arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Alþjóðadagblað selt

Washington Post seldi í gær New York Times helmings hlut sinn í alþjóðlega dagblaðinu

>International Herald Tribune, svo að NYT á nú allt hlutafé í því. Samkomulag eigenda hafði stirðnað að undanförnu, WP bauðst til að kaupa NYT út, en var hafnað. NYT beitti hörðu til að ná tökum á IHT, hótaði að setja upp eigin alþjóðaútgáfu og að neita frekari fjármögnun IHT, sem hefur verið rekið með slæmu tapi í tvö s.l. ár. Þetta eru vondar fréttir, þótt NYT sé vandað dagblað. Það er ákaflega hallt undir Ísrael. Sú afstaða mun áreiðanlega leka inn hjá IHT, sem hingað til hefur verið fremur óhlutdrægt í þeim efnum að hætti Washington Post. Hin alþjóðadagblöðin tvö, Wall Street Journal og Financial Times, eru einnig fremur höll undir Ísrael, svo að hér eftir verða vaxandi erfiðleikar á að fá á einfaldan hátt góða innsýn í þann vanda, sem er ein helzta rót hins ótrygga ástands í Miðausturlöndum og aukinna umsvifa alþjóðlegra hryðjuverkamanna.
Keppinautar fallast í faðma

Þegar matvörukeðjurnar berjast um á hæl og hnakka til að ná meiri hluta af markaðinum til sín, taka þær forustu við að lækka vöruverð. Þannig voru fyrst Hagkaup og síðan Bónus á uppvaxtarárum sínum. Þegar keðjurnar hafa hins vegar náð jafnvægi í markaðshlutdeild, hætta þær að stýra verðþróun og fara að fylgja henni eftir. Þær hætta allri ævintýramennsku og keppast um að halda hlutfallslegu verðlagi í samanburði við keppinautana. Áherzla á gróða leysir áherzlu á markaðshlutdeild af hólmi. Keppinautar fallast í faðma. Þannig eru Hagkaup og Bónus orðin að Baugi. Staðan í matvöru er nýlega orðin hin sama og hún hefur frá ómunatíð verið í bönkum og benzíni, flutningum og flugi. Samkeppni er orðin að fáokun, neytendum og þjóðarbúi í óhag. Og bráðum verður þetta svona í fjarskiptunum líka.
Evrópa er vond við Davíð

Davíð getur ekki slegið Evrópu leiftursnöggt í skallann. Þess vegna fer hún sínu fram án samráðs við hann, sem ekki fær dulið gremju sína. Nú er hún að þenja sig til austurs og spillir óvart tvíhliða samningum Íslands við ríki í Austur-Evrópu, þar sem við höfum komið inn tollfríum fiski. Af því að við viljum ekki vera með í Evrópu, heldur hafa Fríverzlunarsamtök til að semja við hana um Evrópskt efnahagssvæði, neyðumst við til að biðja hana um að fá að halda fiskmarkaði okkar í Austur-Evrópu. Í staðinn vill hún, að við tökum meiri fjárhagslegan þátt í að hjálpa fátækum þjóðum í Evrópu, en það vill Davíð alls ekki. Allt væri þetta miklu einfaldara, ef við skildum, að ríki, sem er háð erlendum aðgangi fyrir afurðir sínar, getur ekki staðið fyrir utan tollmúra, heldur verður að koma sér í hlýjuna fyrir innan, þar sem líka fæst lágt vöruverð, lágir vextir og hentug evra.
Getur unnið eða verður að vinna?

Bandaríkjastjórn ætlar að heyja hefðbundið stríð, sem hún getur unnið, í stað þess að heyja flókið stríð, sem hún verður að vinna. Það er niðurstaða dálkahöfundarins

Tony Judt í New York Times í dag. Yfirvofandi stríð við Írak er rangt stríð á röngum tíma. Í stað þess að safna fylgi almennings í löndum múslima við stríð gegn alþjóðlegum hryðjuverkamönnum er Bandaríkjastjórn að auðvelda hryðjuverkamönnum að njóta skjóls hjá vinveittum almenningi. Enda er augljós tvískinnungur að banna Írak það, sem Ísrael er leyft. Þess vegna mun mannkynið verða að þola meira af Bali og World Trade Center, meðan Bandaríkin gera upp sakir við gamlan skjólstæðing, sem átölulaust notaði efnavopn gegn minnihlutahópum og nágrannaríkjum fyrir tveimur áratugum, þegar hann var ennþá “okkar tíkarsonur” og mátti gera það, sem hann vildi.
Hryðjuverk í heimahögum

Raðmorðingi hefur undanfarið leikið lausum hala í úthverfum höfuðborgar Bandaríkjanna og valdið almennri skelfingu. Ef svona erfitt er að hafa hendur í hári hryðjuverkamanns við bæjardyr Hvíta hússins, hversu miklu flóknara verkefni er að ná til hryðjuverkamanna sums staðar í fjarlægum útlöndum, þar sem þeir njóta skjóls hjá hluta almennings, spyr

Martin Kettle í Guardian. Enda gengur Osama bin Laden enn laus og raunar allir helztu ráðamenn al Kaída samtakanna. Þetta segir okkur, að baráttan við alþjóðlega hryðjuverkamenn er flókið þolinmæðisverk. Einfaldara er fyrir George W. Bush forseta að skipta út umræðuefnum og reyna að beina óþolinmóðri athygli fólks að alls óskyldum vanda, Saddam Hussein, sem fyrir löngu hætti að styðja hryðjuverk í útlöndum.
Svarthol í Vetrarbrautinni

Í fyrsta skipti hafa náðst sönnunargögn um tilvist risastórs svarthols í miðju vetrarbrautarinnar. Vísindamenn við

Max Planck stofnunina í Þýzkalandi hafa birt grein um niðurstöður sínar í brezka tímaritinu Nature. Þar kemur fram, að fyrirbæri, sem nefnist Sagittarius A er þremur milljón sinnum stærri en sólin. Svarthol í geimnum eru ekki hvirflar, sem soga til sín hluti, heldur svo eðlisþung fyrirbæri, að ljós sleppur ekki frá þeim. Þau myndast, þegar stjörnur falla saman inn í sjálfar sig. Þau er að finna í kjarna flestra sólkerfa. Sagittarius A hefur í aldarfjórðung verið grunaður um að vera slíkt svarthol, en sönnunargögn hafa ekki fengizt fyrr en nú. Búizt er við, að þessi tíðindi muni efla um allan heim rannsóknir á svartholum.
Reykbann þenst út vestra

Þar sem við hermum flest eftir Bandaríkjamönnum, má vonast til, að sá tími renni upp, að maður geti heimsótt kaffihús án þess að vera baðaður í tóbaksreyk. Nýja borgarjóranum í New York,

Michael Bloomberg, er um það bil að takast að sannfæra borgarstjórnina um að víkka reykingabann, sem áður gilti á veitingahúsum, þannig að það gildi einnig á börum borgarinnar. Slíkt bann gildir raunar þegar í Kaliforníu og hefur ekki dregið úr aðsókn að þessum stofnunum, þótt eigendur þeirra hefðu aður haldið slíku fram. Mótbárur kollega þeirra í New York eru því ekki þungar á metunum í umræðum borgarstjórnar. Kvörn skynseminnar malar hægt en örugglega.
Góður pakki um næsta stríð

Hin harða gagnrýni

Jimmy Carter, fyrrum Bandaríkjaforseta og nýjasta friðarverðlaunahafa Nóbels, á styrjaldarstefnu George W. Bush Bandaríkjaforseta gagnvart Írak birtist í Washington Post á dögunum. Blaðið hefur tekið saman ýmsar greinar, sem hafa birzt í þar um málið upp á síðkastið, í einn pakka, The Debate About Iraq, flokkaðan eftir viðfangsefnum og sjónarmiðum Þar má sjá skoðanir margra þekktra dálkahöfunda og stjórnmálamanna, mikill fjársjóður fyrir þá, sem vilja setja sig inn í þessa sérstæðu áráttu, sem virðist hafa leyst af hólmi eltingaleikinn við hryðjuverkahópa á vegum Osam bin Laden. Þarna eru m.a. greinar eftir Richard Holbrooke og Robert J. Samuelsson, Robert Kagan og Francis Fukuyama, Charles Krauthammer og Jim Hoagland, Jimmy Carter og George Schultz, Bob Dole og James A. Baker.
Hatrið á hnattvæðingunni

Hnattvæðing er hötuð um allan þriðja heiminn, af því að helztu stofnanir hennar hafa brugðizt hlutverki sínu. Alþjóðabankinn útvegar lánsfé til ofurframkvæmda á borð stíflur, sem spilla vistkerfi og efnahag þjóða. Hann útvegar lánsfé, sem hann veit að er laumað á bankareikninga spilltra valdhafa, en ætlast samt til, að þrautpíndar þjóðir endurgreiði. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er rekinn á róttækum hagfræðikreddum frá Chicago, sem hafa leitt kreppur yfir Suðaustur-Asíu, Rússland og Suður-Ameríku. Heimsviðskiptastofnunin styður ofurgreiðslur þriðja heims þjóða fyrir vestræn einkaleyfi, einkum amerísk, og kemur um leið í veg fyrir, að ódýrar landbúnaðarvörur þriðja heimsins komist inn á vestræna markaði. Skyldi verða rætt um þessar glæpastofnanir á hnattvæðingarráðstefnu háskólans um helgina?
Þéttbýlisflokk gegn ofsóknum

Hornsteinn þjóðskipulags okkar eru fjórir gamalgrónir hagsmunaflokkar, sem dreifa skattfé og einkavæðingartekjum frá þéttbýlinu yfir í strjálbýlið. Vegakerfið er gott dæmi, því að fyrirhugað er að verja stjarnfræðilegum upphæðum til að bora göt í fjöll á afskekktum stöðum. Miklu nær væri að nota þetta fé á höfuðborgarsvæðinu, þar sem fjölgun mislægra gatnamóta með viðstöðulausum akstri mundi fækka slysum, stytta ferðatíma, minnka benzínnotkun og draga úr mengun á gatnamótum. Hér vantar greinilega þéttbýlisflokk til að gæta hagsmuna þriggja kjördæma á höfuðborgarsvæðinu, því að þingmenn fjórflokksins á svæðinu hafa aldrei gert það. Tíu þingmanna þéttbýlisflokkur mundi skelfa fjórflokkinn og neyða Alþingi til að verja vegafé ríkisins í stórauknum mæli til höfuðborgarsvæðisins. En fólkið þar hefur því miður ekki bein í nefinu til að losna við umferðarstöppu álagstímanna og draga úr öðrum ofsóknum af hálfu fjórflokksins.
Þráhyggja magnar öryggisleysi

Þráhyggja bandarískra stjórnvalda gegn Írak stjórnar örvæntingarfullum og árangurslausum tilraunum þeirra til að sanna samband milli Osama bin Laden og Saddam Hussein til að réttlæta árás á Írak. Þetta hefur mánuðum saman skert getu CIA, bandarísku leyniþjónustunnar til að hafa upp á raunverulegum hryðjuverkamönnum, sem hafa með skelfilegum afleiðingum aukið umsvif sín, t.d. á Balí í Indónesíu, í Karachi í Pakistan og á sundinu við Jemen. Gleymst hefur stjórnleysið í Afganistan, þar sem leppar Bandaríkjanna ráða ekki við neitt utan við borgarmiðju Kabul og þar sem Osama og Omar talibani leika enn lausum hala. Þráhyggjan hefur magnað öryggisleysi Bandaríkjamanna. Margir dálkahöfundar fjalla um þetta í dag, svo sem

Richard Norton-Taylor í Guardian og Julian Borger í sama blaði.
Steinaldarfæði hentar okkur

Fólk er veikt, af því að líkaminn er ekki gerður til að þola lífshætti 21. aldar, er menn geta veitt sér allt, sem þeir vilja. Þetta segir

Randolph Nesse, prófessor við Michigan-háskóla, einn helzti Darwinisti nútímans. Fjallað var um kenningar hans í BBC á laugardaginn. Líkaminn er að hans sögn gerður til að ganga 20 km á dag í leit að æti, yfirleitt trefjaríku og fitusnauðu. Líkaminn var í góðu samræmi við umhverfi sitt fyrir 10.000 árum. En hann hefur lítið breytzt eftir ytri aðstæðum og er ekki gerður til að verjast freistingum nútímans, allt frá tóbaki og áfengi yfir í fitu og sykur. Þannig blómstra menningarsjúkdómarnir. Samkvæmt þessu má búast við að menn þurfi að hverfa til neyzluvenja eins og þær voru fyrir 10.000 árum, til að minnka umtalsvert hættuna á veikindum. Steinaldarfæði er það, sem hentar líkama okkar.
Er krabbamein hegðun?

Nú má fólk fara að vara sig, ef það er með hegðunarvandamál á borð við rangar neyzluvenjur.

Jóhann Ágúst Sigurðsson prófessor segir í ágætu viðtali í Morgunblaðinu í dag, að sjúkdómshugtakið hafi verið þanið svo út, að náð sé mörkum þanþols á greiðslugetu heilbrigðiskerfisins. Jóhann kallar þetta sjúkdómavæðingu, sem meðal annars felst í að félagsleg vandamál og hegðunarmynztur eru skilgreind sem sjúkdómar. Viðtalið vekur þó fleiri spurningar en það svarar. Hvað verður til dæmis gert við fólk með krabbamein og hjartamein af ýmsu tagi, þegar menn átta sig betur á, að hegðun á borð við neyzluvenjur er umtalsveður áhættuþáttur slíkra sjúkdóma? Verður þetta fólk látið bera kostnaðarábyrgð á eigin heilsu, þegar búið er að þrengja sjúkdómshugtakið að hætti Jóhanns?
Leirböð aftur í tízku

Samkvæmt grein eftir

Vicky Elliott í International Herald Tribune eru baðlækningar að miðevrópskum hætti, svo sem við þekkjum frá Heilsustofnuninni í Hveragerði, annars vegar lindarvatnslækningar og hins vegar leirbaðalækningar, orðnar að tízkuæði í Kaliforníu. Í Evrópu hafa stofnanir af þessu tagi, nú orðið oftast kallaðar samheitinu Spa, löngum verið eftirsóknarverðir dvalarstaðir í sumarleyfum. Kaliforníumenn hafa bætt um betur og bjóða ilmböð og tónaböð, austurlenzka hugleiðslu og jóga og svo auðvitað heilsufæði að hætti þeirra í Hveragerði, þar sem raunar einnig hafa verið stundaðar nálastungur. Allt þetta setja Kaliforníumenn í einn slökunarpakka, sem miðar að því að losa önnum kafið fólk við streitu nútímans.
Frábær friðarverðlaun

Sem einn fárra staðfastra aðdáenda

Jimmy Carter Bandaríkjaforseta þykir mér vænt um að einmitt hann hefur fengið friðarverðlaun Nóbels, persónugervingur reisnar mannsandans á erfiðum tímum róttækra stríðsæsingamanna, sem eru að leiða Bandaríkin á rómverska braut til ógæfu alls mannkyns. Á valdatíma Carter urðu Bandaríkin tákn frelsis og reisnar, helzta von þriðja heimsins um bætta framtíð. Enn þann dag í dag er það rödd hans, sem hljómar tærast gegn ofstækismönnum þeim, sem náð hafa völdum í Bandaríkjunum. Sjáið ágæta grein eftir Mark Lawson í Guardian í dag.
Dýrt er handafl negrakónga

Matarverð á Íslandi er 48% hærra á Íslandi en í Evrópusambandinu samkvæmt könnun, sem birtist í

Eurostat og náði yfir 550 vörur í 31 landi. Áður hafði norska hagstofan reiknað út eftir öðrum aðferðum, að matarverð á Íslandi væri 69% hærra en í Evrópusambandinu. Við vitum af öðrum samanburði, að vaxtamunur á Íslandi er 30-50% hærri en í þeim löndum, sem tekið hafa upp evru sem gjaldmiðil. Þetta eru skýr dæmi um herkostnað okkar af því að taka verndun á handafli innlendra negrakónga fram yfir eðlilega aðild okkar að Evrópu og framfarastofnunum hennar. Ekkert er betur til þess fallið að bæta lífskjör almennings hér á landi en aðild að evrunni og Evrópusambandinu.
Bezti díllinn í bænum

Pólski dálkahöfundurinn

Konstanty Gebert hjá Gazeta Wyborcza skrifar í dag ágæta grein í International Herald Tribune um stækkun Evrópusambandsins og væntanlega aðild Póllands að sambandinu. Díllinn hefur súrnað, segir hann, en hann er samt bezti díllinn í bænum. Hann vonar, að sambandið verði annað og meira en stöðlun og reglugerðir. Hann viðurkennir, að sambandið hafi enn ekki komið á samevrópskri vitund og segir stækkun þess ekki skapa neitt nýtt. En hann segir stækkunina muni hafa langtímaáhrif til góðs og staðfesta lífsþrótt samevrópskra gilda.
30% þjást af offitu

59 milljónir Bandaríkjamanna þjást af offitu, 30% þjóðarinnar, samkvæmt niðurstöðum rannsóknar, sem birtust í gær í

Journal of the American Medical Association. Skilgreining offitu er samkvæmt bandarískum staðli um hlutfall hæðar og þyngdar líkamans. Þetta er enn verra ástand en áður hefur verið talið og stingur óneitanlega í stúf við alla heilsuræktina, öll megrunarlyfin og allan lágfitumatinn. Áður var búið að reikna út, að ofát er dýrasti vandi heilbrigðiskerfisins þar vestra, mun dýrari en áfengið. Í báðum tilvikum er um að ræða fíkn, sem veldur því, að það góða, sem menn vilja gera, gera þeir ekki, af því að þeir ráða ekki við fíknina, hversu góðar upplýsingar, sem þeir hafa. Við ættum að vara okkur, því að sykurneyzla á Íslandi heldur í humátt á eftir bandarískri sykurneyzlu og er hin næstmesta í heiminum.
Tæknivædd salerni í Japan

Samkeppni japanskra salernisframleiðenda harðnar stöðugt. Nýjustu salernin frá Matsushita mæla fitumagn líkamans, þegar setzt er á þau. Inax hefur svarað með salernum, sem ljóma í myrkri og lyfta upp lokinu, þegar maður nálgast. Nærri helmingur salerna á japönskum heimilum er með hitastillanlegu úðunarkerfi. Sum eru komin með innbyggðum lyktareyði og önnur með þvagefnamæli. Framleiðendur salerna eru sannfærðir um, að eina friðarstund Japana sé á salerninu. Þeir eru smám saman að gera það að eins konar tækniundri og altari í senn. Helzti vaxtarbroddur í sölu salerna á næstu árum er talinn felast í að tengja salernin við veraldarvefinn.

James Brooke skrifar um þetta sérkennilega mál í New York Times í dag og bendir á ýmsa spaugilega kosti og galla, sem tæknibylting salerna getur haft í för með sér.
Bezti fréttavefurinn fundinn

Google er heiðarlegasta og vinsælasta leitarvélin á veraldarvefnum. Hún er til dæmis komin með þessa pistla mína í safnið eftir tvo daga, þótt þeir séu á íslenzku. Nú hefur hún í rúmar tvær vikur rekið fréttavef í tilraunaskyni, sem slær við öllu öðru sem ég hef séð, BBC og CNN og öllum hinum. Á sjálfvirkan hátt safnar hún öllu, sem kemur á vefinn frá enskumælandi fjölmiðlum og raðar því upp á snyrtilegan og aðgengilegan hátt, eins og hún væri ritstýrður fjölmiðill, sem er fjölbreyttari en aðrir. Aðeins tveir gallar eru á News.Google. Annar er, að eingöngu er safnað úr enskumælandi fjölmiðlum. Hinn er, að eingöngu eru teknar fréttir, en ekki leiðarar eða kjallaragreinar fjölmiðla, sem erlendis segja oft dýpri sögu en fréttirnar gera, öfugt við það sem gildir hér á landi. Frábært væri, ef News.Google gæti bætt úr þessum takmörkunum.
Pakistan er tímasprengja

Þá sjaldan sem heimsins bezti dálkahöfundur,

Peter Preston í Guardian, tekur til lyklaborðsins, kemur hann heilafrumunum í gang. Í dag minnist hans árs afmælis innrásarinnar í Afganistan: Leppur Bandaríkjanna í Afganistan, Hamid Karzai forsætisráðherra, hrekst frá völdum um leið og Bandaríkin missa endanlega áhuga á landinu. Og leyniþjónusta heimsveldisins getur hvorki fundið Omar talibana né Osama hryðjuverkamann. Þeir læddust til Pakistans, þar sem hershöfðinginn Musharaf ræður á brauðfótum sínum ekki við neitt; ekki við hryðjuverkamenn í Kasmír, ekki við ættbálkahöfðingja í landamærahéruðum og ekki við fjöldamorðingja á kristnu fólki í landinu. Pakistan er 150 milljón manna ríki með alvöru atómsprengjur frá eigin verkstæðum og mesta gróðrarstía ofsatrúarmanna í heiminum. Meðan Bandaríkin eru heltekin af þriðja flokks Írak er Pakistan fyrsta flokks tifandi tímasprengja.
Ónothæfir samningamenn

Forsætisráðherra og sjávarútvegsráðherra segja stefnu Evrópusambandsins í sjávarútvegsmálum vera í senn ósveigjanlega og ónothæfa fyrir Ísland. Þetta segja þeir, þótt ekki hafi reynt á þetta í samningaviðræðum. Þetta segja þeir, þótt almennt gildi í viðskiptum, að menn vita ekki, hvort eða hvernig um semst, nema samningaviðræður hefjist. Lélegur þætti sá kaupsýslumaður, sem lokar dyrum sínum og leggst undir sæng í stað þess að kanna viðskiptamöguleika sína. Á sama hátt eru ekki starfi sínu vaxnir þeir íslenzku ráðherrar, sem bulla fyrirfram eins og spákerlingar um niðurstöður samningaviðræðna, án þess að hefja viðræðurnar.
Tyrkland í kuldanum

Tyrkir hafa allra síðustu misserin fetað hratt í átt til vestræns lýðræðis. Kúrdar hafa fengið aukin mannréttindi þar í landi. Í þessari viku var afnumin dauðarefsing á friðartímum og afturkallaður dauðadómurinn yfir Abdullah Ocalan, skæruliðanum frá Kúrdistan. Fyrir þinginu liggja lagafrumvörp um aukið tjáningar- og félagafrelsi í landinu. Samt er Tyrkland ekki á nýrri tímaáætlun Evrópusambandsins um inntöku nýrra ríkja, samkvæmt fréttaleka úr höfuðstöðvum sambandsins í

International Herald Tribune í dag. Á þessum ótryggu tímum í Miðausturlöndum hefði Evrópa einmitt þurft að senda Tyrklandi skýr skilaboð um, að ríkið væri hluti af vestrænu samfélagi. Evrópusambandið þarf að láta af villu síns vegar í tæka tíð fyrir þingkosningarnar í Tyrklandi 3. nóvember, ella munu vestrænt þenkjandi stjórnmálamenn og -flokkar eiga undir högg að sækja í kosningunum.
Saddam er gamall vinur

Í aðdraganda árásar Bandaríkjanna á Írak er gott að minnast þess, að Saddam Hussein Íraksforseti var skjólstæðingur Bandaríkjanna árið 1988, þegar hann réðist á þorp Kúrda í landinu og framdi þar fjöldamorð. Árið eftir tvöfölduðu Bandaríkin styrkupphæðina og sendu honum þyrlur og efni, sem nota mátti í eiturefnavopn. Saddam Hussein var líka skjólstæðingur Bandaríkjanna árið 1980, þegar hann réðist á Íran og beitti efnavopnum í tíu ára stríðinu. Saddam Hussein var þá hættulegri umheiminum en núna. Raunar hefur hann ekki stutt hryðjuverk í útlöndum síðan 1993. Leyniþjónustur Vesturlanda hafa ekki fundið nein ný sakarefni á hendur honum og allra sízt neitt samband hans við Talibana eða Osama bin Laden, enda hefur Saddam Hussein alltaf verið andvígur heittrúarmönnum. Í heildina hefur Saddam Hussein skánað nokkuð síðan hann hætti að vera skjólstæðingur Bandaríkjanna.
Karl Marx og George Bush

William Pfaff segir í International Herald Tribune í dag, að varnarmálayfirlýsing George W. Bush Bandaríkjaforseta frá 20. september árið 2002 sé önnur stóra atlagan í veraldarsögunni gegn fjölþjóðasáttinni í Westphalen frá árinu 1648 um fullveldi ríkja. Sú fjölþjóðasátt endurspeglast í nútímanum í stofnskrá Sameinuðu þjóðanna, sem segir, að landamæri séu heilög. Hin atlagan var Kommúnista-ávarið eftir Karl Marx, sem kom út árið 1848. Samkvæmt ávarpinu var réttur öreigaríkisins meiri en réttur einstakra ríkja og mátti því öreigaríkið ráðast á önnur ríki. Þetta hlutverk öreigaríkisins tóku Sovétríkin að sér. Varnarmálayfirlýsing Bush segið það sama, nema hvað það eru Bandaríkin, sem samkvæmt henni eru hafin yfir ríki veraldar og hafin yfir sáttmála milli ríkja. Þau mega því ráðast á önnur ríki með því að gefa fyrst út einfalda og einhliða yfirlýsingu um, að viðkomandi ríki sé á einkalista Bandaríkjanna yfir ríki, sem gætu hugsanlega keppt við þau um völd.
Lyfjafyrirtækin áminnt

Bandaríska heilbrigðisráðuneytið varaði á mánudaginn lyfjafyrirtæki við því, að margs konar viðskiptahættir þeirra gætu stangast á við lög um viðskiptasiðferði, skv. frétt

Robert Pear í New York Times í dag. Sérstaklega nefndi ráðuneytið greiðslur og fríðindi til lækna fyrir að ávísa lyfjum og breyta um lyf, m.a. ferðir og veizlur, svo og greiðslur fyrir ráðgjafarstörf. Ráðuneytið tekur ekki á þeim vanda, sem var í frétt Melody Petersen í New York Times 13. ágúst, að frægðarfólk í Hollywood er farið að flykkjast í sjónvarp til að dásama nafngreind lyf og þykjast hafa notað þau sjálft. Það tekur ekki heldur á þeim vanda, að lyfjafyrirtæki eru farin að búa til rannsóknaniðurstöður og semja staðlausar skýrslur um rannsóknir fyrir lækna, sem setja nafn sitt undir, svo sem fram kom í New England Journal of Medicine fyrir tæpu ári.
Evrópa niðurlægð

Evrópusambandið hefur tvisvar gefizt upp fyrir Bandaríkjunum á einni viku. Á fimmtudaginn ákvað það að hætta við að beita Bandaríkin refsiaðgerðum vegna nýrra stáltolla þeirra. Í gær var áfallið meira, þegar sambandið féllst á, að ríki þess gætu gert tvíhliða samninga við Bandaríkin um að draga ekki bandaríska hermenn og embættismenn fyrir nýja stríðsglæpadómstólinn í Haag. Brezka stjórnin var sem oftar fimmta herdeildin í sambandinu og fékk hægri stjórnirnar á Ítalíu og Spáni í lið með sér. Þetta fordæmi munu ýmis ríki Austur-Evrópu nota til að gera tvíhliða samninga við Bandaríkin án þess að spilla umsóknum sínum um aðild að Evrópusambandinu. Með þessu hafa stríðsglæpadómstóllinn og Evrópusambandið beðið pólitískan hnekki.

Thomas Fuller skrifar um þetta í International Herald Tribune í dag og Kenneth Roth í gær.
Læknadóp fyrir 2 milljarða

Fréttablaðið segir í dag, að við munum nota lyf fyrir rúma 5 milljarða króna á þessu ári, þar af tauga- og geðlyf fyrir tæpa 2 milljarða, langtum meira en nokkur önnur þjóð. Þetta eru vanabindandi geðbreytilyf, sem réttilega eru kölluð læknadóp á alþýðumáli. Spyrja má, hvers vegna fólk er að kaupa allt þetta áfengi og ólögleg fíkniefni, þegar allt landið flýtur hvort sem er í ódýru læknadópi og meira en tíuþúsund Íslendingar komast í prozak-vímu á hverjum morgni á kostnað ríkisins.
Ríkisábyrgð verður fryst

Brottrekstur 30% starfsliðs deCode Genetics á Íslandi og slæmt gengi félagsins á hlutabréfamarkaði í sumar mun samanlagt hindra notkun heimildar fyrir tuttugu milljarða ríkisábyrgð til lyfjaþróunar deCode. Alþingi samþykkti heimildina í fyrravetur í skugga þeirrar fjárkúgunar, að lyfjaþróun deCode færi að öðrum kosti til Bandaríkjanna. Ríkisstjórnin verður að frysta heimildina, þar sem hún getur á síðasta ári fyrir kosningar ekki leyft sér að skuldsetja þjóðina upp á milljarða út á ímyndir og blekkingar.
Vinnulausir vísindamenn

Staða gæludýrsins deCode Genetics er alvarlegri en svartsýnir menn óttuðust. Ekki er nóg með, að fyrirtækið sé orðið því sem næst verðlaust. Það er einnig að bila sem veitandi vel borgaðra vísindastarfa. Þrír af hverjum tíu starfsmönnum þess hafa verið reknir. Fæstir þeirra geta fengið starf við sitt hæfi hér á landi. Hinir verða annað hvort að leita til útlanda að torsóttri vinnu á sínu sviði eða taka upp skóflu og fara að vinna hjá verktaka í stóriðju- og stífludraumum stjórnvalda. Eitt gott getur þó leitt af skammvinnu ævintýri deCode: Í grasrót þess er mannauður, sem getur leitað útrásar í smáfyrirtækjum vísindamanna með verðmæt verkefni fyrir erlend vísindafyrirtæki, sem telja sér hag í að borga fyrir slíkt.