arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sérfræðingaveldi á undanhaldi

Bloggvinur grínaðist um, að ég vissi ekki, að krossgötur væru í fleirtölu. Fíflið ég hafði sagt þrjár í staðinn fyrir þrennar. Á ég þó reynslunnar vegna að teljast sérfræðingur í texta. Bloggari fann annan höfund vísu, sem sérfræðingar eignuðu Halldóri Laxness. Bloggið hrekur þannig sérfræðinga á undanhald. Samanlögð vizka múgsins er meiri en lærð þekking sérfræðinga, fagmanna. Dæmi um þetta eru blaðamenn. Langt er síðan skoðanir hættu að vera sérfræði og urðu almannaeign. Nú eru sjálfar fréttirnar smám saman að verða blogg. Þær eru líka orðnar ókeypis eins og skoðanirnar. Úrelt stétt?
Virðing fyrir sjálfum sér

Tom Stoppard leikritahöfundar er í viðtali helgarinnar við Observer. Hann var flóttamaður sem barn frá Tékkóslóvakíu og Singapúr. Í Englandi fannst honum vera himnaríki. Vitnaði í Alexander Herzen. Bretar tóku ekki bara við flóttamönnun af virðingu fyrir flóttamönnum. Heldur af virðingu fyrir sjálfum sér sem þjóð. Því að þeir fundu upp hugtakið frelsi. Slík mannleg reisn er fjarri þeim Íslendingum, sem hata hælisleitendur. Hata náttúruna, Falung Gong, Kidda sleggju, “atvinnumótmælendur”. Allt eru þetta dæmi um hrædda þjóð, sem á bágt. Sem vill ekki, að neinn taki matinn frá sér.
Traustið og límið er farið

Lýðræðisþjóðfélag byggist á trausti og lími. Kaupsýsla er orðin svo víðtæk og hröð, að hún er ókleif án trausts milli manna. Kjósendur verða að geta treyst umboðsmönnum sínum. Samfélagið getur ekki hangið saman, nema stéttir og samfélagshópar telji sig viðurkennda hluta samfélagsins. Hópar fólks telji sig ekki vera útundan. Traust er fyrir löngu horfið úr pólitík og hvarf á þessu ári úr viðskiptum. Stéttaskipting í tekjum og aðstöðu hefur magnazt síðustu ár græðgisvæðingar í frjálshyggju. Þjóðina skortir traust og lím. Allir vilja vera sjálfum sér næstir. Samfélagið sundrast, hverfur.
Evrulánum logið upp á fólk

Spákaupmenn geta haft innkomu í einni mynt og útgjöld í annarri. Það getur venjulegt launafólk ekki. Ef kaup þess er í krónum, getur það ekki haft útjöld í evrum. Þess vegna þýðir ekki að taka evrulán fyrir bíl eða húsi. Skuldirnar verða fljótlega hærri en söluverð eignanna. Þrátt fyrir þessi augljósu sannindi leyfðu bankarnir sér að tæla fólk í gjaldeyrislán. Ég benti þá á, að það væri svívirðilegt. Allir létu það sem vind um eyru þjóta. Og enn talar enginn um, að stinga beri stjórnendum evrulána í fangelsi. Ráðgjöf þeirra var glæpsamleg mótsögn við heilbrigða skynsemi.
Fjölmiðlar bera ábyrgð

Fjölmiðlar bera mikla ábyrgð á, hvernig komið er fyrir fólki. Þeir hafa árum saman básúnað vizku greiningarstjóra og ráðgjafa hjá bönkunum. Ég man eftir bankastrák og bankastelpu á biðstofunni á Ríkissjónvarpinu, þegar það var efst á Laugavegi. Komu þar á hverju kvöldi til að segja fólki, hvaða pappíra það ætti að kaupa og selja. Ráðgafar hafa sagt fólki, sem fær kaup í krónum, að taka lán í gjaldeyri. Vegna stuðnings fjölmiðla hefur fólk trúað fíflum og föntum. Enn þann dag í dag koma greiningarstjórar banka í fjölmiðla og bulla. Fjölmiðlar eiga að forðast slíka eins og heitan eldinn.
Fatt- og fatalausir gáfumenn

Morgunblaðið hefur gáfumannaforsíðu í dag. Aðalfréttin er, að Halldór Laxness hafi skrifað tvö vers, sem fundust í póesíbók á Vegamótastíg 9. Aðalheimildin er Halldór Guðmundsson, höfundur ævisögu Laxness. Einnig hafði Mogginn samband við fjölmarga sérfræðinga í kveðskap. Niðurstaða blaðsins er, að Halldór sé höfundur. Guðmundi Magnússyni, blaðamanni og bloggara, fannst það skrítið. Segist ekki vera vísnafróður. Fór bara á Google eins og aðrir. Fann á einni mínútu höfundinn, Þorleif Jónsson á Hjallalandi í Vatnsdal. Guðmundur er í nýjum heimi nýrrar tækni, en gáfumenn Moggans voru fatt- og fatalausir.
Framagosar Framsóknar

Helgi S. Guðmundsson framsóknar-kvígildi óttaðist að vera talinn heimskur í Landsbankanum. “Konan mín segir, að ég sé ekki hálfviti,” sagði hann við Matthías Johannessen. Sagðist hafa farið úr Sjálfstæðisflokknum, því að þar væru of margir ofjarlar. “Sneri sér svo að Framsóknarflokknum og þar hefur honum vel vegnað,” segir Matthías. Þannig eru framagosar Framsóknar. Þeir lentu þar í flokki, sem meðalgreind er lægst. Gildir um kvígildi, sem Framsókn réð til ríkisgeirans. Frægastur var Auðunn Georg Ólafsson, sem átti að verða fréttastjóri útvarpsins, en hrundi í einu litlu útvarpsviðtali.
Þögn og myrkur í sveitinni

Verlyn Klinkenborg skrifar í morgun í New York Times um dvöl sína í kofa í norðanverðu Finnlandi. Þar var alger þögn. Tók hana viku að læra að heyra lækjarnið og regnnið. Var svo vön borginni, þar sem eyrað reynir að útiloka umhverfishávaða, svo sem umferðarnið. Eyrað var alveg óvant að reyna að grípa hávaða í umhverfinu. Ég er vanur hvoru tveggja. Þarf ekki kortér til að heyra niðinn í bæjarlæknum, hljóðin í smáfuglum haustsins, regnið fallandi á laufi. Fyrir mér er ekki þögnin, heldur myrkrið, sem er munurinn á sveit og borg. Í sveitinni hjá mér sést ekkert ljós frá næsta bæ. Það er nefnilega enginn næsti bær.
Álitleg orka sjávarfalla

Ný tækni við gerð orkuvera á sjávarbotni verður ódýrari en vindmyllur, segir tímaritið Economist. Beizlun sjávarfalla er þar sögð munu kosta 260 milljónir króna á megawatt. En 310 milljónir á megawatt í vindrafstöðvum. Þetta skiptir okkur máli, því að hér eru víða góðar aðstæður, til dæmis í mynni Hvammsfjarðar. Að vísu nær þetta ekki hagkvæmni gufu eða vatnsfalla, 140 milljónir króna á megawatt. En ódýrasta orkan fer að verða upp urin í þágu álbræðslna. Og mikið af restinni verður ekki virkjað vegna andstöðu. Því þurfum við á endanum kannski að virkja sjávarföll til eigin orkuþarfa.
Þú borgar bankaöfgana

Með aðstoð ríkisstjórnar og Seðlabanka kunna íslenzku bankarnir að lifa af Chernobyl frjálshyggjunnar í fjármálaheiminum. Þeir velta vandamálum sínum yfir á viðskiptamenn bankanna með aðstoð landsfeðranna. Almenningur borgar sprungna ævintýrablöðru í öfgavöxtum, öfgafitti og öfgakostnaði. Landsfeður vilja leysa málið þannig. Lítið er hugsað um þá, sem bera byrðar af öfga-gáfum bankastjóranna, sem töldu sig vera ofurmenni. Byrðarnar ber unga fólkið í landinu. Það situr uppi með húsnæði og bíla, sem það á að minna en engu leyti. Vegna verðfalls og gengisfalls af völdum bankastjóranna.
Karli Marx svelgist á

George W. Bush hefur komizt að sömu niðurstöðu og kommarnir. Það er ekki ríkið, sem bjó til kreppuna, það eru ríkisbubbarnir. Hann hefur nú þjóðnýtt banka og tryggingafélag. Skuldbundið ríkissjóð fyrir svo háum upphæðum, að Karli Marx hefði svelgzt á. Um tíma missti markaðurinn trú á nánast öllum pappírum, nema skuldabréfum bandaríska ríkisins. Þau hækkuðu í verði í kreppunni. Kínverjar héldu áfram að kaupa þau. Þeir eiga nú obbann af ríkisskuldum Bandaríkjanna. Paul Volker, fyrrum Seðlabankastjóri, segir svo í Wall Street Journal, að ríkið eigi að kaupa allt draslið. Slær Marx við.
Þreföld færsla upp á skaftið

Bandaríkjastjórn er að færa sig upp á skaftið gagnvart bandamönnum sínum í styrjöldum Austurlanda. Í fyrsta lagi heimtar hún, að bandamenn í Evrópu taki meiri þátt í kostnaðinum gegn Afganistan. Vill fá tuttugu milljarða dollara frá þeim, þar á meðal Íslandi. Í öðru lagi segist hún vilja ráða þar ferðinni. Nató verði ekki lengur partur af herstjórninni, heldur verði hún eingöngu á vegum Bandaríkjanna. Í þriðja lagi hóf hún loftárásir á Pakistan gegn vilja og vitund stjórnvalda þar í landi. Allt er þetta til þess fallið að auka spennu. Sem er tilgangurinn svona rétt fyrir kosningar.
Október-sjokkið nálgast

Timothy Noah talar í Slate um þrjár krossgötur í kosningabaráttunni í Bandaríkjunum. Í fyrsta lagi stríðið milli Georgíu og Rússlands, sem lyfti John McCain. Í öðru lagi valið á Sarah Palin sem varaforsetaefni, lyfti einning McCain. Í þriðja lagi hrunið á verðbréfamörkuðum, lyfti Barack Obama. Kom honum yfir að nýju. Kannski ráðast úrslit kosninganna í október-sjokkinu, líklega nýju stríði. Kannski gegn Pakistan, fremur þó gegn Íran. Gæti bjargað McCain rétt fyrir kosningar. Kosningamaskína repúblikana er fullfær um að fara í stríð við önnur ríki. Þar helgar tilgangurinn meðalið.
Liggjandi ræðst á löggu

Liggjandi maður var dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir að ráðast á litla og sæta löggu í Grindavík. Maðurinn lá á jörðinni fyrir utan veitingastað í Grindavík og var ekki líklegur til stórræða. Hann tók samt utan um fætur löggunnar og felldi hana. Mál var höfðað í samræmi við almennt kvein og kvart löggreglumanna um, að fullir kallar séu vondir við þá. Það tekur þó steininn úr, að jafnvel liggjandi fólk ræðst á löggur. Hver verður næstur. Verða það sofandi menn eða látnir menn, sem áreita löggur við títtnefnd skyldustörf þeirra? Fá þeir líka þriggja mánaða fangelsi fyrir ofbeldi?
Hallgrímur verndar Egil

Samkvæmt Einari Ben. Þorsteinssyni, bloggara á Eyjunni, sætir hann ritskoðun Hallgríms Thorsteinsson ritstjóra. Hefur sá að sögn Einars tvisvar kvartað yfir gagnrýni á Egil Helgason, annan bloggara Eyjunnar. Samkvæmt Einari á Hallgrímur að hafa bent á, að Egill væri gullkálfur Eyjunnar. Ætti hann því að fá að vera í friði. Einar sagðist auðvitað ekki taka neitt mark á þessu og mundi halda áfram að gagnrýna Egil, ef sér sýndist. Ég held, að Egill verði að hringja í Hallgrím og biðja hann um að róa sig niður. Kúnstin við að vera ritstjóri er að hafa engin völd. Hallgrímur þarf að læra það.
Kreppa ímynduðu pappíranna

Sumir ofsaríkir missa allt sitt í kreppunni, en aðrir verða enn ofsaríkari en áður. Kreppan grisjar þennan flokk manna. Að svo miklu leyti sem hún snýst um ímyndaða hluti eins og verðbréfagöndla. Að svo miklu leyti sem hún snýst um ímyndað og uppsprengt verðlag fyrirtækja. Sem ríkir menn hafa selt sjálfum sér í tvo eða þrjá hringi. Sumir eiga enn aur og geta keypt slíkar ímyndanir fyrir slikk í von um verðhækkun að ári. Meðan bílar og hús fólks eru ekki hættu, er kreppan innanhússmál hinna gírugu. Þegar sú hætta verður sýnileg, þurfa stjórnvöld að hrista lyklana og loka spilavítinu. Og barnum.
Reykjavík er hættuleg

Economist segir frá fjölþjóðlegri könnun, sem sýnir, að Reykjavík er fjórða hættulegasta borg í heimi. Næst á eftir London, Tallin og Amsterdam. Þetta er samkvæmt lýsingum fórnardýranna. Einn af hverjum fimmtán telur sig hafa orðið að sæta ofbeldi undanfarið ár. Og einn af hverjum fjórtán telur sig hafa verið rændur. Þetta eru aðrar tölur en lögreglan notar, þegar hún segir ástandið fara batnandi. Tölur hennar eru rangar, tilraun til að láta sig líta vel út. Löggur eru nógu margar, en þær eru ekki úti á götu. Þær eru inni á gólfi í greiningarleikjum eða í æfingasal í herlögregluleikjum.
Góður og uppbyggjandi Össur

“Hún verður skemmri og hún verður grynnri en Íslendingar halda.” Sagði Össur Skarphéðinsson í Kastljósi í gær um kreppuna. Áður sagði hann skoðun þessa ekki stafa af bjartsýni. Skoðanir hans eru ekki tíu aura virði. En mikils virði væri að heyra rök hans fyrir skoðuninni. Okkar og hans vegna. En Jóhanna Vilhjálmsdóttir spyrill sagði bara: “Það er ofboðslega gott og uppbyggjandi að heyra þessi orð.” Síðan leit hún niður og fór í næstu spurningu á listanum. Ömurleg frammistaða. Fælir mig alveg frá Kastljósi. Enn eitt dæmið um sjónvarpssauð, sem dylst undir feldi fréttaúlfs.
Davíð er enn götustrákur

Davíð Oddsson talar ekki eins og seðlabankastjóri. Hann er kominn út á torg og hreytir ókvæðisorðum í þá, sem eru honum ekki sammála um gjaldmiðilinn. Kallar þá ógæfulega og óskiljanlega. Og nefnir þá lýðskrumara, sem kalli á mikla skömm og mikla fyrirlitningu. Óheflað orðbragð getur gengið hjá þeim, sem kallaðir eru álitsgjafar. Venjulega fylgja því þá einhverjar röksemdir, sem leiða til þessarar niðurstöðu. Svo er þó ekki hjá seðlabankastjóranum. Hann vandist sem forsætisráðherra á órökstutt skítkast. Hann var og hefur haldið áfram að vera götustrákur eftir að hann flutti að Svörtuloftum.
Nafnleysi hremmir Kára

Vísir.is birti í dag frétt um ofbeldismann, sem dæmdur var í Héraðsdómi Suðurlands í dag. Með henni var fyrst mynd af Kára Stefánssyni, forstjóra deCode. Það var tilefni bloggs um, að Kári væri að lemja fólk, brjóta hurðir, keyra undir áhrifum fíkniefna og sveifla kylfum. Myndin var röng, en skaði var skeður. Hann hefði verið minni, ef fréttin hefði sagt, að hinn dæmdi heitir ekki Kári, heldur Gauti Þór Gíslason. Það er einmitt galli á nafnleysi í fréttum, að svigrúm skapast til að hafa menn fyrir rangri sök. Fjölmiðlar eiga að nefna þá, sem fréttir snúast um. Þá er ekkert slúður.
Frjálslynda innanflokkshatrið

Furðulegt er, hve mikið innanflokshatur rúmast í minnsta flokki landsins. Deilur innan Frjálslynda flokksins blossa upp í greinum og bloggi. Sumir vega að formanni flokksins, aðrir að þingflokksformanni. Furðulega margir telja sig bezt til forustu flokksins fallnir. Þótt þeir hafi fæstir náð árangri í kosningum. Mest af rifrildinu er persónulegt. Víða skín þó í gegn ósætti vegna afstöðu til nýbúa og útlendinga. Flokkurinn rambar á jaðri rasisma. Enda hefur sú stefna reynzt fylgissæl í nágrannaríkjunum. Innra hatrið í yfirstétt flokksins er þó mun sterkara en hatrið á útlendingum.
Vor daglegi greiningarstjóri

Varla líður svo dagur, að ekki sé viðtal við forstjóra greiningardeildar einhvers bankans í prentmiðli. Örugglega líður enginn dagur í sjónvarpi án slíks viðtals. Samt eru þessir höfðingjar búnir að hafa rangt fyrir sér frá ómunatíð. Hvorki vöruðu þeir við kreppunni né sögðu frá þætti bankanna í henni. Við vitum af reynslunni, að greiningarforstjórar fara með rangt mál. Annað hvort af heimsku eða af ásettu ráði. Ég skil ekki, hvernig fjölmiðlum dettur í hug að kalla til hagsmunaaðila að fjalla um stöðu kreppunnar. Halda fjölmiðlar, að daglegur skammtur af greiningarstjórum auki traustið?
Útgerðin hatar óháða vottun

Vottun sjálfbærs sjávarútvegs hjá Marine Stewardship Council er íslenzk uppfinning. Risafyrirtækið Unilever tók upp hugmyndina og kom henni í verk árið 1997. Fyrirtækið er öflugt í matvinnslu og taldi neytendur vilja, að það fengi grænni ímynd. Vottunin var hafin í samstarfi margra aðila, þar á meðal World Wide Fund of Nature. 1600 framleiðsluvörur njóta nú vottunar MSC og fjölgar þeim ört. Norskur sjávarútvegur tók hana upp í heilu lagi. Undir forustu Friðriks J. Arngrímssonar hatast íslenzk útgerð hins vegar við vottunina. Friðrik lýgur því, að MSC sé mafískt fjárkúgunartæki.
Landráð bankastjóra

Mér finnst óþægilegt að heyra, að íslenzkur banki eða bankar hafi snemma á þessu ári framið landráð. Yfirmenn hans hafi ákveðið að bjarga fjárhag hans með því að spila gegn gengi krónunnar. Til þess að hagnast á gengismun. Um þetta hefur aðeins verið rætt í blogginu og enn meira á kaffihúsunum. Ég hef ekki hugmynd um, hvort eitthvað sé til í þessu. Vinnubrögð af þessu tagi eru að vísu sjálfsbjargarviðleitni, hrein markaðshyggja, frjálshyggja. En þau hljóta líka að teljast landráð. Þarf ekki að rannsaka þetta mál til hlítar? Komast að því, hvort einhverjir bankastjórar séu landráðamenn.
Chernobyl frjálshyggjunnar

Sjálf höfuðstöð frjálshyggju og markaðsvæðingar heims er farin að þjóðnýta. Ríkissjóður Bandaríkjanna tók Lehman Brothers, einn af hinum stóru í fjárfestingum. Ríkissjóðurinn tók líka AIG tryggingarisann. Hver hefði trúað þessu fyrir ári? Upp á George W. Bush? Daniel Cohn-Bendit segir, að kreppan sé Chernobyl frjálshyggjunnar. Fjármálarisar heimsins böðluðust um í skorti á eftirliti. Frjálsi markaðurinn er ekki lengur guð almáttugur. Því miður hugsa aðrar ríkisstjórnir heimsins, þar á meðal Íslands, bara um risabankana. En fórnardýr þeirra fá að rúlla á hausinn. Unga fólkið.
Morales maður framtíðar

Í Bólivíu stendur yfir uppgjör, sem var í Evrópu fyrir meira en tveimur öldum. Aðallinn í Bólivíu á allar eignir í landinu og allt land. Borgarar landsins eru hins vegar bláfátækir og margir við hungurmörk. En þeir hafa náð meirihluta á þingi og eiga forsetann, Evo Morales. Í fjórum sýslum landsins sættir aðallinn sig ekki við dreifingu auðs og lands. Þetta er versta tegund af aðli í heiminum, hefur aldrei sýnt borgurum landsins neina samúð. Auðvitað er aðallinn studdur af Bandaríkjunum, deiglu hins illa í heiminum. Vonandi tekst Morales að brjóta uppreisn þeirra á bak aftur.
Stefnubreytingar fjölmiðla

Fyrir nokkrum misserum töldu yfirmenn fjölmiðla, að þeir þyrftu að sýna valdaaðilum ræktarsemi. Skipaðir voru fréttastjórar og markaðsritstjórar eftir þeirri línu. Jafnvel voru spunakarlar á sjó dregnir, svo og uppgjafa pólitíkusar. Nú er komið í ljós, að hlutverk fjölmiðla er ekki að biðja um gott veður hjá valdaaðilum. Þeir þurfa hins vegar að biðja um gott veður hjá almenningi, notendum fjölmiðla. Þess vegna hófust í gær til valda menn, sem hugsa meira um fólkið en valdamennina. Fjölmiðlar leiðréttu kúrsinn, reynslunni ríkari. Fjölmiðlun er utangarðsstarf, sem hentar ekki poturum.
Nýir fréttastjórar góðir

Ég lofaði í gær fréttastjóraskipti gærdagsins og bæti hér um betur. Fréttir gufunnar eru virtustu fréttir landsins. Með Óðni má reikna með, að traust yfirfærist á sjónvarpið, sem stundum er kallað bláskjár. Mikilvægt er, að fréttir ríkisins séu óumdeildar. Óskar hefur komið víða við á 365-miðlum og alls staðar fengið lof. Fyrirrennari hans var spunakarl í persónuþjarki við suma starfsmenn. Ég hef áður sagt, að spuni eigi ekki heima í fjölmiðlum. Milli spuna og frétta er risamúr milli lygi og sannleika. Ríkisútvarpið og 365-miðlar styrkja stöðu sína með nýjum mannaforráðum í fréttamennsku.
Borgarar eða þegnar

Borgarar eða citoyen urðu til í Frakklandi í borgarastríðum undir lok 18du aldar. Þeir hrifsuðu völdin af forréttindastéttum þess tíma. Svipað gerðist í Bandaríkjunum um sama leyti, þar hétu borgararnir citizen. Með borgurum komu stjórnarskrár, þar sem borgarar töldust frjálsir, jafnir og bræður. Fyrst og fremst töldu þeir sér skylt og ljúft að skipta sér af öllu, sem aflaga fór. Fóru upp á torgkassana og götuvígin. Nú er fólk ekki lengur borgarar, bara þegnar eins og á einvaldstímanum. Það telur samfélagið ekki koma sér við og lætur gráðugum forrréttindastéttum eftir að stjórna því.
Fréttamennskan sigraði

Óðinn Jónsson er orðinn fréttastjóri sameinaðrar fréttastofu fjölmiðla Ríkisútvarpsins. Óskar Hrafn Þorvaldsson varð fréttastjóri sameinaðrar fréttastofu Stöðvar 2, Bylgjunnar og Vísis.is. Hann var áður fréttastjóri og ritstjóri á DV og ritstjóri á Vísi.is. Mætir menn hafa orðið fyrir vali á báðum stöðum. Ég þekki Óðin bara af umsögnum annarra. En með Óskari hef ég unnið og þekki hann að feikilegum dugnaði og sannri hugsun blaðamanns. Hún er gulls ígildi á tímum spunakarla og afstæðs mats á sannleikanum. Eðlileg fréttasjónarmið hafa sem betur fer orðið ofan á hjá 365 miðlum.
Stórslysið rúllar niður

Áhættufælni magnaðist í kauphöllum í dag, AIG-risinn hrundi. Bakslagið í Bandaríkjunum í gær hélt áfram í Asíu í nótt og í Evrópu í morgun. Staðan versnaði síðan í Bandaríkjunum nú síðdegis. Hrunadansinn færist til eftir sólarupprásinni. Peningar voru af skornum skammti, þegar allir vildu selja pappíra. Jen og ríkispappírar eru það eina, sem heldur velli. Áhættuálag á ríkissjóði og banka hækkaði enn. Stýrivextir í Bandaríkjunum eru sagðir lækka í 1,50-1,75% til að hvetja viðskipti. Olíutunnan er farin að nálgast $90 á leið niður. Frjálshyggja fjármála er stórslys, sem rúllar niður.
Fangabúðir fyrir sundfólk

Einn maður á landinu er hrokafyllri og dónalegri í garð hælisleitenda en Jóhann R. Benediktsson, lögreglustjóri á Suðurnesjum. Það er fulltrúi hans, Eyjólfur Kristjánsson. Báðir ganga þeir langt í órökstuddum dylgjum og órökstuddu slúðri um hælisleitendur. En Eyjólfur vill þar á ofan koma þeim fyrir í fangabúðum. Hann hefur “viðrað þessar áhyggjur okkar við yfirvöld.” Jóhann er frægastur fyrir að líkja ofsóknum sínum sem eins konar “shit happens”. Eyjólfur berst fyrir auknum fasisma í baráttu lögregluríkisins gegn minni máttar. Þeir fá frítt í sund, segir hann stórhneykslaður.
Traustið er upp urið

Ég nefndi Joseph Stiglitz í gær. Nóbelshagfræðinginn, sem skrifaði bókina “Globalization and its Discontents”. Í morgun birtist svo grein eftir hann í Guardian. Skrifar um fjármálakreppuna. Segir hana stafa af ábyrgðarleysi bankamanna og vanhæfni stjórnvalda. Bönkum hafi tekizt að koma sér undan reglugerðum í góðu árferði. En reyni svo í kreppunni að hlaupa í skjól hjá ríkinu. Skortur á reglugerðum stafi af trú á svokallaða Chicago-hagfræði frjálshyggjunnar. Fagnaðarerindi hennar var boðað með árangri víða um heim. Vegna þessa segir Stiglitz traust vera upp urið á peningamarkaði heimsins.
Darwin kominn í náðina

Biskupakirkjan í Bretlandi hefur beðizt afsökunar á viðbrögðum sínum við þróunarkenningu Darwins fyrir tveimur öldum. Á heimasíðu kirkjunnar mun í eitt ár birtast greinaflokkur um það efni. Kirkjan viðurkennir, að mörg vísindi nútímans byggjast á kenningunni. Engin vísindi byggjast hins vegar á tilgátunni um sköpun heimsins. Biskupakirkjan vill semja frið við vísindi nútímans. Öfugt við bandaríska öfgasöfnuði, sem vilja útrýma bókum Darwins úr skólabókasöfnum. Eitt furðulegast fyrirbæri nútímans er, að fjórðungur Bandaríkjamanna hafnar þróunarkenningunni. Fyrir tilverknað öfgasafnaða.
Bók um ofsatrú í hagfræði

Þið ættuð að lesa “Globalization and its Discontents” eftir Joseph Stiglitz. Nóbelsverðlaunamann í hagfræði og hagfræðing Alþjóðabankans um skeið. Í bókinni lýsir hann harmsögu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins, Alþjóðabankans og Heimsviðskipta-stofnunarinnar. Þessar stofnanir eru sligaðar af svonefndri Chicago-hagfræði markaðs- og hnattvæðingar. Sligaðar af Hayek og Friedman. Settu Rússland á hausinn og fjölmörg fleiri ríki. En Kína og Indland græddu á að hafna ráðum þeirra. Stiglitz lýsir ofsatrúarkerfi, sem skildi alls staðar eftir sviðna jörð. Leiddi til núverandi hruns í fjármálum heimsins.
Læti í kauphöllum í dag

Mikil læti hafa verið í kauphöllum í dag. Evrópski seðlabankinn spýtti 30 milljörðum evra í banka til að verja þá falli. Sama gerði Englandsbanki. Ekki bara bankar riðuðu til falls. AEG-tryggingafélagið fékk leyfi New York ríkis til að flytja 20 milljarða dollara frá dótturfélögum til móðurfélags. Flugfélögin Zoom og Silverjet eru fallin. Alitalia er að deyja, reyndi í dag að semja við stéttarfélög um launalækkun. Willie Walsh, forstjóri BA, býst við, að þrjátíu flugfélög til viðbótar verði gjaldþrota fyrir áramót. Eftir fall XL-ferða fyrir helgina hrundi K&S ferðaskrifstofan í dag.
Frjálsa fjármálakerfið hrundi

Lehman Brothers er gjaldþrota, Merrill Lynch og Bear Sterns étnir af stærri bönkum. Af fimm stórum fjárfestingarbönkum Bandaríkjanna standa nú eftir bara Goldman Sachs og Morgan Stanley. Ríkisstjórnin hirti lík íbúðasjóðanna Fanny Mae og Freddie Mac. En hirti ekki líkið af Lehman, sem varð hreinlega gjaldþrota. Í morgun lækkuðu pappírar í öllum kauphöllum og aukið myrkur er framundan. Fjármálastefna Vesturlanda hrundi. Frjálsi markaðurinn bilaði í bankakerfinu. Hrokafullir bankastjórar eru nú hafðir að spotti. Nýtt kerfi fjármála mun smám saman taka við með harðari reglum og ríkisafskiptum.
Lögguspuni á fullu

Spunaherferð löggunnar miðar vel. Daglega les ég og heyri grát hennar í fjölmiðlum. Fullir kallar eru sagðir vondir við hana og berja hana. Löggur eru sagðar of fáar til að ráða við frumskóg næturlífs. Satt er, að löggan hefur týnt fyrri virðingu. Sumpart glata menn stöðu fyrir eigin tilverknað. Á því sviði má löggan eins og aðrir líta í eigin barm. Hitt er rangt, að löggur séu of fáar. Þær eru of margar, en vakta ekki götur. 58 löggur voru lausar til að hrella hælisleitendur. Í öryggissveitum æfa þær ofbeldi gegn Falun Gong. Á kontórum ríkislöggustjórans æfa þær hlutskipti njósnarans.
Væðing er breyting

Fylgismenn einkavæðingar hafa komið sér upp skrítinni skilgreiningu munar á einkarekstri og einkavæðingu. Hún felist í kostnaðarhlutföllum. Heimta, að aðrir noti þessa skilgreiningu. Þeir séu fífl, ef þeir geri það ekki. En skilgreiningin er röng. Einkarekstur er hugtak um ástand: Rekstur er hjá einkaaðilum, en ekki opinberum aðila. Einkavæðing er hugtak um breytingu á ástandi: Færslu frá rekstri opinberra aðila til einkaaðila. Þegar rætt er um að færa ríkisrekstur til einkarekstrar að einhverju leyti, snýst umræðan um einkavæðingu. Fjallar ekki um ástand, heldur um breytingu á ástandi.