arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nytsamir sakleysingjar

Sameinuðu þjóðirnar hafa í augum flestra glatað siðgæðisskikkju sinni. Mannréttindayfirlýsing samtakanna hefur rykfallið, enda taka fjórar ríkisstjórnir af hverjum fimm ekki hið minnsta mark á henni.

Auðvelt er að sjá, að Sameinuðu þjóðirnar eru fyrst og fremst vettvangur átaka milli hópa ríkja. Samanlagt mega lýðræðisríki sín ekki mikils á þeim vettvangi. Voldugasti hópurinn byggist á harðstjórnarríkjum þriðja heimsins.

Erfiðara er að átta sig á, að sama gildir um ýmsar sérstofnanir Sameinuðu þjóðanna, ekki sízt Menningarstofnunina, UNESCO. Menn freistast til að halda, að hún sé ekki eins pólitísk og móðurstofnunin.

Ekki bætir úr skák, að meðal embættismanna Menningarstofnunarinnar er fullt af nytsömum sakleysingjum, einkum skólamönnum, sem hafa mikinn áhuga á að mennta íbúa þriðja heimsins. Undir fána þeirrar hugsjónar láta þeir afvegaleiða sig.

Þeir sjá, að fjölgun skóla og kennara gengur grátlega hægt í þriðja heiminum. Þeir sjá, að útvarp og blöð megi nota til að efla kunnáttu almennings, allt frá getnaðarvörnum yfir í verktækni af ýmsu tagi.

Silkimjúkir umboðsmenn harðstjóranna í Menningarstofnuninni telja skólamönnum hennar trú um, að forsenda þess, að fræðslugildi útvarps og blaða nýtist, sé, að stjórnvöld viðkomandi ríkis séu einráð um fjölmiðlun.

Þeir segja, að fátæk ríki hafi ekki efni á vestrænni tegund fjölmiðlunar. Byggja verði upp innri samstöðu hverrar þjóðar til að efla henni mátt til framfara og menningar og þjóðernisvitundar.

Þeir segja, að upplýsingar um glæpi stjórnvalda þessara ríkja, græðgi þeirra, spillingu, mútuþægni, kúgun og harðstjórn, séu annaðhvort vestrænn fjölmiðlaáróður eða bara til þess fallnar að grafa undan samstöðu og þjóðernisvitund.

Harðstjórum þriðja heimsins er nefnilega ákaflega illa við vestræna tegund fjölmiðlunar. Þeir vilja ekki, að fjölmiðlar séu með nefið niðri í skuggamálum. Þeir vilja fá frið til að kúga þegna sína.

Fulltrúar harðstjóranna hjá Menningarstofnuninni eru svo menntaðir og kurteisir, að hinir nytsömu sakleysingjar trúa því ekki, að harðstjórarnir að baki séu eins ógeðfelldir og sagt er í vestrænum fjölmiðlum.

Embættismenn stofnunarinnar hafa árum saman gengið erinda harðstjóranna í tilraunum þeirra til að grafa undan mannréttindaskránni með útgáfu yfirlýsingar um nýja skipan fjölmiðlunar í heiminum.

Harðstjórarnir stefna að því að stjórna sjálfir öllum straumi upplýsinga innan ríkja sinna, til ríkja sinna og frá þeim. Auðvitað gera þeir þetta til að halda völdum sínum og treysta þau.

Skólamennirnir hjá Menningarstofnuninni virðast ekki gera sér grein fyrir muninum á fólki og stjórnvöldum. Þeim finnst, að kurteisir fulltrúar harðstjóranna tali fyrir munn þjóða þeirra. Þeim finnst vilji harðstjóranna vera vilji þjóðanna.

Í öllu þessu harki gleymist sjálf mannréttindayfirlýsingin, sem harðstjórarnir traðka á í hverjum einasta lið. Þar á meðal gleymist réttur almennings til að fá fjölbreyttar upplýsingar um það, sem er að gerast í nánu og fjarlægu umhverfi.

Vesturlönd hafa enn náð að verjast beinni fjölmiðlayfirlýsingu Menningarstofnunarinnar gegn mannréttindum, en þau eru því miður samt á undanhaldi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Séra Ólafur og séra Gylfi

Olafur Jóhannesson er ekki á flæðiskeri staddur, þótt svo ólíklega vildi til, að hann félli í aðvífandi þingkosningum. Stjórnmálaaðallinn hefur séð um. að tekjur hans munu síður en svo rýrna, ef hann sezt í helgan stein.

Sem fyrrverandi alþingismaður fengi hann 333 þúsund krónur á mánuði í eftirlaun. Sem fyrrverandi ráðherra fengi hann 480 þúsund krónur á mánuði í eftirlaun. Og sem fyrrverandi prófessor fengi hann 271 þúsund krónur á mánuði í eftirlaun.

Samtals eru þetta yfir milljón krónur á mánuði eða nákvæmlega 1.084 þúsund krónur á núverandi verðgildi. Ólíkt eftirlaunum flestra annarra stétta eru þessi eftirlaun verðtryggð af sjálfum ríkissjóði.

Enn mundi bætast í sarp Ólafs hinn 1. marz næstkomandi, þegar hann verður 67 ára. Þá hefur hann aldur til að fá til viðbótar þær 68 þúsund krónur á mánuði, sem tryggingastofnunin ætlar öldruðum smælingjum að lifa á.

Þetta er ekki verðtryggð upphæð, enda ætluð smælingjum þjóðfélagsins. Sama er að segja um þær 55 þúsund krónur á mánuði, sem Ólafur fengí tveimur árum síðar, þegar kona hans nær einnig 67 ára aldri.

Ef við gerum ráð fyrir, að landsfeður okkar verði svo elskulegir að hækka ellilaun smælingja framvegis í takt við verðbólguna, eru samanlögð ellilaun Ólafs 1.207 þúsund krónur á mánuði á núverandi verðgildi.

Þórir Bergsson tryggingafræðingur rakti dæmi Ólafs í ágætri kjallaragrein í Dagblaðinu hinn 29. október síðastliðinn. Þórir rakti einnig dæmi Gylfa Þ. Gíslasonar, sem er enn hrikalegra, enda var Gylfi lengur þingmaður en Ólafur og starfar enn sem prófessor.

Eftir tveggja ára starf sem prófessor til viðbótar verður alþingismaðurinn, ráðherrann og prófessorinn Gylfi Þ. Gíslason búinn að vinna sér fyrir verðtryggðum eftirlaunum, sem nema samtals 1.237 þúsundum króna á mánuði á núverandi verðgildi.

Og Gylfi getur haldið áfram að vera prófessor í fimm ár til viðbótar og bætt við sig 10% lífeyrisrétti sem prófessor. Svo fengi hann auðvitað úr Tryggingastofnuninni eins og starfsbróðir hans, Ólafur.

Í greininni fjallar Þórir Bergsson tryggingafræðingur um skiptingu aldraðra í þrjár stéttir. Í lægstu stétt eru þeir, sem upp á Tryggingastofnunina eina eru komnir eða þá óverðtryggða lífeyrissjóði.

Starfsmenn ríkis og bæja eru hærra settir, því að eftirlaun þeirra eru baktryggð af almannafé. Hæst trónir svo háaðall alþingismanna og ráðherra, sem geta bætt hverjum eftirlaununum ofan á önnur.

Lagafrumvarpið um forréttindi stjórnmálaaðalsins kom fram í þinglok 29. apríl 1965. Með samhljóða atkvæðum var það keyrt í gegn með afbrigðum og samþykkt samhljóða í tæka tíð, 10. maí. Um málið var alger einhugur.

Í sérréttindahópnum voru og eru menn á borð við Eðvarð Sigurðsson og Pétur Sigurðsson, :sem áratugum saman hafa þótzt vera að berjast fyrir lífeyrissjóðum handa stéttum sínum.

Sú styrjöld Eðvarðs, Péturs og fleiri hefur aðeins dugað til að búa til óverðtryggða lífeyrissjóði handa smælingjunum. Þeir þingmenn voru hins vegar ekki nema tvær vikur að búa sjálfum sér til verðtryggðan lífeyri, þar sem hver liðurinn hleðst ofan á annan.

Svo eru stjórnmálamenn hissa á fyrirlitningu og vantrausti almennings!

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Auðnuleysingjar.

Auðnuleysi svífur yfir meirihluta borgarstjórnar Reykjavíkur, ef meirihluta skyldi kalla. Honum hefur tekizt að gera hugmyndir um byggingu íbúða vestan Glæsibæjar og austan Skeiðarvogs að helzta mun núverandi og fyrrverandi meirihluta.

Auðvitað er dýrt að undirbúa ný hverfi. Það var dýrt í Breiðholti á sínum tíma. Og það verður einnig dýrt, þegar röðin kemur að Úlfarsfelli. Þar þarf að leggja götur og leiðslur fyrir vatn og skolp, síma og rafmagn.

Laukrétt er að reyna fremur að þétta byggðina í borginni. Blanda þarf betur íbúða- og atvinnuhverfum og létta þar með á samgönguæðum borgarinnar. Ennfremur þarf að sprauta lífi í einkar einhæfa miðborg.

Tvær leiðir eru færar til að þétta byggðina í borginni. Önnur byggist á þeirri draumsýn, að unnt sé að losna við flugvöllinn. Þar væri unnt að reisa fjölmennt hverfi, er endurspeglaði atvinnutækifæri miðborgarinnar.

Hin leiðin er að endurreisa ásinn milli Lækjartorgs og Hlemmtorgs með stórhýsum, þar sem íbúðir séu á öllum efri hæðum. Þetta tengist hugmyndum um, að Laugavegurinn verði göngugata, helzt yfirbyggð.

Hér er ekki rúm til að rekja einstök atriði hugmyndarinnar um þéttingu byggðar við Laugaveginn. Það hefur áður verið gert og hvergi verið hrakið í neinum einasta lið. Markmið hugmyndarinnar eru ljós:

Hlífa þarf fólki við veðrum og vindi, stytta þarf samgönguleiðir þess, minnka þarf notkun bensíns og bíla og breyta þarf lífvana miðborg í hressa og glaða miðborg, uppsprettu mannlífs og menningar.

En svonefndur meirihluti borgarstjórnar hefur ekki stórhug né dirfsku til slíkra aðgerða. Ekki fremur en hann hefur efni á að undirbúa íbúðahverfi við Úlfarsfell. Nú ræður nefnilega aumingjaskapurinn ríkjum.

Það eina, sem hinum litlu körlum dettur í hug, er að klípa af opnum svæðum borgarinnar, einnig þeim, sem áður áttu að vera útivistarsvæði, hugsanlega tengd opinberum stofnunum. Um þetta er nú deilt í borgarstjórn.

Meirihlutinn hefur fengið því framgengt, að kannað verður, hvort ekki sé rétt að byggja íbúðir vestan Glæsibæjar og austan Skeiðatvogs. En þetta þarf raunar ekki að kanna, því að það er augljóslega fráleitt.

Í fyrsta lagi þarf Reykjavík eins og aðrar borgir á vissum ventlum að halda, auðum svæðum, sem grípa má til, ef verulega brýnar aðstæður koma til sögunnar í framtíðinni. Slíkar aðstæður skortir enn.

Í öðru lagi þarf að byggja upp í borginni grænar lífæðar, samfelld kerfi Hljómskálagarða, Miklatúna og Laugardala. Meðal annars þarf slíka samfellda lífæð neðan úr Laugardal og upp í Heiðmörk.

Marklausar eru röksemdir um, að fækka megi auðum svæðum, af því að fólk noti ekki berangur til útivistar. Auðnirnar vestan Glæsibæjar og austan Skeiðarvogs á auðvitað að rækta upp með skógi. Þá kemur fólkið.

Ennfremur eru marklausar röksemdir um, að fyrirhuguð útivistarsvæði í Reykjavík séu þegar of mörg og of stór. Þvert á móti eru þau of fá og of lítil.

Eftir 50 ára hægri stjórn í Reykjavik er ekki andskotalaust, að nýr andblær frá vinstri skuli einkum fela í sér andlega og efnislega fátækt, skort á dirfsku og stórhug.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hörmangari nútímans.

Menn deila um, hvort þörf sé á opinberu verðlagseftirliti á sviðum, þar sem ríkir samkeppni. Um hitt eru allir sammála, að slíkt eftirlit er nauðsynlegt með fyrirtækjum eða stofnunum, sem njóta einokunar.

Ein af mörgum þverstæðum íslenzks þjóðfélags er, að illræmdasta einokunarstofnunin er undanþegin verðlagseftirliti. Það er Grænmetisverzlun landbúnaðarins, sem getur hagað verðlagningu sinni eins og henni þóknast.

Dagblaðið hefur í haust rakið í nokkrum fréttum nýlegt dæmi um viðskiptahætti einokunarfyrirtækisins. Á grundvelli þeirra hafa Neytendasamtökin óskað eftir verðútreikningum Grænmetisverzlunarinnar, en verið neitað um þá.

Í september flutti Grænmetisverzlun landbúnaðarins inn danskar kartöflur á 1,20 danskar krónur kílóið, þegar markaðsverðið þar var 0,85 danskar krónur kílóið. Þessi óeðlilegu innkaup kostuðu íslenzka neytendur 2,5 milljónir króna.

Ekki hefur fundizt neinn danskur kartöflukaupmaður, sem íslenzka einokunin hafi leitað tilboða hjá, annar en Tborsen sá, er kartöflurnar seldi. Hann ætti ekki að njóta slíkra vildarkjara, þótt hann sé riddari fálkaorðunnar.

Sama dag og kartöflunum var skipað út til Íslands var skipað út í Danmörku annarri sendingu kartaflna í sama gæðaflokki til Færeyja. Verðið við skipshlið var 0,85 til Færeyja meðan það var 1,20 til Íslands.

Þar á ofan kom í ljós, að kartöflurnar til Færeyja voru heldur betri. Ekki bar á neinum sveppasjúkdómi í þeim eins og í kartöflunum, sem komu til Íslands. Forstjóri Grænmetisverzlunar ríkisins fetar því dyggilega í spor hörmangara.

En sagan er ekki öll sögð. Álagning einokunarinnar á þessar kartöflur er með eindæmum. Hún er 54% í stað 14,5%. Þar renna að óþörfu 8,5 milljónir króna úr vösum neytenda.

Einkafyrirtækjum er leyfð 14,5% álagning á hliðstæðar vörur. Er þá talinn með ýmis kostnaður, svo sem pökkun í smærri umbúðir. Grænmetisverzlunin fær hins vegar 37% álagningu, líklega af því að hún er svo illa rekin. En svo skammtar hún sér sjálf 54% álagningu án þess að spyrja kóng eða prest.

Þessi saga hefur verið rakin ítarlega á síðum Dagblaðsins. Öll tilsvör forstjóra einokunarfyrirtækisins hafa verið með svipuðum hætti og áður, þegar komizt hefur upp um óeðlilega viðskiptahætti þar á bæ.

Sérgrein Grænmetisverzlunarinnar í upplýsingamiðlun er að gefa stórlega ýktar tölur um verð á kartöflum í erlendum höfnum.

Hún hefur oft verið staðin að lygum af slíku tagi. Og hún hefur einnig verið staðin að öðrum lygum. Hún hefur haldið því fram, að útflutningsgjald hafi erlendis verið lagt á kartöflur til Íslands. Rannsókn Dagblaðsins leiddi í ljós, að þetta var lygi.

Hún hefur haldið því fram, að útflutningur væri ekki kleifur frá vissum löndum vegna kólóradóbjöllu. Rannsókn Dagblaðsins leiddi í ljós, að á sama tíma var hún að kaupa þaðan kartöflur.

Hún hefur haldið því fram, að nýjar erlendar kartöflur séu ekki fáanlegar allt árið. Rannsókn Dagblaðsins leiddi í ljós, að þetta var lygi.

Raunar er furðulegt, að stjórnmálaskúmar þessa lands skuli ekki vera búnir að skera þessa stofnun, sem nú hefur haft af neytendum rúmar 11 milljónir á aðeins einni kartöflusendingu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Setjið Jan Mayen á fullt

Benedikt Gröndal forsætis- og utanríkisráðherra hefur of lengi tregðazt gegn kröfum manna um, að hann komi á fót formlegum samráðum íslenzku stjórnmálaflokkanna um framvindu deilunnar við Norðmenn um Jan Mayen.

Þetta milliríkjamal er svo viðkvæmt og alvarlegt, að það má alls ekki liggja í láginni vikum og jafnvel mánuðum saman, meðan að völdum situr ríkisstjórn, sem ekkert segist mega gera, er máli skipti.

Það er meira að segja nauðsynlegt fyrir Benedikt sjálfan, að Jan Mayen málið blandist ekki við kosningabaráttuna, heldur standi allir flokkar saman um einn málstað Íslands ofar innbyrðis átökum.

Benedikt á að vita, að hann er grunaður um linkind í Jan Mayen deilunni. Hann getur bezt varizt slíkum grun með því að fela málið í hendur hópi stjórnmálamanna úr öllum flokkum.

Við getum ekki treyst því, að Norðmenn bíði endalaust með frekari aðgerðir. Þeir hafa að minnsta kosti skotið sér undan því að staðfesta, að þeir hafi fallizt á leikhlé á stjórnarkrepputímanum á Íslandi.

Við megum líka fastlega búast við, að myndun nýrrar ríkisstjórnar eftir kosningar verði miklum erfiðleikum bundin. Hún getur dregizt vikum og mánuðum saman meðan leiðtogarnir reyna að finna illskásta samstarfskostinn.

Þolinmæði Norðmanna kann að bresta fyrr eða síðar. Við verðum að vera tilbúnir að mæta hugsanlegum einhliða yfirlýsingum þeirra um réttarstöðu þeirra eða um fyrirhugaðar aðgerðir á landi eða í sjó við Jan Mayen.

Eitt mikilvægasta verkefni Jan Mayen hópsins, sem Benedikt Gröndal verður nauðsynlega að skipa strax, er að meta nýjar og athyglisverðar upplýsingar úr íslenzkum stjórnarskjölum frá þriðja tug aldarinnar.

Fyrst er að nefna, að Jón Magnússon forsætisráðherra tilkynnti norskum stjórnvöldum, að ríkisstjórn Íslands áskilji íslenzkum ríkisborgurum jafnan rétt á Jan Mayen við borgara hvaða annars ríkis, sem er.

Síðan tilkynnti Jón Þorláksson forsætisráðherra norskum stjórnvöldum, að Ísland sé næsti nágranni Jan Mayen, sem sé á islenzku hafsvæði og tengist íslenzkum efnahagsmunum. Og ennfremur, að Ísland áskilji sér jafnan rétt til nýtingar á hagsmunum tengdum hinni umdeildu eyju.

Þetta var á þeim árum, er Jan Mayen var ennþá einskis manns land og Norðmenn voru að koma sér þar upp veðurathugunarstöð. Ítakakröfur íslenzkra stjórnvalda eru meira að segja eldri en hinna norsku.

Það er sjálfsagt fyrir okkur að ítreka nú þegar tilkynningar hinna framsýnu forsætisráðherra okkar á þriðja tug aldarinnar. Þar með værum við búnir að taka í málinu frumkvæði, sem mundi gera Norðmönnum erfitt fyrir.

Síðan þurfa sérfróðir menn að meta lagalegt gildi hinna gömlu tilkynninga, er þar bætast við fyrri rök okkar, byggð á gildandi hafrétti og stöðu mála á hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna.

Að þessu þurfa stjórnmálaflokkarnir að starfa sameiginlega og af dugnaði. Við höfum ekki efni á leikhléi í deilunni um Jan Mayen út af stjórnarkreppum á Íslandi. Við höfum svo gífurlegra hagsmuna að gæta á Jan Mayen og við Jan Mayen.

Forsætisráðherra þarf því þegar að efna til formlegra samráða um næstu skref Íslands í framvindu deilunnar um Jan Mayen.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Í skugga prófkjara.

Próajörum, skoðanakönnunum og forvali er lokið. Þessi undirbúningur kosninganna hefur yfirleitt gengið vel, þrátt fyrir skamman undirbúningstíma. Atrennukosningar innan flokka hafa þar með staðizt nokkra prófraun.

Hinum persónulega þætti kosninganna er að mestu lokið. Í flestum tilvikum hefur þegar verið afráðið, hverjir skipi mikilvægustu sæti framboðslistanna. Hér eftir verður baráttan aðallega milli flokkanna sem slíkra.

Frambjóðendur eru að verulegu leyti hinir sömu og áður. Lítið er um nýtt fólk í öruggum sætum eða vonarsætum, nema þar sem þingmenn hafa sjálfviljugir vikið úr sæti. Hinir reyndari hafa víðast hvar orðið ofan á.

Komandi alþingi verður því svipað fyrirrennurum sínum. Þingsæti munu færast milli flokka, en nýju andlitin verða samt gamalkunn. Þess vegna má búast við, að stjórnmálin verði áfram í hefðbundnum farvegi.

Mikil þátttaka í prófkjörum helgarinnar er ekki dæmi um mikinn stjórnmálaáhuga almennings um þessar mundir. Það voru átökin um menn, sem ýttu stuðningsmönnum stjórnmálaflokkanna á kjörstað, en ekki ágreiningur um málefni.

Skoðanakannanir Dagblaðsins benda til, að á síðustu árum hafi myndazt stór hópur kjósenda, sem færi sig milli flokka eftir aðstæðu'm hverju sinni. Þetta gæti verið frá fimmtungi upp í fjórðung allra kjósencla í landinu.

Í síðustu kosningum studdi þessi hópur Alþýðuflokkinn. Nú mun hann dreifast meira í aðrar áttir og hluti hans ef til vill sitja heima. Að þessu sinni er enginn segull öðrum meiri að pólitísku aðdráttarafli.

Almenningur er þreyttur á stjórnmálaflokkunum og sér ekki á þeim neinn marktækan mun. Menn búast við framhaldi á samsteypustjórnum, sem séu hver annarri líkar, þótt skipti verði á stjórnarflokkum.

Í þessari deyfð skipta prófkjör, skoðanakannanir og forval miklu máli. Þau hleypa persónulegri spennu í pólitíkina og bæta kjósendum upp skortinn á málefnamun flokkanna. Þau skyggja jafnvel á sjálfar kosningarnar.

Æskilegt væri að nýta persónuáhugann til að efla þátttöku kjósenda í alþingiskosningum með því að slengja prófkjörum saman við kosningar. Það má gera með því að hafa listana ekki raðaða, heldur fela það verk kjósendum í kjörklefunum.

Hin persónulega spenna mundi tryggja áhuga og þátttöku almennings í sjálfum alþingiskosningunum. Þess vegna ættu flokkarnir að sameinast í stjórnarskrárnefnd og á þingi um óraðaða lista í kosningum.

Slík breyting mundi líka stytta undirbúningstímann. Margir þátttakendur í undirbúningi kosninganna eru því fegnir, að í þetta sinn er tíminn styttri en venjulega. Sameining prófkjara og kosninga mundi enn bæta um betur.

Þá má einnig telja líklegt, að allar klíkur hvers flokks muni vinna ötullega að sigri síns flokks, en ekki bara þær, sem verða ofan á í prófkjörum. Samheldnin i flokkunum ætti þá að endatst fram á kjördag.

Að óbreyttu er hætta á, að kosningar falli æ meira í skugga prófkjara. Fleiri og fleiri láta sér nægja að velja menn í prófkjörum, en hirða ekki um að velja flokka í kosningum. Sameining prófkjara og kosninga mundi hindra þetta.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Litið upp til Ólafs.

Fremsti stjórnmálamaður í hugum Íslendinga er Ólafur Jóhannesson, fyrrverandi forsætisráðherra. Hann bar af í skoðanakönnun Dagblaðsins um, hver væri bezt til forustu fallinn hér á landi.

Álitið á Ólafi nær langt út fyrir raðir Framsóknarflokksins. 22% þeirra, sem svöruðu, sögðust styðja Framsóknarflokkinn, en 40% sögðu, að Ólafur væri íslenzkra stjórnmálamanna bezt til forustu fallinn.

Helztu keppinautar Ólafs stóðu honum langt að baki. Af þeim, sem svöruðu, nefndu 17% Geir Hallgrímsson, 10% Albert Guðmundsson og 6% Lúðvík Jósepsson. Aðrir stjórnmálamenn komust tæpast á blað.

Útkoman er einkar slæm fyrir Benedikt Gröndal og Alþýðuflokkinn. Það er vont fyrir flokk að hafa á oddinum leiðtoga, sem ekki getur att kappi við aðra foringja um virðingu þjóðarinnar.

Niðurstaðan er einnig slæm fyrir Geir Hallgrímsson og stærsta flokk þjóðarinnar, Sjálfstæðisflokkinn. Fylgið er tvöfalt Framsóknar, en foringinn tæplega hálfdrættingur á við foringja framsóknarmanna.

Dagblaðið hefur enga ástæðu til að fagna þessum ótvíræðu niðurstöðum. Blaðið hefur reynt að gagnrýna Ólaf Jóhannesson og vara kjósendur við honum, en það hefur ekki tekizt. Þeir leggja einkenni hans og hæfileika út á betri veg.

Hér hefur fyrst og fremst verið litið á Ólaf sem útsmoginn og ófyrirleitinn bragðaref. Aðrir hafa séð í honum sáttasemjarann, sem hefur getað haldið stjórnarskipum úti í hverjum brotsjónum á fætur öðrum.

Því verður ekki neitað, að Ólafur myndaði síðustu hægri stjórn fyrir Geir Hallgrímsson og hnýtti saman síðustu vinstri stjórn. Þeirri stjórn hélt hann svo á floti með því að fallast til skiptis á sjónarmið Alþýðuflokks og Alþýðubandalags.

Nokkur lægð var í forustu af hálfu Ólafs í sumar. Hann dró sig í hlé, er hann hafði komið í gegn svonefndum Ólafslögum í efnahagsmálum. Hann var síðan í felum, unz hann þurfti að bjarga klúðri í Jan Mayen deilumálinu.

Þá tók hann forustu fyrir harðlínumönnum á eindreginn hátt og aflaði sér jafnframt þess álits, að enginn stjórnmálamaður væri líklegri til að halda sjónarmiðum okkar fram af krafti gagnvart norskum stjórnmálamönnum.

Kjósendur virðast ekki taka það illa upp, þótt Ólafur Jóhannesson tali stundum út í hött og í annan tíma eins og hann sé véfréttin í Delfí. Sérkennilega kaldranaleg gamansemi hans virðist falla mönnum í geð.

Auðvitað bera kjósendur meira traust til manns, sem virðist hafa taugarnar í lagi og geta haldið ró sinni og gamansemi, á hverju sem dynur – heldur en til hinna, sem virðast eins og strá í vindi af taugaveiklun.

Margir telja líka, að bragðvísi og ófyrirleitni sé ekki galli á stjórnmálamanni, heldur kostur. Innlend stjórnmál séu ekki vettvangur fyrir dúkkulísur og að við þurfum út á við á öllu okkar að halda í bragðvísi og ófyrirleitni.

Að öllu samanlögðu virðist svo sem ekki sé tímabært fyrir Ólaf Jóhannesson að taka sér hvíld frá hráskinnaleiknum. Um þessar mundir er hann eini stjórnmálamaðurinn, sem óumdeilanlega rís upp úr meðalmennsku, – að mati þeirra, sem svöruðu í skoðanakönnun Dagblaðsins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið