Kaldar kartöflur- kanntu að nota eldavél? / 05/2005

Heimilin verða sífellt tæknivæddari. Þar má finna mörg sjónvörp, tölvu, leikjatölvu, útvarpstæki, síma, farsíma og svo mætti lengi telja. Það stendur satt að segja ekki öllum á sama um hvað við erum orðin tæknivædd. En það er sama hvað fólki finnst um ýmis tæki og tól, það eiga allir eldavél. Og það er sama hvað fólk segir um hæfileika sína til að galdra fram dýrindis máltíð, öll höfum við notað svona tæki. Þó ekki væri nema til að sjóða vatn.

Eldavél?

Eldavél virðist ekki vera flókið tæki. Svona yfirleitt fjórar hellur. Einn ofn. Fimm hnappar. Ætti að vera búið að fullkomna þessa hönnun fyrir margt löngu. Hvernig stendur þá á því að kartöflurnar standa ósoðnar en hellan við hliðina er rauðglóandi? Hvernig stendur á því að maður þarf alltaf að rýna í litlu skrýtnu táknin við hliðina á hnöppunum til að átta sig á því hvaða hnappur stjórnar hvaða hellu?

Samræmi

Það er meira að segja til hönnunarregla sem fjallar um þetta vandamál. Hún er afar einföld: Það á að vera samræmi milli stjórntækis og þess sem stjórna skal. Sé þetta í heiðri haft er kristaltært hvaða hnappur hefur hvaða áhrif. En samt lítur dæmigerð eldavél svona út (og takið eftir að þetta er ekki einhver gömul Rafha heldur glæný framleiðsla):

Fjórum hellum er raðað upp í ferning og síðan er lína af hnöppum. Hvaða hnappur á við hvaða hellu? Það er ekki einu sinni samræmi í því milli framleiðenda. Hvernig ætli það gangi að vinna á þessa vél örvhentur? Hversu margar ermar hafa fuðrað upp þess vegna? Margir framleiðendur hafa reynt að laga þann hönnunargalla með því að setja alla hnappana framan á vélina, en það er ekkert auðveldara að tengja hvern hnapp við rétta hellu svoleiðis.

Skynsamlegast væri náttúrulega að raða hnöppunum upp eins og hellunum. Eða setja tvo hnappa sitt hvoru megin, þá væri þetta alveg ljóst. Af hverju er það þá ekki gert?

Framleiðslulínan

Framleiðsla stjórntækja lýtur ekki bara reglum um nytsama hönnun. Hún verður líka að vera ódýr og þægileg sem þýðir að stjórntækin verða að falla innan þess ramma sem skilgreindur er sem lögun og stærð tækisins. Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir tæki eins og eldavélar sem verða að falla inn í eldhúsinnréttingar. Þau verða líka að vera auðveld „á bakhliðinni“, þ.e. allir vírar og tengingar innan í vélinni verða að falla snyrtilega saman. Það er auðveldara og ódýrara að setja upp röð af hnöppum heldur en einstaka hnappa hér og þar (sem skýrir af hverju fjarstýringar eru allar snyrtilegar að innan en óskiljanlegar að utan).

Fullkomnun eldavélarinnar hefur því tekið alveg ótrúlega langan tíma. Hvers vegna? Í fyrsta lagi má leita skýringar í því að það koma öll heimili til með að kaupa sér eldavél. Það er ekki eins og maður sleppi því ef manni líst ekki á stýringuna á henni. Það skilar sér því seint til framleiðandans ef vélin er illa hönnuð.

Í öðru lagi er endurnýjunartími eldavéla alveg sérstaklega langur, sem sést best á þeim fjölda Rafha eldavéla sem enn eru í notkun á Íslandi. Vissulega er hægt að kaupa eldavélar þar sem búið er að leysa þessi vandamál en það er ekki nóg að þær séu til. Þær þurfa að komast í notkun. Hversu oft skyldi meðalheimili kaupa sér eldavél? Og þá meina ég að fara að leita sér að og kaupa eldavél, ekki bara taka við eldavélinni sem er í eldhúsinnréttingunni þegar maður flytur inn. Kynslóðaskipti eru mjög hæg í eldavélum. Engar örar tískubylgjur.

En þetta er allt að koma. Batnandi eldavélaframleiðendum er best að lifa.