arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tuttugu króna kjötið og fleiri ævintýri

Undanrenna er orðin dýrari en mjólk hér á landi. Þessu veldur síðasta skrefið í niðurgreiðsluvitleysunni, sem stigið var til að liðka fyrir kjarasamningum Alþýðusambandsins um daginn.

Mjólkurlítrinn kostar í rauninni 72 krónur, en þar af eru greiddar niður 39 krónur, sem neytendur greiða síðan í formi skatta. Yfir búðarborðið kostar mjólkurlítrinn því ekki nema 33 krónur, meðan lítrinn af undanrennu kostar 34 krónur. Með sama áframhaldi verður smjörlíkið senn dýrara en smjörið og fiskurinn dýrari en kjötið. Verðsamræmið í matvælum er rokið út í veður og vind.

Hringleikahús niðurgreiðslna og útflutningsuppbóta fékk á sig óvenju skoplega mynd um daginn, þegar því var ljóstrað upp, að nautakjöt, sem selt er í heildsölu innanlands á 330-380 krónur kílóið, er selt á sama tíma til útlanda á 20-40 krónur kílóið.

Dilkakjötið er greitt niður um hér um bil helming eins og mjólkin. Sú niðurgreiðsla hefur leitt til þess, að annað kjöt, svo sem nautakjöt, selzt illa. Það er því flutt til útlanda með þeim hætti, að íslenzka ríkið borgar 310-340 krónur með hverju kílói, sem útlendingar snæða. Þetta hringleikahús kostar ríkið sex til sjö milljarða króna í ár.

Niðurgreiðslur landbúnaðarafurða eru eftir nýjustu hækkun.komnar upp undir fimm milljarða. Og útflutningsuppbætur á landbúnaðarafurðum eru komnar upp undir hálfan annan milljarð.

Samkvæmt fullyrðingum forvígismanna landbúnaðarins eru niðurgreiðslur ekki fyrir bændur, heldur neytendur. Samt er ljóst, að formið á niðurgreiðslunum er neytendum ekki til hagsbóta. Af hverju er dilkakjöt greitt niður en ekki fiskur? Af hverju er smjör greitt niður en ekki smjörlíki? Af hverju er mjólk greidd niður en ekki ávextir?

Staðreyndin er sú, að það kæmi sér betur fyrir neytendur, að fimm milljarðarnir væru notaðir til almennrar niðurgreiðslu á öllum algengum neyzluvörum eða hreinlega til greiðslu fjölskyldubóta.

Alþýðusamband Íslands gætir ekki hagsmuna neytenda, þegar það knýr fram auknar niðurgreiðslur á nokkrum landbúnaðarafurðum. Ef forustumenn þess væru minna uppteknir af vísitöluleik og þekktu betur af eigin raun vandamál barnmargra fjölskyldna, mundu þeir reyna að fá niðurgreiðslunum breytt í fjölskyldubætur.

Fimm milljarðar eru mikið fé. Ef því væri skipt jafnt niður á landsmenn, mundu 100.000 krónur koma árlega í hlut hverrar fjögurra manna eða tveggja barna fjölskyldu. Ætli þessar fjölskyldur og hvað þá hinar barnfleiri vildu ekki geta valið um að kaupa fisk, smjörlíki, ávexti eða eitthvað annað fyrir þessa peninga í stað kjöts, mjólkur og smjörs?

Þegar undanrennan er orðin dýrari en mjólk og þegar 330-380 króna kjöt er flutt út á 20-40 krónur, er kominn tími til að fá úr því skorið, hvort við lifum í hringleikahúsi eða alvöruþjóðfélagi. Það er ekki nóg að segja: Hingað og ekki lengra, heldur verður að afnema vitleysuna.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Trú presta og þjóðar

Í hinum athyglisverðu trúmáladeilum, sem einkennt hafa ýmsa fjölmiðla að undanförnu, felst veigamikið uppgjör milli tveggja öflugra sjónarmiða í kristinni kirkju.

Annars vegar er töluverður hluti hinna eldri presta, sem heldur fram hinni svonefndu nýguðfræði, er þótti mjög frjálslynd á.sínum tíma og rúmar m.a. spíritismann innan sinna marka. Þessi stefna hefur um langt skeið verið á hægu undanhaldi innan kirkjunnar. Biskupsembættið hefur verið henni andsnúið og kennarar guðfræðideildar háskólans ekki síður.

Flestir þeir, sem lokið hafa prófi frá guðfræðideildinni á síðustu árum, eru mótaðir af andstöðunni við hina gömlu nýguðfræði. Þeir fylgja því sem stuðningsmennirnir kalla “hinn hreina tón” og andstæðingarnir “grallaragaul”.

Mikið vatn er runnið til sjávar, síðan Haraldur Níelsson var einn helzti hugmyndafræðingur íslenzkrar kirkju. Hin brezku spíritistaáhrif frá hans tíma fara þverrandi og skandinavísk áhrif hafa sótt á í staðinn.

Forustumaður hinna ungu presta er séra Heimir Steinsson, skólameistari lýðháskóla kirkjunnar í Skálholti og hefur hann verið fyrirferðarmestur, í þessari deilu. Vopnfimastur á þessum væng hefur þó verið séra Bolli Gústafsson í Laufási.

Á hinum vængnum hafa fleiri lagt orð í belg, en áhrifamestur er þar séra Jón Auðuns dómprófastur, einn helzti höfuðklerkur þjóðarinnar um margra áratuga skeið.

Hér er ekki vettvangur til að gera upp á milli þessara sjónarmiða, sem bæði hafa gild rök að baki sér. Hitt virðist ljóst, að óhætt sé að spá frekara undanhaldi nýguðfræðinnar og spíritismans meðal kirkjunnar manna. Hreintrúarmennirnir hafa aldurinn með sér og þar á ofan valdaaðstöðuna í biskupsembættinu og guðfræðideildinni.

Á móti þessu kemur, að nýguðfræðingar og spíritistar virðast hafa fólkið í landinu með sér. Það kom greinilega fram í skoðanakönnun sálfræðideildar háskólans, sem nýlega var birt.

Aðeins 11% úrtaksins töldu óhugsandi eða ólíklegt, að unnt sé að ná á miðilsfundum sambandi við framliðna. 76% töldu slíkt hins vegar mögulegt, líklegt eða öruggt. og 42% voru svo viss í sinni sök, að telja það líklegt eða öruggt.

Aðeins 7% úrtaksins trúðu ekki á framhaldalíf og töldu það óhugsandi eða ólíklegt. En hvorki meira né minna en 88% töldu þessa höfuðkenningu spíritismans mögulega, líklega eða örugga. Og 68% töldu hana líklega eða örugga og 40% voru alveg viss í sinni sök.

Könnunin leiddi einnig í ljós, að endurholdgunartrú guðspekinnar og nýalsstefnan um framhaldslíf á öðrum hnöttum og fleiri dulrænir þættir trúarbragða eiga traustu fylgi að fagna hér á landi.

Þjóðin sem heild virðist því alls ekki hafa mótazt af þeim straumum, sem hafa verið að móta þjóðkirkjuna á undanförnum árum. En ef til vill eiga Heimir Steinsson og samherjar hans eftir að snúa þjóðinni á sveif með sér. Um það er ekki enn unnt að spá.

-Jónas Kristjánsson

Vísir
Yfirstétt Íslands

Óhætt er að segja, að menn eru almennt hneykslaðir á nýgerðum kjarasamningum flugmanna og flugfélaga. Þessir samningar eru köld vatnsgusa í andlit þjóðar, sem býr við lækkandi þjóðartekjur og óvenjulega efnahagserfiðleika.

Einkum eru samningarnir þó hnefahögg í andlit láglaunafólks í landinu. Fulltrúar þess hafa setið á löngum fundum með vinnuveitendum, þar sem rætt hefur verið og reiknað af sanngirni og ábyrgð um afkomu þjóðarbúsins og greiðslugetu atvinnuveganna.

Þegar láglaunafólk hefur náð samningum, sem fara bil beggja og taka bæði tillit til rekstrarerfiðleika heimilanna og fyrirtækjanna, koma flugmenn og ná kjarabótum, sem nema meiru en launum láglaunafólks, og í sumum tilvikum rúmlega tvöföldum launum þess.

Flugleiðir hafa verið reknar með halla að undanförnu og hafa fengið mjög háa ríkisábyrgð til þotukaupa. Sú aðstoð var mjög umdeild í vor, þegar Alþingi hafði hana til meðferðar. Menn gagnrýna því Flugleiðir harðlega eftir samninga, sem kosta fyrirtækið allt að 200 milljónum króna á ári, og segja: Á þessu þykist þið hafa efni.

Forystumenn Flugleiða verja sig og segja samningana hreina nauðungarsamninga. Stéttarfélög flugliða, einkum flugmannafélagið, hafi algert kverkatak á fyrirtækinu. Fyrirtækið mundi ramba á barmi gjaldþrots og glata markaðsaðstöðu, ef flugliðar færu í verkfall.

Jafnvel hægagangsaðgerðir geta sett allan rekstur Flugleiða úr skorðum, svo sem reynslan sýnir. Ekki bætir úr skák, að félög flugliða semja hvert í sínu lagi, þannig að fyrirtækið getur fengið á sig tvö eða fleiri verkföll í einni samningahrinu.

Það hefur engin áhrif á þetta kverkatak, þótt mikil offramleiðsla sé á lærðum atvinnuflugmönnum. Flugleiðir verða að festa stórfé í námi flugmanna þess á hverri flugvélartegund fyrir sig. Þessi kostnaður leiðir til þess, að fjárfestingin í hverjum flugmanni er orðin svo gífurleg, að ódýrara er að ganga að kröfum hans en að missa hann til erlendra flugfélaga.

Samkvæmt nýju samningunum eru byrjunarlaun flugstjóra 215.000-260.000 krónur eftir flugvélartegund og 348.000 -420.000 eftir fullan starfsaldur. Byrjunarlaun aðstoðarflugmanna eru 159.000 krónur.

Þessar gífurlegu tölur slá ekki einungis út ráðherra og hæstaréttardómara, heldur einnig þá lækna, sem vinna nótt sem nýtan dag. Þessi laun eru gersamlega úr sambandi við önnur laun í þjóðfélaginu.

Hækkunin ein nemur 70.000-100.000 krónum á mánuði. Hún er meiri en mánaðarlaun láglaunafólks og í sumum tilvikum meiri en tvöföld laun þess. Í prósentum nemur hækkunin 24,4%, auk 5%, sem áður hafði verið samið um.

Þessir samningar hafa þegar komið illu af stað í þjóðfélaginu. Almenningur sér, hvílíkum árangri einstefnumenn geta náð, ef þeir svífast einskis í eiginhagsmunastefnu sinni. Þessir samningar eru vægast sagt hörmulegir, enda hefur Alþýðusambandið fordæmt þá harðlega.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Forskrift að árangri

Margvíslegra og samræmdra aðgerða er þörf, ef takast á að leysa þá hnúta, sem hindra eðlilegan árangur af striti þjóðarinnar. Lækka verður gengið til þess að hækka fiskverðið og breyta hlutaskiptunum útgerðinni í hag, um leið og allt millifærslukerfi fiskvinnslu og fiskveiða verður lagt niður.

Á þessu sviði verður að ganga nógu langt til þess, að kjör sjómanna batni verulega, að útgerðin geti að jafnaði endurnýjað skipastól sinn að þriðjungi af eigin fé og að fiskvinnslan búi við gengi, sem gerir henni kleift að greiða nægilegt fiskverð til að standa undir þessu.

Þessar aðgerðir mundu flytja fjármagn frá öðrum þáttum þjóðlífsins til sjómanna, útgerðar og fiskvinnslu. Þannig nyti sjávarútvegurinn í heild sinna miklu afkasta og losnaði úr ríkisskipulögðum núllrekstri.

Ekki má lengur hvetja til fjárfestingar í landbúnaði og því verður að leggja niður alla fjárfestingarstyrki á því sviði. Jafnframt verður að styrkja bændur til að bregða búi eða færa sig yfir í hagkvæmustu þætti landbúnaðar, svo sem grasrækt til heykögglaframleiðslu.

Niðurgreiðslum verður að breyta í fjölskyldubætur til þess að rétta við verðkerfið í landinu. Beita verður í auknum mæli hinum nýju geymslu aðferðum mjólkur, sem reyndar hafa verið á Selfossi, til þess að samræma framleiðslu og neyzlu mjólkur eftir árstímum.

Síðan ber að leggja niður útflutningsuppbætur og hefja smám saman innflutning þeirra landbúnaðarafurða, sem óhagkvæmast er að framleiða hér, svo sem smjörs og osta.

Iðnaður og verzlun verða að ná jafnrétti á við frumvinnslugreinarnar, einkum í aðgangi að fjármagni og í vaxtakjörum og öðrum lánakjörum. Þetta þýðir nánast, að eðlilegt bankakerfi, eins og í nágrannalöndunum, taki við sjóðakerfi hins opinbera.

Lánastofnanir verða að taka upp á að lána fé eftir traustum arðsemisútreikningum, svo að tryggt sé, að fjármagnið fari þangað, sem það skilar sér aftur á skemmstum tíma. Jafnframt ber að leggja niður þá sjálfvirku gjafasjóði, sem móta íslenzka fjárfestingu um þessar mundir.

Með slíkum aðgerðum ætti að vera auðvelt að spara um tíu milljarða króna á ári hverju á núverandi verðlagi. Ef við mundum nýta okkur fjárfestingu jafnvel til hagvaxtar og Danir gera, mundum við spara þessa upphæð.

Við höfum á undanförnum vikum fylgzt með kjaradeilum, þar sem báðir aðilar höfðu rétt fyrir sér. Hvorki fyrirtækin né heimili launþega gátu lifað við þáverandi launakostnað og launatekjur.

Þetta ömurlega ástand stafar af því, að fjármálakerfi þjóðarinnar er ríkisrekið í öllum megindráttum og atvinnulífið þar með óbeint ríkisrekið.

Með aðgerðum á borð við þær, sem raktar hafa verið hér að ofan, er unnt að höggva á hnútinn og ná báðum markmiðum í senn: Arðbærum at- vinnurekstri og mannsæmandi lífskjörum. Jafnframt mundu batna horfur þjóðarinnar á að verða samkeppnishæf í viðskiptasamfélagi þjóða heimsins.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Öfgar spilla afkomu

Margir Íslendingar hafa áratugum saman ekki kynnzt öðrum eins peningavandræðum og þeir eru í um þessar mundir. Jafnvel grandvarasta fólk, sem er laust við alla óráðsíu, á erfitt með að halda ávísanaheftum sínum á floti.

Biðstofur bankastjóra eru fullar af fólki, sem sér enga leið út úr ógöngum sínum. aðrar en bráðabirgðalausnir víxlasláttar. Þarna sitja launþegarnir við hlið vinnuveitendanna, sem eiga í enn verri ógöngum við rekstur fyrirtækja sinna.

Sumpart stafar þetta ástand á fjárreiðum íslenzkra heimila af því, að menn eiga erfitt með að laga sig að samdrætti eftir langvinna þenslu. Menn eiga erfitt með að neita sér um neyzlu,sem þeir hafa einu sinni vanið sig á.

En þetta er alls ekki eina skýringin. Peningaleysið hér er mun meira en ætla mætti, ef borið er saman við þjóðartekjurnar í heild. Þótt þjóðartekjurnar hafi minnkað nokkuð að undanförnu, eru þær enn svipaðar og í nágrannalöndunum, þar sem launatekjur og fjárráð fólks virðast vera betri en hér.

Þetta ástand magnar spennuna í kjaramálum hér á landi. Fólk skilur eðlilega ekki, að lífskjör þurfi að vera lakari hér en í nágrannalöndunum. En sem betur fer sjá menn hér líka, að fyrirtækin eru engu betur sett en almenningur, nema síður sé. Á grundvelli þessa skilnings tókst að ná alls herjarsamningum um kaup og kjör um daginn.

Íslenzk fyrirtæki eru vissulega smærri og þess vegna nokkru óhagkvæmari í rekstri en erlend fyrirtæki. Þessi byrði okkar er þó ekki eins þung og sú byrði nágrannaþjóðanna að þurfa að verja 5-10% þjóðarteknanna til varnarmála.

Hvar eru þá þjóðartekjurnar faldar?

Sökudólgurinn er ríkið, sem brennir upp fjármagn þjóðarinnar. Við erum eina lýðræðisþjóðin á Vesturlöndum, sem býr við sósíalistískt fjármálakerfi. Við höfum búið við þetta kerfi áratugum saman og mögnum það frá ári til árs.

Bankarnir geta ekki hjálpað launþegunum og vinnuveitendunum á biðstofunum. Ríkið hefur svelt bankakerfið með útgáfu spariskírteina og frystingu bankafjár í Seðlabankanum. Launþegarnir og vinnuveitendurnir geta ekki hjálpað sér sjálfir, því að hvorir tveggja eru ofskattaðir.

Ríkið er orðið að krabbameini í þjóðfélaginu. Það sogar til sín hverja þá krónu, sem það kemur auga á. Voldugustu þrýstihópar þjóðfélagsins hafa haustak á ríkinu. Þessir óseðjandi hópar verða kröfuharðari með hverju árinu og knýja ríkið til sífellt grófari örþrifaráða í útvegun fjármagns.

Þess vegna er svokölluð “samneyzla” ríkisbáknsins komin út í meiri öfgar en fámenn þjóð getur staðið undir. Þess vegna er “byggðastefna” ríkisins komin út í slíkar öfgar, að enginn hefur lengur yfirsýn yfir þær. Þess vegna er landbúnaðarstefna ríkisins orðin gersamlega óskiljanleg öllu sæmilega gefnu fólki. Þess vegna eru hinir sjálfvirku gjafasjóðir eða stofnlánasjóðir forréttindagreina þjóðfélagsins að belgja sig út á kostnað bankanna og viðskiptavina þeirra.

Vegna alls þessa er afkoma íslenzkra heimila og fyrirtækja í hættu, þrátt fyrir miklar þjóðartekjur.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Það rökkvar í Portúgal

Atvinnuhermenn hafa óhugnanlega tilhneigingu til að telja sig vita, hvað er fólkinu fyrir beztu. Þetta sjálfstraust, sem stundum stappar nærri hreinni geðveiki, er sennilega byggt á hinni ströngu sérþjálfun þeirra.

En þessi sérhæfing þeirra gerir þá einmitt óhæfa til að stjórna löndum og lýðum. Dæmin um þetta eru óteljandi og nýlega höfum við séð þau í Grikklandi, Chile og Portúgal.

Atvinnuhermenn hrista oft höfuðið yfir augljósum brestum lýðræðisins. Þeir telja sig geta lagað þá með byltingu og alræði hersins. Árangurinn er jafnan hinn sami: Harðstjórninni fylgir miklu meiri óstjórn en er í lélegum lýðræðisríkjum.

Herforingjastjórnin í Grikklandi var átakanlegt dæmi um þetta. Hún hugðist uppræta spillingu og flokkadrætti. Í staðinn kollvarpaði hún efnahag landsins og magnaði spillingu um allan helming. Að endingu neyddist hún til að hlaupa frá öllu saman og afbenda stjórnmálaflokkunum völdin.

Chilebúar eru ekki jafnheppnir og Grikkir. Þar virðast herforingjarnir, sem ráða landinu, vera meira eða minna truflaðir á geðsmunum. Landinu virðist stjórnað samkvæmt reglunni: Kvelja, kvelja, drepa, drepa.

Á sama tíma eru þeir að koma efnahag landsins í kaldakol og drepa fátækasta hluta þjóðarinnar úr sulti -jafnvel þótt skammsýnir ráðamenn á Vesturlöndum hafi stutt þá með fjármagni.

Atvinnuhermenn hafa víðast hvar slæm áhrif á utanríkisstefnu lýðræðisríkja. Þetta er sérstaklega bagalegt í Bandaríkjunum og hefur grafið undan lýðræðinu í heiminum. Herjastjórnin og varnarmálaráðuneytið virðast jafnan hafa styrk til að sveigja stefnu Bandaríkjastjórnar í átt til stuðnings við herforingjastjórnir. Tilraun hennar til að koma Spáni inn í Nató er nýjasta og fáránlegasta dæmið um þessa glópsku.

Portúgalir bjuggu við skammvinnt sumar eftir byltinguna gegn einræði Caetanos. Herinn er smám saman að taka öll völd í landinu með stuðningi hins fámenna en hávaðasama liðs kommúnista.

Atvinnuhermennirnir eru mjög sárir yfir því, að þjóðin neitaði að sitja heima í kosningunum í vor og lýsti eindregnum stuðningi við lýðræðisflokkana. Þeir reyna að gera lítið úr kosningunum og telja sig vita betur um þjóðarviljann en þjóðin sjálf.

Ekki bætir úr skák, að frelsishyggja lýðræðissinna með deilum þeim og gagnrýni, sem henni fylgir, er herforingjum mjög á móti skapi. Þeir halla sér fremur að kommúnistum, sem nota hvert tækifæri til að sleikja upp herforingjana.

Sorgarleikurinn í Portúgal er rétt að hefjast. Svívirðileg framkoma herforingjanna gagnvart sósíalistaflokki Soares er bara upphaf kvöldsins. Sjálft svartnættið er framundan.

Horfurnar eru enn verri fyrir þá sök, að í Portúgal mun fara saman alræði hers og kommúnisma. Grikkir gátu losnað við sína herforingjastjórn. Og Chilebúar munu um síðir losna við ógnarstjórn herforingjanna. En þar sem kommúnisminn er með í spilinu verður ekki aftur snúið.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Tölur tala sínu máli

Höfuðsmenn landbúnaðarins kvarta sáran um það, sem þeir nefna rakalausar fullyrðingar um, að leggja beri niður landbúnað á Íslandi. Eiga þeir þá væntanlega við lýsingar Vísis á meingölluðu fjármögnunarkerfi landbúnaðarins.

Samt hefur Vísir ekki lagt til, að landbúnaðurinn verði lagður niður. Blaðið hefur aðeins lagt til, að smám saman verði afnumin þau forréttindi, sem landbúnaðurinn hefur umfram aðrar atvinnugreinar.

Ef höfuðsmenn landbúnaðarins telja afnám forréttinda í áföngum jafngilda því, að landbúnaður verði lagður niður, þá er það þeirra mat. En sú vantrú endurspeglar að sjálfsögðu vandamál landbúnaðar í nútíma efnahagslífi.

Enn síður hafa lýsingar Vísis verið rakalausar. Af nógu hefur verið að taka fyrir utan þau augljósu sannindi, að mestur efnahagslegur árangur næst með sem mestu jafnrétti atvinnuvega.

Samkvæmt nýjustu upplýsingum munu 7-8% Íslendinga starfa í landbúnaði og uppfylla með afurðum sínum upp undir 50% af neyzluþörfum þjóðarinnar. Hinn helmingur neyzlunnar kemur frá sjávarútvegi annars vegar og frá ýmsum innflutningi hins vegar.

Í Bandaríkjunum starfa hins vegar ekki nema 2,5% þjóðarinnar í landbúnaði og uppfylla sem svarar 100% af neyzluþörfum þjóðarinnar. Innflutningur landbúnaðarafurða og neyzla innlendra sjávarafurða standast nokkurn veginn á við útflutning landbúnaðarafurða.

Það þarf semsagt þrisvar sinnum færri menn í Bandaríkjunum til að framleiða helmingi meiri hluta neyzluþarfanna. Af þessum einfalda samanburði má sjá, að bandarískur landbúnaður er a.m.k. sex sinnum framleiðnari en íslenzkur.

Danmörk er langt frá því að vera eins háþróað landbúnaðarland og Bandaríkin, en hefur þó tvisvar til þrisvar sinnum meiri framleiðni í þessari grein en við höfum hér.

Til staðfestingar þessari fullyrðingu verða hér borin saman annars vegar nokkurra mánaða gömul dönsk útflutningsverð eða fob. verð samkvæmt Nordisk Landbrugsekonomisk Tidskrift og hins vegar íslenzkt heildsöluverð frá sama tíma, hvort tveggja í kílóum og án söluskatts.

Danskt smjör er þrisvar sinnum ódýrara en íslenzkt og kostar 277 á móti 731 krónu. Danskur 45% ostur er þriðjungi ódýrari en íslenzkur og kostar 302 krónur á móti 444 krónum. Dönsk egg eru helmingi ódýrari en íslenzk og kosta 177 krónur á móti 320 krónum. Danskir kjúklingar eru helmingi ódýrari en íslenzkir og kosta 213 krónur á móti 370 krónum. Danskt svínakjöt er þriðjungi ódýrara en íslenzkt og kostar 262 krónur á móti 351 krónu. Danska svínakjötið er líka þriðjungi ódýrara en íslenzka dilkakjötið, sem kostar 387 krónur.

Hin gífurlegu fjármagnsforréttindi landbúnaðarins hafa ekki megnað að gera hann framleiðinn á borð við landbúnað Danmerkur og Bandaríkjanna. Við stöndum andspænis þeirri dapurlegu staðreynd, að þetta kostar okkur mjög marga milljarða króna á ári hverju.

Staðreyndin er sú, að við mundum spara milljarða á afnámi forréttindanna og aðra milljarða á innflutningi ódýrra landbúnaðarafurða, aðallega frá Bandaríkjunum. Vísir hefur áður lýst því rækilega, hvernig framkvæma megi þetta þjóðhagsmunamál á löngum tíma.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Dýr er stóri bróðir

Tíu milljarðar króna eru mikið fé. Íslendingum þætti ekki amalegt, ef þeir sem þjóð hefðu á hverju ári heila tíu milljarða til umráða umfram það, sem þeir hafa nú.

Sumt af þessu fé mætti nota til að bæta afleita afkomu heimila og fyrirtækja. Og sumt mætti nota til að búa í haginn fyrir framtíðina með því að hraða orkuþróun landsins og uppbyggingu arðbærra atvinnuvega.

Menn kunna að telja tilgangslítið að ræða út í loftið um tíu milljarða króna. En þessi tala er þannig fundin, að hún er mismunurinn á nýtingu fjárfestingarpeninga okkar og ýmissa nágrannaþjóða okkar, sem kunna betur með fé að fara.

Við þurfum að leggja til hliðar 27% þjóðarteknanna eða 30 milljarða króna í fjárfestingu á ári hverju til að ná fram svipuðum hagvexti og Danir, sem nota í þessu skyni 19% þjóðarteknanna eða 20 milljarða á íslenzkan mælikvarða.

Mismunurinn á þessu nemur 10 milljörðum króna á ári á núverandi verðlagi. Þetta er hin árlega peningabrennsla okkar. Þessari upphæð sáum við árlega í grýtta jörð.

Þetta dapurlega ástand byggist á hinni víðtæku, áhrifamiklu og afdrifaríku þjóðnýtingu, sem felst í ríkisrekstri íslenzkra fjármála.

Ríkisvaldið skipuleggur forgangsröðun atvinnuveganna að handbæru fjármagni, lána-og vaxtakjörum og ríkisábyrgðum. Með ofsköttun þjóðarinnar, útgáfu ríkisskuldabréfa, Seðlabankafrystingu og kverkataki á fjármagnsinnflutningi nær ríkið undir sig verulegum hluta af því fjármagni, sem aflögu er til fjárfestingar hér á landi.

Ríkið skammtar þetta fé síðan í mismunandi réttháa stofnlánasjóði og byggðasjóði, sem atvinnuvegirnir lifa síðan á. Hluta fjárins skammtar ríkið í styrki, uppbætur og niðurgreiðslur til rétthæsta atvinnuvegarins.

Skipting þessa herfangs fer eftir pólitísku valdajafnvægi þrýstihópanna á hverjum tíma, en ekki eftir neinum efnahagslegum sjónarmiðum eða arðsemissjónarmiðum.

Þess vegna þykir það gott hér á landi, ef fjárfesting borgar sig til baka á tíu árum. Erlendis eru hins vegar mörg dæmi um, að fjárfesting sé þrjú til fimm ár að skila jafnvirði sínu til baka til nýrrar umferðar í uppbyggingu efnahagslífsins.

Við leyfum ekki fjármagni okkar að streyma til þeirra greina, sem skila mestum arði á stytztum tíma. Í þess stað förum við eftir pólitískri forgangsflokkun, sem bindur fjármagnsstraumana í fastar skorður ríkisrekstrarins.

Þessi ríkisrekstur fjármagnsins er ein helzta skýringin á eilífri fjárvöntun þjóðarinnar, sífelldri verðbólgu í landinu og réttlátri gremju almennings yfir lífskjörum sínum.

Broslegt er, þegar vinnuveitendur og launþegar berjast af hörku um, hve mikið eigi að borða af útsæðinu og hve miklu eigi að sá. Ríkið er nefnilega þegar búið að sá því í grýtta jörð. Á þessu sviði einu saman kostar stóri bróðir okkur tíu milljarða á ári hverju.

Jónas Kristjánsson

Vísir