Landslag yrði lítils virði ef það kostaði ekki neitt (BJ)

Líklega er úrskurðurinn um Norðlingaölduveitu stærstu tíðindi liðinnar viku fyrir hagkerfið og stjórnmálin. Ekki er að efa að mikil vinna hefur verið lögð í þennan dóm, en með öllu er óljóst hver áhrif hans verða. Höfundur þessa pistils hefur verið efins um að arðsemin af Kárahnjúkavirkjun verði nægileg til þess að réttlæta þá áhættu sem með henni er tekin. Það er alveg ljóst að með þessum úrskurði er Norðlingaölduveitan sett í svipaða stöðu. Þar með kann botninn að vera dottinn úr stóriðjuframkvæmdum á Suðvesturhorninu þar sem þær eru hagkvæmastar.

Jón leikur Salómon

Umhverfismatið er flókið og mikil vinna var lögð í úrskurð ráðherrans. Það hefði mátt einfalda það til muna með því að verðleggja náttúruna sem leggst undir vatn eða spillist með öðru móti. Með því móti er hún einfaldlega kostnaður sem með einföldum hætti má setja inn í arðsemislíkön. Þá geta sérfræðingar strax metið hve dýrt landið sem fer undir vatn er og þar með ákveðið hagstæðustu vatnshæð út frá arðsömustu stærð. Auðvitað verður slíkt verðmat ekki óumbreytanlegt fremur en verð á húsnæði eða hveiti, það breytist með aðstæðum og tíðaranda. Eftir því sem minna "friðland" er til verður það sem eftir er dýrara. Landsvirkjun þyrfti svo að greiða raunverulega peninga fyrir landið sem spilltist. Með þessari breytingu og öðrum þar sem Landsvirkjun væri breytt í alvöru fyrirtæki sem greiddi skatta og nyti ekki ríkisábyrgðar minnka líkurnar á því að rangt verði fjárfest. Fórnin sem er færð er jafnframt verðlögð.

Frelsi til að njóta og kveljast

Netið er undratæki og þar geta menn ferðast vítt og breitt um heiminn með undrahraða. Frelsið sem ríkir á vefnum er stór kostur. Það verður til þess að mjög auðvelt er að koma efni á framfæri sem annars væri erfitt að dreifa. Þetta er unnendum frelsis kærkomið. Á móti kemur að auðvelt er að dreifa ýmiss konar efni sem kann að hafa mjög vafasaman aðdáendahóp. Pete Townshend, gítarleikari hljómsveitarinnar The Who, notar Netið til dæmis til þess að "rannsaka" barnaklámsíður. Þær síður geta ekki orðið til nema brotið sé á rétti barnanna, en Netið verður til þess að miklu auðveldara er að dreifa efninu og nálgast það en áður. Að vísu eru fréttatíma sjónvarpsstöðva að breytast í ofbeldisklámveitur eftir að þær hafa tekið upp þann sið að segja frá kynferðisglæpadómum af mikilli nákvæmni. Ekki er að efa að þessar "fréttir" fullnægja þörfum einhverra fréttamanna en saklausum áhorfendum eru þær mikil kvöl.

Það er gott að stela af Netinu

Og meira um Netið. Fréttavefurinn mbl.is hefur um langt skeið verið langvinsælasti vefur landsins. Eins og Morgunblaðið sjálft hefur skapað sér sérstakan sess sem vandaðasta dagblaðið (og eftir mánudagsútgáfuna loksins raunverulegt dagblað) hefur vefurinn mbl.is verið metnaðarfyllsti fréttavefur landsins. Gagnasafn Moggans sem hægt er að nálgast á vefnum er ein besta upplýsingaveita sem völ er á þó að auðvitað sé hún alls ekki tæmandi. Það er því miður að siðferði Netsins er ekki virt á þessum að mestu leyti ágæta vef. Sú grundvallarvenja er í höfundarrétti að skylt sé að virða óskir höfundar um meðferð texta. Til dæmis geta menn ekki tekið greinar úr Morgunblaðinu ófrjálsri hendi, en hins vegar talið eðlilegt að vitna megi í þær, svo fremi að það sé gert í hófi og heimildar vandlega getið. Svo hefur verið litið á að menn megi taka fréttir og greinar annarra af netinu með því að geta heimildar og gefa tengingu inn á vefsvæðið sem til er vitnað. Eiginlega er þetta grundvallaratriði í vinsældum vefsins. Þeir sem vilja lesa meira kanna frumheimild, hinir láta sér nægja stutta endursögn.

Síðastliðið vor vöktu skoðanakannanir sem birtust á vefsvæðinu heimur.is vegna sveitarstjórnakosninga verðskuldaða athygli. Margir fjölmiðlar birtu kannanirnar, gerðu þeim skil og gátu heimildar. Vefmiðlar sem sögðu frá könnununum settu allir fram tengislóðir í fyrstu. Fljótlega fór þó svo að mbl.is skarst úr leik. Slóðirnar hættu að fylgja fréttunum. Í fyrstu var reynt að fá miðilinn til þess að bæta úr með því að senda tölvupóst en svo með því að merkja fréttina © heimur.is og loks með því að segja beinlínis í lok hverrar könnunar að óheimilt sé að birta hana nema með því að gefa vefslóð og tengingu. Þetta hafa allir virt nema mbl.is, sem birti til dæmis síðustu frétt án tengingar og brá reyndar svo við að vísað var til fréttar á "heim.is". Það er lofsvert að beygja íslensk orð, en í heiti vefslóða er það beinlínis villandi og þeir sem slegið hafa inn heim.is hafa fundið þjónustusvæðið og leitarvélina byrja.is. Vonandi lætur mbl.is af þessum hrokafulla ósið sem fyrst.

Benedikt Jóhannesson