arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Óþekkt hægri hönd

Abu Farraj al-Libbi var til skamms ekki á neinni bandarískri skrá yfir hættulega hryðjuverkamenn á vegum Osama bin Laden. Svo var þessi maður allt í einu handtekinn í Pakistan og sagður þriðji maður í valdakerfi al Kaída, jafnvel talinn hægri hönd Osamas. Fjölmiðlar taka þessa fullyrðingu upp hver eftir öðrum, án þess að hafa nokkurn fyrirvara um, að hún kunni að vera tóm lygi eins og margt annað, sem kemur frá bandaríska stríðsmálaráðuneytinu. Sjálfur er Osama bin Laden í bezta yfirlæti í fjöllum Afganistans og Pakistans, þótt milljarðar króna hafi verið lagðar til höfuðs honum.
Pottasleikir Bandaríkjanna

Hvað eiga Egyptaland, Jórdanía, Sýrland, Marokkó, Sádi-Arabía, Pakistan og Úzbekistan sameiginlegt? Fyrir utan að vera íslömsk ríki undir stjórn harðstjóra, sem óttast Osama bin Laden meira en þeir óttast Allah. Fyrir utan að brjóta daglega mannréttindi með ólögmætum handtökum og fangelsunum. Þau eiga það sameiginlegt að geyma og pynda fanga fyrir Bandaríkin í aukavinnu. Menn furða sig til dæmis á góðum móttökum, sem Islam Karimof, sjúklega ofbeldishneigður harðstjóri Úzbekistans, fékk í Hvíta húsinu hjá George W. Bush. Karimof steikir nefnilega óvini sína í potti.
Þegar Íslendingar dóu út

Íslendingar lifðu í fimm aldir á Grænlandi, en dóu síðan út og hefur ekki sést tangur eða tetur af þeim, til dæmis ekki í genum ínúíta. Síðasta skip fór frá Grænlandi árið 1410 og þá höfðu þar í landi verið giftingar og dómar eins og ekkert hefði í skorizt og ekkert mundi í skerast í náinni framtíð.

Jared Diamond segir í bókinni Collapse frá fornleifagreftri í ruslahaugum Íslendinga í Grænlandi. Þar kemur fram, að þeir byrjuðu að búa með kýr og kindur að íslenzkum hætti og borðuðu lítið af sel og minna af fiski. Þeir eyddu haga og tún með ofbeit og höfðu enga viði til húsa- og skipasmíða.

Grænland var viðkvæmara fyrir ofbeit en Ísland. Sjá má, að kýr lögðust af nema á prestsetrum og kindum fækkaði. Á sama tíma héldu Grænlendingar áfram að klæðast að íslenzkum hætti og notuðu nýjustu tízku, svo sem sjá má af Parísarhúfunni, tízkuflík þess tíma, sem fannst við uppgröft í kirkjugarði.

Inúítar veiddu hval og mikinn sel, svo sem hringanóra á vorin, þegar Íslendingar sultu. Þeir klæddust selskinnum og réru á klæðskerasaumuðum húðkeipum með frábæra skutla, sem voru ein mestu tækniundur þess tíma. Þeir kunnu að lifa innan í náttúrunni og lifðu af harðindi og kuldaskeið.

Ekki er hægt að sjá, að Íslendingar hafi verið gefnir fyrir samskipti við inúíta, verzlað við þá eða lært af þeim. Þeir öfluðu sér ekki heldur nauðsynja í stað náhvalstanna, sem þá voru eftirsóttar í Evrópu, keyptu ekki skipavið og járn, heldur kirkjuvið, steinda kirkjuglugga og rauðvínsglös.

Maður sér fyrir sér, að Íslendingar hafi haldið fast í sinn uppruna, ofbeitt landið með kvikfjárrækt, verið kirkjuræknir og byggt kirkjur eftir tízku hvers tíma. Þeir hafi jafnvel klæðst Evróputízku hvers tíma. Þeir hafi ekki lifað innan í náttúru Grænlands, heldur lagzt á hana sem aðskotadýr.

Jared Diamond telur, að Íslendingar á Grænlandi hafi tekið meðvitaða ákvörðun um að deyja út. Miðað við þekkingu þess tíma á þessum stað hafi mátt ljóst vera, að lifnaðarhættir inúíta hafi verið líklegir til árangurs, en kvikfjárrækt kristinna tízkuhúfudrósa mundi hafa dauðann í för með sér.

Því fór fyrir Íslendingum á Grænlandi eins og sumum öðrum ríkjum, sem ýmist neituðu að umgangast náttúruna sjálfa eða annað fólk með hæfilegri virðingu og sáttfýsi.

Jónas Kristjánsson

DV
Stórsigur Ingibjargar

Stórfrétt gærdagsins var fylgi formannsframbjóðenda meðal fylgismanna Samfylkingarinnar. Fréttablaðið segir, að Ingibjörg Sólrún hafi 75% fylgi á móti 25% fylgi Össurar og Morgunblaðið hefur eftir Gallup, að hún hafi 70% fylgi á móti 30% fylgi hans. Úrtakið er í báðum tilvikum lítið, en fylgismunurinn svo eindreginn, að hann er marktækur þrátt fyrir lítið úrtak. Þetta er meiri munur en ég hélt á sínum tíma, þegar ég spáði Ingibjörgu Sólrúnu tveimur atkvæðum af hverjum þremur. En nú hafa alvöru kannanir talað og eytt óvissunni í kosningabaráttu um formann í Samfylkingunni.
Atkvæðagreiðslur

Í auknum mæli eru notaðar atkvæðagreiðslur, einkum á netinu, til að búa til fréttir um fylgi fólks og mála. Sameiginlegt einkenni þessara atkvæðagreiðslna er, að þáttakendur velja sig sjálfir. Í hefðbundnum könnunum eru þáttakendur hins vegar valdir af spyrjanda. Löng reynsla segir okkur, að hefðbundnar kannanir eins og hjá Gallup og Fréttablaðinu eru marktækar, en atkvæðagreiðslur eru ekki marktækar. Því grípa aðstandendur atkvæðagreiðslna stundum til þess ráðs að kalla aðferð sína skoðanakönnun. Það er hins vegar rangnefni, í skoðanakönnunum velja þáttakendur sig ekki sjálfir.
Sextíu ára friður

Víða fagnar fólk sextugsafmæli friðar í Evrópu, sem áður var öldum saman heimsins mesta ófriðarbæli. Minna er fjallað um stofnunina, sem komið var á fót til að varðveita friðinn í Evrópu. Evrópusambandinu var ætlað að tryggja frið og því hefur tekizt að setja lífskjarasókn ofar þjóðernisofstæki í forgangsröð fólks. Í stað þess að fara í stríð hver við aðra keppast þjóðir Evrópu nú um að græða sem mesta peninga á sameinlegum aðgerðum á borð við sameiginlegan seðlabanka, sameiginlega mynt. Og sameiginlega Eurovision söngvakeppni.
Rautt spjald Framsóknar

Framsóknarþingmennirnir Guðni Ágústsson og Hjálmar Árnason létu mikið á sér bera við að veifa rauðu spjaldi á útifundi í Reykjavík gegn ofbeldi, sem mest hefur tengst fíkniefnum. Þeir eru einmitt fulltrúar stjórnmálaflokks, sem setti afnám fíkniefna á oddinn í næstsíðustu kosningabaráttu.

Framsókn hefur ekkert gert í málinu í hálft annað tímabil, sem síðan er liðið. Samt hefur flokkurinn verið aðili að ríkisstjórn allan þennan tíma með Guðna sem ráðherra og Hjálmar sem formann þingflokksins. Þeir félagar lömdu sig með rauðu spjaldi eins og munkar, sem lemja sig með svipu.

Undir forustu Framsóknarflokksins sem óvinar fíkniefna á Íslandi hefðu Alþingi og ríkisstjórn getað gert svo margt á undanförnum sex árum. Ef framsóknarmenn og aðrir þingmenn hefðu í rauninni haft nokkurn áhuga á málinu. En þetta var bara marklaust kosningamál, fljóttekið fylgi frá bjánum.

Tökum nokkur dæmi. Alþingi hefði getað endurskoðað lög um meðferð fíkniefnamála í löggæzlu og dómkerfi. Það hefði getað aukið refsingu og ákveðið langvinnt gæzluvarðhald þeirra, sem ekki segja, hver var næstur ofan við þá í fæðukeðju fíkniefni, það er, hver seldi þeim dópið.

Lögreglumenn kvarta um, að þeir hafi ekki mannafla og heimildir til að fást við fíkniefnaheiminn. Þeir lesa bara DV og fá þar nöfn og myndir af handrukkurum. Þeir taka síðan handrukkarana til yfirheyrslu nokkrum dögum síðar, en sleppa þeim án þess að fá að vita, fyrir hverja þeir handrukka.

Dómarar hafa lítinn áhuga á fíkniefnaheiminum, þar sem ræflar í ræsinu berja aðra ræfla í ræsinu til óbóta. Þeir vakna til lífsins, ef peningum er stolið, af því að lagaramminn gerir ráð fyrir að þjófnaður frá hinum ríku sé merkara afbrot en ofbeldi á jaðri fíkniefnaheimsins.

Allir horfa auðvitað á Alþingi, sem ákveður ramma, setur lög og veitir peningum út og suður. Alþingi ber ábyrgð á vinnubrögðum lögreglu og dómsvalds og skorti á vinnubrögðum þeirra. Við förum eftir lögunum, við förum eftir rammanum, við höfum ekki peninga. Allir syngja þennan sama söng.

Það eru auðvitað Guðni og Hjálmar, sem mesta ábyrgð bera. Þeir lofuðu mestu og sviku því mest. Það er því vel við hæfi, að þeir mæti á torgum og lemji sig með rauðu spjaldi.

DV
Rauðum spjöldum veifað

Sprellikarl í Héraðsdómi hefur gefið fyrrum forsetaframbjóðanda, Ástþóri Magnússyni, veiðileyfi á myndavélar. Refsilaust er, að Ástþór eyðileggi þær, svo framarlega sem hann tekur ekki leifarnar með sér. Refsivert er að stela myndavélum, en ekki refsivert að eyðileggja þær.

Héraðsdómur Reykjavíkur virðist sáttur við ofbeldi. Hér í blaðinu hafa menn velt vöngum yfir, hvað Pétur Guðgeirsson héraðsdómari mundi gera, ef Ástþór spillti listaverkum á sýningu, en tæki leifar þeirra ekki með sér. Dæmi er um slíka árás ofbeldishneigðs sendiherra Ísraels á listsýningu í Svíþjóð.

Lögreglan sendir svipuð skilaboð til samfélagsins á Akureyri og í Reykjavík. Ofbeldishneigt Fazmo-gengi var ekki yfirheyrt fyrr en löngu eftir viðtöl DV við það. Og sömu sögu var að segja um ofbeldishneigða handrukkara á Akureyri. Þeir voru yfirheyrðir löngu eftir viðtöl DV við þá.

Það var almenningur, sem rétti upp rauða spjaldið, ekki lögregla eða dómarar, sem hafa gamaldags hugmyndir um afbrot. Lögregla og dómarar telja alvarlegt, að stolið sé frá ríkum, en láta sér í léttu rúmi liggja, að ræflar í ræsinu níðist líkamlega hver á öðrum með ofbeldi og nauðgunum.

Innifalið er í sérkennilegri heimsmynd, sem vafalaust kemur í lögum frá Alþingi, að ofbeldismál eru ekki rannsökuð lengra. Þegar menn játa ofbeldið er þeim sleppt. Þegar menn játa ofbeldi aftur er þeim aftur sleppt. Þegar menn játa ofbeldi í n-ta skipti er þeim sleppt í n-ta skipti.

Enginn áhugi virðist vera á sjálfum fíkniefnaheiminum. Hverjir eru til dæmis mennirnir fimmtán, sem selja fíkniefni á Akureyri? Hver er forstjóri þeirra, heildsali fíkniefna á Akureyri? Lögreglan á Akureyri reynir ekki að hafa hendur í hári smásala og heildsala. Hún spyr handrukkara ekki um þá.

Áhugaleysi lögreglu og dómstóla á fæðukeðju fíkniefnaheimsins sker í augu. Burðardýr eru tekin í tolli og handrukkarar eru teknir, ef myndir af þeim og viðtöl hafa birzt í DV. Sáralítill árangur hefur náðst í að hafa hendur í hárri þeirra, sem hærra eru settir í fíkniefnaheiminum.

Svipaða sögu er að segja um fjölmiðlana. Flestir fjölmiðlar eru önnum kafnir við aðra sálma. DV eitt leitar uppi handrukkara, talar við þá og birtir myndir af þeim. Þar með er afskiptum DV að mestu lokið. Eftir situr valdapíramídi fíkniefnaheimsins, sem meira að segja DV lætur í friði.

Ekki er nóg, að fólk veifi rauðum spjöldum á handrukkara. Veifa þarf rauðum spjöldum á lögreglu, dómara, þingmenn, fjölmiðlunga. Jafnvel á DV.

DV
Í endurhæfingu

Þekkt sjónvarps- og fegurðardís kynnir SÍBS í auglýsingum með föður sínum. Í viðtali DV við hana var faðirinn skilgreindur fatlaður og öryrki. Hún segir þetta ekki rétt, faðirinn sé í endurhæfingu. Hún var ósátt við orðaval DV og taldi sig hafa loforð um að fá að stýra DV að þessu og ýmsu öðru leyti. Í seinni tíð hafa aukizt kröfur fólks, sem lifir í fjölmiðlum, um að stýra, hvernig fjallað er um hagi þess í fjölmiðlum. Samkvæmt nýjum siðareglum DV er sérstaklega tekið fram, að starfsfólki ritstjórnar er ekki heimilt að afla viðtals með því að gefa kost á ritskoðun þess.
Friðhelgi brúðkaups

Þekktasta sjónvarpspar landsins vill friðhelgi einkalífs um væntanlegt brúðkaup í dómkirkjunni og Iðnó. Hann er einn þekktasti skemmtikraftur landsins og lét taka mynd af sér hálfberum í rúminu. Hún fer vestur til Bandaríkjanna og ræðir opinskátt í sjónvarpsþætti um kynferðismál unglinga. Með framgöngu sinni á opinberum vettvangi gerir þetta fólk sig að opinberustu persónum landsins og getur ekki stýrt umfjöllun fjölmiðla um sig og væntanlegt brúðkaup. Þeir, sem lifa í fjölmiðlum eru einfaldlega opinberar persónur.
Aðflutt sjálfsmynd

Krafa um að stýra fjölmiðlum hófst hjá skemmtikröftum og hafa lengi einnig tíðkast hjá sjónvarpsfólki. Bezt hefur þetta gengið í sjónvarpi, sem býður aðgang að bragðdaufum spjallþáttum kranablaðamennskunnar. Allt er þetta fólk, sem sækir sjálfsmynd sína ekki í eigin barm, heldur í speglun sína í hugum annarra. Þess vegna skiptir miklu máli fyrir það að hafa áhrif á opinbera umfjöllum um sig. Þegar DV neitar að taka þátt í þessari tegund persónuleikasköpunar, kveina skemmtikraftar, fegurðardísir og sjónvarpsfólk.
Siðaskrá DV er komin

Siðaskrá hefur verið samin fyrir DV og verður birt í heild í blaðinu á morgun og í Fréttablaðinu um helgina. Þar geta allir séð, hvaða siðir ráða ríkjum á ritstjórn DV og hvernig eru verklagsreglur hér, hvort og hvenær og í hve miklum mæli er vikið út frá skránni og hvort ástæða sé til andmæla.

Gegnsæi er grundvöllur siðareglna af þessu tagi. Ritstjórnin leggur spilin á borðið, svo að allir geti betur áttað sig á forsendum þess, sem þeir sjá, heyra og lesa. Um leið veita siðareglur vörn gegn illa grundaðri gagnrýni, svo að betri tími vinnst til að taka á vandamálum, sem eru raunveruleg.

Siðaskrár auðvelda blaðamönnum starfið, því að þær segja þeim, hvernig megi starfa og hvernig ekki. Þær auðvelda ritstjórn fjölmiðla, því að þær eru óbein kennslubók í blaðamennsku fyrir nýliða í starfi. Þær auðvelda notkun fjölmiðla, því að fróðari lesendur veita betra aðhald.

Siðaskrár hafa rutt sér til rúms á góðum fjölmiðlum síðustu árin. Þekktust er siðaskrá brezka blaðsins Guardian, sem var fyrst fyrirmynd að siðaskrá Fréttablaðsins fyrir þremur árum og síðan að siðaskrá DV, sem nú tekur gildi. Í flestu falla þessar siðaskrár saman, en hver fjölmiðill hefur sinn stíl.

Siðaskrá DV er í nokkrum atriðum sérstök hér á landi, þótt hún eigi sér hliðstæður í verklagi erlendis. Forsenda siðaskrárinnar er sú staðreynd, að blaðið er ágengur fjölmiðill, sem leitar svara við því, hver gerði hvað, hvar, hvenær, hvernig, hvers vegna og hvað muni svo gerast.

Birting nafna og mynda eru afleiðing þessarar forsendu. DV birtir nöfn og myndir af fólki í fréttum. Undantekningar byggjast á hagsmunum brotaþola, einkum í kynferðismálum. Þetta er venjan, sem almennt gildir í vestrænum blöðum, en önnur íslenzk blöð hafa farið þrengra í slíkar birtingar.

Í siðaskránni eru einkamál skilgreind sem mál inni á heimilum fólks, er njóta verndar fyrir fjölmiðlinum, nema heimilið lendi í útistöðum við umhverfi sitt eða fólk vilji sjálft tala. Mál, sem gerast utan heimilis, eru talin opinber, þar á meðal eru fjármál og fyrirtæki opinber.

Í siðareglunum eru ótal önnur forvitnileg atriði, sem samanlagt setja miklar skorður við verklagi á ritstjórn. Við hvetjum lesendur til að lesa þær í blaðinu á morgun.

DV
Fæðukeðja fíkniefna

Fæðukeðju fíkniefna vantar í lífssýn okkar. Lögreglan handtekur handrukkara, sem skrifað er um í blöð, og sleppir þeim, þegar þeir hafa játað. Fjölmiðlarnir halda áfram að skrifa um handrukkarana. Akureyringar halda fund og mótmæla handrukkurum. Hörmuð er aukin notkun fíkniefna á Akureyri. Enginn þessara aðila eyðir púðri á mennina, sem standa einu stigi ofar í fæðukeðjunni. Hverjir eru mennirnir fimmtán, sem selja dóp á Akureyri og hver er heildsalinn, sem trónir hæst í fæðukeðjunni á Akureyri? Af hverju hafa menn bara áhuga á neðsta þrepinu í fæðukeðju fíkniefnasölunnar?
Flogið í eiturhólkum

Samkvæmt upplýsingum Flugleiða er algengt, að eiturefni séu flutt í farþegavélum. Samkvæmt sömu upplýsingum er þetta í samræmi við lög og reglugerðir. Einnig er sagt heimilt að fljúga með matvæli og eiturefni saman í farþegavélum. Enn er upplýst, að farþegarými og vörurými er sama loftræstikerfið, svo að eiturgufur svífi um alla vél. Allt er þetta sagt í samræmi við lög og reglugerðir. Getum við sem væntanlegir farþegar fengið að vita, hvort eiturefni verði flutt í sömu ferð? Verðum við bara að treysta því, að undarleg lög og reglugerðir dugi til að halda eitri, mat og fólki aðgreindu?
Mannréttindum bjargað

Við vitum, að ríkisstjórn Íslands er svo eindregið andvíg mannréttindum, að hún tók fjárveitingu af Mannréttindastofu. Starfsgreinasambandið hefur í tilefni 1. maí tekið upp hanzkann fyrir mannréttindi og ætlar að leita leiða til að fá stéttarfélög til að brúa bilið hjá Mannréttindastofu, þangað til þjóðin losnar við hina hatursfullu ríkisstjórn, sem er komin í stríð gegn Afganistan. Endur fyrir löngu tóku stéttarfélög saman höndum til að brúa bilið hjá SÁÁ, sem ekki var í náðinni hjá stjórnvöldum þess tíma. Samkvæmt þessu er ótímabært að halda fram, að stéttarfélög séu úrelt.
Vinsælasti maður í heimi

Osama bin Laden er ekki froðufellandi morðingi, heldur eins konar Saladín nútímans, þjóðsagnapersóna, sem grípur til vopna gegn krossförum nútímans. Prédikanir hans fylgja að mestu leyti meginstraumi íslamskra viðhorfa og eru orðnar að hornsteini lífsviðhorfa almennings í heimi Múhameðstrúar.

Osama vill, að Bandaríkin og Ísrael hætti að ofsækja Palestínumenn, að Bandaríkin fari með setulið sitt frá heilögum Arabíuskaga, hætti hernámi Afganistans og Íraks, hætti stuðningi við ríki, sem ofsækja múslima, hætti að halda niðri verði á olíu og hætti að styðja harðstjórnir.

Harðstjórnir í löndum múslima njóta flestar stuðnings Bandaríkjanna. Fremst er þar prinsaveldið í Sádi-Arabíu, sem heldur niðri olíuverði, einnig aðrir prinsar á Arabíuskaga, svo og herforingjaveldið í Egyptalandi og Pakistan, auk nokkurra kommúnistaríkja, sem áður voru í Sovétríkjunum.

Af harðstjórnum í heimi múslima eru það helst stjórnendur Líbíu og Sýrlands, sem ekki eru á framfæri Bandaríkjanna. Þetta sjá lýðræðissinnaðir múslimar eins og aðrir og þakka Bandaríkjunum ekki fyrir. Þess vegna sýna kannanir, að 80-90% íbúa íslamskra ríkja styðja sjónarmið Osama bin Laden.

Múslimar eru 1,3 milljarðar fólks um þessar mundir. Þar af má reikna með, að tæpur milljarður fylgi Osama að málum. Ef einn af hverjum þúsund þeirra vill öðlast eilíft líf með sjálfsmorðsárásum, stöndum við andspænis milljón manns, sem er fús til að vinna óhæfuverk í nafni trúar sinnar.

Lengi hefur verið til siðs á Vesturlöndum að líta á Osama sem geðveikan sérvitring á jaðri íslamskrar trúar. Það er fráleit skoðun. Osama er í meginstraumi trúarinnar, enda halda menn hlífiskildi yfir honum, þótt margar milljónir dollara séu í boði fyrir að segja, hvar hann heldur sig.

Sagan um Saladín er sterk í sögu íslams. Hann greip til vopna fyrir tæpum þúsund árum, þegar krossfarar lögðu til atlögu við heim múslima. Allur þorri múslima í nútímanum lítur á Osama sem Saladín nútímans, bjargvættinn, sem muni bjarga trúnni undan nýrri krossferð á vegum Bandaríkjanna.

Osama bin Laden væri öruggur um sigur í vinsældakosningum, sem færu fram um allan heim þessa dagana, eini maðurinn um þessar mundir, sem hefur heilan milljarð fylgismanna.

Jónas Kristjánsson

DV
Fjölmiðlar álitnir dómsvald

Á MIÐÖLDUM URÐU MUNKAR stundum svo æstir, að þeir nauðguðu konum og sökuðu þær síðan um að vera senditíkur andskotans, sendar til að forfæra hersveitir guðs. Þær voru síðan teknar af lífi, meira að segja nokkrar í tiltölulega guðlausri lútersku á Íslandi. Í sagnfræðinni eru þetta kallaðar miðaldir.

HÚN REITTI HANN TIL REIÐI var röksemd héraðsdómara fyrir mildum dómi yfir ofbeldismanni, sem hafði lamið eiginkonu sína heima hjá sér. Þessa tilvísun til hugsunarháttar miðalda hefur Hæstiréttur staðfest með því að staðfesta dóminn. Niðurstaðan er sú, að kerlingar geti sjálfum sér um kennt, ef karlarnir gruna þær um hliðarspor.

JÓN STEINAR GUNNLAUGSSON lagði fram skemmtilegt sérálit í Hæstarétti. Hann leit svo á, að ofbeldiskarlinn hefði fengið svo neikvæða umsögn í fjölmiðlum, að rétt væri að draga hana frá dómsniðurstöðu og milda dóminn. Þessi skoðun um aðild fjölmiðla að dómskerfinu gefur ýmsa skemmtilega möguleika í framtíðinni.

HVERT ER VÆGI NAFNS OG MYNDAR í frétt? Er hægt að skrásetja, hvernig fjölmiðlar séu aðilar að dómsvaldinu? Geta fleiri aðilar úti í bæ orðið aðilar að þessu kerfi. Ef ofbeldismaður fengi stóran vinning í happdrættinu, væri þá ástæða til að þyngja dóminn, af því að hann hefði fjárhagslegar forsendur til að milda afleiðingar hans?

SKIPULAGNING FJÖLMIÐLA er þrálát nauðungarhugsun margra kerfiskarla. Þeim finnst erfitt að hugsa sér, að fjölmiðlar gangi lausir í þjóðfélaginu. Þeir vilja gera fjölmiðla að hluta kerfisins, til dæmis hluta dómstólanna. Þeir vilja stjórna fjölmiðlunum. Í blaði laganema, Orator, er grein, þar sem lagt er til, að verklagsreglur Morgunblaðsins verði gerðar að lögum um verklagsreglur annarra fjölmiðla.

BLAÐAMENN SJÁ EKKI FYRIR SÉR, að þeir séu eins konar ígildi dómara, eins konar millidómstóll, sem Hæstiréttur þurfi að taka tillit til, þegar hann fellir dóma. Blaðamenn telja, að þeir séu bara að segja hver gerði hvað, hvar, hvenær, hvernig, hvers vegna og hvað svo. Þeir séu alls ekki að fara með dómsvald, þegar þeir segja fréttir.

TILLAGAN Í ORATOR er einstæð í vestrænu samfélagi, en sérálit Jóns Steinars sýnir, að hugarfarið er ekki einstætt á Íslandi.

DV
Reka, svelta, hóta, flytja, afnema

MANNRÉTTINDASTOFA fær ekki lengur fjármagn frá ríkinu, af því að ráðherrum utanríkis- og dómsmála þykir hún of sjálfstæð í greinargerðum um mannréttindi. Annars staðar á Norðurlöndum eru mannréttindastofur opinberar stofnanir. Dómsmálaráðuneytið hefur fallizt á að styðja ákveðin mál á vegum Mannréttindastofu, en ákveður sjálft, hvaða mál það séu.

SAMKEPPNISSTOFNUN er lögð niður og forstjóri hennar aflagður, af því að stofnunin sótti málið gegn olíufélögunum á leiðarenda. Iðnaðar- og viðskiptaráðherra taldi ófært, að opinber stofnun ofsækti gæludýr kerfisins, leifar kolkrabba og smokkfisks, með þessum hætti. Með nýjum lögum er verið að búa til nýjar stofnanir með öðru og þægara starfsfólki.

ÞJÓÐHAGSSTOFNUN var lögð niður og forstjóri hennar hrakinn út fyrir að leggja sjálfstætt mat á þjóðarhag. Fjármálaráðherra og þáverandi forsætisráðherra taldi ófært að sæta álitsgerðum, sem ekki fóru að öllu leyti saman við skoðanir fjármálaráðuneytisins á stöðu þjóðarbúsins. Lausnin var sú að leggja stofnunina niður og reisa enga í staðinn.

VEIÐISTOFNUN var flutt til Akureyrar, af því að forstjóri hennar neitaði að reka starfsmann, sem þáverandi ráðherra stofnunarinnar og núverandi formaður Samfylkingarinnar heimtaði að yrði rekinn fyrir að skrifa grein, sem var andstæð stefnu ráðherrans. Samfylkingin er að þessu leyti hliðstæð stjórnarflokkunum að heimta skilyrðislausa hlýðni.

NÁTTÚRUFRÆÐISTOFNUN hefur verið svelt í peningum, af því að forstjóri hennar er leiðindakrati, sem hefur vasast í pólitík. Hún mun áfram verða svelt, þangað til kominn er í forstjórastólinn maður úr stjórnarflokkunum, sem nýtur trausts valdahafanna. Það er talið ótækt að leggja fé til ríkisstofnunar, sem stjórnað er af leiðinlegum krata.

UMBOÐSMAÐUR ALÞINGIS fékk símleiðis yfirhalningu þáverandi forsætisráðherra og núverandi utanríkisráðherra, þar sem honum var hótað eins konar handrukkun, ef hann hagaði sér ekki eins og ráðherrann taldi heppilegt. Umboðsmaðurinn var svo skelkaður, að hann leitaði sér áfallahjálpar.

OFBELDISHNEIGÐ er að baki allra þessara mála. Ráðherrar telja, að embættismenn eigi allir að tala einum rómi og eru óhræddir við að misbeita ríkisvaldinu að því markmiði. Mannréttindastofa og málefni hennar eru nýjasta fórnardýr stefnunnar.

DV