Fjall stærðfræðingsins (BJ)

Mér er sagt að uppáhalds spurningin sem heimavinnandi húsmóðir fær sé: „Hvað ertu að gera á daginn?“ Vigdís kona mín er ekki heimavinnandi (nema á kvöldin og um helgar) og er reyndar í þeirri óvenjulegu aðstöðu að hún er í beinni útsendingu frá Alþingi nær stöðugt. En vegna þess að öll spennan er í sambandi við ræðumanninn sem stendur framan við sæti Vigdísar er erfitt að átta sig á því nákvæmlega hvað hún gerir. Ég heyri fólk oft koma vandræðalega til hennar og spyrja: „Hvað gerir þú á Alþingi?“

Ég hef aldrei þorað að spyrja þessarar spurningar og get því ekki varpað ljósi á málið. Hins vegar fer það ekki milli mála að hún er í vinnunni. Það kemur fyrir mig að fólk sem ekki þekkir til mála spyr hvað konan mín geri. Þá svara ég því til að hún sé sjónvarpsstjarna. Menn hrífast af því svari og horfa á mig öfundaraugum.

Ef ég er hins vegar spurður að því hvað ég geri, segist ég vera stærðfræðingur. Það hefur aldrei nokkur maður haldið áfram og spurt hvað stærðfræðingar almennt geri, hvað þá ég. Venjulegt fólk heldur að við förum með margföldunartöfluna á daginn og skiptum yfir í stóru töfluna, ef við þurfum að vinna frameftir. Þeir sem hafa kynnst alvöru stærðfræðingum gera ráð fyrir að ég hafi komið mér fyrir einhvers staðar í fjórðu víddinni og fáist þar við Síðustu setningu Fermats eða Tilgátu Goldbachs.

Það er gott að enginn spyr meira, því að þá vefðist mér tunga um tönn. Ég spyr mig mjög oft að kvöldi hvern fjárann ég hafi gert þann daginn. Oftast lítið (og ekkert um helgar) en mjög sjaldan eitthvað stærðfræðilegt. Tómas bróðir sagði einu sinni að ég hefði farið út í heim að læra reikning og hefði svo komið heim og farið að skrifa (sem ég kynni væntanlega ekkert í).

Þegar ég var strákur skrifaði ég mjög illa. Mér hefur ekki farið fram. Jenna Jensdóttir rithöfundur bjó til sögu um okkur krakkana og í henni hittumst við sem fullorðið fólk. Í sögunni hitti ég eina stelpuna í bekknum og hún sagði: „Mikið skrifar þú vel.“ En hvorugt hefur ræst, ég hef varla hitt nokkurn úr bekknum og alls ekki stelpurnar. Skriftin er heldur ekki til þess að hrópa húrra fyrir. Þess vegna er ég ánægður með tölvur og lyklaborð.

Áður hef ég vikið að því að ég hef gaman að því að ganga á fjöll. Það er alls óskylt stærðfræðinni. Um daginn náði þetta tvennt saman.

Eftir að hafa hvílt mig vel í vinnunni alla vikuna fyrir átök helgarinnar, finnst mér gott að leggja mig heima til þess að hvílast fyrir átök vikunnar. Vigdís hefur gott lag á að spilla þessum góðu áformum.

Síðastliðinn laugardag, svo nærtækt dæmi sé tekið, vöknuðum við eins og oft gerist á morgnana. Þá finnst mér eðlilegt að liggja lengi í rúminu, í mesta lagi sækja blöðin en skríða svo undir sængina aftur og lesa hvern dálksentimetra.

Þá segir Vigdís: „Eigum við að skjótast að Skógum og ganga á Fimmvörðuháls?“

Ég leit á hana og hugsaði með mér hvort hún væri gengin af göflunum, en gætti þess að þessar hugsanir sæjust alls ekki í svipbrigðunum. Miklu fremur leit ég út fyrir að vera þungt hugsi (eða það var ætlunin, ef menn vilja vita nákvæmlega hvernig ég leit út verða þeir að hringja í Vigdísi).

„Já, þú segir nokkuð,“ sagði ég og bætti við: „Það gæti verið skemmtilegt.“

Það kemur þessu ekki við, en ég hef tekið eftir því að Vigdís notar alltaf þetta orðalag þegar hún vill alls ekki gera það sem mér dettur í hug.

Svo sneri ég mér aftur að krossgátunni í Lesbókinni.

Vigdís gaf sig ekki. „Hvenær eigum við að leggja af stað?“ Það sem byrjaði sem tillaga er orðið að ákvörðun áður en maður fær rönd við reist. Ég veit ekki hvort þetta er tækni sem hún lærði á Alþingi.

„Það er langt að Skógum.“

Hún gefst ekki upp. „Við höfum allan daginn fyrir okkur.“

Hér gafst færi á mótleik. Með ákveðinni tafatækni gat ég eytt klukkutíma. Spurði um erfið orð í krossgátunni (svarið er alltaf Ararat eða askar), fór í sturtu og greiddi mér áður en ég lagðist aftur undir sængina.

„Það er tveggja tíma akstur að Skógum. Og langur gangur á hálsinn.“

„Hve langur?“

Nú þurfti ég að beita sérgrein minni og reikna. Klukkan var að verða ellefu. Klukkan sjö var okkur boðið í veislu.

„Hátt á þriðja tíma. Og annað eins tilbaka.“

Vigdís svarði á örskotsstundu: „Það eru þá fjórir tímar í bílnum og fimm á fjallinu. Við verðum komin klukkan átta.“

Ég þóttist fara yfir þessa útreikninga í huganum og sagði: „Þar fór í verra. (Svona tala ég alltaf heima hjá mér). Við erum einmitt að fara í boð klukkan sjö. Ég var sem var alveg tilbúinn að fara. Hvað er fjall, sex stafa orð?“

„Við getum gengið á Þríhyrning. Það er styttra þangað og ekki eins langt upp á fjallið. Drífum okkur af stað.“

Þríhyrningur ætti auðvitað að vera uppáhaldsfjall stærðfræðingsins. Grunnformin í rúmfræði eru hringur, ferhyrningur og þríhyrningur. Engin fjöll heita hringur eða ferhyrningur svo að ég viti, þannig að þá er þetta augljóst. Reyndar er Keilir til, sem þrívíddarútgáfa af þríhyrningi. Nú var erfitt að neita. Sakaði samt ekki að reyna.

„Í fjallabókinni er sagt að einn tindurinn sé ókleifur.“ Þríhyrningur er nefnilega alls ekki þríhyrningslaga eins og nafnið bendir til heldur er hann með þrjá tinda eða horn. Rétt eins og ferhyrndur hrútur er ekki ferkantaður heldur með fjögur horn. Þannig að í raun er ekkert sérstaklega stærðfræðilegt við fjallið nema talan þrír.

„Þá göngum við á tvo.“ Ég var rifinn á fætur og áður en ég vissi af sat ég í bílnum á leið austur fyrir fjall.

Leiðin að Þríhyrningi liggur framhjá Keldum og Fjallabaksleið syðri. Svo er beygt af henni í átt að fjallinu á ómerktum en nokkuð augljósum stað. Næst er ekið suður meðfram fjallinu þar til farið er yfir á. Þar er bílastæði handan við aðra sprænu. Við fórum samt ekki yfir þá seinni, því að okkur sýndist þar vera fjölskyldumót í gangi, heldur stoppuðum hinum megin.

Ekki byrjaði ferðin glæsilega. Ég var kominn í gönguskóna við bílinn og ætlaði að færa mig að steini til þess að hnýta skóþvenginn en datt þá kylliflatur. Vigdís stóð nefnilega á reiminni. En það var allt í lagi. „Fall er fararheill.“

Af því að ég byrjaði á stærðfræðihugleiðingum er rétt að taka það fram að þessi málsháttur er alls ekki stærðfræðileg skilgreining á falli. Hún er: „Fall er regla sem tengir stak úr einu mengi við stak úr öðru mengi, þannig að sérhvert stak úr fyrra menginu tengist einu og aðeins einu staki úr því síðara.“ Býsna hnyttið hjá okkur. Ég er samt ekki viss um að nákvæm skilgreining okkar stærðfræðinganna nái jafnmikilli útbreiðslu og málshátturinn.

Við drifum okkur af stað og stukkum yfir lækinn. Vigdís stökk reyndar út í hann, en það var ekki til skaða. Svo gengum að fjallinu. Latir menn höfðu reyndar ekið að því en við vorum spræk, meira að segja ég kominn til lífsins. Ég hafði gengið áður á Þríhyrning og mundi að uppi á hryggnum var stikuð leið. Þangað var nóg að ganga upp hlíðina og varast að lenda í gili. Það gekk allt vel nema allmargar flugur vildu farga sér með því að fljúga upp í okkur.

Við mættum þó nokkrum í fjallinu. Þeir hafa örugglega numið tugum sem nýttu sér blíðviðrið í þetta afreksverk. Upp á fyrsta tindinn vorum við klukkutíma og kortér. Örugglega ekki met. Gangan á tind númer tvö tók um tuttugu mínútur. Á honum er laus möl og svolítið bratt og því erfitt að fóta sig, einkum á niðurleiðinni.

Nú hófst rökræða um hvort við ættum að fara á þann þriðja. Í fjallabókinni er sagt að hann sé bara á færi vanra fjallamanna. Ég hef talið að það þýddi Alpaklúbbinn og datt því ekki í hug að fara á hann í fyrri ferð minni á Þríhyrning. En við höfðum séð fólk hverfa út í þokuna á leið að tindinum. Við ákváðum að leita að leiðinni.

Fórum þá fyrst á lítinn odd sem er eiginlega fjórða hornið, en liggur utan í miðhorninu. Ferhyrningur væri ekki eins flott heiti. Þar lá kindagata vestan í hlíðinni en okkur þótti hún óþarflega tæp, því að fallið er langt niður ef eitthvað gefur sig. Hins vegar sáum við fólk á síðasta horninu og teningunum því kastað. Fórum aftur inn á fjallið og eftir að hafa staulast í fótspor Vigdísar komst ég á örugga grund tíu mínútum á eftir henni.

Svo er einföld leið að tindinum síðasta. Hann reyndist auðveldur viðureignar og ekki í fyrsta sinn sem fjallabókin klikkar. Við erum auðvitað „vön“ en þetta komast allir á sumrin. Við vorum um 40 mínútur á milli en það var með útúrdúr og hiki hjá mér. Hálftími hefði verið feikinóg.

Fjallið allt var sigrað og gangan til baka var létt og fljótfarin. Kannski þrjú kortér. Fórum um Flosadal þar sem sagt er að Flosi hafi falið sig eftir Njálsbrennu. Í lokin var svo endurtekið efni. Við fórum yfir girðingu og ég missti fótanna og kútveltist í grasinu. Hugsaði með mér: „Fall er regla sem tengir stak ...“.

Vigdís kom við í læknum.

Svo ókum við áfram veginn, framhjá Tumastöðum í Fljótshlíð. Kannski er þessi leið styttri. Mættum í veisluna átta mínútur yfir sjö, kát og hress.

Hvað Vigdís gerir í vinnunni? Ég er ekki viss. Mér dettur í hug að hún hafi tölvu í borðinu fyrir framan sig og spili Eve oneline allan daginn.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt