arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Lítils metin Bandaríki

PEW Research Center kannaði í haust álit 38.000 manna í 44 löndum á Bandaríkjunum og fyrirhuguðu stríði þeirra við Írak. Niðurstaða könnunarinnar var, að um allan heim hefur andstaðan við Bandaríkin harðnað á síðustu tveimur árum. Jafnvel bandamenn Bandaríkjanna í Evrópu eru eindregið og yfirgnæfandi andvígir stríðinu við Írak, svo ekki sé talað um þjóðir íslams, þar sem fólk er hópum saman farið að hata Bandaríkin. Eindregnir Bandaríkjavinir eru að verða sjaldgæfir í Evrópu. Þar telja menn Palestínudeiluna alvarlegri vanda en hegðun Saddam Hussein. Um þetta eru tvær fréttir eftir Brian Knowlton í International Herald Tribune í dag, önnur

almenns eðlis og hin um Írak. Þar koma fram athyglisverð hliðaratriði á borð við, að Rússar einir eru ánægðari með Bandaríkin en áður og að Bandaríkin hafa þá sérstöðu meðal auðþjóða heims, að 15% íbúanna eiga stundum ekki peninga fyrir mat.
Bréf hryðjuverkamanns

Ekkert bandarískt dagblað hefur enn þorað að birta “Bréf til Ameríku” eftir Osama bin Laden, þar sem hann rekur orsakir hryðjuverkanna eins og hann sér þær og setur fram kröfur um breytta stefnu Bandaríkjanna í málefnum íslamskra þjóða. Hræðslan stafar af ótta við einlitt almenningsálit, sem telur slíka birtingu vera eins konar landráð. Þess vegna vita Bandaríkjamenn ekki, hvaða texta er verið að prédika í þúsundum moska víðs vegar um heim um þessar mundir. Þar sem okkur Vesturlandabúum er nauðsynlegt að skilja hugarfarsvélina, sem knýr öldu hryðjuverka gegn Vesturlöndum, hefur brezka tímaritið

>Observer birt enska þýðingu bréfsins í heild. Það er einkar fróðleg lesning.
Stríðið er að tapast

Ein bezta grein, sem birzt hefur um gengi baráttunnar gegn hryðjuverkum, er grein

Peter Beaumont, utanríkisritstjóra Observer, á sunnudaginn. Hann telur, að al Kaída sé ekki félag, heldur hugmyndfræði, sem muni lifa, þótt Osama bin Laden og helztu ráðgjafar hans verði handteknir eða drepnir. Hann telur, að þessi hugmyndafræði sé að ná tökum á heimi múslima og muni hefta stuðning ríkja í Miðausturlöndum við væntanlega árás á Írak. Hann telur, að al Kaída sé að takast að draga úr bandarískum áhrifum víðs vegar um heim. Með árásunum í Mombasa hafi hreyfingunni tekizt að þjappa Bandaríkjunum og Ísrael saman og egna Ariel Sharon, forsætisráðherra Ísraels, til frekari óhæfuverka gegn Palestínu, sem muni enn magna stuðning almennings í löndum múslima við hugmyndafræði al Kaída. Við erum að tapa stríðinu, segir Beaumont í rökfastri grein sinni.
Ferðaheftur Kissinger

Einu sinni var Henry Kissinger valdamesti maður heims, framlengdi Víetnam-stríðið um nokkur ár, stóð fyrir blóðugu valdaráni í Chile og æsti upp illar hvatir Nixons Bandaríkjaforseta. Nú þarf hann lögfræðiaðstoð til að ákveða, til hvaða landa hann getur farið. Í fyrra bjargaði hann sér á flótta frá París, þegar honum var afhent stefna á Ritz-hóteli. Glæpir hans gegn mannkyni voru teknir upp af brezkum dómstóli fyrr á þessu ári. Hann er eftirlýstur í Chile og Argentínu og hann varð að hætta við ferð til Brazilíu undir lok síðasta árs. Nýlega opnuð stjórnarskjöl í Washington sýna, að endurminningar hans eru fullar af lygum. Því hæfir kjaftur skel, þegar George W. Bush Bandaríkjaforseti hefur falið honum að rannsaka, hvernig leyniþjónustum ríkisins mistókst að hindra hryðjuverkin 11. september í fyrra. Frá þessu segja

Maureen Dowd í New York Times og Christopher Hitchens í vefritinu Slate.
Þjóðtungan eflist í Lúxemborg

Þegar ég kom fyrst til Lúxemborgar fyrir fjórum áratugum, var mér sagt, að heimamenn töluðu lúxemborgsku heima hjá sér, en frönsku og þýzku í vinnunni og læsu blöðin á þýzku. Ég vissi ekki, að þá þegar var farið að gefa út fyrstu bækurnar á lúxemborgsku. Nú eru gefnir út nokkrir tugir slíkra bóka árlega og lúxemborgska orðin ríkistunga, sem notuð er í þinginu og víða í atvinnulífinu. Engar málfræðibækur eru enn til, en verið er að undirbúa nýja útgáfu orðabókar eftir fimm áratuga hlé. Gamla þjóðtungan hefur endurvakizt, þótt einn af hverjum þremur íbúum Lúxemborgar sé nýbúi, landið sé fjölþjóðleg bankaparadís, dvergríki milli stórvelda og hafi gengið í Evrópusambandið í árdaga þess.

Steven Gray segir frá þessu í Washington Post í dag.
Göngumenn granda flugvélum

Eftir misheppnaða eldflaugaárás á farþegavél við Mombasa-flugvöll í Kenía, velta erlend dagblöð fyrir sér, hvort eldflaugar, sem gangandi menn skjóta af öxl sér, verði einkennisvopn hryðjuverkamanna gegn Vesturlöndum. Talið er, að þar hafi verið notuð SAM-7, sem mikið er til af á svarta markaðnum. Stinger-flaugarnar eru hættulegri, mikið notaðar af stríðsherrum í Afganistan gegn flugher Sovétríkjanna á sínum tíma. 29 dæmi eru um, að axlarflaugar gangandi manna hafi grandað flugvélum í farþegaflugi. Farþegavélar vestrænna flugfélaga fara um allan heim og eru auðveld skotmörk, einkum í nágrenni flugvalla. Í gær skrifuðu um þetta

David Ignatius í International Herald Tribune og Thom Shanker í New York Times. Skynsamlegt er fyrir Íslendinga að fljúga sem minnst á næstunni, einkum ekki til þriðja heimsins og alls ekki í vélum bandarískra eða ísraelskra flugfélaga
Rumsfeld þekkir Saddam vel

Bandaríkjamenn vissu í síðasta lagi í október 1983, að Saddam Hussein notaði sinnepsgas í styrjöldinni milli Íraks og Írans. Í desember sama ár kom sérlegur sendiherra þáverandi Bandaríkjaforseta til Íraks og ræddi við Saddam Hussein einræðisherra. Þessi sendiherra var Donald Rumsfeld, sem nú er stríðsmálaráðherra og einn ákafasti talsmaður árásar á Írak. Í bandarískum ríkisskjölum, sem nýlega voru opnuð, kemur fram, að Rumsfeld ræddi ekki notkun eiturgassins við Saddam, sem túlkaði það sem frjálsar hendur. Í febrúar 1984 fór Saddam að nota sinnepsgas og taugagas í stórum stíl og í nóvember tóku Bandaríkin upp formlegt stjórnmálasamband við hann. Í marz 1988 eyddi hann með gasi heilum bæ Kúrda, Halabja, í norðurhluta landsins. Saddam Hussein var miklu hættulegri umhverfi sínu í þá daga, þegar hann var skjólstæðingur Bandaríkjanna. Nú hefur hann hins vegar verið til friðs í rúman áratug. Frá þessu segir

Joost R. Hiltermann í International Herald Tribune.
Þeir hata ferðamenn

Í

Guardian í dag er rækilega skoðuð ein forsendan fyrir því, að ástæða er fyrir Íslendinga að hugsa sig um tvisvar áður en þeir fara í ferðalög til útlanda. Að baki hótelsprengingarinnar í Mombasa í Kenya í gær er umbylt hugarfar staðarmanna. Þar sem áður ríkti friður og sólskin, ríkir nú svartnætti haturs á Vesturlandabúum almennt, ekki bara Bandaríkjamönnum. Þessari breytingu er vel lýst í blaðinu. Íslendingar á ferðalögum geta lent í að þurfa að borga fyrir ofbeldi hins illa öxuls Bandaríkjanna og Ísraels í Palestínu og fyrir leit hrokafullra bandarískra hermanna á sólarströndum að drykkjuskap, vændi og fjárhættuspili, sem grefur undan menningu og hefðum heimamanna. Fyrst var það Balí og nú er það Mombasa. Full ástæða er fyrir íslenzk stjórnvöld að leggja áherzlu á að forðast aðild að yfirgangi og ofbeldi Bandaríkjanna í þriðja heiminum.
Afgirt hverfi eru vinsæl

Bretar hafa áhyggjur af, að afgirtum og vöktuðum íbúðarhverfum fjölgar þar í landi. Tveir þriðju ungs fólks vilja gjarna búa í slíkum hverfum, sem hafa orðið vinsæl í Bandaríkjunum og þriðja heiminum vegna ótta manna við glæpi í opnum hverfum. Úr þessu verður vítahringur. Búseta í lokuðum hverfum dregur úr samfélagslegum áhuga hina betur stæðu og pólitískum stuðningi þeirra við aðgerðir til að bæta lífsskilyrði í opnum hverfum. Aukinn áhugi á afgirtum og vöktuðum hverfum er dæmi um aukið bil milli ríkra og fátækara og aukna stéttaskiptingu. Sennilega eiga lokuð hverfi langt í land hér á landi, þótt stéttaskipting vaxi hröðum skrefum. Um þetta mál var skrifað í

Guardian í gær og Economist í dag.
Vinsælum varpað á dyr

Sjálfstæðismenn í Suðurkjördæmi óttuðust, að prófkjör mundi leiða til þingmennsku hins sívinsæla Árna Johnsens á vegum flokksins og vildu forðast það með uppstillingu listans í þröngum hópi. Flokksforustan í Valhöll vildi einnig nota tækifæri uppstillingar til að losna við næstum því eins vinsælan Kristján Pálsson, sem hefur einstöku sinnum rambað út af flokkslínunni, til dæmis í auðlindamálum sjávarútvegs. Að óbreyttu verður niðurstaðan, að í þessu kjördæmi býður flokkurinn fram lista daufra frambjóðenda, sem ekki gætu sýnt sig og sannað í prófkjöri. Þetta minnir okkur á, að prófkjör eru oftast nauðsynleg í pólitík, þegar margir eru um hituna, þótt þau séu stundum til kostnaðar og vandræða, þegar menn eru í stórum dráttum sáttir við lítt eða ekki breyttan lista frá síðustu kosningum. Þetta sýnir líka flokk, sem hikar ekki við að varpa vinælum þingmanni á dyr, ef Davíð heimtar það.
Bush styður tóbakið

Ríkisstjórn Bush Bandaríkjaforseta styður tóbaksiðnaðinn eindregið, enda hafa tóbaksframleiðendur tekið mikinn þátt í að fjármagna kosningabaráttu flokks forsetans. Bush hefur að undanförnu reynt að bregða fæti fyrir harðari aðgerðir Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar gegn tóbaksnotkun. Hann hefur einnig reynt að þvælast fyrir málaferlum tíu Evrópuríkja gegn R.J. Reynolds Tobacco Holdings fyri samsæri um smygl, falsanir á umbúðum og samstarf við mafíuna í Evrópu um peningaþvott. Í leiðara í dag ræðst

Washington Post harkalega á þessa afstöðu Bush Bandaríkjaforseta. Um þessar mundir deyja 4.900.000 manns á ári af tóbaksnotkun. Búist er við, að sú tala tvölfaldist á tveimur áratugum. Hyggjast tóbaksframleiðendur ná þeim árangri með því að ánetja börn í þriðja heiminum og gera þau að tóbaksfíklum. Bush Bandaríkjaforseti styður þetta ferli eindregið.
Kárahnjúkar hækka rafmagnsverð

Við borgum hærri rafmagnsreikninga en Danir, þótt vatnsaflið sé orkugjafi, sem fræðilega séð eigi að vera ódýrari en orkugjafar rafmagnsins í Danmörku. Þessi þverstæða stafar af, að í rafmagnsverðinu greiðum við niður orku til stóriðju, sem lengi hefur verið gæludýr stjórnvalda. Rafmagnsreikningar okkar munu svo hækka töluvert til viðbótar, þegar við förum að greiða niður orkuna frá Kárahnjúkavirkjun, sem er dýrasta finnanlega aðferð til að framleiða atvinnutækifæri í þágu byggðastefnu.

Þorsteinn Siglaugsson hagfræðingur hefur nú endurreiknað tap þeirrar virkjunar upp á 21-53 milljarða króna. Sumt af þeim kostnaði lendir á herðum greiðenda rafmagnsreikninga og sumt á herðum skattgreiðenda. Niðurstaðan verður sú gamalkunna, að kjósendur borga sjálfir sína heimsku.
Bush er ekki bjáni

Aðalumræðuefnið vestan hafs þessa dagana er, að

Françoise Ducros, blaðafulltrúi Jean Chrétien, forsætisráðherra Kanada, kallaði George Bush Bandaríkjaforseta bjána í áheyrn blaðamanna á fundi Atlantshafsbandalagsins í Prag. En Bush er enginn bjáni, þótt hann eigi erfitt með að tjá sig. Þessi róttæki athafnamaður á hægri kanti stjórnmálanna tók bandarísku þjóðina í nefið í kosningunum í haust. Í stað hefðbundinna ríkisstjórna í þágu miðstéttanna er komin ríkisstjórn í þágu auðmanna. Dæmi um það er heilbrigðis- og tryggingakerfi Bandaríkjanna, sem Bush er markvisst að eyðileggja. Venjulegt fólk er að hætta að hafa efni á heilbrigðisþjónustu í ríkasta landi heims. John M. Broder, Robert Pear, Milt Freudenheim og Daniel Altman skrifa langa grein um það í >New York Times í dag. Bush er í rauninni snillingur, því að Bandaríkjamenn hrópa húrra, þegar hann sparkar í þá.
Trúin á töfralyf

Ein nýjasta dellan í heimi heilsubótarefna er inntaka svokallaðra andoxunarefna í miklu magni að hætti metsölubókarinnar Your Miracle Brain eftir Jean Carper. Þetta getur verið beinlínis hættulegt, því efnin, sem andoxunin vinnur gegn, eru nauðsynleg. Yfirleitt má gera ráð fyrir, að fólk, sem borðar hollan mat, þurfi engin fæðubótarefni og eigi ekki að trufla líkamann með ofurefnum, hvort sem þau eru í drykkjum eða í töfluformi. Gömul og lífseig della er, að við notum aðeins 10% heilans og getum náð betri nýtingu með því að kaupa einhver galdralyf. Við þráum einfaldar lausnir og trúum því á töfralyf. Í Guardian í morgun skrifar

Christopher Wanjek um gagnslausar og hættulegar heilsudellur af ýmsu tagi.
Samstarf útlagaríkja

Í New York Times og á forsíðu International Herald Tribune í dag er grein eftir

David E. Sanger um samstarf Pakistans og Norður-Kóreu um þróun kjarnavopna. Þar kemur fram, að bandaríska leyniþjónustan CIA náði í júlí sl. myndum af Lockheed C-130 flugvél frá pakistanska hernum á flugvelli í Norður-Kóreu, þar sem hlutum í langdrægar eldflaugar var hlaðið í hana. Samkvæmt Sanger hjálpa þessi tvö útlagaríki hvort öðru við að þróa atómvopn, sem Pakistan notar til að ögra nágrannaríkinu Indlandi, þar sem pakistanski herinn stýrir hópum hryðjuverkamanna. Einræðisherrann Pervez Musharraf stýrði raunar hryðjuverkunum í Kasmír áður en hann hrifsaði völdin í Pakistan. Í skjóli hans hefur Pakistan orðið að heimsmiðstöð Al-Kaída og hryðjuverka gegn Vesturlöndum. Jafnframt er Musharraf ein helzti skjólstæðingur Bandaríkjamanna í heiminum og fékk þaðan ofangreinda Lockheed C-130 herflugvél til að berjast gegn hryðjuverkum. Það er ekki allt sem sýnist í hræsni heimsmálanna.
Hættulegur hrukkueyðir

Komið hefur í ljós, að hættulegt er að láta sprauta hrukkueyði inn fyrir andlitshúðina, þótt Morgunblaðið hafi auglýst í löngu drottningarviðtali, að nú sé loksins hægt að fá slíkt gert hjá íslenzkum lækni. Erlend dagblöð hafa varað við aðferðinni að undanförnu.

Mark Lawson skrifaði í gær í Guardian um, hvernig þetta sterka eitur, sem heitir botox, eyðir hrukkum með því að lama húðvöðvana, svo að fólk hættir að geta sýnt svipbrigði. Svokallaða botox-liðið í kvikmyndum og sjónvarpi missir að lokum vinnuna, af því að það virkar fábjánalega sviplaust á tjaldinu eða skjánum. Í sama blaði bendir Sarah Boseley á, að þar að auki séu langtímaáhrif eitursins ekki þekkt. En eitursalinn græðir á tízkufyrirbærinu, salan hefur aukizt úr 2,5 milljörðum króna áið 1993 í 43 milljarða á þessu ári.
Aukið ofbeldi Ísraels

Iain Hook, brezkur yfirmaður við hjálparstarf Sameinuðu þjóðanna í Palestínu, var í gær skotinn til bana með kúlu af því tagi, sem hermenn Ísraels nota. Síðan töfðu hermenn Ísraels sjúkrabíl á leiðinni til hans. Bretinn

lézt síðan í sjúkrabílnum á leiðinni í sjúkrahús. Kofi Annan, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna og brezka ríkisstjórnin mótmæltu þessu í gærkvöldi og heimtuðu rækilega rannsókn. Ofbeldi Ísraelshers fer nú ört vaxandi í skjóli Bandaríkjanna og er farið að ná til erlendra hjálparmanna og blaðamanna. Um daginn sátu hermenn Ísraels fyrir 15 blaðamönnum og réðust á þá með barsmíðum. Tryllingur þessa ofbeldisríkis nýtur eindregins stuðnings Bandaríkjanna og er ein helzta undirrót örvæntingarfulls haturs múslima á Vesturlöndum. Bandaríkin gætu stöðvað ofbeldið með því að skrúfa fyrir peningastrauminn til Ísraels. Í staðinn eru þau að undirbúa árás á Írak, m.a. með stuðningi Íslands.
Barnslega upphafinn Moggi

Í fréttum

vestrænna dagblaða í morgun af fundi Atlantshafsbandalagsins í Prag var fyrst og fremst slegið upp niðurstöðu Íraksmálsins, sem beðið hafði verið með óþreyju. Lítið er fjallað um innri mál bandalagsins og stækkun þess til austurs, enda var búið að ákveða allt slíkt löngu fyrir fundinn. Almennt eru blöðin sammála um, að bandalagið hafi lýst stuðningi við ályktun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna og forðast að lýsa yfir stuðningi við hernaðaraðgerðir á þessu stigi málsins. >George Papandreou, utanríkisráðherra Grikklands, sagði í viðtali við Guardian, að ályktunin hafi í meðferð fundarins að frumkvæði Frakka og Þjóðverja verið færð nær ályktun öryggisráðsins en uppkastið gerði ráð fyrir. Barnslega upphafinn Moggi sker sig hins vegar úr með fyrirsögnunum “Mikill sigur fyrir NATO” og “Stærra sterkara sneggra bandalag”.
Lyfjamenn unnu kosningarnar

Fulltrúar lyfjaframleiðenda í Bandaríkjunum héldu um daginn fund í Westfield í Virginíu til að samræma pólitískar aðgerðir sínar í kjölfar þingkosninganna, þar sem þeir höfðu einkum stutt frambjóðendur repúblikana. Fyrirtækin borguðu þrjá milljarða íslenzkra króna í kosningabaráttuna og hafa á sex árum borgað alls 50 milljarða króna í pólitíska baráttu. Þau hafa 600 manna þrýstihóp á sínum vegum í Washington, þar af 24 fyrrverandi þingmenn, samkvæmt upplýsingum Public Citizen, neytendasamtaka Ralph Nader. Eftir sigur repúblikana vænta þau hagstæðra vinda í Washington. Þau vilja hvorki takmarkanir á lyfjaverði né að gengið sé framhjá dýrum sérheitalyfjum. Þau vilja ekki takmarkanir á lyfjaauglýsingum í fjölmiðlum.

Robert Pear og Richard A. Oppel segja í New York Times í dag frá þessu dæmi um, hvernig lýðræði breytist í auðræði.
Evrópu leiðist Ísland

Nýjar kröfur Evrópusambandsins um margfaldaðar greiðslur Íslands í þróunarsjóð þess og um afskipti sambandsins af íslenzkum sjávarútvegi sýna breytt viðhorf bandalagsins til okkar. Það hefur meira en nóg að gera við að reyna að höndla metnaðarfull áform á öðrum sviðum, svo sem sameinaðan gjaldmiðil, stækkun til austurs og friðargæzlu á Balkanskaga. Um leið er það að missa áhuga á Evrópska efnahagssvæðinu, það er að segja Noregi og Íslandi. Með því að setja fram ofurkröfur án þess að bjóða aðild er sambandið að segja: “Við nennum ekki lengur að tala við ykkur”. Ekki bætir úr skák, að í höfuðstöðvunum í Brüssel nýtur forsætisráðherra okkar lítils trausts, enda er hann talinn vera hatursmaður sambandsins.
Auðmýking á skjánum

Gamaldags er orðið að sýna auðmýkingu ófróðra í spurningaþáttum sjónvarps. Í Bandaríkjunum og víðar keppast sjónvarpsstöðvar við að ganga sem lengst í að smána fólk, sem þráir að öðlast kortérs frægð á því að láta lítillækka sig. Enginn skortur er á þessum ódýra vinnukrafti.

Alessandra Stanley skrifar ágæta grein um þetta í New York Times í dag. Þátttakendur eru látnir þjást á ýmsan hátt. Í “Örmagna” er þeim haldið vakandi dægrum saman. Í “Erfðaskránni” berjast þeir um arf látins ættingja. Í “Cathouse” eru þeir látnir fara á hóruhús í Nevada. Því lengra, sem gengið er í að niðurlægja fólk á skjánum, þeim mun meira eykst áhorfið. Það er að verða sameiningartákn sjónvarpsstöðva, að áhorfendur þrá að sjá auðmýkingu í skjánum.
Mundi Jesús keyra Hummer?

Ýmis bandarísk trúfélög, þar á meðal lúterskirkjan og biskupakirkjan, hafa stofnað umhverfisráð, sem hefur sett mengun bílaumferðar á oddinn. Kjörorðið er: “Hvað mundi Jesús keyra?”. Það hefur sent forstjórum bílaframlenda bréf og hvatt þá til að bæta orkunýtingu bílanna. Forstöðumaður ráðsins segir þetta um auglýsingar GM á eldsneytisfrekum bílum: “Chevrolet hvetur fólk til að kaupa bíla, sem eitra sköpunarverk guðs.” Ráðið mun senda áróðursgögn til 100.000 safnaða í Bandaríkjunum og hvetja þá til að taka þátt í átakinu. Gert er ráð fyrir, að víða í Bandaríkjunum verði á næstunni messað gegn orkusóun bíla. Hægri sinnaðir trúmenn í Christian Coalition eru ekki sáttir við herferðina, enda er hún á skjön við stefnu Bandaríkjaforseta. Við spurningunni hér að ofan sendi einn þeirra inn þetta svar: “Jesús mundi keyra Hummer” Frá þessu skemmtilega máli er segir

Danny Hakim í New York Times í dag.
Einokun og ostaskerar

Einhvern tíma í sumar las ég texta eftir mann, sem hafði látið sér detta í hug þá frumlegu og sjálfsögðu hugsun, að skornu oststykkin frá Osta- og smjörsölunni þyrftu að passa í skurðbreiddir algengra ostaskera. Hann hafði rætt hugmyndina við ráðamann í einokuninni og sá hefði skilið, að þetta væri auðvitað til þæginda. Enginn hafði fundið upp á þessu snjallræði áður, líklega af því að fáum hefur komið til hugar, að unnt yrði að hnika einokunarstofnun á grundvelli þeirrar röksemdar, að breytingin yrði neytendum til hægðarauka. Auðvitað hefur ekkert gerzt í málinu síðan.
Togað til í túlkun

Í svart-hvítum kaldastríðsheimi Björns Bjarnasonar er hvergi rúm fyrir efasemdir. Það gerir erlendar fréttaskýringar hans gagnslitlar á köflum. Niðurstaða Íraksmálsins í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna var ekki sigur fyrir Bandaríkin eins og Björn heldur fram. Þar varð málamiðlun milli sjónarmiða. Frakkar og Rússar fengu því framgengt, að ekki yrði ráðist á Írak fyrr en eftir nýja umræðu og nýja niðurstöðu í öryggisráðinu um, hvort Írak hafi rofið skilmála fyrri niðurstöðunnar. Það þýðir hvorki fyrir Bandaríkin né Björn að toga þetta til í túlkun. Sjáið t.d. grein eftir

Colum Lynch í Washington Post í gær. Hins vegar má líta á þetta sem hálfan sigur Bandaríkjanna, því að líklegt má telja, að Saddam Hussein reyni að bregða fæti fyrir eftirlitið, svo að öryggisráðið muni um síðir samþykkja hina langþráðu árás Bandaríkjanna. Um það fjallar grein eftir Hugo Young í Guardian í dag.
Erfðabreytt skal það vera

Eins og Ísland, en öfugt við önnur ríki, greiða Bandaríkin ekki þróunaraðstoð sína í peningum, heldur með eigin vörum. Eins og á Íslandi er bandarísk þróunaraðstoð fyrst og fremst aðstoð við eigin landbúnað. En Bandaríkjamenn ganga lengra en við. Þeir nota þessa aðstoð til eindregins stuðnings við Monsanto og önnur fyrirtæki, sem framleiða erfðabreytt útsæði. Evrópa bannar slíkt útsæði og þróunarríkin hafa illan bifur á því, enda er til meira en nóg af venjulegu útsæði í heiminum.

George Monbiot segir í morgun í Guardian frá þessu og skipulögðum vinnubrögðum Monsanto bak við tjöldin við að rægja vísindamenn og aðra, sem hafa gagnrýnt framleiðslu fyrirtækisins og tilraunir þess til að byggja upp einokun í skjóli einkaleyfa.
Tyrkir eru Grikkir

Tónlistin og dansinn eru eins, maturinn og geitaræktin eru eins. Af ferðum mínum um Grikkland og Tyrkland sannfærðist ég fyrir löngu um, að þar byggju náskyldar þjóðir, þótt Grikkir séu frjálslegri í fasi en Tyrkir. Nú er staðfestingin komin. Á þingi gena- og fornleifafræðinga á Long Island fyrir helgina sýndi dr.

Peter Underhill frá Stanford-háskóla, hvernig gena-sagnfræðingar geta rakið Y-litningalínur í rás aldanna. Þeir hafa m.a. fundið, að Tyrkir, sem réðust inn í hina grísku Anatólíu fyrir ellefu öldum og hnekktu síðar Miklagarði, hafa lítið skilið eftir sig í genum nútímafólks á svæðinu. Það var aðeins 40.000 manna her, sem tók völdin á svæði, þar sem bjuggu 12 milljónir manna á rómverskum tíma. Tyrkir nútímans eru afkomendur Grikkja, Galata og annarra Anatólíumanna fornaldar, hafa bara skipt um trú og tal.
Vefþreyta þjóðmálaumræðu

Vefþreyta er að magnast í þjóðmálaumræðu á Íslandi.

Silfur Egils á vefnum hefur ekki hreyfzt síðan í sumar og mikið af forsíðuefni Pressunnar hefur verið uppi vikum og sumt mánuðum saman. Góðir höfundar eru hættir að láta í sér heyra. Dagleg breyting er enn á forsíðu Deiglunnar, en hreyfingin er minni en áður og efnið flokksvænna og leiðinlegra, hæfilegt til skoðunar einu sinni í viku. Kreml og Múrinn og VefÞjóðviljinn hafa verið svo daufar slóðir, að ég nenni að fletta þeim upp aðra hverja viku. Töluverð umræða er hins vegar á nafnlausum spjallrásum, en hún er eðli málsins samkvæmt ekki á háu plani og vekur aðeins geispa. Veit einhver af íslenzkri slóð, sem vert er að skoða daglega? Sendu póst á jonas@hestur.is.
Tékkar siðvæða Nató

Tékkar neituðu í gær að veita hinum geðveika einræðisherra Hvíta-Rússlands,

Alexander Lukashenko, vegabréfsáritun til að mæta á stórfund Atlantshafsbandalagsins í Prag, þar sem sjö fyrrum austantjaldsríki fá formlega aðild að bandalaginu. Jafnframt var látið að því liggja, að einræðisherrann í Úkraínu, Leonid Kuchma, væri ekki velkominn, ef hann reyndi að komast á fundinn. Með þessu hindra Tékkar, að einræðisherrarnir geti baðað sig í vestrænu sólskini heima fyrir og styrkt stöðu sína þar til frekari glæpa. Um leið fær Vladimir Pútín Rússlandsforseti óbeint á kjaftinn fyrir að halda þessum ógeðfelldu brotamönnum fjárhagslega á floti í leppríkjunum til að þjóna rússneskum stórveldisdraumum. Gott er að hafa fengið Tékkland í bandalagið til að hafa vit fyrir því og siðvæða það.
Góð og vond efnavopn

Þótt Bandaríkjastjórn fjölyrði um að mistekizt hafi eftirlit með efnavopnaframleiðslu Íraks, er ekki síður athyglisvert, að í heilt ár hefur Bandaríkjastjórn barizt gegn, að hertar yrðu alþjóðareglur um bann við efnavopnaframleiðslu, þar á meðal að heimilað yrði að senda eftirlitsmenn á staðinn. Gildandi alþjóðareglur gera ekki ráð fyrir neinu eftirliti. Bandaríkjastjórn hefur hingað til viljað hafa það svo áfram. Samkvæmt frétt

Reuters var það fyrst í gær, að samkomulag náðist milli Bandaríkjanna annars vegar og 145 ríkja heims hins vegar um að halda áfram að ræða hugsanlegt eftirlit með framleiðslu og geymslu efnavopna. Ástæðan fyrir tregðu Bandaríkjastjórnar er ótti hennar við, að menn fari að hnýsast í hennar eigin efnavopn.