arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Januar 2005

Volæði í matreiðslu

Hringferð mín um veitingahús er svo langt komin, að volæði greinarinnar er mér ljós. Þorri fullorðinna er alinn upp við sósueldhús mötuneytanna og þorri unga fólksins er alinn upp við pöstur og pítsur í bezta lagi og við hamborgara í versta lagi. Fáir hafa áhuga á vandaðri eldamennsku, ekki sízt ef hún kostar of mikið. Það sést af lítilli aðsókn að stöðum, sem reyna að lyfta sér upp fyrir þjóðarsmekk.

Svokallaðir etnískir staðir, allt frá ítölskum yfir í asíska, eru engan veginn ekta. Ítölsku staðirnir eru pasta- og pítsustaðir og þeir asísku eru sósueldhús. Á þessu eru sárafáar undantekningar, svo sem Austur-Indíafélagið með indverskan mat, Jómfrúin með danskan mat og Kínahúsið með kantonskan Kínamat. Ég tel ekki Primavera með í þessum hópi, af því að það hefur verið að breytast úr ítalskri í nýklassískt franska eldamennsku.

Fáar tegundir eldamennsku skipta máli. Nefna má heimaeldhús hverrar þjóðar, hér á landi neðan frá Múlakaffi yfir Pottinn og pönnuna og Þrjá Frakka upp í Við Tjörnina. Etnísku staðirnir voru nefndir hér að ofan. Japanskt eldhús er á Maru. Einnig má nefna nýfranska eldhúsið, sem hefur aldrei náð fótfestu hér á landi, var um tíma í Grilli, í Holti og á stað, sem hét Arnarhóll. Svo var til fusion eða blandstíll um tíma á stað, sem hét Sommelier.

Þorri þekktra veitingahúsa hér á landi notar nýklassíska eldamennsku, kennda í hótelskólanum, í matreiðslubókum kokka og uppskriftum matarritsins Gestgjafinn. Þetta er nútímaútgáfa af gamla, franska sósuseldhúsinu, sem vék í Frakklandi fyrir nýfrönskunni, en gat endurnýjað sig utan Frakklands með því að innlima ýmsa minni háttar þætti nýfrönskunnar. Stoltarstaðir stefnunnar eru svo dýrir, að þeir eru lítið sóttir, Vox, Grill, Perla, Holt, Humarhúsið og Tveir fiskar.

Kalla má það fjölþjóðlegt eldhús, sem býður rétti úr ýmsum áttum, án þess að blanda ólíkum stílum saman í rétti eins og blandstíllinn gerir. Flestir slíkir sækja út úr eldhúsinu yfir í stæla í umgerð, tilraunir til að láta staðinn ilma af ákveðinni stemmningu, vera yfirlýsingu um þotulífsstíl, eins og er svo algengt í nútímanum, í fatnaði, í drykkjarföngum, í snyrtivörum. Beztur er þessi stíll í 101 hóteli og Sjávarkjallaranum, sést einnig í Apóteki

Ódýrt hádegisverðarhlaðborð á Vox er svo kapítuli út af fyrir sig, sú matreiðsla, sem mest hefur slegið í gegn hér á landi á síðustu árum, tiltölulega fíngerð útfærsla á norræna hlaðborðsstílnum grófa, sem menn þekkja í ýktum jólahlaðborðum. Að öðru leyti skortir hér á landi hugmyndaflug, sem færir eldamennsku nær fólki og lyftir um leið almennum smekk. Nýklassíkin hefur drepið matargerðarlist í dróma.

Jónas Kristjánsson

DV
Uppeldisbresturinn

Ef nýr forsætisráðherra og aðrir máttarstólpar þjóðarinnar á síðustu árum vilja fá betur upp alin börn á Íslandi, er nærtækast fyrir þá að gefa foreldrum betri tíma. Ráðamenn hafa hins vegar rekið þjóðarbúskapinn á þann hátt, að barnafjölskyldur þurfa tvær fyrirvinnur til að lifa af.

Framleiðni á Íslandi er lítil, meðal annars vegna áherzlu stjórnvalda á gæludýrarekstri, til dæmis landbúnaði. Til þess að standa jafnfætis vestrænum þjóðum, verða Íslendingar að bæta sér þetta upp með löngum vinnudegi og tvöfaldri fyrirvinnu. Það leiðir víða til gallaðs uppeldis barna.

Ríkisstjórnin getur lagt sitt af mörkum með því að afnema félagslega velferð í atvinnulífinu og auka þannig framleiðni til dæmis upp í það, sem hún er í Frakklandi. Þá gæti hún stytt vikulegan vinnutíma niður í 35 tíma og gert fleiri foreldrum kleift að sinna börnum sínum betur en hingað til.

Meðan við bíðum eftir, að ríkisstjórnin breyti áherzlum í atvinnumálum, getum við notað tækifærið til að hvetja máttarstólpa, svo sem stjórnmálaflokka og þjóðkirkju, til að taka afstöðu gegn dýrkun ofbeldis og kynóra, sem flæðir yfir unga fólkið í sjónvarpsefni, bíómyndum og tölvuleikjum.

Uppspretta þessa ógeðs er að mestu í Bandaríkjunum, þar sem stjórnvöld eru að ala upp fallbyssufóður. Það er spurning, hvort þjóðkirkjan og stjórnmálaflokkar vilja skera að frönskum hætti upp herör gegn illum uppeldisáhrifum, sem berast hingað í skjóli bandarísks ofurafls í lágmenningu.

Einnig er nauðsynlegt, að stjórnvöld beini augum sínum að börnum og unglingum, sem þegar hefur verið spillt af ofangreindum ástæðum. Margir unglingar fara fram af fullkomnu tillitsleysi við umhverfið, af því að þeir komast upp með það, lögin gera ekki ráð fyrir sakhæfum unglingum.

Bretar eiga við þyngri vanda að etja á þessu sviði. Þar í landi ganga um flokkar bjórdrukkinna unglinga, sem eru haldnir skemmdarfýsn. Bretar eru farnir að sekta foreldra þessara unglinga um 30-40 pund eða 4000-5500 krónur fyrir hvert athæfi unglinga og barna allt niður í tíu ára aldur.

Síbrotafólk meðal foreldra, sem ekki hefur skikk á börnum sínum þrátt fyrir sektir, eru Bretar farnir að senda á námskeið í uppeldi. Ekki er enn vitað, hvort slíkt hefur áhrif, en sendir öllu falli þau skilaboð út í þjóðfélagið, að gerð sé krafa um, að foreldrar beri ábyrgð á uppeldinu.

Við getum ekki horfið aftur í tímann til ástands, sem við ímyndum okkur að hafi verið í gamla daga. En stjórnvöld, máttarstólpar og foreldrar geta samt andæft siðleysinu.

Jónas Kristjánsson

DV
Glervörubúðin

Í glervörubúðum gildir reglan, að viðskiptavinir, sem brjóta hlut, verða að borga hann: “Þú brauzt hann og þú átt hann.” Margir dálkahöfundar telja, síðast Naomi Klein í Guardian, að Bandaríkin hagi sér í Írak eins og drukkinn fíll í glervörubúð. Loftárásir hafi valdið rosatjóni og heil borg, Falluja, hafi verið jöfnuð við jörðu. Allt þetta tjón verði Bandaríkin sjálf að borga, en geti ekki leitað á náðir annarra vestrænna ríkja, þar á meðal ekki til Íslands og annarra stríðsfúsra ríkja. Í tíð Saddams Hussein ríkti friður í landinu, en nú eru 67% án vinnu í kaldakolinu.
Impregilio

Hvað eftir annað er ítalski verktakinn við Kárahnjúka í fréttum vegna eindregins brotavilja í samskiptum við starfsfólk og umgengni við íslenzk lög og reglur. Impregilio rífur bara kjaft eins og það gerir í þriðja heiminum. Á öllum sviðum er fyrirtækið verndað af opinberum stofnunum, af sýslumönnum á Austurlandi, af vinnueftirliti ríkisins, sem er ein af stofnunum Framsóknarflokksins. Tilraunir verkalýðsfélaga til að þrýsta ráðherrum þess flokks til að taka á þessum málum hafa auðvitað engan árangur borið. Framsóknarflokkurinn er nefnilega í vasanum hjá Impregilio.
Afburða stjórnarskrá

Evrópusambandið fékk í fyrra stjórnarskrá, sem ber af öðrum slíkum, þar á meðal þeim bandarísku og íslenzku. Öðrum þræði er eðlilegt, að ný stjórnarskrá sé betri en hinar gömlu. En jafnframt er ljóst, að önnur og betri hugsun er að baki hinnar nýju stjórnarskrár, sem hefur 77% fylgi Evrópubúa. … Evrópska stjórnarskráin hefur mannréttindakafla, sem fer langt upp fyrir nýlegan kafla í íslenzku stjórnarskránni. Evrópska stjórnarskráin leggur meiri áherzlu á félagslegt og menningarlegt réttlæti og spannar fleiri svið, svo sem um réttindi til umhverfisverndar og um réttindi dýra. …
Afburða stjórnarskrá

Evrópusambandið fékk í fyrra stjórnarskrá, sem ber af öðrum slíkum, þar á meðal þeim bandarísku og íslenzku. Öðrum þræði er eðlilegt, að ný stjórnarskrá sé betri en hinar gömlu. En jafnframt er ljóst, að önnur og betri hugsun er að baki hinnar nýju stjórnarskrár, sem hefur 77% fylgi Evrópubúa.

Evrópska stjórnarskráin hefur mannréttindakafla, sem fer langt upp fyrir nýlegan kafla í íslenzku stjórnarskránni. Evrópska stjórnarskráin leggur meiri áherzlu á félagslegt og menningarlegt réttlæti og spannar fleiri svið, svo sem um réttindi til umhverfisverndar og um réttindi dýra.

Sumt af þessu hefur samevrópskt gildi, svo sem ákvæðið um, að allir skuli hafa rétt til að skrifa til Evrópusambandsins á sínu eigin tungumáli og að fá til baka svar á sama tungumáli. Þannig eru fámenn tungumál varin og þannig er íslenzk tunga ekki varin, því að hún er ekki í sambandinu.

Neytendur, konur, börn og minnihlutahópar eru rækilega varðir í evrópsku stjórnarskránni. Þar er einnig lögð áherzla á frjálsan og væntanlega ókeypis aðgang að skólum og heilsugæzlu, sem Ísland virðist vera að falla frá um þessar mundir. Svipaða sögu er að segja um réttinn til verkfalla.

Evrópska stjórnarskráin reynir að verja fólk gegn of mikilli vinnu með áherzlu á samfellt lágmarksfrí á ári hverju, í viku hverri og á degi hverjum. Það síðasta hefur vakið reiði íslenzkra langferðabílstjóra. Hún gerir líka ráð fyrir fríi foreldra í tengslum við og í framhaldi af fæðingu barna.

Neytendavernd er í evrópsku stjórnarskránni. Vestan hafs verða stjórnvöld að sanna, að vara sé óholl, eins og frægt var í tóbakinu og síðar í erfðabreyttum matvælum. Í Evrópu verða framleiðendur að sanna, að vara þeirra sé ekki óholl. Þetta auðveldar varnir gegn tóbaki og erfðabreyttum mat.

Náttúran nýtur verndar og virðingar í stjórnarskrá Evrópu, sem er óþekkt í sóðabæli Íslands. Það er engin furða, að sameinuð Evrópa hefur tekið algera forustu í umhverfismálum heimsins. Evrópa gerir kröfur til sjálfbærrar þróunar í atvinnulífinu. Þaðan kemur áherzlan á vetni sem orkugjafa.

Stjórnarskrá Evrópu nær einnig til dýra. Í kjölfarið verður verksmiðjuiðnaður í eggjum og kjúklingum bannaður árið 2012. Settar hafa verið reglur um villt dýr og um lágmarksstærð á básum og stíum í gripahúsum. Eitt af markmiðum Evrópu er lífræn ræktun án tilbúins áburðar og tilbúinna eiturefna.

Friður og félagslegur markaðsbúskapur eru einnig markmið í nýju stjórnarskránni, sem verður fyrirmynd breytinga á öðrum stjórnarskrám. Fylgist íslenzka stjórnarskrárnefndin með?

Jónas Kristjánsson

DV
Atlantsgjáin dýpkar

Frakkar vinna 1562 stundir á ári og Bandaríkjamenn vinna 1877 stundir, hafa lengri vinnudaga, færri frídaga og mun styttra sumarfrí. Frakkar og fimm aðrar Evrópuþjóðir bæta sér þetta upp með því að hafa 7% meiri framleiðni og með því að leggja áherzlu á lífgæði utan vergrar landsframleiðslu. … Heilsa er betri í Vestur-Evrópu en í Bandaríkjunum, ævilíkur eru lengri og ungbarnadauði er minni. Hjartasjúkdómar og krabbamein hafa minni útbreiðslu. Evrópumönnum líður betur en Bandaríkjamönnum, enda nota þeir 16% landsframleiðslu til tekjujöfnunar meðan Bandaríkjamenn nota aðeins 11% hennar. …
Atlantsgjáin dýpkar

Frakkar vinna 1562 stundir á ári og Bandaríkjamenn vinna 1877 stundir, hafa lengri vinnudaga, færri frídaga og mun styttra sumarfrí. Frakkar og fimm aðrar Evrópuþjóðir bæta sér þetta upp með því að hafa 7% meiri framleiðni og með því að leggja áherzlu á lífgæði utan vergrar landsframleiðslu.

Heilsa er betri í Vestur-Evrópu en í Bandaríkjunum, ævilíkur eru lengri og ungbarnadauði er minni. Hjartasjúkdómar og krabbamein hafa minni útbreiðslu. Evrópumönnum líður betur en Bandaríkjamönnum, enda nota þeir 16% landsframleiðslu til tekjujöfnunar meðan Bandaríkjamenn nota aðeins 11% hennar.

Trúarofstæki er útbreitt í Bandaríkjunum, en nánast óþekkt í Evrópu. 68% Bandaríkjamanna trúa, að djöfullinn sé til, og 45% trúa, að endurkoma Krists verði á allra næstu árum. Sömuleiðis er þjóðernisofstæki útbreitt í Bandaríkjunum, 98% telja sig þar þjóðernissinnaða, en aðeins 63% í Evrópu.

Bandaríkjamenn trúa á dauðarefsingu, en Evrópubúar hafa óbeit á henni. Morð eru fjórfalt fleiri á íbúafjölda vestan hafs en austan. 24% Bandaríkjamanna telja, að ofbeldi geti átt við í ýmsum aðstæðum, en aðeins 12% Kanadamanna hafa sömu skoðun, enda líkjast þeir Evópuþjóðum að flestu leyti.

Í Bandaríkjunum lokar yfirstéttin sig inni í vöktuðum hverfum og lokar 2% vinnufærra karlmanna í fangelsum. Af svertingjum á 20-34 ára aldri eru 12% í fangelsi. Svona sjúkt þjóðfélag gæti aldrei þrifizt í Evrópu, þar sem fíkn í áfengi og eiturlyf er talin vera veiki en ekki glæpur.

Ameríski draumurinn snýst um einstaklinginn, að hver sé sinnar gæfu smiður og að hver sé sjálfum sér næstur. Þessi draumur er á hröðu undanhaldi, því að ört fjölgar þeim, sem berjast um á hæl og hnakka án þess að geta lifað mannsæmandi lífi. En evrópski draumurinn er félagslegur og í örum vexti.

Evrópusambandið hefur tekið upp arfinn frá járnkönzlurunum Bismark og Erhard, sem lögðu áherzlu á félagslega velferð til að hafa sátt í þjóðfélaginu, líma það betur saman. Enda er velferðin miklu meiri í Evrópu en í Bandaríkjunum, þar sem margfalt hærra hlutfall fólks er undir fátæktarmörkum.

Evrópumenn spara fé, en Bandaríkjamenn ekki, heldur lifa á krít frá Kína og Japan. Evrópa hafa komið sér upp öflugasta gjaldmiðli heims, meðan dollarinn sígur. Evrópusambandið stækkar örum skrefum og fleiri vilja komast inn. Það hefur fengið nýja stjórnarskrá, sem ber af hinni bandarísku.

Evrópa og Bandaríkin eru gerólík samfélög. Bandaríkin eru ofbeldis- og einræðishneigð í alþjóðamálum, meðan Evrópa leitar sátta. Öll alþjóðamál nútímans snúast um þennan mun.

Jónas Kristjánsson

DV
Pyndingarnar

Bandaríkjamenn fóru vel með fanga sína í heimsstyrjöldinni síðari eins og önnur vesturveldi. Það létti þeim að vinna friðinn að stríðinu loknu. Meðal Japana og Þjóðverja var ekki ræktað hatur gegn hernáminu. Því komst lýðræði á legg í öxulveldunum og þau urðu meðal hornsteina lýðræðisþjóða.

Nú er öldin önnur. Þótt rannsóknir hafi sýnt, að pyndingar ná engum árangri öðrum en að ná lygasögum upp úr fólki. Þótt þær séu bannaðar samkvæmt alþjóðalögum, sem sett hafa verið að undirlagi vesturveldanna. Nú eru stríðsfangar pyndaðir skipulega bæði í Guantanamo á Kúbu og í Abu Ghraib í Bagdað.

Mikilvægir þættir í bandaríska kerfinu hafa verið andvígir þessari nýju stefnu. Meðal þeirra er innanríkislögreglan FBI, sem hefur ítrekað kvartað við forsetaembættið og gefið út skýrslur, sem gagnrýna pyndingarnar, er hafa haldið áfram síðan myndir birtust um allan heim frá ógeðinu í Abu Ghraib.

William Pfaff, fastur dálkahöfundur International Herald Tribune, telur, að pyndingar hafi verið á stefnuskrá George W. Bush löngu áður en nokkrir stríðsfangar voru til að pynda. Nokkrum dögum eftir hryðjuverkið 11. september 2001 var tilkynnt, að Bandaríkin tækju ekki mark á alþjóðalögum.

Nokkrum mánuðum síðar var búið að gera ráðstafanir í reglugerð til að hindra málsóknir gegn pyndurum hersins. Og í janúar 2002 skrifaði Alberto Gonzales hina frægu greinargerð um lögmæti pyndinga. Hann var síðan verðlaunaður eftir kosningarnar í haust með embætti dómsmálaráðherra.

Samkvæmt Gonzales má fara framhjá bandarískum lögum með því að framkvæma pyndingar utan Bandaríkjanna. Samkvæmt Gonzales má fara framhjá alþjóðalögum með því einfaldlega að láta forsetann lýsa yfir, að allir hinir handteknu séu ekki stríðsfangar, heldur ólöglegir og réttlausir aðilar.

Allar þessar ákvarðanir voru teknar áður en stríðið hófst fyrst gegn Afganistan og síðan gegn Írak. Pfaff telur, að pyndingarnar miðist raunar ekki við að ná í upplýsingar, heldur eigi þær að valda ógn og skelfingu meðal óvina Bandaríkjanna, raunar eins og eyðing borgarinnar Falluja.

Pyndingar Bandaríkjamanna eru skilaboð til heimsins um, að Bandaríkin séu sér á báti, þau taki ekkert mark á áliti umheimsins, þau hagi sér eins og þeim þóknist, þau kvelji andstæðinga sína að geðþótta, þau drepi 100.000 óbreytta borgara í Írak til þess að hinir fari loksins að hlýða.

Tveir gallar eru við bandaríska ógeðið. Þetta er léttasta leiðin til að tapa friðnum eftir stríð og léttasta leiðin til að rústa áliti umheimsins á ógnarstjórn ofstækismanns.

Jónas Kristjánsson

DV
Ótímabærar andlátsfréttir

Fréttir af andláti blaðaútgáfu hafa reynzt vera ótímabærar. Innan skamms verða dagblöð á Íslandi orðin fimm talsins, ef talin eru þau blöð, sem koma út fimm daga í viku eða oftar. Þótt samdráttur hafi lengi verið víða um heim í lestri dagblaða, sjást hans ekki merki hér á landi. Notkun yngra fólks á dagblöðum er að vísu minni en eldra fólks. Það er mikilvægasta verkefni dagspressunnar að finna unga fólkið á nýjan leik, bjóða efni, sem höfðar til þess, án þess að vera prump. Vefurinn er sárafátækur kostur í samanburði við massíf dagblöð.
Saddam var drepinn

Saddam Hussein var vondur karl, þótt hann kæmist ekki með tærnar, þar sem George W. Bush og Tony Blair hafa hælana. Hann var einn af mörgum þrjótum, sem komust til valda með stuðningi Bandaríkjanna. Hann var studdur til að hrella nágranna í Íran. Réttarhöldin yfir honum voru skrípaleikur og dauðadómurinn utan við evrópskt siðferði. Stjórn Saddams var vond, en verri er núverandi stjórn Bandaríkjanna og Breta og leppa þeirra. Hryllingurinn í Írak er meiri en var hjá Saddam. Ekkert réttlæti verður, fyrr en Bush og Blair verða líka dæmdir fyrir glæpi sína.
Krataverið mútar

Aukizt hefur fyrirferð álversins í Straumsvík. Það var í fréttum um langt skeið í haust fyrir nýja og harðskeytta starfsmannastefnu, sem lítur á starfslið sem hverja aðra hilluvöru. Nú er álverið í fréttum fyrir að múta Hafnfirðingum með geisladiskum og aðgöngumiðum á atburði. Tilgangurinn er að fá þá til að kjósa rétt síðar í vetur um stækkun álversins. Vinnubrögð þess líkjast æ meira erlendum álverum, sem fræg eru að endemum fyrir yfirgang og ruddaskap. Stækkun álversins kostar þrjár virkjanir í Þjórsá niðri í byggð og er auðvitað studd af hafnfirzkum stóriðjukrötum.
Deilt um bloggið

“Bloggið er skrifað af fíflum fyrir fávita”, segir

Joseph Rago í Wall Street Journal á vefnum. Alls ekki, segir Joseph Hughes á Talking Points Memo, “hefðbundnir álitsgjafar eru hræddir við okkur.” Þessar tvær greinar rekja í hnotskurn tvenns konar gagnstæð sjónarmið á stöðu bloggs í blaðamennsku og álitsgjöf. Ég held þær spanni sjónarhorn um álitsgjöf í bloggi, en taki síður á stöðu bloggs í fréttum. Þar er bloggið dvergur í samanburði við ferlíki hefðbundins fréttaflutnings. Enda er fjárhagsvandi bloggsins verri en hefðbundinna miðla.
Endalok vestursins

Anatol Lieven spáir endalokum markaðshagkerfisins. Í grein í International Herald Tribune segir hann mengun lofthjúpsins og hitnun jarðar verða banabita hagkerfis, sem ekki sé sjálfbært og vilji ekki vera sjálfbært. Börn okkar muni sæta aðstæðum, sem skerði lífskjör á vesturlöndum með svipuðum ofsa og heimskreppan mikla. Næstu áratugi muni hvert ríkið á fætur öðru hrynja vegna loftslagsbreytinga. Markaðshagkerfið geri vesturlöndum kleift að ferðast til andskotans á fyrsta farrými. En samt til andskotans. Börn okkar muni ekki virða auðhyggju okkar, heldur hrækja á grafir okkar.
Óhæfa gengið

George W. Bush er gersamlega óhæfur forseti með gersamlega óhæfa ráðgjafa kringum sig. Þótt Donald Rumsfeld sé farinn, er Dick Cheney eftir og Condoleezza Rice, sem eru ekki síður óhæf til starfa.

H.D.S. Greenway lýsir þessu ástandi í grein í Boston Globe. Bush mun ekki taka mark á þjóðarsáttarnefnd Jim Baker um að vinda ofan af stríðinu gegn Írak. Þvert á móti hyggst hann magna ófriðinn, senda fleiri hermenn, ýfast við Íran og Sýrland. Hann er líka kominn á bólakaf í stríð við Sómalíu. Greenway á raunar ekki orð yfir hroka og heimsku ráðamanna Bandaríkjanna.
Morgunkorn og mjólkurvara

Bannaðar verða auglýsingar á flestu morgunkorni og flestri mjólkurvöru í Bretlandi um áramótin. Heilbrigðisyfirvöld telja þessa vöru ekki vera við barna hæfi vegna of mikils sykur og salts. Jafnframt verða framleiðendur skyldaðir til að setja rauða og gula miða á vöru, sem fer yfir sykurmörk. Græna miða fær aðeins sú vara, sem er undir mörkum. Menn hafa lengi furðað sig á miklum sykri í morgunkorni og mjólkurvöru á borð við jógúrt. Og hversu grimmt slíkt gotterí er auglýst, einkum samhliða barnaefni í sjónvarpi. Nú á að taka Kelloggs í gegn.
Tvenns konar merking

Kelloggs og aðrir seljendur sykurblandaðrar vöru í Bretlandi hafa gripið til vopna gegn nýjum reglum um sykurblandað morgunkorn og mjólkurvöru. Undir forustu Kelloggs hafa Unilever, Nestlé og fleiri aðilar sameinazt um annað kerfi merkinga, sem á að gera þeim kleift að bjóða börnum nokkurn veginn óbreytt gotterí. Flest bendir því til, að tvö kerfi verði á merkingum umbúða, annars vegar rauð-gul-grænar merkingar heilbrigðisyfirvalda og hins vegar kerfi ráðlagðra dagskammta frá framleiðendum. Einnig ætla sölumenn gotterís í morgunmat að kæra auglýsingabannið.
Heimsstyrjöld um hollustu

Styrjöld heilbrigðisyfirvalda og framleiðenda morgunmatar í Bretlandi hefur áhrif á Íslandi, því að brezkt morgunkorn er selt hér og íslenzk mjólkurvara er sykurblönduð, yfirleitt mikið blönduð. Hér vilja framleiðendur og seljendur komast hjá breyttum heilbrigðisreglum. Þekktasta dæmið um það eru umhverfisvænar eða vistvænar landbúnaðarafurðir, sem eru ný nöfn á venjulegum landbúnaðarafurðum. Orðin umhverfisvænn og vistvænn eiga við óbreytta framleiðslu, sem ekki kemst gegnum nálarauga lífrænnar framleiðslu. Við tökum þátt í heimsstyrjöld um hollustu.
Nýtt stríð heimsveldis

Bandaríkin eru komin í nýtt stríð, gegn Sómalíu. Þetta er óbeint stríð. Heimsveldið styður við bakið á einu þekktasta ofbeldisríki Afríku, Eþiópíu, sem hefur í fjóra áratugi átt í stríði við Erítreu. Öll eru ríkin þrjú í hópi fátækustu ríkja heims og ættu að hafa öðrum hnöppum að hneppa en stríði. Bandaríkin hafa útvegað Eþiópíu hergögn og peninga til að ráðast inn í Sómalíu. Einræðisríkið er peð í tafli Bandaríkjastjórnar, sem vill ráða siglingum við suðurenda Rauða hafsins. Herstjóri Bandaríkjanna í Írak, John Abizaid, heimsótti einræðisstjórn Eþiópíu fyrir jólin.
Leppurinn afnuminn

Brezka herstjórnin í Írak hefur í tæp fjögur ár byggt upp herlögreglu í Basra í suðurhluta landsins. Í tæp fjögur ár hefur hún verið í nánu samstarfi við þetta afkvæmi sitt. Niðurstaðan af samstarfinu var, að á jóladag réðist brezki herinn á höfuðstöðvar afkvæmisins í Jamiat í Basra og jafnaði þær við jörðu, lagði niður starfsemina. Afkvæmið hafði verið stórtækt í pyndingum og morðum undir handarjaðri Breta, sem nú allt í einu telja mælinn vera fullan. Svona er hernámið í Írak. Heimsveldin hafa ekki einu sinni stjórn á sérvöldum leppum sínum, hvað þá þjóðinni.
Nefnd um læsingar

Kaldastríðsnefnd hefur menn með langa reynslu af læsingu upplýsinga. Hún íhugar, hversu lítið megi upplýsa pupulinn um njósnir og hleranir á vegum valdhafanna á tímum kalda stríðsins. Hún átti að skila af sér fyrir áramót, en tefst fram á nýtt ár. Auðvitað eiga allar þessar upplýsingar að vera aðgengilegar öllum, ekki bara innvígðum. Eigi að síður verður niðurstaða nefndarinnar, að bara innmúruðum skuli veita aðgang og á takmarkaðan hátt. Þetta er nefnilega eitt af feimnismálum valdhafanna, sem pupullinn er ekki talinn hafa gott af að kynnast.
Öryggisleysi í útvarpi

Í fáfræði hélt ég, að útvarpið væri rekið með nefskatti til að halda uppi fréttastofu, sem sendi okkur fréttir og tilkynningar, þrátt fyrir atómstríð og náttúruhamfarir. Samt datt útvarpið út í einfaldri rafmagnsbilun uppi í Hvalfirði, þótt aðrir hafi ekki dottið út. Nefskatturinn fer ekki lengur til að reka öryggisþjónustu, heldur til að bjóða í fótbolta og halda uppi skemmtiþáttum í sjónvarpi. Öryggishlutverkið er látið reka á reiðanum, meðan nefskattinum er sóað í hopp og hí, sem allir geta rekið án þess að reiða sig á nefskatt.
Fimm þúsund manns

Allir eru sammála um, að bilið milli ríkra og fátækra sé að breikka hér á landi. Velgengni þjóðfélagsins nýtist líka miðstéttum eins og auðstéttinni, svo sem sjá má á mestu jólakauptíð sögunnar. Fámennur minnihluti hefur það skítt, fimm þúsund manns samkvæmt Mæðrastyrksnefnd. Hjálparstarfi kirkjunnar og Rauða krossinum. Breytingin milli ára felst í auknum fjölda fátækra gamalmenna. Við vitum, hverjir eru fátækir, sumir gamlingjar og öryrkjar og margar einstæðar mæður. Ef ríkisstjórnin hefði áhuga, gæti hún skipulagt aðgerðir í þágu þessa minnihluta. En áhugi hennar er enginn.
Trúlausir Bretar

Skoðanakönnun

Guardian í Bretlandi sýnir, að fjórir af hverjum fimm Bretum kenna trúarbrögðum í auknum mæli um spennu og sundrungu í heiminum. Tveir af hverjum þremur Bretum eru trúlausir, aðeins einn af hverjum þremur trúir á guð. Tíundi hver Breti sækir kirkju. Bretar hafa lengi haft fyrir augum baráttu kaþólskra og mótmælenda á Norður-Írlandi. Þeir vita, að stjórnin tekur með Bandaríkjunum þátt í krossferð gegn múslimum. Þeir muna eftir borgarastríði í Júgóslavíu á trúarnótum. Afleiðingin er, að fleiri Bretar hafna trúarbrögðum.