arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Of snemmt að spá.

Þótt tilraun Geirs Hallgrímssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, til myndunar ríkisstjórnar hefjist ekki formlega fyrr en nú, hefur hún raunar staðið að minnsta kosti síðan á þriðjudagsmorgni og þá með formlegum fundum.

Þetta forskot á vinnuna er góðs viti. Það bendir til, að Geir vilji forðast mistökin frá því síðast, er tilraun hans stóð vikum saman og leystist síðan upp í ekki neitt. Enginn tími er til slíks hægagangs um þessar mundir.

Geir Hallgrímsson veit, að ástandið verður farið að nálgast suðupunkt eftir svo sem tíu daga, ef ekki sér þá fyrir endann á tilraun hans. Fljótlega verður forseta Íslands þá ekki stætt á öðru en aðvísa umboðinu annað.

Í öllum hefðbundnu flokkunum hefur komið í ljós nokkur, en mismikill, áhugi á samstarfi við Geir um stjórnarmyndun. Erfiðast er að meta stöðuna innan þingflokks sjálfstæðismanna, þótt ótrúlegt kunni að virðast við fyrstu sýn.

Þar sjá menn fram á forsætisráðherradóm og áframhaldandi flokksformennsku Geirs Hallgrímssonar og telja sumir sjálfa sig eða aðra betur til þess fallna, – eftir allt, sem á undan er gengið. Þetta getur reynzt þungt á metunum.

Athyglisvert er, að samhliða tilraun Geirs hefur staðið önnur og að því er virðist sjálfstæð tilraun af hálfu manna úr þingflokknum. Það gæti bent til, að menn séu að undirbúa komu númer tvö á svokölluðum stjórnarmyndunarbolta.

En um leið hlýtur að vera erfitt fyrir þingflokkinn að finna sér annan forsætisráðherra, því að margir eru kallaðir. Saman við þetta blandast tafl um formennsku í þingflokknum og hugsanlega síðar í flokknum sjálfum.

Framsóknarflokkurinn er klofinn á þingi. Annars vegar fer Ólafur Jóhannesson fyrir þeim armi, sem mælir með samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn. Fyrir hinum, sem eru andvígir, fer Steingrímur Hermannsson.

Í báðum flokkum tala menn um, að nú sé nauðsyn á “sterkri stjórn” með 37 þingmenn að baki. Aðrir telja andlitslyftingu nauðsynlega til að rjúfa stjórnarmynztrið frá 1974. Er þá helzt talað um að bæta Alþýðuflokknum við.

Sá fegurðarauki er takmarkaður, en gæti þó styrkt varnarstríðið í samtökum launafólks. Auk þess vill Alþýðuflokkurinn í stjórn, af því að forustan telur það munu gagnast flokknum í næstu kosningum að hafa sýnt ábyrgð og þor.

Þingmenn Alþýðuflokksins hafa sýnt meiri áhuga á öðru mynztri samstarfs við Sjálfstæðisflokkinn, með Kvennalistann sem þriðja aðila. Af hálfu Sjálfstæðisflokksins hefur sá möguleiki einnig verið ákaft kannaður.

Sumpart er þar að baki eðlilegur áhugi á að finna, hvernig hugmyndir Kvennalistans falli að hefðbundnum stjórnmálaágreiningi í landinu. Og sumpart er að baki aðvörun til Framsóknarflokksins um, að fleiri stjórnarkosta geti verið völ.

Minnstar líkur eru á, að áhugi launamannaforingjans Guðmundar J. Guðmundssonar og ýmissa sjálfstæðismanna á “sögulegum sáttum” hinna kraftmiklu afla til hægri og vinstri nái fram að ganga. Þar ber hreinlega of mikið á milli.

Almennt er talað um sjálfstæðis- og framsóknarstjórn, hugsanlega útvíkkaða og snyrta, sem líklegustu niðurstöðuna. En lausu endarnir eru svo margir, að alveg eins getur verið, að um síðir verði í skyndingu eitthvað allt annað ofan á.

Jónas Kristjánsson

DV
Tapið túlkað á brott.

Í túlkun hinna sauðtryggu málgagna á kosningaúrslitunum þykir hverjum sinn fugl fagur að venju. Sjónhverfingamenn færa þar langsótt rök að sigri sinna manna og ósigri annarra, þvert ofan í sjálf kosningaúrslitin.

Í Morgunblaðinu er fall Geirs Hallgrímssonar af þingi orðið að persónulegum sigri hans úti á landi, væntanlega einnig í kjördæmum stjórnarsinnanna Friðjóns og Pálma, en ósigurinn í Reykjavík hins vegar ómögulegum Albert að kenna.

Hin raunverulega ástæða þess, að Sjálfstæðisflokkurinn vann ekki á í Reykjavík eins og víðast úti á landi, er samt sú, að hópur sjálfstæðismanna kastaði atkvæði sínu á Alþýðuflokkinn í innanflokks mótmælaskyni.

Þetta hefur oft komið fyrir áður og af ýmsum ástæðum. Í þetta sinn voru ýmsir hörðustu Gunnarsmennirnir að þakka Geir fyrir frægan Ísafjarðarfund og senda honum sína síðustu kveðju, í von um, að hann félli af þingi.

Þeim tókst þetta, nánast fyrir tilviljun. Á það má líta sem eins konar áminningu til flokksforustunnar um, að hún hefur ekki enn gert upp við fortíðina, jafnvel þótt Morgunblaðið tali ekki að sinni um maðka í mysunni hjá Friðjóni og Pálma.

Í Þjóðviljanum er ósigur Alþýðubandalagsins orðinn að frækilegum raunsigri, bæði almennt séð og í ýmsum sérmálum á borð við Ísal. Þar tala menn t.d. um varnarsigur í samanburði við það, sem búizt hafi verið við fyrir kosningar.

Í stað þess að leggja áherzlu á samanburð milli þingkosninga sér á parti, byggðakosninga sér á parti, skoðanakannana sér á parti og fróðra manna áliti sér á parti, er þessu öllu grautað saman eftir hentugleikum.

Að vísu hefur nokkurt gildi að bera kosningaúrslit í alþingiskosningum saman við úrslit í byggðakosningum, niðurstöður skoðanakannana og fróðra manna mat á stöðunni. En aðalsamanburðurinn hlýtur að vera við fyrri þingkosningar.

Þannig vann Bandalag jafnaðarmanna 7,3%, Samtök um kvennalista 5,5% og Sjálfstæðisflokkurinn 3,3%, en Alþýðubandalagið tapaði 2,4%, Alþýðuflokkurinn 5,8% og Framsóknarflokkurinn 5,9%. Þetta eru hinar undanbragðalausu staðreyndir.

Alþýðubandalagið sá fyrir ósigurinn og varaði kjósendur við svokallaðri “hægri sveiflu”, sem væri að gleypa landið. Þessi sveifla var auðvitað að mestu leyti ímyndun, en var máluð á vegginn til að auðvelda síðari túlkun.

Eftir kosningar gat Þjóðviljinn svo barið sér á brjóst og sagt, að hægri sveiflan hafi verið stöðvuð í frækilegri lokasókn Alþýðubandalagsins í kosningabaráttunni. Tapið upp á 2,4% er gersamlega fallið í skuggann.

Með þessu er raunverulega verið að reyna að strika yfir nokkur síðustu árin og láta líta svo út sem öll fortíðin hafi ekki verið meiri en ein eða tvær vikur, það er að segja tíminn frá síðustu skoðanakönnunum.

Auðvitað brosa gamlir jálkar í skoðanakönnunum, þegar reiknimeistarar flokkanna vilja taka þær til samanburðar frekar en síðustu eða fyrri alþingiskosningar. Jálkarnir vita nefnilega, að kannanir eru ekki kosningar, þótt góðar séu.

Skemmtilegust var þó túlkun úrslitanna hjá frambjóðandanum, sem fékk 411 atkvæði og kolféll. Að hans mati voru það skoðanakannanirnar, sem biðu ósigur, en ekki hann sjálfur. Nei, að sjálfsögðu lýtur enginn í lægra haldi í kosningum!

Jónas Kristjánsson

DV
Nákvæmnin var mest í DV.

Enn einu sinni hefur skoðanakönnun DV reynzt nákvæmust þeirra, sem gerðar voru fyrir alþingiskosningarnar um helgina. Meðalfrávik hinna átta framboðslista reyndist vera 2,2 prósentustig í DV, en 2,8 í Helgarpóstinum og 3,1 í Morgunblaðinu.

Skoðanakannarinn Gallup sagði fyrir nokkrum árum, að menn ættu að reikna með 2-3 prósentustiga frávikum í skoðanakönnunum: Samkvæmt því eru frávik kannana dagblaðanna þriggja innan marka, sem eðlileg mega teljast.

Hinn sami Gallup sagði einnig: “Úrslit kosninga eru bezti mælikvarðinn á, hversu áreiðanlegar eru vinnuaðferðir í skoðanakönnunum.” Samkvæmt því eru vinnuaðferðir DV nokkru áreiðanlegri en Helgarpóstsins og Morgunblaðsins.

Síðastnefnda blaðið hafði grun um þetta fyrirfram og tryggði sig gegn staðreyndum með því að gagnrýna þá skoðun, að úrslit kosninga væru nokkur mælikvarði á áreiðanleika vinnuaðferða í skoðanakönnunum.

Morgunblaðið sagði: “Þetta er fráleit kenning. Fyrir liggja rannsóknir um þetta atriði og aðferðir við slíkar kannanir hafa verið þaulreyndar og niðurstöður á þeim liggja fyrir. Úrslit kosninga á Íslandi í apríl 1983 breyta þar engu um … “

Vonandi ber Hagvangur hf. enga ábyrgð á þessari vísindakenningu Morgunblaðsins, enda er hætt við, að Gallup og fleiri gætu ekki dulið kátínu sína, ef kenningin væri kynnt á erlendum vettvangi meðal vísindamanna í greininni.

Þvert á móti er einmitt gagnlegt að bera úrslit saman við skoðanakannanir, til dæmis til að reyna að finna, hvort frávik fari eftir einhverjum formúlum. Þannig væri unnt að auka spágildi skoðanakannana og gera þær nákvæmari.

DV gerði tilraun til þessa, en tókst ekki að auka nákvæmnina. Kannski verður það síðar hægt, þegar byggt verður á fleiri kosningaúrslitum en unnt var í þetta sinn.

Nákvæmni upp á 2-3 prósentustiga frávik er samt nægileg til að kveða niður deilur um réttmæti og gildi skoðanakannana. Stjórnmálamenn viðurkenna, að reynt er að vanda til þeirra og að þær sýna sveiflur í stórum dráttum.

Sumir þeirra eru mjög trúaðir á skoðanakannanir, þegar þeim gengur vel, en hafa svo allt á hornum sér, þegar þeim gengur miður. Þetta er bara mannlegt og fer minnkandi í hverri kosningabaráttunni á fætur annarri.

Helzt er mark takandi á kenningum sumra stjórnmálamanna um skoðanamyndandi eða “skoðanahannandi” áhrif skoðanakannana. Flokkarnir hagræða til dæmis kosningabaráttunni með hliðsjón af nýjustu skoðanakönnunum hverju sinni.

Um leið mega menn ekki gleyma, að skoðanakannanir koma í veg fyrir, að óprúttnir kosningastjórar geti haldið fram fáránlega útbelgdum tölum um fylgi flokka sinna. Þær auka upplýsingaforðann, sem kjósendur hafa aðgang að.

Menn eiga ekki að óttast þekkinguna, allra sízt ef hún stingur göt á óraunhæfan hugmyndaheim. Og íslenzkir stjórnmálamenn eru flestir í stórum dráttum hættir að óttast þekkingaraukann, sem felst í vel gerðum skoðanakönnunum.

DV hafnar engan veginn vinnubrögðum annarra aðila, sem kanna skoðanir, heldur telur þau þvert á móti vera frambærileg. En auðvitað fagnar DV því að hafa náð sínu fráviki niður í 2,2 prósentustig, meðan aðrir voru í 2,8- 3,1 prósentustiga frávikum.

Jónas Kristjánsson

DV
Verið með – kjósið.

Kosningabaráttan hefur verið fremur róleg, enda áhugi kjósenda lengst af daufur. Þeir hafa farið sér hægt við að velja sér lista. Vonandi skila þeir sér þó í eðlilegum fjölda á kjörstað, ef veður og færð leyfa.

DV hefur í allan vetur lagt áherzlu á að gefa lesendum tækifæri til að fylgjast með kosningabaráttunni, kynnast mönnum og málefnum hennar. Þessi straumur upplýsinga hefur einkum verið stríður síðustu vikurnar fyrir kjördag.

Á öndverðum vetri hófst kynning DV á frambjóðendum í prófkjörum, skoðanakönnunum og forvali stjórnmálaflokkanna. Við sögðum frá þessu fólki og skoðunum þess og birtum kjallaragreinar eftir þá, sem óskuðu þess.

DV sagði síðan lesendum frá framboðslistunum um leið og þeir urðu til, svo og frá margvíslegum átökum um skipan listanna. Blaðið skýrði frá þróun nýrra framboða, alveg eins og það rakti framboð hinna hefðbundnu stjórnmálaflokka.

Síðast í marz og fyrst í apríl voru leiðtogar flokka og samtaka, sem bjóða fram í fleiri en einu kjördæmi, á beinni línu á ritstjórn DV. Í öllum tilvikum létu lesendur DV spurningarnar dynja um glóandi símalínur.

Spurningar og svör fengu rækilega umfjöllun á síðum DV. Lesendabréf og kjallaragreinar um kosningamál hafa einnig borizt að í stríðum straumum. Hvað eftir annað hefur blaðið verið stækkað til að rúma þessar aðsendu skoðanir.

Þegar sameiginlegir kosningafundir framboðslistanna hófust í kjördæmunum upp úr páskum, lögðu blaðamenn DV land undir fót til að fylgjast með fundum og segja ítarlega frá þeim í blaðinu. Og einn fund hélt blaðið meira að segja sjálft.

Margir hafa harmað í undanförnum kosningum, að kjósendur á höfuðborgarsvæðinu hafa ekki fengið tækifæri til að koma á sameiginlega framboðsfundi og leggja spurningar fyrir þá, sem vilja verða fulltrúar kjósenda á alþingi.

DV hljóp nú í skarðið, meðal annars af þeirri ástæðu, að enginn annar fjölmiðill gat það, sumir vegna flokkstengsla og aðrir vegna múlbindingar hins opinbera. Og hinn fjölmenni fundur gerði líka stormandi lukku.

Stjórnmálamenn landsins hafa í rúmlega hálft annað ár notað kjallaragreinar í DV sem eins konar ræðustól til að ná til kjósenda. Þeim fannst því jafnt eðlilegt að ganga í ræðustól DV á kosningafundinum í Háskólabíó.

Í öðrum dagblöðum hefur ekkert sézt hliðstætt við hinn mikla straum óhlutdrægra upplýsinga í DV, sem hér hefur verið lauslega rakinn. Enda eru þau svo tengd hvert sínum stjórnmálaflokki, að slíkt frjálslyndi er þar óhugsandi.

Í ríkisfjölmiðlunum hefur ýmislegt verið gert hliðstætt, en ekki í nándar nærri eins miklum mæli og í DV. Síðustu tvær vikurnar hefur þó verið öflugt kosningasjónvarp, sem örugglega er vel þegið hjá meirihluta kjósenda.

Að vísu segja margir, að gömlu þingmennirnir hafi ekki reynzt þjóðinni nógu vel og að ástæða sé til að efast um, að nýju þingmannsefnin reynist betur. Auðvitað leysa kosningar ekki allan vanda, en kjósendur mega þó ekki leggja árar í bát.

Menn eru skyldugir til að vera með, þótt hvert atkvæði sé ekki þungvægt. Kjósendum ber að ákveða sig og að láta efasemdir ekki hindra sig í að koma á kjörstað. Meðan níu af hverjum tíu kjósa er lýðræðið enn virkt, þrátt fyrir ýmsa erfiðleika.

Jónas Kristjánsson.

DV
Spilin verða stokkuð.

Skoðanakönnun DV, sem birt er í blaðinu í dag, staðfestir það, er komið hefur fram í könnunum annarra blaða, að hið hefðbundna flokkakerfi Íslands hefur riðlazt, – að fjöldi manna mun á laugardaginn kjósa öðruvísi en áður.

Nýju framboðin, Bandalag jafnaðarmanna og Samtök um kvennalista, hafa sópað til sín fylgi og ógna hefðbundnum hugmyndum um rekstur stjórnmála. Flokkarnir hafa ekki lengur sína föstu dilka, þar sem sauðirnir skila sér.

Eini gamli flokkurinn, sem nýtur öruggs og raunar vaxandi fylgis, er Sjálfstæðisflokkurinn. Búast má við, að eftir kosningar verði hann eini stóri flokkurinn og þar af leiðandi úrslitaflokkur í myndun nýrrar ríkisstjórnar.

Tölur DV eru hærri en Morgunblaðsins fyrir Framsóknarflokkinn, Bandalag jafnaðarmanna og Alþýðubandalagið og lægri fyrir Sjálfstæðisflokkinn, en hinar sömu fyrir Alþýðuflokkinn og Samtök um kvennalista.

Í stórum dráttum ber þessum tveimur könnunum saman. Minna virði eru tölur Helgarpóstsins, sem eins og fyrri daginn vanmetur Framsóknarflokkinn, þótt aðferðafræðin sé skárri en áður. Við reiknum með, að þær tölur séu ekki réttar.

Svo vel vill til, að á laugardaginn verður kveðinn upp Stóridómur. Þá kemur raunveruleikinn í ljós. Um miðnætti fer sennilega að skýrast, hversu misjafnlega vel þessar þrjár kannanir spá um úrslit kosninganna.

Þá verður marklaust að bera saman misjafna aðferðafræði. Þá verður tilgangslítið að flagga vísindum út af fyrir sig. Þá verða búnir að ákveða sig þeir kjósendur, sem hingað til hafa gefið loðin svör eða engin.

Í könnun DV fékkst ekki svar um lista hjá 46,6% úrtaksins. Morgunblaðið fékk ekki svar frá 37% af sínu úrtaki, þótt sú staðreynd sé raunar falin í frásögnum blaðsins. Eftir viku fáum við að vita, hvor skekkjan er verri.

Burtséð frá þessu er ljóst, að kjósendur hafa þegar ákveðið að gefa nýjum framboðslistum tækifæri til að reyna sig, og sömuleiðis hafa þeir ákveðið að refsa Alþýðuflokknum, Alþýðubandalaginu og Framsóknar-. flokknum.

Sérstaklega er athyglisvert, að kjósendur virðast ekki setja fyrir sig einkennilegan klofning Sjálfstæðisflokksins, þar sem hluti kjósenda og einnig frambjóðenda eru stjórnarsinnar, en meirihlutinn stjórnarandstæðingar.

Einnig er sérstaklega athyglisvert, að grófur rógur um Vilmund Gylfason hefur ekki kæft framboð hans manna í fæðingu. Kjósendur trúa ekki róginum og taka framboð bandalags hans sem raunhæft val í stað hins gamla.

Loks er einnig sérstaklega athyglisvert, að sú hugsun hefur náð fótfestu, að flokkakerfið veiti konum ekki næga þáttöku í stjórnmálum og að við ríkjandi aðstæður sé kvennalisti raunhæft svar við vandanum.

Við sjáum fram á, að um eða undir tíu af sextíu þingmönnum næsta kjörtímabils verði kosnir af hinum nýju listum. Um þetta eru sammála þrjár skoðanakannanir með þrenns konar aðferðafræði. Um þetta þýðir engum að villast.

Að baki velgengni hinna nýju lista og velgengni stærsta stjórnmálaflokksins hlýtur að liggja þung undiralda. Að baki eru kjósendur, sem vilja stokka spilin upp á nýtt og kanna, hvort ekki sé hægt að fá ríkisstjórn eftir tólf ára hlé.

Jónas Kristjánsson.

DV
Fantabrögð lækna.

Næstum ár er liðið síðan háls-, nef- og eyrnalækninum Stefáni Salbert og tannlækninum Yvona Salbert var veitt landvistarleyfi á Íslandi sem pólitískum flóttamönnum frá Póllandi, en samt hafa þau ekki enn fengið störf á sínum sviðum.

Í DV á laugardaginn var rækilega skýrt frá máli Stefáns. Þar kemur fram, að læknadeild Háskólans og félag ungra lækna hafa brugðið fæti fyrir tilraunir stjórnvalda til að efna loforð sín gagnvart honum um læknisstörf á Íslandi.

Læknisfræði er að verulegu leyti alþjóðleg fræðigrein. Læknar færa sig fyrirhafnarlítið milli landa, þar á meðal íslenzkir læknar. Þeim þykir sjálfsagt að geta fengið störf í Svíþjóð eða Bandaríkjunum, ef þeir telja það henta sér.

Að baki læknanáms liggur gífurlegur kostnaður af hálfu þjóðfélagsins. Læknar, sem menntaðir eru á Íslandi, eru ekki krafðir um endurgreiðslu, þótt þeir flytjist til útlanda, margir hverjir fyrir fullt og allt.

Um leið ætti það að koma Íslandi vel, ef hingað vill koma hámenntað fólk og láta þjóðina njóta góðs af kunnáttu, sem það hefur aflað sér. Slíkt fólk ætti að laða hingað í stað þess að bregða fyrir það fæti.

Einfalt ætti að vera fyrir læknadeild Háskólans að afla sér upplýsinga á Vesturlöndum um, hvaða reynsla sé af pólskum háls-, nef- og eyrnalæknum og tannlæknum og hvort menntun þeirra sé nægileg fyrir vestrænar kröfur.

Í stað þess hefur læknadeildin krafizt þess, að Stefán taki próf í ýmsum greinum, sem kosta eins til tveggja ára undirbúning. Þar á ofan má hann ekki taka þau á ensku, heldur íslenzku, sem kostar fimm ára undirbúning.

Draga verður í efa, að íslenzkir læknar geti staðizt slíkar kröfur, ef gerðar væru. Flest það, sem lært er í skólum, gleymist fljótt, einnig það, sem læknanemar læra í háskólum, jafnvel þótt ekki sé á framandi tungumálum.

Stefán Skaftason, yfirlæknir háls-,nef-og eyrnadeildar Borgarspítalans, hefur beðið Svavar Gestsson heilbrigðisráðherra að ráða Stefán Salbert í aukastöðu við deildina með bráðabirgðaleyfi, meðan hann aflar fullra réttinda.

Í bréfinu segir: “Ég tel með öllu ósæmandi íslenzkri þjóð og íslenzkum stjórnvöldum að taka, ef dæma má af fjölmiðlum, tveim höndum erlendum flóttamönnum, en skilja þá síðan eina á berangri harðrar samkeppni þjóðfélags þess, sem við búum í.”

Yfirlæknirinn hafði áður vikið að því, að fulltrúi félags ungra lækna hafi tjáð sér, að ungir læknar litu það óhýru auga, ef Stefán Salbert yrði ráðinn sem aðstoðarlæknir í stöðu, sem þeir þyrftu sjálfir á að halda.

“Hyggjast þeir jafnvel beita deildina refsiaðgerðum, verði út frá þessu vikið”, segir ennfremur í bréfi yfirlæknisins. Þannig leggjast ungu læknarnir á sömu sveif og læknadeildin til að reyna að einoka störf á Íslandi.

Nú er það greinilegur ræfildómur Svavars Gestssonar heilbrigðisráðherra að hafa látið læknamafíuna vaða uppi á þennan hátt. Sem ráðherra er hann skyldugur að halda uppi sóma Íslands, þótt læknar beiti fantabrögðum.

En athyglisvert er, ef íslenzkir læknar ætla að temja sér vinnubrögð bandarísku læknasamtakanna, eins verst ræmda þrýstihóps þar vestra, í tilraunum til að tryggja læknaskort og meðfylgjandi óhófslaun til frambúðar.

Jónas Kristjánsson.

DV
Feigðarflan smábyggðastefnu.

“En hvers vegna hefur verið keyptur floti umfram þarfir síðustu árin? Vegna byggðastefnunnar mundu margir segja. En það er ekki rétt. Hér hefur verið tekin upp smábyggðastefna á kostnað eiginlegrar byggðastefnu … “

Svo segir í nýlega birtri kjallaragrein eftir Valdimar Kristinsson viðskiptafræðing. Hann rökstyður þar, að núverandi smábyggðastefna sé enn hættulegri fólki úti á landi en á höfuðborgarsvæðinu. Hann nefnir dæmi:

“Í Norðurlandskjördæmi eystra eru þrír bæir stærstir, Akureyri, Húsavík og Dalvík með samtals 67% af íbúum kjördæmisins. Þessum stöðum og íbúum þeirra er vissulega enginn greiði gerður með því að grafið sé undan útgerðargrundvelli þeirra með Þórshafnartogara … “

“ … Patreksfjörður, Bolungarvík og Ísafjörður með samtals 54% íbúa Vestfjarðakjördæmis. Þessum stöðum og íbúum þeirra er sannarlega enginn greiði gerður með því að grafið sé undan útgerðargrundvelli þeirra með Hólmavíkurtogara … “

Svipaða sögu mætti segja úr öðrum kjördæmum. Ráðamenn hafa næma heyrn fyrir kveinstöfum fámennra þrýstihópa, án þess að geta eða vilja gera sér grein fyrir, að greiðasemin er andstæð hagsmunum meirihluta fólks í þeirra eigin kjördæmum.

Ekki má heldur gleyma hagsmunum þjóðarinnar í heild, “ … sem verið er að sliga, því steyti skúta hennar á skuldaskerinu, verður öll íslenzk þjóðarbyggð í hættu”, segir Valdimar.

Skynsamur herforingi dreifir ekki liði sínu jafnt á öll landamærin. Hann safnar því saman á hernaðarlega mikilvægustu staðina, svo að eitthvert gagn sé í því, þegar til átaka kemur. Á svipaðan hátt ættu íslenzkir ráðamenn að hugsa.

Sjálfstæði þjóðarinnar er í meiri hættu en svo, að varnir gegn fólksflótta eigi við í hverjum einasta hreppi landsins. Slík dreifing á kröftum getur hæglega leitt til þjóðargjaldþrots og fólksflótta frá landinu.

Hornsteinar sjálfstæðis þjóðarinnar eru efnahagslegur máttur Reykjavíkursvæðisins annars vegar og traustar byggðir sjávarsíðunnar hins vegar. Ef undan þessu tvennu er grafið, fellur heildin.

Smábyggðir eiga fyllsta rétt á sér, ef unnt er að halda þar uppi öflugu atvinnulífi, án þess að æpt sé á meiri fyrirgreiðslur en almennt gerast í atvinnulífi landsins. Að öðrum kosti eru þær þjóðinni skaðlegar.

Óskynsamlegt er að veita stríðum straumum fjármagns frá Reykjavíkursvæðinu og öflugum þéttbýlisstöðum utan þess, einmitt frá stöðunum, þar sem unnt er að halda uppi vörnum fyrir efnahagslegu sjálfstæði þjóðarinnar.

Tvennt er verst í feigðarflaninu. Annað er að útvega smábyggðunum togara, sem minnka hlut lífvænlegra byggða af takmörkuðum heildarafla úr sjó. Á slíku tapa allir, að lokum einnig smábyggðirnar, sem lenda í skuldasúpu og gjaldþrotum.

Hitt er stuðningur við sauðfjárrækt og mjólkurbúskap í hvaða mynd sem er. Útflutningsuppbætur, niðurgreiðslur, ótal aðrir styrkir, og vildarlán til hins hefðbundna landbúnaðar er brennsla á verðmætum, sem nýta mætti annars staðar.

Við erum komnir upp fyrir Dani í söfnun erlendra skulda. Við ætlum börnum okkar að endurgreiða þær. Til þess að gera þeim það kleift verðum við að hverfa frá feigðarflani smábyggðastefnunnar, hætta að kasta peningum á glæ.

Jónas Kristjánsson.

DV