Iðrun Hannesar (JGH)

Hannes Hólmsteinn Gissurarson gerði hið eina rétta í Kastljósi þegar hann var spurður út í dóm Hæstaréttar um að hann hafi brotið gegn höfundarrétti Halldórs Kiljan Laxness í fyrsta bindi ævisögu sem Hannes skrifaði um skáldið. Hannes sýndi iðrun og auðmýkt með þeim hætti að helstu ímyndarfræðingar hefðu ekki getað gert betur. Hann var mjög sleipur og taktískur.

Iðrun er eina svarið, sem við á, í svona tilvikum. Frægt var þegar Árni Johnsen var í Kastljósi fyrir nokkrum árum – út af sínu máli – og iðraðist einskis heldur sýndi af sér frægan hroka sem gerði fyrst og fremst illt verra. Hannes hafði vit á að detta ekki ofan í þann pytt. Hann stóð sig vel og vann marga á sitt band. Í dómi Hæstaréttar er refsikröfu yfir Hannesi vísað frá og hann sýknaður af miskabótakröfu en gert að greiða handhafa höfundarréttar Halldórs Laxness fyrir afnot af efni frá honum.

Hannes sagðist hafa gert mistök og hann vildi bæta fyrir þau og gefa fyrsta bindið út á ný endurskoðað þar sem farið yrði eftir þeim ábendingum og gagnrýni sem komið hefði fram. Hann sagðist þiggja með þökkum ráð frá þeim sem hefðu gagnrýnt hann mest um óvönduð vinnubrögð. Hann sagðist ekki hafa vitað að hann væri að brjóta nein lög og einnig að hann hefði bætt vinnubrögð sín við ritun 2. og 3. bindis ævisögunnar.

Um bréf háskólarektors sagðist Hannes una þeim skilaboðum sem þar kæmu fram. En í bréfinu kom fram að dómur Hæstaréttar sé áfall fyrir Háskóla Íslands. Hann kvaðst mjög miður yfir því ef hann hefðið skaðað orðstí Háskólans og sagðist vilja læra af mistökum sínum – sem hann vissi núna að hefðu verið röng. „Ég vil vera löghlýðinn borgari og vandaður akdemískur fræðimaður,“ sagði Hannes. Þegar þarna var komið við sögu var manni nánast ekki farið að standa á sama yfir auðmýktinni en hann hélt vel á sínum spilum, þetta var allt úthugsað.

Þrátt fyrir iðrun sína og auðmýkt lagðist Hannes ekki alveg í gólfið því hann benti á að nóbelskáldið hefði stundum farið nærri lýsingum og texta annarra í skrifum sínum. Það afsakaði hins vegar ekki það sem hann sjálfur hefði gert. Sömuleiðis minnti hann á dóm Hæstaréttar frá árinu 2004 yfir sagnfræðiprófessor, sem dæmdur var fyrir meiðyrði og til greiðslu miskabóta í dómnefndaráliti sem hann hefðu unnið sérstaklega fyrir Háskóla Íslands. Það afsakaði samt að sjálfsögðu ekki það sem hann sjálfur hefði gert.

Þegar Hannes var spurður út í málaferlin við Jón Ólafsson úti í Englandi var sama auðmýktin í gangi – og óskaði hann Jóni Ólafssyni alls hins besta. Það mál er að vísu ekki útkljáð og upplýsti Hannes að hann hefði sótt um áfrýjunarleyfi í því máli úti í Bretlandi til bresku lávarðadeildarinnar. Hann upplýsti einnig að lögfræðikostnaðurinn í báðum þessum málum væri orðinn 30 milljónir og ætti hann enn eftir að greiða 7 milljónir af þeim kostnaði. Hann kvað yfirdrátt sinn í botni vegna þessara málaferla. Hann kvaðst hins vegar sannfærður um að ef Jón Ólafsson hefði höfðað málið gegn sér fyrir íslenskum dómi, en ekki breskum, þá hefði hann (Hannes) verið sýknaður.

Það vakti líka athygli að Hannes vísaði í bók eftir Edward Heath, fyrrum forsætisráðherra Breta, sem sagði málaferli í Bretlandi svo dýr að það væri erfitt fyrir venjulegt fólk að verja sig þegar mjög efnaðir menn færu gegn því. Sjálfur forsætisráðherra Breta hefði ekki treyst sér í slíkan lögfræðikostnað.

Þetta var kvöld Hannesar. Hann var mjög sleipur og taktískur. Hann gerði nákvæmlega það sem hann átti að gera; að sýna iðrun og auðmýkt. Engan hroka eða mótþróa. Hann tapaði í Hæstarétti en vann í Kastljósinu.

Jón G. Hauksson

[email protected]