arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Dýrin betri en fólkið

Í tilefni af ráðstefnu í London um tilfinningalíf dýra er þar í landi deilt um, hvort sum dýr hafi siðalögmál, sem til dæmis leiði til, að þau fórni sér fyrir heildina. Þau hugsi og hafi tilfinningar og eigi skilið góða meðferð. Frá þessu er sagt í fréttum

BBC. Mörgum hestamönnum er ljóst, að sumir hestar eru vitrari en margir menn. Og hafi dýr siðalögmál, eru þau á æðra stigi en mikill fjöldi manna, svo sem sumt stjórnmála- og frægðarfólk.
Sérmál draga skammt

Vinsælasta sérsvið pólitískra skoðana er stuðningur við endurheimt þjóðarinnar á auðlindum hafsins, sem mælist í 7,5% fylgi Frjálslynda flokksins. Næstvinsælasta sérsviðið er stuðningur við ósnortin víðerni landsins, sem mælist í 9% fylgi vinstri grænna, sem væri kannski 6%, ef flokkurinn væri bara grænn. Önnur sérsvið mælast varla. Stuðningur við spillingarfrí stjórnmál er innan við 2%, eins og hann mælist í fylgi Nýs afls. Stuðningur við aðild að Evrópu mælist ekki, því að enginn flokkur fæst til að mæla bót því þjóðþrifaverki. Slíkur flokkur fengi 1% fylgi, ef hann væri til. Afgerandi stefnur, sem eru þess virði að styðja þær, eru ekki fylgisvænar í stjórnmálum Íslands. Fylgisvænni eru loðmulla og miðjumoð. Mest er upp úr stefnuleysi að hafa, samfara “sterku” leiðtogaefni. Þá starta menn í 30% fylgi og framtíðin blasir við flokknum.
Ódýru flugfargjöldin

Lággjaldaflugfélögum vegnar vel beggja vegna Atlantshafsins. JetBlue hefur pantað 100 Airbus vélar í bandarísku innanlandsflugi og Ryanair og EasyJet hafa pantað 120 Airbus vélar í Evrópuflugi. Angi þessarar þróunar kom tímabundið til Íslands með Go, sem nú er hluti af Ryanair. Þráðurinn hefur verið tekinn upp í ferðum Iceland Express, sem tengist ódýru flugi annarra flugfélaga frá Stansted. Um daginn kostaði far frá Íslandi um Stansted til Bruxelles minna en 20.000 krónur fram og til baka.

Roger Collis skrifar í International Herald Tribune um gott gengi ódýru flugfélaganna.
Dónalegir vísindamenn

Bandarískir eyðnisérfræðingar eiga erfitt með að tjá sig um fræði sín, af því að bandarísk stjórnvöld hafa ákveðið, að þeir megi ekki nota dónaleg orð á borð við “homosexual” í skýrslum eða tölvupósti. Menn fá ekki vísindastyrki, ef þeir passa ekki orðalagið. Vísindamenn Heilsustofnunar ríkisins nota því dulmál til að stuða ekki ráðamenn. Einn þeirra orðaði það svo, að fræðimenn þurfi að ímynda sér, að þeir búi í Sovétríkjum Stalíns, þegar þeir eiga í samskiptum við stjórnvöld. Frá þessu segir

Nicholas D. Kristof í New York Times.
Gáfust upp á leitinni

Bandaríkjamenn virðast hafa gefizt upp á að leita að gereyðingarvopnum í Írak. Nokkrir fjölmiðlar á Vesturlöndum, fyrst

Washington Post og síðan Observer og BBC hafa þetta eftir viðtölum við vopnaleitarmenn, sem eru að búa sig undir brottför frá Írak. Svo virðist líka, að Bandaríkjastjórn hafi heykst á að planta slíkum vopnum til að sanna þá fyrstu, aðra og þriðju forsendu ófriðarins, að Írak ætti gereyðingarvopn, sem væru hættuleg Bandaríkjunum. Talið er, að Bandaríkjastjórn hafi metið stöðuna svo, að menn mundu ekki trúa gögnum um fund gereyðingarvopna. Þessi niðurstaða mun auka vantraust manna á Bandaríkjunum, því að ekki hafa heldur fundizt heimildir um hina forsendu stríðsins, samstarf Saddam Hussein og Al Kaída. Manndráp þúsunda og stórfelld eyðilegging af völdum bandarískra og brezkra herja var því af röngu tilefni.
Sjónvarpsfréttir kannaðar

Russell Smith skrifar í The New York Review of Books og kallar stríðsfréttir bandarískra sjónvarpsstöðva “viðbjóðslega” þjóðernissinnaðar. Bandarískir sjónvarpsfréttamenn hafi látið stjórnvöld hafa sig að fífli. Michael Massing segir í sama blaði, að þeir hafi verið hraðritarar hjá hernum, ekki fréttamenn. Michael Hirsh hjá Newsweek segir í fyrirlestri í Yale, að bandarískar sjónvarpsfréttir af stríðinu við Írak hafi verið “viðurstyggilegar”. Af samanburði á fréttaflutningi bandarískra sjónvarpsstöðva annars vegar og kanadískra og brezkra hins vegar mætti halda, að um tvö gerólík stríð hafi verið að ræða.

Danny Schechter skrifar í Japan Today um þessa gagnrýni og ýmsa aðra. Hann telur, að hún verði á endanum talin vera réttmæt og blaðamannastéttin muni þá blygðast sín fyrir bandaríska sjónvarpsfréttamenn.
Sigurtap og tapsigur

Ekkert gerðist í alþingiskosningunum í gær.Allt verður eins og áður var. Flestir bjöllusauðir skiluðu sér heim á stekk. Niðurstöður kosninganna voru í fyrsta lagi, að Sjálfstæðisflokkurinn tapaði, en ríkisstjórn hans hélt velli, og í öðru lagi að Samfylkingin vann, en náði ekki að velta ríkisstjórninni. Flestir fengu eitthvað út úr kosningunum, en ekki það, sem þeir vildu helzt. Stjórnarflokkarnir halda áfram samstarfinu og munu stjórna með svipuðum hætti og verið hefur. Kjósendur fá þá ríkisstjórn, sem þeir eiga skilið.
Stríð er pólitísk nauðsyn

Francis X. Clines segir í New York Times, að Karl Rove, hinn ítursnjalli og siðlausi kosningastjóri Bandaríkjaforseta, hafi ákveðið, að það verði ekki innanlandsmálin, sem fleyti George W. Bush inn í annað kjörtímabil í kosningunum árið 2004. Það verði stríðið við hryðjuverkin. Samkvæmt þessu er ástandið orðið þannig, að Bandaríkin þurfa sífellt að fara í stríð fyrir kosningar, svo að flokkur forsetans vinni þær. Sigurmyndin af forsetanum í hermannajakka um borð í flugmóðurskipinu Abraham Lincoln eftir stríðið við Írak vakti mikla lukku hjá stríðsglaðri þjóð, sem hefur gleymt, að George W. Bush vék sér undan herþjónustu í Vietnamstríðinu.
Evran á uppleið

Slæm fjármálastjórn repúblikana í Bandaríkjunum, mikill halli á ríkisbúskapnum í stað afgangsins, sem var hjá demókrötum, svo og ráðagerðir ríkisstjórnarinnar um stórfelldar skattalækkanir hafa veikt dollarann. Fjárfestar hafa áhyggjur af ástandinu og vilja heldur kaupa evrópska pappíra vegna meiri stöðugleika ríkja Evrópusambandsins og traustari ríkisfjármála á þeim slóðum. 48% skulabréfaútboða í heiminum eru nú í evrum. Verðgildi evrunnar er nú orðið svo hátt, að framleiðendur á hennar svæði hafa áhyggjur af versnandi samkeppnisaðstöðu. En almennt séð styrkir þetta stöðu Evrópu á viðsjárverðum tíma í heimsmálunum.
Fyrirtæki varaforsetans

Fyrirtækið, sem Dick Cheney, varaforseti Bandaríkjanna, stýrði til skamms tíma, Hallburton, hefur þegar unnið án útboðs fyrir 76,7 milljón dollara í Írak og er nú farið að sjá um rekstur olíulinda og dreifingu olíu. Bandaríski þingmaðurinn Henry Waxman hefur dregið þessar upplýsingar með töngum upp úr lítt samvinnuþýðum stjórnvöldum Bandaríkjanna.

Larry Margasak segir frá þessu í International Herald Tribune.
Berserksgangur Ísraels

Ofbeldissveitir ísraelskra hersins hafa nú myrt 3.000 Palestínumenn á öllum aldri, jafnað 10.000 hús Palestínumanna við jörðu, rifið upp 500.000 olífutré Palestínumanna til að svelta þá til hlýðni og tekið 80% af öllu vatni Palestínu til þarfa Ísraels. Frá þessu segir

César Chelala í International Herald Tribune. Þetta hryllingsríki nýtur eindregins stuðnings Bandaríkjastjórnar og ýmissa illa innrættra ofsatrúarsafnaða á borð við þá, sem standa að sjónvarpsstöðinni Omega.
Fréttaþulir til leigu

Walter Cronkite, Morley Safer, Aaron Brown og aðrir þekktir sjónvarpsfréttaþulir eru núna óspart notaðir til að hampa ýmsum töfralyfjum í bandarískum auglýsingaþáttum, sem settir eru upp eins og fréttir, svo að áhorfendur ímyndi sér, að um heiðarlegar fréttir sé að ræða.

Melody Petersen segir frá þessu í New York Times.
Spillingin verðlögð

Reiknað hefur verið út, að auglýsingar stjórnmálaflokka í dagblöðum og sjónvarpi voru samtals komnar í 70 milljónir króna um síðustu mánaðamót. Eru þá ótalinn annar áróður, svo sem bæklingar, tímarit, borðar og fleira. Ennfremur er ótalinn kostnaður að baki auglýsinganna, sem er ekki minni en króna á móti krónu, sumir segja tvær krónur á móti krónu. Eftir fylgishlutföllum flokkanna má gera ráð fyrir, að barátta Framsóknarflokksins fari að lokum hátt yfir 100 milljónir króna og barátta Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins nálgist 100 milljónir króna hjá hvorum. Sumt af þessu fæst af ríkisstyrk og hjá sannfærðum flokksmönnum, hvort tveggja misjafnt eftir stærð flokka. Afganginn borga hagsmunaaðilar, sem vilja fá eitthvað fyrir snúð sinn. Spillingarfé Framsóknarflokksins að þessu sinni verður af stærðargráðunni 100 milljónir, sem er nýtt Íslandsmet, Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins af stærðargráðunni 50 milljónir hjá hvorum flokki. Hagsmunagæzlufé þessara alþingiskosninga mun þá nema samtals 200 milljónum króna.
Fiskar finna til

Á vegum Konunglega brezka vísindafélagsins hefur komið út skýrsla um niðurstöðu rannsóknar á tilfinningum fiska. Þar kemur fram, að fiskar finni til sársauka af önglum í holdi þeirra. Þetta hefur valdið miklu hugarangri brezkra sportveiðimanna, sem telja, að andstæðingar brezkra refaveiða, sem hafa verið róttækir í aðgerðum sínum, muni nú snúa sér gegn sportveiðimönnum og jafnvel fiskimönnum. Frá þessu segir

Alan Cowell í New York Times.
Ósýnileg eiturfjöll

Fyrir Íraksstríð héldu George W. Bush Bandaríkjaforseti og hirð hans því fram, að Saddam Hussein hefði yfir að ráða 500 tonnum af sinnepsgasi og taugagasi, 25.000 lítrum af miltisbrandi, 38.000 lítrum af bótúlín, 29.984 bönnuðum efnavopnum, nokkrum tugum Scud-eldflauga, 18 færanlegum efnavopnaverksmiðjum, langdrægum flaugum til að dreifa miltisbrandi og ýmsu fleira góðgæti til manndrápa. Ekkert af þessu var notað í stríðinu og ekkert af því hefur fundizt eftir stríð, þótt sumt af þessu hljóti að vera afar fyrirferðarmikið. Ennfremur flögguðu forsetinn og Colin Powell utanríkisráðherra klaufalega falsaðri leyniskýrslu um, að Írak hafi reynt að kaupa úraníum frá Níger. Yfirlýst markmið stríðsins við Írak var að koma böndum á allt þetta eitur, svo að það yrði ekki notað gegn Bandaríkjunum. Frá þessu segir

Nicholas D. Kristof í New York Times.
Erfitt að manna hernám

Giles Tremlett og Julian Borger segja frá því í Guardian, að erfiðlega gangi að manna hernámsliðið í Írak. Pólland átti að stjórna einum af þremur svæðunum og leggja til 1500 manns, en nú vill það ekki vera með, nema Bandaríkin borgi og Sameinuðu þjóðirnar samþykki. Spánn átti að leggja til 1500 manns á brezka svæðinu, en vill nú ekki taka þátt í að bæla niður uppþot. Honduras og Nicaragua áttu að vera með Spáni, en vilja nú, að Spánn borgi. Chile og Argentína vilja nú aðeins vera með, ef Sameinuðu þjóðirnar samþykki. Búlgaría átti að senda 450 manns og vill nú, að Bandaríkin borgi. Það lítur því út fyrir, að af undarlegum samtíningi bandamanna sé það einungis brezki hundurinn, sem fylgi Bandaríkjunum skilyrðislaust að hernámi Íraks.
Gereyðingarvopn ófundin

Ekki hefur tekizt að finna nein gereyðingarvopn í Írak. Þarlendir vísindamenn, sem handteknir hafa verið, segja allir, að engin slík vopn hafi verið í landinu síðustu árin. Grunsamlegar tunnur reyndust hafa að geyma hefðbundinn áburð og kassi af hvítu dufti reyndist hafa að geyma hefðbundið sprengiefni. Menn spyrja, hvernig hin meintu gereyðingarvopn geti hafa verið ógnun við Bandaríkin, úr því að þau voru ekki notuð til að verjast innrásinni og hafa ekki fundizt enn. Svo virðist sem Bandaríkin hafi nú ekki aðra leið í málinu en þá, sem hér hefur áður verið bent á, að koma gereyðingarvopnum fyrir í Írak og þykjast síðan finna þau.
Osama bin Laden vann

William Pfaff telur í International Herald Tribune að Osama bin Laden hafi unnið sitt stríð. Hann hafi jafnan lagt megináherzlu á, að vanhelgun væri að setuliði Bandaríkjanna í landinu helga, Sádi-Arabíu, og koma þyrfti því á brott. Nú er verið að skipuleggja brottför þess til Katar. Honum hafi tekizt að koma sértrúarflokki til valda í hirð George W. Bush Bandaríkjaforseta. Sértrúarflokkurinn hafi komið sambúð Bandaríkjanna og Evrópu í slíkar ógöngur, að það taki að minnsta kosti tíu ár að lagfæra hana. Sértrúarflokkurinn hafi stofnað til almennrar fordæmingar Bandaríkjanna um allan heim. Allt hafi þetta byrjað með Osama bin Laden, sem hataði Saddam Hussein og er raunar ekki fundinn enn.
Þjóðir hafa fílsminni

Peter Preston segir í Guardian, að Bush og Blair geti ekki huggað sig við, að ýmsar ríkisstjórnir í heiminum hafi látið eða muni láta af andstöðu sinni við Íraksstríðið að því loknu. Almenningur í þessum löndum hafi ekki gleymt og muni ekki gleyma niðurlægingunni, sem hann og ríkisstjórnir þeirra hafa þurft að sæta af hálfu Bandaríkjaforseta. Preston, sem lengi hefur verið einn helzti framámaður í alþjóðasamtökum vestrænna ritstjóra, segir, að fjölmiðlamenn, sem hann hefur nýlega hitt úr öllum heimshornum, séu eftir stríðið reiðari en nokkru sinni fyrr. Hann telur, að þjóðir hafi fílsminni og að heimurinn muni aldrei fyrirgefa Bush og Blair þetta stríð.
Samstarf gegn yfirgangi

Simon Tisdall segir í Guardian, að ríkisstjórnir Vestur-Evrópu séu í vandræðum með að umgangast taumlausan vilja Bandaríkjaforseta til yfirgangs í heiminum, gegn fyrrverandi bandamönnum sínum í Vestur-Evrópu jafnt sem öðrum. Hann telur, að ráðamenn ríkja á borð við Frakkland og Þýzkaland séu dæmdir, meðal annars vegna almenningsálitsins, til að vinna gegn heimsvaldastefnu Bandaríkjastjórnar, sem og ráðamenn ríkja á borð við Rússland og Indland. Ekkert ríki af slíkri stærðargráðu geti sætt sig við yfirgang að hætti George W. Bush. Tisdall telur, að andstæðingar yfirgangsins muni neyðast til að sameina kraftana með því að leggja meira af fullveldi ríkja sinna í sameiginlegt púkk á borð við Evrópusambandið og Sameinuðu þjóðirnar.
Sagður með lausa skrúfu

Kamal Ahmed vitnar í Observer í ýmsa sérfróða menn, sem telja, að Tony Blair sé með lausa skrúfu trúarlegs eðlis. Eins og George W. Bush telji hann sig ekki fyrst og fremst hafa umboð fólksins í landinu, heldur drottins allsherjar sjálfs. Blair sé að upplagi eins og bandarísku sjónvarpsprédikararnir. Lausa skrúfan hans felist í trúnni á hreinleika fullyrðinga sinna og áætlana, þótt hann hafi verið margstaðinn að lygum, einkum í Íraksmálinu. Lausa skrúfan felist líka í trúnni á óhjákvæmilegan sigur sjónvarmiða sinna. Forsætisráðherrum beri hins vegar að starfa á grundvelli kaldrar rökvísi. Illa fari, þegar þeir telji sig ríkja í umboði guðs fremur en þjóða. Þannig ríktu kóngarnir “af guðs náð” í gamla daga og það fór illa.
Frjálslyndir og fyrningin

Moggi er kominn á fulla ferð að flytja þann boðskap Sjálfstæðisflokksins, að fyrning veiðiheimilda muni verða ein af hinum stóru plágum Íslandssögunnar. Margir munu láta ginnast af röksemdum talsmanna forréttindahópanna í Mogga. En hliðarverkun þessarar áherzlu á varnir kvótakerfisins er aukið sviðsljós og aukið fylgi Frjálslynda flokksins, sem hefur þjóðareign auðlindarinnar að meginmálefni.
Vinstri grænir og víðernin

Loðinn úrskurður ráðherra um stífluhæð við Þjórsárver og hinn eindregni brotavilji í túlkun Landsvirkjunar á úrskurðinum minna á, að engin þjóðarsátt er um niðurstöðu ráðherrans. Aðeins Samfylkingin lét blekkjast til fylgis við stjórnarflokkana í máli Þjórsárveralóns eins og hún gerði í máli Kárahnjúkavirkjunar. Hliðarverkun af brotavilja Landsvirkjun er aukið fylgi vinstri grænna sem eina pólitíska varnarafls ósnortinna víðerna landsins.
Samfylking og stýrimennskan

Mörgum hlýtur að vera óbærileg tilhugsun, að hinn geðstirði forsætisráðherra og fulltrúi sérhagsmuna verði samtals við völd í sextán ár. Eina leiðin til að hindra það er, að forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar taki við af honum eftir kosningar. Að vísu er lítið hald í Samfylkingunni í málum auðlinda hafs og hálendis, en með réttum samstarfsflokkum í ríkisstjórn ætti jákvæð þróun þeirra mála að vera trygg næstu fjögur árin.
Dýrkeypt einstefna

Daniel Altman telur í New York Times, að Bandaríkin hafi ekki ráð á heimsveldisdraumum George W. Bush forseta. Stærsti skuldunautur heimsins geti ekki leikið einleik í alþjóðamálum. Aukin spenna milli Bandaríkjanna og ýmissa fyrri bandamanna þeirra dragi úr trausti alþjóðlegra fjárfesta á Bandaríkjunum og spilli fyrir samkomulagi í viðskiptadeilum. Stóraukinn halli á fjárlögum ríkisins magni enn vantrú alþjóðlegra fjárfesta. Útlendingar séu ekki hrifnir af að fjármagna stríð við Írak og stórfelldan niðurskurð skatta. Og bandarískar vörur og bandarísk þjónusta muni sæta vaxandi óvinsældum á alþjóðlegum markaði.
Evrópa er mótvægi

William Pfaff segir í International Herald Tribune, að ýmis ríki á meginlandi Evrópu muni ekki sætta sig við hlutverk hundsins í samskiptum við Bandaríkin, þótt Bretland hafi gert það. Bandaríkin séu kófdrukkin af ímyndunum um almætti sitt og heimti skilyrðislausa hlýðni bandamanna sinna. Gamla Evrópa sé hins vegar of gamalgróin og of öflug menningarlega og efnahagslega til að láta valta yfir sig. Evrópusambandið muni fyrr eða síðar neyðast til að taka að sér hlutverk borgaralegs mótvægis við of þröngt hernaðarlega sinnuð Bandaríki og taka að sér að verja stefnu jafnvægis í alþjóðlegum samskiptum.
Heimamenn hafna heimsveldi

Ný og margslungin skoðanakönnun sýnir, að mikill meirihluti Bandaríkjamanna er sama sinnis og mikill meirihluti Evrópumanna í utanríkismálum. Meirihlutinn hafnar einleik Bandaríkjanna á alþjóðavettvangi, hernaðarstefnu í utanríkismálum og telur Sameinuðu þjóðirnar vera bezta vettvanginn til að leysa alþjóðleg vandamál. Til dæmis vilja 76 gegn 12 af hundraði Bandaríkjamanna samstarf við önnur ríki um lausn alþjóðlegra vandamála. Þeim, sem eru fylgjandi einhliða aðgerðum Bandaríkjanna hefur raunar fækkað úr 17 af hundraði í 12 af hundraði. Þetta er mjög athyglisvert í ljósi stríðsins gegn Írak og linnulausra árása bandarískra stjórnvalda og fjölmiðla á Sameinuðu þjóðirnar og á ráðamenn Frakklands og Þýzkalands, sem hafa fylgt eindregnu almenningsáliti á Vesturlöndum. Frá þessu segir

Jim Lobe hjá Inter Press Service.
Töpuðu á stríðinu

Martin Woollacott telur í Guardian, að Bandaríkjastjórn hafi tapað á stríðinu gegn Írak. Fyrirstaða hafi aukizt um allan heim, allt frá Vestur-Evrópu og Rússlandi til Norður-Kóreu og ríkja Íslams. Með tilraunum til handafls gegn fyrri bandamönnum sínum á meginlandi Evrópu hafi Bandaríkin misst stjórn á þeim og muni ekki geta fengið þá til að taka þátt í stríðskostnaði. Það komi sér verr fyrir Bandaríkin en aðra, að Atlantshafsbandalagið sé lamað og muni ekki taka þátt í friðargæzlu í Írak. Bandaríkjastjórn sé veikari á alþjóðavettvangi en hún haldi og sé fær um að veikja sjálfa sig enn frekar í skjóli ranghugmynda sinna um áhrifamátt sinn í heiminum.
Bush berst fyrir tóbakinu

Ríkisstjórn George W. Bush Bandaríkjaforseta hefur krafizt þess, að Alþjóða heilbrigðisstofnunin dragi úr nýrri ályktun um tóbaksvarnir, þannig að hverju ríki fyrir sig verði heimilt að velja, hvaða þáttum ályktunarinnar þau fari eftir. Kevin Moley, fulltrúi Bandaríkjastjórnar í stofnunni, lagði kröfuna fyrir Gro Harlem Brundtland, forstjóra hennar, á mánudaginn var. Áhugafélög um tóbaksvarnir telja, að bréf Bandaríkjastjórnar feli einnig í sér dulbúnar hótanir um, að þau ríki, sem styðji tóbaksvarnir að hætti Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar, muni missa bandaríska fjárhagsaðstoð. Frá þessu segir

David Lazarus í San Francisco Chronicle.
Bush vill enga umræðu

Colum Lynch segir í Washington Post, að George W. Bush Bandaríkjaforseti leggi vaxandi þunga á tilraunir til að kúga Sameinuðu þjóðirnar til að ræða ekki ýmis mál, sem geti leitt til umræðu um stöðu mála í Afganistan og Írak. Tilraunirnar fela meðal annars í sér persónulegar árásir á Kofi Annan, framkvæmdastjóra samtakanna, og Jan Kavan, forseta allsherjarþingsins. Bush vill til dæmis ekki, að rætt verði um mannréttindabrot í Afganistan síðasta aldarfjórðunginn, því að þá muni koma í ljós, að bandaríska hernámsliðið í Afganistan styðjist við þarlenda herstjóra, sem séu sekir um gróf mannréttindabrot. Talið er, að Bush muni takast að kúga Sameinuðu þjóðirnar til hlýðni að þessu leyti.
Háir í tölti

Kynbótamat fyrir tölt er óvenjulega hátt á öllum þessum hestum miðað við þann tíma, þegar þeir voru og eru uppi, þótt tölur gömlu hestanna þættu ekki háar í dag.

Orri frá Þúfu 135

Þokki frá Garði 124

Piltur frá Sperðli 120

Hrafn frá Holtsmúla 119

Adam frá Meðalfelli 118

Kolfinnur frá Kjarnholtum 118

Otur frá Sauðárkróki 115

Ófeigur frá Flugumýri 113

Þáttur frá Kirkjubæ 110

Sörli frá Sauðárkróki 109

Hervar frá Sauðárkróki 109

Nökkvi frá Hólmi 107

Kjarval frá Sauðárkróki 106

Blakkur frá Hofstöðum 105

Forfeður tölthestanna

Taflan sýnir þekktustu stóðhesta hvers tíma og hversu vel þeir hafa arfleitt eftirkomandi kynslóðir af tölti. Aðeins eru teknir með hestar sem eru með yfir 50 dæmd afkvæmi og sýnir annar dálkurinn fjölda dæmdra afkvæma. Þriðji dálkurinn sýnir hlutdeild hestsins í nútímanum eins og hún kom fram í Landsmóti 2002. Hægra megin er sýnt kynbótamat fyrir tölt og hægatölt. Vegna framfara í hrossarækt á liðinni öld eru kynbótatölur neðanskráðra hrossa mjög háar fyrir þau tímabil, þegar þeir voru uppi, þótt þetta þættu ekki háar tölur í ræktuninni í dag.

Árabil Fjöldi R>0 RR>0 Númer Forfaðir Tölt Hægt tölt A.eink

1910-1920

222 5,39 1916158550 Sörli 71 Svaðastöðum 101 93 100

1921-1930

222 6,23 1924158550 Léttir 137 Svaðastöðum 102 95 103

110 3,39 1922157999 Sörli 114 Nautabúi 100 92 98

102 3,29 1922157934 Hörður 112 Kolkuósi 99 92 99

1931-1940

220 4,95 1933158228 Blakkur 169 Hofsstöðum 105 98 106

218 3,57 1937177180 Skuggi 201 Bjarnanesi 89 93 88

212 5,63 1932158550 Sörli 168 Svaðastöðum 100 91 102

1941-1950

218 5,02 1941177415 Nökkvi 260 Hólmi 107 99 104

124 7,38 1947158568 Randver 358 Svaðastöðum 98 89 100

102 5,46 1946158585 Léttir Kolkuósi 101 95 102

1951-1960

72 6,97 1957158589 Hörður 591 Kolkuósi 101 95 102

67 6,47 1960177160 Hrafn 583 Árnanesi 92 81 89

1961-1970

191 15,16 1968157460 Hrafn frá Holtsmúla 119 106 118

168 12,05 1964157001 Sörli frá Sauðárkróki 109 100 104

123 7,44 1962186101 Hylur frá Kirkjubæ 97 89 95

65 16,33 1967186102 Þáttur frá Kirkjubæ 110 103 111

1971-1980

98 21,15 1976157003 Hervar frá Sauðárkróki 109 99 113

65 28,03 1974158602 Ófeigur frá Flugumýri 113 112 116

1981-1990

54 27,13 1982151001 Otur frá Sauðárkróki 115 109

46 39,65 1986186055 Orri frá Þúfu 135 130 131

24 29,13 1981187020 Kolfinnur frá Kjarnholtum 118 98 119

21 32,38 1981157025 Kjarval frá Sauðárkróki 106 94 117

Jónas Kristjánsson skráði

Eiðfaxi 5.tbl. 2003
Tveggja ára sögusetur

Sögusetur íslenska hestsins var stofnað að Hólum í Hjaltadal 9. júní 2001. Að setrinu standa: Hestamiðstöð Íslands, Hólaskóli og Byggðasafn Skagfirðinga. Því er ætlað að verða alþjóðleg miðstöð þekkingar og fræðslu um sögu íslenska hestsins, svo sem uppruna, þróun, eiginleika, notkun og samfélagsleg áhrif, frá landnámi til nútíma. Verkefni Sögusetursins eru margþætt:

Sögusetrið mun búa til og vista gagnagrunn um minjar og aðrar heimildir og upplýsingar er varða íslenska hestinn og gera þær aðgengilegar. Sögusetrinu er ætlað að taka við og vista muni og aðrar heimildir í samráðið við aðrar stofnanir. Þegar hafa verið gerðir samningar þar að lútandi við Bændasamtök Íslands og helstu hagsmunasamtök hestamanna og hrossaræktenda hér á landi, það er Landssamband Hestamannafélaga, Félag Tamningamanna og Félag Hrossabænda.

Sögusetur íslenska hestsins mun vinna að rannsóknum og athugunum á sögu hestsins. Það mun standa fyrir lifandi þemasýningum og sögulegum yfirlitssýningum sem varpa ljósi á sögu og notkun íslenska hestsins, innan lands og utan, eftir því sem tilefni gefst. Það mun standa fyrir málþingum og fyrirlestrum er varða sögu hestsins, halda úti heimasíðu og gefa út fræðsluefni eftir því sem tilefni er til.

Jónas Kristjánsson

Eiðfaxi 5.tbl. 2003
Hagsmunir kjósa líka

Margir aðilar, fyrirtæki, samsteypur og erlend ríki hafa hagsmuni af úrslitum kosninganna. Dýrasti vinur Davíðs er deCode, sem vill fá 20.000.000.000 króna ríkisábyrgð eftir kosningar. Útgerðaraðallinn vill verja forréttindi sín gegn fyrningu kvótans. Landsvirkjun vill virkja meira í víðernum hálendisins. Bandaríkin vilja geta vitnað í tiltekinn fjölda ríkja, sem styðji heimsyfirráð þeirra. Á sama tíma hafa sumir stjórnmálaflokkar tvöfalt eða þrefalt meira fé milli handanna í kosningabaráttuni en þeir geta aflað með hefðbundnum leiðum.