arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þeir ljúga eftir megni

Frásögn leiðarahöfundar Dagblaðsins af hinum nýju, frönsku heimspekingum, sem hafna marxismanum, hefur af eðlilegum ástæðum kallað fram andsvör af hálfu Þjóðviljans. Í andsvörunum var rétt farið með sjónarmiðin, sem gagnrýnd voru. Slíkt er óvenjulegt í stjórnmálaumræðu dagblaðanna.

Skýringin er sennilega sú, að fréttastjóri Þjóðviljans, Einar Karl Haraldsson, varð til svara, en ekki einn þeirra, sem annast stjórnmálaskrif blaðsins. Eru þar enn á ferðinni hin gömlu sannindi, að skynsamlegt er að trúa fremur þeim, sem skrifa fréttir og sjá um þær, en þeim, sem skrifa skoðanir og sjá um þær.

Þetta má betur skýra með því að vitna í viðbrögð Þjóðviljans við óvinsælum skoðunum leiðarahöfundar Dagblaðsins á nauðsyn þess, að reynt sé að rækta snilligáfu í skólum landsins. Þau viðbrögð voru kunnugleg.

Fyrstur á vettvang varð Árni Bergmann, sem stendur beggja megin við línuna milli frétta og skoðana. Í frásögninni ýkti hann nokkuð sjónarmið leiðarahöfundar Dagblaðsins, en þó ekki meira en svo, að fyrirgefanlegt er í hita leiksins.

Síðan kom Svavar Gestsson ritstjóri á vettvang og lýsti skoðunum leiðarahöfundar Dagblaðsins á þann hátt, að þær voru orðnar óþekkjanlegar. Þetta var hin gamalgróna aðferð íslenzkra leiðarahöfunda. Sjónarmið andstæðingsins eru úr lagi færð, áður en þau eru tekin til umræðu.

Um þetta má rekja ótal dæmi. Upp á síðkastið hafa Þjóðviljinn og Tíminn túlkað sjónarmið úr prófkjörsbaráttu Alþýðuflokksmanna á þann hátt, að þar í flokki væri allt á öðrum endanum í margvíslegum klofningi.

Auðvitað fylgir prófkjörum kosningabarátta. Það er víðar en í biblíunni, sem margir eru kallaðir, en fáir útvaldir. Engin ástæða er til að ætla annað en, að allt falli í ljúfa löð eftir prófkjör og að áfram muni starfa fyrir flokkinn þeir, sem bíða lægri hlut í prófkjörum.

Athyglisverðasta dæmi síðustu daga um falsanir skoðanastjóra dagblaða eru fullyrðingar Tímans um samdrátt Alþýðubandalagsins og Sjálfstæðisflokksins. Þær byggjast á óvenjugrófum útúrsnúningi á ummælum forustumanna og málgagna þessara flokka.

Þórarinn Þórarinsson hefur löngum manna mest beitt þessum lágkúrulegu vinnubrögðum. Virðist hann nú hafa fengið aðstoðarmann við hæfi, þar sem er Jón Sigurðsson, er skrifar skítkastsgreinar Tímans.

Broslegt er að hugsa til þess, að einmitt þessi skrifuðu orð munu verða Jóni og Þórarni tilefni og sönnunargagn nýrrar hrinu um ofsóknir íhalds og komma gegn framsókn.

Morgunblaðið er ófeimið við þessa hluti. Sérgrein blaðsins er að endurtaka lygina nógu oft í trausti þess, að hún verði um síðir að viðurkenndum sannleika.

Eitt nýjasta dæmið eru frásagnir Morgunblaðsins af sprengingum, sem íslenzkir jarðvísindamenn hafa framkvæmt í samvinnu við Rússa og vestrænar þjóðir. Af skrifum blaðsins mætti ætla, að Rússar einir væru að sprengja. Það er skiljanlegt, að sannleikur eigi hér erfitt uppdráttar.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir drepa verðtryggingu.

Ríkisstjórn og lánastofnanir, aðrar er lífeyrissjóðir, eru í þann veginn að drepa hugsjónina um verðtryggingu fjárskuldbindinga. Enda var þessi hugsjón mjög andstæð hagsmunum peningagæðinga þessara stofnana.

Enn hefur ekki verið ákveðið, hvernig verðbætur verði skattlagðar. Þess vegna hafa fáir einkaaðilar þorað að fara út í verðtryggingu, til dæmis í fasteignaviðskiptum. Þessi óvissa lamar þróun í átt til heilbrigðari fjármála.

Bankarnir vaða á undan með vondu fordæmi og leggja mesta áherzlu á vaxtaaukalán. Einkenni þeirra eru háir vextir, en ekki hækkun höfuðstóls. Þau eru því ekki í samræmi við anda Ólafslaga.

Gera verður greinarmun á háum vöxtum annars vegar og hækkun höfuðstóls hins vegar. Í fyrra tilvikinu má segja, að skuldarinn greiði verðbólguna strax, en fái hana jafnaða út í síðara tilvikinu.

Það er verulegur munur á því að greiða hverju sinni ársvexti af heilu láni eða greiða aðeins heildarvexti af hinni árlegu afborgun. Í síðara tilvikinu eru greiðslur samræmdar greiðslugetu.

Raunvaxtastefnan var alltaf vandræðaleg, meðan hún miðaði við hækkun vaxta. Það lá alltaf í augum uppi, að í 50% verðbólgu mundu margir skuldarar kikna undan vaxtagreiðslum fyrsta árs.

Með Ólafslögum var stefnt að höfuðstólsleiðinni. Þá leið hafa nokkrir lífeyrissjóðir farið og virðist hún ólíkt manneskjulegri. Hún er líka rökréttari, því að markmið verðtryggingar er ekki vaxtaokur, heldur verndun gildis höfuðstólsins.

Ríkisstjórn, Seðlabanki og bankar skirrast enn við að fara úr okurlánum yfir í hækkun höfuðstóls. Þar með fá Lúðvíkar landsins tækifæri til að rægja hugsjón verðtryggingar.

Í broddi Lúðvíkanna, verndara peningagæðinga ríkis og lánastofnana, er Alþýðubandalagið. Ráðherrar þess hafa að undanförnu barizt með nokkrum árangri gegn því, að vextir verði minna neikvæðir en áður.

Þeir geta og hafa bent á, að fyrsta ársgreiðsla af tveggja milljón króna vaxtaaukaláni til fjögurra ára nemi 1,2 milljón króna. Þannig geta þeir grafið undan trú almennings á notagildi verðtryggingar.

Það er bara skrípaleikur, þegar Seðlabankinn skiptir vöxtum í eiginlega vexti og verðbótaþátt. Menn verða nefnilega að greiða verðbótaþáttinn eins og hverja aðra vexti.

Þjóðarsamstaða verður að nást um verndun sparifjár, eftirlauna og verðtryggingu fjárskuldbindinga. Án þess verður fjármálakerfið ekki heilbrigt.

Baráttan fyrir verðtryggingu er raunar enn mikilvægari en baráttan gegn verðbólgu. Svindlið, sem fylgir verðbólgunni og veldur andstöðu okkar við hana, mundi einmitt hverfa við verðtryggingu.

Henni má koma á með nokkrum pennastrikum, meðan baráttan gegn verðbólgu er mjög flókin og erfið. Og með verðtryggingu má afnema mesta böl verðbólgunnar í einu vetfangi.

Þjóðarsamstaða næst ekki um þetta nauðsynjamál fyrr en valdakerfið breytir úr okurvöxtum vaxtaaukalána yfir í höfuðstólskerfi lífeyrissjóða. Og það má gera með því að reikna mánaðarlega út vísitölu allra, allra fjárskuldbindinga.

Því miður bendir flest til þess, að hvorki ríkisstjórnin, Seðlabanki né stofnanir þær, sem nú úthluta kjörum til gæðinga, svonefndir bankar, hafi raunverulegan áhuga á að framkvæma hugsjónina um verðtryggingu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Til í slaginn

Ólafur Jóhannesson forsætisráðherra er risinn úr öskustó. Fyrir helgina sagði hann nokkuð þungorður, að ekki kæmi til mála að deila hafsbotninum við Jan Mayen til helminga með Norðmönnum.

Sem betur fer bendir þetta til, að Ólafur sé að taka eða hafi tekið forustu í ríkisstjórninni í þessu erfiða milliríkjamáli. Það er mun betur geymt hjá honum en í linum höndum Benedikts Gröndal utanríkisráðherra.

Tilefni ummæla Ólafs er vafalaust fingurbrjótur, sem Matthíasi Bjarnasyni alþingismanni varð óviljandi á, þegar hann samdi tillögur sínar um Jan Mayen. Þær mátti skilja svo, að Norðmönnum bæri hálfur hinn umdeildi bafsbotn.

Annar fingurbrjótur Matthíasar var okkur hættulegri, er hann sem sjávarútvegsráðherra lét undir höfuð leggjast að láta 200 mílur gilda í átt til Jan Mayen. Þar bjargaði okkur fyrir horn með nokkru snarræði núverandi sjávarútvegsráðherra, Kjartan Jóhannsson.

Óbætt er að fullyrða, að komin er full samstaða innan ríkisstjórnarinnar og með þjóðinni um veganesti okkar í langvinnum og erfiðum viðræðum við Norðmenn.

Við erum andvígir norskri efnahagslögsögu við Jan Mayen. Við viljum meirihluta fiskveiðiréttinda við eyna og allan hafsbotnsrétt. Um þetta erum við sammála.

Hitt er flóknara mál, hvernig við eigum að fara að ná þessu markmiði. Vitað er, að Norðmenn líta öðrum augum á réttarstöðu þjóðanna tveggja við Jan Mayen.

Nú vill svo til eins og oftar áður, að málstaður okkar á sér allgóða vörn bæði í gildandi hafrétti og í drögum þeim til nýs hafréttar, er samin hafa verið á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Það mundi skipta okkur miklu, ef norskur almenningur áttaði sig á, að í Jan Mayen deilunni eru Íslendingar ekki með hreina frekju, heldur málarekstur á grundvelli alþjóðalaga.

Slíkur skilningur mundi binda mjög hendur norskra samningamanna og hindra þá í að mæta til leiks með því offorsi, sem þeir hafa hingað til sýnt.

Í lögsögudeilum okkar við Breta lögðum við mikla áherzlu á að koma sjónarmiðum okkar á framfæri við brezka fjölmiðla, sem margir hverjir urðu okkur fremur vinveittir.

Hið sama eigum við nú að gera gagnvart Noregi. Fjölmiðlar þar í landi eru frjálslyndir og hafa ekki á móti því að útskýra málstað Íslendinga. Þetta eigum við að nýta.

Í utanríkisráðuneytinu eru til menn, sem eru þrautþjálfaðir í þessum leik. Má þar helzt til nefna Helga Ágústsson, sem á sínum tíma náði mjög góðu sambandi við brezka fjölmiðla. Helgi er núna á hliðarspori varnarmáladeildar, en ætti að vera “okkar maður” í Osló.

Raunar er ekki vanzalaust að hafa liðónýtt sendiráð í Osló, einmitt þegar við þurfum mest á því að halda. Mynd i blaði af sendiherranum okkar með skrípakortið fræga er ekki bezta auglýsingin fyrir málstað okkar.

Einhuga þjóð að baki forsætisráðherra á þungu skriði stendur mun betur að vígi í samningum en hin, sem efast um réttmæti málstaðar síns og telur mótaðilann hafa nokkuð til síns máls.

Þessum efa þurfum við að sá í Noregi, alveg eins og í Bretlandi á sínum tíma. Þar með gröfum við undan þeirri harðlínustefnu, sem norska ríkisstjórnin hefur hingað til rekið í Jan Mayen deilunni.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Stillið ykkur

Við skulum strax gera okkur grein fyrir og sætta okkur við, að norska ríkisstjórnin hyggst halda áfram loðnuveiðum við Jan Mayen eftir að 90.000 tonn hafa náðst.

Þessa aflatölu settu Norðmenn fram sem sykur í skyndisókn, þegar þeir ætluðu að gabba íslenzka stjórnmálamenn til að samþykkja 200 mílna efnahagslögsögu umhverfis Jan Mayen.

Þeim hefur ekki lánast að ginna okkur með Rússagrýlu. Þeim mun heldur ekki takast að sannfæra okkur um, að ráðherra, er getur fyrirskipað upphafsdag veiða, geti ekki líka tilkynnt lokadag þeirra.

Í skyndisókninni höfðu Norðmenn Trójuhest í herbúðum Íslendinga. Þeir höfðu skjólstæðing, sem greiddi þeim vel fyrir peningagjafir fyrri ára. En við höfum áttað okkur á þessum vanda.

Í heilbrigðum þjóðfélögum væri talið útilokað að stjórnmálaflokkur, sem skuldar erlendum systurflokki gjafir, skuli stjórna viðræðum við ríkisstjórn þessa systurflokks.

Hvorki Benedikt Gröndal né Kjartan Jóhannsson hafa sagt sig frá þessum markalausu samningaviðræðum. Það eitt gefur markverða innsýn í hugarheim gjörspilltra stjórnmálamanna.

Norðmenn eiga í margþættu landhelgisstríði við Rússa út af Svalbarði. Sá biti er þeim nógur í hálsi að sinni. Við getum beitt sömu röksemdum gagnvart Jan Mayen og þeir beita gagnvart Svalbarði.

Svalbarð er eyja á landgrunni Noregs. Það finnst Norðmönnum vera ákaflega þægileg röksemd gagnvart Rússum. Þeim finnst hins vegar skrítíð, að Íslendingar skuli leyfa sér að beita sömu röksemd i Jan Mayen deilu.

Enn eiga Norðmenn bandamenn hér á landi. Alla þá, sem sjá eftir loðnunni við Jan Mayen. Þessa Trójuhesta mun ríkisstjórn Noregs notfæra sér án miskunnar á næstu dögum og vikum.

Vinnubrögðin minna á mafíuna gömlu, sem gerði tilboð, er menn gátu ekki hafnað. En það verður enginn maður ríkur og engin þjóð rík á því að taka slíkum mafíuboðum. Til langs tíma er betra að standa uppréttur, þótt það kosti eitthvað.

Dagblaðið hefur með semingi lýst stuðningi við sáttatillögur Matthíasar Bjarnasonar og Ólafs Ragnars Grímssonar. Þær eru sanngjarnar gagnvart Norð- mönnum. Hins vegar eru þær tæpast nógu skynsamlegar i stöðunni.

Eitt er, hver verður niðurstaðan í deilunni út af Jan Mayen. Annað er, hverjum herbrögðum við beitum í þessari deilu. Í prútti þykir lítt hæfa að bjóða strax fram það, sem maður getur fallizt á.

Skuld Alþýðublaðsins við norskan góðvildarflokk er orðin Íslendingum nokkuð dýr. Hún gerði Benedikt Gröndal kleift að spila hálfu málinu í hendur norskra jafnaðarmanna.

Vegna einleiks Benedikts Gröndal og Kjartans Jóhannssonar eigum við erfitt með að átta okkur á rétti okkar. Við erum of háðir norskum upplýsingum um það mál.

Ein staðreyndin er sú, að Norðmenn eiga ekki Jan Mayen, hvað þá efnahagslögsögu umhverfis eyna. Hin staðreyndin er sú, að Jan Mayen er á íslenzka landgrunninu. Við skulum negla hvort tveggja fast. Við eigum ekki að flýta okkur, þótt það kosti loðnu.

Við eigum ekki að sníkja nýjar samningaviðræður við Norðmenn. Með slíkum vinnubrögðum náum við ekki langt.

Við náum þá fyrst langt, er við leggjum niður norskar hugmyndir um réttarstöðu okkar í málinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Eggin núna, fiskurinn næst?

Forvígismenn hins hefðbundna landbúnaðar gætu auðveldlega látið sér detta í hug, að offramboð sé á fiski til neyslu innanlands. Í þeirra augum er offramboð á öllu, sem menn geta borðað í stað kindakjöts og mjólkur.

Auðvitað er hægt að spilla fyrir því, að menn borði fisk. Í fyrsta lagi mætti setja upp ríkiseinkasölu á fiski. Og í öðru lagi mætti leggja sérstakan skatt á smásölu á fiski til neyzlu innanlands.

Spurningin er þá sú, hvort minni fiskneyzla mundi leiða til meiri notkunar á kindakjöti og mjólkurvörum. Það er einmitt draumur landbúnaðarstjóranna að leysa söluvanda þessara afurða á kostnað annarra matvæla.

Sumum kann að finnast þessar hugleiðingar um fiskinn út í hött. Við höfum þó dæmi um, að talsmaður Stéttarsambands bænda heldur því fram, að offramleiðsla sé á eggjum og svínakjöti.

Talsmaðurinn hefur eins og aðrir landbúnaðarstjórar mikla óbeit á þessari framleiðslu. Hann telur hana vera samkeppni við hina hefðbundnu framleiðslu á kindakjöti og mjólkurvörum.

Stefna þessara manna er sú, að fóðurbætisskattur hækki svo verð á eggjum, kjúklingum og svínakjöti, að neytendur snúi sér í meira mæli en áður að kindakindakjöti og mjólkurvörum.

Ríkisstjórnin hafði áformað, að fóðurbætisskatturinn drægi úr framleiðslu á kindakjöti og mjólkurafurðum og minnkaði þörfina á kvótakerfi í þeim greinum. Hún fól landbúnaðarstjórunum að framkvæma málið.

Það er svo önnur saga, hvernig ráðherrum gat dottið í hug, að fóðurbætisskattur mundi draga að gagni úr framleiðslu á kindakjöti. Einhverjir skemmtilegir sérfræðingar hafa staðið að baki þeim áætlunarbúskap!

Ekki var það ætlun stjórnvalda að beina fóðurbætisskattinum gegn framleiðslu eggja, kjúklinga og svínakjöts. Forvígismenn hins hefðbundna landbúnaðar hafa hins vegar ákveðið að framkvæma skattinn á þann hátt.

Óvíst er um framvindu málsins. Ráðherra landbúnaðarmála er nýkominn aftur til landsins. Líklegt má telja, að hann reyni að halda aftur af forvígismönnum hins hefðbundna landbúnaðar, ef það verður þá yfirleitt hægt.

Altjend stöndum við nú andspænis fóðurbætisskatti, sem dregur lítið úr framleiðslu styrkjavöru á borð við kindakjöt, en dregur verulega úr sölu á vörum, sem þurfa enga styrki, niðurgreiðslur né útflutningsuppbætur.

Framleiðsla eggja, kjúklinga og svínakjöts er gjaldgeng framleiðsla hér á landi. Hún fer ekki fram á kostnað skattgreiðenda. Verð afurðanna er háð framboði og eftirspurn. Það er von, að landbúnaðarstjórar séu bitrir.

Þessir menn hafa skipulagt gífurlega offramleiðslu á kindakjöti og mjólkurvörum með sjálfvirku kerfi fjárfestingarlána, styrkja, niðurgreiðslna og útflutningsuppbóta. Þessi offramleiðsla er meiri en menn sjá.

Með niðurgreiðslunum hefur neyzlunni verið beint til kindakjöts og mjólkurvara og frá gjaldgengum matvælum á borð við egg, kjúklinga og svínakjöt. Neyzluvenjur Íslendinga hafa verið skekktar með þessum hætti.

Landbúnaðarstjórum þykir þetta ekki nóg. Í þeirra augum eru af hinu illa öll þau matvæli, sem menn láta inn fyrir sínar varir, önnur en kindakjöt og mjólkurvörur. Nú ráðast þeir að eggjum, kjúklingum og svínakjöti, næst að fiski.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Fínir menn á fínum bílum.

Almenningur hefur tæpast nokkuð á móti því, að ráðherrar hafi glæsilega bíla til afnota. Þvert á móti er ástæða til að ætla, að menn vilji, að sýnd sé sæmileg reisn á því sviði.

Fáir mundu rísa upp til andmæla, þótt einkennisklæddir bílstjórar flyttu forseta Íslands og forsætisráðherra milli húsa á gljáfægðum Rolls Royce bílum.

Ekkert ætti heldur að vera því til fyrirstöðu, að ríkið ætti nokkra glæsivagna til afnota fyrir ráðherra, forseta alþingis og forseta hæstaréttar.

Slík þjónusta gæti verið með stöðvarsniði. Landsfeður gætu látið með símtali kalla til bíl og bílstjóra. Væri enginn glæsivagn laus þá stundina, yrðu þeir að sætta sig við leigubíl.

Aðeins framúrstefnumenn í nöldri mundu amast við því, að ríkið kostaði slíka þjónustu, svo framarlega sem hún yrði metin til tekna á skattskýrslum landsfeðranna.

Gagnrýnin á bílabrask ráðherra stafar ekki af öfund. Hún stafar ekki af, að gagnrýnendur séu á móti því, að sjáist, hvar höfðingjar eru á ferð. En þetta hefur einmitt misskilizt.

Gagnrýnendur vilja, að landsfeður borgi skatta eftir sömu reglum og aðrir, svo og aðflutningsgjöld. Þeir vilja, að landsfeður hafi sama aðgang að lánum sem aðrir og með sömu kjörum. Um það snýst málið.

Ef ríkið ætti bíla til að flytja landsfeður milli húsa, þyrfti það ekki að hafa frekari afskipti af bílamálum ráðherra. Þeir gætu keypt og selt bíla eins og aðrir, án nokkurrar afskiptasemi blaðamanna né þingmanna.

Til skamms tíma máttu fráfarandi ráðherrar kaupa sér bíl án aðflutningsgjalda. Ólafur Jóhannsson notfærði sér þetta nýlega sem dómsmálaráðherra síðustu stjórnar á undan þessari. Fríðindi þessi þóttu siðlaus og hafa nú verið aflögð.

Nú mega ráðherrar taka úr ríkissjóði þriggja milljón króna lán með 19-22% vöxtum til tíu ára til kaupa á bíl. Það eru þessi fríðindi, sem gagnrýnd hafa verið að undanförnu.

Ráðherrar, sem setja sér slíkar reglur um fríðindi, haga sér eins og smáglæpamenn. Þeir eru að nota sér aðstöðuna til að komast yfir eignir.

Svo virðist sem tveir af þremur ráðherrum, sem þetta lán tóku, hafi séð að sér og skilað því. Situr þá Tómas Árnason einn uppi með smáglæpinn og hefur af því lítinn sóma.

Þetta svindlbrask var svo mikið feimnismál, að fjármálaráðherra neitaði stöðugt að segja fjölmiðlum frá því. Það var svo mikið feimnismál, að ráðuneytisstjóri fjármála neitaði í tvígang að segja þingnefnd frá því.

Málið upplýstist ekki fyrr en Ólafur Ragnar Grímsson knúði ráðherrana út í opinbera umræðu á alþingi. Sumir hafa legið honum á hálsi fyrir smámunasemi. En í raun á hann heiður skilið.

Gagnrýnin snýst nefnilega ekki um, hverjir megi aka um á fínum bílum. Hún snýst hins vegar um, hverjir megi stela. Á þessu tvennu hafa sumir ekki gert greinarmun.

Almenningur vill áreiðanlega, að ríkið hafi einkabíla og einkabílstjóra handa forseta Íslands og forsætisráðherra. Almenningur vill sennilega, að ríkið hafi sameiginlega bíla og bílstjóra fyrir aðra ráðherra, forseta alþingis og forseta hæstaréttar.

Fólk er ekki andvígt bilareisn landsfeðra. En það er andvígt pukri með lánsfjárhæðir, vexti og lánstíma. Það telur slíkt sýna litla reisn landsfeðranna.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Vorhugur í einokunarsinnum.

Það er vorhugur í einokunarsinnum þessa daga. Þeir sækja fram á mörgum sviðum í senn. Reynt er að koma á einokun í sölu eggja og innfluttra blóma og hindra notkun myndsegulbanda í fjölbýlishúsum.

Marga þreytta menn í ýmsum greinum dreymir um fordæmi Grænmetisverzlunar landbúnaðarins, þar sem lífið líður áfram í ljúfum straumi án tillits til vandræðamanna á borð við neytendur.

Meirihluti Sambands eggjaframleiðenda stefnir nú að samstarfi við Osta- og smjörsöluna um að fá einokun á eggjasölu hjá Framleiðsluráði landbúnaðarins. Undirtektir eru sagðar góðar.

Þessir menn eru þreyttir á sveiflum í framboði, sem hafa leitt til tímabundinna verðlækkana á eggjum. Það nístir þá inn að beini að sjá eggjakílóið selt á 995 krónur úr búðum í Reykjavík.

Þeir telja, að lífið yrði ljúfara við einokun í faðmi hins opinbera landbúnaðarkerfis. Þá gætu hinir hvimleiðu neytendur valið um egg á 2000 krónur kílóið eða það, sem úti frýs. Þá yrði líka auðvelt að skipuleggja akstur með umframegg á haugana, sællar minningar um breiður tómata, sem Sölufélag garðyrkjumanna lét flytja á haugana fyrir nokkrum árum.

Undir einokun væri unnt að beita ýmsum slíkum aðgerðum til að hindra, að neytendur fái egg á sannvirði og tryggja þreyttum eggjaframleiðendum góðar svefnfarir og minnkandi magasár.

Ef neytendur fara að skræmta óþægilega mikið, er alténd hægt að fitja upp á hugmyndum um niðurgreiðslu eggja. Skattgreiðendur verða nefnilega seint spurðir ráða.

Skylt er þó að geta þess, að sumir eggjabændur skilja, að einokun með hækkuðu verði mundi draga mjög úr eggjakaupum neytenda og færa eggjabændum þannig annan vanda í stað hins.

Víðar eru þreyttir menn en í röðum eggjabænda. Blómaframleiðendum finnst innflutningur blóma of mikill, einkum fyrir stórhátíðir, og halda blómaverði í landinu of mikið niðri.

Þeir hafa samþykkt að biðja um einokun Sölufélags garðyrkjumanna á innflutningi blóma, svo að hægt sé að samræma markaðinn, það er að segja halda uppi verðinu á honum.

En það eru bara ekki væntanlegir einokunarkaupmenn, sem hafa sig í frammi þessa daga. Gömul og gróin einokunarstofnun er líka komin á stúfana. Það er ríkisútvarpið.

Sú stofnun hefur grun um, að íbúar fjölbýlishúsa séu að fara inn á einokunarsvið útvarpsins með samstarfi um notkun eins myndsegulbands fyrir allar íbúðir hússins.

Enn er ekki ljóst, hvaða árangri einokunarsinnar ná á þessum þremur sviðum eggja, blóma og myndsegulbanda. En neytendur geta auðveldlega séð fyrir sér fordæmi Grænmetisverzlunarinnar.

Nokkrum sinnum hefur sannazt, að sú einokunarstofnun gerir vond kaup hjá vildarvinum úti í heimi og hefur í hvert sinn milljónir og milljónatugi af neytendum. Og þetta raskar ekki rónni.

Einnig hefur sannazt, að sú einokunarstofnun fer með reglur um álagningu og kostnað sem henni sýnist, allt á kostnað neytenda. Þetta raskar ekki heldur rónni.

Grænmetisverzlun landbúnaðarins er frábært dæmi um sæluríki einokunarinnar, þar sem ekki þarf að hafa hinar minnstu áhyggjur af viðskiptavinunum og áhugamálum þeirra.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið