Lekar og leyniskýrslur (JGH)

Eftir hrun eru víða kranavandamál. Það virðist allt leka. Skýrslur og upplýsingar leka úr bönkum, þrotabúum, skilanefndum, ráðuneytum, Fjármálaeftilitinu, Seðlabankanum, Ríkisendurskoðun, frá hinum sérstaka og áfram mætti telja. Skýrslurnar leka í heilu lagi. Það er allt á floti alls staðar, sérstaklega ef um er að ræða leyniskýrslur. Enda er enginn akkur í því að leka skýrslum sem má leka og birta. Hver hefur áhuga á slíkum skýrslum? Þær komast varla inn sem fréttatilkynningar.

Dramað í kringum leyniskýrslu Ríkisendurskoðunar, sem var að vísu ekki skýrsla, heldur drög, vindur upp á sig. Þetta hefur orðið til þess að Alþingi, sem sárfáir bera traust til samkvæmt könnunum, treystir Ríkisendurskoðun ekki lengur.

Þar fer fremstur í flokki, Björn Valur Gíslason, formaður fjárlaganefndar, sem sumir efast um að sé traustsins verður. Mál hljóta að vera grafalvarleg þegar hann treystir mönnum ekki lengur.

Björn Valur er sagður hafa verið með leyniskýrsludrög Ríkisendurskoðunar á fundi fjárlaganefndar þegar hann átti alls ekki að hafa getað verið með þau.

Hvar fékk Björn skýrsluna?

Varla frá Sveini ríkisendurskoðanda því sá kemur engum skýrslum frá sér, að mati Björns Vals, og þess vegna ber fjárlaganefnd Alþingis ekki lengur traust til hans og stofnunar hans.

Auk þess er Rendi enn ekki búinn að klára skýrsluna þótt hún hafi verið pöntuð fyrir átta árum og allir séu búnir að smjatta á innihaldi hennar í heila viku enda þjóðin í hálfgerðu losti yfir því að tölvubúnaður sem pantaður var árið 2001 og átti að kosta 160 milljónir fyrir fyrsta árið væri kominn í 4 milljarða króna ellefu árum síðar.

Það fórst að vísu fyrir að segja í fyrstu umferð fréttarinnar að þetta væri uppsafnaður kostnaður, samþykktur á fjárlögum af Alþingi allan tímann. En það breytti engu; skandallinn var í húsi.

Alþingi telur málið mjög alvarlegt. Það var búið að panta skýrslu um kerfið en samþykkja engu að síður fjárveitingar í það öll þess ár – án þess að pæla neitt frekar í því og hvað þá að þingmenn vissu hvað þeir væru að gera. Björn Valur er mjög reiður út í Svein ríkisendurskoðanda; hann átti að láta þingmenn vita að kerfið kostaði.

Vandinn er að það gleymdist að reka á eftir skýrslunni stóru. Einhverjir spurðust fyrir – m.a. Björn Valur, en fylgdu málinu ekki eftir. Áhuginn var nú ekki meiri en svo á þessum upplýsingum.

Núna er Alþingi hins vegar hneykslað og reitt. Forseti þingsins sendi bréf til ríkisendurskoðanda um að honum færi betur að bretta upp ermarnar og fara að vinna og koma með skýrsluna fyrir lok október svo hún yrði ekki leyniskýrsla lengur.

Bréfið var sent áður en Björn Valur og meirihluti fjárlaganefndar ákvaðu að treysta ríkisendurskoðanda alls ekki. Að vísu er það meginverkefni Ríkisendurskoðunar að endurskoða ríkisreikning.

Ríkisreikningur segir oft annað en lagt er upp með. Þannig sýndi ríkisreikningur 88 milljarða meiri fjárlagahalla árin 2009 og 2010 en þann 125 milljarða króna halla sem lagt var upp með í upphaflegum, framlögðum fjárlagafrumvörpum þessara tveggja ára.

Þetta er svolítil skekkja, 88 milljarðar ofan á 125 milljarða, en hvað er það á milli vina - og óvina?

Hvernig væri að þetta magnaða og margumtalaða upplýsingkerfi; fjárhags- og bókhaldskerfi ríkisins, gæfi upplýsingar um hvað það hefði sjálft kostað og hversu mikið bruðl hefði átt sér stað í skjóli Alþingis?

Er ekki hægt að leka upplýsingum úr þessu upplýsingkerfi? Það virðist ekki vera. Kraninn er algerlega stíflaður þegar kemur að bókhaldskerfinu sjálfu. Að vísu er fjársýslustjóri búinn að gefa út fréttatilkynningu um kostnaðinn og koma fram í Kastljósi þar sem hann gaf upp annan kostnað en í fréttatilkynningunni.

Það er þetta með leka og leyniskýrslur. Meira að segja þingmaðurinn Birgitta Jónsdóttir, sem unnið hefur með Vikileaks, við að leka skýrslum varð alveg brjáluð þegar bandaríska dómsmálaráðuneytið bað um gögn af Twittersíðu hennar sjálfrar fyrir bráðum tveimur árum.

Birgitta varð ævareið og sagði á sínum tíma að „þessum gögnum hefði átt að leka leynilega“. Hún bætti því við að hún óttaðist að fara í fangelsi í Bandaríkjunum og hefði fengið bandaríska lögfræðinga í lið mér sér til að berjast gegn því að gögnin yrðu afhent - og hvað þá að þeim yrði lekið.

Gunnar Andersen, fyrrverandi forstjóri Fjármálaeftirlitsins, sem játaði á sínum tíma fyrir dómstólum að vera lekinn í Hafskipsmálinu sáluga, komst í fréttirnar fyrir nokkrum mánuðum þegar hann lak bankaupplýsingum úr Landsbankanum.

Það var sérstakur leki. Þar fóru engir tölvupóstar. Gunnar fékk gamlan vin sinn, starfsmann í Landsbakanum til að prenta gögnin sem fóru eftir krókaleiðum í leigubíl út í bæ og eftir það skutluðu greiðviknir menn upplýsingunum á DV.

Gunnar og bankastarfsmaðurinn sem hlýddi honum eru víst ekki vinir lengur. Skrítið.

Nýlega var Kastljós með mikið drama um að Baldur Guðlaugsson hefði selt ríkisskuldabréf föstudaginn 9. mars 2012, mínútu fyrir lokun. En lagasetning um hert lög um gjaldeyrisviðskipti gekk í gildi eftir lokun Kauphallar mánudaginn 12. mars.

Sagði í fréttinni að Baldur hefði byrjað þann dag að afplána tveggja ára fangelsisvist. Baldur hætti sem ráðuneytisstjóri árið 2009 og lét þá af stöfum í stjórnarráðinu.

Hann sagði í sérstakri fréttatilkynningu eftir umfjöllun Kastljóss að frá þeim tíma hefði hann ekki haft neinn aðgang að upplýsingum um þau mál sem á hverjum tíma væru til vinnslu í stjórnarráðinu eða annars staðar í stjórnsýslunni.

„Ég hafði fyrst samband við verðbréfafyrirtæki um söluna um miðbik vikunnar á undan. Viðskipti komust síðan á föstudaginn 9. mars. Tímasetning tilkynningar verðbréfafyrirtækisins sem annaðist viðskipin til Kauphallar þann dag um viðskiptin er mér hins vegar með öllu óviðkomandi,“ segir Baldur í tilkynningunni.

Þessi viðskipti Baldurs voru samkvæmt Kastljósi tilkynnt til Fjármálaeftirlitsins og þá var ekki að sökum að spyrja...þar fiktaði einhver í krananum.

Svo kemur Stefán Ólafsson á ráðstefnu með skúbb aldarinnar þar sem hann segir að botninum hafi verið náð 2010.

Það er nú það.

Jón G. Hauksson

[email protected]