arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Allir eru þeir eins

Við höfum haft ríkisstjórnir af ýmsu tagi á síðustu áratugum. Við höfum haft Nýsköpunarstjórn, minnihlutastjórnir ýmsar, Viðreisnarstjórn, vinstri stjórnir og margar helmingaskiptastjórnir.

Þessar stjórnir spanna allt litróf flokkakerfisins. Og sé aðeins litið á fjóra flokkana stóru, sem hafa verið til í fjóra áratugi eða lengur, spanna ríkisstjórnirnar mikinn hluta þeirra samsetningarmöguleika, sem tölfræðin býður upp á.

Ef gera á greinarmun á þessum ríkisstjórnum, stoðar lítt að skoða stjórnmálayfirlýsingar einstakra flokka eða samstarfssáttmála einstakra ríkisstjórna. Við verðum að líta á það, sem gert er, fremur en það, sem sagt er.

Sumir telja ágreining vera milli flokkanna í utanríkismálum og varnarmálum, enda er oft hart rifizt um þau mál. En það er samhljóða framkvæmd allra ríkisstjórna, að varnarlið frá Bandaríkjunum verði hér á landi og að það greiði ekki neitt fyrir dvöl sína hér.

Sumir telja ágreining vera milli flokkanna í efnahagsmálum, enda bylur oft hátt í talsmönnum flokkanna á þessu sviði. En séu gerðirnar skoðaðar, virðast þær jafnan vera hinar sömu.

Í hvert sinn sem ný ríkisstjórn tekur við með breyttri flokkaskipan, breikkar geiri ríkisins af þjóðarkökunni á kostnað geira atvinnuvega og almennings. Viðreisnarstjórnin jók geirann um fjögur prósentustig. Vinstri stjórnin jók hann enn um fjögur stig. Og loks jók helmingaskiptastjórnin hann um fjögur stig.

Þetta er dæmi um lögmálið um sjúka manninn og flugurnar, sem sugu úr honum blóð. Honum leið betur, ef flugunum var ekki bandað á brott. Ef þær sátu saddar og kyrrar, komust hinar svöngu ekki að. Kæmust hins vegar nýjar flugur að, juku þær blóðmissinn.

Flokkarnir eru eins og flugurnar. Þeir þurfa að greiða fyrir kosningasigra sína. Þeir þurfa bæði að efna ýmis kostnaðarsöm loforð og koma á garðann ýmsum gæðingum, sem eiga erfitt með að vinna fyrir sér með venjulegum hætti. Þetta gera flokkarnir með því að hækka skatta og magna ríkisrekstur atvinnulífsins.

Skatttekjur hins opinbera eru nú orðnar um 36% af þjóðarframleiðslunni. Þar á ofan ráða stjórnmálaflokkarnir verulegu um afganginn, því að fulltrúar þeirra deila og drottna í fjármögnun atvinnuveganna. Flokkarnir stjórna bönkunum, sjóðunum og Framkvæmdastofnun.

Í framkvæmd eru allir flokkar sammála um að magna hin pólitísku tök á atvinnu- og efnahagslífinu, hverju svo sem þeir ljúga að kjósendum sínum á landsfundum og flokksþingum. Þeir magna skuldabréfaútgáfu ríkisins. Þeir magna eyrnamerktu framkvæmdasjóðina. Og þeir magna Framkvæmdastofnun ríkisins. Síðast en ekki sízt magna þeir verðbólguna til að efla gróða gæðinganna, sem aðgang hafa að ódýrum lánum.

Um allt þetta ríkir víðtæk samtrygging stjórnmálaflokkanna. Hún hefur meðal annars komið fram í samsæri þagnarinnar í hinum flokksreknu og ríkisreknu fjölmiðlum þjóðarinnar. Það er fyrst nú á síðustu misserum, að glufa hefur opnazt og að þjóðin er búin að fá aðstöðu til að gægjast inn í myrkviðinn.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ræningjaflokkarnir

Áður fyrr létu þingmenn sér nægja að útvega kjósendum sínum víxla og varahluti. Sú minni háttar spilling er auðvitað enn í fullum gangi, en hefur getið af sér stórkarlalegri afkvæmi á síðustu árum.

Stjórnmálamennirnir hafa smám saman byggt upp fjármálakerfi, sem ekki á sinn líka á Vesturlöndum. Þetta kerfi miðar að því, að peningarnir streymi ekki í þá staði, þar sem þeir skila mestum arði, heldur streymi þeir til atkvæðakaupa þingmanna og þingmannsefna.

Flokkarnir hafa sjálfrátt og ósjálfrátt gert með sér samsæri gegn þjóðinni. Þeir hegða sér eins og ræningjaflokkar, sem arðræna þjóðina og skipta með sér ránsfengnum í hlutfalli. við aðstöðu sína hverju sinni. Þess vegna býr hér láglaunaþjóð í hátekjuríki.

Sum bein útgjöld fjárlaga eru hluti þessa ránsfengs, svo sem níu milljarðar landbúnaðarins. En mikilvægasti þáttur hans eru lánveitingar á veróbólgutíma. Þegar verðbólgan er 30-50% á ári eins og hún hefur verið og verður enn um sinn, jafngilda lánin gjöfum.

Fulltrúar flokkanna sitja í bankaráðum og bankastjórnum og misnota þar nokkurn hluta útlánanna. Þar eru þingmannavíxlarnir afgreiddir á færibandi. En þetta er löngu hætt að nægja ræningjaflokkunum.

Fyrst var tekin upp svokölluð “frysting” sparifjár. Í rauninni er þar um að ræða nýja tegund lánveitinga á vegum Seðlabankans, sumpart í formi sjálfvirkra og eyrnamerktra lána eins og afurðalána. Mörg hver hafa þessi lán neikvætt þjóðhagsgildi.

Ennfremur hefur Seðlabankinn tekið að sér að hella brennivíni upp í þann ofdrykkjusjúkling, sem ríkissjóður er orðinn. Bankinn hleypur alltaf undir bagga, þegar ríkissukkið keyrir um þverbak.

Hápunkturinn á fjársvikum stjórnmálaflokkanna er Framkvæmdastofnunin og fjármögnun hennar. Með verðtryggðum ríkisskuldabréfum er krækt í hreyfanlegt sparifé, sem annars færi í banka og atvinnurekstur. Þessar tekjur eru svo notaðar til að kosta ýmsa lánasjóði, sem eru innan og utan Framkvæmdastofnunarinnar.

Í Framkvæmdastofnun sitja svo fulltrúar stjórnmálaflokkanna og skipta ránsfengnum eftir flokkum og kjördæmum. Þegar spurt er um arðsemi þeirra fyrirtækja, sem peningagjafirnar eiga að fá, er óskhyggjan og bjartsýnin látin ráða.

Enn hrikalegri verða dæmin, þegar um sérstök vildarverkefni er að ræða á borð við Þörungavinnsluna hf. Þá er fyrirgreiðslan þvílík, að hún jafnast á við fyrirgreiðslu við stóriðju erlendra aðila. Tollar og skattar eru lagaðir til, lagðir vegir og byggðar hafnir, borað eftir heitu vatni og lagðir rafstrengir.

Ef fyrirfram er sýnt fram á, að fyrirtækið geti ekki borið sig, er augunum bara lokað. Efasemdamennirnir eru reknir burt og sóað heilum milljarði af almannafé til einskis, eins og gert hefur verið í Þörungavinnslunni.

Það er einokun stjórnmálamanna á fjármagni þjóðarinnar, sem veldur því, að hér býr láglaunaþjóð í hátekjuríki.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Valdastéttin veður fram

Hrun Þörungavinnslunnar við Breiðafjörð er dæmi um, hve illa getur farið, þegar stjórnmálamenn ráða fjármagni þjóðarinnar og sóa því í gæluverkefni, sem eiga að kaupa þeim atkvæði.

Steingrímur Hermannsson, þingmaður Vestfjarða og framkvæmdastjóri Rannsóknaráðs ríkisins, hefur látið brenna einum milljarði af almannafé til að kaupa honum atkvæði í Reykhólasveit. En uppskeran er sú, að gæluverkefnið er gjaldþrota og sjálft sveitarfélagið rambar á barmi gjaldþrots.

Þetta stafar ekki af óvæntum erfiðleikum. Það var fyrirfram vitað, að ekki yrði unnt að reka Þörungavinnsluna á þann hátt, sem til hennar var stofnað. Sá vísindamaður, sem hafði rannsakað málið í 17-18 ár, taldi tæknina við þangskurðinn enn ekki komna á það stig, að verksmiðjan yrði hagkvæm.

Svona upplýsingar þola ekki valdastéttarmenn, sem búa yfir takmarkalítilli óskhyggju. Vísindamaðurinn var einfaldlega rekinn og fengnir jámenn til að komast að þeirri niðurstöðu, sem þingmaðurinn vildi fá. Og þessir jámenn neituðu bæði að lesa og greiða umbeðnar skýrslur vísindamannsins.

Ekki fór hjá því, að framkvæmdastjórar og aðrir starfsmenn sæju, að dæmið gat ekki gengið upp. Samt voru viðvaranir þeirra látnar sem vindur um eyru þjóta. Og væri framhald á múðri þeirra, voru þeir einfaldlega reknir.

Keyptir voru ónothæfir þangskurðarprammar, sem ekki höfðu næg afköst. Og keyptur var þurrkari, sem ekki nýtti heita vatnið nógu vel. Höfðu þó tilraunir sýnt, að hvorugt kunni góðri lukku að stýra.

Forvitnilegt er fyrir almenning að reyna að setja sig inn í hugarfarið, sem liggur að baki, þegar þannig er anað áfram í blindni án þess að hirða um staðreyndir, sem liggja á borðinu, og fórnað heilum milljarði króna af almannafé og fjárhag heils sveitarfélags.

Svona hugsun grefur um sig hjá valdastétt, sem hefur náð tökum á fjármagni þjóðarinnar með völdum sínum yfir bönkum, sjóðum og Framkvæmdastofnun. Hún fyllist nægum hroka til að telja sér heimilt að ráðskast í kunnáttuleysi með fjármagn þjóðarinnar. Og hún fær útrás fyrir óskhyggju gagnvart margvíslegum gæluverkefnum, meðan heilbrigð iðnvæðing verður að sitja á hakanum.

Gæluverkefnin fá fríðindi í tollum, söluskatti, raforkuverði, jarðhitaborunum, vegagerð og hafnargerð, svo að dæmi séu nefnd. Sá iðnaður, sem ekki liggur þannig upp á þjóðinni, fær hvergi fjármagn til eðlilegrar þróunar, því að þörungavinnslur óskhyggjunnar sleikja rjómann.

Þjóðin getur haft það til merkis um samábyrgð allra stjórnmálaflokkanna á þessu arðráni, að Steingrímur Hermannsson og jámenn hans verða ekki látnir sæta ábyrgð fyrir hina einstæðu framgöngu í þörungavinnslunni.

Allir flokkarnir eiga sínar þörungavinnslur, þótt í smærri stíl kunni að vera. Þess vegna þegja þeir yfir syndum hver annars og láta þjóðina borga brúsann.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þörungaglæfrar afhjúpaðir

“Ákvörðunin um stofnun Þörungavinnslunnar við Breiðafjörð byggðist á lítt prófuðum forsendum um afköst og rekstrarhagkvæmni sérstakra þangskurðarpramma. Þessar forsendur hafa brugðist gersamlega og er sú staðreynd meginskýringin á þeirri niðurstöðu nefndarinnar, að ekki yrði komist hjá verulegum rekstrarhalla, ef áfram yrði haldið.”

Svo segir í niðurlagsorðum skýrslu nefndar, sem sérstaklega var skipuð til að gera úttekt á hinum hörmulega rekstri Þörungavinnslunnar, sem þegar hefur kostað 270 milljón króna tap á aðeins tveimur árum. Í niðurlagsorðunum segir ennfremur:

“Nefndin kemst að þeirri niðurstöðu, að ef rekstri Þörungavinnslunnar h.f. yrði haldið áfram, sé fyrirsjáanlegur hallarekstur, sem nema mundi tugum millj. kr. á ári hverju … Í þessum tapstölum hefur ekki verið tekið tillit til afskrifta af framleiðslutækjum og vaxta af fjármagni bundnu í þeim.”

Fjórir kostir eru gefnir í skýrslunni. Sá fyrsti er, að verksmiðjan verði hreinlega lögð niður. Annar er sá, að reynt verði að skipta um öflunaraðferðir á þörungum. Hinn þriðji er að selja verksmiðjuna. Og hinn fjórði og sá líklegasti, að framkvæmdur verði, er að hætta rekstri verksmiðjunnar í bili, þar til fundnar hafi verið nýjar öflunaraðferðir.

Þörungavinnslan h.f. er eitt stærsta hneyksli síðustu ára hér á landi. Sigurður V. Hallsson efnaverkfræðingur, sem hafði rannsakað þörungavinnslu í 17-18 ár á þessum stað, hafði áður en verksmiðjan var reist varað við því hvað eftir annað, að enn væru ýmsir annmarkar á því, að vinnslan gæti orðið arðbær.

Aðvörunarorðum Sigurðar var svarað með því að reka hann. Vísindi hans hentuðu ekki Steingrími Hermannssyni, framkvæmdastjóra Rannsóknaráðs og þingmanni Vestfjarða, sem hugðist kaupa sér atkvæði á Vestfjörðum. Og starfsmaður Rannsóknaráðs, Vilhjálmur Lúðvíksson, núverandi stjórnarformaður Þörungavinnslunnar h.f., tók að sér hlutverk Lysenkos – að búa til ný vísindi í stað vísinda Sigurðar V. Hallssonar.

Sigurður taldi þangskurðarprammana of vanþróaða, svo að 24 slíka þyrfti til að anna vinnslunni. Einkavísindamaður Steingríms taldi hins vegar 11 pramma mundu nægja, enda vissi hann lítið um málið. Sigurður vildi kaupa hitara, er nýtt gætu heita vatnið í 20-25 gráður. Einkavísindamaður Steingríms keypti hins vegar hitara, sem nýttu vatnið aðeins niður í 60 gráður, en gleymdi jafnframt að láta bora eftir meira heitu vatni.

Svo forhertir eru þessir menn, að þeir neituðu bæði að borga og lesa skýrslur Sigurðar V. Hallssonar um málið. Í staðinn hafa þeir sóað til einskis hundruðum milljóna af fé almennings í landinu og gert heilt sveitarfélag, Reykhólasveit, gjaldþrota. Ef pólitíkin væri ekki gegnrotin hér á landi, mundu hinir ábyrgu aðilar vera látnir. bera refsiábyrgð á sukkinu.

Þjóðfélagið ætti svo að taka Sigurð V. Hallsson í sátt og fela honum að gera frekari tilraunir í þeirri von, að um síðir finnist hentugri vinnsluleiðir, er geti gefið góðan arð.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þegar banka er bjargað

Tímaritið Frjáls verzlun skýrði nýlega frá því bæði á forsíðu og inni í blaði, að Útvegsbankinn væri um það bil að verða gjaldþrota. Þessar fréttir komu í kjölfar almennrar vitneskju um, að Útvegsbankinn ætti við ýmsa erfiðleika að etja umfram aðra banka.

Dagblaðið kannaði þetta mál mjög rækilega og birti um það forsíðufrétt á föstudaginn var. Komst blaðið að raun um, að bankinn stóð nógu tæpt til þess, að á vegum Seðlabankans er unnið að víðtækum aðgerðum til bjargar honum.

Dagblaðið skýrði frá því, að lán Útvegsbankans til útgerðarinnar væri helzta vandamál hans. Ennfremur hefði bankanum ekki tekizt að halda hlutdeild sinni í almennum innlánsviðskiptum sparifjáreigenda.

Dagblaðið skýrði einnig frá því, að bankastjórar Seðlabankans hefðu nýlega boðað bankastjóra Útvegsbankans á sinn fund til að gera þeim grein fyrir hinni alvarlegu stöðu bankans gagnvart Seðlabankanum, er yfirdrátturinn var 31. janúar kominn upp í 1.1 milljarð króna.

Dagblaðið skýrði loks frá því, að Seðlabankinn hygðist bjarga bankanum með því að færa aðstöðu milli ríkisbankanna. Yrði Búnaðarbankinn látinn taka að sér útibú Útvegsbankans á Seyðisfirði og Landsbankinn látinn taka Patreksfjörð, en báðir þessir staðir munu hafa verið Útvegsbankanum þungir í skauti.

Í staðinn hafði Seðlabankinn ákveðið, að Útvegsbankinn fengi tvo og jafnvel þrjá feita bita á Reykjavíkursvæðinu eins og til dæmis Seltjarnarnes og Hafnarfjörð. Síðar hefur komið í ljós, að þriðji bitinn er nýtt útibú bankans í Kópavogi.

Í Landsbankanum og Búnaðarbankanum eru menn lítt hrifnir af þessum björgunaraðgerðum og hið sama má segja um fórnardýrin á Reykjavíkursvæðinu.

Til dæmis hafði um langt skeið verið sameiginlegur vilji bæjarstjórnar Seltjarnarness og Landsbankans, að sá banki setti þar upp útibú, þegar bæjarfélagið væri orðið nógu stórt til þess.

En menn geta lítið gert, þegar tilskipanir koma frá þeirri stofnun í þjóðfélaginu, sem er voldugri en sjálf ríkisstjórnin. Munu allir aðilar sennilega láta Seðlabankann kúga sig í þessu máli.

Athyglisverð eru viðbrögð ráðherra og þingmanna við þessum upplýsingum Dagblaðsins. Enginn sagði neitt, þegar Frjáls verzlun sagði gjaldþrot Útvegsbankans yfirvofandi. En heilum degi er eytt í umræður á alþingi um svokallaða æsifréttamennsku, þegar Dagblaðið skýrði frá staðreyndum málsins.

Í umræðum þessum var allt staðfest, sem Dagblaðið hafði sagt um orsakir erfiðleika Útvogsbankans og björgunaraðgerðir Seðlabankans, svo og allt annað, sem Dagblaðið hafði um málið að segja.

Samt leyfa Ólafur Jóhannesson bankamálaráðherra og nokkrir þingmenn, sem hafa hagsmuna að gæta, sér að tala um “rangar upplýsingar” og “fjarstæðu”. Í þessum marklausu og röklausu fúkyrðum kemur greinilega fram tillitsleysi þessara stjórnmálamanna gagnvart sannleikanum og miðlun hans til fólksins í landinu.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Keppni í kerfismjólkun

Dagblaðið vill taka undir þá skoðun Vilmundar Gylfasonar í kjallaragrein hans á föstudaginn, að íslenzkir stjórnmálaflokkar séu orðnir að úreltum hagsmunaklíkum, sem eru hver annarri líkar. Í stað grundvallarágreinings í efnahagsmálum er komin keppni um að stækka ríkisbáknið, ráða því og mjólka það.

Talsmenn Sjálfstæðisflokksins eru að þykjast, þegar þeir gagnrýna báknið og spillingu þess, því að sá flokkur er ekki síður en aðrir ábyrgur fyrir stækkun báknsins og misnotkun þess. Og talsmenn Alþýðubandalagsins eru að þykjast, þegar þeir gagnrýna fjármálaspillinguna, því að sá flokkur hefur eins og aðrir sína kraftaverkamenn undir verndarvængnum. Alþýðuflokkurinn er sömuleiðis sekur á báða bóga. Það er ekki Framsóknarflokkurinn einn, sem er spilltur, þótt sú spilling hafi vakið mesta umræðu á undanförnum misserum.

Verst er, að ekki sést neinn árangur af starfi þeirra, sem vilja meiri reisn stjórnmálaflokkanna. Hagsmunahóparnir virðast svo fastir þar í sessi, að útilokað sé að þoka þeim um set, þótt almenningi hafi að undanförnu verið sýnt inn í suma afkima þessarar undraveraldar stjórnmálanna.

Í kjallaragreininni segir Vilmundur m.a.:

“Í grundvallaratriðum hvarf allur ágreiningur um efnahagsmál. Flokkarnir urðu allir málsvarar stórs ríkisgeira og leikurinn snérist í það að ráða þessum ríkisgeira til þess að geta mjólkað hann, veitt embætti og þó einkum fjármálalega aðstöðu. Það urðu hin raunverulegustu og áþreifanlegustu völd. Auðvitað hefur þetta verið í misríkum mæli, en er samt kjarni málsins.

Og flokksfjölmiðlarnir, sem orðnir eru hluti af sama ríkisgeiranum, prédika þá skoðun, að engin slík vandamál séu til, heldur snúist þessi leikur um raunverulegan ágreining. Þeirri skoðun er nú gjarnan haldið á lofti, að raunverulegustu andstæður íslenzkra stjórnmála séu Sjálfstæðisflokkur og Alþýðubandalag. Það séu kantarnir. Og hver er svo munurinn? Sjá menn mun í þenslu ríkisbáknsins? Aðstöðunni í bönkunum? Framkvæmdunum við Kröflu? Framkvæmdastofnun? Sannleikurinn er því miður sá, að Kristinn Finnbogason gæti verið í báðum þessum flokkum. Og krataflokknum líka.

Eitthvert hryggilegasta dæmið um þessa þróun var sagan um Framkvæmdastofnunina. Ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar setti þá stofnun á laggirnar, og flokkarnir, sem aðild áttu að þeirri ríkisstjórn, settu hver sinn manninn í forstjórastöðu, þar sem þeir sátu í sjóðunum og veittu sínum mönnum fjármagn úr ríkiskassanum. Þingmenn Sjálfstæðisflokks mótmæltu og sögðu efnislega og réttilega, að þetta væri siðleysi, spilling og þensla – byði hættunni heim. Sem og hefur gerzt.

En hvað gerist? Þremur árum seinna kemst Sjálfstæðisflokkur í ríkisstjórn. Lagði hann ekki báknið niður? Ónei, hann einasta ýtti þeim gömlu í burtu úr fjárveitingarstólunum, en setti sinn mann í staðinn. Og svo var haldið áfram að þenja ríkisfjármálin, ausa fé á báða bóga, nota aðstöðu og auðvitað misnota hana. Hvað annað?”

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Pláss fyrir kvígildi

Nýfundnalandi svipar mjög til Íslands að stærð og íbúafjölda og á ýmsum öðrum sviðum, sem skipta máli. Bæði eylöndin eru byggð fólki af norðvestur-evrópskum toga, á svipuðu menningarstigi. Íbúar þar eru um 300 þúsund á móti 200 þúsundum hér á landi. Loftslag og veðurfar er þar heldur betra en hér á Íslandi. Fiskveiðar og fiskvinnsla eru uppistaða efnahagslífsins á báðum stöðum.

Af þessum ástæðum og öðrum hljóta örlög Nýfundnalendinga sem sjálfstæðrar og fullvalda þjóðar að vera okkur athyglisverð. Þeir urðu gjaldþrota sem þjóð gagnvart útlöndum árið 1933 og seldu sig í hendur Kanada að ráði lánardrottna sinna. Síðan þá hefur Nýfundnaland verið eitt af fylkjum Kanada.

Ríkisdýrkun og skortur á framtaki einkenndu Nýfundnaland árin fyrir þjóðargjaldþrotið. Ríkisvaldið vasaðist í auknum mæli í atvinnu- og efnahagslífinu og náði þar úrslitaáhrifum með sjóðakerfi sínu. Jafnframt lét það byggja sín þörungaver, Kröfluver og ylræktarver. Síðast en ekki sízt safnaði það erlendum skuldum eins og það frekast gat. Allt þetta þekkja Íslendingar heima hjá sjálfum sér.

Dagblaðið gerði á laugardaginn athyglisverðan samanburð á erlendum skuldum Nýfundnalendinga við gjaldþrot þeirra árið 1933 og erlendum skuldum Íslendinga á því ári, sem nýlega er hafið. Íslendingar skulda nú 107 milljarða króna í útlöndum eða 485 þúsund krónur á hvert mannsbarn í landinu.

Nýfundnalendingar skulduðu 104 milljónir dollara erlendis við gjaldþrotið 1933. Í fljótu bragði gæti þetta virzt nema um 70.000 krónum íslenzkum á mann. En taka verður tillit til verðbreytinga á þessum tíma og aukinnar greiðslugetu einstaklinga og þjóða.

Dagblaðið reiknaði skuldir Nýfundnalendinga til núverandi verðlags og kaupgjalds á Íslandi og fann út, að þær námu 486 þúsund krónum á hvert mannsbarn á Nýfundnalandi. Í gjaldþroti sínu skulduðu Nýfundnalendingar sem sagt hið sama og Íslendingar skulda nú í vellystingum praktuglega.

Við getum verið viss um, að stjórnvöld okkar segi allt vera í lagi og reyni enn að slá peninga, hvar sem þá er að hafa. Gjaldþrot okkar mun því ekki gera boð á undan sér, nema þjóðin sjái sjálf af hyggjuviti sínu, að lengra verði ekki gengið.

Nú er spurningin sú, hvort okkar bíði örlög Nýfundnalendinga. Munu lánardrottnar okkar koma saman til að ræða, hvað gera skuli við þessa vandræðaþjóð? Munu þeir mæla með, að Ísland gerist hérað í Noregi eða Danmörku eða kannski í Bandaríkjunum, ef þar er laust pláss fyrir kvígildi?

Kjarni málsins er sá, að óhóflegar skuldir leiða til efnahagslegs ósjálfstæðis og síðan til stjórnmálalegs ósjálfstæðis. Þetta gildir bæði um einstaklinga og ríki. Stjórnvöld okkar munu reyna að telja þjóðinni trú um, að þetta séu aðeins hugarórar. En við vitum betur, enda höfum við víti Nýfundnalendinga til að varast.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir bugta sig og beygja

Íslenzk stjórnvöld hafa enn bætt gráu ofan á svart í auðsveipni sinni gagnvart varnarliðinu á Keflavíkurflugvelli. Ráðuneytin falla hver um önnur þver í bugti sínu og beygingum.

Fyrst sagðist utanríkisráðuneytið trúa fullyrðingum varnarliðsins um, að ekkert hættulegt væri við farm þann, sem varnarliðið lét losa í Faxaflóa án leyfis. Hafa þó birzt í Dagblaðinu upplýsingar, sem gera slíka trúgirni langsótta.

Auðvitað mætti kanna málið með því að slæða upp farminn. En þá tekur sjávarútvegsráðuneytið sig til og lýsir því yfir, að það mundi hafa leyft losunina, ef um hana hefði verið beðið!

Aum er frammistaðan hjá vörðum íslenzkra laga á þessum sviðum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hið hreina tafl um auð og völd

Stöðvuð hefur verið sókn þeirra manna í Framsóknarflokknum, sem töldu andlitslyftingu nauðsynlega á forustuliði flokksins í Reykjavík. Eini áþreifanlegi árangurinn, sem þeir hafa náð, er brottför Alfreðs Þorsteinssonar af Tímanum til Sölunefndar varnarliðseigna, sem væntanlega leiðir einnig til hvarfs hans úr borgarstjórn.

Atlagan gegn Kristni Finnbogasyni sjálfum við formannskjör í Fulltrúaráði framsóknarfélaganna í Reykjavík mistókst hins vegar alveg. Reyndist hann snjallari andstæðingum sínum, er voru undir forustu Guðmundar G. Þórarinssonar verkfræðings, Kristjáns Benediktssonar borgarfulltrúa, Helga H. Jónssonar fréttamanns og Eiríks Tómassonar ráðherraritara.

Kristinn fann það snjallræði að semja bak við tjöldin við sjálft formannsefni andlitslyftingamanna, Sverri Bergmann lækni. Þetta bragð kom þeim í opna skjöldu á fundinum. Þeir voru svo berir fyrir slægðinni, að þeir buðu fram lækninn, sem síðan neitaði kjöri og lýsti stuðningi við Kristin Finnbogason.

Forustumenn Framsóknarflokksins í Reykjavík, þeir Einar Ágústsson utanríkisráðherra og Þórarinn Þórarinsson ritstjóri, studdu Kristin í þessari styrjöld. Hið sama má sennilega segja um Ólaf Jóhannesson flokksformann, sem lengst af hefur mest stutt Kristin, en hefur eitthvað gert af því að hlusta á andstæðinga hans í seinni tíð.

Bardaginn í fulltrúaráðinu er mikill sigur Kristins Finnbogasonar. Staða hans er nú styrkari en hún hefur verið um langt skeið. Ekki verður séð, að andlitslyftingamenn geti náð árangri í nýrri atlögu í náinni framtíð. Þeir munu verða að sleikja sár sín um langt skeið.

Líklega hæfir þessi niðurstaða Framsóknarflokknum og hugmyndafræðilegri stöðu hans alls staðar og hvergi í stjórnmálunum. Framsóknarflokkurinn getur hér eftir jafnt og áður sinnt stjórnmálunum sem hinu hreina tafli um auð og völd.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið