arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Klikkaðir kjósendur

Flest bendir til, að George W. Bush verði Bandaríkjaforseti í fjögur ár í viðbót, þrátt fyrir skelfilega reynslu af árunum fjórum, sem liðin er. Í kosningunum eftir hálfan annan mánuð hyggst helmingur kjósenda veita fylgi sitt versta forseta, sem verið hefur í Bandaríkjunum í áratugi.

Við skulum láta liggja milli hluta, að Bush er að eyðileggja límið í bandarísku þjóðfélagi með markvissum aðgerðum til að gera þá ofsaríku enn ofsaríkari, millistéttirnar fátækari og ýta undirstéttinni út af borðinu. Ef þetta er það, sem bandarískar millistéttir vilja, þá verði þeim að verðleikum.

Við skulum láta liggja milli hluta, að með geigvænlegri skuldasöfnun en Bush að gera Bandaríkin að þræli stjórnvalda í Kína. Þegar þau innkalla dollarana sína, verða Bandaríkin að gera eins og Kínastjórn vill. Bandaríski uppgangurinn hefur verið greiddur með kaupum Kína á fallandi dollurum.

Við skulum heldur líta á þær ógnir, sem Bush hefur fært umheiminum, þar á meðal Íslandi, sem hefur stutt hann með ráðum og dáð, eitt sárafárra Evrópuríkja. Alvarlegast er markvisst afnám fyrri aðgerða til varnar umhverfi mannkyns, allt frá Kyoto-bókuninni til verndunar náttúrusvæða.

Bush hefur gert heiminn ótryggari fyrir hryðjuverkum. Þau eru eins og fíkniefnin, verða ekki sigruð í stríði. Enda blómstra Osama bin Laden og al Kaída, fjölmennari en nokkru sinni fyrr. Enda eyða Bandaríkin nánast öllu fé sínu og allri orku í skelfilegt stríð gegn almenningi í Írak.

Bush er orðinn hataðri í Írak en Saddam Hussein var á sínum tíma. Enda drepur Bush fleiri óbreytta borgara þar á hvern klukkutíma en Saddam Hussein gerði á sínum tíma. Stóraukið ofbeldi örvinglaðs Bandaríkjahers í borgum Íraks hefur skilað öfugum árangri, hert þjóðina í hatri á hernáminu.

Bush er arftaki krossfaranna, sem sáðu ógn og skelfingu í Miðausturlöndum fyrir þúsund árum. Vesöl stuðningsríki Bandaríkjanna, einkum fámenn eyríki á borð við Ísland, geta þurft að súpa seyðið af stórauknu hatri almennings í Miðausturlöndum vegna stríðanna gegn Írak og Palestínu.

Hálf bandaríska þjóðin er svo skyni skroppin, að hún hyggst fela Bush fjögur ár í viðbót. Hún hefur viðhorf til lífsins og umheimsins, sem hér í Evrópu þekkjast aðeins í fámennum sértrúarsöfnuðum og öðrum ofbeldishópum. Hún mundi telja Sjálfstæðismenn terrorista, ef hún vissi, að þeir væru til.

Vandi heimsins næstu fjögur árin er ekki fyrst og fremst George W. Bush að kenna, heldur klikkuðum kjósendum, sem eru ófærir um að sjá heiminum fyrir forustu inn í framtíðina.

Jónas Kristjánsson

DV
Trausti rúinn

Samningur heilbrigðisráðherra vegna öryrkja var ekki einn. Samningarnir voru tveir. Sá fyrri var samningur hans við öryrkja upp á 1,5 milljarða og sá síðari var samningur hans við ríkisstjórnina upp á 1 milljarð króna. Svona vandi hefur áður einkennt ráðherrann í þessu máli og ýmsum öðrum. … Jón Kristjánsson skilur ekki hlutverk sitt sem ráðherra. Hann á ekki að vera sendisveinn fyrir hagsmunasamtök og ekki fyrirgreiðsluþingmaður, sem getur lofað upp í ermina á sér. Hann er ráðherra og þarf að standa og falla með niðurstöðum, sem verða í samningaviðræðum hans við hagsmunaaðila. …
Trausti rúinn

Samningur heilbrigðisráðherra vegna öryrkja var ekki einn. Samningarnir voru tveir. Sá fyrri var samningur hans við öryrkja upp á 1,5 milljarða og sá síðari var samningur hans við ríkisstjórnina upp á 1 milljarð króna. Svona vandi hefur áður einkennt ráðherrann í þessu máli og ýmsum öðrum.

Jón Kristjánsson skilur ekki hlutverk sitt sem ráðherra. Hann á ekki að vera sendisveinn fyrir hagsmunasamtök og ekki fyrirgreiðsluþingmaður, sem getur lofað upp í ermina á sér. Hann er ráðherra og þarf að standa og falla með niðurstöðum, sem verða í samningaviðræðum hans við hagsmunaaðila.

Ráðherra á að tryggja bakland sitt í ríkisstjórninni, þegar hann reynir að sætta hagsmunaaðila. Með símtölum getur hann útskýrt fyrir mikilvægum samráðherrum, hvernig mál standa og fengið stuðning þeirra við þá lausn, sem hann telur bezta í stöðunni. Þessa baklands hefur ráðherrann oft ekki aflað.

Jón Kristjánsson virðist ekki skilja þetta. Hann lítur á samninga sína við aðila úti í bæ, sem eins konar samkomulag um, að hann taki að sér málfærslu fyrir niðurstöðunni í ríkisstjórn og geti ekki lofað meiru en tveimur þriðju hlutum samningsins. Hann virðist telja þetta vera í lagi.

Ráðherrann verður svo meira að segja reiður, þegar hann er sakaður um svik við samkomulag við málsaðila úti í bæ. Ég reyndi eins og ég gat, segir hann við þá. Það er ekki hægt að kenna mér um, að það náðist ekki fram í ríkisstjórn, segir hann. Ekki benda á mig, segir sjálfur ráðherrann.

Ekki bætir úr skák, að Jón Kristjánsson virðist heykjast á málstaðnum á leiðinni frá hagsmunaaðila upp í ríkisstjórn. Hann gerir ekki samráðherrum sínum fulla grein fyrir, að hann verði að standa og falla með samningum úti í bæ. Allir samráðherrar hans vita, að hann muni ekki segja af sér.

Þótt heilbrigðisráðherra hafi getað ort góðar vísur í fjárlaganefnd og skipulagt þar fyrirgreiðslur, er hann ófær í ráðherrastólnum. Hann hefur ekki bein í nefinu og telur vera í lagi að semja um eitt við annan og um annað við hinn. Hann er misskilinn sáttasemjari á röngum stað í tilverunni.

Greinilega er þýðingarlaust fyrir aðila úti í bæ að semja við ráðherrann um niðurstöðu, sem síðan kemst ekki til framkvæmda, af því að ráðherrann starfar ekki eins og ráðherra, heldur eins konar sendisveinn eða ábyrgðarlaus málflutningsmaður, sem hvergi nýtur fullnægjandi trausts.

Sorglegastur er ráðherrann, þegar hann reiðist, þegar hann er sakaður um svik við undirskriftir sínar, af því að hann skilur með engu móti, að ábyrgð fylgir eigin undirskriftum.

Jónas Kristjánsson

DV
Náttúrusafnið

Náttúran er okkur nákomnari en flestum öðrum auðþjóðum. Eldgos og jarðhiti, jöklar og stórfljót, neðansjávarhryggir og hafstraumar eru þættir í lífi okkar og atvinnuháttum, sögu okkar og þjóðvitund. Samt eigum við ekki frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, …Sagan er ofin sambúð við óblíða náttúru. Þjóðminjar hafa lengi við tímasettar eftir öskulögum. Jökulfljót hafa ætíð verið hindrun í vegi samgangna og verzlunar. Ætíð lifðu forfeðurnir á fiski úr sjó. Samt eigum við ekki frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, náttúruvísindasafn. …
Náttúrusafnið

Náttúran er okkur nákomnari en flestum öðrum auðþjóðum. Eldgos og jarðhiti, jöklar og stórfljót, neðansjávarhryggir og hafstraumar eru þættir í lífi okkar og atvinnuháttum, sögu okkar og þjóðvitund. Samt eigum við ekki frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, náttúruvísindasafn.

Sagan er ofin sambúð við óblíða náttúru. Þjóðminjar hafa lengi við tímasettar eftir öskulögum. Jökulfljót hafa ætíð verið hindrun í vegi samgangna og verzlunar. Ætíð lifðu forfeðurnir á fiski úr sjó. Samt eigum við ekki frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, náttúruvísindasafn.

Náttúran er líka mikilvæg í nútíma okkar, ekki bara í sjávarútvegi og landbúnaði, heldur einnig í orkufrekum iðnaði og hitaveitum. Náttúran er forsenda fyrir sérstöðu íslenzkra atvinnuhátta. Samt eigum við ekki frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, náttúruvísindasafn.

Ekki má gleyma atvinnuvegi, sem einna mest hefur þanizt út, ferðamannaþjónustunni. Viðskiptamenn hennar hafa almennt meiri áhuga á náttúrunni heldur en þjóðinni sjálfri. Samt getur hún ekki vísað ferðamönnum í neitt frambærilegt náttúruminjasafn, náttúrusögusafn, náttúruvísindasafn.

Við erum upptekin af sögu okkar, höfum endurreist safn um þjóðminjar og innréttað safn um rígmont okkar í gamla Landsbókasafninu. En við felum náttúruminjasafn okkar í kössum í nokkrum kompum í húsakynnum Náttúrufræðistofnunar einhvers staðar í Sveins Egilssonarhúsinu við Hlemmtorg.

Þangað er hvorki hægt að vísa neinum ferðamanni né neinu skólabarni. Allar aðrar þjóðir en Íslendingar eiga sitt glæsilega náttúrusafn, sem er hluti kerfisins. Sú ein þjóð, sem mest allra þjóða hefur mótazt af náttúru landsins, á ekkert frambærilegt safn til að sýna sjálfri sér og öðrum.

Ferðamannaþjónustan á að kalla á náttúrusafn í Reykjavík, sjávarútvegurinn og landbúnaðurinn eiga að kalla á náttúrusafn, orkuiðnaðurinn á að kalla á náttúrusafn. Stjórnmálamenn eiga að slá keilur með að kalla á náttúrusafn og fylgja kröfunni eftir að sómasamlegum leiðarenda.

Lóð er til undir náttúrusafn á háskólalóðinni næst við náttúrudeildarhúsið nýja. Ríkisstjórnin ætti að láta gefa þjóðinni slíkt safn, til dæmis fyrir hluta af gróðanum af sölu Símans. Björn Bjarnason hafði alls engan áhuga á slíku safni og við vitum ekki um Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur.

Núverandi ástand þessa máls er til háborinnar skammar fyrir þjóðina, atvinnuvegina, stjórnmálamennina og landsfeðurna. Það niðurlægir okkur líka fyrir útlendingum, sem hingað koma.

Jónas Kristjánsson

DV
Umferðarhornið

Reykjavíkurlistinn hefur átt ótrúlega erfitt með að ná áttum í skipulagsmálum. Í dagblöðunum birtist nokkrum sinnum í viku gagnrýni á skipulagið, einkum færslu Hringbrautar suður fyrir Umferðarmiðstöð. Minna er talað um skilningsleysi Reykjavíkurlistans á mesta umferðarhorni borgarinnar. … Gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar er mesta umferðarhorn landsins. Byggðar eru umferðarbrýr út um allar trissur á Reykjavíkursvæðinu og ráðgerð milljarðaútgjöld í braut út um sund, nes og eyjar, en Reykjavíkurlistinn þvælist gegn mislægum gatnamótum á mesta umferðarhorninu. …
Fyrirsjáanlegt og gleymanlegt

Primavera … Primavera í Austurstræti hefur fjarlægzt nýjungar og nýfrönsku og fært sig nær almennum og traustum matarsmekk, ræktuðum í Laugaási. Enda er hér í hádeginu fullt af viðskiptafólki að nota sér 2.190 króna verð á þríréttuðum mat við hvíta taudúka og tauservéttur, meðan svipuð verðtilboð í nýklassískum stíl a la Bocuse njóta lítillar eftirspurnar á Hótel Holti. … Flest er fyrirsjáanlegt og gleymanlegt á Primavera, mikið af klettakáli, parmaosti, parmaskinku, ungosti, pöstum og olífuolíu, sem eigendum og gestum finnst hljóta að eiga að einkenna ítalskan mat. Segja má, að Primavera sé fremur eftirlíking eða málverk af ítölskum matstað en raunverulegur ítalskur matstaður. …
Umferðarhornið

Reykjavíkurlistinn hefur átt ótrúlega erfitt með að ná áttum í skipulagsmálum. Í dagblöðunum birtist nokkrum sinnum í viku gagnrýni á skipulagið, einkum færslu Hringbrautar suður fyrir Umferðarmiðstöð. Minna er talað um skilningsleysi Reykjavíkurlistans á mesta umferðarhorni borgarinnar.

Gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar er mesta umferðarhorn landsins. Byggðar eru umferðarbrýr út um allar trissur á Reykjavíkursvæðinu og ráðgerð milljarðaútgjöld í braut út um sund, nes og eyjar, en Reykjavíkurlistinn þvælist gegn mislægum gatnamótum á mesta umferðarhorninu.

Þessi gatnamót hafa lengi verið mesta slysahorn borgarinnar, en Reykjavíkurlistinn þverskallast enn við að láta gera þar mislæg gatnamót. Hver lumman og lygin hefur verið dregin upp eftir aðra til að útskýra, hvers vegna framkvæmdir á þessum stað komast ekki á eðlilegan stað í forgangsröð framkvæmda.

Stundum er sagt, að undirbúningur málsins sé í “eðlilegum farvegi”, sem þýðir á máli Reykjavíkurlistans, að hann er í salti. Stundum er sagt, að fleiri akreinar dugi til að laga gatnamótin og stundum er sagt, að mislæg gatnamót valdi sérstakri mengun á þessum stað eða flytji vandann annað.

Mest af þessu er bull. Sérstaklega er ámælisvert að halda því fram, að mengun aukist við, að ekki þarf að stanza bíla og taka þá af stað að nýju. Þvert á móti minnkar mengun við að bílar geta farið viðstöðulaust í stað þess að stanza á fjölfarnasta umferðarhorni borgarinnar og landsins alls.

Hitt er rétt, að flýting umferðar á þessu horni veldur þrýstingi á önnur umferðarhorn, svo sem við Lönguhlíð. Raunar er óvenjulegt, að Reykjavíkurlistinn átti sig á þessu, því að um tíma var að hann að gamna sér við byggð úti í Eiðisvík, þótt hún mundi auka álag á þrönga Hringbraut.

Bezt er að klippa á tengsl Lönguhlíðar og Miklubrautar og tryggja þannig viðstöðulausan akstur eftir allri Miklubraut eins og hún leggur sig. Miklatorg er að verða mislægt. Aukin bílageymsluhús við Tjörnina geta tekið við hraðari straumi bíla frá Kringlumýrarbraut og Miklubraut um Miklatorg.

Hrokinn er megineinkenni Reykjavíkurlistans í þessu máli sem öðrum skipulagsverkefnum. Oddamenn hans geta ekki tekið gagnrýni og rökrætt hana og enn síður geta þeir gefið eftir. Þessi viðbrögð eru dæmi um, að listinn hefur verið of lengi við völd í borginni og þarf að fara að fá hvíld frá völdum.

Verst er, að samsæri Reykjavíkurlistans gegn mislægum gatnamótum Miklubrautar og Kringlubrautar veldur óþarfri mengun og óþörfum slysum á mesta umferðahorni landsins.

Jónas Kristjánsson

DV
Primavera

****

Fyrirsjáanlegt og gleymanlegt

Primavera í Austurstræti hefur fjarlægzt nýjungar og nýfrönsku og fært sig nær almennum og traustum matarsmekk, ræktuðum í Laugaási. Enda er hér í hádeginu fullt af viðskiptafólki að nota sér 2.190 króna verð á þríréttuðum mat við hvíta taudúka og tauservéttur, meðan svipuð verðtilboð í nýklassískum stíl a la Bocuse njóta lítillar eftirspurnar á Hótel Holti.

Flest er fyrirsjáanlegt og gleymanlegt á Primavera, mikið af klettakáli, parmaosti, parmaskinku, ungosti, pöstum og olífuolíu, sem eigendum og gestum finnst hljóta að eiga að einkenna ítalskan mat. Segja má, að Primavera sé fremur eftirlíking eða málverk af ítölskum matstað en raunverulegur ítalskur matstaður. Enda hefur hann slegið í gegn og þarf ekki lengur sífellt að rembast við vandaða matreiðslu.

Innréttingar eru stílhreinar og fallegar eins og þær hafa alltaf verið, þótt ég sakni eftirgerðarinnar af Vorinu eftir Botticelli, sem í upphafi var fyrir vesturveggnum. Spegilveggurinn í austri gerir okkur kleift að virða fyrir okkur fræga gesti svo lítið beri á. Kliðurinn er svo mikill í víðum og hljóðbærum salnum, fullum af fólki, að ég heyri varla í sjálfum mér. Þetta er því staður með góða sveiflu.

Fimmrétta og 5900 króna kvöldmáltíð hófst með hlutlausri parmaskinku með selleríi og klettakáli; hélt áfram með unaðslega góðum, steiktum smokkfiski með ferskum pipar og auðvitað klettakáli; komst yfir í primo með hæfilega soðnu garganelli pasta með camembert (af hverju ekki gorgonzola), furuhnetum og sólþurrkuðum tómati; náði hámarki í secundo með ágætlega krydduðum og steiktum skötusel með parmaskinku, salvíu og hvítvíni; og endaði síðan í vanillubúðingnum panna cotta. Flest var þetta bragðgott, enda er Primavera fjögurra stjörnu veitingahús.

Í hádeginu er bezti tíminn. Þá var gott að velja milli frískrar kjúklingabaunasúpu með eggjum og parmaosti annars vegar og hins vegar klettkáls með ætiþistlum úr dós, rauðlauk og miklu af parmaosti. Brennheitt lasagna með hakki og klettakáli var ekki merkilegur matur, en betri var snöggt pönnusteikt rauðspretta með hvítlauksristuðu sjávarfangi, rækju, humri og hörpudiski. Eftirrétturinn var bragðlaust panna cotta, lakari en hafði verið í kvöldveizlunni.

Kaffi er auðvitað frábært á Primavera.

Jónas Kristjánsson

DV
Kvaldasti klárinn

Þangað er klárinn fúsastur sem hann er kvaldastur. Svo segir í sautjándu aldar máltæki, sem er klæðskerasniðið fyrir kaup Símans á hlut í Skjá einum. Fyrst var tugum milljóna stolið af Símanum til að nota í þetta gæludýr Sjálfstæðisflokksins og nú er hann farinn að kasta góðum peningum á eftir vondum. … Síminn er ríkisfyrirtæki, rekið af leifum Kolkrabbans. Ýmsir aðrir umboðsmenn Kolkrabbans hafa tekið sína eigin hagsmuni fram yfir hagsmuni Sjálfstæðisflokksins og látið afhenda sér gullnar fallhlífar til að stökkva yfir á ódáinsekrur digurra eftirlaunasamninga. En Síminn er ennþá ríkisfyrirtæki. …
Kvaldasti klárinn

Þangað er klárinn fúsastur sem hann er kvaldastur. Svo segir í sautjándu aldar máltæki, sem er klæðskerasniðið fyrir kaup Símans á hlut í Skjá einum. Fyrst var tugum milljóna stolið af Símanum til að nota í þetta gæludýr Sjálfstæðisflokksins og nú er hann farinn að kasta góðum peningum á eftir vondum.

Síminn er ríkisfyrirtæki, rekið af leifum Kolkrabbans. Ýmsir aðrir umboðsmenn Kolkrabbans hafa tekið sína eigin hagsmuni fram yfir hagsmuni Sjálfstæðisflokksins og látið afhenda sér gullnar fallhlífar til að stökkva yfir á ódáinsekrur digurra eftirlaunasamninga. En Síminn er ennþá ríkisfyrirtæki.

Forstjóri Símans notar peninga, sem aflast hafa í skjóli rándýrrar einokunar fyrirtækisins, til að kasta í gæludýr, sem lengi hefur verið áhugamál og verkefni afla í Sjálfstæðisflokknum, svo sem Morgunblaðsins og Landsbankans. Þetta er nýjasta björgunartilraunin af mörgum.

Skjá einum var stillt upp til að hirða leifarnar af Stöð tvö, þegar hún mundi hrapa af völdum offjárfestingar. Þannig ætluðu Flokkurinn, Kolkrabbinn og Morgunblaðið sameiginlega að ná tökum á fjölmiðlun á vegum einkaaðila til viðbótar tökum Sjálfstæðisflokksins á ríkisrekinni fjölmiðlun.

Þetta mistókst gersamlega eins og frægt hefur orðið og leiddi til atgangsins við að koma upp ríkisskipan fjölmiðla samkvæmt fjölmiðlafrumvarpi. Það var dregið til baka eftir harða rimmu, enda hafði Sjálfstæðisflokkurinn ekki nægan meirihluta á Alþingi til að stýra þjóðinni í þágu flokksins.

Kaup Símans á hluta í Skjá einum er örvæntingarfull aðgerð í tapaðri stöðu. Þau eru fyndinn eftirmáli fjölmiðlastríðs Sjálfstæðisflokksins, Kolkrabbans og Morgunblaðsins. Þau fela í sér veika von um, að tímabundið ástand Símans geti verið hækja að hökti Skjá eins inn í ótryggt framtíðarland.

Þegar Síminn verður einkavæddur, fer forstjórinn sömu leið og fyrri forstjórar kolkrabbans, í gullinni fallhlíf inn á ódáinsekrur eftirlauna. Vonað er, að vildarvinir muni kaupa fyrirtækið og tryggja framhald á stuðningi við Skjá einan. En líklega þarf Síminn fremur að gæta eigin hagsmuna.

Kannski kaupir Baugur Símann. Kannski kaupir Osama bin Laden Símann. Þetta eru dapurlegir og uggvænlegir tímar fyrir Kolkrabbann, sem hefur á vakt Davíðs Oddssonar séð heljartök sín á þjóðinni slitna hvert af öðru og komast í hendur aðila, sem ekki hafa fengið meðmæli af hálfu Flokksins.

Hinn sífellt fjársvangi Skjár einn hefur kvalið Flokkinn um langt skeið. Samt hefur hann ekki afskrifað matargatið. Flokkurinn er fúsastur þangað, sem hann er kvaldastur.

Jónas Kristjánsson

DV
Húsnæðisvextirnir

Að frumkvæði KB-banka eru húsnæðisvextir komnir niður í 4,2% og munu áfram lækka á næstu misserum, því að erlendis eru húsnæðisvextir innan við 3% og þá með stimpilgjöldum og kostnaði inniföldum. Þetta frumkvæði bankans er auðvitað rothögg á hinn séríslenzka ríkisrekstur íbúðalánakerfisins. … Fyrsti veðréttur íbúða er og hefur alltaf verið eitt tryggasta veð, sem hægt er að fá. Reynslan sýnir líka, að íbúðalán endurgreiðast betur en flest önnur lán. Þess vegna er ekkert í markaðshagkerfinu, sem bannar, að þau lán séu með lægri vöxtum og kostnaði en önnur lán í þjóðfélaginu. …
Húsnæðisvextirnir

Að frumkvæði KB-banka eru húsnæðisvextir komnir niður í 4,2% og munu áfram lækka á næstu misserum, því að erlendis eru húsnæðisvextir innan við 3% og þá með stimpilgjöldum og kostnaði inniföldum. Þetta frumkvæði bankans er auðvitað rothögg á hinn séríslenzka ríkisrekstur íbúðalánakerfisins.

Fyrsti veðréttur íbúða er og hefur alltaf verið eitt tryggasta veð, sem hægt er að fá. Reynslan sýnir líka, að íbúðalán endurgreiðast betur en flest önnur lán. Þess vegna er ekkert í markaðshagkerfinu, sem bannar, að þau lán séu með lægri vöxtum og kostnaði en önnur lán í þjóðfélaginu.

Ísland var áratugum saman skilið frá umheiminum með lítið hagkerfi og okurvexti. Nú er einangrunin smám saman að rofna, þótt landsfeðurnir séu ekki nógu þroskaðir til að stýra leið okkar inn í Evrópusambandið og evruna, sem mundi færa íslenzka vexti niður í lágar tölur nálægra ríkja.

Bankamenn eru komnir langt fram úr stjórnmálamönnum í framsýni. Þeir eru farnir að tefla á alþjóðamarkaði og ná þar í reynslu og víðsýni. Innrás KB-banka á erlendan markað er forsenda þess, að bankinn hefur nú ákveðið að veita ferskum vindum og fé inn í staðnaðan fjármálaheim landsins.

Hafa má það til marks um, hversu forpokaðir við Íslendingar höfum lengi verið, að við höfum ekki bara látið yfir okkur ganga sérstaka okurvexti í landinu áratugum saman, heldur höfum við líka þolað stimpilgjöld, sem eru langt umfram kostnað ríkisins af skráningu á eigendaskiptum fasteigna.

Áratugum saman hafa stjórnmálamenn verið að hampa sér og berja sér á brjóst fyrir tillögur um breytingar á lánakerfi íbúða, hækkun hámarkslána, lengingu lánatíma, markaðsbúskap á húsnæðisbréfum og aðra miðstýringu kerfis, í stað þess að opna kerfið fyrir erlendum peningum og erlendum siðvenjum.

Áratugum saman hefur verið alsiða erlendis, hvort sem er í Evrópu eða Norður-Ameríku, að menn hafa farið eignalausir með fjármál sín í banka og látið reikna út, hvað þeir þoli mikla byrði af íbúðalánum og hvað þeir geti fengið sér dýra íbúð á grundvelli tekna sinna. Þetta er bara reikningsdæmi.

Hér er nú seint og um síðir komið sams konar kerfi. Eini gallinn er sá, að kostnaður og vextir eru enn 1-2% of háir, sem mundi lagast, ef stimpilgjöld yrðu færð niður til samræmis við stimpilkostnað og ef við gerðumst aðilar að evrópska hagkerfinu, einkum aðilar að sigurför evrunnar.

Með frumkvæði sínu hefur KB-banki opnað almenningi glugga, sem áður var bara opinn framsæknum fyrirtækjum. Vonandi átta kjósendur sig á, að þarna úti er betra peningakerfi en hér.

Jónas Kristjánsson

DV
Kolkrabbinn og kóngulóin

Feneyjar … Þetta var í hádeginu, ég hafði verið með fyrirlestur á ráðstefnu á Cini úti á eyju heilags Georgs daginn áður, hafði skemmt mér með nokkrum félögum um nóttina og var ekki fyllilega góður í maganum. Ég var í fyrsta skipti á veitingastaðnum Antica Besetta í Feneyjum hjá Volpe-hjónunum. … Þar var enginn matseðill, heldur fékk maður bara það, sem var á boðstólum þann daginn. Fyrir mig var lagður diskur með heilum kolkrabba, þar sem armarnir láku út af brúnunum. Milli þeirra var góðgæti úr skeljum. En kolkrabbinn horfði á mig. Allt fór af stað í maganum og í fyrsta skipti á ævinni gat ég ekki borðað matinn minn. Eftir að hafa nagað tvo arma kolkrabbans flúði ég af hólmi. …
Feneyjar

Kolkrabbinn og kóngulóin

Þetta var í hádeginu, ég hafði verið með fyrirlestur á ráðstefnu á Cini úti á eyju heilags Georgs daginn áður, hafði skemmt mér með nokkrum félögum um nóttina og var ekki fyllilega góður í maganum. Ég var í fyrsta skipti á veitingastaðnum Antica Besetta í Feneyjum hjá Volpe-hjónunum.

Þar var enginn matseðill, heldur fékk maður bara það, sem var á boðstólum þann daginn. Fyrir mig var lagður diskur með heilum kolkrabba, þar sem armarnir láku út af brúnunum. Milli þeirra var góðgæti úr skeljum. En kolkrabbinn horfði á mig. Allt fór af stað í maganum og í fyrsta skipti á ævinni gat ég ekki borðað matinn minn. Eftir að hafa nagað tvo arma kolkrabbans flúði ég af hólmi.

Gott sjávarfang er á veitingahúsum Feneyja. Þegar við erum komin um 100 metra frá ferðamannaásnum milli Rialto-brúar og Markúsartorgs, er fullt af földum og góðum veitingahúsum sjávarfangs, þar sem verðið er ekki uppsprengt, þar sem gestir eru heimamenn og þar sem ferðamenn eru fáir.

Það gildir um Corte Sconta eins og Antica Besetta, að næstum ómögulegt er að finna veitingastaðinn í nafnlausu húsasundi. Það þarf nánast að leiða mann inn fyrir dyr til að finna staðinn. Þar var líka enginn matseðill, heldur borðaði sérhver það, sem fyrir hann var lagt.

Á þarnæsta borði í þriggja metra fjarlægð sátu tveir feneyskir kaupmenn með stresstöskur undir borði. Þeir sátu með stórt fat á milli sín, fullt af svörtum risakóngulóm og tróðu þeim upp í sig með lúkunum, svo að armarnir stóðu út um munnvikin. Maginn var í góðu ásigkomulagi, en samt varð mér ekki um sel, gerði mér upp veikindi og vék í skyndingu af staðnum með skottið milli fótanna.

Í samræðum við hótelfólk og skoðun matreiðslubóka um kvöldið kom í ljós, að kaupmennirnir höfðu verið að borða Granceola. Það er ekki kónguló, heldur krabbi, sem fer úr skelinni upp úr áramótum og er þá veiddur, áður en hann hann fær nýja skel. Þetta þykir hinn mesti herramannsmatur, þótt hann liti ekki girnilega út í þriggja metra.

Síðar lærði ég að meta Antica Besetta og Corte Sconta og raunar tugi annarra fiskréttastaða í Feneyjum, þar sem ferskt sjávarfang kemur á land á Pescheria markaðinum við Rialto-brú á hverri nóttu.(Antica Besetta, Calle Savio, San Polo 1395. Corte Sconta, Calle del Pestrin, Castello 3886)

Jónas Kristjánsson

DV