arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Styttist í sæludögum

Ríkisstjórnin átti nýlega tiltölulega rólegan afmælisdag. Hún hélt upp á tveggja ára afmæli sitt með því að skipta á einum ráðherra. Þau ráðherraskipti styrkja stjórnina. Björn Jónsson hefur sem forseti Alþýðusambandsins stundum verið stjórninni óþægur, en sem ráðherra mun hann reyna að fá launþegasamtökin til að hlíta forskrift ríkisstjórnarinnar.

Bretar hafa séð svo um, að ríkisstjórnin á náðugri daga á tveggja ára afmælinu en oftast áður á ævinni. Þegar þeir sendu herskip sín inn í 50 mílna fiskveiðilögsöguna, þjöppuðu þeir íslennku þjóðinni saman í landhelgimálinu og ollu því, að önnur alvörumál þjóðarinnar féllu í skuggann. Mönnum er ekki eins tíðrætt um óstjórnina innanlands, þegar þeir eiga í baráttu við sameiginlegan andstæðing.

En jafnvel í landhelgismálinu hefur ríkisstjórnin ekki haldið á málunum sem skyldi. Að vísu hefur gott starf verið unnið á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Að öðru leyti hefur áróðurinn út á við ekki verið nógu ákveðinn og kraftmikill. Við vekjum enga athygli á því, hvorki með kærum né með öðrum hætti, að brezku skipin við landið hlíta engum siglingareglum og að fundizt hefur gersamlega ólögleg varpa frá þýzkum togara.

Undirbúningur okkar fyrir hafréttaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna þyrfti að vera miklu umfangsmeiri. Við ættum að setja allan okkar kraft í þennan undirbúning, því að ráðstefnan er lykillinn að sigri okkar í landhelgisdeilunni. Og við hefðum átt að verja mál okkar fyrir alþjóðadómstólnum, þótt við samþykkum ekki, að hann skipti sér af málinu. Það var einskær þrjózka hjá ríkisstjórninni að senda ekki málflutningsmenn til Haag. Hún skaðaði þjóðina stórlega, einungis til að komast hjá því að gera stjórnarandstöðunni til geðs.

Ríkisstjórnin getur heldur ekki endalaust falið sig á bak við landhelgisdeiluna, þótt það hafi tekizt um nokkurra mánaða skeið. Gleðidagar tveggja ára afmælisins verða vafalítið skammvinnir. Bráðum sækir haustíð að með gömul og ný vandamál, sem ekki er hægt að fela að baki forgangs landhelgismálsins.

Bogi ríkisútgjalda hefur verið spenntur svo hátt, að hann brotnar i vetur, nema ný skattheimta komi til. Og er skattlagningin þó þegar orðin hrikaleg. Þetta er eitt af þremur alvarlegustu vandamálunum, sem þjóðin stendur nú andspænis, og er ekki síður alvarlegt en landhelgismálið sjálft.

Þriðja stóra vandamálið er ævintýramennskan í örggismálum þjóðarinnar. Boðberar varnarleysins notfæra sér út í yztu æsar tilfinningahitann út af landhelgismálinu og reyna að magna upp andúð á varnarliðinu og Atlantshafsbandalaginu. Ríkisstjórnin dansar að meira eða minna leyti eftir þessari fiðlu, þótt sumir ráðherrarnir geri það gegn betri vitund. Þessi draugur verður varla kveðinn niður án þess að það kosti gífurleg átök í ríkisstjórninni.

Það fer því fljótlega að styttast í sæludögum stjórnarinnar.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Einhliða eða gagnkvæmt

Sovétríkin líta um þessar mundir á Kína sem höfuðóvin sinn. Hernaðarlegur viðbúnaður þeirra á austurlandamærunum fer stöðugt vaxandi. Meðan á þessu stendur vilja Sovétríkin gjarna minnka spennuna á vesturlandamærum fylgiríkja sinna í Evrópu.

Þessi breyting á afstöðu Sovétríkjanna er ein af helztu forsendunum fyrir friðarráðstefnunum í Evrópu á þessu ári, öryggisráðstefnunni í Helsinki og afvopnunarráðstefnunni í Vínarborg. Þesaar ráðstefnur vekja vonir Evrópumanna um, að unnt verði að tryggja friðinn í álfunni í náinni framtíð.

Hitt er stjórnmálamönnum Vestur-Evrópu ljóst, að svo getur farið án mikils fyrirvara, að spennan minnki á austurlandamærum Sovétríkjanna og þau taki enn á ný að beina heimsvaldastefnu sinni til vesturs. Sovétríkin erfðu á sínum tíma útþenslustefnu zar-veldisins og bættu við hana hugmyndafræðilegri skyldu á útbreiðslu sósíalismans í heiminum. Þessi heimsvaldastefna er í fullu gildi, þótt aðstæðurnar um þessar mundir valdi því, að Sovétríkin telja heppilegt að fara með löndum-

Það er svo sem ekki ástæða til að mikla þetta kalda stríð fyrir sér. Vestur-Evrópa getur vel sýnt Sovétríkjunum nokkurt traust og reynt að semja við þau um gagnkvæma afvopnun í Evrópu. Og það er einmitt stefna ríkja Atlantshafsbandalagsins um þessar mundir að draga smám saman og á gagnkvæman hátt úr hernaðarlegum viðbúnaði beggja vegna járntjaldsins.

En gallinn er sá, að ríki Atlantshafsbandalagsins hafa veika aðstöðu í þessum samningaviðræðum. Atlantshafsbandalagið er ekki lengur það afl, sem það var. Vígbúnaðarþreytan einkennir þjóðir Vestur-Evrópu og Norður-Ameriku og veikir taflstöðu Atlantshafshandalagsins.

Glistrup hinn danski vill leggja niður danska herinn og spara stórkostlegan skattpening. Um alla Evrópu verður vart hliðstæðrar óskkyggju: Menn vilja draga úr útgjöldum til varnarmála, annað hvort til að lækka skatta eða til að nota féð til annarra þarfa. Og ekki eru Bandaríkjamenn síður þreyttir á miklum herkostnaði sínum. Þeir tala um, að minnka herafla sinn í Evrópu um helming.

Jafnvel hér á Íslandi, er hafinn sterkur áróður fyrir því, að landið verði gert varnarlaust og að hætt verði við þátttöku í Atlantshafsbandalaginu. Höfum við þó allra þjóða minnstan tilkostnað af varnarmálum.

Þessi þreyta Vesturlanda veldur því, að ekki er hægt að búast við miklum árangri af viðræðunum um gagnkvæman samdrátt herafla í Evrópu. Sovétríkin sjá þreytuna og munu draga samninga á langinn til að bíða eftir einhliða samdrætti af hálfu ríkja Átlantshafsbandalagsins.

Ef svo fer, sem nú horfir, þurfa Sovétríkin ekki að semja um neinn samdrátt. Þau geta haldið áfram að auka herstyrk sinn á meðan ríki Atlantshafsbandalagsins hlaupa að meira eða minna leyti undan merkjum hvert á fætur öðru. Þar með kemst Vestur-Evrópa smám saman í aðstöðu Finnlands og verður að taka vaxandi tillit til sjónarmiða Sovétríkjanna.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Grænt sumar í borg

Þessa mildu sumardaga skartar Reykjavik sínu bezta. Aðkomumenn, sem koma aðeins á nokkurra ára fresti til borgarinnar, sjá, hve ört borginni fleygir fram að svip og fegurð. Heimamenn sjá þetta síður, því að í þeirra augum verða breytingarnar fljótt gamlar.

Það er ekki langt síðan flestar götur í Reykjavík voru malargötur, sem rykið grúfði yfir. Og það er ekki langt síðan flest hús borgarinnar voru olíukynt og spúðu reykmekki. Ekki er lengra síðan Hljómskálagarðurinn og Arnarhóllinn voru einu verulegu grænu blettirnir í borginni.

Nú er öldin önnur. Þrátt fyrir gífurlega hraða útþenslu borgarinnar, fyrst austur fyrir Norðurmýri og síðan langt austur fyrir Elliðaárvog, hefur Reykjavíkurborg tekizt að auka þjónustu sína mun hraðar.

Fyrir nokkrum árum náðist það markmið að koma hitaveitu í öll hverfi borgarinnar. Nú er hitaveita lögð í allar nýbyggingar. Fyrir bragðið lækkar byggingakostnaður og hitunarkostnaður, auk þess sem andrúmsloftið hefur hreinsazt. Skemmra er síðan borginni tókst að koma malbikuninni fram úr byggingaframkvæmdum. Á Breiðholtinu voru götur malbikaðar áður en byrjað var á húsunum. Íbúar nýjustu hverfanna þurfa því ekki lengur að búa við umferðarryk fyrstu árin.

Og nú í ár er jafnvel farið að malbika gangstíga áður en húsin rísa. Þetta var reynt í sumar á Breiðholti í fyrsta sinn. Þetta endurspeglar hinn stóraukna áhuga á umferð gangandi fólks og er einkum vel þegið á sumardögum eins og verið hafa að undanförnu.

Breið ræktarbelti girða nú sumar helztu umferðaræðarnar eins og Miklubraut og Kringlumýrarbraut og gefa borginni notalegan svip í augum þeirra, sem um borgina aka. Miklatún og Laugardalur hafa verið ræktuð upp og kjarrlendi er komið í suðvestanverðri Öskjuhlíð. Ræktun Sogamýrar og útisvæða í Árbæ og Breiðholti er hafin, og ættu þau svæði að geta komið að gagni síðla þessa sumars.

Ekki má gleyma Heiðmörkinni, hinu víðáttumikla útisvæði innan borgarmarkanna, sem verður gróðurríkara og skemmtilegra með hverju sumrinu, sem líður. Og nú er skógræktin í Elliðaárdal farin að draga að sér athygli fólks. Sá dalur verður senn með fallegustu útivistarsvæðum Reykvíkinga.

Síðan lokið var mestu átökunum í hitaveitu og malbikun gatna hefur sennilega ekkert atriði fjárhagsáætlunar Reykjavíkurborgar hækkað hlutfallslega eins ört og ræktun og frágangur útivistarsvæða. Enn er að vísu ólokið verulegum verkefnum á því sviði, enda geta fáar borgir heimsins státað af skipulagi jafnmikilla útivistarsvæða og grænna belta og einmitt Reykjavík.

Nú er sá tími ársins, er við kunnum bezt að meta þessar öru framfarir, hreina loftið og grænu svæðin, sem bjóða borgarbúum upp á margvíslega möguleika til leikja og gönguferða.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Við fögnum göngustrætinu

Stjórnendur Reykjavíkurborgar eru um þessar mundir að kanna möguleika á að framkvæma þegar í sumar skemmtilega tilraun í borgarlífinu. Hugmyndin er sú að loka Austurstræti fyrir bílaumferð eftir 1. ágúst.

Í aðalskipulagi Reykjavíkur er gert ráð fyrir þessum möguleika. Þar er raunar bent á, að gera megi Laugaveg frá Hlemmi, Bankastræti og Austurstræti að einni langri göngugötu í líkingu við Strikið í Kaupmannahöfn.

Upubygging miðbæjar Reykjavíkur er mikið og tímafrekt verkefni. Þótt hún sé enn skammt á veg komin, er ómaksins vert að reyna að koma hugmyndinni um göngugötu að nokkru leyti til framkvæmda.

Efasemdirnar koma einkum fram af hálfu kaupmanna. eins og venjulega, þegar um breytingar á umferð er að ræða. Þeir óttast breytingar á verzlunarviðskiptum almennings, jafnvel þótt erlend reynsla sýni að lokun verzlunargatna getur haft fjörgandi áhrif á öll viðskipti í verzlunum við götuna.

Kaupmenn í Áusturstræti.hafa lýst áhyggjum sínum út af brottfalli bílastæðanna við Austurstræti. Staðreyndin er hins vegar sú, að þeir, sem ætla að verzla þar í götunni, geta sjaldnast fundið bílastæði við hana, né í næsta nágrenni hennar og verða að leggja bílum sínum í nokkurri fjarlægð frá götunni.

Bílastæðin við Austurstræti eru innan við 20 eða eins og rúmast á einni sæmilegri lóð. Það hefur því sáralítil áhrif á stæðismöguleikana í miðbænum, að Áusturstræti sé lokað fyrir bílaumferð. 0g eflaust mætti jafna upp þessa rýrnun með bílastæðum í nágrenninu.

Kaupmenn Áusturstrætis segjast ekki í sjálfu sér vera andvígir því, að gatan verði göngubraut. Þetta viðhorf ber vott um framsýni, því að kaupmenn eru oft alltof tregir til að viðurkenna gildi breytinga af þessu tagi.

Það er ástæða til að fagna því, að borgaryfirvöld hafa tekið þetta mál til alvarlegrar athugunar. Reykvíkingar þurfa að kynnast verzlunargötum fyrir gangandi fólk og læra að meta þær. Ef lokun Austurstrætis verður ákveðin og heppnast vel, þannig að borgarlíf og viðskiptalíf dafna, liggur beint við að undirbúa frekari aðgerðir á þessu sviði.

Umferðarþyngslin í Austurstræti eru allt of mikil. Margir bílarnir eru bara að hringsóla í leit að bílastæði. Ef öll gatan er lögð undir gangandi fólk, getur hún tekið við miklu fleira fólki, sem hefur þar erindi að reka. Óhætt er að spá því, að slík breyting geti haft skemmtileg áhrif á borgarbraginn. Hún getur skapað borginni þungamiðju, sem allan daginn er full af iðandi mannlífi. Okkur vantar einmitt slíka þungamiðju.

Ef til kemur, verður lokun Austurstrætis ein af markverðari nýjungum í borgarlífinu. Borgarbúar munu áreiðanlega fagna slíku framtaki borgarstjórnar og reikna með, að það nái tilgangi sínum. Þess vegna vonum við, að athugun borgaryfirvalda leiði til þess, að hin skemmtilega tilraun verði framkvæmd.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Haag hafði ekkert lært

Alþjóðadómstóllinn í Haag hefur ekkert lært og engu gleymt. Hann hefur nú endurnýjað úrskurð sinn um, að Íslendingar láti brezku og vesturþýzku togarana í friði, Bretar fái að veiða l70 þúsund tonn á ári á Íslandsmiðum og Þjóðverjar 119 þúsund tonn.

Stefnufesta dómstólsins hefur leitt til þess, að hann er orðinn kaþólskari en páfinn. Hann gefur Bretum og Þjóðverjum víðtækari heimildir en þeir sjálfir bjóða upp á í viðræðum við Íslendinga. Meðan dómstóllinn talar um 170 þúsund tonn, eru Bretar að stinga upp á 135-l45 þúsund tonnum. Og meðan dómstóllinn talar um119 þúsund tonn, eru Þjóðverjar að stinga upp á l00 þúsund tonnum.

Dómstóllinn hefur greinilega ekki snefil af áhuga á náttúruvernd. Óyggjandi tölur sýna fram á, hvernig þorskurinn við Ísland fer síminnkandi og hvernig rányrkjan er að eyða sterkasta árganginum, áður en hann verður kynþroska. Dómstóllinn tekur þannig á sig þyngri ábyrgð en hinir fínu og öldruðu herrar, sem skipa hann, geta staðið undir.

Dómstóllinn veitir nýlendustefnu óbeinan stuðning með því að viðurkenna sögulegan rétt, sem Bretar og Þjóðverjar hafa aflað sér með vafasömum hætti. Bretar þrengdu sér upphaflega með ofbeldi inn á Íslandsmið og kúguðu síðan Danakonung til að draga saman landhelgina við Ísland. Ofbeldi er ekki betra fyrir þá sök, að þrjótnum haldist uppi að fremja það um langan aldur.

Fadillo Nerva, dómarinn, sem studdi Íslendinga í fyrra skiptið, er nú hættur, en í hans stað tóku nú þrír dómarar af fjórtán upp hanzkann fyrir Íslendinga. Þessi aukni skilningur á málstað Íslands er eini ljósi pukturinn í annars óhagstæðum afskiptum Haag-dómstólsins af málinu.

Við tökum vissulega ekki mark á bráðabirgðaúrskurðinum nýja fremur en hinum gamla. En við vitum samt, að úrskurðurinn hefur áhrif og veldur okkur erfiðleikum. Þess vegna er okkur óhætt að naga neglurnar út af því að hafa ekki rekið harðvítugan málflutning fyrir dómstólnum

Hinn skriflegi málflutningur okkar var einkar máttlaus. Nokkrar greinargerðir, bréf og skeyti voru send dómstólnum. Ef við hefðum hins vegar sent málflutningsmenn, er hefðu rökrætt ýtarlega þau atriði sem hagstæðust eru málstað okkar, hefðu dómararnir öðlast mun betri skilning á hinum geigvænlegu vandamálum, sem Íslendingar eru að reyna að leysa með útfærslu fiskveiðilandhelginnar.

Við hefðum getað áskilið okkur allan rétt, þrátt fyrir munnlegan málflutning. Þess eru mörg dæmi, að ríki hafa fyrirfram lýst yfir því, að þau teldu Haag-dómstólnum óheimilt að hafa afskipti af ákveðnum málum, en hafa samt sent menn til að verja mál sitt fyrir honum. Og þau hafa líka unnið mál sitt. Íran neitaði t.d. einu sinni að fallast á lögsögu dómstólsins í olíudeilu við Bretland, en varði samt málið í Haag og vann það.

Hinir virðulegu dómarar í Haag fengu því miður ekki aðstöðu til að kynna sér ofan í kjölinn málstað Íslands. Þess vegna hafa þeir ekkert lært og engu gleymt, síðan þeir kváðu upp sinn illræmda úrskurð í fyrra. Endurtekning þess dóms er ekki til þess fallin að halda uppi sóma og

virðingu dómstólsins og leiðir því síður til neinnar lausnar á fiskveiðideilunni.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Sjálfskaparvítið mikla

Liðin er sú tíð, er Ísland var í hópi örfárra ríkja, sem höfðu mesta þjóðarframleiðslu á hvern íbúa. Blómaskeiðið var á tíma viðreisnarstjórnarinnar. Þá komst Ísland meira að segja eitt árið í annað sæti á eftir Bandaríkjunum og skaut bæði Kanada og Svíþjóð aftur fyrir sig. Þetta var árið 1966.

Núna allra síðustu árin hefur hvert ríkið á fætur öðrn farið fram úr Íslandi í þjóðarframleiðslu á hvern íbúa. Fyrst voru það Sviss, Vestur-Þýzkaland og Danmörk, en síðan komu lönd eins og Noregur, Frakkland og Holland. Loks eru nú bæði Bretland og Finnland komin framúr Íslandi og Japan er í þann veginn að gera hið sama.

Með sama áframhaldi fer jafnvel Ítalía framúr Íslandi eftir eitt eða tvö ár. Svo virðist sem slík þróun sé óhjákvæmileg, því að allt sígur á ógæfuhliðina hjá okkur. Síðasta ár viðreisnarstjórnarinnar, árið 1971, jókst þjóðarframleiðslan mjög myndarlega eða um10%. Árið eftir,1972, hrapaði þjóðarframleiðsluaukinn niður í 6% og virðist á þessu ári ætla að fara niður í 3% samkvæmt áætlun Efnahagssamvinnu- og þróunarstofnunarinnar.

Hið versta við þetta er, að hér er um sjálfskaparvíti að ræða. Hin ytri skilyrði efnahagslífsins eru góð um þessar mundir. Aflamagnið jókst um 8% í fyrra og ætti að geta orðið svipað á þessu ári. Þar á ofan hækkar stöðugt verðlag sjávarafurða á erlendum markaði. Búizt er við, að það hækki um hvorki meira né minna en 25% á þessu ári, reiknað í erlendum gjaldeyri.

Það eru raunar hinar gífurlegu hækkanir á íslenzkum fiskafurðum, sem hafa bjargað landinu frá efnahagslegu hruni og tryggt fulla atvinnu. Mistök og ringulreið stjórnvalda hefðu ella kafsiglt þjóðarskútuna. Menn muna eftir því, hvernig ríkisstjórnin hélt innreið sína með því að rupla varasjóði efnahafslífsins og dreifa sumargjöfum á báða bóga. Næsta skref hennar var að hafa forgöngu um óraunhæfar kjarabætur, sem hún hefur æ síðan verið að reyna að ná til baka.

Fyrir bragðið hefur verið dúndrandi verðbólga síðustu misserin. Á tíma viðreisnarstjórnarinnar var árleg verðbólga að meðaltali12% eða svipuð og hún hafði verið allt frá þeim tima, er Ísland lenti í hringiðu síðari heimsstyrjaldarinnar. En í fyrra hoppaði verðbólgan upp í 15-l6% og í ár fer hún í 20% samkvæmt áætlun Efnahagssamvinnu- og þróunarstofnunarinnar. Er þar þó gert ráð fyrir, að verðbólgan taki nokkra hvíld síðari hluta ársins eftir æði fyrri hlutans.

Þessir erfiðleikar hafa tekið ríkisstjórnina á taugum, svo að hún hefur gert illt verra með sífelldum ráðstöfunum og tilskipunum til bráðabirgða í stað þess að stuðla að opnu og sjálfvirku efnahagskerfi í líkingu við þau ríki, sem hafa verið að fara framúr okkur í þjóðarframleiðslu á hvern íbúa síðustu misserin.

Það eru miklir peningar í umferð hér á landi og menn hafa það gott. Við lifum hátt í nútímanum á kostnað framtíðarinnar. Menn taka því ekki nógu vel eftir því, sem tölurnar sýna, að efnahagskerfið er mjög sjúkt undir niðri og að við höfum dregizt langt aftur úr nágrannaþjóðum okkar.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Stefna hins sviðna lands

Styrjaldarstefna hins sviðna lands hefur stundum verið rekin af herjum á undanhaldi. Þeir eyða öllu lífi, verðmætum og ræktarlandi á undanhaldinu til að gera fjandmönnnnum erfiðara fyrir og rýra gildi landvinninga þeirra. Þetta er einn viðurstyggilegasti þáttur styrjalda.

Vaxandi grunur leikur á, að fjandmenn okkar í þorskastríðinu reki styrjaldarstefnu hins sviðna lands. Eitt sönnunargagn um það hefur verið slætt upp á Íslandsmiðum. Það er vesturþýzk varpa, klædd að innanverðu með fínriðnu neti, sem hleypir engum smáfiski í gegn.

Í Grimsby hefur brezkur togaraskipstjóri haldið því fram, að margir starfsbreður sínir noti slík gereyðingartæki á Íslandsmiðum. Þeir segist gera þetta til að sópa sem mestum fiski upp, meðan þeir hafa enn aðstöðu til að veiða innan 50 mílna fiskveiðimarkanna við Ísland. Togaraskipstjórinn segir.að með þessu séu þeir að eyðileggja Íslandsmið.

Það er mjög áríðandi, að íslenzk stjórnvöld taki nú til óspilltra málanna við að afla sönnunargagna. Það mætti gera með því að ná upp vörpum þeim, sem varðskipin hafa skorið frá brezku og vesturþýzku togurunum, annað hvort um leið og þær eru skornar frá eða með því að slæða þær upp á eftir. Þetta getur reynzt ákaflega erfitt verk og kostað mikinn tíma og fyrirhöfn. En samt verður það að takast, því að mikið er í húfi. Ef unnt reyndist að fjölga sönnunargögnum með þessum hætti, væri það rothögg á málstað fjandmanna okkar í þorskastríðinu.

Bretar hafa nú eftirlitsskip, dráttarbáta og freigátur á Íslandsmiðum. Þessum mikla flota ber að fylgjast með því, að veiðarfæri togaranna, sem eru undir hans vernd, séu í samræmi við ákvarðanir fiskveiðinefndar Norðaustur-Atlantshafs. Ef stjórnendur eftirlitsflotans láta, þrátt

fyrir gruninn, hjá líða að fylgjast með þessu, gera gereyðingartækin upptæk og draga togaraskipstjórana fyrir dóm, eru þeir orðnir vitorðsmenn í glæpnum-

Hingað til hafa íslenzk stjórnvöld staðið sig dapurlega í þessu máli, alveg eins og þau stóðu sig illa, þegar brezki eftirlitsflotinn braut siglingareglur gagnvart íslenzkum varðskipum. Þá var engin tilraun gerð til að afla sönnunargagna og leggja þau fyrir alþjóðlegarstofnanir, sem fjalla um siglingareglur. Og nú hefur engin tilraun verið gerð til að afla sönnunargagna um fíngerðu vörpupokana og senda alþjóðlegum stofnunum.

Ríkisstjórninni ber nú að vakna af værum blundi og gera harða hríð að fjandmönnum okkar á alþjóðlegum vettvangi. Ef við getum aflað sönnunargagna um viðurstyggilega gereyðingarstefnu af hálfu fjandmanna okkar, eru þeir komnir í hengingaról, sem þeir geta ekki snúið sig úr. Þeir geta ekki skotið sér undan ábyrgð, því að þeir áttu sjálfir að annast eftirlitið.

Bretar og Þjóðverjar hafa hvorir í sínu lagi háð marga hildi um aldirnar og sjaldnast beitt hinum fínustu aðferðum. Það væri sögulegt samhengi í því, ef upp kæmist að enn á gamals aldri væru þessi heimsveldi að beita styrjaldarstefnu hins sviðna lands.

Jónas Kristjánsson

Vísir
Halldór flær sauði sína

Rómverskur keisari sagði einu sinni, að góður fjárhirðir rýi sauði sína,en flái þá ekki. Hann var að benda á þá staðreynd, að óhófleg skattheimta hefnir sín, þótt hún gefi miklar tekjur í bili.

Nú er kominn sá tími ársins, að sauðirnir eru leiddir fram. Skattskrárnar eru byrjaðar að líta dagsins ljós. Úr þeim má lesa þá óþægilegu staðreynd, að 75% íslenzku þjóðarinnar teljast til hátekjumanna. Þrír af hverjum fjórum komast í hæsta skattstigaþrep.

Hin beina skattlagning vinnu er greinilega komin út í öfgar. Skattprósenta hins almenna borgara er orðin svipuð og hjá því ríkisfólki erlendis, er hefur sem svarar mörgum milljónum króna í tekjur á ári. Þessi fáranlega skattheimta lamar vinnuvilja og eljusemi þjóðarinnar og leiðir fyrr eða síðar til þjóðhagslegs ófarnaðar

Þá var öldin önnur, þegar viðreisnarstjórnin ríkti. Þá voru notaðar þrjár reglur til að hindra, að sauðirnir yrðu flegnir. Í fyrsta lagi var skattheimtu og annarri tekjuöflun ríkisins haldið í fastri prósentu af veltu þjóðarbúsins, í rúmlega 20%, til þess að hindra útþenslu ríkisbáknsins. Í öðru lagi var höfð hliðsjón af því, að venjulegar Dagsbrúnartekjur að viðbættum einum eftirvinnutíma væru skattfrjálsar. Í þriðja lagi voru beinir skattar látnir hverfa í skugga óbeinna skatta af eyðslu.

Hin niðurdrepandi skattheimta hófst með innreið vinstri stjórnarinnar. Tekjuöflun ríkisins var aukin í grófum dráttum úr 20% í 30% af veltu þjóðarbúsins. Þar með varð að nýta alla möguleika á skattheimtu til fulls. Tekjuskatturinn var á nýjan leik gerður að miklum skatti, án þess þó að óbeinir skattar væru lækkaðir á móti. Þeir hafa þvert á móti hækkað líka.

Útkoma skattskránnar felur í sér alvarlega viðvörun um ógöngurnar, sem skattheimtan er komin í. Það sjá allir, sem kæra sig um, að skattakerfið er orðið sjúkt, þegar þrír fjórðu hlutar þjóðarinnar verða að borga í skatt yfir 50 aura af síðustu krónunum af tekjum sínum.

Eitt allra mikilvægasta pólitíska mál þjóðarinnar um þessar mundir er að gera uppskurð á þessu hættulega kerfi, sem lamar allt framtak þjóðarinnar. Gera þarf róttækar breytingar á skattakerfinu, áður en meiri skaði er skeður. Aftur þarf að taka upp gamla viðreisnarkerfið, halda útþenslu ríkisbáknsins i skefjum, afnema tekjuskatt af venjulegum verkamannatekjum og flytja þunga kerfisins yfir á eyðsluskatta. Aðeins slik breyting getur vakið blundandi framtak með þjóðinni, dregið úr áhuga á skattsvikum og endurvakið trú þjóðarinnar á sanngirni skattheimtunnar.

Rómverski keisarinn hefði ekki talið Halldór E. Sigurðsson fjármálaráðherra góðan fjárhirði. Halldór er nefnilega ekki að rýja sauði sína um þessar mundir, heldur er hann að flá þá, ríkisstjórn eyðsluseminnar til tímabundinnar fróunar.

Jónas Kristjánsson

Vísir