arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stefnt að Stefaníu.

Svavar Gestsson, hinn nýi leiðtogi Alþýðubandalagsins, hefur opinberlega bent hinum flokkunum þremur á að mynda hægri stjórn. Alþýðubandalagið ætlar á næstunni að hossa sér í stjórnarandstöðu meðan hinir skerða lífskjörin.

Í síðustu viku lagði Alþýðubandalagið fram efnahagstillögur, sem fyrirfram var vitað, að væru Framsóknarflokknum og Alþýðuflokknum mjög á móti skapi. Enda höfnuðu þeir tillögunum í öllum atriðum, sem máli skiptu.

Svavar Gestsson reyndi ekki að ná málamiðlun. Hann hætti strax tilraunum sínum til stjórnarmyndunar og sagði Alþýðubandalagið ekki vilja taka þátt í ríkisstjórn upp á ráðherrastólana eina. Hann skarst hreinlega úr leik.

Með þessu hefur Alþýðubandalagið búið sér til sérstöðu, sem gefur því tækifæri til að magna vinnudeilur á næstu mánuðum og undirbúa jarðveginn fyrir sigur í næstu kosningum. Vinstri stjórn hentar bandalaginu ekki.

Tillögur Alþýðubandalagsins voru sumpart óskhyggja út í loftið, svo sem hugmyndin um 7% aukningu framleiðni á þessu ári. Það gæti alveg eins lagt til, að jörðin verði færð til á braut sinni um sól.

Að öðru leyti fólu tillögurnar í sér rothögg á kaupfélögin, flótta sparifjár úr bönkum, auknar niðurgreiðslur og félagsmálapakka án fjáröflunar á móti. Þær áttu greinilega ekki að freista samstarfsflokkanna.

Athyglisvert er, að Alþýðubandalaginu tókst að sprengja vinstri viðræðurnar á verðbólgunni einni saman. Ekkert var byrjað að tala um hið hefðbundna ágreiningsefni, herliðið í Keflavík og þátttökuna í Atlantshafsbandalaginu.

Einnig er athyglisvert, hvernig Alþýðubandalaginu hefur tekizt að kippa fótunum undan Steingrími Hermannssyni, sem virðist hafa gengið með vinstri stjórn á heilanum allt frá föðurgarði. Sú stjórn er úr sögunni eftir 578 daga styrjöld.

Allt frá kosningunum 25. júní 1978 hefur verið reynt að gera út vinstri stjórn. Formlega séð var slík stjórn mynduð. En innihaldið var ekkert nema endalaust upphlaup og rifrildi, launsátur og bræðravíg.

Samt hefur hinn nýi formaður Framsóknarflokksins varla opnað svo munninn í vetur, að hann hafi ekki óskað eftir vinstri stjórn. Hvað gerir hann nú, þegar Alþýðubandalagið er búið að vísa honum veginn til hægri stjórnar?

Fólk kvartar um, að stjórnarkreppan hafi staðið of lengi eftir síðustu kosningar, 52 daga. En í rauninni hefur hún staðið miklu lengur. Það hefur tekið 578 daga að komast að því einu, að vinstri stjórn gengur ekki.

Nú má búast við, að Framsóknarflokkurinn, Sjálfstæðisflokkurinn og Alþýðuflokkurinn fari að athuga í alvöru, hvort þeir eigi ekki að fara að ráðum Svavars og mynda hægri stjórn. Ágreiningur í verðbólgumálum ætti ekki að þvælast fyrir.

Allir þessir flokkar hafa sett fram keimlíkar tillögur um minnkun verðbólgu í áföngum, meðal annars með skerðingu lífskjara. Alþýðubandalagið vildi hins vegar fullar verðbætur upp í hæstu skala, að vísu án hækkunar grunnkaups.

Vonandi verða flokkarnir þrír ekki nýja 578 daga að komast að því, hvort hægt er að gera út hægri stjórn af Stefaníugerð. Hvorki er reisn né kjarkur í tillögum þeirra, en þær eru þó betri en ekki neitt.

Og ný Stefanía er óneitanlega margfalt betri en utanþingsstjórn.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Svart er höfuðið.

Mjög erfitt er að hugsa sér, að menn, sem taka þátt í hvassri umræðu fjölmiðla um menn og málefni, geti um leið gefið greinum sínum bein eða óbein siðferðisvottorð frá siðareglunefnd Blaðamannafélags Íslands.

Gagnrýni er umtalsverður þáttur í þjóðmálaumræðu. Hún hlýtur meira eða minna að beinast að fólki, sem er í sviðsljósinu. Óhjákvæmilegt er, að þessu fólki finnist stundum með réttu eða röngu of nærri sér höggvið.

Markmiðið með stofnun siðareglunefndar Blaðamannafélagsins var m.a. að gefa fólki tækifæri til að koma á framfæri kvörtunum sínum í garð fjölmiðla – og hugsanlega fá nefndina til að veita áminningu, ef efni stæðu til.

Það var aldrei ætlunin, að ritstjórar eða gagnrýnir dálkahöfundar sætu í þessari nefnd, eigandi yfir höfði sér að þurfa að úrskurða í eigin máli. Slíkt þótti óviðeigandi siðleysi í þá daga, hvað sem nú viðgengst.

lndriði G. Þorsteinsson skrifar greinar um þjóðmál, bæði undir eigin nafni og dulnefni, sem hann hefur oft en óformlega viðurkennt sem sitt. Í þessum greinum er, sumpart í skjóli dulnefnis, vegið að mönnum á opinberum vettvangi.

Nú er ekkert við það að athuga, að höfundur skjóti sér undan formlegri ábyrgð og komi henni yfir á viðkomandi ritstjóra. Ekkert er heldur við það að athuga, að menn noti til málamynda dulnefni, sem eiga raunar ekki að dylja neitt.

Ekki er hins vegar hægt að skilja, hvernig lndriði G. Þorsteinsson telur sér siðferðilega fært að sitja í siðareglunefnd. Þar á hann sífellt á hættu að verða að fjalla um eigin sök, bæði vegna nafnlausra greina og undir nafni.

Það leysir engan vanda að bjóðast til að víkja úr sæti í slíkum málum. Í siðareglunefnd eiga alls ekki að sitja neinir menn, sem eru á kafi í dægurþrasi fjölmiðlanna, hvort sem er fyrir opnum tjöldum eða úr felum.

Það hlýtur að vera óþægilegt fyrir hina mennina í siðareglunefnd að úrskurða í máli nefndarfélaga síns, þótt hann sé úti á gangi á meðan. Slíkan skrípaleik þarf að hindra, áður en slysið gerist.

Svo kastar tólfunum, þegar formleg nafnleynd nefndarmanns er þáttur í aðferð til að vísa máli frá af tæknilegum ástæðum, svo sem nú hefur verið gert. Slíkt hlýtur að stríða gegn tilfinningu manna fyrir réttlæti.

Fólk mun telja þetta atvik dæmi um, að siðferði blaðamannastéttarinnar sé ekki í nógu góðu lagi. Það mun telja siðareglunefndina vera lið í samtryggingarkerfi og að þangað sé tilgangslaust að vísa málum.

lndriða G. Þorsteinssyni kann að þykja sniðugt að sleppa fyrir tæknilegt horn í skjóli dulnefnis. Og hann kann að bresta skilning á fáránleika aðstöðu hans í siðareglunefnd blaðamannafélagsins.

En þá ber félaginu að hafa vit fyrir honum og skipa í nefndina eingöngu menn, sem ekki eiga í neinum útistöðum um menn og málefni, til dæmis menn með reynslu í blaðamennsku, en starfandi á öðrum sviðum þjóðlífsins.

Seta lndriða G. Þorsteinssonar, með eða án dulnefnis, í siðareglunefnd er til skammar fyrir íslenzka blaðamenn. Þeir eiga nóg undir högg að sækja, þótt þeir smíði ekki sjálfir vopnin gegn sér.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Nýtt raunsæi.

Svavar Gestsson mun fá kaldar kveðjur í stjórnarmyndunarviðræðunum, ef hann ýtir á flot hugmyndum um endurskoðun svokallaðs “varnarsamnings” við Bandaríkin. Viðhorf Íslendinga til umheimsins hafa breytzt á fáum vikum.

Til skamms tíma var andstaða Alþýðubandalagsins við herstöðina í Keflavík og Atlantshafsbandalagið viðurkennd sérvizka minnihlutahóps. Menn voru reiðubúnir að ræða þetta áhugamál 20% þjóðarinnar eins og önnur vandamál.

Að vísu var aldrei nein hætta á, að Alþýðubandalagið næði árangri á þessu sviði. Þingmenn þess hafa líka verið fljótir að viðurkenna minnihlutastöðuna og samþykkja stjórnaraðild án endurskoðunar Keflavíkursamninga.

Fyrir nokkrum vikum hefðu menn hlustað af kurteisi á Svavar Gestsson og síðan beint orðum sínum að verðbólgunni og öðrum nærtækum vandamálum. Þeir hefðu ekki talið Svavar neitt verri fyrir að impra á nauðungarhugsun Alþýðubandalagsins.

Núna yrði slík þjónusta Svavars við hagsmuni Sovétríkjanna talinn dónaskapur. Samningamenn hinna flokkanna mundu hreinlega ganga út í fússi, ef Svavar færi að tala um nauðsyn á endurskoðun svokallaðs “varnarsamnings”.

Aðfarir Rússa í Afganistan hafa nefnilega opnað augu Íslendinga eins og annarra Vesturlandabúa fyrir því, að eftirgjafastefnan gagnvart heimsvaldastefnu nýlenduveldisins var út í hött. Hún beið skipbrot í Afganistan.

Við höfum nú öll áttað okkur á, að Rússland stefnir að heimsyfirráðum og mun ekki síður gera það í náinni framtíð, þótt nýr keisari taki við af Brezhnev. Við vitum, að heimsvaldastefnan er grunnmúruð í Moskvu.

Við horfum á ártölin. Ungverjaland árið 1956, Tékkóslóvakía árið 1968 og Afganistan árið 1979. Með þremur fantabrögðum hafa Sovétríkin eytt hverjum snefli af samúð nytsamra sakleysingja á Vesturlöngum.

Afganistan er þó sýnu verst þessara mála. Í hinum tveimur tilvikunum gátu Moskvumenn vísað til þegjandi samkomulags við misvitra stjórnmálamenn á vesturlöndum um skiptingu Evrópu í áhrifasvæði austurs og vesturs.

Afganistan staðfestir hins vegar þá stefnu Sovétríkjanna, að þau geti komið til skjalanna hvar sem er í heiminum, ef þjóðir rísa upp gegn leppstjórnum þeirra. Afganistan staðfestir raunverulegt innihald Brezhnev-kenningarinnar.

Handan áhrifasviðs keisaranna í Moskvu geta menn ákveðið í kosningum, hvort þeir vilja kapítalisma, kommúnisma eða eitthvað annað. Hafi aftur á móti kommúnismi komizt til valda einhvers staðar, í byltingu eða á annan hátt, verður ekki aftur snúið, að mati Brezhnevs.

Hér á Vesturlöndum viljum við halda áfram að velja þá stjórnmálamenn, sem við eigum skilið. Við viljum, að Svavar Gestsson reyni stjórnarmyndun í dag. Við viljum kannski, að Geir Hallgrímsson reyni stjórnarmyndun eftir næstu kosningar.

Eftir Afganistan vitum við, að þessi lífsstíll á Vesturlöndum er í hættu . Við vitum, að valdasjúklingarnir í Moskvu hafa ekki sett sér nein takmörk. Annað veifið tala þeir um frið, en hitt veifið ráðast þeir á lægsta garðinn.

Nú er úr sögunni öll óskhyggja um, að Brezhnev Rússakeisari meini nokkuð með viðræðum um gagnkvæman samdrátt herafla og friðsamlega sambúð í heiminum. Þetta nýja raunsæi mun verða okkur að leiðarljósi næsta áratuginn.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Við þurfum þolinmæði.

Meira fjör færist tæplega í stjórnarmyndunarleikinn, þótt boltinn hafi komizt í hendur Lúðvíks Jósepssonar. Er þó í fersku minni, hversu rösklega hann gekk til verks í fyrra, þegar hann myndaði stjórn fyrir Ólaf Jóhannesson.

Lúðvík situr ekki lengur á þingi og vísaði boltanum áfram til Svavars Gestssonar. Svavar kann að verða fljótari en Steingrímur og Geir að komast að niðurstöðu, en tæpast eins fljótur og Lúðvík hefði orðið.

Leikurinn hefur einfaldazt. Alþýðubandalagið hefur nú síðast flokka lagt fram áætlun um minnkun verðbólgunnar. Í viðræðunum hafa því allir flokkarnir um áþreifanleg atriði að ræða. Þeir ættu þá að geta komið sér að efninu fyrr en ella.

Í rauninni er ekki hægt að sjá, að óyfirstíganlegar hindranir séu milli áætlana flokkanna um minni verðbólgu á þessu ári. Oft hefur sézt samið um svartara en þennan mun. Að því leyti hlýtur stjórnarkreppan að teljast óeðlileg.

Auðvitað fæst niðurstaða að lokum. Einhverjir leiðtoganna munu grafa stríðsaxirnar og koma sér saman eins og menn um myndun þingræðislegrar stjórnar. Þeir munu gera það áður en raddir um utanþingsstjórn verða of háværar.

Ekki skiptir öllu, hvort þetta tekst fyrr eða síðar. Verðbólguáætlanir allra flokkanna eru hvort sem er vettlingatök. Það verða engin þáttaskil, þótt þeir taki við af núverandi stjórnleysi. Við getum því tekið lífinu með ró.

Óskhyggja er kjarni tillagna flokkanna í verðbólgustríðinu. Þær ganga í raun allar út á, að verðbólgan verði bönnuð, að sjúkdómseinkennin verði bönnuð. Þær fela í sér meiri eða minni frystingu á launum og verðlagi.

Áætlanir flokkanna lúta ekki að orsökum sjúkdómsins, svo sem þenslu í opinberum rekstri, óhóflegri seðlaprentun, misnotkun frystifjár í Seðlahankanum og sjálfvirkum peningaaustri til forréttindaatvinnugreina.

Minnzt er á slík atriði í tillögum sumra flokkanna, en þá á marklítinn og óáþreifanlegan hátt. Sú stjórn, sem mynduð verður, er ekki líkleg til að ná meiri árangri gegn verðbólgunni en núverandi starfsstjórn, sem ekkert má gera.

Ýmsar niðurstöður koma til greina, mismunandi sennilegar. Samstjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks yrði friðsöm helmingaskiptastjórn við kjötkatlana. Hún gæti enzt út kjörtímabilið, en hún fyndi tæpast lausn á kjördæmamálinu.

Samstjórn Sjálfstæðis-, Framsóknar- og Alþýðuflokks mundi byggjast á auðveldu samkomulagi um verðbólgutillögur. En hún mundi verða að horfa á Alþýðubandalagið leika lausum hala í vinnudeilum og ábyrgðarlausri stjórnarandstöðu.

Nýsköpunarstjórn Sjálfstæðis-, Alþýðubandalags og Alþýðuflokks mundi finna lausn á kjördæmamálinu. En illindin milli síðarnefndu flokkanna mundu lama störf hennar alveg eins og vinstri stjórnar.

Nýsköpunarstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðubandalags er mun sennilegri, því að þar veit hvor flokkur um sig nokkurn veginn hvar hann hefur hinn. Sú stjórn mundi leysa kjördæmamálið og efla frið og framleiðni í atvinnulífinu.

Geir Hallgrímsson hefur þó rétt fyrir sér, þegar hann mælir með þjóðstjórn. Búast má við öðru og betra samstarfi í þjóðstjórn en þriggja flokka stjórn, enda markmiðin takmarkaðri og starfstíminn styttri.

En þá á enn eftir að taka sinn tíma að finna niðurstöðuna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Fjölgun í möppudýralandi.

Vilmundur Gylfason hefur efnt til ókeypis lögfræðiaðstoðar handa almenningi. Hann hefur ráðið valinkunnan flokksbróður til að fræða fólk um myrkviði lögfræðinnar. Það er sérdeilis fallega hugsað.

Ekki sakar, að Finnur Torfi Stefánsson er í Alþýðuflokknum. Hann féll í síðustu kosningum og hefur verið atvinnulaus að undanförnu. Er nú séð fyrir því, að hann getur horft björtum augum til framtíðarinnar.

Meginatriði þessa máls er, að Vilmundur hefur hlaðið mikilvægum steini í þá kenningu, að þeir séu allir eins, þegar þeir komist til valda. Virðist nú loku fyrir það skotið, að Vilmundur skrifi fleiri kjallaragreinar um spillingu.

Eitthvað virðist hinum nýja lögfræðiráðgjafa hafa orðið á í messunni, þegar hann hélt, að verkefni sitt ætti að vera að halda dómstólum við efnið, senda þeim bréf með siðaprédikunum úr gömlum kjallaragreinum.

Nú vill svo til, að samkvæmt stjórnarskránni er það ekki verkefni dómsmálaráðuneytisins að aga dómara landsins. Í því plaggi þykir mikilvægt, að dómstólar séu tiltölulega óháðir stjórnvöldum.

Við vitum, að dómarar landsins eru almennt nokkuð seinlátir, hafa langa kaffitíma og löng sumarfrí. Fyrir það getum við saumað að þeim í kjallaragreinum, en tæpast með áminningum úr dómsmálaráðuneytinu.

Það virðist sameiginlegt Finni Torfa og Vilmundi, að þeir telja þetta nýja embætti vera eins konar tilraun til umboðsmanns almennings. Vísa þeir til slíkra embættismanna, sem hafa gert garðinn frægan á Norðurlöndum.

Nágrönnum okkar hefur hins vegar ekki dottið í hug, að umboðsmaður almennings gæti verið aðstoðarmaður ráðherra, allra sízt flokkspólitískur aðstoðarmaður. Þar er umboðsmaðurinn ekki angi af framkvæmdavaldinu.

Finnur Torfi Stefánsson er orðinn starfsmaður í stjórnarráðinu. Sem slíkur er hann fulltrúi framkvæmdavaldsins, einmitt þess valds, sem hættulegast er almenningi. Sem umboðsmaður almennings er hann því milli steins og sleggju.

Það er athyglisvert, hversu yfirborðsleg er þekking núverandi dómsmálaráðherra. Hann veit, að umboðsmenn almennings eru mikilvægir á Norðurlöndum. Síðan heldur hann, að hann geti búið til slíkan mann í ráðuneytinu hjá sér.

Þar úti er umboðsmaðurinn skipaður af þingi. Hann tekur við kærum almennings út af valdníðslu framkvæmdavaldsins, til dæmis dómsmálaráðuneytisins. Hann er hvorki undirmaður Vilmundar Gylfasonar né Baldurs Möller.

Finnur Torfi er örugglega ekki minnsti vísir að umboðsmanni almennings. Hann er einfaldlega pólitískur aðstoðarmaður ráðherra. Enda hefur hann sagt það eðlilegt, að flokkspólitík ráði vali í þetta starf.

Vilmundur hefur reynt að telja okkur trú um, að siðbót sé fólgin í þessari uppákomu hans. Ef hann trúir því sjálfur, er hann einfaldur. Og trúi hann því ekki, er hann einfaldlega eins og hinir, siðspilltur pólitíkus.

Svo virðist sem Vilmundur og Finnur Torfi hafi áttað sig á mistökunum. Háloftamálin eru úr sögunni og umboðsmaðurinn sér um ókeypis lögfræðiaðstoð við almenning. Það er án efa þarft starf, ef það heitir réttu nafni.

En kjarni málsins er sá, að alþýðuflokksmaður hefur fengið vinnu hjá kerfinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Vopnaður aðsúgur.

Yfirmönnum bandaríska herliðsins á Keflavíkurflugvelli ber augljós skylda til að sjá um, að löggæzlumenn þeirra virði samninga Íslands og Bandaríkjanna um herstöðina. Fræðsla í þeim efnum á að vera grundvallaratriði þjálfunarinnar.

Blátt áfram er furðulegt, að þar syðra skuli vera skipað til starfa löggæzlumönnum, sem hafa annaðhvort ekki hugmynd um svæðisbundin takmörk lögsögunnar eða telja sig geta komizt upp með að virða ekki þessi takmörk.

Ef bandarískir herlögreglumenn á Keflavíkurflugvelli ímynda sér, að skotið sé á þá úr launsátri utan flugvallarsvæðisins, eiga þeir að snúa sér til íslenzkra lögregluyfirvalda, sem meðal annars hafa lögsögu á þjóðvegum landsins.

Þegar bandarískir hermenn gera vopnaðan aðsúg að íslenzkum borgurum á alfaraleið, er skörin farin að færast upp í bekkinn. Þá er kominn tími til að gera strangar ráðstafanir til að koma í veg fyrir hliðstæð atvik í framtíðinni.

Því miður hafa viðbrögð varnarmáladeildar og utanríkisráðherra verið með hinum hefðbundna undirlægjuhætti gagnvart herliðinu syðra. Málið hefur aðeins verið tekið til rannsóknar og sennilega síðari tíma svæfingar.

Auðvitað átti utanríkisráðherra umsvifalaust að kalla flotaforingjann á sinn fund og veita honum þungar ákúrur. Hann átti jafnframt að gera kröfur um réttarhöld yfir hinum byssuglöðu mönnum og allri keðju yfirmanna þeirra.

Finna þarf, hvar bresturinn er. Brutu bandarísku herlögreglumennirnir samning, sem þeir vissu um? Eða hafði einhverjum ofar í kerfinu láðst að fræða þá um nauðsynleg smáatriði í viðskiptum við sjálfstætt ríki?

Með ræfildómi sínum í máli þessu eru íslenzk stjórnvöld beinlínis að hvetja bandaríska flotaforingja á Keflavíkurflugvelli til að leyfa undirmönnum sínum að fara sínu fram og haga sér eins og þeim þóknast hverju sinni.

Dæmigerð eru viðbrögð Perry Bishop, blaðafulltrúa herliðsins: “Við töldum ástandið mjög alvarlegt”. Það er bara ekkert hans mál að meta, hvenær ímyndanir skjólstæðinga hans komast á það stig, að þeir megi taka að sér íslenzka lögsögu.

Ennfremur kennir þetta dæmi okkur, að við þurfum að koma lögsögu íslenzkra dómstóla yfir afbrot bandarískra hermanna utan Keflavíkurflugvallar. Hún gerir það ekki nú og það auðveldar yfirgang af bandarískri hálfu.

Svokallaðan “varnarsamning” þarf að endurskoða í ótal atriðum. Lögsaga dómstóla er eitt þeirra.

Freisting á ferð.

Þjóðhagsstofnun hefur spáð, að fyrirframgreiðsla tekjuskatta þurfi á þessu ári að vera 62% af álögðum gjöldum síðasta árs til að skattbyrði manna verði jöfn báða hluta ársins. þetta er hin rétta viðmiðun.

En stofnunin hefur líka spáð, að fyrirframgreiðslan þurfi að vera 66% til að hið opinbera fái jafnar tekjur báða hluta ársins. Slík viðmiðun væri út í hött, því að samkvæmt verðbólgu ættu útgjöld ríkisins að vera meiri síðari hlutann.

Hér er vakin athygli á þessu, ef það gæti stuðlað að því, að stjórnvöld freistuðust síður til að skattpína borgara landsins umfram tekjuaukningu þeirra milli fyrri hluta þessara tveggja ára.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
15 dagar jafngilda þremur.

Fjölmiðlar hafa að undanförnu verið gagnrýndir fyrir að segja ekki jafn nákvæmlega frá tilraunum Geirs Hallgrímssonar til stjórnarmyndunar og þeir skýrðu frá tilraunum Steingríms Hermannssonar fyrir jólin.

Á vinstri væng stjórnmálanna hafa heyrzt þær skoðanir, að óháðir fjölmiðlar séu í raun hægri sinnaðir. Þeir vilji ekki veita Steingrími starfsfrið til myndunar vinstri stjórnar. Hins vegar vilji þeir gefa Geir næði og þegi því núna.

Ennfremur er sagt, að mismunur fréttamagns um tilraunir Steingríms og Geirs eigi að telja fólki trú um, að illindi, óeining og upplausn fylgi vinstri flokkunum, en ró og festa fylgi Sjálfstæðisflokknum.

Á hægri væng stjórnmálanna er sumpart trúað þessari ró og festu. Geir er þar líka hrósað fyrir að hafa lag á að forðast fjölmiðla. Enda séu þeir bara til bölvunar á viðkvæmum tímabilum í stjórnmálunum.

Allt eru þetta skemmtilegar skýringar. Svo framarlega sem menn fara ekki að trúa því, að óháðir fjölmiðlar séu hægri sinnaðir. Og svo framarlega sem menn fara ekki að trúa því, að banna beri fjölmiðlun viðkvæmra stjórnmálafrétta.

Staðreyndin er hins vegar sú, að mikið var um að vera í tilraunum Steingríms Hermannssonar til stjórnarmyndunar, en hins vegar gerði Geir Hallgrímsson ekki tilraun til stjórnarmyndunar fyrstu tíu daga umboðs síns.

Hjá Steingrími héldu flokkarnir formlega fundi og lögðu fram formlegar tillögur. Flokkarnir kölluðu til sérfróða menn eftir þörfum og létu meira að segja Þjóðhagsstofnun spá í afleiðingar þessara tillagna.

Geir gerði hins vegar nánast ekkert í tíu daga. Hann leitaði að vísu ráða hjá mönnum eins og Einari Olgeirssyni, Haraldi Steinþórssyni og Gylfa Þ. Gíslasyni. En slíkar hleranir eru bara undirbúningur að tilraunum.

Geir talaði ekki við Steingrím í heila viku. Og Lúðvík sagðist ekki lengi hafa heyrt neitt frá Geir. Á tímabili héldu alþýðuflokksmenn, að Geir væri að tala við alþýðubandalagsmenn. Hinir síðarnefndu héldu, að. hann væri að tala við hina fyrrnefndu.

Svo áttuðu menn sig á því fyrir síðustu helgi, að þetta var allt saman misskilningur. Geir hafði ekki verið að gera neitt. Fréttaleysið í blöðunum stafaði einfaldlega af því, að ekkert hafði gerzt.

Engir formlegir fundir voru haldnir og engar tillögur lagðar fram. Af símtölum Geirs mátti þó ráða, að hann hefði fyrst og fremst áhuga á myndun þjóðstjórnar og nýsköpunarstjórnar til vara. Allt var þetta þó þokukennt.

Dagblaðið skýrði jafnóðum frá hugmyndum Geirs, fyrst um þjóðstjórn og síðan nýsköpunarstjórn. Síðan skýrði blaðið frá því, að Geir hefði loksins rætt við Steingrím og gefið Leiftursóknina á bátinn. Þetta var fyrir síðustu helgi.

Eftir helgina hefur Dagblaðið skýrt frá því, að formlegir fundir séu hafnir. Ennfremur, að Geir hafi lagt til frestun vísitölu og öfugan tekjuskatt. Einnig, að hann hafi neitað óskum um nánari útfærslu þessara efnahagstillagna.

Þessar fréttir Dagblaðsins af undirbúningi og tilraunum Geirs hafa ekki verið ónákvæmari en fréttirnar af tilraunum Steingríms. Engar hulduaðgerðir hafa farið fram hjá lesendum blaðsins. Geir hefur einfaldlega lítið sem ekkert gert. 15 dagar Geirs jafngilda fyrstu þremur dögum Steingríms.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið