arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Gústav fullkominn séffi

Sama hvað ég reyni, mér tekst aldrei að elda fisk eins vel og kokkarnir gera á Sjávargrillinu. Um árin hafa margir komið við sögu í eldhúsinu, en Gústav Axel Gunnlaugsson hefur frá upphafi verið þar séffi. Ég hef sjálfsagt borðað þarna hundrað sinnum og aldrei hefur fiskurinn mistekizt. Tímasetning ætíð fullkomin, flögurnar losna hver frá annarri, þegar þær eru snertar. Þetta er frábær tækni og list, sem er mér ofviða. Næstum eins flott er matreiðslan á Friðriki V og í Fiskfélaginu, allir í 2000 króna flokknum í hádeginu. Takist mér einhvern tíma að flýja undan volaðri þjóð, mun ég sjá meira eftir þessum stöðum en hestunum.
Biskupinn er áhrifalaus

Á erfitt með að komast yfir hneykslun mína á biskupnum yfir Íslandi. Geri mér þó grein fyrir, að teboð þjóðkirkjunnar er á áhrifalausu hliðarspori. Fjöldi Íslendinga er heiðarlega trúaður framhjá kirkjum. Tengir trú sína hvorki hræsni þjóðkirkjunnar né heilaþvotti sértrúarsafnaða. Þjóðkirkjan er eins og sjintó í Japan, fremur hefð en trú. Hún býður þjónustu við mikilvæga áfanga; nafngiftir, fermingar, giftingar og útfarir. Aðrir bjóða þetta líka, en þjóðkirkjan ræður í krafti hefðarinnar. Sárafáir mæta í kirkju utan þessarar hefðar. Því þarf ég að minna mig á, að fávíslegt vopnaglamur biskups hefur sem betur fer engin áhrif.
TripAdvisor gagnast

Þegar hundrað gestir hafa sagt frá reynslu sinni af matstað, geturðu örugglega tekið mark á niðurstöðunni. Getur það strax og umsagnirnar eru orðnar fimmtíu. En þú átt ekki að bera saman Friðrik V, Sægreifann, Eld og ís og Svarta kaffið. Þú berð eina ísbúð saman við slíkar, einn hamborgarastað við slíka, einn fínan stað við slíka. Þeir, sem segja frá reynslunni, hafa nefnilega misjafnan smekk. Sumir sækjast eftir ísbúðum eða bakaríum eða kaffistofum, skyndibitastöðum eða fínum veizlusölum. Þú verður að vita, hvað þú sjálfur vilt, til að hafa gagn. Þannig kemur gæðalisti TripAdvisor um veitingar í Reykjavík að góðum notum.
Ópíum fyrir alla

Trú er ópíum fyrir fólkið.

Íþróttir eru ópíum fyrir fávitana.

Morð eru ópíum fyrir hermennina.

Hríðskot eru ópíum fyrir löggurnar.

Hræsni er ópíum fyrir klerkana.

Bylting er ópíum fyrir menningarvitana.

Lygi+fals er ópíum fyrr pólitíkusana.

Að móðga alla er ópíum fyrir bloggarana
Kirkjuþing var teboð

Látum vera, þótt biskupinn blessi byssurnar á Kirkjuþingi. Slíkt hefur lengi tíðkast í kirkjubransanum. En fáránlegt var að reyna að ljúga, að undirheimar séu að færa sig upp á skaftið. Tölur sýna, að hefðbundið ofbeldi snarminnkar hér sem annars staðar í Evrópu. Eina bölið, sem eykst, er afbrotið að ofan, lygar og hræsni valdafólks, svo sem biskups og aðalgests kirkjuþings. Afbrot yfirstéttarinnar draga þjóðina til heljar, núna með hjálp biskups. Raðlygari valdhafanna vældi á þinginu yfir að fá ekki að síljúga í friði fyrir viðeigandi gagnrýni. Aðild þjóðkirkjunnar að teboðinu í Hörpu var þá ekki tilviljun, svei.
Sætt er blandað súru

Ísland er að mestu gott. Landið er fagurt og frítt og hestarnir ánægjulegir. Veðrið er nógu gott til að leggja sig í grasinu, þar eru ekki snákar. Vandinn við landið eru svo Íslendingarnir. Um þá má segja langa sorgarsögu. Í stuttu máli er hér mikið um innræktað undirmálsfólk. Hér komast menn í æðstu stöðum upp með að tala eins og fávitar. Hér segir forsætisráðherrann tóman þvætting og forsetinn leitar vina í Rússlandi, Kína og á Arabíuskaga. Hér eru bófaflokkar við völd. Og þrælalýðurinn lætur yfir sig ganga, að auðlindirnar séu ruplaðar í þágu fárra. Verst er drýldni afdala- og útnesjakarla, blásin upp af þjóðrembu.
Biskup án staðreynda

Það er rangt hjá biskupnum yfir Íslandi, að lögreglan „þurfi“ hríðskotabyssur. Hún hefur ekkert fyrir sér í því. Þvert á móti fækkar ofbeldisglæpum á Íslandi. Engin merki eru um, að búast megi við byssubardögum við glæpaflokka næstu árin. Glæpir koma að ofan í samfélaginu, ekki að neðan. Biskupinn hefur bara látið lögguna ljúga því að sér. Hún sagðist einnig hafa tilhneigingu til að treysta fólki, unz annað komi í ljós. Þannig hugsaði ég einu sinni, en það er því miður liðin tíð. Vantreysta ber valdamönnum, unz annað kemur í ljós. Mér sýnist, að skrifstofa Ríkislögreglustjóra sé skipað rugluðum og ofbeldishneigðum stjórum.
Bretar styðja Evrópuaðild

Þau undur og stórmerki hafa gerzt í Bretlandi, að drjúgur meirihluti kjósenda styður aðild að Evrópusambandinu. Hefur ekki gerzt í aldarfjórðung. Sagt er, að fólk sé orðið þreytt á landsins mesta lýðskrumara, Nigel Farage. Flokkur hans fær þó enn góðan byr í aukakosningum. Þar í landi vegast á tvö gagnstæð atriði. Annars vegar verða kjósendur hræddir, þegar farið er að tala í fullri alvöru um úrsögn úr Evrópu. Hins vegar óttast þeir samt og hata útlendinga. En kenna ekki Evrópusambandinu um vandann, þótt það standi vörð um opin landamæri í Evrópu. Hagsmunir og fordómar vegast þarna á. Og þá verður margt skrítið í kýrhausnum.
Eðlislægt að ljúga

Eðlilegt er, að spurt sé, hvort til siðs sé hjá kerfinu að svíkja undirritaða samninga. Landhelgisgæzlan segist ekki ætla að borga. Næsta mál er að upplýsa, hver undirritaði samninginn við norska herinn um 250 hríðskotabyssur. Einhver hlýtur að bera ábyrgð. Og hver stjórnar því að greiða ekki samþykktar skuldir. Einnig er eðlilegt, að spurt sé, hvort ekki sé farsælast að segja strax satt um svona mál. Frekar en, að hver aðili ljúgi á ýmsa vegu, hver í kross við hina. Er mönnum svona eðlislægt að ljúga fremur en að hugsa? Er í lagi að segja fúla fyndni í stað þess að svara eðlilegum spurningum? Enginn almannatengill þarna?
Þrír undirbúa Gúttóslag

Nýr flötur er kominn upp í hríðskotamálinu. Héraðslögreglustjórar segjast ekki hafa beðið um vopnin og pólitíkusar þykjast ekkert vita. Böndin berast að þrem mönnum, forstjóra Landhelgisgæzlunnar, ríkislögreglustjóra og yfirlögregluþjóni hans. Þeir hafa leynilega sankað að sér 370 hríðskotabyssum, sem eru langt umfram ímyndaða þörf. Líklega eru þetta hugsjónamenn, sem vilja vera viðbúnir nýjum Gúttóslag, þegar ríkisstjórnin keyrir um þverbak. Í því felast tækifæri. Þegar Jón Bjartmarz sigar hvítliðum á almenning, verður einhver drepinn. Þá rís dagfarsprúð þjóðin upp í réttlátri ofsareiði. Veltir oki bófanna af herðum sér.
Þrjár einfaldar leiðir

Til eru þrjár einfaldar leiðir til að hindra hrun Landspítalans. Hver ein nægir út fyrir sig. Kaupa má listann yfir rúmlega hundrað Íslendinga, sem geyma þýfi sitt í skattaskjólum. Hirða má þýfið, það eitt nægir. Ná má aftur í peningana, sem ríkisstjórnin gaf kvótagreifum með lækkun auðlindarentu. Hirða má þýfið, það eitt nægir. Ná má aftur í peningana, sem ríkisstjórnin gaf hinum ofsaríku með afnámi auðlegðarskatts. Hirða má þýfið, það eitt nægir. Og væri allt þrennt gert í senn, mætti leysa fleira en heilbrigðismálin. Koma mætti velferðarkerfi okkar að nýju í gang. Stöðva mætti kreppuna í menntakerfinu. Og borga skuldir.
Hríðskotalygarar

Jón F. Bjartmarz yfirlögregluþjónn, Haraldur Johannessen ríkislögreglustjóri og Jóhannes Þ. Skúlason ráðherrafulltrúi lugu um hríðskotabyssurnar. Norski herinn sagði að lokum hið sanna. Þar tíðkast að segja satt, sem fáum dettur í hug hér í ræsi siðblindunnar. Engir ráðherrar eru sagðir hafa komið að leynimakkinu, þótt enn megi efast um, að rétt sé. Hér eru þeir sömu að verki og klúðruðu umsátri Sérsveitarinnar um sjúkling í Hraunbæ. Engir lögreglustjórar báðu um hríðskotabyssurnar, sem Jón og Haraldur þráðu svo sárt. Hvar á Vesturlöndum mundu siðblindir embættismenn ljúga út og suður eins og íslenzkir hafa gert?
Höftin kosta glás

Höft eru ekki eðlilegt ástand og þau kosta glás, þótt það sjáist ekki vel. Þau fæla erlend fyrirtæki frá að koma hingað með rekstur. Við þurfum þau til að veita innlendum okrurum samkeppni, til dæmis í bönkum, tryggingum og olíu. Höft draga úr líkum á, að vel menntað fólk fái starf við sitt hæfi. Hvetja það til að setjast að erlendis. Erfitt er að spara innan hafta, því fjárfestingarkostir eru fáir og lélegir. Lífeyrissjóðir eiga til dæmis erfitt. Við eigum að þekkja höft frá fyrri tíð. Þau fela í sér handstýringu að ofan. Pólitíkusar eiga ekki auðvelt með að handstýra rétt. Til slíks eru þeir of heimskir og spilltir.
Þetta er meiri dellan

Frábært að fá Jón Bjartmarz hríðskotamann í Kastljósið. Hann fær litlu börnin til að gráta, svartur og illur á svip. Klúðraði hríðskotabyssunum eins og hann klúðraði ferð Sérsveitarinnar upp í Hraunbæ að slátra geðsjúklingi. Hafir þú slíkan vin, þarftu engan óvin. Sí og æ faldi hann sig bak við Ögmund Jónasson. Eins og sá hefði skipað ríkislögreglustjóra að sníkja hríðskotabyssur í Noregi. Enginn héraðslögreglustjóri pantaði þær. Tilefni úr undirheimum eru engin. Jón og Harald Johannessen langar bara rosalega í svona tól. Þvældu um rafbyssur við þingmenn, en þögðu um hríðskotabyssur, sem þeir samtímis útveguðu sér á laun.
Kjölturakkinn geltir

Kjölturakki atvinnurekenda gerir sig breiðan á þingi Alþýðusambandsins, því að hann vill ná endurkjöri. Annað er það ekki. Hann og hagfræðideildin eru eins og spýtt úr nefi Samtaka atvinnurekenda. Nota sömu gjaldþrota hagfræðina um gildi stöðugleika og telja viðskiptaveltu vera mælikvarða á hagvöxt. Frá þessu liði er einskis góðs að vænta. Rangt er gefið í spilinu og láglaunastéttir geta ekki lengur dregið fram lífið. Öryrkjar, gamlingjar og sjúklingar lifa á bónbjörgum og góðgerðum samtaka. Hér þarf að hækka lágmarkslaun upp í hálfa milljón. Auðlindarenta á að standa undir kostnaðinum. Hún hefur of lengi verið ránsfengur stórfyrirtækja.
Undirmálsfólkið

Íslendingar eru of fáir til að manna ríkið skynsamlega. Hæfileikar dragast að listum og vísindum, en undirmálsfólkið flykkist í pólitíkina. Fjölmiðlar veita pólitíkinni lítið vestrænt aðhald. Menn komast upp með lygi og fals og einkum heimsku, því að ekki er strax híað á blaðrið. Undirmálsfólkið telur sig geta komið fram og talað í kross. Skýrt dæmi er forsætisráðherra. Þannig kemst fólk upp með að vera óhæft til valda. Bandalag óhæfra pólitíkusa og óhæfra kjósenda er um andverðleika. Hæfu fólki er haldið í skefjum. Valdafólk forðast gagnlegar ákvarðanir, því að þær þrengja svigrúm andverðleikanna. Ísland er ónýtt ríki.
Rangir hæstaréttardómar

Ísland undirritar fjölþjóðlega samninga og setur síðan lög til staðfestingar. Svo tekur Hæstiréttur ekkert mark á neinu þessu, því hann telur sér trú um, að orðalag nýju laganna sé annað en í fjölþjóðlegu reglunum. Hann tekur ekki mark á vilja löggjafans, heldur býr sér til sérstæðar orðskýringar. Þetta kallast legalismi og virðist vera arfleifð frá valdaárum Sigurðar Líndal, prófessors í lögfræði. Á endanum hafnar svo mannréttindadómstóllinn í Strasbourg íslenzkum hæstaréttardómum, svo sem dæmin sanna. Hæstiréttur verður sér þar ítrekað til skammar. Kominn er tími til, að dómarar fari að átta sig á fánýti legalismans.

(Legalism = strict adherence to the letter rather than the spirit of law)
Enn er von í Hæstarétti

Ekki er ástæða að örvænta, þótt héraðsdómarar telji umboðssvikara engilhreina, þar sem þeir hafi ekki sjálfir grætt. Hæstiréttur hefur oft snúið við dómum úr héraði í fyrstu málum Sérstaks saksóknara. Sér kannski umboðssvik, þótt þriðji aðili græði á umboðssvikum. Niðurstaða Hæstaréttar hefur verið sakfelling í langflestum dómsmálum Sérstaks. Vel er hugsanlegt, að Sigurjón Árnason hljóti makleg málagjöld. Hæstiréttur er undir smásjá fjölþjóðlegra dómstóla, sem efast um legalisma hans og hafa snúið dómum hans við. Hæstiréttur getur ekki lengur hagað sér eins og útey í vestrænni dómvenju og virt alþjóðasamninga að vettugi.
Fjaðrafok í hænsnahúsinu

Viðbrögð Valdsins við fréttum af hríðskotabyssum eru öll í kross. Eru sagðar keyptar, eru sagðar ógreiddar enn, eru sagðar gefnar. Allt eftir því, hvað hentar talsmanninum hverju sinni. Getur þetta fólk ekki komið sér saman um eina lygi, kann það ekkert PR? Ekki getur Valdið einu sinni komið sér saman um, hve margar þessar byssur séu, 150 eða 200. Altjend er ljóst, að ætlun Valdsins var að halda vopnavæðingunni leyndri. Þegar upp komst, varð óundirbúið fjaðrafok í hænsnahúsinu. Jón F. Bjartmarz var látinn axla ábyrgð, rétt eins og einn auli ráði vopnavæðingunni. Ekki er enn bent á neitt tilefni fyrir hríðskotabyssunum.
Skotglaðir og snargalnir

Furðulegt er, að Norðmenn ákveði að hætta að gefa okkur jólatré, en gefi okkur í staðinn 200 hríðskotabyssur. Hver ákvað þetta og hver bað hann um það? Hvers vegna hafa einstakir lögreglustjórar ákveðið „sjálfstætt“ að vopnvæða löggubíla á sínu svæði? Hvers vegna neitar Hlynur Snorrason að tjá sig um vopnin í bílum hjá honum á Vestfjörðum? Hvers vegna fór þetta svona leynt? Hvers vegna kannast enginn við neitt í innanríkisráðuneytinu? Allir hafa misst málið. Nægja löggu ekki venjulegar byssur til að skjóta geðsjúklinga á færi? Hver ákvað þjálfun löggumanna í meðferð á hríðskotabyssum? Er allt löggukerfið orðið snargalið?
Hæstiréttur tapar ítrekað

Enn tapar ríkið og Hæstiréttur meiðyrðamáli fyrir Mannréttindadómstóli Evrópu í Strasbourg. Íslenzkir meiðyrðadómar eru nánast undantekningarlaust ómerktir úti í Evrópu. Í annað sinn vinnur Erla Hlynsdóttir þar mál. Fyrir nokkrum árum var ómerktur dómur gegn henni fyrir meiðyrði um Strawberries. Nú er ómerktur dómur gegn henni fyrir meiðyrði um eiginkonu Guðmundar í Byrginu. Hæstiréttur verður að fara að hugsa sinn gang, þegar dómar hans verða sífellt til athlægis. Hér er ekki dæmt eftir stjórnarskrá, sáttmálum og ætlun löggjafans, heldur eftir afar sérstæðri túlkun orða í lögum, svokölluðum legalisma. Nú er nóg komið af honum.
Evran er traust

Þótt Heimssýn og aðrar þjóðrembuslóðir segi sífellt fréttir af ógæfu evrunnar, heldur sú mynt áfram að

EFLAST. Hún hefur í áratug verið óbreytt í dollurum. Breska pundið hefur sigið gagnvart evru og kínverskt yuan hefur risið gagnvart öllum myntum. Allar myntir hafa sigið gagnvart gulli, nema yuan. Sú mynt er þó líka farin að riða vegna merkja um erfiðleika í efnahagslífi Kína. Evran hefur staðizt vandræði Grikklands og erfiðleika ýmissa annarra evru-ríkja. Hún er komin jafnfætis dollar í heimsviðskiptum. Evran er fín mynt, þegar á heildina er litið, en gagnið fer eftir innri styrk ríkja til að fylgja reglum hennar.
Réttlæti kemur að utan

Dómstólar virðast telja umboðssvik og kennitöluflakk hvort tveggja vera löglega iðju. Legalismi þeirra stingur í stúf við vestræna dómvenju. Mér sýnist engu réttlæti verða komið fram hér innanlands í hinum ýmsu hrunmálum. Eina leiðin til réttlætis er að kæra innlenda dóma til erlendra fjölþjóðadómstóla. Reynslan sýnir, að þar finnst margvíslegt réttlæti, sem ekki finnst hér heima. Frábært er, að ein af þremur stoðum lýðræðis, dómsvaldið, er ekki algerlega á herðum fábjána. Réttlæti á Íslandi hefur ætíð helzt komið að utan og svo er einnig í hrunmálum. Við skulum ekki enn örvænta, þótt saksóknarar fari ýmsar fýluferðir.
Fjölskyldumanni bjargað

Héraðsdómarar hafa sennilega verið gráti næst, er Sigurjón Þ. Árnason lýsti ofsóknum kerfisins gegn fátækum „fjölskyldumanni“. Ekki er gaman að þurfa að hafa lagatækni á tugmilljóna launum við að verjast „ofurvaldi“ ríkisins. Enda var Sigurjón sýknaður af ýmiss konar kærum um 13,6 milljarða umboðssvik. Meira að segja er til umræðu, að umboðssvik séu lögleg hér á eina staðnum í heiminum. Rétt eins og kennitöluflakk sé löglegt hér á eina staðnum í heiminum. Já það er svona, þegar dómarar kafa djúpt ofan í réttlætið. Það varðar líka mann í hvítri skyrtu, sem hefur varla ráð á að kaupa sér hálfa snúða. Réttlætið blómstrar.
Góðar skoðanakannanir

Ég trúi niðurstöðum skoðanakannana Capacent-Gallup, Fréttablaðsins og MMR. Tel alls staðar vera góða vinnu að baki. Kannanir Fréttablaðsins og MMR eru meira spennandi en Capacent-Gallup. Sú síðastnefnda spyr jafnt og þétt yfir langt tímabil. Þar eru fréttirnar sumpart mánaðar gamlar. Hinar stofnanirnar ná betur í nýjar vendingar í pólitíkinni. Um leið kann þar að vera um að ræða sveiflur, sem koma og fara. Þannig að samtals koma allir þessir aðilar að gagni. Áður birtu hagsmunaaðilar útkomur í atkvæðagreiðslum, til dæmis á vinnustöðum. Það var til að blekkja kjósendur og er blessunarlega horfið í myrkur gleymskunnar.
Heilsu okkar mun hraka

Ísland setti um aldamótin 10% þjóðartekna í heilsugæzlu. Svipað og helztu heilsulönd heims, Norðurlönd, Þýzkaland og Frakkland. Eftir aldamótin hefur hlutfall okkar lækkað í 9%. Hlutfall okkar lítið í samanburði við Bandaríkin. Þau verja tvöfalt, 18% þjóðartekna. Eru þó með allt í steik. Hlutur sjúklinga í heilsukostnaði er 15% í Danmörku og Noregi, en hefur aukizt hér upp í 20%. Við erum þar með komin upp fyrir þau mörk, að fátækt fólk er farið að neita sér um heilsuþjónustu. Það hefur einfaldlega ekki ráð á að borga sinn hlut í dæminu. Heilsu Íslendinga mun því hraka á næstu árum og meðal-ævilíkur fara dvínandi.
Þráin til útlandsins

Þótt París sé heimsins höfuðprýði, langar mig ekki óviðráðanlega þangað. Þótt þar sé meira að skoða en annars staðar, langar mig ekki að sjá Monu Lisu aftur í Louvre. Það eina, sem ég sakna er Sainte-Chapelle að baki Notre Dame. París hefur auðvitað glás kaffihúsa, þar sem gaman er að hanga. Mig langar meira til Istanbul, því Ægisif er sjálf heimskirkjan og allur gamli Mikligarður heillar. Svo er ekki víst, að borgin endist túristum vegna aukins trúarofsa. Mest langar mig þó til Feneyja. Að vetrarlagi, þegar kalt er úti og hlýtt í kirkjum. Þegar túristunum fækkar, rennur býzanskt hjarta borgarinnar eins og eitur í sálina.
Heimsins höfuðprýði

Þegar ég skrifaði leiðsögubækur fyrir ferðamenn í erlendum stórborgum, setti ég neðri mörkin við einnar viku borgir. Það voru borgir á borð við Kaupmannahöfn og Amsterdam, sem hægt var að kynnast á viku. Ofar komu tveggja vikna borgir, sem mátti kynnast á tveimur vikum, London og New York. Aðeins ein borg taldist mér þriggja vikna borg. Magnaðasta túristaborg heimsins er auðvitað París. Þvermál miðjunnar er fimm kílómetrar. Hlaðnir glæsibrautum og minnisvörðum ýmissa tíma í borgarsögunni. Gat rölt um þessa miðborg á þremur vikum með því að búa á 20 hótelum hér og þar. París er svo sannarlega heimsins höfuðprýði.
Trúarbrögð sjónvarps

Fákænar trúarjátningar í sjónvarpsrekstri eru skýrðar með, að sjónvarp þurfi að höfða til ungs fólks. Það skrítna er samt, að eltingaleikur sjónvarps við meint áhugamál ungs fólks og unglinga skilar síminnkandi áhorfi allra ungra kynslóða. Meðalaldur áhorfenda hjá FOX er kominn upp í 68 ár. Eins nálægt grafarbakkanum og hægt er að komast í Bandaríkjunum. CNN eldist aðeins skár, meðalaldurinn þar er 59 ár. Ungt fólk horfir ekki á sjónvarp. Ekki einu sinni þótt áherzlan þar færist frá viðmælendum og viðfangsefnum yfir á sögumanninn sjálfan. Sjónvarpi hefur frá aldamótum verið stjórnað með síbylju innantómra trúarjátninga.
A. Istanbul

Stóri markaðurinn í Istanbul, Kapalı Çarşı

Istanbul

Brúin mikla, sem tengir austur og vestur, Asíu og Evrópu, íslam og kristni

Austrið og vestrið mætast í Miklagarði. Þar var gríska Byzántion, rómverska Konstantinopel og loks íslamska Istanbul. Hvert heimsveldið á fætur öðru setti sitt mark á borgina við Sæviðarsund. Hún var öldum saman miðja hins þekkta heims og langstærsta borg veraldar. Þangað lágu allir gagnvegir og þar eru hlið austurs og vesturs, brýrnar miklu milli Evrópu og Asíu.

Lífið í Istanbul hefur breyzt síðasta aldarfjórðung. Þegar ég kom þar fyrst, var borgin nærri því vestræn og fáar konur báru slæður. Síðan hefur verið mikill flótti úr sveitum til borga. Istanbul nútímans hýsir tíu milljónir manns og er orðin að hálfu leyti borg svartklæddra kvenna með slæður. Með auknum íslamisma Erdoğan færist drungi miðalda yfir borgina. Hann hefur í tvo áratugi verið valdamaður, fyrst borgarstjóri, síðan forsætisráðherra og síðast forseti.

Næstu skref
3. Kappadokia – Göreme

Hellamálverk í neðanjarðarkirkju í Göreme-þjóðgarðinum

Göreme

Reistir limir í Göreme-þjóðgarðinum

Frá Konya er þriggja tíma bílferð til Kayseri og Göreme í Kappadókíu, sem er nákvæmlega í miðju Tyrklandi. Þetta er svæði afar undarlegra steindranga og hýbýla, sem höggvin eru í kletta og dranga. Kappadókía þýðir land hinna fögru hesta.

Bergið í svæðinu er myndað af öskufalli. Það er hart á yfirborðinu og gljúpt hið innra. Þegar grafið er í það, er aðeins skelin hörð. Þegar komið er inn úr henni, er auðvelt að höggva bergið, sé það gert, áður en bergið gengur í samband við súrefni og harðnar. Úr þessu má grafa út hýbýli.

Þarna eru drangar, kallaðir álfastrompar, í líki reistra lima með hettu, sumir grafnir að innan. Veður og vindar grófu út landið, en hrauntoppar hlífa dröngunum, sem stóðu af sér landeyðinguna.

Hellar í kirkjudalnum í Göreme-þjóðgarðinum

Kristið fólk leitaði þarna hælis undan sigurgöngu múslima á 9. öld. Þarna eru átta hæða fjölbýlishús neðanjarðar, klaustur og 30 kirkjur með austrómverskum freskum á veggjum.

Svæðið er friðað og hefur verið gert að þjóðgarði. Margir túristar fara í ferðir með loftbelgjum yfir svæðið, en aðrir taka sér rútuferðir um það og bogra um vistarverurnar.

Næstu skref
5. Eyjahafsströndin – Meryemana

Hús Maríu meyjar

Altarið í Meryemana

Meryemana

Sagan segir, að María mey hafi lifað síðustu ár sín í Ephesus, enda hafi Jesús falið Jóhannesi guðspjallamanni að sjá um hana eftir sinn dag. Hús Maríu meyjar, Meryemana, er í nágrenni borgarinnar, mikill helgistaður kaþólikka, sem hafa mikið dálæti á guðsmóður. Þarna hafa ýmsir páfar beðizt fyrir á síðustu áratugum.

Við látum hér staðar numið að sinni. Hér hefur aðeins verið stiklað á stóru. Margt fleira er merkilegt að sjá í Istanbul og víðs vegar um Tyrkland.

Góða ferð.
4. Eyjahafsströndin – Ephesus

Bókasafnið í Ephesus

Ephesus

Almenningskamrar í Ephesus

Ephesus er annar forngrískur bær, sem tók við af Pergamum, sem höfuðborg Asíu á síðrómverskum tíma. Á tíma býzönsku keisaranna var Ephesus merkasta borg ríkisins á eftir sjálfum Miklagarði.

Bærinn fór illa í jarðskjálftum og fljótið Küçükmenderes hætti að vera skipgengt.

Borgin skiptir máli í kirkjusögunni. Þar bjó Páll postuli í mörg ár og skrifaði Fyrsta Kórintubréfið, þar var guðspjall Jóhannesar sennilega skrifað og þar voru haldin mörg kirkjuþing að fornu.

Enn þann dag í dag er hægt að ganga götuna um endilanga borgarinnar frá böðum Variusar og musteri Domitianusar niður að borgarmarkaðinum og 24.000 sæta leikhúsinu, stærsta leikhúsi fornaldar. Á leiðinni förum við um hlið Herkúlesar og sjáum til dæmis legstað Jóhannesar og súlu úr kirkju hans, einnig musteri Hadrianusar, hóruhúsið, almenningsklósettin og bókasafn Celsusar.

Ein súla er eftir af musteri Artemis, sem var talið eitt af sjö undrum veraldar.

Næstu skref

Stærsta leikhús fornaldar er í Ephesus
3. Eyjahafsströndin – Asclepeion

Hin helga braut að heilsulindinni í Asclepeion

Asclepeion

Leikhúsið í Asclepeion

Rústir heilsuhælis Galenusar eru þremur kílómetrum sunnan við Akropolis í Pergamum. Galenus var frægasti læknir heims á annarri öld e.Kr. og einkalæknir Markúsar Árelíusar keisara. Þarna er rómverskt leikhús, musteri Asclepiusar og súlnarið við Hina helgu braut að heilsulindinni. Næstu skref
2. Eyjahafsströndin – Pergamum

Trajanusar-musterið í Pergamum

Pergamum

Leikhúsið í Pergamum

Rústirnar af forngríska bænum Pergamum eru á hæð norðvestan við tyrkneska bæinn Bergamo. Þar ríkti grísk konungsætt Attalída, sem voru miklir fylgismenn Rómaveldis. Bærinn varð voldugur á tíma Hadrianusar keisara og komst upp í 200.000 íbúa. Þar stofnaði Galenus læknir heilsuhælið Asclepeion, sem frægt var í fornöld. Þar var líka mikið lærdómssetur og heimsfrægt bókasafn, það næststærsta í heimi.

Uppi á hæðinni Akropolis var altarið mikla, sem nú er til sýnis í Pergamon-safninu í Berlín. Þar eru rústir 10.000 manna leikhúss, helgidóms Aþenu, musteri Trajanusar keisara, bókasafnsins fræga, konungshallar og virkisveggja.

Næstu skref
4. Kappadokia – SultanHani Caravanserai

SultanHani Caravanserai

Á svæðinu er líka Ihlara-gljúfur, dýpsta klettagljúfur landsins.

SultanHani, nálægt Aksaray, er bezt varðveitta Caravanserai í Tyrklandi, byggt 1226. Caravanserai voru víða um miðausturlönd, eins konar hótel fyrir ferðamenn, einkum kaupmenn, sem fóru um með klyfjaðar úlfaldalestir. Einkum var mikið af þessum hótelum á Silkileiðinni frá Kína um Persíu til Istanbul.

Næstu skref

Ihlara-gljúfur