arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Mjög nærri lagi.

Flest bendir til, að skoðanakönnun Dagblaðsins um fylgi forsetaframbjóðenda lýsi nokkuð vel stöðunni, eins og hún var um síðustu helgi. Nokkur rök má leiða að þessari skoðun.

Í fyrsta lagi var gott samræmi milli þessarar könnunar og fyrri könnunar Dagblaðsins. Í öðru lagi var gott samræmi milli hennar og könnunar Vísis á sama tíma. Í þriðja lagi var gott samræmi milli hennar og álits manna, sem fylgjast vel með almenningsálitinu.

Í fjórða lagi er þegar komin mjög góð reynsla af skoðanakönnunum Dagblaðsins. Síðustu kannanir blaðsins fyrir kosningar hafa jafnan spáð ótrúlega nákvæmlega um úrslitin. Í hvert einasta sinn hefur Dagblaðið verið nær réttu en Vísir.

Könnun Dagblaðsins sýnir, að Guðlaugur Þorvaldsson og Vigdís Finnbogadóttir hafa mikla og tiltölulega jafna forustu. Hún sýnir líka, að Albert Guðmundsson og Pétur Thorsteinsson hafa sótt í sig veðrið.

Eins er athyglisvert, að nærri 30% kjósenda bíða enn átekta og hafa ekki gert upp hug sinn. Þessir kjósendur geta haft áhrif á stöðuna, ef þeir raðast öðru vísi á frambjóðendur en þeir, sem þegar hafa ákveðið sig.

Hópur hinna óákveðnu hefur meira að segja stækkað lítillega frá fyrri könnun Dagblaðsins. Það gefur vísbendingu um, að mikill fjöldi kjósenda muni ekki festa sig fyrr en mjög nálægt kosningunum sjálfum.

Tölur Dagblaðsins eru mjög líkar tölum Vísis. Að meðaltali munar innan við tvö prósentustig á tölum hvers frambjóðanda. Það er minni munur en áður hefur tíðkazt og bendir til, að báðar kannanir séu nærri lagi.

Metingur um aðferðafræði hefur aftur skotið upp kollinum. Vísir teflir fram frambjóðendafulltrúum, sem lýsa ánægju með stærð úrtaks blaðsins, tölvuvinnslu og talnaflóð. Þar er gamalkunnugur misskilningur á ferð.

Talnarunur úr tölvum eru nákvæmlega jafn vitlausar og tölurnar, sem tölvurnar eru mataðar á. Dagblaðið hefur aldrei notað tölvur við úrvinnslu. Samt hefur blaðið alltaf fengið réttari útkomu en Vísir.

Ekki verður heldur rangt úrtak réttara, þótt það sé stækkað. Dagblaðið hefur alltaf notað minna úrtak en Vísir. Samt hefur blaðið alltaf fengið réttari útkomu en Vísir. Sú reynsla hlýtur að segja nokkra sögu.

Spurningin er fremur sú, hvort vegi þyngra á metunum: Annars vegar gallar símaskrár í símaskrárkönnun, sem nær til 100% úrtaksins. Hins vegar gallar 80% árangurs í þjóðskrárkönnun. Um mismuninn á þessu tvennu má vafalaust skrifa mörg lærð bindi.

Reynslan sýnir svo, að Dagblaðið spáði réttar en Vísir fyrir borgarstjórnarkosningarnar árið 1978. Það spáði líka réttar fyrir alþingiskosningarnar á sama ári. Og það spáði ennfremur réttar fyrir alþingiskosningarnar 1979.

Enn meira máli skiptir þó, að í öll skiptin spáði Dagblaðið svo nærri réttu lagi, að frávikin voru um tvö-þrjú prósentustig á hvern flokk að meðaltali. Og það er ekki hægt að reikna með meiri nákvæmni í skoðanakönnunum.

Aðferðafræði Dagblaðsins hefur staðizt dóm reynslunnar í þrennum kosningum. Það er einkum þess vegna, sem búast má við, að könnun blaðsins um síðustu helgi hafi verið mjög nærri lagi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Við verðum að þora.

Hækkun olíuverðs í útlöndum hefur að vísu valdið okkur tímabundnum búsifjum. Meira máli skiptir þó, að hækkunin hefur varpað birtu á framtíð okkar. Hún hefur stóraukið verðgildi hinnar ónotuðu vatns- og varmaorku í landinu.

Um þessar mundir er til dæmis verið að loka álverum og kísiljárnverum, þar sem olía hefur verið notuð sem orkugjafi. Þau bera sig ekki lengur. Samt þarf heimurinn áfram ál og kísiljárn. Og hann gæti fengið meira af því héðan.

Kominn er tími til að átta sig á þessu og fara að huga að meiri stóriðju á Íslandi. Engin ástæða er til að sitja aðeins við skuggahliðar orkukreppunnar og neita sér um hinar björtu. Við höfum þegar beðið of lengi.

Við þurfum stóriðju til að afla gjaldeyris fyrir síhækkandi olíu og benzíni. Við þurfum stóriðju til að komast aftur í takt við lífskjör nágrannaþjóðanna. Með slíkum takti í lífskjörum treystum við bezt búsetu í landinu.

Auðvitað er stóriðja engin töfralausn. Við megum ekki gleyma öðrum atvinnuvegum, þótt við beinum sjónum okkar að stóriðju. Sjávarútvegur, almennur iðnaður og stóriðja eru þrír meiðar, sem eiga að vaxa samhliða í samlyndi.

Til þessa hefur sjávarútvegurinn verið okkar stóriðja. Við höfum því miður ofnýtt orkulindir hans og getum ekki reiknað með aukinni framleiðslu að sinni. Miklu frekar þurfum víð að draga úr nýtingunni til að hindra hrun fiskistofna.

Hinn almenni iðnaður hefur lengi verið öskubuska atvinnulífsins. Hann er ekki einn fær um að taka við, þar sem náttúran setur sjávarútveginum takmörk. Hann þarf mikinn tíma til að byggja upp framleiðni, er hæfi hornsteini.

Þess vegna þurfum við að greikka stóriðjusporin. Þar höfum við hálaunagrein, sem notar mikla þekkingu, hefur góð margfeldisáhrif í atvinnu og aflar gjaldeyris. Við höfum þegar reynslu af því, að þetta er rétt lýsing.

Við höfum líka lært af hinum bitru hliðum reynslunnar. Við höfum sniðið alla veigamikla vankanta af samningum okkar og samskiptum við stóriðjuverin. Nema einn. Við höfum ekki enn náð að semja um viðunandi orkuverð.

Í því efni var Grundartangaverið umtalsverð endurbót frá Straumsvíkurverinu. Ástæða er til að ætla, að í þriðju atrennu getum við náð orkuverði, er sé sanngjarnt báðum aðilum og taki tillit til breytinga á orkuverði í öðrum löndum.

Jóhannes Nordal seðlabankastjóri lagði nýlega til, að við tvöfölduðum stóriðju á einum áratug. Þetta er varfærnislegt og hóflegt markmið. Hann benti líka á, að Íslendingar hefðu reynslu, bolmagn og lánstraust til að gera þetta sjálfir.

Jóhannes sagði einnig, að hagkvæmast væri að tvöfalda núverandi stóriðjuver. Það er rétt, en með fyrirvara þó. Við þurfum að hafa fleiri kosti, svo að við getum teflt skákina um orkuverð við hagstæðari og fjölbreyttari skilyrði.

Ef samið yrði um stækkun núverandi stóriðjuvera, þarf um leið að endurskoða orkuverð til eldri hluta þeirra. Þetta gildir einkum um álverið, sem býr við gersamlega úrelt orkuverð frá því löngu fyrir olíukreppu.

Við lifum á ótryggum tíma við vaxandi landflótta til betri lífskjarastaða og við mjög óvissa framtíð mikilvægustu fiskistofnanna. Það væri heimska við slíkar aðstæður að þora ekki að taka að nýju upp stóriðjuþráðinn.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Vorhugur í einokunarsinnum

Það er vorhugur í einokunarsinnum þessa daga. Þeir sækja fram á mörgum sviðum í senn. Reynt er að koma á einokun í sölu eggja og innfluttra blóma og hindra notkun myndsegulbanda í fjölbýlishúsum.

Marga þreytta menn í ýmsum greinum dreymir um fordæmi Grænmetisverzlunar landbúnaðarins, þar sem lífið líður áfram í ljúfum straumi án tillits til vandræðamanna á borð við neytendur.

Meirihluti Sambands eggjaframleiðenda stefnir nú að samstarfi við Osta- og smjörsöluna um að fá einokun á eggjasölu hjá Framleiðsluráði landbúnaðarins. Undirtektir eru sagðar góðar.

Þessir menn eru þreyttir á sveiflum í framboði, sem hafa leitt til tímabundinna verðlækkana á eggjum. Það nístir þá inn að beini að sjá eggjakílóið selt á 995 krónur úr búðum í Reykjavík.

Þeir telja, að lífið yrði ljúfara við einokun í faðmi hins opinbera landbúnaðarkerfis. Þá gætu hinir hvimleiðu neytendur valið um egg á 2000 krónur kílóið eða það, sem úti … . Þá yrði líka auðvelt að skipuleggja akstur með umframegg á haugana, sællar minningar um breiður tómata, sem Sölufélag garð- yrkjumanna lét flytja á haugana fyrir nokkrum árum.

Undir einokun væri unnt að beita ýmsum slíkum aðgerðum til að hindra, að neytendur fái egg á sannvirði og tryggja þreyttum eggjaframleiðendum góðar svefnfarir og minnkandi magasár.

Ef neytendur farra að skræmta óþægilega mikið, er alténd hægt að fitja upp á hugmyndum um niðurgreiðslu eggja. Skattgreiðendur verða nefnilega seint spurðir ráða.

Skylt er þó að geta þess, að sumir eggjabændur skilja, að einokun með hækkuðu verði mundi draga mjög úr eggjakaupum neytenda og færa eggjabændum þannig annan vanda í stað hins.

Víðar eru þreyttir menn en í röðum eggjabænda. Blómaframleiðendum finnst innflutningur blóma of mikill, einkum fyrir stórhátíðir, og halda blómaverði í landinu of mikið niðri.

Þeir hafa samþykkt að biðja um einokun Sölufélags garðyrkjumanna á innflutningi blóma, svo að hægt sé að samræma markaðinn, það er að segja halda uppi verðinu á honum.

En það eru bara ekki væntanlegir einokunarkaupmenn, sem hafa sig í frammi þessa daga. Gömul og gróin einokunarstofnun er líka komin á stúfana. Það er Ríkisútvarpið.

Sú stofnun hefur grun um, að íbúar fjölbýlishúsa séu að fara inn á einokunarsvið útvarpsins með samstarfi um notkun eins myndsegulbands fyrir allar íbúðir hússins.

Enn er ekki ljóst, hvaða árangri einokunarsinnar ná á þessum þremur sviðum eggja, blóma og myndsegulbanda. En neytendur geta auðveldlega séð fyrir sér fordæmi Grænmetisverzlunarinnar.

Nokkrum sinnum hefur sannazt, að sú einokunarstofnun gerir vond kaup hjá vildarvinum úti í heimi og hefur í hvert sinn milljónir og milljónatugi af neytendum. Og þetta raskar ekki rónni.

Einnig hefur sannnazt, að sú einokunarstofnun fer með reglur um álagningu og kostnað sem henni sýnist, allt á kostnað neytenda. Þetta raskar ekki heldur rónni.

Grænmetisverzlun landbúnaðarins er frábært dæmi um sæluríki einokunarinnar, þar sem ekki þarf að hafa hinar minnstu áhyggjur af viðskiptavinunum og áhugamálum þeirra.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Landgrunn og lögsaga.

Norsk stjórnvöld segja eyjar Svalbarðs ekki hafa neitt eigið landgrunn, er fallið geti undir svonefnt Svalbarðssamkomulag við Sovétríkin og fleiri ríki. Norsk stjórnvöld segja Svalbarð einfaldlega vera á norska landgrunninu.

Þetta er hliðstætt röksemdum Íslendinga gagnvart Jan Mayen. Sú eyja liggur ekki síður á landgrunni Íslands en Svalbarður á landgrunni Noregs. Neðansjávarhryggir eru nefnilega ekki síðri landgrunn en meginlandsskildir.

Samkvæmt íslenzku landgrunnslögunum frá 1969 má ákveða ytri mörk landgrunnsins með reglugerð. Við getum beðið eftir því, að hafréttarráðstefnan setji fram almenna reglu um 350 mílna landgrunn. En við þurfum ekki að bíða.

Ef norsk stjórnvöld framkvæma hótun sína um einhliða norska efnahags- og fiskveiðilögsögu við Jan Mayen, getum við svarað því samstundis með einhliða íslenzku landgrunni við Jan Mayen, auk annarra mótmæla af okkar hálfu.

Við höfum dæmi um ljósan rétt þjóðríkja til landgrunns út fyrir eyjar, sem önnur ríki segjast ráða. Þetta gildir um rétt Frakklands fram yfir Ermarsundseyjar Breta, þar sem þó er efnahagslíf og föst búseta.

Enn síður getur eyja án efnahags eins og Jan Mayen skert rétt Íslands til fulls landgrunns í samræmi við alþjóðlegar reglur eins og þær eru hverju sinni. Og þetta gildir raunar líka um rétt Íslands til fiskistofna sinna.

Íslendingar hafa bæði sögulegan og sanngirnislegan rétt til fiskveiða og skipulags fiskveiða við Jan Mayen. Hér, en ekki á Jan Mayen, eru þeir strandbúar, sem eðlilegast er, að hagnýtt geti fiskimið við Jan Mayen.

Enda sýnir sagan, að það voru Íslendingar, sem voru fyrstir til að veiða loðnu við Jan Mayen. Þær veiðar voru eðlilegt framhald loðnuveiða við Ísland, enda um sama stofninn að ræða. Norðmenn komu síðar til skjalanna.

Norðmenn segjast hafa átt Jan Mayen í hálfa öld og ítök í loðnuveiðum svæðisins í tvö ár. Um slík atriði þarf auðvitað að semja. Og erfitt er að neita því, að það eru Íslendingar, sem hafa mesta hagsmuni af skipulagi loðnuveiðanna.

Íslendingar hafa vefengt rétt Norðmanna til efnahagslögsögu eða fiskveiðilögsögu við Jan Mayen. Í væntanlegum viðræðum í Osló þurfa samningamenn okkar að halda til streitu kröfunni um sameiginlega efnahagslögsögu við Jan Mayen.

Norskir samningamenn hafa margsagt, að slík sameiginleg lögsaga hafi ekkert þjóðréttargildi. Þeir hafa þó aldrei sett fram nein frambærileg rök fyrir þeirri skoðun. Og sameiginlegir hagsmunir kalla raunar á sameiginlega lögsögu.

Búast má við nýrri, norskri reyksprengju í viðræðunum í Osló. Á fyrsta fundinum voru það meintar loðnuveiðar Rússa. Á öðrum fundinum voru það meintar rækjuveiðar Efnahagsbandalagsins. Slíkar sprengjur eru léleg tilraun til taugastríðs.

Um hagsmuni okkar gagnvart grænlenzkri efnahagslögsögu ræðum við á öðrum vettvangi. Þeir valda okkur ekki tímahraki í viðræðum við Norðmenn um Jan Mayen. Þar höfum við sterka réttarstöðu, jafnvel þótt Norðmenn leiðist út í einhliða yfirlýsingar um norska lögsögu.

Við getum haldið fast við, að Jan Mayen sé á íslenzku landgrunni og að sameiginleg efnahagslögsaga sé báðum aðilum í hag, Norðmönnum og Íslendingum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ikarus.

Mikið hefur verið deilt um ungversku Ikarus strætisvagnana, sem Reykjavík hefur átt kost á að kaupa. Í stórum dráttum hafa alþýðubandalagsmenn verið hlynntir kaupum, sjálfstæðismenn andvígir og aðrir verið nokkuð tvístígandi.

Kaupin voru einkar freistandi vegna hins lága verðs. Það hefði gert Reykjavík kleift að endurnýja flotann mun örar eða spara sér stórfé. Á móti komu svo rökstuddar efasemdir um, að strætisvagnarnir mundu standa sig hér.

Dagblaðið lagði til, að keyptir yrðu örfáir Ikarus vagnar til reynslu, en brýnni vagnaþörf að öðru leyti mætt á hefðbundinn hátt. Þar með væri dregið úr áhættu, án þess að hafnað væri möguleika á stórfelldum sparnaði í framtíðinni. Þessi stefna hefur orðið ofan á. Það var skynsamleg ákvörðun, sem heldur dyrunum opnum.

Aðstoðarráðherrar.

Dagblaðið gagnrýndi á sínum tíma hinn mikla fjölda ráðherra núverandi ríkisstjórnar. Það hlýtur að teljast nokkuð rausnarlegt, að sjötti hver þingmaður skuli vera ráðherra. Svo margir hafa þeir aldrei verið áður.

Um leið hvatti blaðið til þess, að ekki yrðu skipaðir aðstoðarráðherrar. Með bindindi á því sviði hefði ríkisstjórninni tekizt að halda ráðherrakostnaði innan við það, sem hann var í tíð síðustu vinstri stjórnar.

Á þessu hefur ekki verið tekið mark. Þegar hafa verið skipaðir þrír aðstoðarmenn ráðherra. Er því ráðherrakostnaður, miðað við verðlag hvers tíma, kominn upp í það, sem hann var í fyrra. Það er vond þróun á samdráttartíma.

Kortsjnoj.

Að undanförnu hafa sumir hneigzt til opinberrar gagnrýni á Kortsjnoj, skákmeistarann landflótta. Hann hefur verið sakaður um eigingirni, skapbresti og slæma framkomu gagnvart aðstoðarmönnum og velvildarmönnum.

Þessir gagnrýnendur mega þó ekki gleyma kjarna málsins. Hann er sá, að glæpsamlegt er að hindra brottför konu hans og sonar frá Sovétríkjunum. Það er gróft brot á lágmarksréttindum þeim, sem stofnskrá Sameinuðu þjóðanna á að tryggja.

Menn hefðu vænzt þess, að ársþing Alþjóðlega skáksambandsins í Reykjavík mundi marka einhverja ferska sókn í þessu mannréttindamáli. Þögn þingsins um mál fjölskyldu Kortsjnojs er ósigur mannréttinda og sambandinu til vansæmdar.

Flokkakostnaður.

Alþýðuflokkurinn í Reykjavík hefur birt reikninga kosningabaráttu sinnar á öndverðum þessum vetri. Reikningarnir eru ekki aðeins athyglisverðir fyrir þá sök, að þeir sýndu hagnað flokksins af kosningabaráttunni.

Markverðast er, að þeir skuli vera birtir alþjóð. Í því felst heiðarleg tilraun til að opna flokkinn og sýna almenningi starfshætti hans. Og það er alltaf traustvekjandi, þegar stjórnmálamenn eru ekkert að fela.

Ástæða er til að hvetja aðra stjórnmálaflokka til að fylgja ágætu og drengilegu framtaki Alþýðuflokksins á þessu sviði. Flokkarnir eru hálfopinberar stofnanir, sem eiga að hafa tekjur sínar og gjöld í dagsljósinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hvimleiðar dúfur.

Íslenzkur blaðamaður sagði fyrir rúmri viku í eyru norskra starfsbræðra, sem voru hér á ferð, að markmið Dagblaðsins með stefnu þess í Jan Mayen málinu væri að auka sölu blaðsins.

Stjórnmálamenn höfðu þá sagt þessum norsku blaðamönnum, að Ólafur Ragnar Grímsson væri tækifærissinni, sem notaði Jan Mayen málið til að vekja athygli á sjálfum sér.

Um mánaðamótin höfðu enn aðrir sagt sumum þessara blaðamanna úti í Noregi, að Eyjólfur Konráð Jónsson hefði ruglazt í ríminu, er hann kynnti hin íslenzku Jan Mayen viðhorf í New York.

Þótt allt þetta væri satt, er heimskulegt að flagga því framan í norska fjölmiðla, að baráttumenn íslenzkra hagsmuna séu annarlegir, illgjarnir eða heimskir.

Því miður er það árátta margra Íslendinga að tapa áttum í viðurvist útlendinga. Ein mynd þessa er sú árátta að rægja landa sína í erlend eyru. En sú árátta er ekki hin eina.

Sumir utanríkisráðherrar okkar hafa verið sérfræðingar í að koðna niður og verða að gjalti gagnvart erlendum stórmennum, jafnvel í viðræðum við Frydenlund um Jan Mayen.

Sök Dagblaðsins, Ólafs og Eyjólfs hér að framan var aðeins sú að hafa haldið fram viðhorfum allra íslenzku þingflokkanna, viðhorfum ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu.

Ólafur Jóhannesson segir nú, að sér hafi ekki dottið í hug að mæla með grundvelli hins illræmda uppkasts fundanna í síðustu viku.

Undir forustu Sighvats Björgvinssonar hefur þingflokkur Alþýðuflokksins tekið harðari stefnu en áður í Jan Mayen málinu, hliðstæða stefnu hinna flokkanna.

Því eru þeir engir sértrúarmenn, sem fordæma uppkastið, efast um heilindi Norðmanna og hafna rétti þeirra til efnahagslögsögu við Jan Mayen.

Meira að segja hljóðið í Morgunblaðinu og Tímanum er orðið raunsærra en áður. Tíminn segir, að Norðmenn hafi verið óbilgjarnir, þverir og ósanngjarnir við samningaborðið.

Morgunblaðið segir, að Norðmenn hafi siglt viðræðunum í strand með því að hafa ekki meðferðis umboð ríkisstjórnarinnar til að ræða hafsbotninn umhverfis Jan Mayen.

Nú orðið koma sjónarmið í þágu Norðmanna helzt í ljós í Alþýðublaðinu og eru þau ekki í samræmi við sjónarmið Alþýðuflokksins.

Þar er hinu sama haldið fram og í norskum fjölmiðlum, að Íslendingar séu í klípu og tímahraki vegna 200 mílna efnahagslögsögu Grænlands hinn 1. júní.

Þessi ímyndun um tímahrak byggist á þeim misskilningi, að auðveldara verði að semja við Norðmenn en Dani og Efnahagsbandalagið.

Ný og gömul saga kennir okkur hins vegar, að norsk stjórnvöld eru og verða harðskeyttust allra í viðræðum um íslenzka hagsmuni á norðurslóðum.

Auðvitað er okkur mikilvægt að ná samkomulagi um veiðar innan 200 mílna frá Grænlandi. En um það viljum við semja við aðra en Norðmenn.

Nú vitum við líka annað: Norsk stjórnvöld munu smella í baklás um leið og þau fá skriflegan vott af íslenzkri viðurkenningu á norskri lögsögu.

Framhaldið verður nógu erfitt, þótt ekki sé hvatt til æðibunugangs. Einhliða norsk útfærsla gegn mótmælum er skárri en 95% uppgjöf okkar.

Á meðan mættu ljúflingar Norðmanna gjarna láta af því að rægja hina, sem fast vilja standa á rétti Íslands, og hætta að ráðast á sjónarmið þeirra.

Jónas Kristjánsson.

Dagblaðið
Í vitlausri röð.

Sennilega verður Háskóli Íslands búinn að útskrifa hundraðasta félagsfræðinginn áður en hann útskrifar fyrsta sjávarútvegsfræðinginn. Í þessu efni fylgir skólinn þeirri kenningu, að bókvitið verði ekki í askana látið.

Auðvitað þarf háskólinn að mennta félagsfræðinga eins og aðra fræðinga. Hitt er þó ekki síður augljóst, að skólinn hefur tekið verkefnin í vitlausri röð. Fræðsla í þágu atvinnuveganna hefur verið látin sitja á hakanum.

Norðmenn hafa annan hátt á þessu. Þeir eru ekki eins háðir sjávarútvegi og við erum. Samt reka þeir skipulega kennslu í sjávarútvegi allt frá fjölbrautaskólum upp í doktorsgráður. Og þar er mjög sótzt eftir sjávarútvegsfræðingum.

Í Noregi er sérstakur sjávarútvegsháskóli, sem kennir skipulag veiða og vinnslu, hagfræði veiða og vinnslu, tækni veiða og vinnslu, fiskirækt, fiskilíffræði, fiskifræði og matvælafræði auk ýmissa annarra greina.

Norðmenn tengja þessa kennslu vísindalegum rannsóknum, sem stefna að auknum árangri sjávarútvegs. Til dæmis eru þeir að vinna að aðferðum til að auka nýtingu þorsks og loðnu og búa á þann hátt til milljarðaverðmæti.

Þeir hyggjast auka nýtingu þorsks úr 37% í 62% með því að búa til fiskimassa úr þeim hlutum, sem ekki nýtast í flök. Í íslenzkum tölum mundi þetta auka verðmæti 300 þúsund tonna af þorski um 20 milljarða íslenzkra króna.

Þeir eru þegar búnir að reisa tilraunaverksmiðju til vinnslu loðnumassa í fiskibollur til manneldis. Með því geta þeir aukið verðmæti 100 þúsund tonna af loðnu úr fimm milljörðum íslenzkra króna í átján milljarða.

Þetta eru aðeins tvö af ótal dæmum um, að Norðmenn taka sjávarútveg alvarlega og vísindalega. Þeir hafna þeirri bábilju, að brjóstvitið eitt dugi til að gera sjávarútveg samkeppnishæfan við aðrar greinar og útveg annarra landa.

Þetta gera Norðmenn með því að kenna sjávarútveg á öllum stigum framhaldsskóla. Þetta gera þeir með því að afla sér langskólagenginna sjávarútvegsfræðinga og nýta kunnáttu þeirra í atvinnulífi og rannsóknastofnunum.

Þeir Norðmenn, sem um þessi mál fjalla, furða sig mjög á afskiptaleysi og áhugaleysi Íslendinga. Þeir furða sig meðal annars á, að Háskóli Íslands skuli ekki hafa reynt að fylgjast með framtaki Norðmanna í sjávarútvegsfræðum á háskólastigi.

Þeir furða sig á, hve lítinn áhuga fulltrúar Íslands í Norðurlandaráði hafa sýnt tillögum Færeyinga um norrænan sjávarútvegsháskóla. Þeir telja, að það standi raunar fiskveiðiþjóðinni Íslendingum næst að hafa frumkvæði að slíku samstarfi.

Margir eiga sök á því, að við höfum látið Norðmenn skjóta okkur ref fyrir rass í sjávarútvegi. Það eru stjórnmálamennirnir og flokkarnir. Það eru embættismenn menntamála og ráðamenn embættismanna-framleiðslunnar í Háskóla Íslands.

Við eigum vísi að sjávarútvegsfræðslu í Fiskvinnsluskólanum og í útgerðartæknideild Tækniskólans. Nú verðum við að hlúa að þessum vísi og gera unga fólkinu kleift að fjölmenna í nám á öllum sviðum sjávarútvegs.

Ef við gerum þetta ekki, drögumst við aftur úr. Sjálft íslenzka þjóðfélagið verður ekki lengur samkeppnishæft við önnur. Þess vegna þurfum við að setja okkur það mark að útskrifa fleiri sjávarútvegsfræðinga en félagsfræðinga.

Jónas Kristjánsson.

Dagblaðið