arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
McKenzie má nú fara

Þá eru sönnunargögnin komin. Atburðir síðustu daga á Íslandsmiðum hafa verið kvikmyndaðir rækilega af sjó og úr lofti. Þessar kvikmyndir hafa nú verið sýndar víða um heim. Þær sanna umheiminum, svo ekki verður um villzt hver á sök á árekstrum brezkra herskipa og íslenzkra varðskipa á miðunum.

Brezku herskipin leika það að sigla fram með hlið íslenzkra varðskipa og beygja síðan þvert fyrir stefni þeirra. Það kemur því í hlut íslenzka varðskipsins að sigla á brezka herskipið, þótt allar vélar séu hafðar á fullu aftur á bak.

Það er því ákaflega óheppilegt, þegar íslenzkir embættismenn og ríkisfjölmiðlar segja brezku skipin hafa siglt á þau íslenzku. Réttara er að segja, að þau hafi siglt fyrir þau og valdið árekstrinum. Ónákvæmara orðalagið gefur Bretum tækifæri til að halda uppi orðhengilshætti um, hver hafi siglt á.

Meginmáli skiptir, að það eru Bretar, sem valda árekstrunum, með því að sigla snögglega í veg fyrir varðskipin. Af kvikmyndunum er ljóst að íslenzku varðskipin reyna að forðast árekstur með því að keyra vélarnar aftur á bak og víkja undan herskipunum.

Enginn vafi er á því, að kvikmyndirnar munu sannfæra sjódóminn um þetta, enda eru þær gerðar af fréttamönnum frá öðrum löndum í nærveru ótal vitna. Það eru því komnar upp þær kringumstæður, að íslenzka ríkisstjórnin getur lokað sendiráði Breta á Íslandi í samræmi við fyrri yfirlýsingu sína.

McKenzie sendiherra má taka pokann sinn. Hann hefur tekið þátt í lygasinfóníu brezkra stjórnvalda og brezka flotans þótt sannanirnar liggi á borðinu. Heiður hans er skertur á sama hátt og heiður annarra brezkra aðila, sem halda áfram að ljúga sig svarta frammi fyrir staðreyndunum.

Í þessu sambandi skiptir minnstu, hvort Ísland hafi hag eða óhag af slitum stjórnmálasambands við Bretland. Mergurinn málsins er sá, að við getum ekki endalaust látið traðka á sjálfsvirðingu okkar. Eins og Jóhann Hafstein sagði um daginn kann svo að fara, að við getum, heiðurs okkar vegna, ekki hugsað okkur að hafa samskipti við Breta, nema þeir bæti ráð sitt.

Allt framferði brezkra stjórnvalda í landhelgisdeilunni einkennist af takmarkalitlum ruddaskap. Þau setja upp engilhreinan sakleysissvip meðan þau vinna ofbeldisverk sín, allt samkvæmt kennisetningum Göbbelsar, sem greinilega,nýtur mikillar hylli hjá fyrrverandi andstæðingum sinum.

Við teljum það fyrir neðan virðingu okkar að standa í stjórnmálasambandi við slík stjórnvöld. Við höfum lengi vonað, að þau mundu bæta ráð sitt, en nú er þolinmæði okkar þrotin. Við erum ekki lengur til viðtals um hinar minnstu undanþágur Bretum til handa, hvorki innan 50 mílna landhelginnar né innan væntanlegrar 200 mílna landhelgi.

Það er því kominn rétti tíminn fyrir íslenzku ríkisstjórnina að fá samþykki utanríkismálanefndar alþingis fyrir slitum á stjórnmálasambandi við Breta. Framferði Breta hefur þjappað þjóðinni svo saman, að engin ríkisstjórn getur leyft sér minnstu undanlátssemi gagnvart Bretum.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Sköllóttir skattlagðir

Ekki hefur tíðkazt að leggja aukaskatta á menn fyrir að vera sköllóttir. Sagt er, að giftir menn hafi einu sinni verið skattlagðir sérstaklega í Rómarveldi og ógiftir menn á sama hátt í annan tíma. En slíkir skattar hafa aldrei náð fótfestu, því að rangindi þeirra eru augljós.

Eina mismununin í skattlagningu, sem hefur náð almennri útbreiðslu, er í tekjusköttum. Prósenta álagningar hækkar eftir hærri tekjum. Ein mismunun til viðbótar hefur þó nýlega verið tekin upp hér á landi, – skattlagning á búsetu manna. Þessi mismunun var tekin upp í skattalög vinstri stjórnarinnar, þrátt fyrir andmæli á alþingi.

Skattur af hlunnindum bænda er 1/2 prósent eins og af öðrum fasteignum þeirra. Þessi skattur nífaldast og verður fjögur og hálft prósent, ef landeigandi býr utan sveitarfélagsins, þar sem hlunnindin eru. Þessi níföldun hefur engin smáræðis áhrif á afkomu manna.

Segjum okkur, að maður í slíkri aðstöðu sé svo heppinn að ná tíu prósent tekjum af hlunnindunum. Af þessum tekjum greiðir hann þegar nærri helming í fasteignaskatt. Síðan fer rúmlega afgangurinn í tekjuskatt, ef maðurinn nær hæsta skattþrepi eins og flestir Íslendingar ná. Þetta er einhver grófasta skattlagning, sem sögur fara af.

Tilgangurinn virðist vera sá að taka rækilega í gegn þá utansveitarmenn, sem eignazt hafa laxveiðijarðir, og flá algerlega af þeim þær tekjur, sem þeir kunna að afla sér af slíkum eignum. Er þá ætlazt til þess, að þeir sjái sitt óvænna og selji hlunnindin til að losna úr svikamyllunni. Stjórnarskráin virðist ekki vernda menn gegn slíku ofbeldi af hálfu hins opinbera.

Auðvitað geta fleiri menn lent í kvörninni. Bóndinn, sem kaupir jörð handan árinnar til þess að afla sér aukinna slægna, lendir í þessari hrikalegu skattheimtu, ef jörðin handan árinnar er í öðru sveitarfélagi en hans eigin. Og bóndinn, sem af fjárhagsástæðum eða heilsufarsástæðum verður að bregða búi og flytjast á mölina, lendir einnig í skattlagningunni. Þótt hann reyni að nýta sér hlunnindi jarðarinnar með því að leigja þau út, nær hann ekki krónu í sinn hlut.

Fórnardýrin, hvort sem þau eru bændur eða kaupstaðarbúar, geta svo sem smeygt sér undan þessu með því að stofna fyrirtæki um hlunnindin og láta fyrirtækin eiga heima í viðkomandi sveitarfélagi. Þar með dettur skatturinn úr fjórum og hálfu prósenti niður í hálft prósent. Aðförin gegn þeim hlýtur því að misheppnast.

Þessi undankomuleið losar stjórnvöld samt ekki undan ábyrgðinni af ranglátum lögum. Til raun hefur verið gerð til að kúga eignir af mönnum með fantalegri skattlagningu og sú tilraun stendur eftir, þótt árangurinn verði lítill sem enginn.

Tilraunin sýnir, að stjórnvöld telja sér heimilt að taka fyrir ákveðna hópa í þjóðfélaginu og flá þá í skattheimtu. Með sama hugarfari er alveg eins hægt að láta sér næst detta í hug að hreinsa eignirnar alveg af öllum brúneygum mönnum eða öllum kvæntum mönnum á fimmtugsaldri, svo að fáránleg dæmi séu nefnd.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Ótrúleg frekja

Óheilbrigt peningaflóð hefur fylgt björgunar- og uppbyggingarstarfinu í Vestmannaeyjum alla tíð síðan eldgosið byrjaði. Þessi staðreynd hefur varpað nokkrum skugga á hið mikilvæga og ósérhlífna starf, sem þar hefur verið unnið við erfiðar kringumstæður.

Vinir Íslands í öðrum löndum hafa safnað stórfé til að létta byrðar þeirra, sem lentu í hörmungunum. Hér á landi hafa menn líka verið óragir við að létta á pyngju sinni, auk þess sem hár uppbyggingarskattur hvílir á þjóðinni.

Hluti af þessu mikla fé hefur dreifzt eins og gullregn. Menn hafa makað krókinn á því að vinna dag og nótt á uppsprengdum kjörum. Ýktar sögusagnir af þessu peningaflóði hafa hleypt illu blóði í almenning og spillt þeirri þjóðareiningu, sem upphaflega myndaðist um Eyjaaðstoðina.

Fram til þessarar viku var yfirvinna verkamanna við störf hjá Viðlagasjóði í Vestmannaeyjum svo mikil, að þeir höfðu yfir 90.000 króna fastar tekjur á mánuði fyrir utan frítt fæði. Má meta tekjur þeirra á um 100.000 krónur, þótt hálfsmánaðarlegar flugferðir til meginlandsins séu ekki taldar til hlunninda.

Nokkuð er síðan hreinsunarstörf í Eyjum voru svo vel á veg komin, að tímabært var orðið að draga úr vinnuálaginu og peningaflóðinu. Það er því ekkert eðlilegra en Viðlagasjóður fari nú að færa vinnu á hans vegum nær því horfi, sem gildir í þjóðfélaginu almennt, afnemi helgarvinnu, vaktavinnu og fría fæðið.

Engum hefur dottið í hug, að gullregnið í Viðlagasjóðsvinnunni ætti að halda áfram endalaust. Við höfum enga samninga gert við Norðurlandaþjóðirnar né aðrar þjóðir um framhald peningagjafa og við höfum ekki áhuga á að bera Eyjaskattinn lengur en nauðsynlegt er. Ekkert hefur gefið starfsmönnum Viðlagasjóðs tilefni til að halda, að þeir séu komnir upp á “kerfið”.

Þess vegna er blátt áfram óskiljanlegt, að verkamenn Viðlagasjóðs skuli með sólarhrings fyrirvara fara í verkfall út af einu skrefi, sem sjóðurinn hefur stigið í átt til eðlilegs vinnufyrirkomulags. Til að bæta gráu ofan á svart, gera iðnaðarmennirnir samúðarverkfall og sem heild segjast starfsmennirnir vera einhuga um þetta.

Svona gengdarlaus frekja er ákaflega sjaldgæf, að minnsta kosti sem fjöldahreyfing. Við höfum að vísu ótal sinnum heyrt eða lesið ályktanir samtaka, sem hefjast á orðunum: “Fundurinn krefst þess. . . ” og “Fundurinn heimtar. . .” sem undanfari stórfelldrar kröfugerðar. En mál starfsmanna Viðlagasjóðs er það grófasta, sem lengi hefur sézt.

Skattgreiðendur hljóta að vera sammála um að hvetja Viðlagasjóð til að láta hvergi undan fáránlegum kröfum og herða heldur á nauðsynlegri þróun í átt til eðlilegs vinnuástands. Annars á sjóðurinn og Eyjahjálpin í heild á hættu að glata samstöðu almennings um uppbygginguna. Þjóðin hefur aldrei hugsað sér, að menn mökuðu krókinn á hörmungunum.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Síðasta hindrunin

Josep Luns, framkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins, reitti embættismenn í brezka utanríkisráðuneytinu til reiði í gær. Hann sagði blaðamönnum í London, að Bretar séu sjálfir síðasta hindrunin í vegi lausnar landhelgisdeilunnar.

Við höfum lengi vitað, að Atlantshafsbandalagið sem heild hefur dregið taum okkar í þessu máli. Ráðherrar sumra aðildarríkjanna hafa gagnrýnt Breta á fundum bandalagsins. Og embættismenn þess með Luns í fararbroddi hafa reynt að telja um fyrir Bretum. .

En það var í fyrsta skipti í gær, að Luns veitti brezku stjórninni opinberlega ákúrur fyrir framkomu sína í málinu. Hin nýju ummæli hans eru þungt lóð á vogarskál okkar í landhelgisdeilunni.

Hann benti á friðsamlegt samkomulag, sem Íslendingarhafa gert við ýmsar þjóðir til lausnar málsins, og mælti á þessa leið: “Íslenzkir og belgískir fulltrúar hafa þegar komizt að samkomulagi, og samningur við Vestur-Þjóðverja er á næsta leiti. Það er næstum hægt að segja, að Bretar séu síðasta hindrunin í vegi endanlegrar lausnar”.

Þetta er mergurinn málsins. Það eru brezk stjórnvöld, sem með dularfullri þvermóðsku hindra samkomulag um 50 mílur á sama tíma og 200 mílur hafa hlotið meirihlutafylgi meðal þjóða heims. Það eru brezk stjórnvöld, sem reyna með hámarksþjarki við samningaborðið og kraftalátum á miðunum að hindra hið óumflýjanlega.

Brezk stjórnvöld hafa síður en svo verið hrifin af afskiptum Luns af málinu. Komu hans til London á leiðinni frá Íslandi til höfuðstöðva Atlantshafsbandalagsins í Bruxelles hefur varla verið fagnað. Og ekki hefur ánægjan aukizt í gær, þegar Luns notaði tækifærið til að miðla til blaðamanna yfirlýsingu sinni um ábyrgð á hendur brezkum stjórnvöldum.

En embættismönnum brezka utanríkisráðuneytisins stoðar lítt að bölva Luns. Einhvern tíma kemur að því, að þeir vakna upp við vondan draum. Og þess getur ekki verið langt að bíða. Þeir hljóta að fara að sjá, að Luns fer ekki með neinn óþarfa skæting. Þeir hljóta að fara að sjá, að landhelgissjónarmið þeirra njóta sáralítils stuðnings úti um heim. Þeir hljóta að fara að sjá, að í þessu máli eru þeir einangraðir í Atlantshafsbandalaginu og verða vinafáir á hafréttarráðstefnunni í Santiago á næsta ári.

Ekki getur heldur farið hjá því, að þeir sjái það, sem ekki er síður alvarlegt fyrir þá, að stífni þeirra leiðir til rýrnandi möguleika á undanþágum fyrir togara þeirra. Með sama áframhaldi 50 mílna þjarksins endar málið á þann veg, að þeir fá 200 mílna alþjóðlega og undanþágulausa reglu í hausinn án þess að fá rönd við reist.

Eins og Vísir hefur áður sagt er engu líkara en brezkum stjórnvöldum þyki landhelgismálið fremur lítilfjörlegt og hafi falið meðferð þess eftirlaunaliðþjálfum úr nýlenduráðuneytinu sáluga. Vonandi hafa beinskeytt ummæli Luns vakið þau til meðvitundar um, að ekki sé allt með felldu í stefnumörkun brezka utanríkisráðuneytisins í landhelgismálinu. Brezk stjórnvöld verða að taka mark á Luns, af því að hann er Luns.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Véfréttastefnan

“Íslenzku ráðherrarnir sögðu, að núverandi ástand í landhelgismálinu gæti haft áhrif á afstöðu Íslands til Atlantshafsbandalagsins”. Ef til vill verður að fá úrskurð orðabókarnefndar um merkingu ofangreindrar véfréttar úr yfirlýsingu íslenzkra ráðherra og framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins í gær.

Er átt við, að íslenzka ríkisstjórnin stefni að úrsögn Íslands úr bandalaginu? Eða er átt við, að bókstafurinn z verði felldur úr íslenzku útgáfunni af Atlantshafssamningnum?

Orðalagið er dæmigert vinstristjórnarorðalag, véfrétt, sem túlka má á ótal mismunandi vegu, eftir því sem hentar hverju sinni. Magnús Kjartansson getur túlkað það á einn veg og Einar Ágústson á annan veg, hvor fyrir sinn heimamarkað. Og um leið fær forsætisráðherra nægan tíma til að velta vöngum yfir því, hvaða útkoma muni henta bezt í styrjöld hans við Möðruvallahreyfingu flokksins.

Frægasta véfrétt vinstristjórnarinnar er samkomulagið um endurskoðun varnarsamningsins við Bandaríkin. Einar Ágústsson reynir að túlka það á þann hátt, að öll hugsanleg frumhlaup í því máli verði alténd lögð fyrir alþingi. En Magnús Kjartansson túlkar það svo,að spurningin sé ekki hvort, heldur hvenær og hvernig varnarsamningnum verði sagt upp.

Véfréttum af þessu tagi á vinstristjórnin líf sitt að launa. Með þeim má sífellt breiða yfir ný vandamál á stjórnarheimilinu og halda öllum leiðum opnum til allra átta. En um leið verður almenningur engu nær um fyrirætlanir stjórnarinnar. Menn neyðast til að trúa því, sem þeir vilja trúa.

Margir hallast í bjartsýni sinni að því að trúa Einari Ágústssyni og telja hann munu sjá til þess, að meðferð utanríkismála verði róleg og yfirveguð. En hann er því miður aðeins partur af utanríkisráðherra. Í varnarmálunum hefur hann sér við hlið Magnúsa tvo. Og í landhelgismálinu verður hann að sætta sig við, að forsætisráðherra og Lúðvík Jósepsson gefi stefnumótandi yfirlýsingar án þess að hafa nokkurt samráð við hann.

Ólafur Jóhannesson forsætisráðherra er maður hinna opnu enda. Véfréttin er hans uppáhald. Hún gerir honum það kleift að styðja stundum við bakið á Einari og stundum á Lúðvík, eftir því hvernig vindurinn blæs hverju sinni.

Hann sagði nýlega fylgismönnum sínum í Norðurlandskjördæmi vestra, að aðalmál flokks hans um þessar mundir væri að losa sig við uppreisnarmennina í Möðruvallahreyfingunni. Hann fullvissaði norðanmenn um, að flokkurinn mundi ekki tapa fylgi á því að svæla Ólaf Ragnar Grímsson og félaga út.

Þetta þóttist hann geta sagt, af því að hann hafði uppi í erminni hugmynd um að túlka að lokum véfréttir sínar á þann hátt, að varnarliðið yrði látið fara úr landi og Ísland úr Atlantshafsbandalaginu. Þar með telur hann sig geta haldið fylgi Möðruvellinga innan flokksins, þótt þeir hrekist á brott. Hann minnist þess, að Bismark gerði sósíaldemókrata áhrifalausa með því að taka upp stefnumál þeirra.

Öryggismál þjóðarinnar skipta Ólaf engu máli í samanburði við Möðruvallaslaginn. Véfréttastefna hans er eins óútreiknanleg og óáreiðanleg og mest má verða.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Vaknið nú, hræsnarar

Rússneski rithöfundurinn Solzhenitsyn hefur veitt vestrænum þjóðum verðuga ráðningu fyrir hræsnina í samskiptum þeirra við Sovétríkin. Vonin um viðskiptahagnað og friðsamlega sambúð austurs og vesturs hefur gert Vesturlandabúa ónæma fyrir vitneskjunni um grimmdarkerfi Sovétríkjanna.

Vestræn stjórnvöld hafa sífellt vinsamlegri samskipti við sovézk stjórnvöld og þykjast því eiga erfiðara með en áður að ota frjálshyggju að þeim. Vinsamleg samskipti út á við gera sovétstjórninni kleift að beita meiri hörku inn á við. Þess vegna eru sovézkir frjálshyggjumenn fórnardýr hinnar pólitísku hláku í samskiptum austurs og vesturs.

Sænskir og danskir stjórnmálamenn hafa þorað að opna munninn út af nýstalínismanum í Sovétríkjunum. Þeim hefur verið svarað harðlega og þeir sakaðir um að leggja stein í götu friðarhreyfingarinnar í Evrópu. Og svo langt eru Vesturlandabúar leiddir af friðardúfukvakinu, að þeir taka mark á þessari óhugnanlegu röksemdafærslu sovétstjórnarinnar.

Frjálshyggjumenn í Sovétríkjunum eru nú miskunnarlaust sendir á svokölluð geðveikrahæli, þar sem þeir eru eyðilagðir með lyfjum. Síðan eru þeir sendir í skríparéttarhöld, sem vestrænir fréttamenn fá ekki að vera viðstaddir, þar sem fórnardýrin játa glæpi gegn Sovétríkjunum og ljóstra upp um aðra hliðstæða glæpamenn. Aðrir eru kerfisbundið sendir á þriggja ára fresti í þriggja ára þrælkun. Syndir feðranna eru einnig látnar koma niður á börnunum, sem eru rekin úr skóla og vinnu.

Hinn frjálslyndi tími Krústjoffs er liðinn. Hinir nýju valdhafar geta veitt villimannlegri stefnu sinni fullkomna útrás, af því að þeir vita, að vestrænar þjóðir hafa meiri áhuga á að lækka útgjöld til varnarmála og auka tekjur af viðskiptum við Sovétríkin en að gæta hagsmuna lýðræðis og frjálshyggju í heiminum.

Rússneski vísindamaðurinn Sakkarof hefur réttilega varað vestrænar þjóðir við of mikilli bjartsýni í öryggismálum Evrópu. Hann segir vígvætt og einangrað alræðisríki eins og Sovétríkin enn vera hættulegt nágrönnum sínum. Hann þorir að segja það, sem margir vestrænir stjórnmálamenn eru hættir að þora að segja af ótta við að vera kallaðir kaldastríðsmenn.

Kjarkur Solzhenitsyns og Sakkarofs er eins og rýtingsstunga í lélega samvizku vestrænna þjóða. Kannski verða áminningar þeirra til þess, að við förum að setja sovétstjórninni skilyrði fyrir frekari hláku í samskiptunum. Við verðum að reyna að hjálpa frjálshyggjumönnum Sovétríkjanna með því að beina öllum þunga almenningsálitsins á Vesturlöndum gegn villimennsku sovétstjórnarinnar í garð þeirra.

Við verðum að vakna af svefni okkar og taka á okkur ábyrgðarhluta af því, að hvílíku helvíti fyrir frjálshyggjumenn hlákan hefur gert Sovétríkin. Ef við mætum sovétstjórninni af fullri einurð, kann að koma í ljós, hvort hún leggur nægilega mikið upp úr friðsamlegri sambúð til að þora að leggja niður eitthvað af villimennskunni í mannfrelsismálum.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Rétt spor á göngugötu

Góð reynsla er fengin af þeim tæpa mánuði, sem Austurstræti hefur verið göngugata. Breytingin hefur notið almennra vinsælda og verður því vafalaust til frambúðar. Vegfarendur gera sér tíðförulla en áður um Austurstræti, og viðskiptalífið blómgast.

Einróma lof hefur breytingin samt ekki fengið. Í upphafi voru framsóknarmenn í borgarstjórn mjög andvígir henni og kvörtuðu um afnám þeirra 20 bílastæða, sem voru við götuna. En ekki riðu þeir feitum hesti frá þeirri gagnrýni.

Aðrir nöldrarar hafa bent á bráðabirgðasvipinn, sem er á nýbreytninni. Sumir eru á móti því að sjá tré standa í stömpum og listaverk á tréstöllum. En menn mega ekki gleyma því, að þetta var tilraun, sem gat mistekizt. Þess vegna varð að vera auðvelt að ná trjám, bekkjum og listaverkum í burtu aftur, ef á þyrfti að halda.

Nú virðist ljóst, að tilraunin muni takast. Það má því í vetur vinna að skipulagi varanlegs umbúnaðar göngugötunnar næsta vor og stefna að því,að þá verði trjám og listaverkum komið fyrir með varanlegum hætti.

Margir eru ekki ánægðir með ferðir strætisvagna um götuna. Um það fæst nú samanburður, því að nú er komið að síðari hluta tilraunarinnar, er götunni verður lokað fyrir strætisvögnum sem öðrum bílum. Ætti þá að fást reynsla, sem geri borgaryfirvöldum kleift að ákveða örlög strætisvagna Austurstrætis.

Bent hefur verið á, að strætisvagnastjórar séu þeir bílstjórar, sem vanastir séu að gæta sín á gangandi fólki. En það er ekki víst, að sú reynsla nægi í Austurstræti. Í göngugötu vill fólk geta sleppt hendinni af börnunum án þess að eiga það á hættu, að þau hlaupi fyrir bíl. Borgarbragurinn er orðinn annar og meiri síðan Austurstrætið varð göngugata. Borgin hefur á ný öðlazt þungamiðju eða ás, eins konar “forum” fyrir borgarbúa.

Menn dreymir líka um, að síðar verði unnt að ganga lengra á þessu sviði. Rætt er um að byggja yfir götuna með glerþaki í framtíðinni og hita hana upp, svo að borgarbúar geti haft fullt gagn af henni, þrátt fyrir vinda og vetur. Einnig er rætt um að halda með göngugötuna áfram upp Bankastræti og Laugaveg inn á Hlemmtorg. Fyrir því er raunar gert ráð í aðalskipulagi borgarinnar, en það kostar umfangsmiklar breytingar á umferðaræðum, sem ekki verða gerðar að bragði.

Með breytingunni á Austurstræti hafa borgaryfirvöld stigið spor í rétta átt. Hér eftir verður sem betur fer ekki við snúið, þótt nöldur heyrist úr einstaka átt.

Mosaik í stað áls og glers

Önnur stórkostleg breyting hefur orðið á miðbæ Reykjavíkur. Mosaikmynd Gerðar Helgadóttur á Tollstöðinni er kærkominn borgarauki og ánægjuleg tilbreyting frá gler- og álveggjum þeim, sem verið hafa í tízku á undanförnum árum. Af slíkum skreytingum ættu húsbyggjendur í miðbænum að gera meira.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Kaupir vinstri arminn

Í seinni tíð hefur reynzt æ erfiðara að átta sig á viðhorfum Ólafs Jóhannessonar til landhelgismálsins. Einkum valda bollaleggingum tilraunir hans til að snúa þungamiðju málsins frá Bretastjórn og til Atlantshafsbandalagsins.

Óþarfi er að ímynda sér, að Ólafur hafi þvílíka tröllatrú á bandalaginu, að hann telji sig geta klagað í sífellu til þess eins og stóra bróður, er Bretastjórn reynist erfið viðskiptis. Hann veit sjálfur ofur vel, að athafnafrelsi Atlantshafsbandalagsins er ákaflega takmarkað í innbyrðis deilum þátttökuríkja.

Atlantshafsbandalagið hefur gert það, sem það getur, máli okkar til stuðnings. Framkvæmdastjóri þess hefur lagt sig allan fram um að fá Bretastjórn ofan af einstrengingslegum viðhorfum hennar. Til þessa starfs hefur hann notið stuðnings velflestra þátttökuríkja bandalagsins.

Við ætlumst til þess, að Atlantshafsbandalagið létti ekki af þrýstingi sínum gagnvart Bretum, heldur haldi áfram að reyna að fá Bretastjórn til að haga sér í landhelgismálinu eins og góðum nágranna sæmir.

Hitt er ljóst,að bandalagið getur ekki sagt Bretum fyrir verkum.Það getur ekki heldur sagt Íslendingum fyrir verkum. Bandalagið hefur ekkert alræðisvald. Það hefur einungis það vald, sem allar þátttökuþjóðirnar eru einróma sammála um að veita því. Í bandalaginu verða hvorki Bretar né Íslendingar beittir neinum meirihlutasamþykktum.

Af hverju er þá Ólafur forsætisráðherra að snúa sér til bandalagsins með fyrirskipun um stöðvun á njósnaflugi brezku Nimrod-þotanna? Þessar vélar tilheyra ekki herafla bandalagsins og eru hvorki beint né óbeint á þess vegum. Og þar sem þær rjúfa ekki einu sinni lofthelgi Íslands, getur bandalagið ekki opinberlega kvartað við Breta yfir flugi þeirra. Hvers vegna fullyrðir þá forsætisráðherra, að framhald flugsins varði aðild okkar að bandalaginu?

Af hverju heimtar Ólafur forsætisráðherra, að Atlantshafsbandalagið fordæmi ásiglingar brezku herskipanna. Hann veit þó vel, að slíkar fordæmingar eru einungis gefnar út með einróma samþykki aðilanna, þar á meðal Breta. Af hverju er hann einmitt að heimta hið óframkvæmanlega?

Mestar líkur eru á, að svarið felist í innanríkiserjum Framsóknarflokksins. Það kom fram á kjördæmisþinginu á Norðurlandi vestra um daginn, að Ólafur stefnir að því að losa flokkinn við uppreisnarlið Ólafs Ragnars Grímssonar, Elíasar Snælands og fleiri úr röðum yngri flokksmanna. Hann benti flokksbræðrum sínum á, að flokkurinn hefði oft styrkzt af slíkum viðskilnaði.

Ólafur hefur ákveðið bragð í huga, sem á að tryggja, að brotthlaupsmennirnir verði fylgislitlir í útlegðinni. Hann ætlar að láta sinn arm, hægri arminn, taka upp ýmis stefnumál hins armsins, svo sem afnám varnarsamningsins við Bandaríkin og úrsögn Íslands úr Atlantshafsbandalaginu. Á þessu verði ætlar hann að kaupa vinstra fylgið í flokki sínum, þegar hann sparkar út leiðtogum þess. Þess vegna er hann nú að reyna að búa til ósamkomulag við bandalagið til að undirbúa úrsögnina.

Svo er nú komið fyrir Íslendingum, að öryggismál þjóðarinnar eru söluvara í fylgisbraski innan Framsóknarflokksins.

Jónas Kristjánsson

Vísir