arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Rumsfeld blístrar

Svo virðist sem Donald Rumsfeld, stríðsmálaráðherra Bandaríkjanna, telji sér trú um, að Frakkland og Þýzkaland séu deildir í fyrirtækjasamsteypu, sem hann reki með harðri hendi. Fyrst neitar hann að hlusta á neitt, sem þessi lönd hafa fram að færa og uppnefnir þau súkkulaðiríki. Svo blístrar hann og telur, að þessi ríki komi flaðrandi upp um hann með mannskap og peninga til að hjálpa til í Írak. Svona lagað kann að hafa gengið í fyrirtækjum, sem hann fékk að stjórna. Hann kann að hafa talið George W. Bush Bandaríkjaforseta trú um að þetta væri kleift. En í raunveruleikanum kemur enginn, þegar Rumsfeld blístrar. Nema George W. Bush.
Hryllingsstjórinn

Helzti pyndinga- og manndrápastjóri kínverska hryllingsríkisins er hér í opinberri heimsókn. Frumkvæðið virðist hafa komið frá íslenzka ríkislögreglustjóranum, sem greinilega bindur ekki bagga sína sömu hnútum og samferðamenn. Er enginn í kerfinu, sem getur stöðvað svona undarlega heimsókn í tæka tíð? Er ekki tímabært að setja ríkislögreglustjórann í venjulegt blýantsnag? Hvers vegna eru Björn Bjarnason og Guðmundur Árni Stefánsson að heilsa manninum? Af hverju er verið að ögra heilbrigðu fólki?
Niðurlægingin

Skjár einn, sem yfirvöld hafa ákveðið að kaupi rústir Stöðvar tvö og taki yfir íslenzkt einkasjónvarp, er lægsta plan sjónvarps hér á landi. Nú ætlar stöðin að niðurlægja athyglisjúkar stúlkur með því að senda þær til Las Vegas í keppni um að fá auðuga karlmenn til fylgilags. Þetta er ein útgáfa af nýrri gerð smekklausra sjónvarpsþátta, sem byggja á dálæti áhorfenda á að sjá sjálfboðaliða niðurlægða á skjánum. Áður hafa íslenzkir stjórnmálamenn verið niðurlægðir í slíkum þáttum með því að láta þá drekka ógeðfellda vökva í von um atkvæði.
Spunameistarinn

Agatha Christie er þekktasti höfundur morðgátusagna, þar sem hinn ólíklegasti reynist hafa verið morðinginn. Þetta sama á við um ímyndarveröld sjónvarpsins. Þeir, sem líta á skjánum út fyrir að vera einlægir og hjartahlýir, eru það ekki í raun. Þekktasta dæmið er Tony Blair, forsætisráðherra Bretlands, höfundur flókinna lygavefja og rógsherferða, verkstjóri spunameistara af verstu gerð. Fyrir áhrif sjónvarpsins eru kjósendur smám saman að verða óhæfir um að greina veruleika frá sýndarveruleika. Einkum rugla þeir saman útliti og innihaldi.
Loðvíðirinn kominn

Notalegt er að mega sitja við heiðarkot og fylgjast með örum breytingum á heiðagróðri í 200-300 metra hæð við hnignun sauðfjárbúskapar. Rofabörð gróa á einu sumri. Þar sem hvergi sást tré áratugum saman, er loðvíðir hvarvetna farinn að skjóta upp kolli og binda jarðveginn með rótum sínum. Fjölbreytni flórunnar tvöfaldast. Refir spássera á heimreiðinni til að létta sér leið framhjá gróðurhafinu. Hestar éta liggjandi.
Hættulegur maður

Ég horfi lítið á sjónvarp, enda er fátt minnisstætt af þeim vettvangi. Ég var þó svo heppinn í gærkvöldi að hrökkva upp af síðbúnum síðdegisblundi við að heyra Jónas Jónasson útvarpsmann yfirtaka lymskulega einn af nútímalegu sjónvarpsþáttunum, sem byggjast á blaðri og hlátrasköllum, og fipa stjórnandann með spakmælum og þögnum. Það er ábyrgðarhluti að hleypa mönnum með lífsreynslu inn í unglingaheim sjónvarpsins. Raunar er óþægilegt að geta ekki treyst því, að sjónvarpið sé tómt bull.
Rætt um kverúlant

Ekki er sannað mál, að nafntogaður borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins sé kverúlant, þótt það megi telja líklegt af lýsingum. Um þetta var nýlega uppbyggileg umræða á fundi borgaryfirvalda. Ekki er síður mikilvægt, að guðfaðir Reykjavíkurlistans hefur tekið að sér þýðingarþjónustu fyrir tossa í Sjálfstæðisflokknum, sem eru fáfróðir um ýmis tökuorð í íslenzku. Gott er til þess að vita, að borgaryfirvöld fjalla um merkari mál en hingað til hefur verið haldið.
Olían og heimsveldið

Michael Meacher, sem var umhverfisráðherra Bretlands til skamms tíma, segir í grein í Guardian, að leyniþjónustur ellefu ríkja hafi varað Bandaríkin fyrirfram við árásinni á World Trade Center 11. september 2001. Bandaríkjastjórn hafi hins vegar ekki gert neitt í málinu, af því að hún hafi ætlað að nota hryðjuverkið sem tylliástæðu til að ráðast á Írak og ná undir sig olíulindum landsins. Hann minnir líka á greinargerð Dick Cheney, Donald Rumsfeld, Paul Wolfowitz og Jeb Bush forsetabróður frá september 2000, þar sem útlistað er, hvernig Bandaríkin geti náð heimsyfirráðum. Þá greinargerð segir Meacher vera hornstein núverandi utanríkisstefnu Bandaríkjanna.
Höfuðverkurinn

Simon Tisdall skrifar í Guardian um síðbúna göngu George W. Bush Bandaríkjaforseta sem stafkarls til Sameinuðu þjóðanna að sníkja fé og fólk til að koma lagi á Írak. Tisdall telur, að hvorugt verði auðfengið, því að framferði forsetans gagnvart bandamönnum sé geymt, en ekki gleymt. Sum ríki muni veita aðstoð gegn háu gjaldi, en önnur fara sér hægt, sérstaklega þau, sem eiga eitthvað undir sér, svo sem Frakkland og Þýzkaland. Ráðagerðir um að selja olíu frá Írak til að standa undir hernáminu séu farnar út um þúfur, því að það muni kosta stórfé að koma olíuvinnslunni í gagn að nýju. Írak sé og verði áfram bandarískur höfuðverkur.
Mannhatrið

Jenni Russell segir í Guardian, að mannhatur sé hornsteinn ríkisstjórnar Tony Blair í Bretlandi og sé orsök sjálfsvígs David Kelly, sérfræðings í öryggismálum. Í hvert sinn sem einhver hverfi úr ráðherraembætti, sé hann skipulega rægður í samstarfi spunastjóra Blair og villimanna í fjölmiðlunum. Russell nefnir Mo Mowlam, Clare Short og Elizabeth Filkin sem dæmi um slík fórnardýr. Sams konar herferð var í gangi gegn Kelly, þegar hann fyrirfór sér. Eftir rökstuðning Russell geta menn furðað sig á, af hverju Bretar hafa ekki séð gegnum illmennsku Blair og hirðar hans.
Allt var áður vitað

Mikill og langvinnur samdráttur í neyzlu lambakjöts á ekki að koma neinum á óvart. Fyrir löngu var vitað, að stjórnlaus framleiðsla fyrri áratuga mundi enda með ósköpum, fyrst með lækkun og afnámi niðurgreiðsla, síðan með hertri samkeppni annarra matartegunda og loks með framleiðslukvótum, sem sífellt eru skertir á alla línuna, svo að búin verða of lítil. Fyrir löngu var vitað, að ekki yrði hægt að selja offramleiðsluna til útlanda. Fyrir löngu var vitað, að ekki væri rúm á Íslandi fyrir fleiri en 200-300 sauðfjárbændur, ef bústærð þeirra ætti að vera fjárhagslega hagkvæm. Menn voru sagðir óvinir bænda fyrir að spá því, sem nú hefur rætzt að öllu leyti.
Lyf sem segir stopp

Rob Stein segir í Washington Post frá grein í nýju tölublaði af New England Journal of Medicine, þar sem segir, að framleitt hafi verið hormónalyf, sem segi fólki, hvenær magi þeirra hafi fengið nóg. Þetta hormón virðist vera af skornum skammti í fólki, sem étur yfir sig og fitnar úr hófi fram. Þetta vekur vonir um, að gefa megi slíku fólki hormónalyf, sem hefur þau áhrif, að því finnist það ekki þurfa að borða meira, þegar maginn hefur fengið hæfilega mikinn mat. Hormón þetta kallast Peptide YY 3-36. Tilraunir benda til, að þeir, sem taka hormónalyfið, borði 30% minna en áður. Lyfjarisar hafa hins vegar lítinn áhuga, af því að lyfið er náttúrulegt líkamsefni, sem ekki er hægt að fjötra í viðjar einkaleyfis.
IBM ræðst á Windows

IBM er að hefja stórfellda auglýsingaherferð fyrir opna tölvustýrikerfinu Linux, sem er ókeypis og breiðist ört út um heiminn. Herferðin er bein árás á Microsoft, sem hefur hingað til haldið heiminum í heljargreipum Windows. Fréttaskýrendur segja, að IBM sé með þessu að kasta stríðshanzkanum í baráttunni gegn einokunarrisanum. Frá þessu segir í

New York Times.
Vaxandi óvinsældir

Umfangsmikil skoðanakönnun í Evrópu hefur ljóst, að mikil andstaða fólks gegn Bandaríkjunum og stríðsrekstri þeirra hefur stöðugt farið harðnandi. Ljóst þykir, að stefna og framkoma George W. Bush Bandaríkjaforseta hefur ekki bara leitt til andstöðu í Evrópu gegn honum og málefnum hans, heldur einnig gegn Bandaríkjunum yfirleitt. Fyrir ári töldu menn eðlilegt, að Bandaríkin hefðu forustu fyrir Vesturlöndum, en nú telur meirihluti það vera óeðlilegt. Breytingin hefur orðið sérstaklega ör í Þýzkalandi, þar sem menn voru áður miklir Bandaríkjavinir.

Thomas Crampton segir frá þessu í International Herald Tribune.
Allir gegn öllum

Kúrdar eru einu íbúar Íraks, sem styðja hernám Bandaríkjanna og eru til friðs, að vísu enn ofsóttir af Tyrkjum. Súnnítar, sem áður studdu Saddam Hussein, eru auðvitað andvígir hernáminu. Það hefur komið á óvart, að sjítar, sem voru helztu andstæðingar Saddam Hussein, eru nú helztu andstæðingar hernámsins og standa fyrir hryðjuverkum gegn því. Síðustu vikur hafa komið til sögunnar innfluttir trúarofstækismenn úr röðum Al Kaída og Taliban, sem eru andvígir sjítum, en þó enn andvígari hernáminu. Það hefur því myndazt mikið og flókið sprengiefni í landi, sem var tiltölulega friðsælt fyrir hernám.

Jonathan Freedland fjallar í Guardian um ástandið: Allir gegn öllum.
Réttlætiskvörn malar

Duncan Campbell segir í Guardian frá skrefum nokkurra ríkja í Suður-Ameríku til að ná lögum yfir morðingja á vegum hersins og sérsveita hans. Sakaruppgjöf hefur verið afturkölluð í Argentínu og rannsóknir hafnar í Chile og Perú. Campbell minnist þess, að Jimmy Carter var eini Bandaríkjaforsetinn, sem beitti sér gegn ríkisreknum fjöldamorðum í Suður-Ameríku, og fagnar því, að Henry Kissinger þorir varla lengur að ferðast til útlanda af ótta við að vera handtekinn fyrir aðild að glæpum gegn mannkyninu.
Hálfur sannleikur

Björgólfur Guðmundsson segir réttilega, að umsvif kolkrabbans og smokkfisksins hafi þjónað valdagræðgi eigendanna. Hann telur réttilega sína nýju samsteypu hafa stuðlað að falli hins gamla valdakerfis. Hann segir hins vegar ekki það, sem er jafnrétt, að allar slíkar blokkir eru í eðli sínu illar, þótt þeim sé komið á fót í góðri trú. Blokkir á borð við Baug og Samson eru aðdragandi lokastigs núverandi markaðshagkerfis, þegar kostir samkeppninnar víkja fyrir ókostum fáokunar.
Heimsbyltingin

George Monbiot segir í Guardian, að heimurinn sé núna orðinn eins og Frakkland var rétt fyrir byltinguna miklu árið 1787. Tekjuskipting þjóðanna sé orðin eins ójöfn og tekjuskipting Frakka var í aðdraganda byltingarinnar. Hann telur heimsbyltingu óhjákvæmilega, líklega í kjölfar matvælaskorts eða olíuskorts. Hann telur, að gefa verði eftir skuldir þriðja heimsins í tæka tíð, annars fari allt í bál og brand, enda hafi kerfi heimsviðskipta verið ferlega misnotað í þágu ríkustu þjóðanna.
Evrópsk mistök

Nóbelshagfræðingurinn

Joseph Stiglitz segir í Guardian, að evrunni hafi mistekizt að örva efnahag Evrópu. Meðsekur sé hinn nýi og íhaldssami Seðlabanki Evrópu, sem hefur haft stöðugleika fremur en hagvöxt að leiðarljósi.
Gróft er gott

Samkvæmt umfangsmikilli rannsókn í Bandaríkjunum er staðfest, að ómalað korn er mun hollara en malað. Fólk getur dregið úr líkum á hjartasjúkdómum með því að borða mikið af grænmeti, ávöxtum og grófum kornmat. Frá þessu segir á heimasíðu

dr. Koop, þar sem vitnað er í American Journal of Clinical Nutrition.
Illhveli á siglingu

Illhveli heimsmálanna hefur enn einu sinni tekizt að bregða fæti fyrir mannúðarmál, sem allir aðrir styðja. Með langvinnri og heiftarlegri andstöðu tókst Bandaríkjunum á síðustu stundu að fá setta inn klausu í alþjóðasamning á vegum Heimsviðskiptastofnunarinnar um ódýr lyf til þróunarlandanna. Klausan framleiðir svo mikla skriffinnsku, að frjáls góðgerðasamtök á borð við Lækna án landamæra segja, að samningurinn komi þriðja heiminum að litlu sem engu gagni. Frá þessu segir m.a. í

International Herald Tribune.
Rjúpnajól

Innflutningur á dauðum rjúpum til matargerðar er einfaldasta leiðin til að hlífa innlendri rjúpu við ofveiði atvinnumanna, sem ná 90% af árlegum afla innanlands. Innflutningur kippir fótunum undan atvinnumennsku í rjúpnadrápi og verndar hefðina hjá hinum, sem aðeins veiða sér til jólamatar.
Fullveldi hvalveiða

Íslendingar sækja lög sín og reglugerðir frá Bruxelles og utanríkisstefnuna frá Washington. Einu merkin um fullveldi þjóðarinnar felast annars vegar í ofveiði allra fiskistofna og hins vegar í takmörkuðum hrefnuveiðum, sem vekja litla lukku í útlöndum. Enda eru þær hafnar án sjáanlegra aðgerða í almanna- og fjölmiðlatengslum í útlöndum. Ekki er furða, þótt mikill meirihluti þjóðarinnar styðji hvalveiðar sem síðustu leifar fullveldisins.
Þétting byggðar

Strjál byggð er eitt af því fáa, sem lánast hefur í borgarskipulagi Reykjavíkursvæðisins. Gott svigrúm hentar flestum. Fyrir minnihlutann, sem vill eða þarf þétta byggð, má reisa slíka byggð á nýjum stöðum, þar sem hún skaðar engan. Til dæmis mætti byggja Manhattan á Geldinganesi. Heimskulegt er hins vegar að þétta byggð, sem áður var strjál, og spilla þar með lífsgæðum þeirra, sem fyrir voru á staðnum. Sá síðbúni kommúnismi er því miður ein helzta iðja borgarskipulagsins, sem rekið hefur verið á síðustu árum á Reykjavíkursvæðinu.
Gráir fréttamiðlar

Traust mitt á innlendum fréttamiðlum er ekki svart og hvítt, heldur mismunandi grátt. Flestir fréttamiðlar halda sig mest við flatneskjuna, en taka góða spretti í einstökum málum og málaflokkum, oftast tengda einstökum blaðamönnum, sem stundum verða óvinsælir hjá eigendum. Víðast ákveða hliðverðir, hvað sé hollt fyrir notendur fjölmiðla. Hliðvarzlan fer annað veifið eftir persónu-, fyrirtækja- eða flokkspólitískum sjónarmiðum, sem sumir notendur taka eftir, aðrir ekki. Ef notendur kæra sig um, geta þeir af langri reynslu áttað sig á í stórum dráttum, hversu mikið hægt er að treysta hverjum fjölmiðli í hvaða tegundum tilvika.
Sannleiksráðuneytið

Afsögn Alastair Campbell, yfirlygara brezka forsætisráðuneytisins, hefur leitt til þess, að Tony Blair forsætisráðherra er að koma á fót sérstöku sannleiksráðuneyti að hætti skáldsögunnar 1984 eftir George Orwell. Þetta er að tillögu Peter Mandelson, sem var fyrsti spunameistarinn og sá, sem mestu óorði kom á embættið. Hér eftir verða öllum meiri háttar lygum brezku stjórnarinnar miðstýrt frá einum stað. Frá þessu segja

Andy McSmith og Jo Dillon í Independent.
Auralaust hernám

Paul Krugman telur í New York Times, að hernám Íraks og afleiðingar þess kosti Bandaríkin margfalt meira fé og mannskap en ráðamenn Bandaríkjanna hafa talið sér trú um. Hugmyndir um að nota sölu ríkiseigna Íraks og sölu langtíma olíuvinnsluréttar til að fjármagna hernámið og afleiðingar þess hafa farið út um þúfur vegna spellvirkja, enda hefði slíkur þjófnaður enga alþjóðlega réttarstöðu. Bandaríkin hafa þegar tæmt ríkissjóð Íraks og hafa ekki í aðra sjóði að venda nema sinn eigin, sem George W. Bush hefur þegar tæmt í þágu hinna allra ríkustu.
Styrjöld kynslóðanna

Í International Herald Tribune spáir

Philip Bowring styrjöld kynslóðanna á Vesturlöndum, þar sem gamla fólkið lifir hátt í skjóli atkvæðastyrks á kostnað unga fólksins. Með fækkandi fæðingum aukist byrði vinnandi fólks af ótímabærum og of háum eftirlaunagreiðslum til aldraðra og af óheyrilegum sjúkrakostnaði við aldrað fólk. Á alþjóðafundi tölfræðinga í Berlín á föstudaginn hafi komið í ljós, að fjárhagsdæmi vestrænna þjóðfélaga af kostnaði við aldraða gangi ekki upp. Þegar unga fólkið átti sig á, að lýðræðiskerfið hafi svikið það, muni það gera uppreisn gegn skattlagningunni og segja skilið við lýðræðið.
Enn eitt fríið

Enn verður gert hlé á þessum pistlum og í þetta sinn til sunnudagsins 31. ágúst.
Milljón ára paradís

Eftir að hafa ráfað um nakið og kafloðið í milljón ár í aldingarðinum Eden varð mannkynið nokkrun veginn hárlaust fyrir nokkrum tugum þúsunda ára og fór að klæðast fötum. Þá voru um 14.000 manns til á jörðinni.

Nicholas Wade segir í New York Times frá rannsóknum, sem hafa leitt þetta í ljós, en hafa ekki getað skýrt, hvers vegna forfeður okkar misstu hárið.
Sagnfræðilausir menn

Sagnfræðingurinn

Robert Gildea segir í Guardian, að þess séu ekki dæmi í veraldarsögunni, að litið hafi verið á hernámslið sem frelsisengla. Hann segir, að skortur á sagnfræðilegum skilningi hafi komið inn þeirri firru hjá ráðamönnum Bandaríkjanna, að hernám Íraks yrði dans á rósum.
Forviða hernámslið

Bob Herbert segir í New York Times, að ógöngur þess, sem hann kallar fábjánastríðið gegn Írak, muni verða Bandaríkjunum dýrkeypt eins og stríðíð gegn Víetnam var á sínum tíma. Hernámsliðið skilji hvorki menninguna né tungumálið og geti ekki einu sinni lesið götuskiltin. Það sé að fara á taugum og framkalli hryðjuverk með framgöngu sinni. Þetta sé afleiðing ríkisstjórnarstefnu ímyndana og ósanninda.
Órar og ímyndanir

Maureen Dowd segir í New York Times, að órar og ímyndanir ráðamanna Bandaríkjanna hafi framleitt skrímsli hryðjuverka í Írak, sem ekki var til þar, þegar þeir fóru í stríðið.
Kvartað um kvígildi

Nú hafa seðlabankastjóri og hæstaréttardómari verið skipaðir gróflega flokkspólitískt, annar framsóknarmaður og hinn sjálfstæðismaður. Þannig verða opinberar stofnanir lélegar á Íslandi. Þeir, sem ekki eru sáttir við þetta, eru hvattir til að beina kvörtunum sínum til þeirra, sem þeir telja vera kjósendur ofangreindra stjórnmálaflokka. Slíkum kjósendum er um að kenna, að þriðja heims siðleysi ríkir villt og galið í stjórnmálum landsins. Slíkir kjósendur fara fjórða hvert ár í gáfnapróf og falla alltaf.
Dýrkeypt einkavæðing

Julian Borger nefnir í Guardian tvö dæmi um hörmulegar afleiðingar einkavæðingar. Annars vegar er það einkavæðing raforkukerfisins í norðausturhluta Bandaríkjanna, sem olli því, að ekki var lagt fé í öryggisþætti, er mælast ekki í stundargróða. Það leiddi til algers hruns á dreifingu rafmagns. Hins vegar er það einkavæðing uppbyggingar efnahagslegra innviða í hernumdu Írak, þar sem opinberu fé Bandaríkjanna hefur verið sóað án nokkurs sjáanlegs árangurs. Það hefur leitt til aukinnar óbeitar borgara landsins á bandaríska hernáminu, sem sagt er verra en Saddam Hussein.
Falsa og strika út

Charles Levendosky segir í New York Times, að ríkisstjórn Bandaríkjanna láti kerfisbundið falsa eða strika út rannsóknaniðurstöður opinberra stofnana, ef þær stríða gegn róttækri hugmyndafræði hennar. Hann nefnir nokkur dæmi um þetta, einkum á sviði umhverfismála og heilbrigðismála. Hann telur, að þetta leiði til, að skýrslum slíkra stofnana verði hér eftir vantreyst.
Eitraður kaleikur

Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn er í vondum málum. Fyrst gaf fyrrverandi aðalhagfræðingur Alþjóðabankans og nóbelsverðlaunahafinn Joseph Stiglitz út bók um syndir sjóðsins, hvernig hann rústaði efnahag þróunarríkja á borð við Thailand, Suður-Kóreu, Rússland, Indónesíu og Argentínu. Betur gekk löndum eins og Póllandi, Malasíu og Kína, sem höfnuðu eitruðum kaleik sjóðsins. Nú er röðin komin að bókum um einstök lönd. Mikla athygli hefur vakið ný bók eftir hagfræðinginn Pongrac Nagy um, hvernig Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn kom Ungverjalandi á kaldan klaka árabilið 1990-1996.

George Monbiot segir í Guardian frá þessari nýju bók.
Eitraður skósveinn

Það er lítið gaman fyrir krataflokk að vinna kosningar, ef sigurinn er notaður til að framkvæma stefnu andstæðinganna og gerast eitraður skósveinn róttækrar hægri stjórnar í Bandaríkjunum. Traust brezkra krata á Tony Blair forsætisráðherra fer nú ört þverrandi með nánast daglega nýjum upplýsingum um undarlegustu lygavefi hans og nánustu hirðar hans. Senn fer að líða að lokum sorgarferils mikils áhættufíkils og mesta lýðskrumara nútímans. Gordon Brown fjármálaráðherra mun taka við rústum brezka krataflokksins.
Kostnaðarhlutdeildin

Kostnaðarhlutdeild almennings í þjónustu ríkisins hefur ekki áhrif á þann þriðjung þjóðarinnar, sem munar ekkert um hana. Hún leiðir til meiri hófsemi í notkun þjónustunnar hjá þeim þriðjungi, sem þarf að velta peningum fyrir sér. Í báðum tilvikum sparar ríkið peninga. Sá þriðjungur þjóðarinnar, sem hefur ekki ráð á hlutdeildinni, getur ekki notað þjónustuna og nýtt sér kostnaðarhlutdeild ríkisins. Þessi hliðarverkun eykur stéttaskiptingu í þjóðfélaginu. Þess vegna eru búin til misnotuð undanþágukerfi, sem fólk kann misjafnlega vel að nýta sér og sízt þeir, sem minnst mega sín og mest eru utan gátta. Götótta hugmyndafræði kostnaðarhlutdeildar hef ég aldrei séð skoðaða ofan í kjölinn.
Of mikið í einu

Bryan Bender segir í Boston Globe, að mikilvægir starfsmenn bandarísku leyniþjónustunnar hafi verið fluttir hundruðum saman til Írak úr leitinni að Osama bin Laden í Afganistan. Hann telur þetta staðfesta kenningar um, að styrjöldin gegn Írak taki mannafla og fjármagn frá baráttunni gegn hryðjuverkasamtökunum Al Kaída, sem skipulögðu árásina á Bandaríkin fyrir tveimur árum, og dragi jafnframt úr getu Bandaríkjanna til að treysta ástandið í Afganistan. Bender nefnir ýmis dæmi um vaxandi umsvif hryðjuverkamanna í Afganistan og aukna ringulreið í landinu.
Kóralrif dauðadæmd

Í tímaritinu Science birtist grein eftir

John Pandolfi við Smithsonian-stofnunina og fleiri vísindamenn, þar sem hann telur, að fiskveiðar, en ekki sjúkdómar, hafi spillt kóralrifum á undanförnum áratugum. Hann telur, að öll kóralrif heims séu dauðadæmd á fáum áratugum með sama áframhaldi. “Þetta er eins og að breyta regnskógi í golfvelli”, segir hann. Kóralrif eru mikilvæg í vistkerfinu, því að þau hafa falið í sér 25% af fjölbreytni tegundanna, þótt þau þeki aðeins 0,2% af hafinu. Á kóralsvæðum er hlutfall lifandi kóralla víða komið niður fyrir 5%. Á endanum verða bara marglittur og gerlar í hafinu, sagði Pandolfi í viðtali við San Francisco Chronicle.
Bless Economist

Að þessu sinni framlengdi ég ekki áratuga gamla áskrift að Economist,

áður óvenjulega vel skrifuðu tímariti, sem var fyrir einum til tveimur áratugum ein bezta heimild mín um þróun alþjóðamála. Einhvern tíma á síðasta áratug fór Economist að versna. Í stað glitrandi stílþrifa og orðaleikja kom þunglamastíll hagfræðinga af Chicago-skólanum. Tímaritið varð smám saman að stirðbusalegu barátturiti á hægri kanti stjórnmálanna, svipað og Wall Street Journal. Í nokkur ár hef ég ekki haft neitt uppbyggilegt þangað að sækja, en íhaldssemi mín frestaði aðgerðum í málinu. Nú er mér léttir að vera laus við að fá blaðið inn um póstrifuna á föstudögum.
Kirkja barnaníðinga

Fundizt hefur 40 ára gamalt leyniskjal úr Páfagarði, höfuðstöðvum kaþólsku kirkjunnar, stéttarkirkju barnaníðinga, þar sem kemur fram, að embætti páfa hefur áratugum saman reynt á skipulegan hátt að hindra framgang réttvísinnar í málaferlum gegn barnaníðingum í röðum kaþólskra kennimanna. Skjalið er frá valdatíma Jóhannesar 23. og var sent kardínálum og biskupum um allan heim. Þar er þeim hótað bannfæringu, ef þeir steinhaldi ekki kjafti um barnaníðinga í röðum kirkjunnar manna. Frá þessu segir

Antony Barnett í Observer. Þar er líka birt ljósrit af skjalinu.
Dýr eru persónur

Í Guardian segir

Jeremy Rifkin frá rannsóknum, sem benda til, að dýr hafi meiri greind og tilfinningar en menn hafa hingað til ætlað þeim. Þau stjórnist ekki af eðlishvöt einni, heldur finni sársauka, þjáningu, streitu og ástúð. Hann bendir á, að Evrópusambandið hafi tekið tillit til þessa með að setja reglur um rétt dýra til svigrúms, samfélags og leikja. Hann bendir líka á, að lögfræðideildir 25 háskóla í Bandaríkjunum séu farnar að kenna dýrarétt og að réttindi dýra séu staðfest í þýzku stjórnarskránni. Rifkin telur, að hraði þessarar þróunar muni aukast.
Einkavætt myrkur

Í New York Times telur

Robert Kuttner, að einkavæðing sé orsök stóra rafmagnshrunsins, sem sveipaði norðausturhluta Bandaríkjanna myrki fyrir helgina. Hann minnir í leiðinni á Enron-hneykslið, sem einnig hafi stafað af einkavæðingu raforkugeirans. Skammtímasjónarmið markaðshyggjunnar hafi vikið til hliðar langtímasjónarmiðum opinbers rekstrar, sem enn er ráðandi í suðausturhluta Bandaríkjanna, þar sem raforka er ódýr og dettur ekki út.
Markaðshyggja í vörn

Í International Herald Tribune telur

William Pfaff, að Evrópa sé á leið frá markaðs- eða frjálshyggju í hagfræði, sem ýmist er kennd við Chicago-háskóla eða Washington-samhljóm og hefur lengi ráðið ferð fjármálastofnana á borð við Alþjóðabankann og Alþjóða gjaldeyrissjóðinn. Fyrir nokkrum árum fór hagfræðingurinn Joseph Stiglitz, nóbelsverðlaunahafi og fyrrverandi aðalhagfræðingur Alþjóðabankans, að stinga göt á þessa stefnu. Pfaff telur raunar, að Bandaríkin hafi aðeins fylgt henni í orði, en ekki í verki, og að Evrópa sé farin að átta sig á, að markaðshyggja sé ekki alltaf í þágu þjóðfélagsins.
Merkasti sendiherrann

Sautján þúsund manns greiddu aðgang að heimsleikum íslenzka hestsins í Herning um síðustu mánaðamót. Fimm hundruð danskir sjálfboðaliðar sáu kauplaust um rekstur mótsins. Gífurleg stemmning á mótssvæðinu staðfesti þá gömlu skoðun mína, að eina afsökunin fyrir tilveru Íslendinga sé íslenzki hesturinn, sem er merkastur allra sendiherra.