arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Gæðalisti íslenzkra veitingahúsa

Hér er beztu veitingahúsum höfuðborgarsvæðisins raðað á gæðalista að hætti GaultMillau og Guyot, sem nota einkunnir upp í 20. Einn kokkur í heiminum hefur 20 stig, Marc Veyrat, og annar hefur 19,5 stig, Peter Goossens. Um 120 kokkar hafa 18 stig eða meira og um 500 kokkar hafa 17 stig eða meira. Hér set ég bezta veitingahúsið í 17 stig, sem væntanlega gæti dugað fyrir stjörnu í Michelin.

17 Grillið

16 Humarhúsið, Sjávarkjallarinn

15 Holt, Primavera, Vox

14 101 hótel, Austur-Indíafélagið, Maru, Tveir fiskar

13 Apótekið, Argentína, Siggi Hall, Við Tjörnina, Þrír Frakkar

12 Fiskur Gallery, Ítalía, Jómfrúin, Kínahúsið, Potturinn & pannan, Tilveran

DV
Boðorðin tíu fyrir kokka

Almennt hafa notendur veitingahúsa ekki áhuga á ýmsum hjartans málum menntaðra kokka. Við höfum lítinn áhuga á tilþrifum þeirra í arkitektúr og myndlist og allra sízt á ísstyttum þeirra. Við viljum ekki heldur, að þeir dundi við matinn tímunum saman eða blandi í hann aukaefnum á borð við matarlím til að forma hann. Nútímafólk vill fremur, að þeir haldi í heiðri þessar fáu og einföldu reglur:

1. Aðeins eru notuð fersk hráefni árstíðarinnar.

2. Lítið er notað af frystum hráefnum og ekkert af niðursoðnum.

3. Grænmeti og fiskur er notað í stórauknum mæli.

4. Hörð fita og sykur er notað í hófi og gætt er að hitaeiningum.

5. Hveiti er ekki notað í sósur eða súpur til þykktar.

6. Afnumin er forvinna og upphitun fyrir máltíð.

7. Eldunartími er ekki hafður lengri en nákvæmlega er þörf.

8. Borin er virðing fyrir eðlisbragði og næringarefnum hráefna.

9. Matseðlar eru stuttir og breytilegir eftir árstíðum og fáanlegum hráefnum, helzt hreinir seðlar dagsins.

10. Eldamennskan tekur tillit til staðbundinna hráefna og hefða.

Þetta eru í stórum dráttum svipaðar reglur og settar voru fram fyrir hina nýju, frönsku matargerðarlist, cuisine nouvelle, sem kom fram fyrir aldarfjórðungi og hafnaði klassískum stíl skólastofnana og matargerðartímarita.

DV
Nýlegar stefnur í matargerðarlist

Cuisine nouvelle

boðorðanna tíu hér á síðunni er matreiðslustefna flestra beztu veitingahúsa Frakklands, meginlands Vestur-Evrópu og Bandaríkjanna. Þessi stefna er lítið notuð hér á landi, var reynd á Arnarhóli endur fyrir löngu, en sló ekki í gegn.

Cuisine minceur

er megrunarstefna af þessari matreiðslu, sem þekktust er hjá Michel Guérard og ýmsum bandarískum kokkum, sem vilja halda hitaeiningum í skefjum. Þessi stefna þekkist ekki hér á landi, enda vilja menn kúfaða diska og engar refjar.

Cuisine terroir

er stefna, sem leggur mesta áherzlu á tíunda liðinn hér að ofan, staðbundin hráefni og staðbundnar hefðir. Þessi stefna er algeng í góðum veitingahúsum hér á landi, t.d. á Þremur frökkum og öðrum fiskihúsum. Hún er rótin að hugmyndinni um samnorræna stefnu, cuisine nordique.

Cuisine fusion

er stefna, sem blandar saman vestrænum og austrænum matreiðsluhefðum í einum og sama rétti, notar til dæmis austræn krydd við nouvelle matreiðslu. Þessi stefna er algengust í Bandaríkjunum. Hún var nýlega reynd hér á Sommelier og hefur teygt anga sína inn á 101 og Apótekið.

Gömlu andstæðurnar

Cuisine neoclassique

er stefna á milli cuisine nouvelle og hefðbundinnar matreiðslu fyrir kóngafólk, sem kennd var við fræga franska kokka frá fyrri öldum, Careme og Escoffier. Þessi blanda ríkir á Norðurlöndum og er kennd í okkar kokkaskóla. Hún stýrir flestum af dýrustu veitingahúsum landsins.

Formúluhúsin

Formúluhús hafa fyrir löngu slegið í gegn og eru helmingur veitingahúsa hér á landi, yfirleitt skyndibitastaðir og oftast í keðjum á borð við McDonalds. Þessi veitingahús hafa einfalda og staðlaða formúlu, til dæmis hamborgara eða kjúkling eða TexMex eða pítu eða pítsu. Bragðið er í sósunum fremur en í matnum.

DV
Kynþættir eru gagnslausir

Hugtakið kynþáttur er vísindalega gagnslaust segja fræðimennirnir

Steven Rose og Hilary Rose í Guardian í morgun. Liturinn á hörundinu er aðeins lítið brot af eiginleikum mannsins. Genamunur innan kynþátta er 85%, en ekki nema 5-10% milli kynþátta. Munur er á genum fólks í Norður- og Suður-Wales og milli Baksa og Kastilíumanna á Spáni. Allir teljast þó vera hvítir. Genarannsóknir eru gagnlegar, til dæmis af því að sjúkdómar fylgja genum. Sá munur er allt annar en áður var notaður, þegar menn töluðu af vestrænu yfirlæti um kynþætti, hvíta, svarta, gula.
Evrópa er vinsæl

Umheimurinn lítur Evrópu jákvæðum augum, einkum Frakkland, en hefur miklar efasemdir um Bandaríkin. Þetta kemur fram í fjölþjóðlegri skoðanakönnun, sem gerð var fyrir

BBC. Aðeins í Bandaríkjunum var fólk andvígt Frakklandi. Í meirihluta landanna töldu menn Bandaríkin hafa skaðleg áhrif á fjölþjóðavettvangi. Næst Bandaríkjunum í óvinsældum kemur Rússland. Yfirleitt líta menn viðskipta- og samskiptavald bjartari augum en hervald. Aðstandendur könnunarinnar segja það mikið áhyggjuefni fyrir Bandaríkin að hafa í auknum mæli einangrazt í heiminum á valdaskeiði George W. Bush.
Þá skortir lýðræði

Arabískir menningarvitar hafa samið skýrslu fyrir Sameinuðu þjóðirnar um stöðu arabaríkja í þróun mannkyns. Þeir saka Bandaríkin um að styðjast við afturhaldsharðstjórn á borð við stjórn Sádi-Arabíu og íhaldsharðstjórn á borð við stjórn Egyptalands og hamla gegn þróun í átt til gegnsæis og lýðræðis. Þeir benda á, að tíundi hver arabi býr við erlenda stjórn. Vegna andmæla Bandaríkjastjórnar hefur útgáfu skýrslunnar verið frestað í nokkra mánuði. Höfundarnir hafa samið slíkar skýrslur árlega síðan 2002 og meðal annars bent á vangetu araba í aðild að þekkingu nútímans. Sjá

NYT.
Tæknin flyzt austur

Í langri grein í New York Times lýsir

Thomas L. Friedman, hvernig Indland og Kína keppa ekki aðeins við Vesturlönd um færibandavinnu, heldur einnig hröðum skrefum í hátækni á borð við hugbúnað. Hann telur, að indverskir og kínverskir hátæknimenn séu fljótari að átta sig á breytingum en vestrænir hátæknimenn, sem oft séu latari. Nú þurfi hinir austrænu ekki lengur að fá atvinnuleyfi í Bandaríkjunum, heldur geti þeir komið sér vel fyrir í heimahögum. Vestræn fyrirtæki leiti ekki bara að ódýru vinnuafli í þriðja heiminum, heldur að hæfari og vinnusamari sérfræðingum.
Traustið er grundvöllur

Vísindamenn í Kaliforníu og Texas hafa rannsakað breytingar á starfi heilans, þegar traust byggist upp milli fólks. Niðurstöðurnar benda til, að traust sé grundvallaratriði í lífi manna eins og fæðuöflun og önnur fullnæging þarfa. Beitt var nýrri aðferð, svokallaðri MRI-skönnun heilans.

Henry Fountain skrifar um þetta í New York Times.
Einkavinavæðing Íslandssíma

Síminn er dýrastur, ef einokun fylgir. Því meiri skorður, sem settar eru kaupendum hans, þeim mun minna bjóða þeir í hann. Þess vegna verður ríkið að ákveða, hvort er meira virði að koma á samkeppni í símaþjónustu eða græða sem mest. Það gefur meira í aðra hönd að selja einokun en samkeppni.

Ef hagsmunir neytenda væru hafðir að leiðarljósi, mundi Íslandssíma vera skipt upp í sölunni, deildirnar seldar hver fyrir sig og hugsanlega settar skorður við, að sami aðilinn keypti allan pakkann. Ekki er þó hægt að girða fyrir slíkt, því að með kaupum og sölum getur allt runnið í eina hendi.

Því miður lykta kröfur ríkisins til kaupenda Íslandssíma ekki af því, að verið sé að verja hagsmuni notenda. Þvert á móti lykta þær af spilltum hefðum ríkisstjórnarflokkanna. Að venju er verið að haga sölunni á þann hátt, að gæludýr og vildarvinir hafi betri aðgang að einkarekinni einokun.

Hlutverkaskipting ríkisstjórnarflokkanna virðist vera sú, að Framsóknarflokkurinn hafi meiri áhuga á aðgangi sinna manna að hluta dæmisins og að Sjálfstæðisflokkurinn hafi meiri áhuga á, að einokunin verði sem heillegust, þegar hún rennur í hendur þeirra, sem taldir eru vera réttir aðilar.

Verst við einkavinavæðinguna er, að tekjurnar eru ekki notaðar til að greiða skuldir, heldur til að fjármagna ýmis gæluverkefni. Eðlilegt væri, að sala innviða þjóðfélagsins væri notuð til að minnka ríkisskuldir á móti, en ekki til að fjölga gagnslitlum jarðgöngum á afskekktum stöðum.

Misnotkun einokunar Íslandssíma hefur aukizt síðan hann hætti að vera stofnun og varð að hlutafélagi í eigu hins opinbera. Nýjungar hafa verið seldar dýru verði, rekstur gemsa er allt of dýr og þjónusta á borð við tölvutenginu gemsa í útlöndum er seld á stjarnfræðilegum prísum.

Þetta er eins og rafmagnið. Eðlilegt er, að venjulegt fólk í venjulegum húsum borgi innan við 3000 krónur á mánuði fyrir samskipti og innan við 3000 krónur fyrir rafmagn. Í báðum tilvikum borgar fólk yfirleitt mun meira. Það er að borga einkavæðingu símans og niðurgreiða rafmagn til stóriðju.

Sem betur fer mun einokun símans linna, hvort sem ráðamönnum líkar betur eða verr. Tölur og netsamband munu leysa talsíma af hólmi og gera gömlu símafyrirtækin að úreltum risaeðlum, sem ekki geta keppt við nýja tækni. Nú þegar er hægt að hafa ýmsa útvegi við að komast í ódýr fjarskipti við útlönd.

En fyrst um sinn verður reynt að varðveita einokun. Flóknar reglur einkavinavæðingarnefndar um sölu Íslandssíma eru eins konar sátt milli gróðahyggju ríkisins og þarfa gæludýranna.

Jónas Kristjánsson

DV
Umbúða- og klippingalausnir

Fundið var upp á að skipta um nafn á góðu og gamalgrónu fyrirtæki, þar sem ég keypti stundum pappakassa. Áður hét það Kassagerðin, sem var einfalt og auðskiljanlegt heiti, sem beindi mér á réttan stað. Eftir breytinguna hét hún Umbúðalausnir. Ef ég hefði ekki vitað, hvar Kassagerðin var, hefði ég ekki leitað pappakassa hjá Umbúðalausnum. Svo eru til Flutningalausnir og bráðum heitir rakarinn minn Klippingalausnir. Markaðsfræðingar koma að fyrirtækjum, setja þar upp þjónustudeildir fyrir starfsfólk á háu kaupi, sem leysa vanda í stað þess að selja kassa og klippingu.
Ostastykki og ostaskerar

Snemma í vetur kvartaði lesandi við fjölmiðil um, að breidd niðursneiddra stykkja af osti frá Osta- og smjörsölunni væri ekki í neinu samræmi við algengustu breiddir á ostaskerum. Fjölmiðillinn hafði samband við blaðurfulltrúann, sem sagði það vera óvænta og athyglisverða hugmynd, að hafa breiddina á stykkjunum í samræmi við ostaskerana. Nú er liðið svo sem hálft ár, en ekki bólar á heppilegum breiddum af osti frá einokunarfyrirtækinu. Verkefni, sem samkeppnisfyrirtæki væri búið að leysa fyrir löngu, vefst fyrir einokunarfyrirtæki, sem þarf í rauninni ekki að spyrja neytendur um neitt.
Íslandssími flær ykkur

Varið ykkur á notkun GPRS síma erlendis til að tengjast veraldarvefnum. Íslandssími hefur gert mjög óhagstæða reikisamninga við erlend símafyrirtæki, sem fela í sér óheyrilegan kostnað fyrir þá, sem vilja komast á netið með farsímanum. Kynning og sala þessar þjónustu er ótímabær, fyrr en betri samningar nást. Einkum er hættulegt að nota þessa tækni í Danmörku, Noregi, Svíþjóð, Frakklandi og Sviss. Sem dæmi má nefna, að vikunotkun á netinu kostaði mig aðeins 5.000 krónur í Feneyjum, en heilar 60.000 krónur í Kaupmannahöfn. Þetta er tækni, sem ekki er orðin þroskuð.
Útvarpsstjórinn

Þegar vopnin voru kvödd í Ríkisútvarpinu, lá eftir í sárum útvarpsstjóri, sem flestir geta verið sammála um, að sé sá lélegasti frá öndverðu. Hann valdi fréttastjóra, sem spilaði sig út á fyrsta degi, bara við að lenda í hakkavél hjá fagmanni í fréttamennsku. Útreið Markúsar í málinu minnir okkur á hinn mikla yfirmannaturn útvarpshússins, sem hann hefur fyllt af silkihúfum, nánast eingöngu flokkspólitískum ónytjungum, sem ekki geta unnið fyrir sér í atvinnulífinu og hafa stuðlað að fáránlegum hallærisrekstri. Það er einkum útvarpsstjórinn sjálfur, sem hefur rústað Ríkisútvarpið.
Sjálfstæðisflokkurinn

Meðan ríkisstjórnin leitar hverrar leiðarinnar á fætur annarri til að tryggja, að frjálsir fjölmiðlar sýni henni meiri tillitssemi en verið hefur, fer allt úrskeiðis hjá hennar eigin fjölmiðli, hjá hennar eigin útvarpsstjóra, sem framleiðir yfirmenn á færibandi á þrengstu flokkspólitísku forsendum. Það er harmsaga hins spillta Sjálfstæðisflokks og útvarpsstjóra flokksins, að yfirmannaráðningar hans um langt árabil eru og hafa verið fyrsti, annar og þriðji vandi íslenzkrar fjölmiðlunar. Engin vandræði í fjölmiðlum jafnast á við vinnumiðlun ríkisútvarps Sjálfstæðisflokksins.
Ríkisútvarpið

Við þurfum ekki Ríkisútvarp til að keppa með forgjöf um afþreyingu í þjóðfélaginu. Nógir eru um boðið á því sviði, án þess að hallarekstur með forgjöf eigi heima við sama borð. Eina tromp Ríkisútvarpsins er fréttastofa gufunnar, sem skipuð er góðu starfsfólki að frumkvæði Kára Jónassonar fréttastjóra, sem nýlega hætti hjá stofnuninni. Nú hafa mál skipast þannig, þrátt fyrir útvarpsstjórann og flokkinn, að horfur eru á, að fréttastofan haldi áfram að vera tromp Ríkisútvarpsins, haldi áfram að vera eina afsökunin fyrir tilveru stofnunar, sem rekin er á kostnað þjóðarinnar.
Peðin falla

Silvio Berlusconi galt mikið afhroð í héraðskosningum á Ítalíu í gær. Flokkasamsteypa hans tapaði í 11 umdæmum af 13. Búist er við sundrungu meðal ríkisstjórnarflokkanna í kjölfarið, sem getur orðið afdrifarík í þingkosningum að ári. Berlusconi er annar þjóðarleiðtoginn í Evrópu, sem borgar dýru verði stuðninginn við hernað Bandaríkjanna í Írak. Áður hafði José Aznar á Spáni fallið í þingkosningum fyrir réttu ári. Og því er spáð, að Tony Blair verði tæpur í þingkosningunum í Bretlandi 5. maí. Hann hafði áður fyrr yfirburðafylgi í skoðanakönnunum, en nún er það horfið.
Fjögur stór líflátsríki

Nærri 4000 manns voru tekin af lífi í fyrra, þar af rúmlega 3.400 í Kína, 159 í Íran, 64 í Vietnam og 59 í Bandaríkjunum, sem eru í fjórða sæti á þessum óskemmtilega lista. 97% allra lífláta eru í þessum fjórum ríkjum. Amnesty International hefur undanfarin ár tekið saman lista yfir líflát og eru að þessu sinni 25 ríki á listanum. Frétt og umræða er um málið á

BBC.
Alþjóðabanki úlfanna

Dálkahöfundurinn

George Monbiot í Guardian segir eðlilegt, að hinn froðufellandi Paul Wolfowitz, hugmyndafræðingur stríðsins gegn Írak, hafi verið gerður að forstjóra Alþjóðabankans. Sá banki hafi alltaf verið bandarísk hugmynd, smíðuð utan um bandaríska hagsmuni. Monbiot minnir á annan stríðsæsingamann, Robert McNamara, sem varð forstjóri Alþjóðabankans og eyddi peningum hans í risavaxnar stíflur og montmannvirki, sem ollu hörmungum og gerðu þriðja heiminn stórskuldugan. Monbiot segir, að mál fari á sömu leið hjá Wolfowitz, hann verði auglýsing gegn frjálshyggju.
Órar verkfræðingsins

Fyrir mörgum árum var ég fundarstjóri hjá hestamannafélaginu Fáki, þar sem embættismenn voru að segja frá fyrirhuguðum framkvæmdum. Hestamenn höfðu áhyggjur af reiðleiðum úr Reykjavík upp í Mosfellssveit og áfram austur í Skógarhóla, þaðan sem reiðleiðir liggja suður, vestur og norður í land.

Verkfræðingur Vegagerðar lýsti framkvæmum við Vesturlandsveg hjá Grafarholti og sagði með hroka: “Þið verðið bara að fresta því í þrjú ár að fara upp í Mosfellsbæ.” Setningin greyptist í hug mér og ég sagði við sjálfan mig: “Þessi kerfiskarl á eftir að valda Vegagerðinni miklum vandræðum.”

Nú hefur verið dustað rykið af þessum verkfræðingi. Hann er kominn til skjalanna með hugvitsamlega ráðagerð um að setja GPS-tæki í hvern einasta bíl á landinu. Tækið á að rekja leið bílsins allt árið og verða grundvöllur nýrra og 20% hærri umferðarskatta í stað benzíngjalds og þungaskatts.

Þú ferð um Ölfusið á lágu sveitagjaldi í GPS-tækinu og kemur yfir Hellisheiðina á nokkru hærra gjaldi. Þegar þú ert kominn um Rauðhólahringinn eykst umferðin, því nú fjölgar reykvískum bílum og tækið mælir hærra gjald. Á Miklubraut tifar tækið mjög hratt, enda mikill þungi í umferðinni.

Borgin hefur búið til umferðaröngþveiti á mótum Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar. Þar fer GPS-tækið hamförum, einkum ef þú ert á ferðinni á viðurkenndum álagstíma. Tækið heldur miklum hraða hvarvetna í gamla bænum, þar sem bílar eru margir og götur mjóar. Vegagerðin hefur náð haustaki á þér.

Í ráðum með verkfræðingnum er nefnd, skipuð nokkrum minni máttar þingmönnum stjórnarflokkana af landsbyggðinni. Þeir eru af því tagi, sem þú manst hvorki hvað heita, né vilt vita hvað heita. Þessir bjánar hafa skilað nefndaráliti um að framleiða vegaskatta á sjálfvirkan hátt með GPS-tækjum.

Nefndarmenn fullyrða, að Evrópusambandið vilji skattleggja fólk eftir tegund umferðarmannvirkja, tíma dags, stærð og þyngd farartækis, svo og eftir sérhverjum þætti, sem veldur umferðartöfum, slítur mannvirkjum og skaðar umhverfið. Það eru semsagt skattaórar víðar á ferðinni en hjá Vegagerðinni.

Við höfum núna benzíngjald, sem skattleggur bíleigendur eftir notkun. Við höfum kílómetragjald til að skattleggja mismun eftir eldsneyti. Við vitum þyngd bíla. Það eru órar að búa til flókið gervihnatta- og rafeindadæmi til að geta líka skattlagt eftir stöðum á landinu og eftir álagstímum.

Áður varð ég vitni af hugvitsamlegri tilraun verkfræðingsins til að koma hópi fólks í vandræði. Nú hefur honum tekizt að koma á framfæri algerum órum til að ógna þjóðinni allri.

Jónas Kristjánsson

DV
Góður og vondur páfi

Páfinn var ákaflega góður maður, lét sér annt um fátæka og barðist gegn tilraunum vestrænna frjálshyggjumanna til að gera þá enn fátækari. Hann var líka ákaflega íhaldssamur maður, hélt fast í kreddur kirkjunnar gegn konum, gegn hjónabandi klerka, gegn getnaðarvörnum, gegn róttækum klerkum. Verst var, að hann lagðist af fullum þunga gegn uppljóstrunum um kynferðislegt ofbeldi kaþólskra klerka gegn börnum. Það mál sprakk framan í andlitið á honum og spillti mjög áliti manna á kaþólsku kirkjunni. Sagan mun segja, að hann hafi verið hvort tveggja í senn, góður og vondur páfi.
Íslenzk tunga á vefnum

Google hyggst skanna 15.000.000 bækur á ensku og gera þær aðgengilegar í stafrænu formi á vefnum. Franska stjórnin hyggst gera svipað fyrir bækur á frönsku og hefur hvatt Evrópusambandið til að hafa frumkvæði að slíkri söfnun heimilda fyrir öll tungumál Evrópusambandsins. Hér á landi er hægt að sjá Morgunblaðið í stafrænu formi. En hvað fleira? Sjálfur hef ég sett mína leiðara á vefinn í stafrænu formi. Stjórnvöldum ber skylda til að taka frumkvæði í máli, sem varðar miklu um stöðu íslenzkrar tungu í heiminum.

Alan Riding skrifar um þetta í International Herald Tribune.
Lifað um efni fram

Mannkynið lifir um efni fram. Svo segir í skýrslu 1360 vísindamanna frá 95 löndum, þar á meðal margra leiðandi fræðimanna í sinni grein. Náttúrulegt umhverfi mannsins er að eyðileggjast af hans völdum. 24% yfirborðs jarðar er orðið ræktað land, 40% rennandi vatns er notað, 25% fiskistofna er ofnýtt, 40% kóralrifja eru skemmd eða ónýt. Verðmæti notkunar á náttúrunni nemur tvöfaldri framleiðslu alls heimsins. Hagfræðilegur taprekstur mannkyns er því 50%. Þetta getur ekki haldið áfram lengi enn, segja höfundar skýrslunnar. Mannkynið er að tefla sig á vonarvöl. Sjá

Guardian.
Mannrán forsetabróður

Dálkahöfundurinn

Paul Krugman segir í New York Times, að hættulegir róttæklingar kristinna kirkjudeilda hafi mikil pólitísk áhrif. Til dæmis hafi Jeb Bush forsetabróðir sent óeirðalögreglu til að fremja mannrán, ná Terri Schiavo af spítalanum, þar sem hún bíður dauða síns. Hins vegar neituðu staðarlögreglumenn óeirðaögreglunni um aðgang. Þriðjungur kennara er beittur þrýstingi til að kenna sköpunarsöguna í stað þróunarkenningarinnar. Trúarofstækismenn í röðum lyfsala neiti að afgreiða lyf til getnaðarvarna. Ofstæki sannkristinna sé að verða svipað og gyðinga í Ísrael.
Borgin tekur af skarið

Gjaldfrjáls leikskóli í Reykjavík er mesta stjórnmálafrétt vetrarins. Í einu vetfangi hefur kyrrstöðu í velferð verið hrundið og kúrsinn tekinn aftur í átt til fyrirmyndarríkis Stóra bróður. Stefnt er gjaldfrjálsum leikskóla fyrir alla aldurflokka undir skólaaldri í heilar sjö stundir á dag.

Ráðamenn Reykjavíkur hafa vafalaust áttað sig á, að fólk er ekki eins andvígt opinberum álögum og frjálshyggjumenn hafa haldið fram. Kannanir leiða í ljós, að meirihluti fólks er tilbúinn að leggja meira af mörkum, ef tryggt er, að það leiði til aukinnar velferðar, meiri félagslegrar þjónustu.

Þetta stingur í stúf við stefnu ríkisstjórnar landsins, sem lengi hefur verið við völd og fremur reynt að snúa málum frá velferð til frjálshyggju, til dæmis með því að selja opinber fyrirtæki. Enda hafa ráðherrar brugðist ókvæða við ákvörðun Reykjavíkur og fjármálaráðherra sleppti sér á Alþingi.

Eðlilegt er, að menn séu ekki á eitt sáttir um gjaldfrjálsan leikskóla í Reykjavík. Önnur sveitarfélög verða knúin til að taka afstöðu til frumkvæðis borgarinnar og reyna að finna leiðir til að gera slíkt hið sama til að missa ekki unga fólkið til Reykjavíkur, sem verður að gósenlandi foreldra.

Deilurnar um gjaldfrelsið magna klofninginn í leifunum af Framsóknarflokknum, sem í borgarstjórn styður það, en er á móti því í ríkisstjórn. Það endurspeglar, að í borgarstjórn er Framsókn enn miðjuflokkur, en á landsvísu hefur hann rúllað til hægri, í sumum tilvikum alveg út á hægri kant.

Gott er að bera ákvörðun borgarstjórnar saman við hugmynd einnar af spunakerlingum forsætisráðherra, sem hefur það helzt til fjölskylduverndar að leggja, að börn verði klædd í skólabúninga, sem vinsælir voru áður fyrr í ríkjum fasista og í mjög stéttskiptum ríkjum á borð við gamla Bretland.

Hægri jaðarinn í flokknum, svo sem félagsmálaráðherra, þorir að vísu ekki að lýsa beinni andstöðu við gjaldfrjálsan leikskóla, en kvartar hins vegar um, að hann sé einhliða ákvörðun, sem betra hefði verið að hafa samráð um á landsgrundvelli, milli sveitarfélaga og við ríkisstjórn.

Því er til að svara, að með samráði hefði málinu verið drepið á dreif. Með einleik hefur borgin tekið frumkvæði, sem óhjákvæmilega leiðir til aukinnar velferðar, til vinstri beygju í þjóðlífinu í heild. Reykjavík er svo stór og rík, að hún getur nánast gefið forskrift að þróun næstu ára.

Í reiði sinni hótar fjármálaráðherra Sjálfstæðisflokksins að svíkja samkomulag um fasteignagjöld af ríkishúsum. Hótanir eru vissulega í stíl flokksins, en þessi hótun er marklaus.

Jónas Kristjánsson

DV
Vitleysingur verðlaunaður I

Paul Wolfowitz er maðurinn, sem með þrotlausri vinnu seldi George W. Bush og ríkisstjórn hans hugmyndina um árás á Írak á upplognum forsendum um hættuleg gereyðingarvopn. Hann sannfærði stjórnvöld um, að fámennt herlið mundi duga til innrásar og að Írakar mundu strá blómum á innrásarliðið. Hann kemur úr olíubransanum og er talinn stuðningsmaður bandarískra olíuhagsmuna. Hann er raunar einn af helztu vinum Ísraels, sem ráða utanríkisstefnu Bandaríkjanna. Nú hefur George W. Bush verðlaunað vitleysuna í Wolfowitz með því að gera hann að forstjóra Alþjóðabankans.
Vitleysingur verðlaunaður II

John Bolton er maðurinn, sem harðast hefur gengið fram í árásum á samstarf Bandaríkjanna við erlend ríki, hvort sem það er á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, í alþjóðasamningum eða á annan hátt. Hann hefur sérstaklega verið andstæður öllu því, sem Vestur-Evrópa metur mest, svo sem Alþjóðlega glæpadómstólnum, banni við notkun smávopna og banni við efnavopnum. Helztu ráðamenn Evrópu óttast að hann spilli leifunum af því, sem áður var kallað vestrænt samstarf. Nú hefur George W. Bush verðlaunað vitleysuna í Bolton með því að gera hann að sendiherra hjá Sameinuðu þjóðunum.
Kofi Annan segi af sér

Rannsókn hefur sýnt, að Sameinuðu þjóðirnar könnuðu ekki af fullri einurð spillingu, sem fólst í, að sonur forstjórans, Kojo Annan, starfaði fyrir fyrirtækið Cotecna, sem stofnunin valdi til að taka að sér verkefni í samningi um olíu fyrir matvæli handa Írak. Ekki hefur komið í ljós nein aðild Kofi Annan forstjóra að málinu. Þó er ljóst, að hann tók ekki nógu alvarlega tengsli sonar síns við Cotecna. Vandinn felst í agaskorti hjá samtökunum, sem hefur lýst sér á fleiri sviðum, svo sem í grófu framferði friðargæzluliða. Því er rétt, að Kofi segi af sér til að hreinsa orðstír samtakanna.
Lýðræðið í Kirgistan

Margir ímynda sér, að ringulreiðin í

Kirgistan feli í sér innreið lýðræðis að hætti Úkraínu og Georgíu. Svo er aldeilis ekki, heldur er um að ræða átök milli valdahópa. Það var ekki þjóðin, sem stóð að mótmælum gegn Akajev, heldur fjölmennir hópar þeirra, sem ætla að erfa ríki hins spillta harðstjóra. Forustumenn byltingarinnar eru flestir gamlir flokksjálkar hjá Akajev, sem hrakinn var frá völdum. Nýi forsetinn, Kurmanbek Bakijev, var forsætisráðherra hjá Akajev fram til ársins 2002. Aðrir leiðtogar byltingarinnar eru gamlir leyniþjónstumenn, svo og hliðstæðir skúrkar.