arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Some gues have all the luck (BJ)

Það er undarlegt hvað sumir eru heppnir. Hugsum okkur til dæmis Guðjón Þórðarson. Hvílík tilviljun að hann var einmitt á lausu frá Keflavík þegar Notts County datt í hug að hafa samband við hann.

Flestir þjálfarar á Íslandi fá launin sín greidd nákvæmlega á réttum tíma. Þetta vita allir því að íþróttafélög hér á landi eru mjög vel fjáð og hafa flest hver ákaflega góða fjármálastjóra. Guðjón var hins vegar svo óheppinn að lenda hjá Keflavík sem hann segir að hafi ekki greitt sér laun í janúar og febrúar. Forráðamenn Keflavíkur segja hins vegar aðra sögu. Þeir gefa í skyn að Guðjón hafi í raun ekki verið að þjálfa fyrir þá sjálfur heldur hafi þeir ráðið fyrirtæki hans, Guðjón Þórðarson ehf. til þess að þjálfa. Nema hvað fyrirtækið hafi ekki verið stofnað fyrr en í mars. Þessi saga hljómar ólíklega. Hvers vegna hefðu Keflvíkingar átt að ráða óstofnað fyrirtæki til verksins. Og ef þeir voru að ráða fyrirtæki gat þá bara ekki einhver annar starfsmaður fyrirtækisins tekið við þjálfuninni? Nei, þessi saga Keflvíkinganna heldur ekki vatni. Miklu líklegra er að þeir hafi ætlað að hlunnfara Guðjón með því að greiða launin hans til einhvers allt annars aðila, sem hefði svo kannski ekki greitt Guðjóni nema hluta af þeim launum sem hann átti skilið. Maður er hissa á að Guðjón hafi enst svona lengi í starfi.

Auðvitað sagði Guðjón upp. Hver hefði látið bjóða sér svona? Og þetta gerði hann án þess að nokkur hefði boðið honum annað starf. Hann tók sem sé ótrúlega áhættu. En þegar neyðin er stærst þá er nakta konan næst. Allt í einu fékk Guðjón tilboð frá Notts County sem kom eins og þruma úr heiðskíru lofti. Sögur sem enda vel eru bestar og vonandi eru eigendur Notts County meiri heiðursmenn en durtarnir úr Keflavík sem Guðjón lenti óvart á. Þeir hljóta að minnsta kosti að fallast á þá kröfu að hann fái launin sín beint en ekki gegnum eitthvert hlægilegt félag eins og Keflvíkingarnir vildu.

Fleiri eru heppnir. Forsetinn er í Kína og ætlar að ræða umhverfismál við þarlenda ráðamenn. Fá mál brenna jafnheitt í samskiptum landanna. Allir vita að umhverfisráðuneytið er þungavigtarráðuneyti eins og fyrrum ráðherra þess komst að orði. Er þá ekki forsetinn svo heppinn að enginn ráðherra á heimangengt nema umhverfisráðherrann? Some guys have all the luck.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar
Gott fyrir mig (BJ)

Ég sá að Halldór Ásgrímsson ætlar að bæta leiðirnar á Esjuna. Halldóri finnst gaman að ganga á fjöll og vill að ríkið styðji það áhugamál hans. Ég hef líka gaman af því þegar ríkið gerir það sem kemur sér vel fyrir mig.

Oft á maður auðvelt með því að átta sig á því hvers vegna áhugamálum stjórnmálamanna er komið í blöðin. Ef þeir gera eitthvað óvenjulegt þá er það sett í blöðin. Það kom í blöðunum þegar Halldór gekk á Hvannadalshnjúk. Fyrirsögnin Halldór á toppnum kitlar að sjálfsögðu stjórnmálaforingja. Ólafur Ragnar tók ljósmyndara með sér í útreiðartúr með Dorrit. Það átti að afsanna þá kenningu The Times að hann væri bóndi. Það tókst því að Ólafur datt af baki og handleggsbrotnaði. DV stóðst freistinguna að skrifa Ólafur af baki dottinn.

Svo velta menn því fyrir sér hvort það sé verkefni við hæfi forsætisráðherra að láta leggja veg á fjallstinda. Mér finnst sjálfum að forsætisráðherrum sé ekkert mannlegt óviðkomandi, a.m.k ekki ef þeir vilja bæta hag borgaranna, þótt í smáu sé. Erfitt verður nú samt að reikna út jákvæða arðsemi slíkra framkvæmda. Samt ekki ómögulegt ef tekin er inn aukin ánægja borgaranna og minnkuð slysahætta. Mér fyndist samt best ef einkaaðilar legðu svona málum lið. Fyrir nokkrum árum tók hinn ágæti Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis sig til og greiddi fyrir bætur á stígum í Esjunni. Mér fannst það góð auglýsing fyrir sparisjóðinn. Sá böggul fylgir að vísu skammrifi að núna þegar stígnum hefur hrakað er auglýsingin ekki eins góð. Á leiðinni upp hugsar maður: Hvenær lagar sparisjóðurinn aftur stíginn? Samgöngubætur í fjöllum eru nefnilega eins og aðrar vegabætur. Menn eru aldrei búnir að leggja veg. Þeim þarf alltaf að halda við.

Auðvitað má velta því fyrir sér hversu margir átti sig á því þegar einkafyrirtæki tekur sér fyrir hendur slíkt verkefni. Sumir segja að það sé alls ekki fyrirtækjanna heldur þá einstaklinganna sjálfra að borga. Í fyrirtækjum er nefnilega verið að borga peninga annarra. Það er rétt, en samt getur auglýsingin af því að styrkja stígagerðina, greiða fyrir menningarviðburðinn eða styrkja einstaklinginn til afreka verið meira virði en það sem menn láta af hendi rakna. Einstaklingar geta hins vegar gert það sem þeim sýnist við peninga sína og því væri best að þeir borguðu fyrir gæluverkefni sem ekki eru arðbær. Stundum getur arðurinn þó verið óbeinn. Ef ferðamannastaðir eru aðgengilegir koma kannski fleiri til Íslands, þó að fæstir ferðamennirnir klífi fjöll.

Stundum verður það smáa stórt. Mér finnst Reykjavík betri borg vegna þess að Davíð Oddsson lét merkja allar götur vel. Það var arðbært að því leyti að maður eyðir ekki jafnlöngum tíma í að leita að götum og áður.

Svo er það okkur sjálfum góður arður að klífa fjöll og ganga dali. Útivist eflir þrótt og léttir lund. Þess vegna er ég bara nokkuð ánægður með Halldór.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar
Sýnum herra Ólafi þakklæti í verki (BJ)

Hrósið fær Baugur fyrir að koma forsetafrúnni til landsins. Þeir sem kvarta undan því að hún sleppi við tollskoðun eru bara öfundsjúkir. Hverjum dettur í hug að svona rík kona myndi vilja spara sér einhverja aura í toll með því að smygla einhverju? Fólk verður að skilja það að sá tími er liðinn hér á landi að tignarfólk geti eytt tíma í opinbera embættismenn.

Ég tel að það sé einstakt lán fyrir íslensku þjóðina að hafa fólk eins og herra Ólaf Ragnar og frú Dorrit sem fulltrúa sína á erlendri grund. Þjóðin sá þessa geðþekku ungu konu fyrst í myndaröð í DV þegar höfuð slasaðs forsetans hvíldi í kjöltu hennar. Rómantískar hendingar eins „greiddi ég þér lokka“ komu aftur í huga frá Breiðholti til Bakkafjarðar. Þegar í stað var ákveðið að þetta par þyrfti svigrúm langt umfram önnur og þjóðin veitti þetta svigrúm með gleði. Auðvitað nær þetta svigrúm líka til tollgæslu sem annars. Skárra væri það nú.

Forsetinn var auðvitað löngu búinn að vinna hug og hjörtu þjóðarinnar með hjartnæmum ræðum. Hver man ekki eftir málefnalegum málflutningi hans um Hafskipsmálið og eðli forsætisráðherrans? Dagbók hans fyrstu dagana á Bessastöðum, færð í letur af Gunnari Smára sem tók þá þegar að sér að vera málpípa leiðtogans, skemmti nokkur hundruð manns árið 1996. Nei, ef menn telja ekki að ótvíræður stuðningur 42,5% þjóðarinnar sé traust til þess að grípa inn í löggjafarvaldið, hvað þarf þá til?

Nú síðast hafa óvildarmenn forsetans gripið til þess lúalega bragðs að halda því fram að fáar konur hafi fengið fálkaorðuna á valdatíma herra Ólafs. Ég leyfi mér að benda á að 13. maí síðastliðinn fékk engin önnur en Francesca von Habsburg fálkaorðuna. Það var löngu tímabært að þessi þekkti Íslandsvinur fengi viðurkenningu fyrir framlag sitt og ég fullyrði að enginn annar en herra Ólafur hefði veitt henni þessa verðskulduðu orðu. Frú Francesca er eini krossberinn í ár sem er svo frægur að bera engan starfstitil. Þarf að segja meira?

Nú er mál að linni stöðugum árásum á þau hjón. Ef menn vilja ekki að þau fljúgi með stórfyrirtækjum verður þjóðin að kaupa handa þeim einkaþotu. Þangað til verða erlendir og innlendir auðjöfrar að hlaupa undir bagga með þjóðinni og lána þotur sínar þannig að þau þurfi ekki stöðugt að fljúga með almúganum. Ekki það að þau séu ekki alþýðleg. Þau veifa til fjöldans á Austurvelli á 17. júní. En of mikil alþýða getur nú orðið þreytandi í návígi.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar
Þögn er gulls ígildi (BJ)

Nú er komið sumar og allir eru glaðir. Reyndar ekki ríkislögreglustjórinn sem reynir að spilla gleði almennings með því að birta einhverjar kærur, sem eru svo alls ekkert birtar. Ég er ánægður með að sumir fjölmiðlar skuli ekki láta svona fýlupúka raska ró sinni. DV sem er sómakært blað sem hefur lítinn áhuga á dylgjum af þessu tagi lét þessar hulduákærur fram hjá sér fara. Eiríkur, Jónas og rithöfundurinn mega ekkert vera að því að segja frá svona smámálum, þeir eru að semja siðareglur fyrir Hér og nú. Jónas Kristjánsson er líka með reynslu í að þegja yfir ósmekklegum málum. Blaðamenn sem fengu þjálfun hjá þessum mikla reynslubolta muna enn svar hans, þegar einn þeirra ætlaði haft upp á „síðustu farþegunum með Arnarflugi“ og vildi skrifa um þá grein. Þá sagði Jónas:„Þetta er ekki fyndið.“

Það er gaman að heyra frá Jónatan Þórmundssyni aftur. Ég man ekki eftir að hafa heyrt frá honum síðan hann tryggði að engir fengju þunga dóma í Hafskipsmálinu á sínum tíma. Og ekki var hann trúverðugur þessi Sullenberger, eða hvað hann nú heitir sá ágæti maður, sem sagðist ekki hafa haft skoðun á neinu undanfarin 20 ár. Það var eins og flesta grunaði, að málið væri þrælpólitískt, runnið undan rifjum einhvers framsóknarmanns. En ef þetta verður til þess að athafnamenn verða að hverfa frá stórdíl í Bretlandi, þá fer gamanið að kárna. Þá verður ríkinu stefnt fyrir tugi milljarða. Nú er farið að leka því í fjölmiðla hvað er ekki í ákærunum og ef því verður haldið áfram til 17. ágúst verður hægt að finna hvað í þeim stendur með útilokunaraðferðinni. Það er augljóst að þessi leki kemur frá opinberum aðilum og hlýtur að kalla á lögsókn.

Yfir í allt aðra sálma. Ég var í Amsterdam um daginn á fundi. Það er ekki í frásögur færandi en þar var bandarískur maður sem fór að segja okkur frá uppvaxtarárum sínum í New York. Þá sagðist hann oft hafa hitt útlendinga sem voru á leið í miðbæinn og spurðu vegar. „Þá sagði ég þeim að fara beint upp í neðanjarðarlestina, Áttuna, sem fór beint upp á 130sta stræti. Og þegar þeir komu út voru þeir komnir inn í svartasta Harlem. Ég efast um að nokkur þeirra hafi komið lifandi tilbaka.“ Svo hló hann rosalega, en af einhverjum ástæðum hlógu ekki allir. Sumt fólk hefur enga kímnigáfu.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar
Heiglum hent (BJ)

Ódæðin í London eru enn eitt tilræðið við Vesturlönd almennt. Tilgangurinn er greinilega sá að hræða almenning til hlýðni við öfgaöfl. Hryðjuverk af þessu tagi eru ekkert nýtt, Bin Laden hefur bara náð að gera þau óhugnanlegri en nokkru sinni fyrr. Eins og í New York, Washington og Madrid er vegið úr launsátri. Fórnarlömbin eru venjulegt fólk sem hefur ekkert gert á hluta eins einasta Araba.

Hættulegast er ef glæpahyskinu tekst ætlunarverk sitt eins og á Spáni þar sem kjósendur voru hræddir til þess að fella ríkisstjórnina, þvert ofan í spár fram að ódæðisdeginum. Nú þegar hefur einn þingmaður komið fram í Bretlandi og segir: „Hvað sagði ég ekki? Þið getið sjálfum ykkur um kennt.“ Svona menn eru alltaf til í öllum löndum. Norðmenn höfðu sinn Quisling sem tók við völdum fyrir Nasista sama dag og þeir réðust inn í landið.

Bretar hafa verið samstiga Bandaríkjamönnum í stríðunum í Írak og Afganistan. Það er erfitt að benda á rök gegn Afganistanstríðinu eftir árásirnar 11. september. Rökin fyrir stríðinu í Írak hafa reynst haldminni, þó að margir telji að löngu hafi verið tímabært að losa landið undan harðstjóranum Saddam Hussein. En hafi ekki verið tengsl milli Saddams og Bin Landens fyrirfram þá virðist sá síðarnefndi vera í fararbroddi í andstöðu við Bandaríkjamenn þar núna.

Afleiðingarnar af árásinni geta orðið skelfilegar, ef fólk lætur hraða sig til hlýðni. Íslendingar fara ekki varhluta af því ef fólk þorir ekki lengur að ferðast, svo mikið sem við eigum undir þeirri þjónustu víða um heim. Vonandi láta Íslendingar sjálfir ekki huglaus ómenni hræða sig.

Þegar atburðir af þessu tagi gerast er eðlilegt að menn kalli á hefnd. Auðvitað verður að draga þá sem ábyrgð bera fyrir dóm. En það þarf líka að gæta þess að ráðstafanir af ýmsu tagi hitti ekki bara þá fyrir sem síst skyldi. Flugfarþegar verða fyrir óþægindum vegna öryggisráðstafana. Vonandi verða ekki alls staðar öryggisráðstafanir og persónunjósnir af ýmsu tagi, ráðstafanir sem ráðast á okkar lífstíl.

Þó að það leysi engan vanda hugsa menn stöðugt. Hvers vegna er ekki hægt að ná böndum yfir Bin Laden, sérstaklega ef menn vita hvar hann er, eins og gefið var í skyn um daginn?

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar
Af hverju fyrst núna?

Það gerist einstaka sinnum að ég sé nýja tækni sem gerir mig hreinlega pirraðan: Af hverju í andsk. var ekki búið að finna þetta upp þegar ÉG þurfti á því að halda?

Eitt slíkt tilfelli kom upp í vikunni þegar eiginkonan, sem hefur nýlega hafið framhaldsnám af miklum móð, montaði sig af hugbúnaði sem kallast Endnote. Það er víst búnaður sem hefur verið til um nokkurt skeið, en ég aldrei heyrt talað um enda nokkuð um liðið síðan ég lauk mínum menntaferli – í bili að minnsta kosti.

Heimildaskrárnar útbúnar fyrir mann

Endnote er sem sagt hugbúnaður sem sér um að setja upp heimildaskrár fyrir ritgerðir og lærðar greinar – verkefni sem allir sem gengið hafa menntaveginn þekkja og flestir – a.m.k. sem ég þekki – hugsa til með hryllings. Þær voru ófáar klukkustundirnar sem ég eyddi á sínum tíma við að raða upp endalausum listum af bókum og greinum eftir kúnstarinnar reglum þar sem passa þurfti upp á hvern punkt og kommu, sviga, uppröðun orða, skáletranir og þar fram eftir götunum.

En nú er sem sagt komið forrit sem gerir þetta allt saman fyrir mann! Í sumum tilvikum getur maður skellt greinum á Netinu beint inn í Endnote með einum smelli, í öðrum leitar forritið í gagnagrunni og finnur nauðsynlegar upplýsingar (svipað og tónlistarforrit geta sótt nöfn á flytjendum og lögum á Netið um leið og geisladiskur er settur í tölvuna) en ef þetta þrýtur slær maður upplýsingar um höfund, heiti, bindi, útgáfufyrirtæki og þess háttar inn í þar til gerða svarglugga í forritinu, sem sér svo um að raða upplýsingunum rétt upp. Og öllu er svo sjálfkrafa raðað upp í snyrtilega heimildaskrá eftir öllum ítrustu reglum þess tilvitnanakerfis sem nota á hverju sinni – því að sjálfsögðu er með einni skipun hægt að skipta milli tilvitnanakerfa eftir hentugleika

Einfaldara í dag en í gær

Þessi lýsing mín á Endnote er svo sem ekki tæmandi, því ég hef sjálfur ekki grúskað neitt í því – einungis horft bölvandi í huganum á eiginkonuna sýna mér helstu eiginleikana og monta sig yfir því að vera í háskólanámi án þess að þurfa að leggja teljandi vinnu í að setja upp heimildaskrár. Já, háskólanámið er ekki nærri því eins krefjandi í dag og það var áður fyrr...

Þessi litla saga sýnir manni annars hvernig litlar byltingar eiga sér stað úti um allt þjóðfélag með framförum í tölvutækninni. Á hverjum degi er ábyggilega einhver að kynnast nýrri tækni og upplifa þetta: „Vá, þetta er frábært – nú þarf ég ekki lengur að...“ Og bölva svo í hljóði yfir því að viðkomandi tækni hafi ekki löngu verið komin til sögunnar.

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>
Virðing stjórnmálamanna

Það getur verið erfitt að vera í sviðsljósinu. Stjórnmálamenn verða oft fyrir óvæginni umfjöllun en það á við um marga aðra sem eru vel þekktir. Listamenn eru stöðugt að leggja verk sín í dóm almennings og íþróttamenn í fremstu röð þurfa sífellt að standa undir væntingum sem ekki eru alltaf raunhæfar. Íslendingar ætlast til mikils af sínum mönnum. Margt ungt fólk sem hefur keppst við að verða frægt er fljótt að fá sér leynisímanúmer. Og ekki bara vegna þess að það er töff að geta sagst vera með óskráð númer.

Stundum á almenningur rétt á því að gera kröfur. Fólk sem hefur markvisst klifrað upp á við á sínu sviði getur ekki búist við því að geta brugðið yfir sig huliðshjálmi þegar slíkt hentar. Stjórnmálamenn eru kannski þeir aðilar sem eru helst í eldlínunni allan sólarhringinn, árum og áratugum saman. Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra vék að þessu á heimasíðu sinni 18. febrúar síðastliðinn þegar hann skrifaði: „Aðgát skal höfð í nærveru viðkvæmra sálna.“ Össur kemur þarna með þarfa brýningu. Það er svo sannarlega ekki ástæða til þess að sparka í stjórnmálamenn eða aðra þegar þeir hafa ekkert til saka unnið annað en vinna sitt starf. Hins vegar geta þeir sem kosnir eru til ábyrgðar ekki búist við því að Alþingi eða borgarstjórn sé eins og verndaður vinnustaður þegar mikil átök eru og sviptingar.

Oftast hafa stjórnmálamenn sem efnt hafa til stjórnarsamstarfs reynt að leysa úr ágreiningi sín á milli án þess að til stjórnarslita kæmi. Frá árinu 1983 hefur ríkisstjórnarsamstarfi aðeins einu sinni verið slitið (árið 1988 þegar Jón Baldvin og Steingrímur sögðu skilið við Þorstein Pálsson). Borgarstjórnarsamstarfi hafði aldrei verið slitið fyrr en haustið 2007. Oft hefur auðvitað hrikt í þegar einstaklingar með ólíkar skoðanir vinna saman en oftast hafa þeir náð lendingu sem ekki hefur ratað á spjöld sögunnar. Það er hollt fyrir þjóðarsálina þegar stjórnmálamenn hafa þann þroska að setja stöðugleika ofar eiginhagsmunum.

Staðreyndin er nefnilega sú að í hvert skipti sem stjórnmálamenn sparka með ófyrirleitnum hætti hver í annan setur stjórnmálin niður þó að einstaka æstur stuðningsmaður klappi sínum manni lof í lófa. Slíkt klapp endist yfirleitt ekki lengi.

Benedikt Jóhannesson
Apple galdrar fram aulaglottið

Í kringum mig virðist ansi mikil bylting í gangi, þótt hún fari nokkuð hljótt og sé í raun á gráu svæði hvað lögmæti varðar. Og nei, ég er ekki að tala um Torrent-væðinguna heldur ákveðna tegund af símum.

Það eru sem sagt óþægilega margir í kringum mig búnir að fá sér iPhone síðustu mánuði, þótt það eigi ekki að vera hægt að nota símann nema í Bandaríkjunum og þá í læstri þjónustu AT&T. Og það sem meira er, þeir ganga flestir um með kjánalegt glott sem verður enn breiðara þegar síminn hringir eða ef þeir þurfa allt í einu að sýna manni eitthvað í símanum sínum. Þótt maður eigi aldrei að alhæfa út frá eigin reynslu grunar mig að ansi margir rekist á iPhone aulaglottarana hér á landi þessa dagana.

Steinn lagður í götu neytenda

Þessi iPhone-væðing er athyglisverð fyrir ýmsar sakir. Til dæmis vekja gríðarlegar vinsældir símans, jafnvel í löndum þar sem leggja þarf ýmislegt á sig til að verða sér úti um símann og aflæsa honum, upp spurningar um hvort sú ákvörðun Apple að múlbinda símann við ákveðið símafyrirtæki hafi ekki verið röng.

Ekki ætla ég svo sem að segja til um það, enda málið sjálfsagt talsvert flókið, en eins og Hjálmar Gíslason hefur bent á er eitthvað mjög undarlegt við það að leggja stein í götu milljóna neytenda sem dauðlangar að kaupa vöruna sem maður framleiðir.

En að þessu málefni slepptu sýna vinsældir iPhone svo tæpast verður um villst að Apple hefur enn einu sinni tekist að slá naglann á höfuðið við hönnun stafrænna smátækja. Fyrirtækinu hefur tekist það sem ýmsum hafði áður mistekist, að tvinna saman síma, tónlistarspilara, myndavél og lófatölvu, sem hentar vel til netvafurs og helstu tölvustarfa, þannig að útkoman sé flott tæki sem er afar einfalt í notkun.

Ekki spurning um afl, heldur einfaldleika – og stíl

Þessi einfaldleiki og þægindi í notkun eru einmitt það sem skiptir hvað mestu máli. Fjölmargir nýir farsíma sem eru með 3G-tengimöguleika eru afar óhentugir til netvafurs, ýmist vegna þess að notendaskilin eru flókin, skjáirnir litlir eða lyklaborðin hefðbundin talnalyklaborð sem þýðir að langan tíma tekur að slá inn vefslóðir eða annan texta sem nauðsynlegur er til að nýta möguleika Netsins. Þannig nýtist 3G-tæknin eigendunum tiltölulega lítið á meðan iPhone, sem er ekki 3G-væddur og því með hægari nettengimöguleika, er engu að síður miklu betur til þess fallinn að nýta möguleika Netsins.

Enn og aftur hefur Apple þannig sýnt fram á að það er ekki endilega aflið eða tæknileg geta sem skiptir mestu – heldur að gera hlutina þannig úr garði að fólk geti notað þá á sem einfaldastan, auðskiljanlegastan og náttúrlega flottastan hátt. Það er nefnlega þannig sem hægt er að ná fram aulaglottinu á hinum almenna neytanda.

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>
Stutt ævi (BJ)

Í gær heyrði ég nokkrar ævisögur í útvarpinu. Vettvangur ævisagna í útvarpi hefur helst verið RÚV eða Útvarp Saga þar sem Sigurður G. Tómasson les Dægradvöl Benedikts Gröndals. Þessar sögur voru hins vegar á BBC sem heyra má hér á landi. Það sem einkenndi þessar ævisögur var að þær voru sex orð hver (eða styttri).

Mörgum Íslendingnum myndi veitast erfitt að afgreiða ævina í svo stuttu máli. Steingrímur Hermannsson þurfti þrjú löng bindi (færð í letur af Degi B. Eggertssyni, sem er einkar lagið að tala í löngu máli). Gunnar Gunnarsson skrifaði fimm sjálfsævisögulegar bækur og Sigurður A. Magnússon sex minnir mig. Þeir voru enn ungir menn þegar verkunum lauk og ekki búnir að gera neitt af því sem þeir eru þekktir fyrir.

Auðvitað er ekki um beina ævisögu að ræða í sex orðum. Fremur setningu sem lýsir einstaklingnum X og ævi hans svo vel að menn geta kinkað kolli og sagt: Þetta á vel við um X. Þáttastjórnandi BBC las sögur héðan og þaðan úr heiminum.

Einn sagði: Hef klúðrað fleiri tækifærum en flestir fá. (eitt orð bættist við í þýðingu).

Kona sagði: Hef alltaf búið í húsum annarra. (hálf drungalegt og sorglegt kannski).

Svo kom: Hef lifað skemmtilegu lífi. Hvað næst?

Mér velti fyrir mér íslenskum hliðstæðum. Guðrún Ósvífursdóttir sagði: Þeim var ég verst sem ég unni mest. (átta orð reyndar en hnitmiðað þó).

Bergmál í Íslandsklukku Halldórs Laxness eru orð Snæfríðar Íslandssólar: Heldur þann versta en þann næstbesta.

Ég sé það á Netinu að þetta er orðinn útbreiddur leikur. Einhver vitnar í Frank Sinatra sem söng þetta þó bara: I did it my way. (Dæmið er samt ágætt vegna þess að allir tengja það við Frank).

Í gamla daga á Saturday Night live byrjaði Chevi Chase fréttaþétt sinn á orðunum: „Im Chevi Chase and youre not.“ (Spurning um hvernig orðin eru talin).

Þetta er góð æfing þeim sem vilja lýsa sjálfum sér í knöppu máli. Júlíus Sesar hefur eflaust vinninginn: Veni, vidi, vici. „Ég kom, sá og sigraði.“

Hver er mín ævisaga?

Hver veit nema rætist úr honum?

Benedikt Jóhannesson
Ég er ekki að skilja þetta (BJ)

Nú orðið gerir enginn neitt. Menn eru þess í stað að gera hlutina. Þingmenn eru að ræða málin, handknattleiks menn eru að leika illa, ráðherrann er að blogga alla nóttina. Það er nánast sama hver opnar munninn eða stingur niður penna, alltaf kemur þetta fáfengilega orðalag. Enginn er óhultur. Ég heyri sjálfan mig tala með sama hætti þó að ég reyni að vanda mig. Auðvitað getur stundum verið skaðlaust að taka svona til orða, sérstaklega ef lýsa á einhverju sem gerist samtímis því sem sagt er frá. Ræðumaðurinn er að stíga í stólinn, dyravörðurinn er að opna dyrnar núna. Í báðum tilvikum væri þó fallegra að segja frá með beinum hætti. Ræðumaðurinn stígur núna í stólinn og dyrvörðurinn opnar nú dyrnar. Ungur læknir sagði sjónvarpsáheyrendum frá því að fólk væri ekki að nota smokkinn, án þess að sýnilegt væri að hann væri að vísa á eitthvert ákveðið fólk á þeirri stundu.

Þorgeir heitinn Kjartansson, vinur minn, sá um skeið um útvarpsþátt þar sem hann fór með glens af ýmsu tagi. Í einum pistli gerði hann grín að þættinum um íslenskt mál sem ungu fólki þótti frámunalega hallærislegur, en menn hlustuðu þó á meðan aðeins var ein útvarpsrás á Íslandi. Einhverju sinni spurði hann útvarpshlustendur hvort þeir hefðu heyrt eitthvað orðatiltæki, sem hann sagði að væri mörgum framandi, einkum „okkur sem komin erum yfir miðjan aldur.“ Þetta þótti okkur ákaflega fyndið vinunum, því að svona töluðu bara gamlir menn í útvarpið þegar þeir hneyksluðust á æskunni.

Nú er ég kominn í þessi spor sjálfur. Samt tala ekki bara börn og unglingar með þeim hætti sem ég lýsti hér að framan. Orðalagið hefur síast út í allt þjóðfélagið. Útvarpsmenn, þingmenn, ráðherrar, listamenn, læknar og iðnaðarmenn, ungir og gamlir, lærðir og leikir eru allir að gera, eru að tala, eru að skilja, eru að vinna. Mikið væri gaman ef okkur tækist að tala í gamaldags framsöguhætti. Hverjum fyndist það fallegt eða eftirminnilegt ef heimspekingurinn Descartes hefði sagt: Ég er að hugsa, þess vegna er ég að vera?

Benedikt Jóhannesson