arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Svartar umhverfisfréttir

HÖFRUNGAR í norðurhöfum eru orðnir ótrúlega mengaðir, segir BBC í fréttum. Þeir eru orðnir mengaðri en ísbirnir og hvalir, sem líka standa ofarlega í fæðukeðjunni. Mengun íshafsins byrjar í svifdýrum og færist svo upp fæðukeðjuna.

HÚN STAFAR af eiturefnum mannsins, svo sem skordýraeitri, plastefnum frá iðnaði og eldvarnakvoðu, sem enn er leyfð. Þetta er auðvitað áhyggjuefni öllu mannkyni, en einkum okkur, því að við búum við slóðir, þar sem eitrið endar.

GOLFSTRAUMURINN hefur minnkað í styrkleika um 30% segir brezka hafrannsóknastofnunin. Það getur leitt til, að hann nái ekki til Íslands og leiði annars vegar til minni veiði við Ísland og hins vegar til kaldara veðurfars við Ísland.

MINNKUN Golfstraumsins stafar af hitnum Mexikóflóa vegna áhrifa gróðurhúsalofttegunda. Sú hitnun leiðir til fleiri og stærri hvirfilbylja í Bandaríkjunum, en veldur okkur á Íslandi líka vandræðum, ef hún dregur úr Golfstraumnum.

Á FUNDI flestra ríkja heims í Montreal í Kanada fyrr í þessum mánuði náðu fulltrúar allra ríkja nema Bandaríkjanna samkomulagi um, að Kyoto-samkomulagið um varnir gegn eitri í andrúmsloftinu væri eini kosturinn í síversnandi stöðu.

SAMKOMULAGIÐ um ítrekun á Kyoto-bókuninni og um aðgerðir í framhaldi af henni, sýna rækilega, að menn eru búnir að gefast upp á að segja viðvaranir vísindamanna ekki vera sannaðar. Núna tala allir nema Bandaríkjamenn einum rómi.

Í HVERJUM mánuði hrannast upp nýjar viðvaranir. Sumar varða Ísland sérstaklega, af því að það situr á viðkvæmum stað á hnettinum. Við eigum að skoða betur erlendar fréttir af umhverfismálum og átta okkur á, að þetta er alls ekki grín.

UMHVERFISMÁL eru orðin spurning um líf og dauða á Íslandi.

DV
Krua Thai

Krua Thai

Góður skyndibitastaður austrænn er á horni Geirsgötu og Tryggvagötu, Krua Thai, sem býður vel úti látna tælenzka rétti á 1000 krónur hvern. Í hádeginu er þar á ofan boðin fjórrétta blanda á 800 krónur. Þetta er auðvitað skyndibiti upp úr hitakössum, en mjög frambærilegur fyrir þetta verð. Húsakynni eru að vísu ekki merkileg, en tandurhrein og snyrtileg. Við diskinn má fletta handbók með myndum af réttunum að hætti margra skyndibitastaða. Þjónusta er hröð, ég var kominn heim aftur eftir 35 mínútur, þar af fimm mínútur í hvora ferð. Þetta er þriggja stjörnu staður.

Veitingarýni

Réttur dagsins var djúpsteiktur fiskur og tvenns konar kjúklingur, hrísgrjón og núðlur með sætsúrri sósu. Fiskurinn var furðanlega góður, að vísu frystur, en ekki gamall og ekki of mikið djúpsteiktur. Kjúklingurinn var mildur og meyr og sama var að segja um kjúkling með cashew-hnetum. Sterkari var svonefndur pad ped kjúklingur í rauðu karríi. Svínakjöt í mildri engifer- og ostrusósu var ekki nógu meyrt. Betra var svínakjöt satay í þunnum sneiðum á fimm grilluðum tréspjótum, ekki tiltakanlega ofeldað. Núðluréttur með kjúklingi var hvorki fallegur né áhugaverður.

Indland og Kína

Matreiðslan á Krua Thai er fínlegri en gengur og gerist á tælenzkum stöðum. Til dæmis var betur farið með fisk, sem annars staðar er eldaður út í eitt. Tæland er venjulega staðsett milli Kína og Indlands í matreiðslu. Frá Kína koma núðlur og frá Indlandi kemur karrí. Skyndibitastaður hlýtur í sjálfu sér að taka tillit til aðstæðna í nýju landi, en mér finnst þessi staður tiltakanlega ekta. Til að kynnast tælenzkri matreiðslu þarf þó að heimsækja dýrari staði.

DV
Jólasveinninn er ekki til

Séra Flóki Kristinsson á Hvanneyri á heiður skilið fyrir að reyna að segja börnum í sunnudagaskóla, að jólasveinninn sé ekki til. Foreldrar andmæla Flóka og segja augljóst, að hann hafi ekki fengið í skóinn um langt árabil. Samt eiga allir að vita, að foreldrar gefa í skóinn, ekki jólasveinninn.

Jólasveinninn í eintölu í rauðum búningi er blaðurfulltrúi, ættaður frá Kóka Kóla, upprunninn frá heilögum Nikulási, sem sagður er hafa verið góður við börn. Hann er talinn gefa börnum jólagjafir í Bandaríkjunum, en hér á landi er enn talið, að foreldrar og ættingjar gefi börnum jólagjafir.

Starfsfólk leikskóla hefur samt komið því inn hjá smábörnum, að jólasveinninn gefi þeim í skóinn á hverri nóttu alla jólaföstuna. Þess vegna eru foreldrar eins og útspýtt hundskinn að útvega sér ódýrt dót til að setja í skóinn barnanna í desember. Kenna ber leikskólum um þá vitleysu.

Jólasveinninn er ekki til í kristinni trú, svo að eðlilegt er, að klerkur þjóðkirkjunnar veki athygli barnanna á, að þau séu höfð að fífli. Raunar má segja, að jólin sjálf séu tæplega kristin, því að þau eru hundheiðin hátíð hækkandi sólar, sem kristnin tók yfir til að afla sér vinsælda.

Jólasveinarnir í fleirtölu eru allt annað mál. Þar er ekki á ferðinni tilbúningur úr leikskólum, heldur gamla þjóðtrú um fremur illa innrætta karla af vondu fólki ofan af fjöllum. Deila má um, hvort þeir séu til, en þjóðtrú hefur lengi verið talin gild fyrir hvern þann, sem vill taka hana gilda.

Við eigum semsagt þjóðlega jólasveina, sem deila má um, hvort séu til. Við höfum ekki enn fallizt á, að Kóka kóla jólasveinninn gefi jólagjafirnar. Við höfum hins vegar fallið í þá gryfju og firru leikskólanna, að sá jólasveinn gefi börnunum gjafir á hverjum degi alla jólaföstuna.

Verið getur, að sá jólasveinn spari starfsfólki leikskóla góðar hugmyndir við að hafa ofan af fyrir börnunum á jólaföstunni. En vitleysan gengur of langt, þegar foreldrar eru farnir að gefa börnum gjöf á hverjum degi í fjórar vikur. Þá er kominn tími til, að séra Flóki segi stopp.

Hvort sem íslenzku jólasveinarnir eru til eða ekki, þá er öruggt, að rauðklæddi jólasveinninn er alveg laus við að vera til. Og börnin eiga heimtingu á að fá að vita það.

DV
Ísland styður okkur

COLIN POWELL segir í viðtali við BBC, að “Evrópa” geti ekki röflað mikið út af fangaflutningum um evrópska flugvelli, “evrópskir vinir okkar” vissu um þá. Utanríkisráðherrann fyrrverandi gerir ekki mun á fólki, þjóðum, ríkjum, löndum.

MARGIR RÁÐHERRAR í Evrópu vissu um flutningana, en þögðu um þá. Það var ekki fyrr en sannleikurinn lak út og almenningur varð reiður, að valdastéttir í Evrópu skiptu um stíl og fóru að kvarta um ofbeldi og yfirgang bandarískrar leyniþjónustu.

Á SAMA HÁTT þögðu bandarískir pólitíkusar um, að þúsundir Bandaríkjamanna sættu eftirliti leyniþjónustu. Það var ekki fyrr en New York Times braut þagnarmúrinn, að almenningur varð reiður og knúði pólitíkusana til að hugsa sinn gang.

Í BÁÐUM TILVIKUM var um bandarísk dagblöð að ræða. Fyrst sagði Washington Post frá fangafluginu og síðan sagði New York Times frá njósnum um borgarana, raunar eftir að hafa legið með eldfima vitneskjuna niðri í skúffu í heilt ár.

ÞESSI MÁL segja okkur margt um leyndina, sem hvílir yfir stórum þáttum ríkisvaldsins. Aðilar, sem taldir eru sækja vald sitt til kjósenda, eru sannfærðir um, að ekki megi opna neina glugga, ekki fyrr en dagblöð birta leka um svínaríið.

HERFORINGI og stjórnmálamaður á borð við Colin Powell lifir í fílabeinsturni, þar sem leikendur eru ráðherrar. Kjósendur eða almenningur kemur þar hvergi nærri. Þegar Powell talar um Evrópu, er hann að tala um tuttugu manns eða þrjátíu.

GEGNSÆI ER stærsta hagsmunamál kjósenda á Vesturlöndum, aðgangur fólks að fréttum, sem valdahafar halda leyndum. Hjúpur leyndar er varðveittur af lögregluráðherrum, leyniþjónustum og sérstökum reglugerðum til varnar leynd.

HÉR Á LANDI geta forsætis- og utanríkisráðherra farið í stríð við Langtburtistan án þess að spyrja nokkurn. Því getur Powell sagt: “Ísland styður okkur í Afganistan og í Írak. Þess vegna eiga Íslendingar ekki að vera að röfla.”

ÞVÍ MEIRI sem lekinn er í fjölmiðla, því minni munur er á valdhöfum og kjósendum og því meira er lýðræðið. Það er allt annað og merkilegra en kosningar á fjögurra ára fresti.

DV
Ekki lengur óvinir bænda

Viðbrögð landbúnaðarráðherra eru mildari en í gamla daga, þegar menn voru kallaðir óvinir bænda og drullusokkar fyrir að leggja fram reikningsdæmi, sem sýndu, að milljarðar króna fóru á hverju ári frá skattgreiðendum og neytendum til að borga niðurgreiðslur, uppbætur og styrki í landbúnaði.

Flestir aðrir tala á svipuðum nótum og áður. Enn eru komnar skýrslur, ein úr Háskóla Íslands, sem sýnir, að ruglið er enn mikið, þótt það hafi minnkað. Önnur skýrsla kom frá útlöndum og sýnir, að ruglið er meira á Íslandi en annars staðar, þótt það hafi minnkað örlítið síðustu áratugina.

Nýr formaður Sjálfstæðisflokksins situr viðskiptaþing úti í Hong Kong, þar sem Ísland er talið til G-10 hópsins, sem nær yfir þau ríki, sem róttækast verja landbúnað sinn gegn breyttri heimsmynd. Hann segir þar, að íslenzkur landbúnaður verði “að búa sig undir meiri samkeppni og breytta tíma”.

Allt er þetta kunnuglegt, ennfremur væg viðbrögð samtaka launþega, sem alltaf hafa verið treg til að taka upp málstað neytenda gegn landbúnaðarkerfinu. Þau vilja heldur flækja málið með því að ræða hugsanlega aðild stórverzlana að of háu verði á landbúnaði. Sannleikurinn er þó öllum ljós.

Guðni Ágústsson fer með löndum og nefnir fá mótrök, vill þó, að “þjóðin brauðfæði sig”, þótt hér sé ekki kornrækt. Enda mundu stríð og hörmungar erlendis leiða í ljós, að Ísland getur aðeins framleitt 50% af matarþörf og ekki framleitt eldsneyti á vélar landbúnaðarins. Við erum ekki sjálfbær.

Guðni vill líka benda á hollustu íslenzkrar búvöru. Ef við viðurkennum hana og að gott sé að framleiða búvöru af öryggisástæðum, komumst við samt ekki að þeirri niðurstöðu, að við þurfum á friðartímum að halda uppi 100% af mjólk og kjöti. Það nægir alveg að framleiða helming af því.

Aðlögun landbúnaðar okkar að veruleikanum gengur allt of hægt. Við þurfum að stefna að tollfrjálsum innflutningi allrar búvöru, einnig á mjólkurvörum og kjöti. Við getum svo borgað á móti búsetustyrki til bænda, en ekki neitt á borð við milljarðana, sem nú fara árlega í veður og vind.

Ísland er alls ekki kornland og er lélegt kvikfjárland. Við eigum að láta aðrar þjóðir sem mest um slíkt og halla okkur frekar að verðmætum, sem dýrast eru seld hverju sinni.

DV
Prestur stýrir sorg

BOLLI BOLLASON prestur gefur ekki færi á neinni rökræðu um þá kenningu hans í Morgunblaðinu í gær, að DV líti á sig sem dómsvald og hafi hátt í nærveru sálar. Eina dæmið, sem hann nefnir er helber tilbúningur: “Stal penna á unglingsárum.”

GREININ MINNIR mig á prest fyrir nokkrum áratugum, sem var ósáttur við, að myndir birtust af látnum mönnum í sjóslysi, áður en hann taldi vera tíma til kominn og hafði hann þó haft miklu meira en nógan tíma til að ná í aðstandendur.

Í STAÐ ÞESS að sefa tilfinningar fólks, sem lenti í villum, fór hann að stýra þeim og magna þær, gera þær að óleysanlegu og varanlegu viðfangsefni sínu. Ég held, að þjóðkirkjan eigi að vara sig á slíkum aðferðum og alls ekki að hampa þeim.

BOLLI BOLLASON vill fá það, sem hann kallar nægan tíma með fólki, svo að það fái frið til að vinna úr sorgum sínum. Ég held, að hann sé raunar að búa til starfsvettvang til langs tíma, sem hentar betur sálfræðingum eða félagsráðgjöfum.

ÁÐUR FYRR leysti fólk sálræn vandamál sín að mestu leyti sjálft. Nú hafa komið til sögunnar sérstakar stéttir, sem aðstoða við það. Þekktust er áfallahjálp, þar sem prestar koma stundum við sögu. En þeir mega þá ekki magna sorgina.

ÞJÓÐKIRKJAN þarf að finna sér farveg við áfallahjálp, svo að starf hennar gagnist fólki við að komast aftur inn í gráan hversdagsleikann. Engum kemur að gagni, að prestar stýri sorginni og magni hana, unz hún verður óviðráðanleg.

HITT ER SVO alveg rétt, að prestum getur sárnað að fá það á tilfinninguna, að þeir séu í baráttu við tímann, þar sem fram streyma fréttir, sem breyta forsendum áfallahjálpar. Vill ekki Bolli bara banna fréttir? Það vilja sumir aðrir.

DV
Indian Mango

Indian Mango

Indian Mango er ofmetið veitingahús við Frakkastíg með fjölþjóðlegri blöndu af vestrænni matreiðslu, portúgalskri og matreiðslu frá borginni Goa á vesturströnd Indlands. Þetta er ekki indverskur staður í hefðbundnum skilningi, býður ekki kryddaða raita jógúrt eða naan brauð og ekki heldur rétt eldað tandoori úr leirofni. Fráleitt er að borða þar tandoori kjúkling, en ágætt að fá sér hæfilega grillaðan svartfugl að ný-íslenzkum hætti. Ekki veit ég, hvers vegna sílikonliðið elskar staðinn, kannski af því að staðurinn er enskumælandi, ekki hægt að panta mat á íslenzku.

Veitingarýni

Indverskur matur er mun betri á Austur-Indíafélaginu á Hverfisgötu, að vísu dýrari. Þar kostar þríréttað 4.800 krónur, en á Indian Mango kostar það 3.300 krónur, svo sem sanngjarnt verð, ef þú heldur ekki, að þú sért að borða upp á indversku. Afgreiðslan er hæg, en þjónustan er brosmild og þægileg, dálítið upphafin á ameríska vísu, en þó ekki ætluð túristum. Staðurinn er í kjallara, tekur um 40 manns í sæti á tveimur gólfum. Húsakynni eru notaleg, svo sem tágastólar, skreytingar ekki of indverskar, íslenzkt málverk er á vegg. Munnþurrkur eru úr þykkum pappír og hnífapör eru sérstæð.

Frumlegt

Áherzla er lögð á frumlega framsetningu rétta eins og í klassískri eldamennsku íslenzkri. Rauðvínsglas var sett á hvolf ofan á kryddlegið hrásalat, uppi á botninum haft chutney sulta og í kring fjórir munnbitar af hveitihúðuðum fiski. Geymslubragð var að rækjum í stökku pappadom brauði, sem fylgir flestum réttum. Djúpsteiking var mikið notuð á sætum kartöflustöngum. Mig langar ekki í neitt af þessu aftur, nema íslenzka svartfuglinn. Indian Mango fær tvær stjörnur.

DV
Nóbelsskáld talar út

HAROLD PINTER sneri bókmenntahátíð Nóbels upp í harðskeytta árás á stríðsstefnu Bandaríkjanna og Bretlands gegn Írak og á stuðning Bandaríkjanna við nánast alla ógeðslegustu glæpamennina í stétt þjóðarleiðtoga á síðustu áratugum.

HINN 75 ÁRA gamli rithöfundur sagði í ávarpi sínu, sem flutt var við afhendingu verðlaunanna: “Glæpir Bandaríkjanna hafa verið kerfisbundnir, stöðugir, ógeðslegir, samvizkulausir, en samt hafa fáir talað um þá.”

PINTER SAGÐI, að glæpir Sovétríkjanna hefðu verið nákvæmlega skráðir, en ekki hefði enn verið gerð skýr grein fyrir glæpum Bandaríkjanna, sem ættu þó að vera veigamesti efniviður veraldarsögunnar frá stríðslokum.

SÉRSTAKA ÁHERZLU lagði Pinter á snjallt orðalag, sem Bandaríkin hafi búið til um illsku sína á alþjóðavettvangi, allt frá skipulögðum pyntingum um allan heim yfir í endurteknar árásir á fátæk ríki í þriðja heiminum.

SLÍKT ORÐALAG hafi valdið því, að venjulegir Bandaríkjamenn skilja ekki og vita jafnvel ekki um framferði Bandaríkjanna í heiminum, sem Harold Pinter kallar “ríkisrekin hryðjuverk og fyrirlitningu á alþjóðalögum”.

HAROLD PINTER sagði líka nauðsynlegt, að Tony Blair yrði dreginn fyrir Alþjóðlega stríðsglæpadómstólinn í Haag fyrir eindreginn stuðning hans við stríðsglæpastefnu Bandaríkjanna og aðild Bretlands að þeim glæpum.

SJALDAN HEFUR ávarp verðlaunahöfundar á Nóbelshátíð vakið eins mikla athygli og ávarp Pinters að þessu sinni. Ýmsir aðrir höfundar hafa vaknað upp og birt greinar um svipað efni.

NAOMI KLEIN rekur í Guardian, hvernig Bandaríkin hafi pyntað ekki bara tugþúsundir manna, heldur hundruð þúsunda manna til dauða við ýmis tækifæri, sem hún rekur. Hún er að tala um hundruð þúsunda manna. Dauðra.

Á LOTFSLAGSRÁÐSTEFNUNNI í Montreal um helgina stóðu öll ríki heimsins saman um ályktun um framvindu Kyoto-bókunar. Aðeins einn neitaði: Bandaríkin, svívirða heimsins.

DV
Ekki kjósendavænir

ÁRNI MAGNÚSSON hagaði sér eins og bulla, þegar hann varð ráðherra, taldi sér kleift að sýna mátt sinn og megin. Nú er eftirleikurinn búinn að ná í skottið á honum með niðurstöðu í Hæstarétti. Árni var ekki fulltrúi nýs tíma og ungs fólks í ríkisstjórn. Hann var frá upphafi einn af forngripunum.

MANNVAL FRAMSÓKNARflokksins líður fyrir grimmd sögunnar. Flokknum tókst ekki að hindra flótta þjóðarinnar á mölina og honum tókst ekki að hindra gjaldþrot samvinnustefnunnar. Hann er orðinn að vinnumiðlun, sem útvegar illa hæfu fólki vinnu hjá hinu opinbera. Ráðherrarnir eru partur af því.

VALGERÐUR SVERRISDÓTTIR höfðar ekki heldur til unga fólks, er alltaf með samanbitnar varir í sjónvarpi og geltir í sífellu eins og hundur að reka úr túni. Segir andstæðinga misskilja allt hundrað prósent og hafa hundrað prósent rangt fyrir sér. Varðhundar í pólitík eru ekki álitleg söluvara.

FRAMSÓKNARFLOKKURINN hefur lítið fylgi í könnunum af ýmsum ástæðum. Málefni hans eru mörg hver útdauð eða úrelt. Allir sjá, að þau hafa vikið fyrir ágirnd í stöður. Þess vegna er flokkurinn kallaður vinnumiðlun. Hann er persónugervingur þess, sem ungt fólk vill sízt sjá í landsmálunum í dag.

HALLDÓR ÁSGRÍMSSON ber hæst í flokknum. Hann fer með skattfé eins og skít, eyðir þeim í sendiráð og aðra fínimannsleiki í útlöndum eða þá til að gefa sjálfum sér eftirlaunaauka og kvóta. Í sjónvarpi og á myndum virðist hann vera illa sofinn og pirraður, nema síðustu tvær vikurnar fyrir kosningar.

JÓN KRISTJÁNSSON virðist afar daufgerður maður, sem helzt kann að búa til lausavísur. Hann þykist vilja vel öldruðu fólki og öryrkjum, sjúkum og slösuðum, en getur aldrei staðið við nein loforð og er alltaf með hala vandamála á eftir sér. Í rauninni er hann að skera niður velferðina.

GUÐNI ÁGÚSTSSON er eini maðurinn í ráðherraliði Framsóknar, sem höfðar til kjósenda. Hann hefur reynzt vera húmoristi innan um fýlupoka flokksins, hvarvetna eftirsóttur sem veizlustjóri og tækifærisræðumaður. Enda er fýluliðið í vinnumiðluninni alltaf að reyna að grafa undan honum.

FYRIR UTAN Guðna er ráðherralið Framsóknarflokksins ekki til þess fallið að afla flokknum fylgis meðal kjósenda.

DV
Heima er bezt

Bandarísk áhrif á evrópska hótelmenningu breyttu kröfum okkar um eigið húsnæði heima á Íslandi. Við fórum að gera meiri kröfur til rúma, vildum fá öflugar sturtur og stór handklæði. Við höfum meira að segja farið töluvert fram úr hótelmenningunni, heimtum rúm með rafdrifnum botni, svo að hægt sé að lesa í rúminu eða horfa á sjónvarp. Og víða er kominn heitur pottur hjá fólki. Svo er nú komið, að mörgu fólki líður hvergi betur en heima hjá sér. Ef við verðum að gista annars staðar, erum við farin að líta á það sem áhættu. Við söknum hversdagslegra þæginda heima hjá okkur.
Þolanleg sveit

Sumir reisa eða kaupa sumarhús. Við keyptum jörð. Það kemur í sama stað niður. Samanburðurinn við heimilið er oftast seinni bústaðnum í óhag. Okkur þykir ISDN-tölvutengin sveitanna fornleg og bilanagjörn. Við erum ekki sátt við sturtuna. Við viljum fá rafdrifinn rúmbotn. Okkur finnst langt í fiskbúð og bakarí, höfum bara venjulegan stórmarkað í kortérs fjarlægð. Við sjáum bara ríkið í sjónvarpinu. Ef ekki væru hestarnir, þætti mér raunar þunnur þrettándinn í sveitinni, þótt fátt hafi verið til sparað að gera hana
Bíllinn er úti

Enn þarf ég að vetrarklæða mig til að komast úr húsi út í bíl og úr bíl inn á vinnustað. Sumir eru svo heppnir að búa í blokkum, þar sem bílageymslur eru í kjallara og vinna í hliðstæðum skrifstofublokkum og geta farið í Kringluna undir þaki. Þeir þurfa ekki að vetrarklæða sérstaklega upp fyrir þessa metra, sem ég þarf að standast á hverjum morgni. Það er auðvitað framtíðin, að fólki geti ákveðið, hvort það vilji umgangast veðrið meira en til spari um helgar. Mér líst æ meira svo á, að Samfylkingin og aðrir strætóflokkar einkabílaóbeitar séu lokaðir inni í vonlausri hugmyndafræði.
95 ára afturför

Þegar forveri DV byrjaði að koma út fyrir 95 árum, var sagt frá komu og brottför þekktra borgara, sem voru í utanferðum. Nánast annan hvern dag skýrði Vísir frá því, hverjir voru svo merkir, að þeir voru í utanferðum. Þetta þótti sjálfsagt í gamla daga. Enginn Stóri Bróðir amaðist við skrifunum.

Forveri DV hóf líka göngu sína með því að segja frá útsvari allra greiðenda í Reykjavík. Engum datt í hug, að eitthvað væri athugavert við slík skrif. Þau voru talinn eðlilegur hluti þjóðfélags, sem var bjartsýnt og opið fyrir tæpri öld, þegar Stóri Bróðir var ekki enn farinn að kúga þjóðina.

Í fyrstu eintöku blaðsins voru auglýsingar matvöruverzlana um áfengi. Á tímum stiftamtmanns og konungkjörinna þingmanna var hvorki amast við því, að brennivín væri við hliðina á mjólkinni í venjulegum búðum, né var amast við því, að fjölmiðlar birtu auglýsingar á þessari vinsælu vörutegund.

Nú er öldin önnur. Stóri Bróðir hélt innreið sína, eyðilagði stríðsgróða í tvígang, magnaði kreppuna miklu og framlengdi hana fram að viðreisnarstjórn. Stóri Bróðir fór að ákveða allt fyrir ósjálfbjarga almenning, sem ekki var talinn hafa vit fyrir sér. Nú á tímum stjórnar Stóri Bróðir þjóðinni.

Nú má ekki birta skrár yfir komu og brottför farþega í flugi, sennilega af ímynduðum öryggisástæðum. Nú má ekki birta heilar útsvarsskrár, af því að stofnun, sem heitir Persónuvernd hefur ákveðið, að það henti þjóðinni bezt, að raunveruleikinn sjáist ekki og að þjóðin viti sem minnst.

Auðvitað má hvorki selja áfengi í matvörubúðum, né auglýsa það í fjölmiðlum. Hálf þjóðin er orðin svo sefjuð af möru Stóra bróður, að hún trúir því beinlínis, að ljótt sé að birta nöfn og myndir af fólki. Í stað stiftamtmanns og konungsfulltrúa er kominn forseti og alþingismenn.

Við höfum ekki gengið götuna fram eftir vegi í þau 95 ár, sem Vísir og arftakar hans hafa sagt þjóðinni fréttir. Tuttugasta öldin hófst í frjálslyndi, sem var ættuð frá Danmörku, og henni lauk í rammíslenzkum sósíalfasisma og félagslegum rétttrúnaði, sem tröllríður þjóðinni núna.

Hér ríkti frelsi fyrir einni öld, en nú ríkir óskapnaður, Stóra bróður. Stofnanir og kerfi, blýantsnagarar og reglugerðir hafa komið í stað eldra gegnsæis og lýðræðis.

DV
Stimpill Tryggva

Ég sé, að enn einu sinni hefur ríkisstjórnin kallað í Tryggva Þór Herbertsson til að gefa henni siðferðisvottorð. Nú gengur hann að vísu ekki undir dulnefninu Hagfræðistofnun Háskólans, en eins og jafnan áður er hann innilega sammála stjórnvöldum. Að þessu sinni segir Tryggvi, að Stefán Ólafsson hafi skrifað vitlausa skýrslu um hagi öryrkja. Jón Steinar Gunnlaugsson var notaður í svipuðu skyni, áður en hann varð prófessor, til að skrifa lögfræðiálit, sem voru hagstæð ríkisstjórninni. Það þykir mjög gott hjá kerfinu að hafa aðgang af óháðum álitsgjöfum, þegar mikið liggur við.
Mannréttindi vond

Ríkisstjórninni og sérstaklega Birni Bjarnasyni ráðherra finnst mannréttindi vera vond, ef þau fjalla um innlend mál. Til dæmis lögregluofsóknir á hendur Falung Gong og á hendur þeirra, sem mótmæltu Kárahnjúkavirkjun. Ríkisstjórnin vill ekki, að Mannréttindastofa sé af skipta sér af ákvörðunum stjórnvalda af því tagi. Þess vegna hefur hún refsivönd á loft og afnemur greiðslur ríkisins. Magnúsi Stefánssyni var svo skipað að verja vondan málstað í fjárveitinganefnd og er það vel við hæfi. Allir flokkar stjórnarandstöðunnar hafa gagnrýnt harðlega óbeit ríkisstjórnarinnar á mannréttindum.
Góð afstaða

Eina undantekningin á óbeit ríkisstjórnarinnar á góðum málum er stuðningur umhverfisráðuneytisins við bókunina um losun gróðurhúsalofttegunda, sem kennd er við Kyoto. Á alþjóðlegum framhaldsfundi í Montreal í Kanada hafa fulltrúar ráðuneytisins staðið með Norðurlöndum og öðrum Evrópuríkjum um afstöðu, sem er andstæð sterkri afneitun Bandaríkjastjórnar. Allir aðrir en Ástralía, þar á meðal Bretland, eru andvígir sjónarmiðum Bandaríkjanna, sem líkja má við kengúrur þær, sem stinga höfðinu í sandinn í Ástralíu. Afstaða Íslands er góð og laus við undanbrögð.