Margbreytileiki manneskjunnar

Vinnustofan er í bakhúsi í Vesturbænum. Mannhæðarháir skúlptúrarnir skreyta rýmið; þeir eru í mannsmynd. Sumir virðast lúta höfði. Það er næstum því eins og fólkið, sem Steinunn Þórarinsdóttir hefur skapað, virðist hlusta á samtalið.

,,Ég teiknaði mikið þegar ég var barn,“ segir myndhöggvarinn. ,,Það var eitthvað í mér sem kallaði á það. Þegar ég var í Menntaskólanum í Reykjavík gerði ég mér grein fyrir því að listnám væri það eina í lífinu sem kæmi til greina eftir stúdentspróf. Ég komst inn í listaskóla í Bretlandi árið 1974 og þegar ég fór að vinna í þrívídd í forskóla fyrsta árið þá var eins og ég væri komin heim. Ég var fljót að finna þá leið sem ég vildi fara. Þrívíddin varð mitt áhugasvið; þessi nærvera við viðfangsefnið heillaði mig vegna þess að maður er í sama rými og skúlptúrinn. Það fannst mér spennandi. Það er kannski ekki óeðlilegt. Við búum í þrívíðum heimi. Allt sem er í kringum okkur tengist því að manneskja geti náð utan um hlutina.“

Aðspurð hvað það hafi almennt verið við listina sem heillaði segir Steinunn: ,,Ætli það hafi ekki verið tjáningarþörfin. Stór hluti af þessu er að miðla einhverju. Sköpunin felst í því að koma einhverju frá sér til annarra. Þetta er í rauninni ákveðin gjöf. Ég hafði þörf fyrir þess konar vinnu.“ Hún útskrifaðist með BA-próf í listum árið 1979 frá Portsmouth Polytechnic. Veturinn 1979-1980 stundaði hún síðan nám við Accademia di Belle Arti í Bologna á Ítalíu.

Fólk á faraldsfæti

,,Manneskjan er kjarninn í verkunum; grunnurinn er alltaf þessu sterku tengsl við manneskjuna. Ímynd mannsins og tilvist í víðum skilningi.“ Um manneskjuna segir Steinunn: ,,Maðurinn er margbrotinn. Ég sé hann þannig. Ég sé hann ekki sem eitthvað eitt heldur frekar sem allt. Kannski er heimurinn þess vegna svona skrýtinn.“

Hún fylgist með fólki. Fær þá oft hugmyndir. ,,Ég reyni að ,,lesa“ fólk. Mér finnst það vera hluti af þessu. Verkin líkjast þó ekki einstökum manneskjum heldur hugmynd um mann.“ Fólkið hennar Steinunnar er með lokuð augu. ,,Það er hlutlaust; ekki ákveðnar manneskjur. Andlitin eru ekki tjáningarrík í sjálfu sér heldur eru það heildaráhrifin sem skipta máli.“

Verk eftir Steinunni má m.a. finna við Bankastræti, við göngustíginn á Ægisíðu, á Seltjarnarnesi, við Geysishúsið við Vesturgötu og við Verslunarskóla Íslands. Hún gerði verk sem stendur fyrir utan Menntaskólann á Akureyri og inni í stjórnsýsluhúsinu á Ísafirði. Þá gerði hún minnisvarða um sjómenn sem reistur var í Sandgerði, auk annars sem er í Grundarfirði. Steinunn vinnur nú m.a. að minnisvarða um breska sjómenn. Um er að ræða verk í tveimur hlutum. Annar hlutinn verður settur upp í Hull í Englandi en hinn í Vík í Mýrdal. ,,Minnisvarðinn er einnig tákn um samband tveggja þjóða. Á þessu ári eru 30 ár liðin frá lokum síðasta þorskastríðsins og verður þess einnig minnst við afhjúpun verksins í júní.“ Hún segist rannsaka manninn. Stundum kvikna hugmyndir í draumi. Hún skapar síðan manneskjur. Fólk úr leir, gifsi og járni. Fólk með lokuð augu og það er oft draumkennt yfirbragð yfir því. Fólkið hennar Steinunnar Þórarinsdóttur myndhöggvara er að finna víða á Íslandi og í útlöndum.

,,Verkin líkjast ekki einstökum manneskjum heldur hugmynd um mann. Þau fjalla um manneskjuna sjálfa.”

Hún er yfirleitt með viðkomandi stað í huga þegar hún byrjar á nýju verki. ,,Þegar ég vinn fyrir sýningar hef ég sýningarsvæðið í huga. Vinnuferlið er þó ekki alltaf úthugsað. Ég vinn hlutina oft af einhvers konar innsæi. Maður ræður ekki alltaf ferðinni. Myndlist er nefnilega galdur þegar best lætur.“ Það er nóg að gera fram undan. Steinunn opnar sýningu í 101 Gallerí 9. júní, sýningu í Gallerie Egelund í Kaupmannahöfn í ágúst og í október verður haldin sýning í galleríinu Odon Wagner Contemporary í Toronto í Kanada. Í maí 2007 verður síðan opnuð stór sýning í Katonah-safninu í New York fylki. Fólkið hennar er á faraldsfæti.

Einstök tilfinning

Steinunn gerir frummyndirnar yfirleitt úr gifsi eða leir. Annars hefur hún í gegnum tíðina unnið með mörg efni. ,,Það hefur tengst hugmyndunum að verkunum hverju sinni. Ef ég er með einhverja ákveðna hugmynd vel ég efnið gjarnan eftir hugmyndinni. Verkið ,,Himinn og jörð“ sýnir mann og svan. Það er úr áli, sem er m.a. notað í flugvélar, auk þess sem liturinn líkist lit himinsins. Ég nota gler oft sem mótvægi við þungt járn og um leið hleypir það ljósi í gegn. Það er huglægara og loftkenndara efni en járn. Gifsið er klassískt og minnir á eldri verk og fornleifar.“ Það virðist vera ró yfir fólkinu hennar Steinunnar. ,,Manneskjurnar hafa draumkennt yfirbragð. Þótt heimur þeirra sé sérstakur þá eru þær líka þessa heims og ákveðin greining á mannlegu ástandi.“

Verkin fá nöfn. Sem dæmi má nefna: Vegferð, Rætur, Skuggar, Horfur, Köllun. ,,Það er einstök tilfinning að sjá verk, sem maður er búinn að vinna að lengi, verða að áþreifanlegu formi. Það er mjög gefandi. Það að skilja eitthvað eftir sig er sérstök tilfinning. Það gefur mér mikið.“ Vinnan tekur líka sitthvað frá Steinunni. ,,Þetta er erfitt starf. Ég þarf að gefa mig alla í það. Það er ekki eins og ég stimpli mig út klukkan fimm. Það er líka mjög persónulegt að sýna öðrum verkin sín og um leið að leggja þau fyrir dóm annarra. Hluti af því að vinna í myndlist er að taka afstöðu. Án þess gerist ekkert, hvorki í lífinu né listinni.“

Vinnustofan í bakhúsinu. Mannhæðarháir skúlptúrarnir skreyta rýmið; þeir eru í mannsmynd. Sumir virðast lúta höfði. Kveðja.

,