arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
39.275 eintök í dag.

Af DV eru í dag prentuð 39.275 eintök eins og fram kemur hægra megin í blaðhaus á forsíðu. Þetta er venjulegt mánudagsupplag. Á laugardögum eru prentuð 37.800 eintök af DV og 37.000 hina fjóra útkomudaga vikunnar.

Tölur þessar eru lesnar beint af teljara prentvélar Árvakurs. Á sama hátt væri unnt að lesa af teljurum prentvéla upplag annarra dagblaða, sem gefin eru út hér á landi. En þær tölur eru leyndarmál, af augljósum ástæðum.

Á upplýsingaöld ætti að vera liðinn sá tími, er upplag dagblaða var feimnismál, þar sem sannleikurinn var falinn að baki óljósra lausafregna, af því að menn töldu sig þurfa að koma ýktum hugmyndum á framfæri.

Aðstandendur ýmissa annarra dagblaða mættu gjarna fylgja frumkvæði DV á þessu sviði eins og þeir hafa gert í svo mörgu öðru. Þeir ættu að gefa út sannanlegar tölur um prentað upplag og hætta gagnslitlum blekkingum.

Bezt væri samkomulag dagblaðanna og auglýsingastofanna um reglubundið upplagseftirlit fyrir opnum tjöldum, svo sem tíðkast í öllum nálægum löndum. En því miður hafa feluleiksmennirnir kæft tilraunir af því tagi.

Í þessu óeðlilega ástandi hefur DV tekið frumkvæðið. Í rúma viku hafa daglega birzt á forsíðu tölur um prentað upplag, 37.000 eintök, 37.800 og 39.275 eintök. Ætlunin er, að þetta verði áfram dagvissar upplýsingar.

Frumkvæði af þessu tagi er auðvitað aðeins tekið af dagblaði, sem er í sókn. Að baki liggur vaxandi upplag undanfarna mánuði og spá um enn vaxandi upplag á næstu mánuðum. Í birtingu talnanna er styrkleikamerki.

Hinn nýi háttur var einmitt tekinn upp á eins árs afmæli sameiningar Dagblaðsins og Vísis í eitt blað. Hann er staðfesting á, að eins árs reynsla er komin á gæfu og gengi, í stað fyrri óvissu um árangur sameiningarinnar.

Hún hefur gert kleifa útgáfu blaðs, sem er mun stærra og fjölbreyttara en forverarnir voru hvor um sig, – blaðs, sem er mun betur búið undir hina hörðu samkeppni á íslenzka fjölmiðlamarkaðinum en forverarnir voru hvor um sig.

Ekki hafa rætzt hrakspárnar um framtíð hins sameinaða dagblaðs. Það hefur traust og vaxandi lesendafylgi, enda hefur það kappkostað að vera frjálst og óháð í afstöðu til hinna margvíslegu valdastofnana þjóðfélagsins.

Sem dæmi um sérstöðu blaðsins á þessu sviði má nefna, að það þiggur ekki ríkisstyrkinn, sem veittur er á fjárlögum til blaðaútgáfu, hvorki fyrir 250 eintökin, sem hin blöðin senda hvert um sig, né fyrir 200 eintökin, sem hvorki eru prentuð né send.

DV er blað, sem vill veita fólki upplýsingar og fróðleik í efni og auglýsingum. Það er blað, sem vill vera vettvangur skoðanaskipta í greinum og bréfum. Það er blað, sem vill vera aðhald með því, sem stundum er kallað “kerfið”.

Á þessum forsendum hefur fyrsta ár sameiningarinnar lánast svo vel, sem birting upplagstalna sýnir. 39.275 eintökin í dag samsvara eintaki á þrjú heimili af hverjum fjórum í landinu. Slík útbreiðsla þekkist ekki í útlöndum.

Svo er nú komið einu ári eftir sameiningu, að DV er víða um land orðið útbreiddasta blaðið. Þau nánu tengsl blaðs og þjóðar viljum við treysta og efla með því að síauka þá þjónustu, sem DV veitir lesendum sínum.

Jónas Kristjánsson.

DV
Þrjátíu laus þingsæti?

Að þessu sinni verða kosningarnar stjórnmálaflokkunum þungur róður. Samkvæmt síðustu skoðanakönnun DV getur ekki eða vill ekki helmingur kjósenda taka afstöðu til flokkanna. Hefur það hlutfall aldrei verið hærra.

Þetta stafar ekki af, að fólk hafni skoðanakönnunum eða að pólitískan áhuga skorti. Til samanburðar má til dæmis nefna, að einungis fjórðungur kjósenda getur ekki eða vill ekki taka afstöðu til ríkisstjórnarinnar.

Ólíklegt er, að sá helmingur kjósenda, sem ekki hefur gert upp hug sinn til flokkanna, komi til skila í kosningunum í sömu hlutföllum og hinir, sem þegar hafa valið sér flokk. Auk þess er ekki enn vitað um öll sérframboð.

Í upphafi kosningabaráttunnar hafa þingflokkarnir aðeins tök á 30 þingsætum af 60. Er þá ekki gert ráð fyrir sérstökum framboðum Bandalags jafnaðarmanna, kvenna og stjórnarsinnaðra sjálfstæðismanna, sem gætu höggvið skörð í þetta.

Samkvæmt tilgreindri skoðanakönnun eru stjórnarsinnar um fjórðungur Sjálfstæðisflokksins, en stjórnarandstæðingar og óvissir þrír fjórðungar. Þar með er fengin aðferð til að raða 30 þingsætum í fimm staði.

Skoðanakönnunin gefur þá Sjálfstæðisflokknum langsum 12 þingsæti, Sjálfstæðisflokknum þversum 4 þingsæti, Framsóknarflokknum 7 þingsæti, Alþýðubandalaginu 4 þingsæti og Alþýðuflokknum 3 þingsæti.

Gamanið kann enn að kárna við hugsanleg framboð Bandalags jafnaðarmanna og kvennalista. Þau gætu tekið þingsæti, sem könnunin gaf hefðbundnu stjórnmálaflokkunum. Hin 30 þingsæti eru því engan veginn í húsi.

Svo getum við spáð í afganginn af þingsætunum með því að líta á þann fimmtung kjósenda, sem styður ríkisstjórnina, en ekki ákveðinn flokk, og þann tíunda hluta kjósenda, sem styður stjórnarandstöðuna, en ekki ákveðinn flokk.

Ef við gerum ráð fyrir, að hvor hlutinn renni til viðkomandi flokka í sömu hlutföllum og ákveðnu kjósendurnir, vænkast hagur hinna hefðbundnu stjórnmálaflokka. Við getum þá skipt 17 þingsætum til viðbótar hinum 30.

Sjálfstæðisflokkurinn langsum mundi þá fá 17 þingsæti, Sjálfstæðisflokkurinn þversum 6, Framsóknarflokkurinn 12, Alþýðubandalagið 8 og Alþýðuflokkurinn 4. Er þá enn ekki tekið tillit til annarra framboða.

Eftir eru þá enn 13 þingsæti, sem hefðbundnu flokkarnir yrðu að bítast um, hugsanlega í samkeppni við Bandalag jafnaðarmanna, kvennaframboð og sérstakt framboð Sjálfstæðisflokksins þversum, sem gæti reynzt drjúgt á þessum markaði.

Niðurstaða þessara hugleiðinga er, að nánast útilokað sé að spá um úrslit komandi alþingiskosninga. Traustafylgi hinna hefðbundnu stjórnmálaflokka dugir þeim tæpast til að ná samanlagt helmingi þingsætanna.

Um afganginn verða flokkarnir að bítast, bæði innbyrðis og í samkeppni við tilraunaframboð, sem gætu orðið af fleiru en einu tagi. Og lausafylgið mun raðast mjög misjafnlega niður á listana, sem í boði verða.

Atvinna margra stjórnmálamanna er í bráðri hættu. Sama er að segja um valdastöðu einstakra þingflokka. Um áratuga skeið hefur barátta fyrir alþingiskosningar ekki hafizt í eins mikilli óvissu og eimmitt nú.

Jónas Kristjánsson

DV
Þrjú tilraunaframboð.

Liðin er sú tíð, að kosningastjórar flokkanna gátu spáð atkvæðatölum með nokkurri nákvæmni. Kjósendur hafa glatað flokkstryggð og ákveða sig þar á ofan ekki fyrr en á síðustu stundu. Þetta má sjá af skoðanakönnunum.

Um helmingur kjósenda er orðinn þreyttur á stjórnmálaflokkunum og er reiðubúinn að taka þátt í tilraunum á borð við einnar nætur framboð. Þetta veit Vilmundur Gylfason og því hefur fæðst Bandalag jafnaðarmanna.

Einn þjóðkunnur maður getur hæglega náð kjördæmiskosningu í Reykjavík og dregið með sér nokkra uppbótarmenn, ef hann kemur einnig saman lista í Reykjaneskjördæmi og helzt víðar. Að þessu virðist Vilmundur stefna.

Að vísu hefur hann ekki farið vel af stað. Fjölmiðlar hafa leitað með logandi ljósi að þjóðkunnum stuðningsmönnum hans og fáa fundið. Og sum fyrri bardagatröll hans eru ekki með honum í tilraunaframboðinu.

Ennfremur hafa sum mismæli Vilmundar að undanförnu ekki verið til þess fallin að soga að kjósendur í stórum stíl. Þar hefur borið á nöldurstón, svo sem í gagnrýni hans á notkun orðsins “sérframboð”. Það er óþörf viðkvæmni.

Of snemmt er að spá neinu um árangur tilraunaframboðs Vilmundar. Slík ævintýri geta náð árangri einu sinni og jafnvel oft, en þau geta líka fallið um sig sjálf. Spennandi verður að fylgjast með framvindu málsins.

Annað tilraunaframboð, sem verið hefur til umræðu, er kvennaframboð í kjölfar árangursins í byggðakosningunum í Reykjavík og á Akureyri. Slíkt framboð mundi ekki skorta nöfn á lista í neinu kjördæmi.

Kvennaframboð til alþingis er rökrétt framhald kvennaframboðs til bæjarstjórna, hvort sem slík framboð eru yfirleitt tímaskekkja eða ekki. Að minnsta kosti er ekki síður skortur á konum á alþingi en í bæjarstjórnum.

Ef sæmilega er haldið á málum, er hægðarleikur fyrir kvennalista að ná að minnsta kosti einum kjördæmiskosnum þingmanni í Reykjavík og þá um leið nokkrum uppbótarmönnum til viðbótar. Nóg er af lausafylginu þessa dagana.

Þriðja sérframboðið, sem hefur verið til umræðu, er hugsanlegt framboð Gunnars Thoroddsen. Það myndi ekki skorta þekkta frambjóðendur í neinu kjördæmi, né myndarlega hlutdeild í hinum óákveðnu flokksleysingjum.

Sumir hafa meira að segja gamnað sér við þá hugsun, að Sjálfstæðisflokkurinn langsum og Sjálfstæðisflokkurinn þversum geti náð sameiginlegum meirihluta í komandi kosningum. Það væri óneitanlega skrítin uppákoma.

En enginn veit, hvað Gunnar hugsar í þessum efnum. Ef að líkum lætur, lokar hann engum dyrum og metur aðstæður, þegar líður að lokum á framboðsfresti. Altjend verða einhverjir aðrir en hann með taugarnar í ólagi.

Áhuginn á öllum þessum tilraunaframboðum. byggist á , að hálf þjóðin hefur sagt skilið við hina hefðbundnu stjórnmálaflokka, ákveður sig ekki fyrr en á síðustu stundu og er reiðubúin að taka þátt í einnar nætur ævintýrum.

Auðvitað er einnig hugsanlegt, að einhver flokkurinn hali inn lausafylgi út á nýjan þrótt, þótt slíkt lífsmark sé ekki sjáanlegt í bili. Einhver verður sveiflan í næstu kosningum, þótt enginn viti, hver hún verður.

Jónas Kristjánsson

DV
Spámenn og spekingar.

Einn spámanna félagsspekinnar nýtur í kennsluskrá Háskóla Íslands virðingar umfram aðra slíka. Allir hinir verða að sæta hengingu á tvær fyrirlestrakippur, meðan þessi hefur heila kippu út af fyrir sig. Það er Karl Marx.

Maður þessi var þýzkur sérvitringur, sem var uppi á fyrri hluta síðustu aldar. Hann var sérhæfður í að misþyrma þýzkri tungu í þykkum bindum, sem enginn skildi eða hefur skilið og allra sízt Karl Marx sjálfur.

Slíkir spámenn eru til á mörgum tungumálum. En bezt tekst þeim uppi í rugli á þýzkri tungu. Má þar nefna Friðrikana Hegel og Nietzsche, sem eru nokkurn veginn eins torskildir og hinn umræddi ástmögur Háskóla Íslands.

Höfuðverkur Karl Marx, “Das Kapital, er yfirleitt gefinn út á rúmlega eitt þúsund síðum. Ekki er vitað til, að nokkur Íslendingur hafi komizt gegnum allt það rugl, nema Kristmann Guðmundsson, að vísu að eigin sögn.

Við slíkar aðstæður myndast oft fjölmenn hjörð túlkenda, sem gjarna raða sér í öndverðar fylkingar, líkt og skólaspekingar miðalda, er deildu um, hvort dúfurnar í biblíunni hefðu flogið steiktar eða í öðru ástandi.

“Vísindi” Marxtúlkenda minna á skólaspekina. Þau felast í deilum um útleggingu textans, til dæmis hvort hinn yngri eða hinn eldri Marx hafi verið réttari. Enda ekki unnt að búast við samræmi í þúsund síðna rugli.

Virða má Marx lélega sagnfræði til vorkunnar. Fyrir sex aldarfjórðungum var fornleifafræði tæpast til og sagnfræði var á lágu stigi, meðal annars vegna þess að þá gátu menn ekki lesið sumar tungur fornþjóðanna.

Einnig má virða Marx lélega hagfræði til vorkunnar. Fyrir sex aldarfjórðungum var iðnbyltingin ný af nálinni í Þýzkalandi og stefna félagslegra trygginga í burðarliðnum. Þá var útilokað að sjá fyrir framhaldið.

Erfiðara er að fyrirgefa, hvað Marx er leiðinlegur. Hann er eins og fótgönguliðsmaður í samanburði við ýmsa riddara félagsspekinnar, sem hafa þeytzt um á snarpri hugsun og skýru máli, jafnvel gamansömu.

Af hverju ekki alveg eins láta Þjóðverjann Max Weber fá fyrirlestrakippu út af fyrir sig? Hann var alténd gamansamur, enda var höfuðkenning hans sú, að græðgi kapítalismans stafaði af Kalvínstrú Hollendinga, Svisslendinga og Skota.

Merkilegast er, að ekki hefur enn tekizt að hrekja gamansemi Webers, þótt mikið hafi verið reynt. Hann var líka uppi á þessari öld, svo hann hafði meiri þekkingarforða að byggja á en félagsspekingar liðinna alda.

Og af hverju ekki veita Bretanum Arnold Toynbee sömu virðingu? Hann geystist þó með neistaflugi hugans fram og aftur um veraldarsöguna. Margar spár hans munu ekki standast tímans tönn, en þær eru þó ekki þoka, ekki rugl frá grunni.

En sagan líður hægt í Háskóla Íslands. Þar eru í kennsluskrá nefndar stríðsárarannsóknir Frankfúrtaranna Horkheimers og Adornos sem nútímakenningar. Og þar er líka getið hins bandaríska heimsmeistara í þokugerð, Talcott Parsons.

Sá ruglukollur afrekaði mörg þykk bindi um nánast alls ekki neitt. Samanlagt innihald hefur aðeins reynzt vera ein setning, sem á mæltu máli hljóðar svo: “Samfélag byggist á samkomulagi”. Auðsjáanlega tilvalinn félagi Marx í Háskóla Íslands.

Jónas Kristjánsson

DV
Hálf milljón á bónda.

Galdurinn við að draga sem örast og með sem minnstum óþægindum úr hefðbundnum landbúnaði er að nota á annan hátt fjármagnið, sem nú brennur þar, – nota það í hvatningu til minni framleiðslu í stað aukinnar framleiðslu.

Reiknað er með, að fjármunamyndun í landbúnaði verði í ár um 11% allrar fjármunamyndunar í landinu. Þetta tiltölulega stöðuga hlutfall nemur um 900 milljónum króna á árinu og sennilega 1300-1400 milljónum á næsta ári.

Ef við gerum ráð fyrir, að tveir þriðju hlutar þessarar fjárfestingar fari í hinn hefðbundna landbúnað sauðfjárræktar og kúabúskapar, mun fjármunabruninn á þessu sviði nema um 900 milljónum króna á næsta ári.

Ekki er nóg með, að peningabruni þessi sé gagnslaus, heldur stuðlar hann að offramleiðslu á kjöti og mjólkurvörum. Hann veldur því, að ríkið verður að koma til skjalanna með niðurgreiðslum og útflutningsuppbótum.

Innfluttar afurðir af þessu tagi mundu spara ríki og skattgreiðendum allar niðurgreiðslur og þar á ofan lækka verð til neytenda. Niðurgreiðslur eiga á næsta ári að nema 840 milljónum króna og uppbæturnar 260 milljónum.

Í niðurgreiðslum og útflutningsuppbótum tekur ríkið 1100 milljón króna árlegan kostnað á skattgreiðendur til að greiða tjónið af 900 milljón króna árlegri fjárfestingu í hefðbundnum landbúnaði dilkakjöts og mjólkurafurða.

Samtals verður þetta 2000 milljón króna peningabruni á næsta ári. Þetta er nokkur upphæð, sem sést bezt af, að hún nemur 500.000 krónum á hvern bónda í landinu. Í gömlum krónum eru þetta 50 milljónir á mann.

Ef við ímyndum okkur, að einn góðan veðurdag stöðvaðist öll fjárfesting og framleiðsla í hefðbundnum landbúnaði, mundu sparast 500.000 krónur á ári á hvern bónda og í heildina 2000 milljónir króna á ári.

Í þessum tölum eru ekki ýmsir opinberir styrkir til landbúnaðar. Ekki heldur margvíslegur, óbeinn kostnaður af samgöngum, verðjöfnun rafmagns og síma eða annar byggðastefnukostnaður, sem ekki nýtist sjávarsíðunni.

Arðsemi hins hefðbundna landbúnaðar er svo neikvæð, að þénanlegt væri að greiða mönnum full laun fyrir að hætta fjárfestingu og framleiðslu. Aðgerðaleysið er nefnilega ódýrara í rekstri en peningabruninn.

En svo er líka unnt að nota sparaða féð í annað en aðgerðaleysi. Það er hægt að nota það til að stuðla að framleiðslu, sem leggur eitthvað af mörkum til þjóðarbúsins, og jafnvel til arðbærrar framleiðslu á eigin fótum.

Nefnd hefur verið fiskirækt, loðdýrarækt og ylrækt sem heppilegur arftaki. Slík starfsemi veldur ekki búseturöskun í landinu, svo heitið geti. Og reynslan sýnir, að reksturinn getur verið arðbær, ef vel er á spöðunum haldið.

Svo er ekki endilega neikvætt, að áfram haldi sú búseturöskun, sem einkennt hefur alla tuttugustu öldina. Í þéttbýli sjávarsíðunnar eru mörg atvinnutækifæri, sem má auka, til dæmis með byggingu iðngarða.

Ef ríkið styrkti nýjar búgreinar og léti byggja iðngarða í sjávarplássum – af því fé, sem annars brynni í hefðbundnum landbúnaði, er fundin aðferð til að losna smám saman við mesta böl þjóðarinnar fyrr og síðar.

Jónas Kristjánsson.

DV
Burt með níu Kröflur.

Eitt viturlegasta, sem unnt er að gera til eflingar þjóðarhag, er að vinna skipulega að því að láta innflutning landbúnaðarafurða leysa sem mest af hólmi af hinum hefðbundna landbúnaði okkar á kindakjöti og mjólkurvörum.

Landið sjálft mundi rétta við eftir margra alda rányrkju sauðfjárbeitar. Unnt yrði að létta svo á afréttum, að gróðureyðing stöðvaðist og landið fengi að klæðast á nýjan leik, svo sem gerzt hefur í eyðibyggðum Strandasýslu.

Vegna legunnar á jaðri freðmýrabeltisins er Ísland einkar óheppilegt landbúnaðarland. Enda hefur landbúnaður hér ætíð verið rányrkja. Mjög snemma á öldum varð sjávarútvegurinn að taka við sem raunverulegt lifibrauð þjóðarinnar.

Bændur mundu losna úr ánauð búalaga og vinnslustöðva, styrkja og niðurgreiðslna, er miða að því að halda þeim við hokrið sem annars flokks borgurum. Þeir gætu gerzt frjálsir menn í nýjum búgreinum eða öðru arðbæru starfi.

Þrælahald bænda gengur svo langt, að sérstök búalög ákveða, að þeir geti ekki selt jarðir sínar á markaðsvirði, til dæmis undir sumarbústaði, heldur verða þeir að sæta sölu til nágrannabænda á lágu matsverði búnaðarfélaga.

Ríkissjóður skattborgaranna mundi losna við 9-10% allra sinna útgjalda, þegar ekki þarf lengur að greiða beina styrki, útflutningsuppbætur og niðurgreiðslur til landbúnaðarins. Innflutta varan yrði ódýrari en hin niðurgreidda.

Á næsta ári er ráðgert, að ríkið verji 100 milljónum til beinna landbúnaðarstyrkja, 260 milljónum til útflutningsuppbóta og 840 milljónum til niðurgreiðslna. Samtals eru þessar 1.200 milljónir tæplega 10% fjárlagafrumvarpsins.

Neytendur mundu fá ódýrari matvörur, jafnvel þótt allar niðurgreiðslur féllu niður og ekkert kæmi í staðinn nema frjáls innflutningur. Landbúnaðarvörur eru nefnilega og verða á stöðugu útsöluverði á alþjóðamarkaði.

Nú þurfa neytendur hins vegar að sæta óeðlilega háum framfærslukostnaði út af dýrum afurðum í skjóli innflutningsbanns. Til að bæta gráu ofan á svart er þeim sagt, að niðurgreiðslurnar sáu fyrir þá, en ekki landbúnaðinn!

Efnahagskerfi þjóðarinnar mundi fá nauðsynlega blóðgjöf. Í stað þess að eyða starfskröftum og peningum í hið dulbúna atvinnuleysi hefðbundins landbúnaðar væri unnt að byggja upp atvinnuvegi, sem legðu eitthvað af mörkum.

Á þessu ári er reiknað með, að 900 milljónir króna fari í fjármunamyndun í landbúnaði. Þetta eru 11% allrar íslenzkrar fjárfestingar og fara að mestu í hefðbundinn landbúnað. Sá hluti er ekki til einskis, heldur til stórskaða.

Samanlagt má búast við, að 2.000 milljónir króna sökkvi á næsta ári í fjárfestingum, niðurgreiðslum og útflutningsuppbótum í hefðbundnum landbúnaði. Þar sem vextir og afborganir Kröflu verða 220 milljónir, eru þetta níu Kröflur.

Óbeint þurfum við að taka lán í erlendum gjaldeyri vegna þessa dulbúna atvinnuleysis. Þar að auki kosta aðföng hins hefðbundna landbúnaðar meira í gjaldeyri en fæst fyrir unnar útflutningsafurðir hans, þar með talin ullar- og skinnavara.

Þess vegna höfum við ráð á ódýrum innflutningi, ekki sízt ef ríkisvaldið liðkaði málið með því að nota sparað niðurgreiðslufé um tíma til að auðvelda bændum umskiptin yfir í að verða fyrsta flokks borgarar.

Jónas Kristjánsson.

DV
Förum á útsöluna.

Með því að heimila innflutning landbúnaðarafurða getur ríkið sparað sér og skattgreiðendum allar niðurgreiðslur, sem samtals eiga að nema 840 milljónum króna á næsta ári. Slíkt mundi auk þess lækka verð til neytenda.

Innflutningsbannið á kjöti og afurðum úr mjólk er einn mesti óleikur, sem Íslendingum hefur verið gerður í lífsbaráttunni. Það hindrar ódýran aðgang okkar að offramleiðslu Bandaríkjauna og Efnahagsbandalagsins.

Ljóst er, að mikil og vaxandi offramleiðsla landbúnaðarafurða er og verður um ófyrirsjáanlegan tíma eitt af einkennum iðnríkja Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku. Efnahagsbandalagið er raunar orðið að sjálfvirkri offramleiðsluvél.

Vegna birgðafjalla á alþjóðamarkaði landbúnaðarafurða er betra að vera kaupandi en seljandi. Útflutningsverð eru mjög lág, í Bandaríkjunum einkum vegna innri framleiðni og í Efnahagsbandalaginu einkum vegna útflutningsuppbóta.

Að undanförnu hefur Efnahagsbandalagið magnað landbúnaðarstyrkina, þrátt fyrir þrengri fjárhag. Það telur sig þurfa að keppa við þrefalt framleiðnari landbúnað Bandaríkjanna, sem er sex sinnum framleiðnari en íslenzkur.

Til viðbótar er svo víða staðbundin offramleiðsla, sem keyrir heimsmarkaðsverðið niður. Þar á meðal er nýsjálenzkt dilkakjöt, sem hefur gert íslenzkt óseljanlegt. Á þessu varanlega ástandi hagnast kaupendur.

Smjör og ostur frá útlöndum mundu ekki kosta neytendur nema brot af núverandi verði og þar að auki spara niðurgreiðslurnar. Innflutt mjólk mundi veita aðhald innlendu mjólkurverði og einnig spara niðurgreiðslurnar.

Erlent kjöt af svínum, kjúklingum og jafnvel lömbum mundi lækka fæðiskostnað íslenzkra heimila og létta niðurgreiðslum af ríkinu. Innlenda lambakjötið er nefnilega næstum því eins illa samkeppnishæft og mjólkurvörurnar.

Innflutningsbannið gleymist oft. Margir ímynda sér, að hinn hefðbundni landbúnaður hér á landi sé atvinnuvegur, en ekki dulbúið atvinnuleysi. En hann er raunar óvenju dýr tegund atvinnuleysis, sem lifir í skjóli skorts á samanburði.

Dulbúna atvinnuleysið er mun dýrara í rekstri en venjulegt atvinnuleysi. Fjárfestingar, uppbætur og niðurgreiðslur í hefðbundnum landbúnaði munu nema meira en 500.000 krónum á hvert býli á næsta ári.

Ekki er svo vel, að hinn hefðbundni landbúnaður afli gjaldeyris. Erlend aðföng hans í formi eldsneytis, véla, fóðurbætis og áburðar eru töluvert dýrari en útfluttar afurðir hans í formi uppbótavöru, ullar- og skinnavöru.

Að svo miklu leyti sem atvinnubótaframleiðsla væri látin víkja fyrir innflutningi mundi sparast gjaldeyrir, sem unnt væri að nýta til að kaupa hinar erlendu landbúnaðarafurðir á útsöluverði.

Svo má ekki gleyma, að beina má umtalsverðum hluta starfsorkunnar og peninganna, sem nú brenna upp í hefðbundnum landbúnaði, til arðbærra verkefna, til dæmis í landbúnaði á borð við ylrækt og loðdýr, er aflar gjaldeyris.

Fátt vitlegra er hægt að gera í efnahagsmálunum en láta frjálsan innflutning skera hefðbundinn landbúnað niður við trog, íslenzkum neytendum, skattgreiðendum og raunar einnig bændum til margfaldrar blessunar.

Jónas Kristjánsson

DV