arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Skáneyjarbunga

Frá Reykholti í Borgarfirði kringum Skáneyjarbungu að Hurðarbaki í Borgarfirði.

Í Skáneyjarbungu er sagður heygður Tungu-Oddur, sem var mestur höfðingi í Borgarfirði á 10. öld.

Förum frá Reykholti norðaustur um hlað á Breiðabólstað og áfram norðaustur um Breiðavatn og eyðibýlið Hólakot, í Signýjarstaði í Hálsasveit. Þar þverbeygjum við vestur með Hvítá, um Arnheiðarstaði og Síðumúlanes. Andspænis Fróðastöðum er Fróðastaðavað norður yfir Hvítá. En við förum suðvestur að Hurðarbaki í Borgarfirði. Þaðan er leið á brú á Hvítá yfir í Hvítársíðu.

18,5 km

Borgarfjörður-Mýrar

Nálægar leiðir: Hálsaleið, Húsafell, Fróðastaðavað, Bugar.

Skrásetjari: Kortavefur LH

Heimild: Kortavefur LH
Skálpanes

Frá Bláfellshálsi að fjallaskálanum í Skálpanesi.

Byrjum á Kjalvegi 35 á Bláfellshálsi. Þar er jeppafær þverleið til norðnorðvesturs fyrir sunnan Geldingafell og síðan norðvestur Skálpanes að fjallaskálanum þar.

7,8 km

Árnessýsla

Skálar:

Skálpanes: N64 33.438 W19 59.465.

Nálægar leiðir: Bláfellsháls.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Skálmarnes

Hringleið um Skálmarnes frá Axlarseli í Skálmarfirði til Kerlingarfjarðar.

Undirlendi er töluvert suðvestan til á nesinu og er ströndin þar ákaflega vogskorin. Yzt á nesinu er Haugsnes. Þar var Þórður Ingunnarson, annar maður Guðrúnar Ósvífursdóttur, heygður eftir að hann drukknaði á Breiðafirði.

Förum frá Axlarseli suður með Skálmarfirði um Urðir og allt suður á Skálmarnes. Þaðan vestur í Skálmarnesmúla og norðvestur með Skálmarnesmúlafjalli í Fjörð. Síðan norðnorðaustur strönd Kerlingarfjarðar á veg 60 vestan Axlarsels.

26,6 km

Vestfirðir

Nálægar leiðir: Þingmannaheiði.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálmardalsheiði

Frá þjóðvegi 60 í Skálmardal norður Skálmardalsheiði að þjóðvegi 61 í Gervidal.

Vel vörðuð leið.

Í brekkunum niður í Gervidal er Butraldabrekka, þar sem Þorgeir Hávarðsson drap Butralda samkvæmt Fóstbræðrasögu. Björn Jónsson á Kirkjubóli á Bæjarnesi, faðir Péturs Björnssonar skipstjóra á Gullfossi, fór með hjú og búsmala um heiðina, þegar hann flutti að vori að Hóli í Ketildal í Dýrafirði árið 1895. Virðist hafa komið niður í Húsadal í Mjóafirði, gist þar eina nótt til að ala búsmalann. Hélt síðan á Glámu, sem var snævi þakin niður í Dýrafjarðarbotn. Lilja Björnsdóttir skáldkona, dóttir Björns, skráði söguna.

Byrjum við þjóðveg 60 í Skálmardal. Förum beint norður, fyrst fram Skálmardal, síðan upp Tungur á Skálmardalsheiði, svo vestan við Dúpavatn, í 500 metra hæð, bratt niður Grísatungur í Gervidal, norður dalinn á þjóðveg 61 við eyðibýlið Kleifakot.

17,8 km

Vestfirðir

Nálægar leiðir: Svínanes, Bæjarnes, Glámuheiði, Eyrarfjall.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skáldabúðir

Frá Steinsholti í Gnúpverjahreppi um Hlíðarfjall að Skáldabúðum.

Í Steinsholti er rekin ferðaþjónusta fyrir hestamenn.

Förum af vegi 326 við Grettisgeil, austan við Hlíðarfjall, að vegi 329 við Skáldabúðir.

6,0 km

Árnessýsla

Nálægir ferlar: Laxárdalsvað, Kaldbaksvað Hallarmúli.

Nálægar leiðir: Fossnes, Hamarsheiði, Þjórsárholt, Illaver.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálavíkurheiði

Frá Bolungarvík til Skálavíkur.

Skálavík var mikil verstöð. Um aldamótin 1900 bjuggu þar um 100 manns. En allt er þar nú komið í eyði. Mikil umferð var um heiðina, þegar allt lék í lyndi. Þar eru tvær myndarlegar vörður með trékrossi, Hærri-Kross og Lægri-Kross.

Förum frá Bolungarvík vestur um Hlíðardal og Heiðarskarð í 320 metra hæð, niður Hraunagarð að sjó í Skálavík.

11,7 km

Vestfirðír

Skálar:

Ásgerðarbúð: N66 10.887 W23 28.530.

Nálægar leiðir: Bakkaskarð, Ófæra, Grárófuheiði, Heiðarskarð, Gilsbrekkuheiði, Geirsteinshvilft, Hraunsdalur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálavegur

Frá Skoruvík að Skálum á Langanesi.

Skálar voru útgerðarpláss og myndarlegt kauptún á fyrri tíma mælikvarða. Þar bjuggu 117 manns, árið 1924 auk farandverkafólks. 50-60 áraskip voru þar, þegar mest var. Nú sjást litlar minjar um forna frægð. Skálakross var reistur til minningar um enska sjómenn. Áhöfn af ensku skipi, sem strandaði fyrir löngu undir Fontinum, komst í land og klöngraðist upp gjána. Af því dregur hún nafnið Engelskagjá. En á leiðinni til bæja urðu allir mennirnir úti, örmögnuðust af vosbúð og þreytu nema skipstjórinn einn sem komst lífs af. Stendur enn kross við Skálaveg milli bæjanna Skoruvíkur og Skála, þar sem lík mannanna fundust og eru þar grafin.

Förum frá eyðibýlinu Skoruvík af Fontsvegi suður Vatnadal, austan Arnarhólsvatns hjá Skálakrossi, vestan við Tófuöxl, austan við vötnin Bjarnarvatn og Kringlu, að Skálum á Langanesi. Bílvegurinn liggur aðeins austar í landinu, um Tófuöxl.

3,4 km

Þingeyjarsýslur

Skálar:

Albertsbúð: N66 19.804 W14 45.847.

Jeppafært

Nálægar leiðir: Fontur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálavatn

Frá Arnbjargarlæk í Þverárhlíð um Skálavatn til Svartagils í Norðurárdal.

Förum frá Arnbjargarlæk af veginum norðnorðvestur á fjallið og upp að Skálavatni, sunnan við það í 200 metra hæð. Síðan vestnorðvestur af heiðinni niður að þjóðvegi 527 við Svartagil.

3,3 km

Borgarfjörður-Mýrar

Nálægar leiðir: Svartagil, Fiskivatn.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálarkambur

Frá Hælavík um Skálarkamb til Hlöðuvíkur.

Í Árbók FÍ 1994 segir: “ er talinn einn erfiðasti fjallvegur í Sléttuhreppi að vetrarlagi og illfær hestum en er skemmtileg leið á sumardag. Skýr slóði fer í sneiðingum um hlíðina upp á efstu brún … Farið er á stíginn upp Skálarkamb frá Búðum í Hlöðuvík yfir Skálarlæk og upp Skálarbrekku, grasigróna skriðu en ofan hennar taka við nakin klettabelti. Á fyrstu áratugum [tuttugustu] aldar var slóðinn upp brekkuna ruddur og njóta þeir sem leggja leið um Kambinn enn þeirra mannaverka. Ærið bratt er upp að vestanverðu en gatan liggur ávallt á snið og léttir það gönguna. Ekki er nema atlíðandi í austur þegar upp á kambinn er komið, en þá er farið á hjalla af hjalla ofan til Hælavíkur ellegar um Atlaskarð áfram í Hafnarbás.”

Förum frá Hælavík suður fyrir vestan Ófærubjarg og beygjum til vesturs á Skálarkamb í 320 metra hæð. Förum afar bratt vestur og niður í Skál og síðan um Skálarbrekku niður að eyðibýlinu Búðum. Áfram suðvestur með sjó að sæluhúsinu í Hlöðuvík.

5,7 km

Vestfirðir

Erfitt fyrir hesta

Mjög bratt

Skálar:

Hlöðuvík: N66 24.860 W22 40.520.

Nálægar leiðir: Atlaskarð, Hlöðuvíkurskarð, Kjaransvíkurskarð, Almenningar.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skálanes

Frá Hánefsstöðum í Seyðisfirði með ströndinni til Skálaness.

Förum frá Hánefsstöðum austur með ströndinni undir Hánefi og Flanna að Grund. Þaðan er leið um Dalaskarð til Mjóafjarðar. Við förum áfram út ströndina norðaustur að Skálanesi.

9,0 km

Austfirðir

Nálægar leiðir: Dalaskarð, Brekkugjá.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Skarfanes

Frá Leirubakka í Landsveit um Skarfanes á Rangárbotnaveg.

Allt landið austan Skarðsfjall er úr hinu mikla Þjórsárhrauni fyrir 8000 árum. Það er nú orðið vel gróið, víða með runnum. Lambhagi er skógi vaxinn.

Förum frá Leirubakka vestur með þjóðvegi 26 að Skarðsfjalli. Förum norðaustur um Skarðsheiði og Yrjaheiði að eyðibýlinu Skarfanesi. Þaðan áfram norðaustur í Lambhaga við Þjórsá og síðan suðaustur að Skarðstanga og Þjófafossi í Þjórsá. Áfram austur að þjóðvegi 26 frá Landi í Rangárbotna.

27,9 km

Rangárvallasýsla

Nálægir ferlar: Heklubraut, Rangárbotnar.

Nálægar leiðir: Réttarmes. Stóruvallaheiði, Skarðsfjall, Gaukshöfðavað.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Jónas Kristjánsson
Skarðsheiði

Frá þjóðvegi 47 við Lambhaga í Leirársveit um Skarðsheiði að Skeljabrekku í Andakíl.

Þorleifur Þórðarson í Görðum og Snorri Sturluson fóru um Skarðsheiði 1237 með nærri 400 manna lið á leið Þorleifs til Bæjarbardaga í Borgarfirði við Sturlu Sighvatsson. Tvær skessur bjuggu í hömrum fyrir vestan Miðfitjar. Þeim þótti notalegt að sitja á Miðfitjahól á kletti sem heitir Skessusæti. Lengi var ekki hægt að fara Skarðsheiðarveg fyrir þeim. Þær gerðu mönnum og skepnum ýmsar skráveifur. Eitt sinn átti bóndinn á Grund í Skorradal erindi suður fyrir Skarðsheiði. Heiðina sjálfa fór hann til baka. Á leiðinni hitti hann skessuna, en ekki segir af viðureign þeirra, nema hvað um kvöldið kom bóndi heim og dró á eftir sér dauða hryssu sem hann hafði riðið að heiman. Mjög var af honum dregið og lagðist hann í rúmið. Viku seinna var hann dáinn.

Förum frá Lambhaga norður yfir Laxá og á þjóðveg 502. Austur eftir þjóðveginum hálfan annan kílómetra og síðan norður um Neðra-Skarð að Breiðubrekku. Þaðan upp í Heiðarskarð milli Skarðsheiðar og Snóksfjalls. Handan Snóksfjalls er önnur leið eftir línuvegi upp í skarðið. Þessar leiðir sameinast suðvestan við Rauðahnjúk í 500 metra hæð, þar sem heita Skessubrunnar. Við höldum áfram leiðina norður Miðfitjar á Miðfitjahól, þar sem er Skessusæti. Förum milli Skessuhorns í Skarðsheiði að austan og Svörtutinda að vestan. Síðan áfram norðaustur og niður um Langahrygg að þjóðvegi 507 um Andakíl. Þaðan er stutt leið með vegi að Skeljabrekku.

22,2 km

Borgarfjörður-Mýrar

Nálægar leiðir: Leirárdalur, Katlavegur, Grunnafjörður, Hestháls.

Skrásetjari: Kortavefur LH

Heimild: Kortavefur LH
Skarðsfjall

Frá Skarði á Landi um Skarðsfjall og Skarfaneslæk að Miðtanga.

Allt landið austan Skarðsfjall er úr hinu mikla Þjórsárhrauni fyrir 8000 árum. Það er nú orðið vel gróið, víða með runnum. Lambhagi er skógi vaxinn.

Förum frá Skarði norður með Skarðsfjalli og Grenshálsi. Síðan austur um Gamla-Skarðssel að Fagurhóli og síðan norðaustur um Yrjar og yfir Skarfaneslæk, norðaustur um Mýrarskóg og Öldumela að Lambhaga við Þjórsá.

13,1 km

Rangárvallasýsla

Nálægar leiðir: Skarfanes, Gaukshöfðavað, Hagavað.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Skarðsá

Frá Skarðsá í Sæmundarhlíð að Syðra-Skörðugili. +

Förum norðaustur yfir hálsinn milli Skarðsár og Syðra-Skörðugils.

3,3 km

Skagafjörður

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Ingimar Ingimarsson
Vorið reyndist haust

Arabíska vorið reyndist vera haust. Ríkisstjórn Mubarak í Egyptalandi var gjörspillt, en ríkisstjórn á vegum Sisi er hálfu verri. Herforingjar rupla ríkissjóð, efnahagur landsins er í rúst, hálf þjóðin í verkfalli og þúsundir sæta pyndingum. Sýrland er varla nokkuð nema samfelld rúst. Assad forseti verður þar síðasti borgarinn, aleinn eftir í eigin rústum. Líbýa er meiri spurning, en ljóst er þó, að vorið þar reyndist ekki sú breyting, sem búist var við. Geðbilaðir vildarfurstar Ólafs Ragnars sitja á gulli við Persaflóa og senda olíufé til sérhvers, sem vill stunda hryðjuverk á villutrúarfólki.
Skortir dug og vit

Landslög segja: „Almenningi er heimil för um landið og dvöl þar í lögmætum tilgangi.“ Umferðarréttur fólks hefur frá alda öðli verið hornsteinn í lögum landsins. Nú hefa nokkrir aðilar reynt að hindra réttinn. Hafa sett upp hlið og tollheimtumenn. Það er ólöglegt, hvað sem sýslumaður á Selfossi trúir, hann hefur ætíð verið ómarktækur. Ragnheiður Elín Árnadóttir ráðherra á að vernda fólk gegn ofríki, en gerir ekki. Klúðrar málinu með andvana fæddum náttúrupassa, sem á að taka gildi síðar og allir eru á móti. Staðreyndin er einfaldlega, að hún hefur hvorki dug né vit til að gegna embætti ráðherra.
Teygist á straxinu

Fyrir ári lofuðu bófaflokkarnir kjósendum gulli og grænum skógum. Framsókn nefndi „300 milljarða“ „strax“. Eftir kosningar var teygt á straxinu. Fyrst fært fram á haustið og síðan á heimsmetsfundinn í Hörpu. Þar var fjölyrt um „reiknivél“ í næstu viku. Og nú er aftur að koma fram á vor og komið er nýtt met í skotskífuna. Það er „stærsta upplýsingaverkefni“ Íslandssögunnar. Senn nálgast erfiðar kosningar og þá verður fundið upp nýtt heimsmet. Straxið verður hins vegar teygt fram yfir kosningar. Samt verða þá 70.000 fábjánar tilbúnir að trúa á nýtt „strax“ frá hinum sérstæða og einbeitta loddara.
Skarðið

Frá Skarði á Skarðsströnd um Skarðið að Búðardal á Skarðsströnd.

Á 18. öld var Skarðið fjölfarin leið, enda var það þá vel gróið þéttum skógi. Nú er allur skógur horfinn og gatan orðin grýtt. Þannig hefur farið fyrir mörgum skemmtilegum reiðgötum á landinu. Í Skarðinu miðju er dys og varða, sem heitir Illþurrka. Þar er kona Geirmundar heljarskinns sögð vera heygð. Bær þeirra var á svipuðum slóðum og Skarð. Rétt ofan við Skarð er Andakelda, þar sem Geirmundur er talinn hafa fólgið dýrgripi sína. Skarð var öldum saman eitt allra mesta höfuðból landsins. Þar bjó Björn ríki Þorleifsson hirðstjóri og síðan ekkja hans Ólöf ríka á síðari hluta 15. aldar. Um skeið var verzlunarstaður í fjörunni, Skarðsstöð.

Förum frá Skarði austur Skarð og niður í Búðardal. Þar beygjum við til norðurs eftir veiðivegi og fylgjum honum út á þjóðveg 590 við Búðardalsá.

6,3 km

Snæfellsnes-Dalir

Nálægar leiðir: Búðardalur, Hvarfsdalur, Skeggaxlarskarð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Skarðheiðarvegur

Frá Gljúfurá við Grísatungu á Mýrum til Langár við Rauðukúlu.

Skarðheiðarvegur vestari er gömul skreiðarkaupaleið, sem var farin úr uppsveitum Borgarfjarðar er bændur sóttu skreið út undir Jökul í skiptum fyrir búvörur. Í Heiðarvígasögu er sagt frá Þórhalla bónda á Jörfa og för hans um Skarðheiðarveg með allt sitt hyski og hafurtask á níu klyfjahestum. Hann var að flýja undan yfirgangi Víga-Styrs. Sá sat hins vegar fyrir Þórhalla í heiðarbrekkunum og felldi hann.

Förum frá eyðibýlinu Grísatungu við Gljúfurá. Síðan upp með ánni sunnan við Staðartungu. Þegar við komum að Langá, förum við vestur yfir hana að Rauðukúlu.

8,3 km

Borgarfjörður-Mýrar

Skálar:

Fjallakofinn: N64 45.463 W21 51.351.

Nálægir ferlar: Hábrekknavað, Jafnaskarð, Sópandaskarð, Hraundalur.

Nálægar leiðir: Hrosshyrna, Klif, Langavatn.

Skrásetjari: Kortavefur LH

Heimild: Kortavefur LH
Skarðadalur

Frá Sæbóli í Aðalvík um Skarðadal að Sléttu á Sléttunesi.

Förum frá Sæbóli suðaustur með Lækjarfjalli, sunnan við Staðarvatn og síðan suður Skarðadal. Þaðan förum við vestsuðvestur fyrir sunnan Teistavatn um Teistann í 280 metra hæð og um Garðanesgil niður að Sléttu.

8,7 km

Vestfirðir

Skálar:

Sæból: N66 20.596 W23 06.155.

Nálægar leiðir: Sléttuheiði, Slétta, Aðalvík.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Skammadalsskarð

Frá Skjöldólfsstöðum í Breiðdal um Skammadalsskarð að Fossgerði í Berufirði.

Förum frá Skjöldólfsstöðum suður Skammadal og upp dalbotninn suður í Skammadalsskarð milli Hrossatinds að vestan og Kjalfjalls að austan. Skarðið er í 650 metra hæð. Síðan förum við suður og niður í Krossdal og suður eftir dalnum að Fossgerði.

10,1 km

Austfirðir

Nálægar leiðir: Reindalsheiði, Berufjarðarskarð, Fagradalsskarð, Krossskarð.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Skagfirðingavegur

Frá Skammá við Arnarvatn að Kjalvegi við Áfanga suðvestan Blöndulóns.

Skagfirðingavegur lá upp frá Gilhaga í Skagafirði. Skreiðarferðir fóru Skagfirðingar suður Stórasand. Í Mælifellshnúk er stór fönn í hestlíki lengi fram eftir vori. Þegar hesturinn var rofinn um bóg töldu menn óhætt að ríða Skagfirðingaveg um Stórasand. Í Ferðabók sinni (1791-1797) nefnir Sveinn Pálsson ferð um Stórasand 2. október. Þeir hrepptu storm og hrakviðri, enda var snjór nýleystur. Hestarnir sukku í aurbleytu næstum upp í hné. Þeir höfðu lagt af stað kl.11 um morguninn en kl. hálf níu um kvöldið voru þeir komnir í Tjaldhól við Skammá sem rennur í Arnarvatn mikla. Rokið var svo mikið, að þeir gátu með engu móti tjaldað. Þess í stað notuðu þeir tjaldið fyrir ábreiðu, en voru að öðru leyti óvarðir fyrir regni og stormi. Þetta veður hélzt alla nóttina. Við Skammá orti Jónas Hallgrímsson: “Og undir Norðurásnum / er ofurlítil tó / og lækur líður þar niður / um lágan hvannamó.”

Förum frá Skammá austnorðaustur slóð um Stórasand, fyrst fyrir norðan Bláfell, þar sem við komum að fornum Ólafsvörðum, sem hlaðnar voru sér til hita af Ólafi biskup Hjaltasyni og mönnum hans um miðja sextándu öld. Áfram höldum við austnorðaustur um Beinakerlingu að Grettishæðarvatni og síðan að Grettishæð. Þar greinast leiðir. Okkar leið liggur norðaustur Skagfirðingaveg. Við förum til norðausturs fyrir sunnan Svínafell og norðaustur um Öldur, sem sagðar eru átján talsins eins og segir í vísuhelmingnum: “Átján öldur undir Sand / eru frá Sauðafelli”. Síðan norður fyrir Sauðafell að reiðslóð, sem liggur stutta leið norður að fjallaskálanum Áfanga. Hin forni Skagfirðingavegur lá síðan áfram austur yfir, þar sem nú er suðurendi Blöndulóns og sameinaðist Kjalvegi við Galtará.

34,5 km

Húnavatnssýslur

Skálar:

Áfangi: N65 08.951 W19 43.744.

Nálægir ferlar: Suðurmannasandfell, Arnarvatnsheiði, Fljótsdrög, Bláfell, Sandkúlufell.

Nálægar leiðir: Stórisandur, Grímstunguheiði, Öldumóða.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Útivistarkort
Skaftártunguleið

Frá Höfðabrekku til Hrífuness í Skaftártungu.

Gömul þjóðleið. Ekki er mikið um landslag á leiðinni, bara grár sandurinn, en í fjarlægð sést til fjalla. Ef eitthvað er að veðri, er þetta skyldureið, en ekki sportreið. Í sólskini og hita villa hillingar um fyrir fólki, sem heldur, að styttra sé í áfangastað en raun ber síðan vitni um. Þetta er alvöru eyðimörk.

Byrjum við þjóðveg 1 austan brúar á Múlakvísl austan Höfðabrekku. Frá Múlakvísl fylgjum við slóð norðaustur í átt að austurodda Hafursey og þaðan áfram beina línu norðaustur í Skaftártungu. Við förum yfir Þverkvíslar og Loðinsvíkur að Hólmsá, þar sem við förum yfir á brú við Hrífunes.

27,2 km

Skaftafellssýslur

Skálar:

Hafursey : N63 30.900 W18 44.080.

Nálægir ferlar: Höfðabrekkuheiði.

Nálægar leiðir: Mýrdalssandur, Álftaversleið, Arnarstakksheiði.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Skaftá

Ýmis vöð á Skaftá.

Svonefndir vatnahestar voru eftirsóttir í nágrenni stórfljóta fyrr á öldum. Oftast voru þetta stórir og rólegir hestar sem stigu upp í strauminn. Menn höfðu svo viðbótaraðferðir við að velja hesta. Vatnastingur var talið tákn um traustan vatnahest. Það er sveipur í hári hests aftan við kverkina. Væri hann báðum megin, var sagt, að vatnastingurinn væri í gegn. Trú manna var, að ekki færist maður í vatni af hesti, sem hefði vatnasting gegnum hálsinn. Ferðir um hættuleg vöð voru örlög fyrirmanna allar aldir fyrir öld brúa. Í öllum árum fórust einhverjir. Og margir fleiri lentu í hremmingum á vöðum.

Fyrir öld brúa urðu hestar að vera vel syndir, þegar í harðbakkann sló á erfiðum vöðum. Eða þegar menn vildu stytta sér leið. Skaftfellskir hestar, einkum úr Hornafirði og Öræfum, voru eftirsóttir fyrir einni öld. Kallaðir vatnahestar. Sumir hestar eru svo djúpsyndir, að hættulegt er að sitja þá. Aðrir synda hátt í vatni og eru þægilegir ásetu við þær aðstæður. Einstaka hestar leita botns í sífellu og hoppa því á sundinu. Ég sá einn hoppa þannig í Holtsós. Þeir eru beinlínis hættulegir. Hlutverk mannsins á sundreið er að vera farþegi á baki, standa í ístöðunum og hanga að öðrum kosti í faxinu.

Farið var yfir Skaftá á fimm stöðum, hjá Skaftárdal, Heiði, Hólmi, í Ásgarðshólum og yfir Landbrotsvötn í heild austur af Uppsalahálsi í Landbroti. Eldvatnið hjá Svínadal var ferjuvatn. Yfir Eldvatnið í Meðallandi var farið á ferju hjá Fljótum eða á vaði nálægt Feðgum. Yfir Geirlandsá var farið austur af Geirlandi. Yfir Breiðbalakvísl var farið vestur af Breiðabólstað eða austan við Keldunúp. Tvær leiðir lágu síðan austur, önnur með Síðufjöllum og hin um Tögl og austur sandana. Fara þurfti fyrir Eldvatnstanga á leiðinni austur frá Teygingalæk. Nokkur vöð voru á Hverfisfljóti. Nokkru fyrir vestan brúna er Eldkróksvað og lá að því vörðuð leið um hraunið, Eldkróksgata. Nokkru ofar er Trjábraut og enn ofar er Sauðavað. Algengasta vaðið var sunnar, fyrir vestan Hvol.

2,7 km

Skaftafellssýslur

Erfitt fyrir hesta

Ekki fyrir göngufólk

Nálægar leiðir: Flosavegur, Holtsdalur, Laki.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins
Skaftafell

Frá Skaftafelli um Bæjarstaðaskóg að Sæluhúsakvísl.

Fá þarf leyfi þjóðgarðsvarðar til að fara með hesta þessa leið. Gönguleiðin er sýnd á kortinu, en reiðleiðin er á aurunum neðan við Skaftafellsbrekkur, yfir varnargarð og upp með Morsá. Ekki er lengur farið yfir Skaftá á jökulsporði, því að áin rennur með jökuljaðri vestur í Sandgígjukvísl.

Bæjarstaðaskógur er ein af perlum landsins með gömlu, hávöxnu og beinvöxnu birki. Nafnið bendir til, að þar hafi verið bær fyrr á öldum.

Byrjum hjá þjóðvegi 1 við Skaftafell í Öræfum. Förum til norðvesturs um þjónustumiðstöðina í Skaftafelli upp að brekkurótum. Síðan norður á Bölta og þaðan vestan í fellinu, að Morsá undir Skerhóli. Þaðan förum við vestur sandinn norðan við Skeiðará í Hamragilsaxlir. Síðan utan í Jökulfelli inn í Hamragil. Út á jökulsporðinn yfir Skeiðará og til suðausturs niður á Skeiðarársand. Að lokum suður sandinn að vegi 1 austan við Sæluhúsakvísl.

17,9 km

Skaftafellssýslur

Nálægar leiðir: Flosavegur.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Síldarmannagötur

Frá botni Hvalfjarðar að Sjónarhóli eða áfram að Vatnshorni í Skorradal.

Leiðin er öll vörðuð og stikuð. Áður fyrr var síld veidd í Hvalfirði. Þegar í fornöld hétu göturnar þessu nafni. Hólmverjar fóru Síldarmannagötur að Hvammi í Skorradal og stálu þar yxn Þorgrímu smiðkonu og ráku suður á hálsinn. Uxarnir snéru hins vegar á Hólmverja vegna fjölkyngi Þorgrímu og komust aftur heim í Hvamm. Frá þessu er sagt í Harðar sögu og Hólmverja. Gamlar vörður hafa verið endurreistar, svo að leiðin er greið og auðrötuð. Örnefnin Löngugötugil og Vegagil innan við Vatnshorn í Skorradal minna á þessar áður fjölförnu götur. Mikið útsýni er af fjallinu til allra átta.

Förum frá botni Hvalfjarðar rétt norðan við ós Botnsár um sneiðinga norður á fjallið Þyril, öðru nafni Selfjall. Förum vestan við Brunnárgil með Paradísarfossi og upp í Reiðskarð í 200 metra hæð. Síðan um fornar og greiðar reiðgötur til norðvesturs upp á fjallið í 390 metra hæð. Þaðan förum við til norðnorðausturs eftir fjallinu um Grjóthlíð, Árnahlíðar og Nyrðra-Þvergil. Þaðan norður fyrir botn Grafardals á Sjónarhól og síðan milli Bæjargils að austan og Stöðugils að vestan niður að Vatnshorni í Skorradal.

9,8 km

Borgarfjörður-Mýrar

Nálægar leiðir: Sjónarhóll, Mávahlíðarheiði, Teigfell, Skorradalur, Kúpa.

Skrásetjari: Kortavefur LH

Heimild: Kortavefur LH
Sílalækur

Frá Sílalæk um Laxá og Aðaldalshraun.

Byrjum á þjóðvegi 852 við afleggjara að Sílalæk. Förum norðvestur afleggjarann og áfram austur að þjóðvegi 85 í Aðaldal við Laxá. Yfir þjóðveginn og síðan suður með Laxá að mótum þjóðvega 85 og 852 í Aðaldal.

10,7 km

þingeyjarsýslur

Nálægir ferlar: Hvammsheiði.

Nálægar leiðir: Sandsbæir.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Herforingjaráðskort
Sigvaldakrókur

Frá Kjalvegi yfir Jökulfall í Sigvaldakróki til Fosslækjarvers á Hrunamannaafrétti.

Önnur höfuðleið þeirra ferðamanna af Kili, sem vildu fara ofan í Hreppa. Hin leiðin er á vaði yfir Jökulfallið við brúna á Hvítá við Bláfell. Nú er jafnan farið um brú á Jökulfalli á vegi í Kerlingarfjöll.

Byrjum við þjóðveg 35 á Kili við Skútaver á móts við Mosfell handan Jökulfalls. Förum suðaustur um verið að Jökulfalli og yfir það á vaði í Sigvaldakróki. Austan ár förum við síðan til suðurs fyrir vestan Mosfellsháls og austan Húnbogaöldu að fjallaskálanum í Fosslækjarveri.

10,0 km

Árnessýsla

Ekki fyrir göngufólk

Skálar:

Fosslækur: N64 34.524 W19 36.144.

Nálægar leiðir: Grjótá.

Skrásetjari: Jónas Kristjánsson

Heimild: Árbækur Ferðafélagsins