koma raunverulegum eða tilbúnum persónuleika fólks á framfæri. Einmitt í því felast hin miklu áhrif sjónvarpsins í stjórnmálum.

Ef vel tekst til, finnst áhorfendum og væntanlegum kjósendum, að þeir hafi hitt alúðlegt, mannlegt og heiðarlegt fólk á skerminum, fólk, sem geti látið gott af sér leiða. Ef skoðanir þessa fólks hljóma mannlega, eru margir áhorfendur ánægðir. Þeir hlusta ekki á skoðanirnar í einstökum atriðum, enda vita þeir, að flokkarnir eru meira eða minna sami grauturinn.

Athyglisvert er, að í kynningu sinni tókst Alþýðubandalaginu að sýna mynd af ungum flokki, sem væri í þann mund að skjóta í kaf hina úreltu, spilltu og gömlu kerfisflokka. Áhorfendur sáu fyrir sér jörðina rísa að nýju iðjagræna úr sæ.

Við, sem sátum við skerminn, gleymdum því eitt andartak, að Alþýðubandalagið er einmitt einn þessara kerfisflokka. Flestir frambjóðenda þess, sem bezta möguleika hafa að komast á þing, eru einmitt þingmennirnir, sem bera ábyrgð á síðustu vinstri stjórn, sem var næstum því eins vond stjórn og núverandi stjórn.

Sjónvarpskynning Alþýðubandalagsins bauð upp á sömu stórkarlalegu vörusvikin og hinir flokkarnir buðu upp á. Við vitum, að hvorki Alþýðubandalagið né hinir flokkarnir efna neitt sem máli skiptir af loforðum sínum. En Alþýðubandalagið kunni að klæða sín vörusvik í snyrtilegri umbúðir en hinir flokkarnir kunnu.

Hvernig væri nú, að hinir flokkarnir færu að kenna frambjóðendum sínum notkun neftóbaks, hæga og rólyndislega framsetningu spakmæla og heilræða, svo og skárri brandara en þennan fræga, stirða um glímuvöllinn Skell!

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Er aronskan hafin?

Enn er komið tækifæri til að brosa að frægum ummælum Geirs Hallgrímssonar forsætisráðherra, þegar hann var að reyna að kveða niður aronskuna í flokki sínum. Hann og Einar Ágústsson utanríkisráðherra hafa náð nýjum samningi í Washington. Er nú svo komið, að enginn veit lengur, hvar geirskan og einarskan enda og aronskan byrjar.

Mikil var alvörustundin, þegar Geir forsætisráðherra sagði, að ekki mætti setja verðmiða á Ísland og að tilhneigingar í átt til aronsku væru siðferðisbrestur, sem líta bæri alvarlegum augum. Og mikill er farsinn nú, þegar einum verðmiða flugstöðvar hefur verið bætt við alla hina, sem fyrir eru.

Siðferðisbrestur verðmiðanna hófst fyrir þrjátíu árum, er þjóðarleiðtogarnir Bjarni Benediktsson, Eysteinn Jónsson og Gylfi Þ. Gíslason ásamt öðrum virðulegum mönnum þágu Marshall-aðstoð til að reisa orkuverin við Írafoss og Laxá og áburðarverksmiðjuna. Þessi aðstoð, sem slagaði hátt upp í Kröflu á núverandi verðgildi krónunnar, fylgdi í kjölfar varnarsamningsins við Bandaríkin.

Siðferðisbrestur verðmiðanna hélt áfram, er þjóðarleiðtogar okkar þágu endurgjaldslaus afnot af öllum gögnum og gæðum Keflavíkurflugvallar til eigin millilandaflugs Íslendinga. Siðferðisbrestur verðmiðanna hélt áfram við hverja lengingu flugbrauta, endurbót öryggisbúnaðar og smíði nýs flugturns.

Í rauninni fólst hvorki siðferðisbrestur né verðmerking í þessum samningum fremur en í aronskunni. Sú stefna er einungis framhald fyrri stefnu ráðamanna þjóðarinnar og heldur rökréttara framhald. Þess vegna er óþarfi fyrir þjóðarleiðtoga að lasta Aron Guðbrandsson, þótt þeir telji sig þurfa á ódýrum slagorðum að halda.

Íslendingar lögðu sig í mikla hættu, þegar þeir leyfðu herstöðina á Keflavíkurflugvelli í nágrenni tveggja af hverjum þremur Íslendingum. Sennilega hefur engin þjóð lagt sig í jafnmikla útrýmingarhættu í þágu sameiginlegra varna Vesturlanda.

Fyrir þetta hafa Íslendingar þegið upphaf innlendrar stóriðju, upphaf stórvirkjana og nothæft millilandaflug, auk margs annars. Síðast fengum við flugturn og nú er búið að semja um flugstöð fyrir millilandaflugið. Allt þetta hefur verulegt efnahagslegt gildi.

Mönnum hlýtur að vera frjálst að telja þetta ekki nógu góð skipti. Þeir mega telja, að svonefnt “varnarlið” eigi að sjá um almannavarnir á landinu, þar á meðal gerð vega, flugvalla og sjúkrahúsa að vissu marki.

Þess vegna mega þeir Geir og Einar fara sem oftast vestur að semja. Við viljum bara ekki, að þeir séu með samvizkubit út af því, að þeir séu siðferðisbrostnir aronistar með vasana fulla af verðmiðum! Þeir ættu í þess stað að snúa sér að siðferðisbresti á öðrum sviðum sambandsins við varnarliðið.

Þeir eiga að láta bjóða út framkvæmdir á Keflavíkurflugvelli, láta varnarliðið og menn þess greiða tolla, skatta og skyldur á við aðra og nota sömu íslenzku krónurnar og við. Þar með mundi víkja sá siðferðisbrestur, sem lengi hefur verið tengdur hinu svonefnda “varnarliði”.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Fyrst bakari, síðan smiður

Margir talsmenn Sjálfstæðisflokksins í sveitarfélögum landsins nöguðu sig í handarbökin talningarnóttina eftir kosningarnar. “Alþingiskosningarnar áttu að vera á undan sveitarstjórnakosningunum”, sögðu sumir þeirra í viðtölum við Dagblaðið þá um nóttina.

Ef fyrrverandi borgarstjórnarmeirihluti í Reykjavík og aðrir sveitarstjórnamenn Sjálfstæðisflokksins hefðu tekið saman höndum um að knýja ráðherra sína og þingmenn til þingkosninga að vori, hefðu þeir náð því markmiði. Landsfeðurnir hefðu beygt sig fyrir samræmdum þrýstingi.

Þá hefði meirihlutinn ekki fallið í Reykjavík og Birgir Ísleifur ekki verið hengdur fyrir Geir. Þá hefðu bálreiðir sjálfstæðismenn veitt flokki sínum hina sanngjörnu ráðningu í alþingiskosningunum, en látið í stórum dráttum kyrrt liggja í sveitarstjórnakosningunum á eftir.

En fyrir kosningarnar reyndist næstum sama tregða hjá sveitarstjórnamönnum og landsfeðrum að trúa Dagblaðinu og öðrum, sem fullyrtu, að verulegur hluti kjósenda Sjálfstæðisflokksins væri stórhneykslaður á frammistöðu flokksins í þjóðmálunum.

Eftir kosningarnar sjá hins vegar allir, að þetta voru réttar fullyrðingar. Það voru ekki aðeins þeir, sem töpuðu, er kenndu ríkisstjórninni um. Hinir, sem sigruðu, þökkuðu það líka óvinsældum ríkisstjórnarinnar. Hefði þó verið freistandi fyrir þá að eigna sér einum sigurinn.

Athyglisvert er, að jafnvel sjálfur berserkur kosningabaráttunnar, Morgunblaðið, viðurkenndi, að ófarir Sjálfstæðisflokksins um land allt væru ríkisstjórninni að kenna.

En ófarirnar voru ekki alls staðar jafnmiklar. Sums staðar voru þær meiri en annars staðar, til dæmis í Reykjavík. Á slíkum stöðum geta sveitarstjórnamenn Sjálfstæðisflokksins kennt sjálfum sér um að hluta. Að dómi kjósenda höfðu þeir ekki staðið sig nógu vel.

Á einum stað buðu sveitarstjórnamenn Sjálfstæðisflokksins upp á aðeins eitt og óvenjulegt kosningamál. Á Seltjarnarnesi höfðu þeir staðið fyrir 10% afslætti af útsvari í tvö ár. Þetta skildu kjósendur og létu flokkinn hafa fimm fulltrúa af sjö í bæjarstjórn.

Í Reykjavik kusu aðeins 83,7% kjósenda í stað 88,9%, sem kusu árið 1974. Mismunurinn á þátttökunni er um 3000 manns. Langflestir þeirra eru óánægðir sjálfstæðismenn. Kosningavél flokksins hamaðist á þessu fólki síðari hluta kjördags. En allt kom fyrir ekki. Hinir reiðu neituðu að kjósa.

Ef fyrrverandi meirihluti í Reykjavík hefði haft upp á eitthvert raunverulegt kosningamál að bjóða, til dæmis 10% lækkun útsvars í tvö undanfarin ár, hefði kosningavélin náð að skrapa saman að minnsta kosti 71 manni af þessum 3000 og á þann hátt haldið meirihlutanum.

Sárast fyrir Sjálfstæðisflokkinn er svo, að hann sleppur ekki með að fá bakara hengdan fyrir smið. Hinir reiðu, fyrrverandi kjósendur flokksins eru enn reiðir ríkisstjórninni og hyggjast ekki láta smiðinn sleppa í lok þessa mánaðar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hættulegir útlendingar.

“Náttúra landsins er víða í hættu vegna mikillar og oft ógætilegrar umferðar ferðamanna og stappar sums staðar nærri örtröð. Einkum á þetta við um gróðurvinjar í óbyggðum.”

Þessi aðvörunarorð eru birt í greinargerð frá ráðstefnu Félags gæzlumanna. Þar er kvartað um, að gæzlumenn séu of fáir, náttúruverndarlögum sé ekki framfylgt og að ekki sé til nein heildarstefna í ferðamálum landsins.

Í greinargerðinni kemur fram, að uggur hefur setzt að mörgum vegna mikillar fjölgunar erlendra ferðamanna. Útlendingar eru mikill meirihluti þeirra, sem ferðast um hálendið og eru gæzlumenn á þeim stöðum orðnir kvíðafullir.

Gæzlumenn eru í alvöru að velta fyrir sér hugmynd frá umhverfisnefnd Ferðamálaráðs um að beita ítölu í fjölsótta ferðamannastaði, takmarka aðgang að þeim. Í greinargerð þeirra er meira að segja slegið fram hugmynd um takmörkun á aðgangi erlendra ferðamanna að Íslandi.

Gæzlumenn taka ekki beinlínis afstöðu til þessara hugmynda. Þeir segja þó, að samræmi þurfi að vera milli tilrauna til að fá sem flesta útlendinga til landsins og viðbúnaðarins, sem Íslendingar hafa til að taka á móti þeim og veita þeim þjónustu.

Þeir vilja gera hvort tveggja í senn, bæta viðbúnaðinn og takmarka ferðamannaaukninguna, meðan viðbúnaðurinn er að batna. Í því skyni vilja þeir um tíma draga úr landkynningu og úr aukningu á gistirými.

Athyglisvert er, að gæzlumenn telja, að Íslendingar hafi að meðaltali næmari tilfinningu en útlendingar fyrir því, hvernig á og má umgangast íslenzka náttúru. Stafar það sennilega af því, að útlendingarnir eru vanir náttúru, sem þolir meiri umgengni.

Í greinargerðinni er vitnað í gæzlumann, sem kvartar sáran undan erlendum leiðsögumönnum. Nefnir hann sérstaklega hópa frá Penn World, Wikingen Reisen, Seven Ocean Tours og Studiosus.

Raunar er sérlega ámælisvert, að íslenzk stjórnvöld skuli ekki stranglega banna slíkar hópferðir án íslenzkra leiðsögumanna, sem bæði hafa atvinnuleyfi og sérmenntun við íslenzkar aðstæður.

Þar á ofan er ámælisvert, að leiðsögumennska skuli ekki vera lögvernduð atvinnugrein með opinberum prófum, þar sem veruleg áherzla sé lögð á náttúruverndarsjónarmið.

Í greinargerðinni er ekki lagt til, að slíkir hópar útlendinga séu skyldaðir til að hafa íslenzkan og sérmenntaðan leiðsögumann. Af aðvörunarorðum hennar má þó ráða, að ástandið sé orðið svo alvarlegt, að slíkt komi sterklega til greina.

Gæzlumenn eru í manna nánastri snertingu við vandamálin. sem hér hefur verið lýst. Þeir dveljast sumarlangt í Landmannalaugum, Herðubreiðarlindum,. Nýjadal, Jökulsárgljúfrum, Skaftafelli, Lónsöræfum og á ýmsum öðrum stöðum með viðkvæmri náttúru.

Þess vegna leggur Dagblaðið til, að gæzlumenn verði teknir alvarlega og að þegar verði bundinn endi á núverandi stjórnleysi. Annars getur svo illa farið, að ekki verði aftur bætt.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Rýrðar vinjar

Flugið í Þórsmörk um hvítasunnuna varð til þess, að mun fleiri ferðamenn en áður dvöldust þar um helgina. Þar á ofan leiddi kynningin á fluginu til þess, að fleiri en ella fóru landveg í Þórsmörk í þeirri von, að þar yrði fjör um helgina.

Auðvitað er æskilegt, að sem flestir Íslendingar kynnist náttúru landsins og njóti þeirra staða, sem fegurstir þykja. Raunar má líta á slíkt sem mikilvægan og æskilegan þátt í uppeldi þjóðarinnar.

Hins vegar er vafasamt, að gleðskapurinn í Þórsmörk um hvítasunnuhelgina hafi þjónað þessum tilgangi. Ölæði, slagsmál og ill umgengni voru of áberandi og benda til þess, að of margir hafi ekki verið í hugarástandi til að njóta umhverfisins.

Sennilega er mest álag á Þórsmörk allra náttúruvinja landsins. Þetta álag hefur skaðað náttúru staðarins. Hefur umferðin þó hingað til mest verið síðsumars, þegar eiginlegt sumar er komið þar efra og gróðurinn er farinn að þola hóflegt álag.

Nú er hins vegar svo komið, að heilir flugfarmar af fólki koma í Þórsmörk, þegar frost er enn í jörð og vorið er að byrja. Á þessum tíma er gróðurinn óvenju viðkvæmur og verður fyrir mun meiri skaða en sami mannfjöldi mundi valda síðsumars.

Vandamál umgengni og gróðurs hafa snögglega aukizt í Þórsmörk. Náttúruverndarráð og stjórnvöld verða nú að kanna rækilega þennan vanda og koma í veg fyrir, að Þórsmörk bíði varanlegan hnekki.

Ekki er víst, að þegar sé komið að slíkum þáttaskilum. Hinu er óhætt að spá, að enn mun umferðin aukast frá ári til árs. Einhvern tíma, ef ekki nú, verður að taka í taumana. Og miklum mun betra er, að það gerist of snemma en of seint.

Sama þróun er í öðrum viðkvæmum náttúruvinjum landsins, þótt skemmra sé á veg komin. Í Landmannalaugum hafa orðið umtalsverð gróðurspjöll. Herðubreiðarlindir eru farnar að láta á sjá. Á ýmsum slíkum stöðum mun umferðin halda áfram að aukast, án þess að nein úttekt hafi verið gerð á umferðarþoli vinjanna.

Íslenzkur öræfagróður er einstaklega viðkvæmur og seinvaxinn. Eitt einasta óvarlegt hjólfar í bleytu getur verið áratugi að gróa á nýjan leik. Í stað einnar hríslu, sem rifin er eða skemmd, er önnur áratugi að ná sömu stærð.

Það er ekki aðeins álagið, sem skiptir máli. Nútímamaðurinn flytur alls staðar með sér umbúðir og ílát úr gleri og plastefnum, sem ekki eyðast, ef þau eru skilin eftir á víðavangi. Ríkið stendur andspænis því að verða fyrr en síðar að leggja í stóraukinn kostnað við hreinsun og hreinlæti í náttúruvinjum.

Ekki má heldur gleyma óhóflegum náttúruáhuga, sem getur til dæmis lýst sér í, að menn vilji slá sér flís úr hverbarmi á Hveravöllum. Ekki þarf mörg hundruð áhugamenn af því tagi til að eyðileggja alveg náttúruundur staðarins. Ríkið stendur andspænis því að verða fyrr en síðar að leggja í stóraukinn kostnað við vörzlu náttúruvinja.

Því miður er lítið fjallað um þennan vanda í skýrslu um störf Náttúruverndarráðs 1975-1978 og í ályktunum nýafstaðins náttúruverndarþings. Ef til vill táknar það, að hér sé verið að mála skrattann á vegginn. Ályktanir ráðstefnu Félags gæzlumanna benda hins vegar til, að tímabært sé, að þjóð og ráðamenn geri sér grein fyrir vandanum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir féllu á Breiðholti

Ósigur Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík er tvímælalaust markverðasti og afdrifaríkasti atburður sveitarstjórnarkosninganna. Sá meirihluti, sem í hálfa öld hafði staðizt hin hörðustu áhlaup annarra flokka, er nú fallinn og kemur kannski aldrei aftur.

Úrslitin hljóta að valda jarðhræringum í Sjálfstæðisflokknum. Meirihlutinn í Reykjavik var fyrir löngu orðinn einn helzti hornsteinn flokksins, þar á meðal eins konar uppeldisstöð fyrir verðandi forustumenn hans. Nú er þar tómarúm, sem hornsteinninn var áður.

Á útlegðarárum í landsmálunum, þegar vinstri stjórnir voru við völd, sleiktu sjálfstæðismenn sár sín í vígi meirihlutans í Reykjavík. Þar bjuggu þeir sig undir nýja valdatöku í landamálunum, yfirleitt með góðum árangri.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur stundum farið á mis við konungdæmi landsmálanna. En hertogadæminu í Reykjavík hefur hann hingað til haldið. Þessi sífellda nálægð við völd, meira að segja á tímum vinstri stjórna, hefur mótað flokkinn og gert hann að flokki hinna sífelldu valda.

Orsaka ósigursins má sumpart leita í óvinsældum ríkisstjórnarinnar. Margir fyrrverandi sjálfstæðismenn kusu flokkinn ekki í Reykjavík af hreinni andstöðu við ríkisstjórnina. Hinir eru þó fleiri, sem studdu flokkinn í Reykjavík, en hugsa sér til hreyfings í alþingiskosningunum.

Hinu þýðir ekki heldur að leyna, að mistök í stjórn borgarinnar sjálfrar hljóta að hafa ráðið úrslitum. Þar ber hæst skipulag hverfanna í Breiðholti. Reynslan, sem smám saman er að koma í ljós, virðist benda til, að þessi hverfi hafi verið misheppnuð þegar á teikniborðinu.

Meirihlutinn tapaði líka sumu af frumkvæði sínu í garð minnihlutaflokkanna. Hinir síðarnefndu gerðu harða hríð að meirihlutanum fyrir skort á skilningi og áhuga á atvinnumálum höfuðborgarinnar. Sú gagnrýni virðist hafa komizt til skila hjá mörgum kjósendum.

Breiðholtið hlýtur að vera eitt sér efst á lista orsakanna. Þar búa einmitt hinir dæmigerðu kjósendur Sjálfstæðisflokksins, ungt fólk á uppleið. Þetta er fólk, sem hefur lagt nótt við dag til að koma sér upp íbúð og búa í haginn fyrir framtíðina.

Svo sér það allt í einu, að borgin hefur búið því allt annað umhverfi en það átti von á. Þarna hefur verið reist síðasta svefnborg Vesturlanda, löngu eftir að útlendingar voru búnir að reka sig á ömurleika slíkra borga. Unga fólkinu á uppleið finnst það hafa verið svikið.

Áður var meirihlutinn búinn að snúa baki við tryggustu kjósendum sínum, hinu vel stæða fólki, sem nú býr í einbýlishúsum svefnþorpanna á Reykjavíkursvæðinu. Í þessum þorpum eru nú helztu vígi Sjálfstæðisflokksins. En Reykjavík gat ekki boðið upp á lóðir handa þessu fólki.

Of snemmt er að spá um myndun nýs meirihluta í Reykjavík. Annaðhvort koma vinstri flokkarnir sér saman um nýjan borgarstjóra og málefnasamning eða þá að sjálfstæðisflokkurinn víkkar meirihlutann með því að taka einn flokk með sér í stjórn.

Líklega bíða forustumenn flokkanna eftir úrslitum alþingiskosninganna, áður en þeir brjóta neinar brýr að baki sér í myndun nýs meirihluta í Reykjavík.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Leiðarendi

Kosningabaráttan er á leiðarenda í þessari lotu. Síðustu áróðursgusurnar munu birtast í flokkspólitísku blöðunum í fyrramálið. Þá geta kjósendur farið að anda léttar, opna gluggana og hleypa óloftinu út.

Lesendur áróðursdagblaðanna eru samt ekki búnir að bíta úr nálinni á þessu sumri. Eftir nokkurra daga hlé í næstu viku hefst moldviðri að nýju, hálfu magnaðra en fyrr. Aftur munu dagfarsprúðir kommissarar umturnast og láta tilganginn helga meðalið.

Þunnildin hafa yfirgnæft í kosningabaráttunni síðustu tvær vikurnar, allt frá Karli Marx borgarstjóraefni yfir í geiturnar í Hljómskálagarðinum. Það liggur við, að fjölskyldumyndirnar af frambjóðendum og spariviðtölin við þá séu kærkomin hvíld frá þvaðrinu.

Dagblaðið hefur staðið utan við þessa hríð. Það hefur hvorki leynt né ljóst mælt með neinum frambjóðendum né stjórnmálaflokkum. Á því verður engin breyting nú á síðasta útkomudegi fyrir kosningar. En Dagblaðið hefur á annan hátt tekið þátt í undirbúningi kosninganna.

Blaðamenn Dagblaðsins hafa heimsótt alla kaupstaðina og flest kauptúnin, þar sem kosið verður á morgun. Þeir hafa rætt við efstu menn framboðslistanna og birt umsagnir þeirra um stöðu og framtíð málanna í byggðarlögum þeirra.

Svör einstakra manna höfðu af eðlilegum ástæðum tilhneigingu til að vera einhliða. En myndin varð sannari og fyllri, þegar svör frá öllum listum hvers byggðarlags voru komin á einn stað í blaðinu, auk stuttra umsagna fólks á götunni.

Á þennan hátt hefur Dagblaðið reynt að draga saman í aðgengilegt form málefnin og kostina, sem kjósendur standa andspænis, hver í sínu sveitarfélagi. Dagblaðið hefur orðið vart við, að heimamenn kunna að meta þessa þjónustu, ekki sízt vegna óhlutdrægninnar, sem hefur einkennt hana.

Hitt er svo annað mál, hvort lesendum er slægur í skoðanakönnun Dagblaðsins um úrslit borgarstjórnarkosninganna í Reykjavík. Hún átti að sýna ýmsa strauma, sem skipta máli í fylgi flokkanna. Slíkar upplýsingar geta skýrt málin og komið á þann hátt að gagni.

Samt gerði blaðið þetta með hálfum huga. Ljóst er, að niðurstöðurnar verða vegnar og metnar, þegar atkvæði hafa verið talin. Þá kemur í ljós, hvort tilraunin er fremur heppnuð eða misheppnuð. Sú útkoma hlýtur að ráða framhaldinu.

Dagblaðið hefur birt leiðara með ýmsum ábendingum, sem kjósendur geta haft í huga, ef þeir vilja, þegar að kjörklefanum kemur. Þessi ráð hafa hvorki verið ætluð né reynzt í þágu einstakra manna né flokka.

Í öðrum leiðurum hefur Dagblaðið svo gagnrýnt harðlega kosningabaráttu stjórnmálaflokkanna allra. Enda verður seint of oft kveðin sú vísa, að menntað þjóðfélag á ofanverðum áttunda tug aldarinnar á skilið vandaðri kosningabaráttu en við höfum séð að undanförnu.

Dagblaðið klykkir svo út í dag með 16 síðna kosningahandbók í þágu hinna fjölmörgu Íslendinga, sem ánægju hafa af því að vaka yfir talningu og skrá nýjustu tölur, jafnóðum og þær heyrast, svo og að velta jafnóðum fyrir sér sviptingunum, sem tölurnar sýna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið