arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Syndarar siðvæðast.

Ef taka ætti alvarlega ummæli Gers Hallgrímssonar forsætisráðherra, Eysteins Jónssonar alþingismanns, Gylfa Þ. Gíslasonar alþingismanns og fleiri gamalreyndra stjórnmálamanna, hefur mikill meirihluti íslenzkra st.jórnmálamanna um langt skeið verið haldinn “siðferðisbresti”, sem forsætisráðherra vill líta alvarlegum augum.

“Bónbjargastefna” eða ,,alfonska” er ekki ný bóla á Íslandi, þótt þetta hafi verið tízkuorð síðustu daga. “Þjóðhættulegar” og “siðlausar” skoðanir, á borð við þær að vilja blanda saman varnarmálum og fjármálum, hafa löngum ráðið ríkjum meðal ráðamanna þjóðarinnar.

Bandaríkjamenn reistu Keflavíkarflugvöll og gáfu Íslendingum til notkunar í borgaralegu flugi. Bandaríkjamenn hafa einnig kostað endurbætur vallarins og hafa gefið Íslendingum þær framkvæmdir. Íslenzkir stjórnmálamenn, þar á meðal þeir, sem nú hafa skyndilega siðvæðst, létu sér þetta vel líka.

Ekki verður séð, að varnarmálum og fjármálum hafi verið minna blandað saman í þessu máli Keflavíkurflugvallar en nú er lagt til að gert verði í sambandi við gerð varanlegra vega og flugvalla. Eysteinn og Gylfi hafa sem sagt verið haldnir “siðferóisbresti”, þegar þeir létu gefa sér Keflavíkurflugvöll.

Íslendingar fengu á sínum tíma frá Bandaríkjunum miklar peningagjafir, sem nefndust Marshallaðstoð. Á núgildandi verðlagi námu þessar gjafir fimm og hálfum milljarði króna. Mjög náið samband var milli þessara gjafa og varnarsamnings þess, sem Ísland og Bandaríkin gerðu um sama leyti.

Peningagjafir Bandaríkjanna voru að töluverðu leyti notaðar í stórframkvæmdir þess tíma, Írafossvirkjun, Láxárvirkjun og Áburðarverksmiðjuna. Fyrstu spor Íslendinga í stórvirkjunum og stóriðju voru þannig stigin á þann hátt, að blandað var saman fjármálum og varnarmálum.

Varnargildi varanlegra vega og flugvalla má styðja sterkum rökum. Mun verra er að tengja saman varnarmál annars vegar og virkjanir og stóriðju hins vegar. “Siðferðisbrestur” Eysteins Jónssonar og annarra ráðamanna á tímum Marshallaðstoðarinnar var því mun meiri en “siðferðisbrestur” þeirra, sem nú vilja efla almannavarnir með varanlegum vegum og flugvöllum.

Einnig má telja það furðulegt, að meðeigandi og fyrrverandi stjórnandi þess fyrirtækis, sem mest hefur grætt og græðir enn á framkvæmdum fyrir varnarliðið, skuli kalla það “siðferðisbrest” að blanda saman fjármálum og varnarmálum. Sjálfsgagnrýni getur komið fram með margvíslegum hætti og þetta er sjálfsagt einn þeirra.

Staðreyndin er sú, að gagnrýni flestra gamalreyndra stjórnmálamanna á Þeirri skoðun, að okkur beri að feta í fötspor Norðmanna í blöndun fjármála og varnamála, er belgingur án innihalds. Því verður ekki trúað, að þessir gömlu dollaraþiggjendur hafi siðvæðzt svo á einni viku, að allt, sem áður var hvítt, sé nú orðið svart í augum þeirra.

Enda er orðbragðið gegn hugmyndunum um nýja fjármálastefnu gagnvart varnarliðinu ekkert annað en tilraun til aó komast hjá því að ræða efnislega um málið.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Sjálfstæðið að bresta.

Af nýútkominni skýrslu Þjóðhagsstofnunar um efnahagshorfur Íslendinga á þessu ári má ráða, að hin efnahagslega endurreisn Vesturlanda muni ekki ná til Íslands, þrátt fyrir ört batnandi viðskiptakjör okkar gagnvart útlöndum.

Árleg greiðslubyrði Íslendinga af erlendum skuldum, sem nam um 11% af útflutningstekjum árin 1970-l974, hefur nú magnazt svo á einungis tveimur árum, að hún verður 18-19% á þessu ári. Þjóðhagsstofnunin bætir því kaldhæónislega við, að greiðslubyrðin “gæti enn farið vaxandi á næstu árum”. Komandi kynslóðir verða þannig í sívaxandi mæli að súpa seyðið af fjármálaléttúð og óreiðu núverandi ríkisstjórnar.

Árið 1976 verður að vísu ekki eins hroðalegt og árið 1975 var, en þjóðarhag er áfram stefnt niður á við. Þjóðhagsstofnunin spáir því, að viðskiptahallinn muni nema um 18 milljörðum króna á árinu, – auðvitað greiddur með erlendum lánum.

Skýringin á því, að Íslendingar hafa sokkið dýpra í efnahagserfiðleika en nágrannaþjóðirnar og sitja eftir í feninu, meðan aðrir eru farnir að rétta við, er sú, að ríkisstjórnin hefur ekki haft neina stjórn á fjármálum sínum. Um þetta eru augljósar tölur í skýrslu Þjóðhagsstofnunar.

Í fyrra urðu þjóðarútgjöld að minnka um ?%. Ríkið taldi sig ekki geta tekið neinn þátt í þeim samdrætti og jók umfang ríkisrekstrarins um 2% og fjárfestingarmagn sitt um 10%. Þetta þýddi, að atvinnuvegirnir urðu að draga saman fjárfestingu um 21% og að almenningur varð að minnka einkaneyzlu sína um 11% og íbúðabyggingar um 8%.

Einnig á þessu ári forðast ríkið sparnað. Umfang ríkisrekstrarins stendur í stað, þótt þjóðarútgjöld verði að minnka um ?%. Atvinnuvegirnir verða enn að taka bölið á sig að fullu og draga saman fjárfestinguna um 10%. Það er ekki von, að atvinnulífið geti staðið með blóma, þegar þannig er stjórnað. RÍkisstjórnin kann að hafa mikla ást á sósíalisma, en fyrr má nú rota en dauðrota.

“Útflutningsáætlun sjávarútvegs og stjórn fiskveiða verður að reisa á áliti fiskifræðinga á veiðiþoli fiskstofna …” segir í skýrslu Þjóðhagsstofnunar. Samt ætla stjórnvöld að leyfa langtum meiri veiðar en fiskifræðingar telja ráðlegt. Og í skýrslunni er alls ekki gert ráð fyrir afleiðingum þess, að þorskurinn hverfi skyndilega eins og síldin, sem fiskifræðingar eru farnir að telja líklegt við óbreyttar aðstæður.

Þjóðhagsstofnunin telur engan vafa á, að langvinnur viðskiptahalli muni leiða til atvinnuleysis og efnahagslegs ósjálfstæðis. Hið síðarnefnda er þegar komið fram, þar sem Bandaríkin hafa af pólitískum ástæðum sprautað gífurlegu lánsfé til ríkisins á síðustu misserum.

Ráðherrar tala um reisn og stolt, þegar minnzt er á kostnaðarmál varnarliðsins. En hvar er reisn þeirra og stolt, þegar þeir sóa f.ármunum þjóðarinnar gegndarlaust og gera þjóðina að lánsfjárnýlendu Bandaríkjanna?

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Undragóður árangur.

“Ég verð að játa það hreinskilnislega, að útkoman á rekstrl félagsins á fyrstu mánuðum nýstofnaðs dagblaðs er mér algert undrunarefni. Ég fæ raunar ekki skilið, hvernig hægt er að ná slíkum árangri við þær aðstæður, sem þurft hefur að vlnna við.”

Þetta sagði Björn Þórhallsson viðskiptafræðingur og stjórnarformaður Dagblaðsins meðal annars í skýrslu þeirri, er hann flutti á aðalfundi fyrirtækisins á föstudaginn um rekstur blaðsins í fyrra.

Þar kom fram, að rekstrartap Dagblaðsins þá fjóra mánuði, sem blaðið starfaði í fyrra, nam þremur og hálfri milljón króna af sextíu milljón króna veltu. Þetta er í rauninni mjög lítið tap, ef höfð er hliðsjón af því, að í veltu fyrstu ævimánaðanna er jafnan fólginn mikill stofnkostnaður.

Velta blaðsins nam um fimmtán milljón krónum á mánuði síðustu mánuði árins Í fyrra. Ljóst er, að veltan verður um 25 milljón krónur á mánuði í ár, enda hafa tekjur blaðsins vaxið gífurlega frá því í fyrra. Munar þar mest um áskriftir og auglýsingar, en lausasala hefur einnig aukizt verulega.

Á aðalfundinum kom fram, að hlutafé Dagblaðsins er orðið 75 milljónir króna eða 25 milljónum meira en upphaflega var ráðgert. Þetta mikla hlutafé kemur sér vel, því að blaðið þarf að afla sér eigin húsnæðis og tækja. Blaðið á nú þegar tvær verðmætar fasteignir, er verðtryggja hlutafé fyrirtækisins.

Eitt brýnasta verkefnið í rekstri Dagblaðsins er að koma starfseminni í sómasamlegt húsnæði og er stefnt að því, að svo geti orðið í haust. Vonandi verður árangurinn af betri vinnuaðstöðu sá, að Dagblaðið batni og þjóni lesendum sínum betur.

Allur þorri starfsmanna Dagblaðsins á hlutabréf í Dagblaðinu. Algengastir eru 200-300 þúsund króna hlutir í eigu starfsmanna. Samanlagðir hlutir starfsmanna eru rúmlega helmingur af öllu hlutafé fyrirtækisins.

Það er líka bundið í stofnskrá Dagblaðsins, að einn starfsmaður að minnsta kosti, fyrir utan framkvæmdastjóra og ritstjóra, skuli sitja í aðalstjórn fyrirtækisins. Þar er á ferðinni athyglisverð tilraun til atvinnulýðræðis, sem fróðlegt verður að fylgjast með í framtíðinni.

Dagblaðið er sérdeilis fjölmennt hlutafélag. Mikill fjöldi lesenda þess á eitt þúsund króna hlutabréf. Slík bréf eru 5000 talsÍns og geta gengið kaupum og sölum án afskipta stjórnar félagsins. Fyrir utan þessa hluthafa eru rúmlega 200 stærri hluthafar í fyrirtækinu. Sennilega er aðeins til eitt fjölmennara hlutafélag á landinu, Eimskipafélag Ítslands.

Mikill einhugur ríkti á fyrsta aðalfundi Dagblaðsins á föstudaginn. Fundurinn einkenndist af víðtækri samstöðu hlutafjáreigenda úr hópi lesenda og starfsmanna. Velunnarar blaðsins mættu þar fjölmennir og voru starfsmönnum hvatning til aukinna átaka við útgáfu næststærsta dagblaðs á landinu.

Af upphafinu má ráða, að framtíð Dagblaðsins sé vel tryggð.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Nýjar þjóðhetjur.

Tvær manngerðir eiga góða daga um þessar mundir eftir magurt tímabil landhelgisdeilunnar við Bretaa Þær þurfa ekki lengur að sæta ámælum fyrlr landráð vegna sjúklega eftirgefanlegrar stefnu í landhelglsmálum. Þær eru í eigin augum orðnar þjóðhetjur – vegna þeirrar kennlngar sínnar, að þjóðin eigi nú að bretta upp ermarnar í stað þess að ræða um, að hið svonefnda varnarlið greiði fullan kostnað af dvöl sinni hér á landi.

Önnur manngerðin er áberandi meðal ráðamanna þjóðarinnar. Það eru mennirnir, sem hafa komið þjóðinni á kaldan klaka með einstökum ræfildómi í stjórn fjármála og efnahagsmála hennar. Þeir fá nú tækifæri til að bæta sér það upp í draumaheimi, sem þá skortir í raunveruleikanum. Þeir geta þanið út brjóstið og talið sig sanna Íslendinga.

Undanfarin misseri hafa þeir látið viðgangast, að ríkisbáknið þendist út með svo hrikalegum hætti, að þjóðarbúið hefur sporðreistst. Undanfarna mánuði hafa þeir látið viðgangast, að helmingi meiri þorskur væri veiddur en leyfilegt er að veiða með hliðsjón af ört minnkandl stofni.

Hin manngerðin er áberandi meðal ungra og feitra lögfræðinga, sem aldrei hafa dýft hendinni í kalt vatn og hafa áhuga á að verða um síðir í hópi ráðamanna þjóðarinnar. Þeir skrifa nú langhunda í þau blöð, sem mánuðum saman hafa barizt fyrir uppgjöf í landhelgisdeilunni. Efni þessara langhunda er í stuttu máli það, að þjóðin megi ekki stunda hórdóm í varnarmálum, heldur ástunda siðvætt líferni í Atlantshafsbandalaginu.

Þetta eru að sjálfsögðu sömu aumingjarnir og ráðamenn þjóðarinnar. Báðir hóparnir eiga það sameiginlegt að vera á mála hjá Atlantshafsbandalaginu eftir margar hópferðir til höfuðstöðva þess austan og vestan hafs. Báðir hóparnir eiga það sameiginlegt að hafa aldrei vakið athygli fyrir einurð í þjóðernislegum efnum.

Almenningur á lslandi vinnur hörðum höndum myrkranna millð, meðal annars til að bæta sér upp afglöp ráðamanna þjóðarinnar í fjármálum og efnahagsmálum. Almenningur á Íslandi hefur gaman af því að hafa í kringum sig snyrtilega klædda siðapostula, sem áminna þjóðina um að sýna þá þjóðernislegu reisn að hafa hér bandarískan her án gjaldskyldu. Almenningur á Íslandi hefur gaman af því að heyra, að betra sé að taka til höndum en verða sællífi varnarliðstekna að bráð.

Aðeins einn ráðherra hefur ekki tjáð sig um kostnaðarmál varnarliðsins, þar sem hann hefur verið erlendis. En enginn efast um, að sjálfur fjármálaráðherra þjóðarinnar muni í fyllingu tímans ræskja sig virðulega og tala digurbarkalega um virðingu þessarar gjaldþrota þjóðar og nauðsyn þess, að menn bæti upp með hörðum höndum það, sem hann og félagar hans í ríkisstjórninni hafa fært úr lagi í þjóðarbúskapnum.

Öll dagblöðin nema Dagblaðið hafa lagzt á þá sveifina, að kveða þurfi niður bónbjargastefnu í varnarmálum. Þau gera það af ýmsum ástæðum. En sameiginlegt með þeim er, að þau gæta hagsmuna stjórnmálamanna, sem hafa leikið þjóðina svo grátt, að hún lifir nú þegar á bónbjörgum bandarískra lána.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
100.000 stjórnartonn.

Ríkisstjórnin hefur gert sig seka um mesta ábyrgðarleysi stjórnvalda á síðustu áratugum Íslandssögunnar. Eftir því sem sjávarútvegsráðherra segir ætlar hún ekki að gera neitt róttækt til að stöðva hina hrikalegu ofveiði á þorski, sem stunduð hefur verið á þessu ári.

Fyrir áramót var í fullri alvöru talað um, að annaðhvort þyrfti að leggja nokkrum hluta flotans eða hætta þorskveiðum á miðju þessu ári, ef takast ætti að láta þorskstofninn rétta við á næstu fimm árum. Hinir fróðustu menn töldu, að fara yrði fyrri leiðina til að forðast hina síðari.

Bak við þessar skoðanir stóðu upplýsingar hinnar svonefndu svörtu skýrslu. Þar kom fram, að þorskstofninn mundi ekki þola nema 230 þúsund tonna veiði á þessu ári. Sú tala gildir enn, því að tilraunir stjórnvalda til að búa til nýjar tölur hafa farið út um þúfur.

Ríkisstjórnin varð að athlægi, þegar hún lét reikna út tölur, sem bentu til þess, að afli næstu ára yrði því meiri sem meira væri veitt í ár. Hér í Dagblaðinu og víðar var strax bent á rökvilluna í þessum falstölum.

Á fyrstu fimm mánuðum þessa árs hafa verið veidd um 200 þúsund tonn af þeim 230 þúsund tonnum, sem svarta skýrslan telur, að veiða megi á öllu árinu. Íslendingar hafa veitt um l60 þúsund tonn og útlendingar um 40 þúsund tonn.

Búast má við, að útlendingar veiði önnur 40 þúsund tonn síðari sjö mánuði ársins og þar af veiði Bretar einir 35 þúsund tonn. Morgunblaðið telur að vísu, að afli þeirra verði ekki nema 25 þúsund tonn og ríkisstjórnin telur, að hann verði 30 þúsund tonn, meðan stjórnarandstaðan talar um allt aó 50 þúsund tonn. 35 þúsund tonn virðast því skynsamleg spá, að því er Breta varðar, og aðrar þjóðir munu veiða um 5 þúsund tonn.

Þar með er þegar ljóst, að ársveiðin fer 10 þúsund tonn yfir markið, þótt Íslendingar dragi ekki þorsk úr sjó, það sem eftir er ársins. Í nýútkominni skýrslu Þjóðhagsstofnunar um þjóðarbúskapinn er spáð 20 þúsund tonna veiði útlendinga síðari sjö mánuói ársins. Þessi tala er greinilega um helmingi of lág og sýnir bara, hve lítið er að marka tölur Þjóóhagsstofnunarinnar. Spár hennar endurspegla aðeins í tölum hina alkunnu óskhyggju ríkisstjórnarinnar.

Þjóóhagsstofnunin spáir því, að Íslendingar muni að óbreyttu veiða einir um 250 þúsund tonn af þorski, það eru 90 þúsund tonn umfram þau l6O þúsund tonn, sem þegar hafa verið veidd. Þetta er mjög íhaldssöm spá í ljósi þess, að ríkisstjórnin hefur ekkert gert til að stöðva rányrkjuna og virðist ekkert ætla að gera.

Ef þessi spá er samt tekin gild og bætt við hana þeim 80 þúsund tonnum, sem útlendingar munu alls veiða á árinu, verður heildarþorskveiði ársins um 330 þúsund tonn. Það er heilum l00 þúsund tonnum meira en ráðlagt hefur verið.

Svo virðist sem ríkisstjórnin láti sér þetta í léttu rúmi liggja, enda er henni fátt verr gefið en að gæta þjóóarhags. Þessi gífurlega veiði mun valda síminnkandi afla á næstu árum og líklega leiða hrun yfir þjóðina. Öll þessi 100 þúsund umframtonn eru á ábyrgð ríkisstjórnarinnar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir borgi sinn kostnað.

Greinileg merki breyttra viðborfa til fjármála varnarliðsins hafaa verið á lofti undanfarnar vikur. Almenningur hefur fjarlægzt stjórnmálaforingja sína og krefst þess ófeiminn, að varnarliðið verðil látið borga fyrir aðstöðu sína hér á landi.

Þessi eindregna afstaða hefur komið skýrt fram í skoðanakönnun Dagblaðsins. Þar vildu 70% manna, að gjald yrði tekið, en aðeins tæplega 20% voru því andvígir, auk þess sem um 10% voru öráðnir. Svo eindreginn meirihluti sem þessi er sjaldgæfur í skoðanakönnunum.

Stjórnmálamenn hafa ekki tekið undir sjónarmið almennings að fullu. Sumir þeirra hafa stungið upp á millileiðum, en þeir eru mjög fáir, enn sem komið er. Dagblaðið hefur lagzt á sveif með þeim, sem vilja fara millileiðir í þessu viðkvæma og mikilvæga máli.

Við höfum haldið því fram, að varnarliðið og starfsmenn þess eigi framvegis ekki að njóta núgildandi fríðinda. Greiða beri tolla og söluskatt af innlendri og erlendri vöru og þjónustu á Keflavíkurflugvelli eins og annars staðar á landinu. Þá greiði starfsmenn varnarliðsins skatta og útsvör til íslenzkra yfirvalda til jafns við Íslendinga sjálfa, eins og aðrir útlendingar verða að gera, sem starfa hér á landi.

Við höfum haldið því fram, að varnarliðið taki ekkl nægan þátt Í ýmsum kostnaði við eflingu varnarmáttar þess. Það hafi meiri hag af nýrri flugstöð á Keflavíkurflugvelli en fram komi í þátttöku þeirra í kostnaði við hana. Ennfremur þurfi varnarliðið á að halda alþjóðlegum varaflugvelli á Egilsstöðum. Og loks hafi varnarliðið margvíslegan hag af eflingu varanlegrar vegagerðar á löngum vegalengdum hér á landi.

Svipaðar hugmyndir, en þó varfærnari hafa komið opinberlega fram hjá þingmönnunum Gunnari Thoroddsen, ráðherra Sjálfstæðisflokksins, og Benedikt Gröndal, formanní Alþýðuflokksins.

Hugmyndin að baki þessara millileiða er sú, að feta ekki í fótspor Tyrkja, Grikkja og Spánverja, sem taka beint leigugjald fyrir hinar bandarísku herstöðvar í löndum þeirra. Fremur verði tekið mið af Norðmönnum, sem láta Atlantshafsbandalagið verja gífurlegum fjárhæðum til ákveðinna vega, er skipta máli fyrir varnargetu bandalagsins. Þeir mundu heldur aldrei láta sér detta í hug að veita útlendingum þau tolla- og skattfríðindi sem hér tíðkast.

Millileiðirnar byggjast ekki á þeirri skoðun, að varnarliðið sé Íslendingum gagnslaust. En þær byggjast samt á þeirri skoðun, að hagur Bandaríkjanna af varnarliðinu sé margfalt meiri en hagur okkar og að hagur Atlantshafsbandalagsins sé einnig meiri en okkar.

Þeir, sem enn eru fastir í gömlu gjafasjónarmióunum, kalla aðra landsölumenn og aumingja, sem kikni undan erfiðleikum. En það hefur greinilega komið í ljós, að allur þorri almennings kippir sér ekki hið minnsta upp við slíkar uppnefningar,enda bera þær í sér vonleysi rökþrota manna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Jarðstöð og slitnir strengir.

Póst- og símamálastjóri varð harla feginn, þegar hann frétti af Suður-Ameríkuríki, sem hafði látið leggja neðansjávarkapal nýlega. Tjáði hann þjóðinni, að slíkir kaplar væru engan veginn úreltir. Í sambandsleysinu við útlönd, sem ríkt hefur undanfarna daga, hafa þessar upplýsingar vafalaust fengið þann hljómgrunn, sem þær ei ga skilið.

Samningur Íslands og Stóra norræna ritsímafélagsins um hina slitnu sæsímastrengi hefur nú verið birtur í Dagblaðinu. Þar kemur fram, að Stóra norræna ber ábyrgð á afköstum strengjanna og skal leggja nýja á eigin kostnað, ef þeirra er þörf. Ennfremur kemur fram, að Ísland getur sloppið úr aldarfjórðungs spennitreyju Stóra norræna, ef fyrirtækið stendur ekki við skuldbindingar sínar.

Af þessu er ekki ljóst, á hverju Stóra norræna byggir þá kröfu sína, að Ísland greiði hluta af þeim kapli, sem það hyggst nú leggja frá Færeyjum til Íslands. Jafngildir þetta ekki því, að Stóra norræna vilji ekki standa við sitt og að Ísland geti sloppið frá samningnum við það? Gott væri ef þetta atriði væri skoðað sérstaklega.

Mikil leynd hvílir yfir álitsgerð lögfræðings á réttarstöðu Íslands gagnvart Stóra norræna. Hingað til hafa verið á kreiki grunsemdir um, að þögnin byggðist á því, að álitsgerðin hafi leitt í ljós, að Stóra norræna hafi haft Ísland að fífli í hinum margumrædda samningi.

Nú segir ráðuneytíð hins vegar, að álitsgerð þessi sé leynileg, þar sem hún sé vopn gegn Stóra norræna í þeim samningum, sem nú er verið að taka upp um, að Ísland geti fengið sér jarðstöð sem fyrst, þrátt fyrir samninginn við Stóra norræna. Vonandi er þessi skýring rétt.

Fróðir menn hafa rakið í einstökum atríðum, að jarðstöð yrði hagkvæmari í rekstri en sæstrengur og að hún leyfi ýmsar nýjar tegundir fjarskipta. Hin gamla kenning um, að jarðstöð sé of dýr fyrir okkur, virðist vera endanlega fallin.

Þótt póst- og símamálastjóri lofi neðansjávarkapla, eru notendur þjónustu hans engan veginn ánægðir, ekki einu sinni, þegar þessir strengir eru í lagi. Ísland er langt á eftir öðrum löndum í fjarskiptum, ekki sízt í fjarskiptum við útlönd.

Telexþjónusta er stjarnfræðilega dýr hér á landi í samanburði við útlönd. Vegna þessa er hið hentuga tæki allt of lítið notað hér á landi og nær ekkert í fjarskiptum innanlands. Ennfremur er Ísland ekki enn í sjálfvirku símasambandi við útlönd. Er ástæða til að vona, að jarðstöð geti veitt Íslendingum þessi þægindi á sómasamlegu verði.

Fjarskipti eru ein mikilvægasta grein samgangna. Þróun fjarskipta hefur mikil áhrif á þróun efnahags. Því fullkomnari, sem fjarskipti verða, þeim mun greiðlegar gengur kaup og sala á vörum og þjónustu, auk þess sem dýr ferðalög verða síður nauðsynleg. Þróun fjarskipta gerir upplýsingaöflun einnig betri og brýtur múra einangrunar.

Póst- og símamálastjóri Íslands er aftarlega á merinni í samanburði við hliðstæðar stofnanir erlendis. Vonandi leiða umræðurnar um jarðstöðina til þess, að nú verði af alefli reynt að bæta úr ástandinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Kúvendingin.

Sumir lesendur Dagblaðsins hafa spurt, hvers vegna blaðið hafi snúizt á sveif með “landráðamönnum” í landhelgismálinu, þegar samningar i voru undirritaðir, þótt blaðið hafi frá upphafi barizt gegn samningum. Hvað á þessi kúvending að þýða, spyrja menn.

Allt til hins síðasta var Íslendingum boðið upp á ömöguleg býti. Fyrst var Hattersley með tilboð, sem í rauninni fól í sér aukna sókn Breta á Íslandsmið. Síðan flutti Geir forsætisráðherra tilboð frá Wilson um 80-90.000 tonn án viðurkenningar á 200 mílna landhelginni. Og loks kom norska málamiðlunin á ráðherrafundi Atlantshafsbandalagsins um minnkaða brezka sókn á miðin en enga viðurkenningu á hinni nýju landhelgi.

Allan þennan tíma hvöttu Morgunblaðið og Vísir til samninga. Og allan þennan tíma var viss stuðningur við samninga innan ríkisstjórnarinnar og þingflokka hennar. Dagblaðið skipaði sér í hóp þeirra, sem vöruðu við áróðri Morgunblaðsins og Vísis og hvöttu þjóðina til að hleypa ríkisstjórninni ekki út í ótímabæra samninga.

Kúvendingin í málinu varð á Oslóarfundi Einars Ágústssonar og Matthíasar Bjarnasonar með Crosland utanríkisráðherra Breta. Þar féllust Bretar á einhlióa og óskertan ákvörðunarrétt Íslendinga um veiðar innan 200 mílna landhelginnar eftir 1. desember á þessu ári. Þeir gáfust upp í öllum meginatriðum, þótt samið hafi verið um sex mánaða aðlögunartíma.

Þetta höfðu Bretar aldrei áður mátt heyra nefnt. Og það var þetta frávik frá fyrri samningshugmyndum, sem olli því, að Dagblaðið taldi ríkisstjórnina gera rétt í að fallast á samning. Það kemur nefnilega stundum að því, þegar menn eru búnir að þjarka lengi í viðræðum, að mótaðilinn gefur svo verulega mikið eftir, að þér finnist sanngjarnt að koma til móts við hann, svo að deilan verði úr sögunnÍ og málsaðilar skilji sáttir að kalla.

Dagblaðið taldi strax, að möguleikinn á afturkalli bókunar sex hjá Efnahagsbandalaginu væri mikill galli á samningnum. Bretar munu án efa sjá til þess, að tollfríðindi þessarar bókunar verði afnumin eftir l. desember, ef Íslendingar vilja ekki framlengja veiðiheimildir þeirra. Þeir munu ekki hlusta á túlkun Hans G Andersen, þrátt fyrir óskhyggju íslenzku ríkisstjórnarinnar á því sviði.

Því miður ætla íslenzkir útfltltningsatvinnuvegir að grípa bókun sex fegins hendi. Þjóðin veróur því að gæta þess vel, að hinir nýju útflutningshagsmunir magni ekki linkind ríkisstjórnarinnar, þegar aftur verður setzt niður til að ræða framhald á veiðum Breta eftir l. desember. En Dagblaðið taldi þennan galla samningsins ekki nægilega veigamikinn, þegar hann er borinn saman við kostinn, sem felst í viðurkenningunni á einhliða rétti Íslendinga til að ákveða veiðar í 200 mílna landhelginni.

Með þessum samningi hafa andstæðingar fyrri samningshugmynda í rauninni unnið mikinn sigur. Þeir hafa þvælzt fyrir hinum, sem jafnan hafa viljað semja, og látið rás tímans vinna okkur í hag. Þeir egia því að gleðjast yfir árangrinum og ekki einangra sig í stífri andstöðu gegn hvers konar samningi, jafnvel góðum samningi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið