Ekki er hún heilög (JGH)

Jóhanna Sigurðardóttir er oftar en ekki nefnd hin heilaga Jóhanna. Hún hefur þótt heiðarleg en frek og erfið í samskiptum í pólitík. Til eru margar sögur af þvermóðsku hennar og hörku við að koma sínum málum að sem félagsmálaráðherra. En er Jóhanna heiðarlegur pólitíkus? Það efast ég stórlega um eftir viðbrögð hennar við dómi Hæstaréttar.

Hún stýrir ríkisstjórn sem mér finnst hafa á sér æ ríkari blæ óheilinda, undirferlis, valdagræði og vanvirðingar við lög. Þessi ríkisstjórn hefur tilhneigingu til að taka lög og dómstóla í sínar hendur - slík er valdagræðgin. Jóhanna axlar aldrei ábyrgð vegna þess að hjá henni er allt öðrum að kenna.

Þegar Jóhanna missti sig á Alþingi eftir dóm Hæstaréttar sem ógilti kosninguna til stjórnlagaþings vegna þess að ólöglega var staðið að kosningunum talaði hún gegn betri vitund.

Við skulum svo sem fyrirgefa henni að hafa misst sig í ræðustól og gargað í reiðikasti um að „íhaldið væri skíthrætt“. Það geta allir reiðst. Það er hvumpni að taka það nærri sér þótt Sjálfstæðisflokkurinn sé kallaður íhald. Íhaldssemi er af hinu góða.

En Jóhanna var óheiðarleg þegar hún stráði þeim fræjum að Sjálfstæðisflokkurinn bæri ábyrgð á dómi Hæstaréttar. Og hún fór mjög vísvitandi með rangt mál þegar hún sagði að flokkurinn væri skíthræddur við að sett yrði inn í stjórnarskrá ákvæði um að auðlindirnar yrðu í þjóðareign.

Snemma árs árið 2007 lögðu formenn þáverandi stjórnarflokka, þeir Geir H. Haarde, formaður Sjálfstæðisflokksins, og Jón Sigurðsson, formaður Framsóknarflokksins, þingmannafrumvarp til breytinga á Stjórnarskrá Lýðveldisins Íslands.

Í fyrstu línum frumvarpsins stóð: „Náttúruauðlindir Íslands skulu vera þjóðareign þó þannig að gætt sé réttinda einstaklinga og lögaðila samkvæmt 72. gr. Ber að nýta þær til hagsbóta þjóðinni, eftir því sem nánar er ákveðið í lögum.“

72. grein stjórnarskáarinnar fjallar um einkaeignaréttinn og í síðasta pistli mínum benti ég á hve það gæti orðið kostnaðarsamt fyrir ríkið að kaupa upp náttúruauðlindir sveitarfélaga, einstaklinga og annarra jarðareigenda.

Kvótinn í sjávarútvegi er í eigu þjóðarinnar. Það segir í lögum um stjórn fiskveiða. Honum er úthlutað af sjávarútvegsráðherra. Úgerðir greiða ríkinu veiðigjald fyrir afnotin af auðlindinni. Í heildina um 1,5 milljarða á því fiskveiðiári sem er að ljúka. Til málamynda? Kannski finnst Jóhönnu svo vera en það er engu að síður gjald til þjóðarinnar fyrir afnot. Afnot sem geta aldrei skapað eignarétt.

Ómar Ragnarsson, sem kosinn var á stjórnlagaþingið, segir í Morgunblaðinu að vandinn við allt þetta klúður í kringum stjórnlagaþingið liggi í því að reynt hafi verið að flýta framkvæmdinni um of og ekki vandað nægilega til verksins.

Hver keyrði þetta í gegn með látum og að þingið yrði haldið fyrir ákveðinn tíma? Jóhanna keyrði málið svo hart fram að gassagangur varð á framkvæmd kosninganna. Hún ber ábyrgð á því. Sem leiðtogi ríkisstjórnarinnar ber hún stjórnsýslulega ábyrgð á kosningunum.

Jóhönnu er tíðrætt um að stjórnmálamenn axli ábyrgð. Það gildir um aðra en hana. Í venjulegum lýðræðisríkjum væru Jóhanna, Ögmundur Jónasson, dómsmálaráðherra og landskjörstjórn búin að segja af sér vegna þessa máls – slík er skömmin.

Ég spái því að Jóhanna firri sig ábyrgð og segi þetta allt landskjörstjórninni að kenna.

Jóhanna skorar á þingið að færa þjóðinni það stjórnlagaþing sem hún (útskýrt sem þjóðin) hefði kallað eftir. Þar fór hún líka með rangt mál. Þjóðin hefur ekki kallað eftir stjórnarlagaþingi og aldrei beðið um það, heldur hún (Jóhanna).

Þjóðin mótmælti raunar stjórnlagaþinginu með því að mæta illa á kjörstað. Margir þeirra sem kusu gerðu það vegna þess að þeir bera virðingu fyrir kosningaréttinum sem mikið var haft fyrir að fá, frekar en að þeir hefðu áhuga á stjórnlagaþinginu. Í könnun kemur fram að aðeins 2% telja að þingið hafi þýðingu fyrir sig.

Jóhanna nefndi á Alþingi þrjá kosti í stöðunni: 1) Að hætta við stjórnlagaþingið. 2) Kjósa aftur. 3) Að Alþingi veiti heimild til að kjósa hina 25 ólöglegu kosnu stjórnlagaþingmenn beint á stjórnlagaþingið meti Alþingi „að lýðræðislegt umboð þeirra sé fullnægjandi“. Hvernig getur Alþingi komist að þeirra niðurstöðu?

Það er henni ekki samboðið að hafa nefnt þriðja kostinn. Það væri fullkomin óvirðing við Hæstarétt ef Jóhanna veldi þann kost að skipa hina 25 ólöglega kosnu stjórnlagaþingmenn beint á stjórnlagaþingið. Þá fyrst bítur hún höfuðið af skömminni.

Ég tek eftir því að Gunnar Helgi Kristinsson, prófessor í stjórnmálafræði, leggur til að stjórnlagaþingmennirnir 25 verði skipaðir beint í sérstaka stjórnarskrárnefnd þrátt fyrir að Hæstiréttur hafi ógilt kjör þeirra til stjórnlagaþings.

Þetta er óskiljanleg afstaða prófessorsins og þarna talar harður Samfylkingarmaður en ekki fræðimaður.

Þá er hún furðuleg afstaða Jóhönnu og annarra Samfylkingarmanna að þótt ólöglega hafi verið staðið að kosningunum, og Hæstiréttur ógilt kjörið, þá hafi enginn, sem var í kjöri, haft rangt við og því snúist dómurinn bara um formið en ekki niðurstöðuna þ.e. hverjir voru kosnir. Þess vegna hafi verið rangt að ógilda kjörið. En hvað gat Hæstiréttur annað gert?

Þetta sýnir fullkomna óvirðingu fyrir lögunum. Bent hefur verið á að þetta sé svipað viðhorf og segja: „Bíddu við, hvað með það þótti ég hafi brotið lög og ekið ölvaður fyrst enginn slasaðist.“

Í öskrum sínum um íhaldið gefur Jóhanna sér að stjórnlagaþingið snúist um það eitt að setja inn í stjórnarskrána að náttúruauðlindir séu þjóðareign. Þar með gerir hún lítið úr stjórnlagaþinginu.

Þegar forseti Íslands skrifaði ekki undir lögin um Icesave II samkomulagið við Breta og Hollendinga og efnt var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar, samkvæmt stjórnarskránni, brást Jóhanna við með að gera lítið úr þeim kosningum. Mætti ekki sjálf og hvatti landsmenn til að hunsa kosninguna – enda væri miklu betri samningur þegar á borðinu.

Þarna sagði Jóhanna ósatt um betri samning og gerði í leiðinni lítið úr þjóðaratkvæðagreiðslu og vilja fólksins þegar málið sneri að henni - þótt hún svo í hina röndina tali hátíðlega um þjóðaratkvæðagreiðslur, stjórnalagaþing og að vilja almennings fái að ráða.

Raunar var þessi Icesave II-samningur svo lélegur – og þess utan ólöglegur því hvergi er getið í lögum að skattgreiðendur eigi að ábyrgjast einkabanka – að í raun hefði átt að sækja Jóhönnu og Steingrím til saka fyrir vanrækslu í starfi vegna þessa samnings.

Þegar spurt var á Alþingi í júníbyrjun 2009 hvort verið væri að semja við Breta og Hollendinga um Icesave laug Steingrímur J. því til að svo væri ekki. Samningur var í höfn tveimur dögum síðar. Enn og aftur: Undirferli og lygar.

Mál nímenninganna sem réðust inn í Alþingi var sent til lögreglunnar og ríkissaksóknara. Ekki ætla ég að dæma um hvort það var rétt ákvörðun í því andrúmi sem þá var, en Alþingi er friðheilagt skv. stjórnarskrá. Það breytir engu; Alþingi tók þessa ákvörðun. Þar með var málið komið úr höndum Alþingis. Saksóknari sá ástæðu til að sækja málið. Ráðherrar í ríkisstjórninni tala hins vegar þannig að Alþingi eigi að taka málið af ríkissaksóknara og dómstólum – þótt þeir viti að það sé ekki hægt.

Í Magma-málinu hefur ríkisstjórnin klúðrað málum. Lögin eru skýr varðandi erlenda fjárfesta á EES-svæðinu. Magma má eiga HS Orku. Ríkisstjórnin gat fyrir löngu gripið inn í og yfirtekið samninginn. Hún hafði málið á sínu borði í marga mánuði.

En þegar Björk Guðmundsdóttir afhenti Jóhönnu undirskrifarlistann um þjóðareign á orkuauðlindum fyrir framan sjónvarpsvélarnar létu Jóhanna og Steingrímur í veðri vaka að þau væru henni sammála.

Það var falskur tónn. Á sama tíma berjast þau bæði fyrir aðild að Evrópusambandinu sem gerir ráð fyrir enn meira aðgengi og frelsi erlendra fjárfesta að íslenskum fyrirtækjum og auðlindum þeirra.

Síðastliðið haust kallaði Ögmundur Jónasson ríkissaksóknara, Valtý Sigurðsson, á sinn fund vegna ummæla sem Valtýr lét falla í samtali við DV. Ögmundur sagði eftir fundinn að fallist hefði verið á að dómsmálaráðuneytið sendi Valtý bréf – en þó væri ekki hægt að víkja honum úr starfi, enda ætti embætti ríkissaksóknara að vera óháð ríkisstjórninni.

Lög um auglýsingar eru þverbrotnar. Samkvæmt stjórnsýslulögum þarf að auglýsa stöður hjá hinu opinbera. Lögin hafa ekki þvælst fyrir þessari ríkisstjórn sem hefur ráðið tugi flokksgæðinga í störf innan stjórnsýslunnar án auglýsinga. Spilling? Ekki að mati ríkisstjórnarinnar.

Vigdís Hauksdóttir þingmaður bendir á að Jóhanna og Samfylkingin hafi komið nokkrum af fyrrum stjórnendum Landsbankans – sem tengjast flokknum – í öruggar stöður innan stjórnsýslunnar án þess að þær hafi verið auglýstar.

Þessi ríkisstjórn lítur á það sem lítið mál að taka lögin í sínar hendur. Hvað heitir þetta? Valdagræðgi.

Hin heilaga Jóhanna, er hún kölluð. En hún er hvorki heilög né finnst mér hún sýna heilindi sem stjórnmálamaður. Hjá henni er ósamræmi á milli orða og verka. Hún er ekki samkvæm sjálfri sér.

Hún er leiðtogi ríkisstjórnar sem hefur á sér blæ óheilinda, undirferlis og valdagræðgi.

Jón G. Hauksson

[email protected]