arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pentagon og þorskurinn

Samkvæmt leyniskýrslu í hermálaráðuneytinu í Pentagon verður Bandaríkjunum meira ógnað af völdum loftslagsbreytinga en hryðjuverkaárása á næstu fimmtán árum. Í skýrslunni er búizt við hærra yfirborði sjávar, ógnarkulda á veturna í sumum löndum, geigvænlegum þurrkum og styrjöldum um vatnsból.

Skýrslan hefur nú lekið út og kemur George W. Bush forseta í mikinn vanda, því að hann hefur hingað til ekki viljað viðurkenna neina hættu af loftslagsbreytingum. Er reiknað með, að pólitískir andstæðingar forsetans muni nota skýrsluna gegn forsetanum í komandi kosningabaráttu.

Golfstraumurinn er meðal annars í húfi. Talið er sennilegt að bráðnun Grænlandsjökuls og fleiri umhverfisbreytingar muni hafa slæm áhrif á hlýja strauminn, sem liggur upp að Íslandi, vermir strendur þess og býr til ákjósanleg skilyrði fyrir nytjafiska á mörkum kalda og hlýja sjávarins.

Í skýrslunni er fjallað um almennt stjórnleysi og ógnaröld, sem hefjist í heiminum, þegar ríki og hópar beiti öllum tiltækum ráðum, þar á meðal kjarnorkuvopnum, í baráttunni um brauð, vatn og olíu, þegar sjór flæðir inn í borgir og matvælaframleiðsla bregzt í kjölfar loftslagsbreytinga.

Hér er ekki verið að tala um fjarlæga framtíð, heldur næstu fimmtán ár. Í stærsta hermálaráðuneyti heims er í alvöru verið að færa vísindaleg rök fyrir því, að pólitísk ragnarök verði á næstu fimmtán árum af völdum þess, sem hingað til hefur verið kallaður heilaspuni úr náttúruverndarsinnum.

Bush hefur hingað til verið mjög hallur undir olíuforstjóra og aðra stórforstjóra, sem eru í senn hatrammir andstæðingar umhverfisstefnu og öflugustu styrktaraðilar forsetans í kosningum. Þess vegna var mikilvægt fyrir forsetann, að skýrslan úr hermálaráðuneytinu kæmi ekki fram í dagsljósið.

Skýrslan er samin að undirlagi Andrew Marshall, sem lengi hefur verið áhrifamikill hugmyndafræðingur í hermálum vestan hafs og hefur notið trausts Donald Rumsfeld hermálaráðherra. Höfundur skýrslunnar eru Peter Schwartz frá leyniþjónustunni CIA og Doug Randall frá Global Business Network.

Athyglisverðast við leyniskýrsluna er, að þar er gert ráð fyrir snöggum og óvæntum veðurbreytingum í stað hægfara breytinga, sem hingað til hafa verið áhyggjuefni. Það kæmi því ekki á óvart, að ríkisstjórn Bandaríkjanna reyndi að snúa við blaðinu í umhverfismálum fyrir næstu kosningar.

Skýrslan er talin vatn á myllu þeirra, sem harðast hafa varað við afleiðingum hamslausra árása hins vestræna nútímamanns á jafnvægið í náttúru jarðar.

Jónas Kristjánsson

DV
Múrinn víttur

Alþjóða rauði krossinn vék á miðvikudaginn frá meginreglunni um að skipta sér ekki af stjórnmálum. Þá gagnrýndi hann Ísrael harðlega fyrir aðskilnaðarmúrinn mikla sem verið er að reisa í Palestínu og nær í mörgum tilvikum langt inn í landið til að ná til ólöglegra byggða ísraelskra landnema. … Rauði krossinn segir, að ólöglegt sé að reisa slíkan múr á landi Palestínu. Hann sundri byggðum Palestínumanna og loki þá frá vatnsbólum sínum og ökrum, skólum og heilsugæzlu. Bygging hans fari langt út fyrir mörkin, sem hernámsríki séu leyfð samkvæmt alþjóðalögum um meðferð hernumins fólks. …Dæmi eru um, að bændur, sem áður fóru yfir veginn til að sinna ökrum sínum, þurfi nú að fara marga tugi kílómetra. …
Múrinn víttur

Alþjóða rauði krossinn vék á miðvikudaginn frá meginreglunni um að skipta sér ekki af stjórnmálum. Þá gagnrýndi hann Ísrael harðlega fyrir aðskilnaðarmúrinn mikla sem verið er að reisa í Palestínu og nær í mörgum tilvikum langt inn í landið til að ná til ólöglegra byggða ísraelskra landnema.

Rauði krossinn segir, að ólöglegt sé að reisa slíkan múr á landi Palestínu. Hann sundri byggðum Palestínumanna og loki þá frá vatnsbólum sínum og ökrum, skólum og heilsugæzlu. Bygging hans fari langt út fyrir mörkin, sem hernámsríki séu leyfð samkvæmt alþjóðalögum um meðferð hernumins fólks.

Dæmi eru um, að bændur, sem áður fóru yfir veginn til að sinna ökrum sínum, þurfi nú að fara marga tugi kílómetra. Þetta tekur lifibrauðið af þeim. Það hefur einmitt verið stefna Ísraels að kúga Palestínumenn til hlýðni með því að eyðileggja innviði efnahagslífs og stjórnsýslu Palestínu.

Ísrael tekur vatnið úr Jórdan til sinna þarfa og skilur lítið eftir handa Palestínu. Ísrael notar líka mestallt vatn úr borholum í Palestínu og skilur lítið eftir handa heimamönnum. Ísraelsher rústar fyrirtæki og opinberar stofnanir og eyðir meira að segja sjúkraskrám og skólaskrám.

Ofbeldisfull framganga Ísraels í Palestínu, þar á meðal bygging múrsins mikla, stríðir gegn mikilvægustu reglum alþjóðalaga um meðhöndlun fólks á hernumdum svæðum. Þær mæla svo fyrir, að stuðlað sé að efnahagslegum innviðum þjóðfélagsins og velferð íbúanna og opinberri þjónustu.

Í stórum dráttum er hernám Ísraels á Palestínu svipað hernámi nazista í Austur-Evrópu á tímum síðari heimsstyrjaldarinnar. Ísraelskar útgáfur af SS-sveitum nazista fara um Palestínu til að brjóta og brenna mannvirki og drepa fólk. Herskyldufólki í Ísrael er breytt í skrímsli.

Allir gerast glæpirnir í skjóli Bandaríkjanna, sem hafa áratugum saman haldið Ísrael fjárhagslega og hernaðarlega á floti. Alvarlegast er, að Bandaríkin hafa beinlínis stuðlað að eignarhaldi Ísraels á kjarnorkuvopnum, sem magna öryggisleysi fólks á afar viðkvæmu svæði heimsmálanna.

Með valdatöku George W. Bush í Bandaríkjunum hefur stefna velvildar gagnvart Ísrael magnazt í eindreginn stuðning, sem hefur slæm áhrif á Ísraela, eykur hryðjuverk á vegum Ísraelshers og er hornsteinn múrsins mikla. Þetta er eitt alvarlegra dæma um, að Bandaríkin skaða öryggi heimsins.

Lengi var það nefnt gyðingahatur, ef menn leyfðu sér að gagnrýna Ísraelsstjórn. Með breyttum tímum og auknu ofbeldi Ísraels verður erfitt að saka Rauða krossinn um slíkt.

Jónas Kristjánsson

DV
Maru

****

Upprisa Japans

Salta sojabaunasúpan Miso var heit, hæfilega sterk og ljómandi góð, einnig magafyllin af steiktum núðlum með kókos og engifer, svo og ferskt og fjölbreytt blaðsalat með mangó og papaja.

Allt fæst þetta á hádegisverðarseðli Maru og sushi að auki fyrir samtals 1240 eða 1590 krónur. Fjórir bitar af sushi og sojasúpa á 1240 krónur eru raunar eitt bezta hlutfall verðs og gæða á íslenzkum veitingastað.

Allir, sem fyrirtækjakorti geta valdið, hanga í hádeginu í biðröðum á Vox til að fá forunnið maki og fleira af hlaðborði fyrir 2100 krónur, þegar hér má sitja um kyrrt til borðs og fá ferskvöru og fulla þjónustu að auki á aðeins 1240 krónur.

Samt finnst mér Maru ekki eins góður Japansstaður og Sticks ‘n Sushi, sem var áður í gamla Ísafoldarhúsinu. Sá fyrri hafði fjölbreyttara og framandlegra úrval af sushi og jakitori. En ferskleikinn er núna nokkurn veginn hinn sami og hann var fyrrum.

Maki er þangvafin hrísgrjónarúlla, sushi er hrár fiskur á hrísgrjónabollu, sashimi er hrár fiskur, terijaki er sojaleginn matur og jakitori er grillmatur. Á Maru er sushi raunar kallað nigiri.

Innviðir Maru er lítið breyttir. Settar hafa verið upp trégrindur á gólf og veggi og búinn til japanskur setukrókur með sessum í einu horninu. Ljós loftljós eru komin til sögunnar. Að öðru leyti er japanska naumhyggjan hin sama og áður, með stærðfræðilega nákvæmri borðaröðun.

Japönsk matreiðsla er hátindur austrænnar matreiðslu, svipað og frönsk matreiðsla er hátindur hinnar vestrænu. Það er því bezta mál, að einhver fáist til að halda uppi merki japanskrar í þessu notalega húsi, þótt fyrri tilraun hafi því miður ekki skilað fjárhagslegum árangri.

Á kvöldin er hægt að fá 5 sushi og 5 maki í einum pakka á 2.400 krónur. Auk þess má sérpanta einstaka rétti og meira að segja fá nokkra taílenska karrírétti, sem virðast vera úti að aka á japönskum veitingastað.

Bragðbezt á kvöldseðlinum reyndust vera þangvafin bleikjuhrogn á 350 krónur rúllan og þangvafin loðnuhrogn á 290 krónur rúllan. Ýmsar tegundir af góðu borðvíni eru fáanlegar í glasatali, en bezt er að halla sér að grænu te, sem er þjóðardrykkur Japana.

(Maru, Austurstræti 12, 511 4440, www.maru.is, maru@maru.is)

Jónas Kristjánsson

DV
Landvörnum er lokið

Þá er loksins komið að varnarlausu Íslandi. Orion-flugvélar svonefnds varnarliðs eru horfnar og áhafnir þeirra líka. Að venju hafði Bandaríkjastjórn ekkert samband við íslenzku ríkisstjórnina, sem hún fyrirlítur eins og aðra útlendinga yfirleitt. Utanríkisráðuneytið kom að venju af fjöllum. … Flugvélarnar verða ekki vistaðar hér aftur, enda er horfinn óvinurinn mikli, sem var forsenda þeirra. Sovétríkin eru dauð og Rússland er ekki hættulegt öðrum en landamæraríkjum sínum. Atlantshafsbandalagið er í tilvistarkreppu og reynir með döprum árangri að afla sér framhaldslífs í Afganistan. …
Landvörnum er lokið

Þá er loksins komið að varnarlausu Íslandi. Orion-flugvélar svonefnds varnarliðs eru horfnar og áhafnir þeirra líka. Að venju hafði Bandaríkjastjórn ekkert samband við íslenzku ríkisstjórnina, sem hún fyrirlítur eins og aðra útlendinga yfirleitt. Utanríkisráðuneytið kom að venju af fjöllum.

Flugvélarnar verða ekki vistaðar hér aftur, enda er horfinn óvinurinn mikli, sem var forsenda þeirra. Sovétríkin eru dauð og Rússland er ekki hættulegt öðrum en landamæraríkjum sínum. Atlantshafsbandalagið er í tilvistarkreppu og reynir með döprum árangri að afla sér framhaldslífs í Afganistan.

Lengi hefur verið ljóst, að varnarliðið mundi fara, ekki fyrir tilverknað herstöðvaandstæðinga af ýmsu tagi, heldur vegna þess að Bandaríkin hlutu fyrr eða síðar að uppgötva, að hún hefði meiri þörf fyrir hernaðarmátt á öðrum slóðum en á köldu landi, sem er ekki lengur hernaðarlega mikilvægt.

Baráttan með og móti her í landi hefur um langt skeið verið íslenzkt innanríkismál. Ríkisstjórnarflokkarnir telja Suðurnesjamönnum betur borgið í vinnu á Vellinum heldur en á frjálsum markaði. Þessi vinnuvernd hefur verið hornsteinn utanríkisstefnu Íslendinga eins lengi og elztu menn muna.

Forsætis- og utanríkisráðherra töldu sig mundu vinna prik hjá George W. Bush Bandaríkjaforseta með því að styðja hryðjuverk Bandaríkjahers í Írak, þar sem tíuþúsund borgarar létu lífið. Stríðsyfirlýsingu Davíðs og Halldórs var ætlað að bræða hjörtu ofbeldishneigðra ráðamanna í Washington.

Sú von hefur brugðizt, enda lúta heimsveldi ekki sömu lögmálum og venjuleg ríki. Heimsveldi taka það sem þeim þóknast og þakka ekki fyrir sig. Undirlægjuháttur ríkisstjórna smárra eyríkja er svo sjálfsagður, að ekki er talin ástæða til að veita ráðamönnum þeirra áfallahjálp.

Því miður er enn ekki hægt að tímasetja með vissu þann sagnfræðilega merkisatburð, er vörnum Íslands lauk. Milli jóla og nýárs var tilkynnt, að viðhaldsdeildir flugvélanna á Keflavíkurvelli yrðu lagðar niður. Þá mátti ljóst vera, að varnarflugvélarnar yrðu ekki framar vistaðar hér á landi.

Fróðlegt er að fylgjast með fálmi stjórnvalda, sem reyna að láta eins og ekkert hafi gerzt og allt sé eins og það hafi alltaf verið. Þótt Bush svari bara alls ekki í símann.

Jónas Kristjánsson

DV
Fjölmiðlafælni

Lítið hefur birzt í fjölmiðlum af upplýsingum um rannsókn bryggjumorðsins í Neskaupstað. Annað hvort gengur rannsókn lögreglunnar nánast ekkert eða þá að lögreglan telur ekki heppilegt, að almenningur viti, hvað sé að gerast, nema hvort tveggja sé. Sögusagnir fylla svo tómarúm upplýsinga. … Yfirvöld hafa á undanförnum árum í auknum mæli tekið upp þá stefnu við rannsókn mála, að láta lítið vita um efnisatriði hennar. Oft er því borið við, að birting upplýsinga skaði rannsóknina, en það er ekki rökstutt og enginn óháður aðili utan lögreglunnar getur staðfest ágæti kenningarinnar. … Þetta er ekki sama vinnulag og sjá má af fréttum annars staðar á Vesturlöndum.
Fjölmiðlafælni

Lítið hefur birzt í fjölmiðlum af upplýsingum um rannsókn bryggjumorðsins í Neskaupstað. Annað hvort gengur rannsókn lögreglunnar nánast ekkert eða þá að lögreglan telur ekki heppilegt, að almenningur viti, hvað sé að gerast, nema hvort tveggja sé. Sögusagnir fylla svo tómarúm upplýsinga.

Yfirvöld hafa á undanförnum árum í auknum mæli tekið upp þá stefnu við rannsókn mála, að láta lítið vita um efnisatriði hennar. Oft er því borið við, að birting upplýsinga skaði rannsóknina, en það er ekki rökstutt og enginn óháður aðili utan lögreglunnar getur staðfest ágæti kenningarinnar.

Þetta er ekki sama vinnulag og sjá má af fréttum annars staðar á Vesturlöndum. Hvort sem um er að kenna ljósfælni lögreglu eða vangetu fjölmiðlunga, nema hvort tveggja sé,

þá er hér á landi almennt minna vitað um framvindu lögreglurannsókna í stórum málum, sem almenning varðar.

Þótt fjölmiðlafælni lögreglunnar á Íslandi eigi sér fáar hliðstæður annars staðar á Vesturlöndum, á hún hliðstæður meðal annarra valdahópa hér á landi. Ýmsir aðilar reyna markvisst að halda upplýsingum frá almenningi. Til dæmis er líðan sjúklinga að sögn lækna oftast “eftir atvikum”.

Með samanburði á fjölmiðlum hér á landi og annars staðar á Vesturlöndum má sjá ýmsan mun. Ljósmyndir af sakborningum eru minna birtar hér á landi og minna sagt frá nöfnum grunaðra manna. Þetta hefur verið stutt heldra fólki, sem er í siðanefnd á vegum blaðamannafélags í fínimannsleik.

Athyglisvert er, að snemma á síðustu öld stóðu íslenzkir fjölmiðlar nær vestrænum fjölmiðlum þess tíma, en þeir gera nú. Mynd- og nafnbirtingar voru þá ekki sömu bannorðin og þau urðu á síðari hluta aldarinnar. Til dæmis má minnast áhrifaríkrar ljósmyndar af líkum skipverja á Pourqui Pas.

Einhvern tíma á síðustu öld náðu hræsni og yfirdrepsskapur fastari tökum á þjóðinni. Sjálfsvíg urðu þá bannorð og eru enn. Prestar fengu nánast sjálfdæmi um, hve langan tíma mætti taka að hafa samband við skyldmenni, sem leiddi oft til meira en sólarhrings tafar á birtingu nafna og mynda.

Hugsanlegt er, að tök stjórnmálaflokka á fjölmiðlum hafi smitað þá þá af hræsni og yfirdrepsskap, sem stjórnmálum er eiginlegur. Nú hafa tök stjórnmála linast, svo að fjölmiðlar ættu að geta gengið vestrænu götuna fram eftir vegi.

Jónas Kristjánsson

DV
Doktor Atkins

Megrunarkóngurinn Robert Atkins var 117 kíló, þegar hann dó. Það sannar ekki, að kúr hans sé óhollur, því að hann dó af slysförum 72 ára gamall. Hann hefði getað orðið 80 ára með sín 117 kíló. Hins vegar sýnir þyngdin, að aðferðin virkaði ekki til lengdar sem megrunarkúr fyrir hann sjálfan. … Í venjulegri bókabúð í Bandaríkjunum eru í boði yfir hundrað mismunandi titlar megrunarbóka með yfir hundrað mismunandi kúrum. Ef ein af þessum aðferðum virkaði, væru ekki allar þessar hundrað bækur á boðstólum. Þetta eitt segir raunar allt sem segja þarf um árangur megrunarkúra yfirleitt. …
Doktor Atkins

Megrunarkóngurinn Robert Atkins var 117 kíló, þegar hann dó. Það sannar ekki, að kúr hans sé óhollur, því að hann dó af slysförum 72 ára gamall. Hann hefði getað orðið 80 ára með sín 117 kíló. Hins vegar sýnir þyngdin, að aðferðin virkaði ekki til lengdar sem megrunarkúr fyrir hann sjálfan.

Atkins-kúrinn skiptir máli, því að hann er með vinsælli kúrum megrunarsögunnar og hefur öðlast áhrifamikla áhangendur hér á landi. Miklu fleiri megrunaraðferðir eru notaðar, einkum í Bandaríkjunum, þar sem menn hafa mest vit á megrun og næringarfræðum og eru feitastir allra manna.

Í venjulegri bókabúð í Bandaríkjunum eru í boði yfir hundrað mismunandi titlar megrunarbóka með yfir hundrað mismunandi kúrum. Ef ein af þessum aðferðum virkaði, væru ekki allar þessar hundrað bækur á boðstólum. Þetta eitt segir raunar allt sem segja þarf um árangur megrunarkúra yfirleitt.

Eitthvað er það, sem vantar í allar þessar bækur. Og það er ekkert leyndarmál. Sumir kúrar gefast sæmilega eða vel í fyrstu, en enginn dugar til lengdar. Bækurnar megna ekki að halda fólki í þyngdinni, sem það nær með átaki. Bækurnar og kúrarnir í þeim hjálpa notendum ekki í langtíma úthaldi.

Næringarfræðin er engu skárri. Hún þykist vera fræðileg og telur hitaeiningar, þótt sýnt hafi verið fram á, að hitaeining er ekki sama og hitaeining. Og hún er að því leyti verri en megrunarkúrarnir, að hún veitir engan andlegan, sálrænan eða félagslegan stuðning í þjáningunni.

Einfalt er að geta sér til um ástæðuna fyrir vandræðum megrunarfólks. Hana er að finna í biblíunni, þar sem segir: Hið góða, sem ég vil, geri ég ekki. Menn geta einfaldlega ekki staðist allar freistingar. Sumir geta það lengur, aðrir skemur, en fáir geta það ævinlega, ekki einu sinni Atkins.

Eðlilegasta skýringin á ástandinu er, að fíkniefni séu í fæðunni, alveg eins og fíkniefni eru í áfengi, tóbaki og ýmsum efnum, sem fást samkvæmt lyfseðli eða eru seld á svörtum markaði. Fíkniefni í fæðunni þarf að skilgreina, aðallega sykur og líklega nokkur fleiri, og vara við þeim.

Sumir hafa líkamlegar, andlegar, sálrænar eða félagslegar forsendur, sem kallaðar eru áhættuþættir fíkna. Þetta hefur ekkert með viljastyrk að gera. Sumir viljahundar drekka sig í hel, meðan viljadaufir sleppa úr klóm áfengis. Þetta er reynslan af þeim fíknum, sem mest hafa verið kannaðar.

Gegn offitu gagnast hvorki hefðbundin næringarfræði né megrunarkúrar Atkins eða annarra. Leita verður í þekkingarforða meðferðar á sviði annarra fíkna. Ennfremur þarf að finna fíkniefnin í fæðunni og kippa þeim út.

Jónas Kristjánsson

DV
Hávær grafarþögn

Nokkur hundruð milljónir króna, sennilega 700 milljónir, hafa horfið í Panama á vegum deCode Genetics, bandaríska fyrirtækisins, sem á og rekur Íslenzka erfðagreiningu og hefur fengið heimild alþingis Íslendinga til að veðsetja börn okkar og barnabörn fyrir stjarnfræðilegum fjárhæðum. … Algengt er, að fjölþjóðafyrirtæki sendi peninga út og suður til að komast hjá skyldum við þjóðfélagið eða til að hygla forstjórum eða til að liðka fyrir sérstökum fyrirgreiðslum á borð við þá, er alþingi Íslendinga vildi láta veðsetja börn okkar og barnabörn fyrir stjarnfræðilegum fjárhæðum. …
Landsins bezti flækjustíll

Mikið er ég feginn, að Hótel Holt skuli vera til og hafa verið jafn gott og traust veitingahús eins lengi og elztu menn muna, ýmist bezti eða næstbezti staður landsins. Verið getur, að Vox sé jafngóður á kvöldin, en ekki í hádeginu. Og kannski fleiri hús, en enginn staður er betri en Holtið. Þar á ofan er það ekki lengur eitt af þeim allra dýrustu, heldur bara eitt af dýrari veitingahúsunum, 6100 krónur þríréttað án drykkja. Á Vox er verðið 6800 krónur. … Samt var Holtið betra fyrir áratug, þegar matreiðslan var nýfrönsk. …
Hávær grafarþögn

Nokkur hundruð milljónir króna, sennilega 700 milljónir, hafa horfið í Panama á vegum deCode Genetics, bandaríska fyrirtækisins, sem á og rekur Íslenzka erfðagreiningu og hefur fengið heimild alþingis Íslendinga til að veðsetja börn okkar og barnabörn fyrir stjarnfræðilegum fjárhæðum.

Algengt er, að fjölþjóðafyrirtæki sendi peninga út og suður til að komast hjá skyldum við þjóðfélagið eða til að hygla forstjórum eða til að liðka fyrir sérstökum fyrirgreiðslum á borð við þá, er alþingi Íslendinga vildi láta veðsetja börn okkar og barnabörn fyrir stjarnfræðilegum fjárhæðum.

Hins vegar fór Kári Stefánsson klaufalegar að tilfærslunni en fyrirmyndir hans úti í heimi. Þeir passa dagsetningar í skjölum, en Biotek var ekki stofnað fyrr en hálfum mánuði eftir að deCode Genetics undirritaði samninginn við lánardrottna, sem Biotek fékk borgað fyrir að annast.

Samkvæmt skriflegum heimildum fékk Biotek þessa miklu peninga fyrir að annast milligöngu um samninga við íslenzka lánadrottna. Þeir kannast ekki við að hafa heyrt þetta fyrirtæki nefnt og ljósmyndir sýna, að það var forstjóri deCode, sem undirritaði samningana, það er Kári Stefánsson.

Ekki er vitað, hvort hann undirritaði þá fyrir hönd deCode Genetics eða hins ófædda Biotek, sem fékk aurana fyrir milligönguna. Enginn veit, hvers vegna ófætt fyrirtæki fékk svona mikla peninga, hver átti fyrirtækið og hvers vegna það gufaði síðan upp í Panama, sem er heimsfrægt skálkaskjól.

Kári Stefánsson neitar að hafa sjálfur fengið krónu út úr þessum undarlegu viðskiptum. En það er marklaust að berja sér á brjóst, þegar menn neita að skýra dularfullt misræmi í upplýsingum, þar á meðal í skráningu af hálfu deCode á Nasdaq-markaðinum, sem hlýtur að teljast alvarlegt mál.

Einkar athyglisvert er, að lítið hefur verið fjallað um mál þetta í fjölmiðlum landsins, öðrum en DV, og ekki á alþingi Íslendinga, sem heimilaði veðsetningu barna okkar og barnabarna fyrir stjarnfræðilegum upphæðum í þágu fyrirtækis, sem rambar á yzta jaðri áhættufjárfestingar.

Eðlilegt er, að sá aðili, sem vildi veðsetja börn okkar og barnabörn, hundskist til að láta kanna, hvers vegna fyrirtæki, sem ekki var til, fékk hundruð milljóna fyrir milligöngu í fjármálum og hvers vegna enginn fær að vita, hver átti þetta fyrirtæki og hvers vegna það hvarf sjónum.

Þetta minnir líka á, hversu brýnt er, að sett verði lög, sem tryggi gegnsæi í fjárhagslegum tengslum fyrirtækja annars vegar og stjórnmálaflokka og stjórnmálamanna hins vegar.

Jónas Kristjánsson

DV
Hótel Holt

****

Landsins bezti flækjustíll

Mikið er ég feginn, að Hótel Holt skuli vera til og hafa verið jafn gott og traust veitingahús eins lengi og elztu menn muna, ýmist bezti eða næstbezti staður landsins. Verið getur, að Vox sé jafngóður á kvöldin, en ekki í hádeginu. Og kannski fleiri hús, en enginn staður er betri en Holtið. Þar á ofan er það ekki lengur eitt af þeim allra dýrustu, heldur bara eitt af dýrari veitingahúsunum, 6100 krónur þríréttað án drykkja. Á Vox er verðið 6800 krónur.

Samt var Holtið betra fyrir áratug, þegar matreiðslan var nýfrönsk. Nú er hún nýklassísk. Það felur í sér, að hin flókna og klassíska skólamatreiðsla, sem menn fá verðlaun fyrir í keppni matreiðslumanna, hefur innbyrt ýmis atriði úr nýfrönskunni, en þó ekki ýmis meginatriði hennar, svo sem að nota nýja matseðla daglega með ferskum hráefnum dagsins, forðast upphitun og óhóflega forvinnu, leggja áherzlu á fisk og grænmeti, svo og að virða eðlisbragð hráefna og þyngdarvandamál matargesta.

Réttir Holts eru skólabókardæmi um vandaða útfærslu á flóknum verðlaunaréttum frá kokkasýningum. Hugsið ykkur ristaða hörpuskel í rauðrófuraspi með kóríander rauðrófusósu, kryddjurtaturni og lárperumauki. Eða andarbringu með kaffi- og fíkjusósu, sætukartöfluþynnum, fíkju- og fuglakjötsslitrum. Þetta er hvort tveggja afar langskólagengið, en var samt sem áður einstaklega gott.

Betri og jarðbundnari var raunar svört blóðpylsa með kálfabrisi, dúfulæri, kanínutægjum og spínatböku. Og bezt var kálfasteik í rauðvínssósu og maukhrísgrjón með daufum jarðsveppakeim, klettasalati, ætiþistli og of bragðsterkum tómötum. Sérstæð var heslihnetukaka með súkkulaðikremi, kaffiís og eggjafroðu, dæmigerður verðlaunaréttur.

Hlutirnir eru einfaldari og betri, svo og ódýrari í hádeginu, þegar matur kostar aðeins 1900 krónur með vali milli fjögurra forrétta og fjögurra aðalrétta og 2600 krónur, ef eftirréttur fylgir. Þetta er bæjarins bezti matur á hverja krónu og á skilið fullt hús á hverjum degi.

Heitreyktur lundi var góður og enn betra var hreindýrakæfa með eplamauki og vínberjasósu. Ofnbökuð bleikja og karrísósa með léttreyktu blómkáli var óvenjuleg, en gufusoðin rauðspretta flutti mér daufan ilm af stórveldistíma nýfrönskunnar. Hún minnti mig á, að ég sakna nýfrönsku línunnar og jafnvel hinnar tízkuþrungnu blandstefnu aldamótanna og er farinn að kikna undir yfirþyrmandi einræði nýklassískrar eldamennsku, sem mér finnst við hæfi að kalla flækjustíl.

Jónas Kristjánsson

DV
Sölumenn dauðans

George W. Bush Bandaríkjaforseti féll um helgina frá fyrri fullyrðingum um, að Saddam Hussein Íraksforseti hafi ráðið yfir gereyðingarvopnum við upphaf stríðsins gegn Írak og einnig verið viðriðinn árásina á World Trade Center 11. september 2001. Nú réttlætir Bush stríðið með því, að Hussein hafi verið brjálæðingur. … Þetta er léleg forsenda, því að mikið er af hættulegum brjálæðingum við stjórnvölinn í löndum þriðja heimsins og sumir þeirra beinlínis skjólstæðingar Bandaríkjanna. Umheimurinn mun aldrei fallast á, að ofstækisfull Bandaríkjastjórn ákveði einhliða, hvaða þjóðir verði frelsaðar undan oki meintra brjálæðinga og hvaða þjóðir ekki. …