arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þrengra umhverfi

Auðvelt er að meta, hvort tillögur stjórnskipaðrar nefndar um breytt viðskiptaumhverfi séu góðar eða ekki. Matið fer eftir, að hve miklu leyti tillögurnar fylgja evrópskum reglum. Þar hefur verið fjallað rækilega um málið frá ýmsum hliðum, en hér heima óttast menn ofbeldishneigð stjórnvalda. … Að mestu leyti fylgja tillögurnar evrópskum leikreglum og eru að því leyti góðar. Að nokkru leyti víkja þær frá þeim, einkum til að þrengja viðskiptaumhverfið á Íslandi umfram Evrópu. Að því leyti eru þær til þess fallnar að hrekja fyrirtæki úr landi og koma því ekki að tilætluðum notum. …
Þrengra umhverfi

Auðvelt er að meta, hvort tillögur stjórnskipaðrar nefndar um breytt viðskiptaumhverfi séu góðar eða ekki. Matið fer eftir, að hve miklu leyti tillögurnar fylgja evrópskum reglum. Þar hefur verið fjallað rækilega um málið frá ýmsum hliðum, en hér heima óttast menn ofbeldishneigð stjórnvalda.

Að mestu leyti fylgja tillögurnar evrópskum leikreglum og eru að því leyti góðar. Að nokkru leyti víkja þær frá þeim, einkum til að þrengja viðskiptaumhverfið á Íslandi umfram Evrópu. Að því leyti eru þær til þess fallnar að hrekja fyrirtæki úr landi og koma því ekki að tilætluðum notum.

Þórdís J. Sigurðardóttir skilaði séráliti í nefndinni, þar sem hún nefnir slík atriði í tillögunum. Skynsamlegt er fyrir Alþingi að taka mark á athugasemdum Þórdísar, þegar það tekur málið fyrir, og tryggja, að ekki sé hér á landi flanað út í breytingar, sem bregða fæti fyrir viðskipti.

Hugmynd nefndarinnar um aukin ríkisafskipti af atvinnulífinu eru ekki í takt við tímann, ekki frekar en tillögur annarrar nefndar um aukin afskipti ríkisins af atvinnurekstri í fjölmiðlun. Yfirleitt er ríkjandi sú stefna á Vesturlöndum að fara varlega í ríkisafskipti. Stalín er löngu dauður.

Sérkennileg er hugmyndin um, að stjórnarformenn séu ekki starfandi í fyrirtækinu. Hvað er unnið við, að Kári Stefánsson sé ekki stjórnarformaður deCode, Sigurður Einarsson ekki stjórnarformaður KB-banka, Ólafur Ólafsson ekki stjórnarformaður Samskipa? Eru þetta ekki hornsteinar?

Skortur á samkeppni í atvinnulífi Íslendinga kemur helzt niður á almenningi í flutningum og tryggingum, benzíni og lyfjum. Til að verja almenning gegn hringamyndun og öðru ofríki einkafyrirtækja duga ekki tillögur nefndarinnar. Það skiptir engu, hvort stjórnarmenn fáokunar séu launamenn.

Miklu mikilvægara er að laga aðstæður hér á landi fyrir útibú erlendra fyrirtækja til að taka upp samkeppni við innlenda fáokun. Ríkisvaldið þarf að búa í haginn fyrir erlenda banka, erlendar tryggingar, erlenda flutninga og erlenda lyfjasmásölu til að auka samkeppni í landinu.

Morgunblaðinu og fráfarandi forsætisráðherra hefur lengi verið umhugað um þrengra viðskiptaumhverfi hér á landi, sumpart til að hafa meiri hemil á KB-banka, sem hefur farið eigin leiðir og núna síðast opnað möguleika almennings á hagstæðari kjörum við að fjármagna þakið yfir höfði sér.

Sem betur fer snerust tillögurnar ekki um þetta, þegar þær litu dagsins ljós. En eigi að síður er nauðsynlegt að sníða af þeim agnúa, sem þrengja viðskiptaumhverfið umfram Evrópu.

Jónas Kristjánsson

DV
Leiðari

Markaður

Í þessu tölublaði Eiðfaxa er skrifað um heiðursverðlaunahestana fjóra frá landsmótinu í sumar og bent á þær athyglisverðu staðreyndir, að ekki er fullbókað fyrir hryssur hjá þremur þeirra og að sjá fjórði stendur tæpt í frjósemi. Þetta er liður í viðleitni Eiðfaxa að gera öllum aðgengilegar á prenti ýmsar upplýsingar, sem hinir innvígðu tala um. Sjáið bls. 8-9.

Hesthús

Hesthús eru í smíðum og endurnýjun þessa dagana. Í Víðidalnum hafa hús verið tekin og nánast rifin niður fyrir gólf til að geta byggt nýtt hús á sama stað. Í þessu tölublaði Eiðfaxa eru heimsóttir nokkrir aðilar á höfuðborgarsvæðinu, sem standa í nýbyggingum og endurbyggingum. Forvitnast er um, hvaða leiðir þeir fari. Þetta er forvitnilegt fyrir þá, sem eru að velta fyrir sér breytingum. Sjáið um framkvæmdir á bls. 16-22.

Útlönd

Við segjum ykkur fréttir frá útlöndum í þessu tölublaði Eiðfaxa. Á bls. 26-28 er sagt frá kynbótasýningunni í Bandaríkjunum, á bls. 23-24 er sagt frá íslenzkum hestum á Írlandi og á bls. 54-58 eru viðtöl við kunna ræktunarmenn í Þýzkalandi. Við höfum gagn og gaman af að lesa um, hvernig farið er að hlutunum á stöðum, sem okkur eru ekki eins aðgengilegir og heimahagarnir.

Tamningar

Nokkrir þekktir knapar, innlendir og erlendir, fjalla í þessu tölublaði um vilja, hvernig hægt er auka hann og draga úr honum eftir aðstæðum. Þeir, sem fjalla um þetta í blaðinu eru Sigurbjörn Bárðarson, Sigurður Marínusson, Páll Bragi Hólmarsson, Stian Petersen, Alexandra Montan, Jolly Schrenk og Guðmar Þór Pétursson. Hvernig leysa þekktir reiðmenn vanda, sem er algengur í hestum manna. Sjáið bls. 34-40.

Ræktun

Mikið er um ræktun í þessu nýja tölublaði eins og jafnan áður. Fjallað er um heiðursverðlaunahesta ársins. Einnig er fjallað sérstaklega um stóðhestana Stíg frá Kjartansstöðum, sjá bls. 41-43 og Þorsta frá Garði, sjá bls. 44-45. Þá er rakið í blaðinu, hve mikið hver kynbótadómari hefur dæmt á árinu og hvaða kröfur eru gerðar til kynbótadómara, sjá bls. 14-15.

Fjölbreytni

Margt fleira er í þessu blaði, til dæmis greinar um ferðalög, viðtöl við þekkta hestamenn og fjallað um, hvaða hestatryggingar koma til greina. Þetta blað er gott dæmi um, að víða er komið við í hverju tölublaði Eiðfaxa, fjallað er um nánast öll áhugasvið hestamennskunnar hverju sinni.

Jónas Kristjánsson

Eiðfaxi 9.tbl. 2004
Fasistar eru hér

Sumum finnst ljótt að heyra eða lesa orðin fasismi og fasisti, þótt að baki séu vísindalegar skilgreiningar á viðhorfi margra til lífsins og tilverunnar. Allt frá lokum síðari heimsstyrjaldarinnar hafa félags- og sálvísindamenn kafað í hugarfar, sem kraumar undir niðri á Vesturlöndum. … Bezt fjallaði hópur bandarískra og þýzkra fræðimanna um fasisma og fasista. Þekktastir voru Adorno og Horkheimer, sem notuðu raunar hugtökin valdshyggju og valdshyggjumenn sem minna hlaðin orð. Ég hef raunar oftar notað þau orð en fasisma og fasista um nokkra þætti íslenzkra stjórnmála. …
Fasistar eru hér

Sumum finnst ljótt að heyra eða lesa orðin fasismi og fasisti, þótt að baki séu vísindalegar skilgreiningar á viðhorfi margra til lífsins og tilverunnar. Allt frá lokum síðari heimsstyrjaldarinnar hafa félags- og sálvísindamenn kafað í hugarfar, sem kraumar undir niðri á Vesturlöndum.

Bezt fjallaði hópur bandarískra og þýzkra fræðimanna um fasisma og fasista. Þekktastir voru Adorno og Horkheimer, sem notuðu raunar hugtökin valdshyggju og valdshyggjumenn sem minna hlaðin orð. Ég hef raunar oftar notað þau orð en fasisma og fasista um nokkra þætti íslenzkra stjórnmála.

Vísindin hafa sýnt fram á, að valdshyggjumaðurinn eða fasistinn sér heiminn í svarthvítum dráttum eins og George W. Bush Bandaríkjaforseti. Fasistinn gerir skarpan mun á “okkur” og öllum “hinum” og telur alla hina vera ógnvekjandi og valdagráðuga. Á Íslandi er hann vænisjúkur flokksjálkur.

Fasistinn er haldinn þjóðrembu og flokksrembu, óbeit á útlendingum, minnihlutahópum og þeim, sem taldir eru minni máttar. Ef ytri skilyrði eru hagstæð, til dæmis mikill innflutningur útlendinga, mynda fasistar flokka, sem undanfarið hafa náð 5-25% kjósendafylgi víða í Evrópu.

Sérkennilegast við stöðu Íslands er hugmyndafræðileg tenging milli Sjálfstæðisflokksins og ítalska fasismans frá Mussolini og Berlusconi, svo sem sést af slagorðunum “Stétt með stétt” og “Áfram Ísland”. Mikill stuðningur þjóðarinnar við þessi viðhorf sést í dálæti hennar á “þjóðarsátt”.

Íslenzki fasistinn vill bráðabirgðalög, sem er orð 20. aldar um tilskipanir. Hann vill, að Hæstiréttur sé pakkaður með “okkar” mönnum. Hann styður illa skilgreind stríð gegn Afganistan og Írak og lætur sér fátt um finnast, þótt óður bandarískur her drepi þar þúsundir óbreyttra borgara.

Íslenzki fasistinn dreymir um heila þjóð, sem talar einum rómi foringjans, í þessu tilviki Davíðs Oddssonar. Fasistinn er andvígur gagnrýni eða stríðni í fjölmiðlum og telur rétt að skrúfa fyrir hana með sértækum fjölmiðlalögum, er beint sé að þeim, sem rjúfa skjaldborgina um okkar Mussolini.

Adorno og Horkheimer og félagar þeirra reyndu að sálgreina manntegund fasistans. Niðurstöður þeirra eru utan ramma þessa leiðara, sem hefur þann tilgang að segja fólki, að það er ekki innantómur reiðilestur, þegar ég nota orðin fasisti og fasismi, heldur tilvísun til raunverulegs lífsviðhorfs.

Fasistar eru fyrirferðarmiklir í valdastöðum stjórnmálanna. Þeir vilja valta yfir “hina”. Þeir hægja á göngu þjóðarinnar í átt til lýðræðis, gegnsæis, velferðar og mannréttinda.

Jónas Kristjánsson

DV
Ráð við hryðjuverkum

Vesturlönd geta bætt öryggi sitt og heimsins, dregið mátt úr hryðjuverkaöflum og eflt arðbæra kaupsýslu um allan heim með því að beita efnahagsþrýstingi sem ein heild. Það gerist með því að veita fríverzlun og annan forgang þeim ríkjum, sem veita þjóðum sínum þjóðskipulag, sem minnir á Vesturlönd. … Öll ríki eru nú vegin og metin á ýmsa mælikvarða. Merkastur er gegnsæisstaðallinn, sem Transparency gefur út og snýst um, hvort hægt sé að sjá, hvernig ríkisvaldið virkar. Fleiri staðlar meta sameiginlega ýmis gildi, svo sem málfrelsi, fundafrelsi, efnahagsfrelsi, menntun, öryggi og heilbrigði. …
Ráð við hryðjuverkum

Vesturlönd geta bætt öryggi sitt og heimsins, dregið mátt úr hryðjuverkaöflum og eflt arðbæra kaupsýslu um allan heim með því að beita efnahagsþrýstingi sem ein heild. Það gerist með því að veita fríverzlun og annan forgang þeim ríkjum, sem veita þjóðum sínum þjóðskipulag, sem minnir á Vesturlönd.

Öll ríki eru nú vegin og metin á ýmsa mælikvarða. Merkastur er gegnsæisstaðallinn, sem Transparency gefur út og snýst um, hvort hægt sé að sjá, hvernig ríkisvaldið virkar. Fleiri staðlar meta sameiginlega ýmis gildi, svo sem málfrelsi, fundafrelsi, efnahagsfrelsi, menntun, öryggi og heilbrigði.

Vesturlönd geta komið sér saman um að velja sér vandaða mælikvarða af slíku tagi til að meta, hvort ríki í þriðja heiminum séu hæf til forgangs að viðskiptum við auðríkin, sem geta borgað. Þannig verður á mörkum Vesturlanda hægt að rækta ríki, sem vilja breiða út áhrif vestrænna leikreglna.

Þetta er ekki hægt um þessar mundir, því að Bandaríkin hafa vikið á braut ofbeldis og hernaðar, þar sem sérvaldir drullusokkar í stétt einræðisherra skipa hóp viljugra ríkja í baráttu gegn öðrum sérvöldum drullusokkum í stétt einræðisherra. Stríðið gegn Írak er gott dæmi um þetta rugl.

Bandaríkin koma um þessar mundir ekki að gagni í baráttunni gegn hryðjuverkum og ofbeldi í heiminum, af því að þau hafa sjálf forustu í hryðjuverkum og ofbeldi og rækta hatur á Vesturlöndum um allan þriðja heiminn. Atlantshafsbandalagið kemur ekki heldur að gagni sem leppur Bandaríkjastjórnar.

Sameinuðu þjóðirnar eru utan hugmyndarinnar um að nota vestræna mælikvarða á aðgengi þriðja heimsins að vestrænum markaði. Í fyrsta lagi er hópur smáríkja í bandalaginu aðeins handbendi Bandaríkjanna, þar á meðal Ísland. Í öðru lagi eru allir einræðisherrar heimsins aðilar að samtökunum.

Glæpalýður hefur völdin í Sameinuðu þjóðunum. Í mikilvægum nefndum og stofnunum þeirra, svo sem í Mannréttindastofnun, berjast fulltrúar leppríkja Bandaríkjanna og fulltrúar einræðisherra um völdin, en minna heyrast raddir evrópskra ríkja, sem vilja fylgja stofnskrá Sameinuðu þjóðanna.

Evrópusambandið er sterkasta efnahagsveldi heimsins um þessar mundir. Það er núna eini aðilinn, sem getur beitt efnahagsvopni fríverzlunar og annarra fríðinda til að laða þriðja heiminn til fylgis við opið stjórnarfar og stuðnings við stofnskrá og mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Meðan Bandaríkin eru Marz, sem magnar vandann með ofbeldi hefur Evrópusambandið sem Venus og Plútó færi á að minnka vandann með því að setja beitu á krókinn, gera staðla vestrænna gilda að forsendu fyrir viðskiptum þriðja heimsins við ríka Evrópu.

Jónas Kristjánsson

DV
Fortíðarþráin

Jómfrúin. … Á Jómfrúnni er gælt við fortíðina, danskan millistríðsmat, sem sums staðar var heimilismatur á Íslandi fram eftir síðustu öld. Eldamennskan er úrelt á nýrri öld, en fær eigi að síður þrjár stjörnur fyrir æskilega staðfestu á tímum óþarflega örra breytinga. … Menn elda rødspætte betur nú til dags, en á Jómfrúnni er hún þolanlega pönnusteikt í miklu raspi, borin fram með remúlaði, rækjum og sneið af reyktum laxi, 1200 krónur. …
Jómfrúin

***

Fortíðarþráin

Á Jómfrúnni er gælt við fortíðina, danskan millistríðsmat, sem sums staðar var heimilismatur á Íslandi fram eftir síðustu öld. Eldamennskan er úrelt á nýrri öld, en fær eigi að síður þrjár stjörnur fyrir æskilega staðfestu á tímum óþarflega örra breytinga.

Menn elda rødspætte betur nú til dags, en á Jómfrúnni er hún þolanlega pönnusteikt í miklu raspi, borin fram með remúlaði, rækjum og sneið af reyktum laxi, 1200 krónur. Þingvallamurta með grænmeti, sýrðum rjóma og heslihnetusósu var hæfilega elduð og bragðgóð, 1370 krónur, bezti matur staðarins.

Mørbrad var furðanlega rósrautt og gott miðað við aðeins 1390 króna verð, borið fram með þykkri rjómasveppasósu, kartöflustöppu, grænmeti og sýrðu grænmeti. Ribbensteg með harðri pöru var hins vegar ekki merkilegur matur, sem skreytir afgreiðsluborðið dag hvern.

Betri eru brauðsneiðarnar, sérstaklega rækjupýramídinn, sem er byggður úr úthafsrækjum, borinn fram með sítrónu og þúsund eyja sósu. Gorgonzola með tómati, eggjarauðu og púrtvíni var líka einkar góður matur, ennfremur buff tartar, þótt kjötið væri hakkað, en ekki slitið. Heilar sneiðar kosta um 1330 krónur og hálfar kosta um 1000 krónur.

Eldamennskunni hefur hrakað lítillega á mörgum árum. Hveitisósur hafa til dæmis vikið kjötsoði til hliðar. Forstjórinn er lítið á ferðinni og staðurinn gengur svona eins og aðrir afturhvarfsstaðir, meira eða minna af gömlum vana og byggir tilveru sína á sannfærðum kúnnum.

Það er betra en hægt er að segja um marga staði, sem hafa risið í miðbænum á allra síðustu árum og vantar fasta pólinn, sem Jómfrúin hefur. Hún mun lifa, þótt margir yngri muni deyja, öllum gleymdir þegar í stað.

Hér fæst nefnilega biximad og ribbensteg, oksebryst og hakkebøf, frikadeller og leverpostej. Hins vegar hef ég árangurlaust leitað í fimm ár að rødgrød med fløde.

Jónas Kristjánsson

DV
Kræklingur og humar

Humarhúsið. … Humarhúsið er eitt þriggja beztu veitingahúsa landsins. Þetta er gamalflottur staður með fínni matreiðslu á fiski og frábærum humri grilluðum, með hvítlaukssmjöri og stöngum af kexi og grænmeti, kjörinn til að sýna útlendingum, að hér sé siðmenning. Ef við fáum okkur í forrrétt ferskan íslenzkan krækling í skelinni úr Hrísey, er stemmningin fullkomin, toppurinn á tilverunni …
Humarhúsið

*****

Kræklingur og humar

Humarhúsið er eitt þriggja beztu veitingahúsa landsins. Þetta er gamalflottur staður með fínni matreiðslu á fiski og frábærum humri grilluðum, með hvítlaukssmjöri og stöngum af kexi og grænmeti, kjörinn til að sýna útlendingum, að hér sé siðmenning. Ef við fáum okkur í forrrétt ferskan íslenzkan krækling í skelinni úr Hrísey, er stemmningin fullkomin, toppurinn á tilverunni

Ameríska konan á næsta borði kunni þó ekki gott að meta, sendi humarinn tvisvar fram til að fá hann meira eldaðan og gafst ekki upp fyrr en hann kom brenndur og seigur inn á borð. Sagt er, að viðskiptavinurinn hafi alltaf rétt fyrir sér. Franskur staður með Michelin-stjörnu hefði samt neitað að eyðileggja humarinn og vísað frúnni á McDonalds. Frakkar láta ekki spilla sinni siðmenningu.

Dýrt er að borða í Humarhúsinu, næstdýrast á landinu. Kræklingurinn kostar 1650 krónur sem forréttur og 500 gr af stórum humri kosta 5550 krónur. Meðalverð aðalrétta er 3700 krónur og þriggja rétta máltíða 6700 krónur. Ég hygg að einungis Vox á Nordica sé dýrari veitingastaður. Úrvalsstaðir á borð við Holtið, við Tjörnina og Sjávarkjallarann eru nokkru ódýrari.

Humarhúsið er ekki nýklassískt í þeim skilningi, að verið sé að dedúa við matinn í eldhúsinu fram eftir öllum degi. Eflaust má kalla það góða nýklassísk að hafa vandaða þjónustu og tauþurrkur í hádeginu. En borðdúka vantar alveg. Frekar er staðurinn nýfranskur vegna snöggrar matreiðslu. Finna má þó nýklassíska þætti í hliðaratriðum á borð við kartöflustöppu undir þremur fiskréttum.

Þetta voru vel útvatnaður saltfiskur með kirsuberjatómötum, lime og vanillu; pönnusteiktur þorskur með kræklingi og pönnusteikt rauðspretta með humar. Í öllum tilvikum var fiskurinn ferskur og hæfilega lítið eldaður, rann á tungunni. Ég skildi hins vegar ekki kalda kartöflustöppu, sem jafnan leyndist undir fiskinum. Ekki heldur, að eldislax skuli vera boðinn á veiðitímanum.

Fleira gott má fá í Humarhúsinu. ég minnist fennel-, kúmen- og túrmerik-grafins lambahryggs í þunnum sneiðum á löngum og mjóum diski, með ávaxtasultu öðru megin og fetasmjöri hinum megin. Ég minnist líka magnaðrar fiskisúpu dagsins með laxabitum. Ennfremur sérstæðs og skemmtilegs þríeykis með humarhölum, uxahalatægjum og stökkri parma-skinku.

Jónas Kristjánsson

DV
Möllin og miðbærinn

Íslenzku möllin í Kringlunni og Smáralind eru krækiber í samanburði við 400 verzlana Mall of America í Bloomington í Minnesota, sem senn á að tvöfalda að stærð og gera að “áttunda furðuverki veraldarinnar” með ótal kaffi-, vín- og veitingahúsum, tívolíi, dýragarði og fjölskyldugörðum. … Möllin rísa, þar sem miðbæir verjast ekki, svo sem víða hefur gerzt í Bandaríkjunum, svo sem í Dallas, Los Angeles, Atlanta og Buffalo, en ekki í New York og San Francisco, einnig sums staðar í Englandi, svo sem í Liverpool og Manchester. Möllin taka við, þegar miðbæir fara að deyja. …
Möllin og miðbærinn

Íslenzku möllin í Kringlunni og Smáralind eru krækiber í samanburði við 400 verzlana Mall of America í Bloomington í Minnesota, sem senn á að tvöfalda að stærð og gera að “áttunda furðuverki veraldarinnar” með ótal kaffi-, vín- og veitingahúsum, tívolíi, dýragarði og fjölskyldugörðum.

Möllin rísa, þar sem miðbæir verjast ekki, svo sem víða hefur gerzt í Bandaríkjunum, svo sem í Dallas, Los Angeles, Atlanta og Buffalo, en ekki í New York og San Francisco, einnig sums staðar í Englandi, svo sem í Liverpool og Manchester. Möllin taka við, þegar miðbæir fara að deyja.

Á meginlandi Evrópu hafa miðbæir varizt og sums staðar teflt til sóknar, til dæmis í Berlín og Barcelona. Almenna reglan um alla Evrópu er, að miðbæir eru fullir af lífi jafnt utan sem innan vinnutíma. Víðast í Bandaríkjunum eru miðbæir dauðir utan vinnutíma, ef yfirleitt er unnt að staðsetja þá.

Miðbærinn í Reykjavík hefur ekki varizt möllum, þótt óeðlilega hlýir sumardagar geti villt mönnum sýn um stundarsakir. Fyrir miðbæ er ekki nóg að hafa hundrað bari, slíkt framleiðir bara St. Pauli eða Montmartre, en skapar ekki raunverulegan miðbæ, sem fjölskyldur geta notið

Íslenzkar fjölskyldur fara um helgar í Kringluna og Smáralind, þótt þær séu ekki nema svipur hjá sjóninni í Bloomington. Þær fara ekki í miðbæinn, þótt þar séu hundrað barir. Þær fara líka í fjölskyldugarðinn og í Nauthólsvík, þegar veður leyfir, sem gerist sjaldan í venjulegu árferði.

Í miðbæ Reykjavíkur er einkum takmarkað aldurssnið af lausagöngufólki og svo auðvitað mergð af túristum. Þar berst verzlun og önnur þjónusta í bökkum, önnur en veitingar. Við Laugaveginn er jafnan verið að loka fimm eða tíu verzlunum eða flytja þær. Miðbær Íslands er á hægfara undanhaldi.

Auðvitað eru möllin þunn eftirlíking miðbæjar, þótt fólk átti sig ekki á því. Möllin geta aldrei orðið borgaralegt samfélag eins og sögufrægir miðbæir heimsins. Þær eru aðferð markaðarins til að lina vanda, þegar ráðamenn geta ekki haldið lífi í miðbæjum eða átta sig ekki á þeirri þörf.

Feillinn í Reykjavík var, að borgaryfirvöld hafa aldrei áttað sig á, að haust, vetur og vor er mestan hluta ársins og þjóðin vill eyða frítíma sínum í veðursæld undir þaki. Þess vegna tókst aldrei að yfirbyggja Laugaveginn. Þess vegna tóku yfirbyggð möll við af miðbænum með léttum leik.

Íslenzkir ferðamenn flykkjast í Mall of America, sem er ekki heimaland neins, öfugt við Börsunga og Feneyinga, Parísarbúa og Rómverja, sem vita, hvaðan þeir koma og hvar er heima.

Jónas Kristjánsson

DV
Efna- og vörumerkjaleikar

Kostas Kanteris og Katerina Þanú hafa dögum saman verið á flótta undan blóðprufum, sem eiga að leiða í ljós ólögleg efni. Þetta eru helztu spretthlauparar Grikklands, stofnanda ólympíuleikanna og gestgjafa þeirra. Í gær var Alþjóða ólympíunefndin ekki enn búin að manna sig upp í að reka þau. … Þau komu ekki í blóðprufu í Chicago fyrir rúmri viku og ekki í Aþenu á fimmtudaginn. Þegar þau voru talin við æfingar á Krít, reyndust þau hafa farið til Katar á Arabíuskaga. Að lokum sögðust þau hafa slasast í mótorhjólaslysi, sem talið er hafa verið sviðsett til að komast hjá blóðprufunni. …
Efna- og vörumerkjaleikar

Kostas Kanteris og Katerina Þanú hafa dögum saman verið á flótta undan blóðprufum, sem eiga að leiða í ljós ólögleg efni. Þetta eru helztu spretthlauparar Grikklands, stofnanda ólympíuleikanna og gestgjafa þeirra. Í gær var Alþjóða ólympíunefndin ekki enn búin að manna sig upp í að reka þau.

Þau komu ekki í blóðprufu í Chicago fyrir rúmri viku og ekki í Aþenu á fimmtudaginn. Þegar þau voru talin við æfingar á Krít, reyndust þau hafa farið til Katar á Arabíuskaga. Að lokum sögðust þau hafa slasast í mótorhjólaslysi, sem talið er hafa verið sviðsett til að komast hjá blóðprufunni.

Meðan lögfræðingar Kanteris og Þanú ganga berserksgang við að finna nýjar útskýringar á hegðun þeirra að undanförnu, hafa aðrir íþróttamenn hótað að hætta við keppni, ef þau komist upp með endurtekin undanbrögð. Eitt land hefur beinlínis hótað að draga sig til baka úr ólympíuleikunum.

Þetta hneyksli hefur verið helzta umræðuefni grískra fjölmiðla og heimspressunar, þótt þess hafi ekki mikið orðið vart í fjölmiðlum á Íslandi, ekki frekar en slagurinn um aðkomu stórfyrirtækja að kostnaði leikanna og tilraunum til að útiloka vörur, sem ekki borga mútufé til ólympíuleikanna.

Svo langt gengur sá slagur, að áhorfendur eiga á hættu að vera vísað frá leikvöngum, ef þeir eru í röngum skóm, röngum bol, með rangan gosdrykk í hendi. Spurningin er nefnilega, hvort Kók eða Pepsí eigi leikana, Nike eða Addidas eða Puma og hvernig eigi að refsa fólki, sem ekki makkar rétt.

Baráttan um læknadópið og peningana er hörð á þessum frægu leikum. Margt stendur þó til bóta. Til dæmis hafa Bandaríkin tekið forustu um að reyna að elta uppi ný lyf, sem gefin eru íþróttafólki til að bæta árangurinn. Yfir 50 íþróttamenn þar í landi hafa verið dæmdir í keppnisbann í blóðprufuátaki.

Um allan heim hafa íþróttamenn verið dæmdir í keppnisbann á undanförnum mánuðum. Einnig hefur verið reynt að elta uppi ný lyf, sem sérhönnuð hafa verið til að komast hjá að sýna virkni í blóðprufum. Þannig fannst nýtt steralyf um daginn í Bandaríkjunum. Menn óttast að nú séu að koma litningalyf.

Stríðið um íþróttadópið heldur áfram og veitir ýmsum betur. Sama er að segja um stríðið um íþróttafjármagnið. Það heldur áfram og skilur eftir sigurvegara og sigraða. Spurningin er ekki, hvort ólympíuleikarnir séu hreinir eða ekki, bara hvort þeir séu meira eða minna skítugir en þeir voru síðast.

Sennilega mun stríðið um dópið áfram vera í jafnvægi næstu árin. Verri er staðan með peningana. Allt frá því í Atlanta árið 1996 hafa ólympíuleikarnir aðallega verið peningaplokk.

Jónas Kristjánsson

DV
Framleiða ofbeldi

Þrátt fyrir Michael Moore og Fahrenheit 9/11 er líklegt, að George W. Bush sigri í forsetakosningum Bandaríkjanna. Þótt hann sé illa gefinn trúarofstækismaður í gíslingu auðmanna, heldur hálf þjóðin áfram að styðja hann. Auk þess hefur hann sem spilltur forseti færi á aðgerðum til að efla fylgi sitt. … Ef John Kerry sígur fram úr Bush í skoðanakönnunum, geta Bush og gersamlega siðlausir ráðgjafar hans komið af stað á réttum tíma atburðarás, sem veldur því, að þjóðinni finnist traustast að halla sér að ríkjandi forseta. Þeir geta magnað ótta við hryðjuverk og jafnvel ýtt hryðjuverkum af stað. …