arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þrír alvöruleiðtogar

Nú eru pólitískir alvöruleiðtogar í landinu orðnir þrír. Til viðbótar við Davíð Oddsson og Steingrím J. Sigfússon er Ingibjörg Sólrún Gísladóttir orðin flokksformaður. Þetta er allt saman fólk, sem getur leitt flokk sinn og látið hlýða sér, af því að stuðningsmenn telja það munu skaffa fylgi.

Framsóknarflokkurinn er eini hefðbundni flokkurinn, sem ekki hefur alvöruleiðtoga, heldur nokkra PR-menn, sem halda uppi einum manni, sem svíkur kosningaloforð og á erfitt með að ákveða sig, til dæmis um, hverjir taki við ráðherraembættum, sem losna. Halldór Ásgrímsson nýtur ekki trausts hjá fólki.

Ingibjörg Sólrún minnir sumpart á Davíð, harðskeytt og hrokafull, en þannig vill pólitískt sinnað fólk hafa sína menn. Davíð hefur umfram Ingibjörgu Sólrúnu gamansaman og bókmenntalegan þátt, sem lyftir honum upp úr geðþóttanum og yfirganginum, sem oftast einkennir leiðtoga af þessu tagi.

Enginn vafi er á, að Ingibjörg Sólrún mun skaffa sínum flokki fylgi. Hún er eini sjáanlegi leiðtoginn, sem getur tekizt á við Davíð Oddsson í næstu alþingiskosningum og síðan myndað tveggja flokka stjórn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna, fyrstu stjórn sögunnar með slíku mynztri.

Að öðrum kosti hefði ekki verið nein ný ríkisstjórn í spilunum, nema með þáttöku Framsóknarflokksins, sem hefur varðveitt grunnmúraða spillingu og lengi verið mara á pólitíkinni. Framsóknarflokkurinn er rétt skilgreindur sem atvinnumiðlun fyrir flokksmenn og væntanlega flokksmenn.

Fólk er orðið svo þreytt á Framsókn að margir munu flykkjast til Ingibjargar Sólrúnar á kjördegi beinlínis til að reyna að stilla upp aðstæðum fyrir ríkisstjórn, sem ekki þarf að þola aðild Framsóknar. Margir telja Framsókn svo spillta, að hún muni gera allt morkið og úldið, sem hún kemur nálægt.

Ekkert virðist vera því til fyrirstöðu, að Ingibjörg Sólrún fái meira fylgi en Davíð og að Steingrímur fái meira fylgi en Halldór í næstu alþingiskosningum eftir tvö ár. Innreið Ingibjargar Sólrúnar í stétt flokksformanna gerir þessa framtíðarmynd trúverðuga og mun safna saman fylgismönnum.

Flokksþing Samfylkingarinnar um helgina var tímamót í stjórnmálunum, fyrsta ljósið sem sést á ferð okkar í löngu röri samstjórnar Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar.

DV
Össur er beztur

Stoðtækjafyrirtækið Össur er oft í pressunni, nánast alltaf á jákvæðum nótum. Fyrirtækið er að gera það gott, framleiðir góða vöru, sem forseti kínverska öryrkjabandalagsins segir vera “beztu gervilimi í heimi”. Annað fyrirtæki er oft í pressunni, nánast alltaf á neikvæðum nótum. Þar eru illindi meðal yfirmanna, fyrirtækið er rekið með ólæknandi tapi og þarf að loka deildum yfir sumartímann. Viðskiptavinir eru sagðir þurfa að vera við mjög góða heilsu til að þola að dveljast þar. Þetta er Landspítalinn Háskólasjúkrahús, sem greinilega þarf að læra af Össuri í mannlegum samskiptum.
Kína og Indland

Eins og aðrir kaupsýslumenn á Vesturlöndum eru Íslendingar meðteknir af Kína, stærð markaðarins og möguleikum hans. Menn átta sig minna á, að Kína er einræðisríki, sem á eftir að fara blóðuga kollsteypu til lýðræðis með ófyrirsjáanlegum afleiðingum. Enginn hefur hins vegar áhuga á Indlandi, þar sem framfarir eru jafnhraðar og mannfjöldinn nærri eins mikill. Samt á Indland ekki eftir að fara neina kollsteypu, því að ríkið hefur áratugum saman verið eitt merkasta ríki lýðræðis í heiminum. Fjárfesting í Indlandi er sennilega mun traustari kostur en fjárfesting í landi komandi blóðbaðs.
Húsnæði leigt og keypt

Stundum les maður furðulegar fréttir, sem eiga sér litla stoð í rökréttu samhengi. Meðal þess er forsíðufrétt dagblaðs um okur á húsaleigumarkaði. Eftir sprengingu húsnæðislána geta allir keypt sér húsnæði, þótt þeir eigi ekki krónu. Sá, sem hefur efni á að borga 60.000 krónur í húsaleigu á mánuði, hefur áreiðanlega efni á að borga í staðinn 60.000 krónur á mánuði í afborganir og vexti af húsnæðisláni af smáíbúð, jafnvel þótt húsnæði hafi hækkað í verði. Af hverju kaupir fólk ekki í stað þess að taka á leigu? Er fólk kannski ekki meðvitað um nýja möguleika?
Vafasöm kenning í nýjum söguatlas

SKÓGUR VIÐ LANDNÁM á Íslandi var ekki nema þriðjungur af því, sem hingað til hefur verið haldið, 8.000 ferkílómetrar, en ekki 25.000 ferkílómetrar, segir landfræðingurinn Rannveig Ólafsdóttir. Er þá miðað við tveggja metra hátt birki.

ÞEGAR BYLTING verður í fræðilegum kenningum, er eðlilegt, að aðrir fræðimenn leggi í púkkið, segi kost og löst á hinum nýju kenningum. Þannig hefur Aðalsteinn Sigurgeirsson, forstöðumaður rannsóknastöðvar skógræktarinnar að Mógilsá, gagnrýnt kenningar Rannveigar málefnalega.

ORÐIÐ HEIÐI gegnir lykilhlutverki í kenningum þeirra, sem telja, að skógar hafi verið útbreiddir í fornöld og svæði verið nefnd heiði, sem þýðir upprunalega skógur. Fornleifagröftur sýnir líka, að gert var til kola á Kili, sem varla hefur verið hægt, ef ekki var þar skógur á staðnum.

NÝR SÖGUATLAS Máls og menningar virðist ekki þurfa að bíða eftir fræðilegri umfjöllun um nýstárlega kenningu, sem greinilega er götótt. Í hinum nýja atlas er kenning Rannveigar gerð að heilögum sannleika og sett á kort.

FORKASTANLEG VINNUBRÖGÐ eru þar á ferð. Hlutverk söguatlass er að setja fram viðurkennd vísindi, en ekki að kasta fram fullyrðingum, sem ekki hafa fengið fræðilega umfjöllun eða hafa fengið neikvæða umfjöllun fræðimanna.

DV
Friður var með Eurovision

Tyrkir gáfu Grikkjum tólf stig í Eurovision á laugardaginn. Slíkt hefði verið óhugsandi fyrir aldarfjórðungi. Og þjóðir Balkanskaga, sem var vígvöllur fyrir nokkrum árum, kusu hver söngvara annarrar á víxl, Serbar, Króatar og Bosníumenn. Eurovision er þannig mikið friðarafl í Evrópusögunni.

Engum kom á óvart, að þjóðir Norðurlanda voru límdar saman í Eurovision. Sjálfsagt eru kynþáttafordómar í bland við það svæðisbandalag, en þeir skýra ekki svæðisbundið samhengi í atkvæðum í suðausturhluta Evrópu. Miklu nær er að reyna að skýra sambandið á grundvelli svipaðra sjónarmiða í músík.

Gísli Marteinn getur haldið fram, að eins konar spilling sé í atkvæðum Norðurlandaþjóða í Eurovision, en verður að fara varlega í túlkun annarra svæða í Evrópu. Hann getur til dæmis ekki haldið fram neinu slíku, þegar aldagamlir óvinir fallast í faðma á Balkanskaga og við Eyjahaf í Eurovision.

Þegar svæðisbandalög um alþýðlega tónlist ryðja til hliðar hefðbundnum ágreiningi stjórnmálaafla er meira í húfi. Eins og þegar Grikkir kjósa Tyrki og Tyrkir kjósa Grikki, þegar Serbar kjósa Króata og Bosníumenn og Króatar kjósa Serba og Bosníumenn, þegar Bosníumenn kjósa Serba og Króata.

Á grundvelli hatursáróðurs stjórnmálamanna og herforingja, glæpakónga og sadista hafa þessar þjóðir háð grimmdarstríð á 20. öld, þar sem öllum alþjóðlegum siðalögmálum styrjalda hefur verið kastað fyrir borð. Allar þessar þjóðir hafa hagað sér eins og Bandaríkjamenn í nýlegum styrjöldum.

Fólkið í þessum löndum hefur gert uppreisn gegn herforingjum og stjórnmálamönnum, glæpakóngum og sadistum. Eurovision var vettvangur þessarar uppreisnar. Þegar fólk fékk að kjósa sjálft í síma, kom í ljós, að sterkar taugar eru milli nágranna, sem hafa verið látnir berast á banaspjótum.

Í Eurovision kom í ljós, að hatrið er ekki djúpt milli Tyrkja og Grikkja og að hatrið er ekki djúpt í þríhyrningi Serba, Króata og Bosníumanna. Það, sem við héldum, að væri hatur, var uppspennt hagsmunstreita yfirstétta, sem höfðu glæpsamlega hagsmuni af að etja fólki út í styrjaldir.

Eftir Eurovision 2005 skulum við fara varlegar en áður í að túlka ágreining milli nágrannaríkja sem djúpstætt hatur í þjóðarsálinni. Við höfum séð meinta óvini fallast í faðma.

DV
Rúllaði upp þingnefnd

“Breti steikir bandaríska senatora í olíu”, sagði New York Post um frammistöðu brezka þingmannsins George Galloway fyrir bandarískri þingnefnd, sem kannar misnotkun á olíupeningum Íraks á tímum Saddam Hussein. Fjölmiðlar í Bretlandi og Bandaríkjunum eru raunar sammála um, að hinn orðhvati uppreisnarmaður í brezkri pólitík hafi rúllað bandarísku þingnefndinni upp, breytt yfirheyrslunni í árás á bandaríska hernaðarstefnu og farið með algeran sigur af hólmi. Samt er þetta sá þingmaður, sem árum saman hefur fengið versta umfjöllun brezkra álitsgjafa í fjölmiðlum.
Forviða öldungadeildarmaður

Norm Coleman er formaður bandarísku þingnefndarinnar, 55 ára gamall þingmaður frá Minnesota, sagður vera á uppleið í flokki repúblikana og hafa drauma um Hvíta húsið. Þetta glæsilega fley steytti á skeri götustráks úr brezka þinginu, þar sem menn eru vanir harðskeyttum tilsvörum. Coleman varð forviða, koðnaði niður í yfirheyrslu yfir George Galloway, missti umræðuna út í gagnrýni Galloway á bandaríska hernaðarstefnu og var farinn að stama fyrir rest. Raunar segja fjölmiðlar, að engir bandarískir þingmenn eigi nokkurn séns í kappræðum við sjóaða brezka starfsbræður þeirra.
Ótrúleg þjóðhetja

Kostulegt er að lesa orðréttar spurningar og svör í meintri yfirheyslu Coleman yfir Galloway. Með lævísum hætti tókst Galloway að fara yfir öll helztu atriði í gagnrýni manna á Bandaríkin og Bretland fyrir framgönguna gegn Írak. Galloway hefur alltaf verið talinn lítið númer á brezka þinginu, margrakkaður niður fyrir stuðning við Stalín og Saddam. Hann hefur staðið allt þetta af sér og þar á ofan brottrekstur úr flokki krata. Í vor bauð hann sig fram utan flokksins og náði kjöri. Eftir yfirheyrsluna er hann orðinn þjóðhetja Breta, persónugervingur litla mannsins gegn heimsveldunum.
Sólkonungurinn kvartar

Sólkonungurinn er ósáttur við Mannréttindadómstól Evrópu. Hann vill, að dómstóllinn láti af dómum gegn íslenzka ríkinu fyrir brot á mannréttindum einstaklinga. Hann flutti ræðu í Evrópuráðinu á þriðjudaginn, þar sem hann varaði við, að Mannréttindadómstóllinn verði áfrýjunardómstóll almennings.

Sólkonungurinn var búinn að koma bezta dálkahöfundi sínum í Hæstarétt. Þannig breyttist áhrifamikill dálkahöfundur í áhrifalítinn dómara, hvers úrskurðum er hnekkt í Strassborg. Sólkonungurinn er auðvitað ósáttur við, að menntað einveldi hans yfir Íslandi sé takmarkað að þessu eða öðru leyti.

Fyrst tapaði íslenzka ríkið árið 1989 úti í Strassborg í máli Jóns Kristinssonar á Akureyri. Síðan tapaði það árið 1992 í máli Þorgeirs Þorgeirssonar. Í þriðja skipti tapaði það árið 1995 í máli Sigurðar Sigurjónssonar. Og í fjórða skiptið tapaði ríkið árið 2001 í máli Péturs Sigurðssonar.

Ófarir íslenzka ríkisins hafa haldið áfram að hlaðast upp. Árið 2002 tapaði ríkið í máli Sigurþórs Arnarsonar. Og í fyrra tapaði ríkið tveimur málum, annars vegar í máli Hildar Hafsteinsdóttur og hins vegar Kjartans Ásmundssonar. Nokkrum öðrum málum hefur lokið með sátt og fjárútlátum ríkisins.

Á þessum fáu árum hafa Íslendingar áttað sig á, að þeir þurfa ekki að feta í fótspor kúgaðra forfeðra, sem sátu og stóðu eins og kerfiskarlar heimtuðu. Eins og fornmenn sóttu rétt sinn til erkibiskups í Niðarósi, sækja kappar íslenzks nútíma rétt sinn til óhlutdrægra dómara í Strassborg.

Sólkonungurinn grét yfir þessu í ræðu sinni í Evrópuráðinu, en fær ekki vilja sínum framgengt. Útlendingar brosa og segja honum huggunarorð. En sólkonungurinn er valdalaus í útlöndum, sem haga sér án tillits til hans. Ræðan hans í Varsjá bætist bara í safn gremjufullra yfirlýsinga.

Mannréttindi eru ekki hugtak í hugarheimi sólkonungsins og dálkahöfundar hans eða frændans í Hæstarétti. Þau hafa ekki heldur verið hugtak í heimi ríkisvaldsins á Íslandi, sem varð til á þann hátt, að íslenzkir embættismenn tóku við af dönskum, en alþýðan barðist ekki til valda eins og í Frans.

Úti í Strassborg er hins vegar dómstóll, sem fer ekki eftir geðþótta sólkonunga. Hann malar hægt en örugglega og truflar viðkvæmt geð íslenzka sólkonungsins í hvert einasta skipti.

DV
Tvíburarnir og takmörkin

Tvíburarnir á Seltjarnarnesi þekkja ekki mörkin, þegar þeir ofsækja sér minni máttar. Tvíburarnir á Ásvallagötu í gamla daga kunnu þau hins vegar, þegar þeir ömuðust við okkur félögunum. Sama er að segja um ofbeldisseggi. Í gamla daga slógust þeir fyrir utan félagsheimilin, unz andstæðingurinn var fallinn í götuna. Þá hættu þeir, af því að þeir höfðu unnið. Nú til dags byrja lætin fyrst, þegar andstæðingurinn er fallinn. Þá byrja spörkin í höfuðið og önnur fólska, sem ég ímynda mér, að sé ættuð úr ofbeldisfullum bandarískum bíómyndum og kvikmyndaþáttum, sem tröllríða þessu landi.
Ofbeldið lokað inni

Björn Bjarnason dómsmálaráðherra þarf að vakna af draumum um íslenzkan her og fara að undirbúa lagafrumvarp um breytta meðferð dómsmála og hærri dóma fyrir stjórnlaust ofbeldi. Meðal annars þarf að búa til eins konar gæzluvarðhald til að hlífa samfélaginu við síbrota ofbeldismönnum í lausagangi. Akureyrargengið og Fazmogengið leika enn lausum hala eftir játningar sínar. Hér eiga að vera til lög, sem loka inni síbrotamenn í ofbeldismálum, svo að þeir séu ekki úti áður en þeir fara á Hraunið. Björn og félagar mega ekki gleyma, að tilgangur ríkisvaldsins er að tryggja öryggi borgara.
Óvinum Galloways fjölgar

Egill Helgason hefur bætzt í hóp óvina brezka þingmannsins George Galloway, sem vann milljónir króna í málaferlum gegn hinu virðulega dagblaði Daily Telegraph. Allar ásakanir blaðsins um stuðning þingmannsins við Saddam Hussein gegn greiðslum reyndust vera rangar. Eftir dóminn hafa fleiri gögn til stuðnings Galloway komið í ljós. Galloway hefur samt verið hundeltur af álitsgjöfum í Bretlandi, var rekinn úr flokki krata, en náði eigi að síður kjöri sem óháður frambjóðandi í kosningunum um daginn. Egill kallar stuðning við Galloway verstu tegund af vinstri absúrdisma.
Skelfilegur Kópavogur

Mér brá pínulítið, þegar ég skoðaði nýtt Kópavogsblað, þar sem Smáralindarsvæðinu er líkt við Manhattan. Sú samlíking er fráleit. Smáralindarsvæðið er skelfilegt svæði, eins konar ávísun á slömm, meðan Manhattan er eitt bezta dæmi heimsins um vel heppnaða þröng háhýsa. Manhattan er miðja heimsins, allt sem máli skiptir í heiminum í einum punkti. Smáralindarhverfið er hins vegar skipulagsslys, stórbrotin mistök í tilraun til að búa til miðju höfuðborgarsvæðisins. En þetta hverfi er eins og úthverfi í Los Angeles og verður ekki miðja Kópavogs, hvað þá höfuðborgarsvæðisins í heild.
Ávanabindandi fyrir börn

Landlæknir hefur upplýst, að ekki sé ástæða til að hafa áhyggjur af rítalíni í börnum, af því að lyfið sé ekki ávanabindandi fyrir börn, þótt fullorðið fólk sé varað við því. Eflaust hefur landlæknir einhverja afskekkta rannsókn til stuðnings máli sínu, en svo gildir um allar fullyrðingar í læknisfræði, hversu langsóttar sem þær eru. En það stríðir gegn heilbrigðri skynsemi að halda fram, að lyf, sem getur verið ávanabindandi fyrir fullorðna, geti ekki verið það líka fyrir börn. Innskot landlæknis í umræðuna um rítalín er engan veginn til þess fallið að sefa áhyggjur fólks.
Ónýtir þingmenn í þéttbýli

Þingmenn höfuðborgarsvæðisins eru svo ónýtir og algerlega gagnslausir umbjóðendum sínum, að þeir samþykktu allir nema Gunnar B. Birgisson fjögurra ára samgönguáætlun, sem dregur fé frá brýnum stórverkum á höfuðborgarsvæðinu í óþörf vegagöng á fáförnum leiðum fjarri alfaraleiðum. Þetta voru þingmenn beggja kjördæmanna í Reykjavík og kragakjördæmisins umhverfis Reykjavík. Þetta voru þingmenn allra flokka á þessu svæði. Höfuðborgarsvæðið vantar einn stjórnmálaflokk, sem ver svæðið fyrir ágangi og áreiti Sjálfstæðisflokks, Framsóknar, Samfylkingar, Vinstri grænna og Frjálslyndra.
Kerfiskarlinn og utangarðsmaðurinn

HITLER OG STALÍN eru vinsæl umræðuefni þessa dagana vegna sextíu ára afmælis stríðslokanna í Evrópu. Til dæmis greinir menn á um, hvor hafi verið verri og hafi drepið fleiri milljónir manna. Minna hefur verið talað um, að í rauninni voru þeir gerólíkir menn að upplagi og reynslu.

STALÍN VAR KERFISKARL. Þegar kommúnistar náðu völdum í Moskvu, kom Stalín sér fyrir í bókhaldinu, varð ritari flokksins og skrifaði fundargerðir flokksstjórnarinnar í sína eigin þágu. Smám saman náði hann tökum á öllum bókfærðum staðreyndum, vissi alltaf, hvað hafði verið samþykkt. Stalín var alltaf varfærinn kerfiskarl og vann alltaf innan kerfisins.

HITLER VAR UPPREISNARMAÐUR. Hann sigraði þýzka kerfið sem utangarðsmaður og var alla sína ævi utangarðsmaður. Hann var ekki einu sinni skipulagður, heldur tók ákvarðanir út í loftið. Þjóðverjum gekk vel framan af stríðinu, ekki vegna hæfileika Hitlers, heldur þrátt fyrir ruglið úr honum. Hitler tók alltaf áhættu og vann bezt utan kerfisins.

FRÆG ER BÓK ALAN BULLOCK: Hitler and Stalin, þar sem einn þekktasti sagnfræðingur okkar tíma ber saman persónuleika þessara tveggja höfuðskrímsla tuttugustu aldar.

Báðir voru þeir geðveikir, Stalín vænisjúkur og Hitler stórmennskubrjálaður. Báðir skildu eftir heimsveldi, annar skildi eftir skammlíft heimsveldi utangarðsmannsins og hinn skildi eftir langlíft heimsveldi kerfiskarlsins, sem enn setur mark sitt á Rússland nútímans. Og Úzbekistan.

DV
Þeir skutu á okkur eins og kanínur

Þeir skutu á okkur eins og kanínur, sagði lítill drengur við Dmitrí Solovjof, blaðamann brezka blaðsins Independent í Úzbekistan. Blaðamenn hafa verið bannaðir í landinu, meðan vígamenn ríkisstjórnar Islam Karimof leika lausum hala í landinu og skjóta allt sem þeir sjá á torgum og vegum.

Mótmæli voru tíð í landinu um helgina og hefur Islam Karimof forseti látið skjóta á óvopnaða fundarmenn. Hann er fyrir utan Halldór Ásgrímsson og Davíð Oddsson einn helzti bandamaður George W. Bush Bandaríkjaforseta í heiminum um þessar mundir og lætur sjóða óvini sína í stórum pottum.

Blaðamenn og sjónarvottar þeirra hafa lýst í erlendum blöðum, hvernig blóð og mannshlutar fljóta um göturnar í Úzbekistan. Skólahús hafa verið götuð með kúlum, jarðarfarir eru um allt land. Þúsundir manna hafa reynt að flýja til nágrannaríkisins Kirgizistan undir kúlnahríðum vígamanna.

Úzbekistan er hryðjuverkaríki eins og Bandaríkin. Íbúarnir eru flestir múslimar, en stjórinn er gamall kommúnisti, leifar frá tímum Sovétríkjanna. Bush sendir honum fanga til yfirheyrslu af því að Karimof er sá harðstjóri heimsins um þessar mundir, sem mesta áherzlu leggur á pyndingar.

Alla andstöðu við sig túlkar Karimof sem hryðjuverk, stuðning við Talíban og al Kaída. Þetta er Bush mjög að skapi, enda hafa flestir helztu harðstjórar heimsins tekið víg á meintum hryðjuverkamönnum upp á helztu stefnuskrá sína. Þeir flokka alla sem slíka, börn, konur, gamlingja.

Úzbekistan er sárafátækt ríki almenns sultar. Þaðan kemur endalaus röð frásagna af grimmd og pyntingum ríkisstjórnar Islam Karimof, sem hefur fengið mynd af sér með Bush í hvíta húsinu. Evrópsk blöð með fréttaritara á svæðinu hafa komið slíkum frásögum til skila, en minna er skrifað vestanhafs.

Tony Blair, forsætisráðherra Bretlands, styður Karimof eins og Bush og kallaði heim sendiherra sinn í Úzbekistan, Craig Murray, af því að hann gagnrýndi grimmd Karimof og vígamanna hans og sagði fjölmiðlum frá henni. Murray hefur líka sagt frá fjárstuðningi Bandaríkjanna við vígasveitir Karimof.

Fjöldamorðin í Úzbekistan sýna, að á nýrri öld eru það fyrst og fremst Bandaríkin og stuðningsríki þeirra, svo sem Ísrael og Úzbekistan og Pakistan sem eru ógnun við heimsfriðinn.

DV
Konungsríki himnanna

Konungsríki himnanna er kvikmynd, sem er lofuð fyrir að sýna íslam í réttu ljósi og gagnrýnd fyrir að gera riddarann Saladín að Osama bin Laden fortíðarinnar. Hvort tveggja er að nokkru leyti rétt. Fyrir þúsund árum voru lönd Múhameðs forusturíki siðmenningar heimsins, geisli í miðaldamyrkrinu.

Krossferðir kristinna manna fyrir þúsund árum voru æðiskast manndrápslosta. Af þeirra völdum flæddi blóð í fljótum um Jerúsalem. Enn þann dag í dag minnist þjóðarsál múslíma þessara skelfilegu villimanna og ber þá saman við nýja krossfara, sem sækja að Saladín nútímans, Osama bin Laden.

Sögufölsun kristninnar um krossferðirnar er orðin öllum ljós. Menn furða sig bara á, að bandarísk kvikmynd skuli varpa réttu ljósi á þúsund ára gamla atburði, því að oftar en ella ganga bandarískar kvikmyndir fram í mögnuðum sögufölsunum til að gera annan málstaðinn betri en ella.

Gott dæmi um það er Evrópustríð síðari heimsstyrjaldarinnar. Bandarískar bíómyndir láta eins og Bandaríkjamenn hafi unnið stríðið. Það voru hins vegar Rússar, sem unnu stríðið, eyddu þremur fjórðu af hergögnum og herliði Þjóðverja með ægilegum mannfórnum. Bandaríkin voru smáríki í þeim samanburði.

Þess vegna er réttmætt að halda stóra fagnaðarhátíð í Moskvu í tilefni sextíu ára afmælis sigurs bandamanna í síðari heimsstyrjöldinni. Þar með er ekki sagt, að allt hafi verið gott við sigurinn, því að hann markaði upphaf járntjaldsins, langvinns klofnings Evrópu í vestrænt og sovézk áhrifasvæði.

Við skulum hafa þessa hluti á hreinu. Þótt Stalín hafi verið vondur karl, vann hann síðari heimsstyrjöldina, en ekki forsetarnir Roosevelt eða Truman. Og kristnu krossfararnir voru ótrúlega vondir karlar, en músliminn Saladín var hins vegar toppurinn á siðmenningu heimsins fyrir þúsund árum.

Krossfarir kristinna voru upphafið að hræðilegu blóðbaði Evrópumanna heima fyrir og í öðrum álfum. Þúsund ára helför Evrópu lauk með friði í álfunni fyrir sextíu árum. Með stofnun Evrópusambands hefur álfan ákveðið að ganga ekki framar á vegi stríðs, heldur á vegi friðar heima og heiman.

Undantekning er Bretland, sem enn lítur á sig sem heimsveldi og er fúst að styðja Bandaríkin við að strá eldi og eimyrju í fjarlægum álfum, eins og krossfarar í bíómyndum.

DV
Síðasta atlaga frægðarfólks

Fyrstu fréttamenn og þulir sjónvarps flugu inn í pólitík, enda höfðu þeir lært framkomu og framsögn og voru inni á gafli hjá almenningi, meðan hefðbundnir stjórnmálamenn voru minna þekktir, kunnu illa að koma fram og svitnuðu í framan. Hin pólitíska framtíð virtist vera hjá sjónvarpspersónum.

En sjónvarpsfólkið varð skammlíft í pólitík. Eiður Guðnason var spilaður út sem sendiherra, Árni Gunnarsson í heilsunni og Markús Örn Antonsson var gerður að útvarpsstjóra, þegar ekki gekk að nota hann sem borgarstjóra. Stjórnmálamenn nútímans hafa átt sér aðra viðkomustaði en sjónvarpið.

Af leiðtogum í nútímanum komu aðeins vinstri grænir við sem sjónvarpsmenn eða leikkonur. Aðrir flokkar hafa nánast kerfisbundið hafnað slíku fólki, til dæmis Samfylkingin, þegar þar reyndi að brjótast fram Jakob Frímann Magnússon, sem þekktur var af tónlist og ýmsu framtaki á því sviði.

Öðru frægðarfólki hefur ekki vegnað betur. Baltasar Kormákur hafði ekki frama í stjórnmálum, ekki heldur Eyþór Arnalds og Ólína Þorvarðardóttir eða Ágústa Johnson. Dæmin sanna, að ekki er neinn einfaldur stökkpallur úr frægð á skjá eða sviði upp í þingmennsku eða vegsemdir á sviði þjóðmálanna.

Nú ætlar Gísli Marteinn Baldursson að rjúfa hefðina og verða borgarstjóri í næstu byggðakosningum. Spennandi er að vita, hvort honum nýtist frægð, sem ekki nýttist öðrum slíkum. Ef honum gengur þetta ekki, geta aðrir, sem frægir er af skjá eða sviði, hætt að láta sig dreyma um pólitískan frama.

Aðstæður eru nokkuð góðar. Reykjavíkurlistinn hefur staðið sig hörmulega á ýmsum sviðum, til dæmis í skipulagsmálum, sem hafa verið samfelld orrahríð á síðustu misserum. Hann þykist hafa samráð út og suður með borgarafundum, en hefur aldrei tekið neitt mark á gagnrýni á fundum eða í greinum.

Reykjavíkurlistinn er nákvæmlega jafnþreyttur í borginni og ríkisstjórnin er á landsvísu. Hrokinn er orðinn inngróinn í helztu leiðtoga listans og hindrar þá í að sjá, hversu hratt straumurinn ber þá að feigðarósi. Það kann ekki góðri lukku að stríða að æsa fjölmenna hópa borgara upp á móti sér.

Gísli Marteinn er eflaust betri kostur en Stefán Jóhann og Dagur. En spurning er, hvort hann ræður við Steinunni Valdísi, sem talar við grasrótina á vínbörum borgarinnar.

DV
Barnaræningi í stuði

Donald Feeney var tekinn fastur á Íslandi árið 1993 fyrir ævintýralega klaufalegt barnarán, settur á Litla-Hraun, þaðan sem hann strauk og náðist síðan í Vestmannaeyjum á leið til Færeyja. Hann er eins konar Rambó, vann sig í álit með barnaránum og öðru smálegu og er nú kominn svo hátt í tilverunni, að hann rekur fyrirtækið CTU Consulting, sem bandaríski herinn hefur ráðið til að vinna ýmis skítverk í hernumdu Írak. Feeney hefur alltaf lifað gervilífi úr hazarbíómyndum og hefur nú fundið sér réttan vettvang í Írak, þar sem hann hefur menn af Litla-Hrauni í vinnu.