arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Moggi eða Financial Times.

Afrakstur Íslendinga af síldveiðum í Norðursjó er lítill og fer sífellt minnkandi. Útflutningstekjur okkar af þessum veiðum frá ársbyrjun og til septemberloka voru aðeins jafnmiklar og tekjur okkar af útflutningi grásleppuhrogna á sama tíma.

Morgunblaðið er samt í sífellu að reyna að koma því inn hjá þjóðinni, að síldveiðar okkar í Norðursjó séu gífurlega mikilvægar. Trúlega er markmið blaðsins fólgið í að koma inn hjá þjóðinni jákvæðu hugarfari í garð endurnýjaðra samninga við Breta um veiðar í íslenzkri fiskveiðilögsögu.

Meira raunsæi má sjá í brezka dagblaðinu Financial Times, sem birti ?. nóvember langa frétt um landhelgismálið. Meginniðurstaða fréttarinnar var sú, að Íslendingar hefðu í rauninni ekki um neitt að semja í fiskveiðideilunni, því að Efnahagsbandalagið hefði ekki upp á neitt að bjóða í staðinn.

Financial Times birtir tölur, sem sýna, að Bretar veiða ?% aflamagns síns á miðum Íslands og Noregs og að Vestur-Þjóðverjar veiða ?% aflamagns síns á þessum miðum, en að Íslendingar veiða ekki nema ?% aflamagns síns á miðum Efnahagsbandalagsins.

Blaðið spáir því, að samningaviðræður Efnahagsbandalagsins við Ísland muni af þessum ástæðum mistakast. Íslendingar muni vilja losna alveg við veiðiskip frá ríkjum bandalagsins. Og bandalagið hafi sáralítil svör við slíkum viðbrögðum Íslendinga.

Blaðið bendir á ofveiðina á Íslandsmiðum og telur, að ríkisstjórn Íslands hafi vart efni á mikilli gjafmildi gagnvart öðrum ríkjum. Fiskmarkaður Íslands sé þar á ofan mestur í Bandaríkjunum auk þess sem sölumöguleikar séu miklir Í Sovétríkjunum.

Athyglisvert er, að Financial Times telur líklegt, að Efnahagsbandalagið sé reiðubúið til að beita á nýjan leik þeim efnahagslegu þvingunum, sem voru í gildi gegn Íslandi til skamms tíma.

Þessi skoðun brýtur í bága við bjartsýni hinna íslenzku samningamanna, sem töldu á sínum tíma, að þessar þvinganir væru endanlega úr sögunni. En Financial Times segir líka, að hótanir um efnahagslegar þvinganir muni ekki hafa mikil áhrif á Íslendinga. Þeir hafi búið við slíkar þvinganir fram á þetta ár og viti því, að þeir geti búið við þær áfram, ef nauðsyn krefur.

Blaðið klykkir svo út með því að segja, að fái Bretar að veiða einhvern fisk Í náinni framtíð á Íslandsmiðum, þá sé það að þakka velvilja íslenzku ríkisstjórnarinnar Í garð Efnahagsbandalag!sins og bandamanna Íslands Í Atlantshafsbandalaginu.

Yfirlýsingar íslenzkra ráðherra Í þessum efnum hljóta að vekja nokkurn ugg. Þær eru ýmist tvíeggjaðar eða í átt til áframhaldandi gjafmildi í garð Efnahagsbandalagsins.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Öflum réttra talna

Frjálslyndi manna í meðferð talna um upplag dagblaða er orðið mjög hvimleitt. Aðstandendur sumra blaða gefa upp fyrir sitt leyti svimandi háar tölur, sem eru allt að ?% hærri en réttar tölur. Jafnframt gefa þeir upp of lágar tölur um önnur dagblöð.

Þessi skáldskapur með tölur hefur takmarkað gildi, því að flestir þeir auglýsendur, sem mikið nota dagblöð, gera sér nokkuð nákvæma grein fyrir misjöfnu auglýsingagildi blaðanna. Þeir fara eftir eigin reynslu og taka ekki mark á skrumi aðstandenda dagblaðanna.

Í öllum nágrannalöndum okkar eru tölur sem þessar undir nákvæmu eftirliti óvilhallra aðila. Þar er unnt að fá traustverðar tölur um prentað upplag, tölu seldra eintaka, fjölda lesenda á hvert eintak og um skiptingu lesendahópsins milli kynja, kynslóða og tekjuhópa.

Fyrir tæpu ári reyndu auglýsingastofurnar að koma á samstarfi við dagblöðin um þetta. Því var vel tekið og skipuð nefnd í málið. Síðan gerðist ekkert, málið sofnaði á þeim vettvangi. Það skal og tekið fram, að fulltrúi frá Dagblaðinu var ekki skipaður í þessa nefnd, þótt aðstandendur blaðsins væru manna mest búnir að fagna skipun slíkrar nefndar.

Nú hefur Verzlunarráð Íslands tekið upp þráðinn. Það hefur skrifað dagblöðunum og leitað staðfestingar þeirra á, að þau vilji taka þátt í samstarfi við Verzlunarráðið um lausn á þessu hvimleiða vandamáli. Dagblaðið svaraði um hæl bréfi Verzlunarráðsins og fagnaði eindregið frumkvæði ráðsins.

Í svari Dagblaðsins stóð m.a.: “Dagblaðið vill taka þátt í samstarfi um þetta og er reiðubúið til að láta öll nauðsynleg gögn af hendi. Ég legg áherzlu á, að vandað verði til þessarar könnunar. Til dæmis verði könnuð frumgögn úr prentsmiðjum fyrir löng tímabil, þar á meðal þau gögn, sem skipting pappírskostnaðar er byggð á. Ennfremur tel ég eðlilegt, að reynt verði með statistískum aðferðum að finna, hve mikið blöðin eru lesin og af hverjum.”

Vonandi leiðir framtak Verzlunarráðs Íslands til þess, að hinar sífelldu deilur um upplag, sölu og lestur dagblaða leggist af. Og það hefur a.m.k. þegar leitt til þess, að samstarfsnefndin hefur vaknað til lífsins og haldið einn fund.

Bæði Morgunhlaðið og Dagblaðið hafa mátt sæta endurteknum fullyrðingum um, að upplag þeirra sé töluvert lægra en aðstandendur þeirra telja það vera. Þessar fullyrðingar hafa að vísu ekki umtalsverð áhrif á auglýsingamarkaðinn. Þar vita menn betur, enda eru slíkir fjármunir í húfi

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Hagkeðja auðlindaskatts

Kenningin hans Kristjáns Friðrikssonar iðnrekanda um hag<< ... >> athyglisverðasta tillaga um bættan þjóðarhag, sem fram hefur komið hér á landi. Kristján vill láta auðlindaskatt á fiskveiðar efna til þeirrar keðju breytinga, er breyti Íslandi úr láglaunaríki í öflugt iðnríki, sem hafi fiskveiðar sem eins konar hlunnindi umfram flest önnur ríki.

Kristján telur óhætt að líta á fiskinn Í sjónum sem eins konar hjörð húsdýra, er leiða beri til slátrunar á heppilegum tímum og með eins lítilli fyrirhöfn og mögulegt er. Veiðar verði nær alveg bannaðar á stórum svæðum við landið og aðgangur seldur að öðrum svæðum, eins og aðgangur er nú seldur að laxveiðiám.

Þessi auðlindskattur gæti að áliti Kristjáns komið fram í, að veiðarnar yrðu boðnar út hæstbjóðandi. Ekki yrði hleypt að fleiri skipum en svo, að þau nýttust til fulls. Það þýddi að minnsta kosti fjórðungs samdrátt í tonnafjölda fiskiskipastólsins og mætti þá hugsanlega selja afganginn. Aflinn yrði hinn sami og áður, en á mun minni olíu og öðrum tilkostnaði og á mun færri sjómönnum.

Þetta mundi leiða til stórbættra tekna sjómanna og svo mikils hagnaðar útgerðarinnar, að hún gæti borgað auðlindaskatt upp á 6-7 milljarða á ári til að byrja með. Það mundi síðan aukast, þegar aukin friðun hefði leitt til aukinna fiskistofna og í framhaldi af því til aukins aflamagns.

Þessa milljarða vill Kristján nota til að byggja upp nýiðnað hér á landi. Það mætti m.a. gera með því að lána hér á landi til iðnaðar eins og gert er í öðrum löndum eða þá eins og nú er gert hér á landi til sjávarútvegs og landbúnaðar.

Kristján vill láta gæta þess, að hluti af þessum nýiðnaði rísi á þeim stöðum, þar sem friðun miða og samdráttur fiskiskipaflota mundi ella valda atvinnuleysi. En að öðru leyti eigi þessi iðnaður að rísa sem víðast á þeim stöðum, þar sem fólk er að koma í fjölmennum hópum inn á vinnumarkaðinn.

Kristján segir, að í samanburði við iðnað á Norðurlöndum sé engin ástæða til að efast um, að hér geti risið upp margvíslegur iðnaður. Skilyrði séu hér ákjósanleg, einkum til smáiðnaðar og miðlungsiðnaðar. Hér séu góðir hugvitsmenn og hagleiksmenn. Við eigum hagkvæmar orkulindir í fossum og jarðvarma. Og við séum vel settir mitt á milli helztu markaðssvæða heims. Einkum bendir Kristján á mikil tækifæri í málmiðnaði.

Þannig telur Kristján að byggja megi upp keðju, þar sem hver hlekkurinn styðji annan og byggi smám saman upp iðnaðarríki á Íslandi. Grundvöllurinn sé sá, að fiskistofnanir séu nýttir á hagkvæmasta hátt og hluti arðsins af því lagður í sérstakan auðlindasjóð, sem síðan standi undir iðnvæðingu landsins.

Hvernig væri nú, að ráðamenn þjóðarinnar færu nú að hlusta á menn eins og Kristján, sem koma beint úr atvinnulífinu og hugsa á annan hátt en eftir þeim brautum, sem hugsun ráðamanna þjóðarinnar hefur fest sig í.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
85 milljarða draumsýn

Gagnrýni á fjáraustur til landbúnaðar hefur sömu áhrif á ráðamenn þjóðarinnar og þegar vatni er stökkt á gæs. Því meira sem kvartað er, þeim mun meira sóa þeir.

Samkvæmt nýju fjárlagafrumvarpi eiga framlög til landbúnaðarins á næsta ári að vera rúmlega 10% allra ríkisútgjaldanna, en það yrði níu þúsund milljón króna baggi á skattgreiðendum. Þetta er ?% hækkun milli ára, meiri hækkun en á nokkrum öðrum lið fjárlaganna.

Hún felur það Í sér, að nú er landbúnaðurinn orðinn að mati ráðamanna fimm sinnum mikilvægari en sjávarútvegur, sautján sinnum mikilvægari en iðnaður og níutíu og þrisvar sinnum mikilvægari en verzlun.

Það er því engin furða, þótt baráttumenn landbúnaðarins séu hressir þessa stundina. Vígreifastur er sjálfur búnaðarmálastjóri, sem hefur nú sett fram draumsýn sína um tíföldun sauðfjár Í landinu. Hann leggur til, að ræktun verði aukin í svo stórum stíl, að unnt verði að fóðra átta milljón kindur á ræktuðu landi.

Sjálfsagt er rétt hjá búnaðarmálastjóra, að fræðilega séð væri unnt að auka ræktun í þessum mikla mæli. En ýmsir aðrir liðir koma ekki fram í reikningsdæmi hans og eru ógnvekjandi í augum þeirra, sem ekki hafa sömu ofsatrú á landbúnaði og ráðamenn þjóðarinnar hafa.

Telja má, að ein kind með einum til tveimur dilkum þurfi um 280 fóðureiningar á ári. Einn hektari ræktaðs lands gefur um 2000 fóðureiningar. Það þarf því að rækta einn hektara fyrir hverjar sjö ær. Þess vegna þarf að rækta rúma milljón hektara til að draumsýn búnaðarmálastjóra nái fram að ganga.

Kostnaður við ræktun hvers hektara er 100.000 krónur. Allt dæmið kostar því 100.000 milljónir króna. Þar af mundu 60.000 milljónir króna koma sem jarðræktarstyrkir úr ríkissjóði. Það jafngildir einnar milljón króna skatti á hverja fjögurra manna fjölskyldu í landinu.

Ekki er öll sagan sögð með því. Ekki getur þjóðin snætt þessa aukningu. Hún kemur ekki niður nema hluta af því magni, sem þegar fellur til, þótt ríkið greiði niður þessa neyzlu. Afganginn verður að flytja út og greiða útflutningsuppbætur með honum. Auðvitað yrði að greiða slíkar bætur á alla draumsýn búnaðarmálastjóra eða um 30.000 milljónir króna.

Samtals yrði þá kostnaður skattgreiðenda af þessari draumsýn um 85.000 milljónir króna eða nokkru meiri en öll útgjöld ríkisins eiga að verða á næsta ári, samkvæmt fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar.

Það yrði þá að leggja niður alla starfsemi ríkisins aðra en styrki og uppbætur til landbúnaðarins.

Draumsýn búnaðarmálastjóra sýnir þann hugarheim, sem baráttumenn landbúnaðarins lifa í, þann hugarheim, sem stjórnar ráðamönnum þjóðarinnar eins og viljalausum strengbrúðum. Og það er einmitt þessi hugarheimur, sem hefur gert Ísland að láglaunalandi, þar sem nytsamlegir atvinnuvegir berjast í bökkum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Langt til seilzt

Einkar athyglisvert er að skoða viðbrögð Ólafs Jóhannessonar dómsmálaráðherra við tillögum á Alþingi um skipun sérstakrar rannsóknanefndar til að skoða ýmsa þætti dómsmála ofan í kjölinn. Hann byrjar á því að segjast ekkert hafa á móti slíku, en hefur síðan allt á hornum sér.

Hann segir slíkar nefndir vera ameríska aðferð, sem ekki henti hér á landi. Jafnframt gefur hann í skyn, að amerískt lýðræði sé ekki eins fullkomið og evrópskt og eigi slíkar nefndir að brúa bilið yfir í evrópska þingræðið.

Nú þurfa menn ekki að vera prófessorar í lögum til að vita, að ameríska kerfið er yngri meiður á lýðræðishefðinni, byggt á strangari aðgreiningu valdsins. Enda eru bæði dómarar og þingmenn sjálfstæðari þar í landi heldur en hér, þar sem ráðherrar telja sig eiga öllu að ráða. Þótt hér eigi að heita þingræði, er Alþingi samt afgreiðslustofnun, en slíkt hið sama er ekki unnt að segja um bandaríska þingið.

Furðuleg dýrkun framkvæmdavaldsins kemur fram Í þeim svörum ráðherrans, að þingmenn geti fengið allar upplýsingar í formi fyrirspurna og þingsályktana. Annaðhvort er hér á ferðinni blinda eða óskammfeilni. Vandinn er nefnilega annars vegar sá, að menn óttast að þeim sé ekki sagður sannleikurinn í svörum við fyrirspurnum, og hins vegar, að ríkisstjórnir eru ákaflega tregar til að framkvæma þingsályktunartillögur.

Auðvitað eru það ótraustvekjandi ráðherrar á borð við Ólaf Jóhannesson, sem vekja kröfur um skipun rannsóknanefnda Alþingis. Hinir efagjörnu kæra sig ekki um að taka trúanleg svör slíkra ráðherra við fyrirspurnum og vilja heldur fá að rannsaka málin sjálfir.

Ráðherrann beitir líka hinum gömlu alfreðsku brögðum sínum til að gera lítið úr slíkum rannsóknanefndum. Gat hann nefndar McCarthys, þar sem Nixon varð frægur á sínum tíma. En hann nefndi vitanlega ekki nefnd Kefauvers. nefnd Erwins, nefnd Rodinos né neina hinna fjölmörgu nefnda, sem hafa átt verulegan þátt í lýðræðislegri reisn Bandaríkjanna.

Ólafur segir hreinlega, að slíkar nefndir í Bandaríkjunum starfi oft með miklum fyrirgangi og auglýsingaskrumi að undirlagi ungra og framgjarnra formanna, sem vilji vekja á sér athygli. Það er eins gott, að Ólafur er of lítill karl til þess, að Kefauver, Erwin og Rodino móðgist.

Það er út af fyrir sig jafngild skoðun og hver önnur, að Alþingi eigi ekki að skipa rannsóknanefndir. En hins vegar hlýtur það að vekja undrun, þegar dómsmálaráðherra leggst jafnlágt og Ólafur Jóhannesson til að hindra skipun slíkrar nefndar, að hann þarf um leið að lasta mjög gróflega og á ósanngjarnan hátt hinar bandarísku lýðræðishefðir.

Við höfum líka okkar hefðir. Og við óttumst, að óskammfeilnir ráðamenn séu að hola þessar hefðir að innan. Tillögur um rannsóknanefndir eru ein tilraunin til að vernda sjálft innihald hinna lýðræðislegu hefða hér í þessu alræðisríki stjórnmálaforingja. Og við vitum nú alténd, að Ólafur Jóhannesson er andvígur slíkum nefndum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Það er ekki Alfreð

Það er mikill misskilningur, er sumir eru farnir að tala um Alfreð Þorsteinsson aðstoðarritstjóra sem einangrað fyrirbæri á Tímanum og í Framsóknarflokknum. Hann er sjálfur enginn persónugervingur spillingar og eymdar flokksforustunnar. Hann gerir bara það, sem honum er sagt að gera.

Velgengni Alfreðs í starfi byggist á því, hve þægur þjónn flokksforustunnar hann hefur verið. Hvert einasta orð, sem hann skrifar, er með vitund og vilja Þórarins Þórarinssonar, ritstjóra Tímans. Og sumt sorpið er meira að segja skrifað að undirlagi sjálfs flokksformannsins, Ólafs Jóhannessonar.

Sérstaka athygli hafa vakið nafnlaus lesendabréf í Tímanum, þar sem veitzt er með óvenju ógeðslegum hætti að þeim mönnum, sem forustuliði Framsóknarflokksins er í nöp við. Slík skrif þekkjast hvergi annars staðar á byggðu bóli í nálægum heimshlutum.

Þessi bréf eru yfirleitt heimatilbúin á ritstjórn Tímans. Þar á meðal eru bréf um Kristján Pétursson tollvörð og Vilmund Gylfason menntaskólakennara. Þau bréf eru rituð samkvæmt fyrirsögn Ólafs Jóhannessonar dómsmálaráðherra.

Andi lesendabréfanna endurspeglast í hinni föstu sorptunnu Tímans, sem Alfreð Þorsteinsson er látinn leggja stafi sína við. Þar er mjög talað Í dylgjum og hálfkveðnum vísum. Þar eru ummæli manna færð úr lagi til að ná höggstað á þeim.

Það er fyrst og fremst þessi texti Tímans, sem veldur því, að margir tala af misskilningi um Alfreð Þorsteinsson sem eitthvert illt blóð Framsóknarflokksins. En hann er ekki að tala fyrir sinn munn, heldur fyrir munn forustu Framsóknarflokksins.

Sorpið í Tímanum er ekkert einkamál Alfreðs Þorsteinssonar. Það er skipulagt af Þórarni Þórarinssyni ritstjóra og æðstu valdamönnum Framsóknarflokksins með Ólaf Jóhannesson í broddi fylkingar. Það endurspeglar ekki nauðsynlega menningarástand og siðferðisstig Alfreðs Þorsteinssonar, heldur þeirra manna, sem blaðinu ráða.

Þetta hugarfar er afleiðing gífurlegrar hræðslu forustu Framsóknarflokksins við umhverfi sitt. Hvarvetna sér hún sveitir óvígra óvina sækja að flokknum. Hún slær frá sér í þeirri blindni, sem menn geta lesið af síðum Tímans.

Það kann að vera tilviljun, að nafn Framsóknarflokksins heyrist oftar nefnt en annarra flokka, þegar minnzt er á pólitíska spillingu tengda fjármálum. Kannski hefði slíkt umtal á öðrum tímum fremur lent á öðrum flokkum. En alténd er það vonlítið haldreipi, að óvinir lýðræðis og umbóta séu að ráðast á Framsóknarflokkinn.

Flestir góðir menn munu hafa skilning á því er Vilmundur Gylfason neitar að taka þátt Í kappræðu við Alfreð Þorsteinsson. En þar er Vilmundur samt að hengja bakara fyrir smið. Það er sjálf forusta Framsóknarflokksins, en ekki Alfreð, sem ber ábyrgð á sorpinu í Tímanum.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Ýmis skref í rétta átt.

Geir Hallgrímsson forsætisráðherra sagði ýmis góð tíðindi í stefnuræðu ríkisstjórnarinnar, sem hann flutti á mánudagskvöldið. Um hugsanlega undanþágusamninga í fiskveiðilögsögunni sagði hann:

“Allar viðræður fulltrúa okkar og Efnahagsbandalagsins hljóta að byggjast á gagnkvæmum fiskveiðiréttindum, Og í slíkum viðræðum verðum við að meta, hvers virði við teljum okkur fiskveiðiréttindi utan 200 mílna fiskveiðilögsögu okkar, sem í boði kunna að vera.”

Þetta hljóta menn að túlka sem yfirlýsingu um. að ekki verði samið um framhald á undanþágum, nema í þeim tilvikum, þar sem króna getur komið fyrir krónu Í gagnkvæmum veiðum, en ekkert umfram það. Þar með hljóta undanþágur erlendra skipa á Íslandsmiðum að leggjast niður að verulegu leyti, því að hagsmunir okkar á erlendum miðum eru sáralitlir.

Forsætisráðherra boðaði leiðréttingar á ýmsu misræmi og mismunun í þjóðfélaginu. Hæst ber þar frumvörp um breytingar á skattalögunum, sem sögð eru taka töluvert tillit til þeirra ábendinga, sem gagnrýnendur skattakerfisins hafa lagt fram. Hins vegar verður það að segjast, að þessar breytingar verða samt tiltölulega stutt skref í átt til réttlátari skattabyrði.

Ekki er kannski síður mikilvægt, að ríkisstjórnin lofar nú að vinna að samræmingu á lánveitingum og lánakjörum hinna ýmsu lánasjóða. Á því sviði hefur löngum ríkt argasta misræmi og misrétti. Hins vegar hyggst ríkisstjórnin ekki taka upp markaðsbúskap á þessu sviði, heldur áfram styðjast við pólitíska skömmtun undir því fína heiti: Lánsfjáráætlun. En fjórðungur úr skrefi er betri en ekkert skref.

Ríkisstjórnin segist stefna að nýrri skipan lífeyrismála á árinu 1978 og er það vel. Verðrýrnun lífeyris á undanförnum árum er einhver mesti glæpur þjóðfélagsins. Stöðugt verðgildi lífeyris gamla fólksins er sennilega mesta réttlætismál íslenzkra þjóðmála um þessar mundir.

Ríkisstjórnin hyggst standa vörð um frumvarpið um nýjar og betri aðferðir við gerð kjarasamninga, meðal annars með eflingu hlutverks sáttasemjara, þótt frumvarpið hafi sætt nokkurri gagnrýni. Þessi stefnufesta er til góðs, því að nýjar venjur eru nauðsynlegar á þessu sviði.

Ríkisstjórnin hyggst líka flytja annað gott frumvarp, sem fjallar um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta verzlunarhætti og á að miða að aukinni samkeppni og tryggja sem lægst vöruverð.

Því miður er minna innihald í orðum forsætisráðherra um, að samneyzla eigi ekki að aukast á næsta ári og að draga eigi úr opinberum framkvæmdum. Fjárlagafrumvarpið virðist ekki bera vitni um þennan fagra ásetning. Og það er kjarni málsins í b aráttunni við verðbólguna, að það er útþensla ríkisbáknsins á valdaskeiði þessarar ríkisstjórnar, sem er örlagaríkasti verðbólguvaldurinn.

En ríkisstjórnin hefur enn tíma til að efna stefnu samdráttar í ríkisbákninu, – við afgreiðslu fjárlaga.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið
Þeir víki báðir

Löngu eftir að almenningur hefur fyrirgefið ráðamönnum húsakaup og sölur, lántökur og Klúbbmál, munu menn minnast með hryllingi ofsókna Vilhjálms Hjálmarssonar menntamálaráðherra og Birgis Thorlaciusar ráðuneytisstjóra á hendur Braga Jósepssyni.

Þess munu sennilega fá dæmi, að nokkur maður hér á landi hafi verið hundeltur jafn kerfisbundið af ráðamönnum og Bragi Jósepsson, að því er virðist fyrir þá eina sök að hafa átt þátt í að dreifa skýrslu, sem var gagnrýnin á yfirstjórn íslenzkra fræðslumála.

Þessar ofsóknir voru tiltölulega auðveldar framan af, því að þá hafði Bragi ekki unnið skaðabótamál sitt á hendur menntamálaráðuneytinu. Hvarvetna, þar sem Bragi var þá í framboði til fræðslustjóra, þorðu fræðsluráð ekki að mæla með honum.

Í löngum umræðum, sem voru aðdragandi atkvæðagreiðslu um fræðslustjóra í fræðsluráði Reykjanesumdæmis, lýsti höfundur þessa pistils yfir því, að hann teldi Braga Jósepsson einna hæfastan umsækjenda og koma helzt til álita, ásamt núverandi fræðslustjóra.

Umræðurnar leiddu samt Í ljós, að Bragi mundi, að þessu atkvæði meðtöldu, ekki geta fengið fleiri atkvæði en 2 af 7. Ennfremur, að tveir aðrir umsækjendur mundu fá 2-3 atkvæði hvor og a.m.k. annar þeirra yrði hærri en Bragi og fengi væntanlega starfið.

Þar sem Bragi var þannig úr leik á endasprettinum, flutti höfundur þessa pistils atkvæði sitt yfir á núverandi fræðslustjóra til að tryggja honum efsta sætið og þar með starfið. Reið þetta atkvæði þar baggamuninn.

Aðeins ein röksemd kom fram gegn Braga Í þessum umræðum. Hún var sú, að erfitt væri fyrir ráðið að mæla til samstarfs með ráðuneytinu með manni, sem ráðuneytið hefði rekið úr starfi og ætti í málaferlum og öðrum útistöðum við ráðuneytið.

Að baki þessarar röksemdar hefur án efa hvílt óttinn við, að meðmæli með Braga mundu skaða umbjóðendur ráðsmanna, sveitarfélögin í Reykjanesumdæmi, þegar ráðuneytið legði fram tillögur sínar til fjárveitinga.

Sami óttinn hefur án efa ríkt í öllum öðrum fræðsluráðum á landinu, þar sem taka þurfti afstöðu til Braga. Hvergi treystu menn sér til að mæla með honum af ótta við fjárveitingavald menntamálaráðuneytisins. Það vald þrýstir mjög á umsagnaraðila að velja þann, sem ráðherra og ráðuneytisstjóri vilja fá.

Svo gerðist tvennt í málum Braga. Annars vegar vann hann mál sitt gegn ráðuneytinu. Og hins vegar hafði fræðsluráð Reykjavíkur svo miklu meiri kjark en önnur slík ráð, að það mælti með honum sem aðstoðarskólastjóra fjölbrautaskólans Í Breiðholti.

Þar með fengu ráðamenn upplagt tækifæri til að bæta fyrir þau brot, sem þeir höfðu verið dæmdir fyrir. En hefnigirnin var svo yfirgengileg, að Vilhjálmur Hjálmarsson greip hvert hálmstráið á fætur öðru til að koma sér hjá því að velja Braga í starfið.

Það er þessi síðasta gerð, sem veldur því, að Dagblaðið hefur lagt til, að ráðherra og ráðuneytisstjóri víki úr starfi.

Jónas Kristjánsson

Dagblaðið