arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tilveran orðin dýrari

Fiskimatreiðsla á Tilverunni í Hafnarfirði er eins fín og hún hefur alltaf verið. Kom þar sunnudagskvöldi, fékk góða spergilsúpu og frábæran hlýra í rauðpiparsósu. Hann var að vísu afgreiddur með bakaðri kartöflu og stöðluðu grænmeti, sem hvorugt er spennandi. Þjónusta var rösk og glöð. Eini galli staðarins er verðið, sem er farið að rísa af fyrra botni. Fiskréttur að kvöldi kostar um 2.700 krónur, með súpu dagsins 3.500 krónur, og fer í 3.900 krónur með eftirrétti. Áður var Tilveran ódýrust af frambærilegum matstöðum höfuðborgarsvæðisins. Nú er hún komin á skrið upp í miðlung.
Humarsúpa Sægreifans

Stundum kem ég við hjá Kjartani sægreifa í verbúðunum, þegar ég kem úr hrakningum á leiðinni ofan frá Kaldbak. Humarsúpan er jafnan fín og ódýr, enda orðin fræg víða um heim. Til viðbótar fæ ég mér fiskispjót, núna í vikunni með humri og hlýra. Kjartan er búin að stækka við sig, kominn með sal uppi á lofti og rúmar áttatíu manns. Kontóristar kerfisins eru að plaga hann, vilja að hann fari eftir reglum. Sægreifinn er hins vegar náttúruafl, sem ekki er hægt að umgangast með reglugerðum um brunavarnir. Hann á bara að hafa sjálfvirkt veitingaleyfi. Burtséð frá tilviljunum í innréttingum.
Nútími eftir ár

Fyrirhugaða gagnaverið á Keflavíkurvelli er frábært. Það markar tímamót í atvinnusögunni eftir eitt ár. Fyrstu tímamótin voru fiskurinn, önnur var stóriðjan og nú er sú þriðja að koma. Verið hýsir tölvubúnað, netþjóna og gagnageymslu. Útvegar traust rafmagn og hratt samband við umheiminn. Byggir á Farice og Danice, keyrir á 160 gígabæta hraða á sekúndu. Við höfum núna bara fjögurra gígabæta hraða. Ef stjórnvöld standa sig í stykkinu, má búast við fleiri gagnaverum og netþjónabúum. Til dæmis frá Google og Microsoft, sem þurfa gnótt af slíku um allan heim. Við erum að komast inn í nútímann.
Furðulegur dómur

Héraðsdómur Reykjavíkur er að mínu viti skipaður fólki, sem stígur ekki í vitið. Ef það kynni eitthvað í lögfræði, væri það í góðum bisness á háum greiðslum. Annars lendir það kauplágt í Héraðsdómi. Nú hefur dómstóllinn dæmt Gauk Úlfsson bloggara fyrir gróf ummæli um Ómar R. Valdimarsson. Gauki er gert að greiða 300.000 krónur í miskabætur, 500.000 krónur í málsókn, auk launa eigin verjanda. Þetta er langt út af kortinu, svo sem sést af samanburði við væga dóma um ofbeldi og nauðganir. Ómar er þekktur af hvössum skrifum um pólitíska andstæðinga. Hann á ekki að verða sjóveikur.
Vilhjálmur vælir

Vilhjálmur Þ. Vilhjálmson hefur uppgötvað ógæfu sína. Hún er fjölmiðlun. Hann telur fjölmiðla hafa leikið sig grátt í vetur. Hvurslags væl er þetta. Maðurinn er búinn að vera í pólitík frá ómunatíð og virðist samt þurfa áfallahjálp vegna fjölmiðla. Flestum er ljóst, að vandræði Vilhjálms eru heimatilbúinn. Hann var fyllilega einfær um að koma sér sjálfur í sinn vanda. Hann skrifaði upp á spilaborgir í viðskiptum án þess að skilja neitt í þeim. Kennir svo sögumanni um ótíðindin. Kannski kærir hann þá. Dómstólar hafa gefið grænt ljós á kærur á þeim forsendum einum, að fólki líði illa.
Franklín Steiner vælir

Franklín Steiner er frægur maður og ekki af góðu. Nú er honum farin að líða illa af frægðinni. Hann hefur kært fjölmiðil fyrir að gera sig frægan og heimtar milljón í skaðabætur. Þetta er fáránlegasta dæmið af nokkrum um, að dómstólar hafa gefið slúbbertum veiðileyfi á fjölmiðla. Nú nægir þeim að segja, að sér líði illa og að þeir þurfi áfallahjálp. Þá geta þeir fengið milljón frá fjölmiðli, sem hefur ekki gert annað en að segja satt og rétt frá staðreyndum. Þegar Franklín Steiner hefur fengið sína milljón, hefur fullkomnast þetta furðulega skeið stuðnings dómstóla við þekkta slúbberta.
Breyta þarf lögum

Þegar Franklín Steiner hefur fengið sína milljón eins og hinir, þurfa þingmenn að vakna til meðvitundar. Endurskoða þarf lög um persónuvernd á þann hátt að þau stangist ekki á við sannleiksregluna: Að satt megi standa. Nú túlka róttæklingar í Persónuvernd lögin sem öðrum lögum æðri. Dómstólar gera það líka. Hefja þarf aftur til vegs þá gömlu reglu, að fjölmiðlar séu ekki dæmdir nema þeir hafi vísvitandi sagt rangt frá málsefnum. Núverandi ástand takmarkar gegnsæi, er andsnúið lýðræði, stuðlar að undirheimum. Það verður aðeins lagað með breytingu á lögum um persónuvernd slúbberta.
Einnar nætur menn

Sjómenn, skipstjórar og útvegsmenn heimta að fá að veiða loðnu. Hún er æti þorskins. Því meira, sem veitt er af loðnu, þeim mun minna veiðist af mun verðmætari afla. Þetta neita sjómenn, skipstjórar og útvegsmenn að sjá. Eins og venjulega vilja þeir bara moka upp hverju því kvikindi, sem sést hverju sinni. Þeir hafa spillt fiskimiðum með botnvörpu. Þeir hafa ofveitt hvern stofninn á fætur öðrum. Þeir rífast linnulaust við Hafró og rægja hana fyrir pólitíkusum. Sjómenn, skipstjórar og útvegsmenn eru alveg ófærir um að passa upp á fiskistofna við landið. Þetta eru einnar nætur menn.
Brezkir læknar fatta

Brezka læknafélagið krefst opinberra aðgerða gegn misnotkun áfengis, sem það telur vera orðna að farsótt. Heimtar hærri álögur í hlutfalli við áfengismagn. Krefst styttingar á opnunartíma vínveitingastaða. Vill banna tilboð, til dæmis lækkað verð klukkan 17-18. Læknasamtökin vilja líka banna áfengisauglýsingar og kostun á vegum áfengisfyrirtækja. Einnig vill félagið setja merkimiða á bjór og vín og sterkari drykki, eins og eru nú á tóbaki. Læknafélagið segir notkun áfengis vera mesta sjúkdóm nútímans. Kallar það neyðarástand, að 30-40% af ungum Bretum styttir ævi sína með áfengi.
Dagblöð deyja hægt

Nánast daglega berast fréttir af samdrætti dagblaða í Bandaríkjunum. Hann er farinn að leita á hornsteina á borð við Los Angeles Times, New York Times og Washington Post. Dagblöð tapa auglýsingum, einkum smáauglýsingum. Unga fólkið les ekki dagblöð og fæst ekki til að gera það. Þetta háir ekki bara dagblöðum, heldur líka sjónvarpinu. Unga fólkið hefur lítinn áhuga á sjónvarpi og engan áhuga á sjónvarpsfréttum. Allt þetta skaðar fréttirnar. Bandaríkjamenn lesa nánast ekkert um utanríkismál og vita lítið um pólitík. Vefurinn kemur ekki í stað fjölmiðla, hann er ábyrgðarlaus.
Pappírinn víkur

Pappírinn víkurÍ hálft annað ár hef ég rekið pappírslaus viðskipti. Hef ekki átt prentara og ekki notað prentara á vinnustöðum í 18 mánuði. Er kominn upp úr kafi pappírs, sem var fyrsta afleiðing tölvuvæðingarinnar. Tölvurnar áttu að afnema pappír, en byrjuðu á að magna notkun hans. En nú er þetta að lagast og margir farnir að frelsast. Notkun auðþjóðanna á pappír er farin að minnka, um 6% árin 2000-2005, niður í 250 kíló á mann. Nú bíð ég eftir, að á markaðinn komi almennilegt tölvulestrartæki til að leysa bækur af hólmi. Þá get ég loksins sagt með sanni, að ég taki ekki þátt í að eyða skógunum.
Lofa að efna loforð

Stéttarfélögin sömdu um lækkun tekjuskatts fyrirtækja, ekki einstaklinga, sem borga þó hærri prósentu. Það hlýtur að vera prentvilla í samkomulagi aðila vinnumarkaðarins við ríkisvaldið. Enn skrítnara er, að samið skuli vera um atriði, sem stjórnarflokkarnir voru áður búnir að lofa í samningi sín á milli. Fyrir því er því miður gömul reynsla, að stéttarfélög semja iðulega við ríkisvaldið um efndir fyrri loforða. Jafnvel eru nokkur dæmi í kjarasamningum um, að ríkisvaldið lofi að efna það, sem áður var lofað í fyrri kjarasamningum. Forustumenn stéttarfélaga eru nefnilega vankaðir.
Forðast pokann sinn

Við skulum ekki fara langt yfir skammt í leit að sökudólgi Orkuveitumáls. Pólitískt ábyrgir voru Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson og Björn Ingi Hrafnsson. Sá síðari hefur tekið pokann sinn. Sá fyrri þrjóskast enn við, einnig forstjórar Orkuveitunnar, Guðmundur Þóroddsson og Hjörleifur Kvaran. Ekki gleyma, að það var borgarstjórnarflokkur sjálfstæðismanna, sem stöðvaði Vilhjálm á síðustu stundu. Hann fær prik fyrir það. Enda þótt að öðru leyti sé ekki ástæða til að hrósa framgöngu hans á þessum pólitíska vetri. Þar hefur enginn þorað að segja opinberlega, að Vilhjálmur verði að hætta.
Vinsælt framhjáhald

New York Times rauf þögnina um meint framhjáhald forsetaframbjóðandans John McCain fyrir átta árum með almannatenglinum Vicki Iseman. Blaðið fetar þar með í fótspor fjölmiðla, sem gerðu hríð að Bill Clinton á sínum tíma fyrir framhjáhald með Monica Lewinsky. Framhjáhald getur verið brýnt fréttaefni, ef það er hluti alvarlegra frétta. Eitt dæmi er um slíkt hér á landi. Við þekkjum líka nokkur slík dæmi frá Bretlandi, t.d. Profumo-málið. En hvorki Lewinsky né Iseman tengjast neinu fréttnæmu. Mér finnst fjölmiðlar fara offari, þegar þeir fjalla um framhjáhald með þeim. Einnig New York Times.
Einn kæfður, hinir lifa

Jeffrey White dómari í San Francisco hefur skipað netþjóni Wikileaks.org að loka fyrir þjónustuna. Wikileaks.org er frægt fyrir birtingu leyniskjala til að berjast gegn spillingu í samfélaginu. Það birti til dæmis skjöl um Abu Ghraib og Guantanamo, sem komu bandaríska hernum illa. Banki á Cayman-eyjum kærði birtingu skjala um peningaþvott og skattsvik. Lokun Wikileaks hafði þó engin áhrif, því að spegilmyndir hennar eru víða um heim. Svo sem í Belgíu, wikileaks.be, og Þýzkalandi, wikileaks.de. Lokunin hefur leitt til aukinnar athygli á efni vefsíðu, sem er meðal brýnustu fjölmiðla heims.
Klasasprengjur bannaðar

Mikill meirihluti ríkja heims samþykkti í gær í Wellington í Nýja-Sjálandi að banna klasasprengjur. Þær hafa reynzt óbreyttum borgurum skeinuhættar, en vinna ekki á mannvirkjum. Þær voru notaðar af Nató í Kosovo og Ísrael í Líbanon og svo auðvitað af Bandaríkjunum. Þessir þrír aðilar berjast fyrir klasasprengjum. Gegn sprengjunum hafa barizt samtök einstaklinga. Til dæmis Jody Willams, sem fékk friðarverðlaun Nóbels árið 1997 fyrir baráttu gegn jarðsprengjum. Nató-ríki á ráðstefnunni reyndu að milda ályktun hennar, en tókst ekki. Þriðji heimurinn knúði fram samþykkt eindreginnar ályktunar.
Danmörk og Finnland

Þegar hafa 82 ríki staðfest í Wellington bann við notkun á klasasprengjum. Fleiri bætast við á framhaldsfundi í sumar. Bannið verður síðan endanlega staðfest fyrir áramót. Danmörk og Finnland eru meðal ríkja, sem reyndu að milda ályktunina, en tókst ekki. Þau voru á fundinum í Wellington sökuð um að ganga erinda Bandaríkjanna. Þau voru sögð hafa áhyggjur af, að vera kærð fyrir brot gegn mannkyni vegna heræfinga með Bandaríkjunum. Stjórnvöld í þessum tveimur ríkjum virðast ekki átta sig á alvöru málsins. Fólki býður við klasasprengjum og valdamenn geta sætt kærum fyrir samneyti við bófa.
Svitnað af bóklestri

Var að lesa nýja bók Chalmers Johnson, Refsinornina, Nemesis. Lokabindi þríleiks, sem hófst með Bakslagi og Sorgum heimsveldis. Þær fjalla um hnignun og hrun bandaríska heimsveldisins. Hvernig Bandaríkin breytast í hernaðar- og hryðjuverkaríki, sem einangrast í umheiminum. Mun hljóta sömu örlög og rómverska heimsveldið. Johnson spáir efnahagshruni Bandaríkjanna. Hann telur líklegt, að það leiði til valdatöku stórfyrirtækja, hersins og CIA. Hann rekur í smáatriðum einstök atriði í nútímasögu þeirra. Og hvernig stjórnarskráin hefur verið tætt að undanförnu. Ég svitnaði af lestrinum.
Síamstvíburarnir

Í bókum sínum hefur Chalmers Johnson einkum rakið sögu CIA, bandarísku leyniþjónustunnar. Hann rekur, hvernig heimsvalda- og hryðjuverkastefna hefur leikið bandarískt lýðveldi og breytt því í forsetaeinræði. Nú er heimsveldið og hryðjuverkin orðin svo dýr í rekstri, að efnahagur landsins riðar til falls. Bandaríkin er mest skuldsetta ríki heims, lifa óralangt um efni fram. Nánast allur heimurinn hatar Bandaríkin og biður fyrir hruni þeirra. Staðan er orðin hin sama og hún var í Róm, þegar Rómarveldi hrundi. Johnson segir, að Bush einræðisherra og Osama bin Laden séu síamstvíburar.
Veruleikafirrt þjóð

Allur heimurinn fylgist með dauðastríði bandaríska heimsveldisins. Í blöðum og á vefnum rökræða vísir menn um einstök atriði þess. Umheimurinn gerir sér grein fyrir alvöru málsins. Evrópskir pólitíkusar streitast gegn aðild að ofbeldi gegn Afganistan, Írak, Íran. Og svo framvegis. Menn reyna að sogast ekki inn í hvirfilvind hernaðar og hryðjuverka. En Bandaríkjamenn eru meðvitundarlausir um stöðuna. Fólk og fjölmiðlar eru veruleikafirrt fyrirbæri þar í landi. Bandaríkjamenn endurkusu Bush árið 2003. Og nú er talið, að stríðsóramaðurinn John McCain fái nærri helming atkvæða í haust.
Hvers vegna lesa þau ekki?

Við getum litið á vefinn sem vanda og við getum litið á hann sem lausn á vanda, sem við hefðum hvort sem er staðið andspænis. Félagsvefir á borð við MySpace, Facebook og YouTube hafa ekki hefðbundin gildi siðareglna í blaðamennsku. Vefurinn hefur magnað ótta í blaðamennsku, átt þátt í að draga burt auglýsingar, að magna þéttara eignarhald fjölmiðla, að draga úr notkun ungs fólks á hefðbundnum fjölmiðlum og að draga úr trausti fólks á fjölmiðlun. En vefurinn kann að hafa komið í tæka tíð til að virkja kynslóðir, sem höfðu yfirgefið dagblöðin. Hvers vegna lesa þær ekki?
Hugarfarið er annað

Hvers vegna les unga fólkið ekki? Af því að hugarfar þeirra er annað en hinna eldri. Nýjar kynslóðir eru aldar upp í sjónmiðlum, svo sem tölvum, leikjum og kapalkerfum. Annað hugarfar er ekki sama og heimskara hugarfar. Greindarvísitala hefur hækkað. Þeir, sem hefðu fengið 115 stig árið 1956, fá nú 100 stig. Þetta hefur einkum gerst á óhlutlægum og sjónrænum sviðum greindar. Nýja fólkið er undir vefinn búið. Fyrir vefinn fór sagnalist eftir þeirri tækni, sem notuð var. Fólk sagði sögur fyrir prent, útvarp eða sjónvarp. Vefurinn knýr tæknina núna til að sameinast í margmiðlun.
Hvað er til ráða?

Óvinir dagblaða eru Google og Yahoo og Wiki og það, sem á eftir þeim kemur. Safnið því upplýsingum um samfélagið, hellið þeim í gagnabanka. Setjið upp hraðar leitarvélar og verðið að bestu miðstöð upplýsinga um samfélag staðarins. Prófið mismunandi tekjupósta. Til dæmis viðskipti á vefnum, þröngvarp auglýsinga á vefnum, leitarvélar tengdar auglýsingum og þjónustu. Of lengi hafa dagblöð litið á sig sem fjölmiðla, sem safni fréttum og upplýsingum. En stafræni heimurinn krefst þess, að við skilgreinum dagblöð að nýju, ekki bara sem hefðbundna fjölmiðla, heldur sem tæknifyrirtæki.
Pöntuð vísindi

Skoðanakönnun er marklaus, nema upplýst sé, hver borgaði hana. Það er fyrsta svarið, sem við þurfum að fá. Fólk og fyrirtæki geta keypt könnun, valið tíma og haft áhrif á orðalag spurninga. Það er gömul saga, að sá, sem pantar vísindi, fær vísindi sér í hag. Hagfræðistofnun Háskóla Íslands er frægasta dæmið um slíkt. Capacent segir, að einn pólitíkus í Reykjavík sé vinsælli en aðrir pólitíkusar. En við fáum ekki að vita, hver borgaði. Sá könnuður, sem ekki vill upplýsa slíkt, er marklaus með öllu. Þótt hann heiti Capacent. Við skulum trúa hóflega á niðurstöður skoðanakannana.
Snjáðir frasar

Klisjur eru snjáðir frasar, sem góðir höfundar reyna að forðast. George Orwell var hreintrúarmaður í stíl og sagði: “Notaðu aldrei myndlíkingu, samlíkingu eða orðtak, sem þú ert vanur að sjá á prenti.” Enginn getur alveg komist hjá miklum forða málshátta eða orðtaka. Þar vegur margt salt mitt á milli orðtaks og klisju. Að nokkru er smekksatriði, hvort menn telja frasa vera orðtak eða klisju. Það verður að velja og hafna. Munurinn felst í, að menn grípa sjálfvirkt til klisju til að spara hugsun. En nota orðtak að yfirlögðu ráði sem bestu leið til að koma ákveðinni hugsun á framfæri.
Þreyttar klisjur

“Þær seljast eins og heitar lummur.” “Komast út í ferskt loft.” “Forðast eins og heitan eldinn.” “Leggja upp laupana”. “Velta við hverjum steini.” “Í annan stað.” Allt eru þetta dæmi um þreyttar klisjur. “Þau eru súr”, er að vísu gömul klisja, en segir langa dæmisögu í þremur orðum. Slíkar má nota í hófi. Ef það er leiðin framhjá annars löngum texta um, hvernig menn hafna því, sem þeir ná ekki til. Klisjur eru ekki alvondar. Hafðu ekki áhyggjur af örfáum. Ef þú ferð hins vegar að raða þeim upp á þráð, fölnar frásögnin. Með hverri viðbótarklisju margfaldast dapurleiki textans.
Froðan í klisjum

Klisja er þolanleg, ef hún nær tilgangi þínum nákvæmlega. Notaðu hana ekki til að skreyta textann eða til að leggja aukna áherslu, þá hefur hún glatað gildi sínu. Ekki segja: “Orðrómurinn barst eins og eldur í sinu um bæinn.” Ekki nota klisju á yfirborðshátt til að blása út einfalda hugmynd. Ekki segja: “Að ári liðnu hafði hinn langi armur laganna náð til hans.” Farðu rétt með klisju. Ekki segja: “Fleygði barninu út með baðkerinu”. Rétt er “Fleygði barninu út með baðvatninu. Ekki segja: “Eins og þjófur úr heiðskíru lofti”. Rétt er “þjófur á nóttu” eða “þruma úr heiðskíru lofti”.
Fitu- og froðuskurður

Við gerðum okkur ýmislegt til gamans á námskeiði í textastíl fyrir fagfólk í blaðamennsku. Við tókum forsíðu Moggans og vildum stytta fréttirnar um 75% án þess að fella neitt niður. Þetta tókst ljómandi vel. Flestir áttu auðvelt með að skera fitu, froðu, belging, tvítekningar, þrítekningar, veika frásögn, ramb, áttavillu. Dæmið var tekið úr Mogganum, en ég er því miður hræddur um, að það gildi víðar í íslenzka fjölmiðlun. Blaðamenn hafa aldrei sýnt verkfæri sínu mikinn áhuga og virðast telja auðvelt að skrifa texta sjálfvirkt. Notendur fjölmiðlanna eiga rétt á skiljanlegri afurðum.
Meðvitundarlaust fag

Í vefkennslubók minni í blaðamennsku hér á síðunni eru ýmis dæmi um texta í fjölmiðlum. Blaðamenn skrifa: “Framkvæmd var athugun á dreifingu skoðana íbúa Akraness á atriðum, sem varða afstöðu þeirra til stjórnmálaflokka.” Og: “Ekki er vitað til, að neinn hafi orðið fyrir meiðslum.” Klisjurnar vaða uppi: “Brennandi eldur”, “vítisturn eldsvoðans”, “glæsilegt veitingahús”, “alger stöðvun”, “logar brustu”. Menn “kveikja í brennandi ágreiningi” í pólska þinginu. Jarðskjálftar eru “öflugir”, áhorfendur eru “skelfingu lostnir”. Blaðamenn skilja tæpast, að slíkur texti sé í ólagi.
Minnisbrestur í klisjunum

Kannski að von, að blaðamenn skrifi illa, þegar fólk talar svona: “Ég dorgaði fyrir framan sjónvarpið allt kvöldið og lá svo andvana alla nóttina.” “Ég mála í pastalitunum, þeir höfða svo til mín.” “Ég var alveg að drepast í bringusvölunum.” “Ég stóð algerlega á fjöllum.” “Lumbraðu nokkuð á garni handa mér?” “Þetta er svo langbesta sultuterta sem ég hef aldrei nokkurn tíma smakkað.” “Hann kom eins og þjófur úr sauðaleggnum.” “Hann kom eins og þruma á nóttu.” “Hann kom eins og skrattinn úr heiðskíru lofti.” “Ég nagaði mig í handarkrikann”. Minnið leikur gamlar lummur grátt.
Kennslubók í blaðamennsku

Skoðið hægri hlið þessarar vefsíðu. Þar er komin kennslubók í blaðamennsku. Það eru glósur rúmlega 220 fyrirlestra minna frá níu námskeiðum, sem flest voru haldin við símenntardeild Háskólans í Reykjavík. Rúmlega 90 blaðamenn í starfi voru á námskeiðunum, einu eða fleirum. Glósur með fyrirlestrunum voru sýndar á tjaldi af skyggnum. Þær fela í sér víðtæka kennslubók í blaðamennsku. Þetta er fyrsta kennslubókin í þessari grein og sennilega einnig fyrsta vefkennslubók á íslenzku. Það birtingarform gerir kleift að uppfæra kennslubókina eftir þörfum, svo að hún þarf ekki að úreldast.
Kennslubók í textastíl

Takið sérstaklega eftir kennslubók í textastíl, sem er innifalin í bókinni hér til hægri á vefsíðunni. Þetta er textinn, sem ég notaði við kennslu í þeirri grein. Hann tekur róttækt á hefðbundnum gildum í stíl og reynir að færa stílinn í átt til nútíma. Margvíslegt birtingarform, sem áður var ekki til, gerir kröfur til knappari stíls en áður. Sjónvarp hefur ekki pláss fyrir málalengingar, vefurinn enn síður og gemsarnir alls ekki neitt. Þegar menn vilja nota texta til að upplýsa aðra, er mikilvægt að meiningin komist til skila. Þá dugar bara knappur stíll að hætti Laxness og Graham Greene.
Kennslubók í nýmiðlun

Kennslubókin hér til hægri fjallar um fleira en kjarna blaðamennskunnar, fréttatexta. Hún fjallar líka um ljósmyndir og hönnun. Um sjónvarp og heilmikið um vefinn og aðra nýja fjölmiðla. Fjallar um nýjustu miðlana, persónumiðla á borð við Facebook, YouTube og MySpace, svo og leitarmiðla á borð við Google, Wiki og Yahoo. Um rannsóknir í blaðamennsku og tölvutækni og útreikninga í blaðamennsku. Spáir í nútímann og framtíðina, sem gerist nú hraðar en nokkru sinni fyrr. Fjallar um starf ritstjórans og fortíðina. Margt er þetta alveg nýtt í kennslu í fjölmiðlun hér á landi.
Sólarmegin í lífinu

Vilhjálmur og Kjartan fóru til Ólafs og sögðust vilja mynda meirihluta með honum. “Þú færð að vera borgarstjóri og ráða stefnuskránni”, sögðu þeir. Auðvitað féllst Ólafur á þetta, hvað átti hann að gera annað? Þetta er það lengsta, sem gengið hefur verið í að sniðganga málefni í pólitík á Íslandi. En er þetta ekki bara rétt hugsað? Sjálfstæðisflokkurinn vill vera við völd, ráða fólk og reka, vera á kafi í umsýslunni. Málefni hafa alltaf verið í öðru sæti, þótt þau hafi ekki horfið fyrr en núna. Er ekki brýnna að vera sólarmegin í lífinu, fremur en að hanga í þröngum kennisetningum?
Margmiðlun kemur

Associated Press er að breyta fréttum sínum róttækt til að svara kröfum vefsins. Margmiðlun er komin til skjalanna. Vefurinn var fyrst talinn vera viðbót eins og útvarp og sjónvarp. En hann hefur reynst vera miklu meira, þótt hann hryndi miðja vega á fyrsta áratugnum. Árið 1996 snerust áætlanir um endurnýtingu efnis úr öðrum fjölmiðlum og endurpökkun þess. Í nokkur ár komu áskriftir til greina. Síðan kom Google og kenndi heiminum að leita að fréttum í stað þess að taka áskrift. Menn borga ekki lengur fyrir fréttir. Núna snýst vefurinn ekki um endurvinnslu dagblaða.
Margar tegundir fíkla

Blackberry fíklar sitja hoknir eins og í tilbeiðslu, reyna að ýta ekki á tvo örtakka í einu. Vilja fá póst á 8 sekúndna fresti. MySpace/YouTube fíklar eru við kaffivél nútímans. Þar hópast saman andfélagslegt fólk, sem vill ekki þvo sér. YouTube kemur í stað sýninga á fjölskyldumyndum í veski. Heimaspilafíklar eru út úr heiminum dag og nótt. Ferðaspilafíklar eru líka út úr heiminum, en stöðva biðraðir í leiðinni. IPodfíklar eru einir í heiminum með eyrnasnúrur, eins og Walkman kynslóðin. Fingraofvirkir nota lyklaborð til allra samskipta til að þurfa ekki að tala. Senda linnulaus skilaboð. Símskeytin eru komin aftur. Nú senda allir myndir í símskeytum.
Fimm menn og lygin

Kortlagt hefur verið, að vestrænir fjölmiðlar hafa brugðist notendum sínum í styrjöldum síðustu ára. Alþjóðasamband ritstjóra fletti ofan af lygum Nató um stríðin í arfaríkjum Júgóslavíu. Nú hefur einnig verið flett ofan af lygum vestrænna ríkisstjórna um Írak, Afganistan og Íran. Risasjónvarp á borð við CNN hefur enga burði til að vefengja lygar stjórnvalda. Stórblöð á borð við New York Times hafa litla burði og hafa krossbilað trekk í trekk. Örfáir stríðsfréttaritarar valda því, að við sjáum gegnum falsið. Robert Fisk, Paul Watson, John Simpson, Mort Rosenblum, Seymour Hersh. Fimm menn.
Heimur lyganna

Við lifum í heimi, þar sem fátt er sem sýnist. Valdamenn hafa fólk og fjölmiðla að fífli, dreifa röngum fréttum, sem verða að viðurkenndum almannarómi. Alþjóðasamband ritstjóra komst að raun um, að Nató laug engu minna en Serbía um Kosovo, Nató laug linnulaust. Tony Blair og spunakarlinn Alastair Campbell í Bretlandi geta ekki stunið upp sönnu orði. Stjórnsýsla Bandaríkjanna er gegnsýrð lygi. Við munum eftir lyginni um gereyðingarvopn Íraks. Við höfum ítrekað orðið vör við lygar um sókn Írans til atómvopna. Kærur á hendur föngum í Guantanamo eru hluti af þessu einkennilega ástandi.
Ráðizt á kapla

Einu sinni er tilviljun, tvisvar er sorglegt, en þrisvar er samsæri. Þetta er útlendur málsháttur. Hann segir óeðlilegt, að þrír símakaplar skemmist á svipuðum tíma. Tveir norðan við Alexandríu í Egyptalandi 30. janúar og einn kapall vestan við Dubai á Arabíuskaga 1. febrúar. Sama dag datt netsamband niður við Íran, fjórða tilviljunin. Skemmdir þessar höfðu mikil tímabundin áhrif á internetið og veraldarvefinn. Þær minna á, að kaplar eru viðkvæmir í sjó. Draga má akkeri fram og aftur yfir þá til eyðileggingar. Við þurfum því að efla kapalgæzlu á hafsvæðunum við Ísland, t.d. vegna netþjónabúa.
Fyrirlitlegur glæpon

Kalid Sjeik Mohammed er ekki fyrirlitlegur glæpon, þótt það sé fullyrt. Við vitum ekkert um það. Kalid hefur árum saman sætt pyndingum í Guantanamo og er sagður hafa játað. Allar játningar, sem eru fengnar með pyndingum, eru marklausar. Þær mundu ekki hafa neitt gildi í neinu landi Vestur-Evrópu. Enda eru slíkar játningar ógildar samkvæmt alþjóðlegum samningum. Í Bandaríkjunum þykja pyndingar og kengúrudómstólar hins vegar gott mál. Það er bandarískt böl. Kalid verður vafalaust fundinn sekur og drepinn. Um sekt hans vitum við ekkert. Eins og svo margar fréttir gæti það verið helber lygi.