Ekki benda á mig (BJ)

Það eru algeng viðbrögð við gagnrýni að hún hljóti að vera af annarlegum hvötum. Þetta er þægilegt fyrir þann sem fyrir gagnrýninni verður. Í stað þess að bregðast við með einhverjum hætti ræðst hann á þann sem sem gagnrýndi og gerir hann tortryggilegan. Þetta er alþekkt bragð, en satt að segja ekki stórmannlegt. Þeir sem þannig bregðast við halda áfram að leika á sína fiðlu meðan Róm brennur í kringum þá.

Á fimmtudaginn var sömdu forstjóri og stjórnarformaður Kaupþings við sjálfa sig (að nafninu til við einhverja launanefnd, en samningurinn ber þess vitni að hafa verið einhliða saminn) um kauprétt sem er langt umfram það sem menn hafa áður kynnst hér á landi. Um leið og samningur þessi var kynntur barst um landið slík reiðialda að líklega hefur aldrei annað eins gerst. Forsætisráðherra, sem oft veit hvað hjarta þjóðarinnar slær, gekk fremstur í flokki í gagnrýninni. Hann leiddi jafnframt stóran hóp manna, sem tók innistæður sínar úr bankanum á föstudaginn. Hvert sem farið var var ljóst að reiðin sauð í fólki yfir þessum samningi.

Það er ekki að undra að forráðamenn Kaupþings hafi talið sér óhætt að gera slíkan samning. Síðastliðið vor var sagt frá bónus þáverandi forstjóra og núverandi stjórnarformanns. Sá bónus nam tugum milljóna króna, en forstjórinn taldi hann hið sjálfsagðasta mál og ekki orðum eyðandi á gagnrýnendur. Og bæði hann og stjórn félagsins sluppu í það skiptið. Ef menn sleppa einu sinni hvers vegna ekki að ganga skrefinu lengra næst? Hvers vegna stoppa meðan dómarinn flautar ekki?

Viðbrögð formannsins og forstjórans vekja undrun. Að vísu létu þeir undan þrýstingi á föstudag og drógu samninginn til baka. En ekki vegna þess að þeir teldu sig hafa gert neitt rangt. Nei, ef skilja mátti orð formannsins var sökudólgurinn forsætisráðherra sem hafði hvatt til múgsefjunar. Ráðherrum var líkt við stjórnarherra í Afríkuríkjum og það var örugglega ekki hugsað sem hrós. Á sunnudagskvöld koma svo báðir fram og reyna með talnabrellum að telja fólki trú um að í raun hafi samningurinn, sem miðað við gengi langt undir markaðsgengi, þegar gengið var frá honum, verið sáralítils virði. Formaðurinn sagði að líkja mætti ágóða af samningum við það að hann ynni í lottóinu, og mátti sklija að hvort tveggja væri álíka líklegt. Forstjórinn sagði að það væri vel hugsanlegt að þeir fengju ekki nema 100 milljónir á ári út úr þessum samningi. Það kom jafnframt fram að viðskiptavinum Kaupþings hefði fjölgað á föstudaginn. Áhorfendum var spurn hvers vegna menn drógu þá samningana til baka fyrst menn streymdu í viðskipti.

Rauði þráðurinn í viðbrögðum tvímenninganna virtist vera: Hvaða fjárans rövl er þetta? Það var ekkert óeðlilegt við samningana og við ætlum að semja aftur og helst um meira ef við getum. Þetta var ekki orðað beint svona, en ekki vottaði fyrir iðrun yfir því tjóni sem samningarnir hefðu valdið Kaupþingi og reyndar viðskiptalífinu í heild.

Umræðan um græðgi þeirra tvímenninga mun ekki hjaðna þó að þeir hafi tímabundið dregið samninginn til baka. Þeir geta heldur ekki látið hjá líða að svara ásökunum forsætisráðherra að þeir hafi höndlað með ,,þýfi" með því að hjálpa Jóni Ólafssyni að koma fé úr landi. Það er hægt að gera lítið úr ýmsum, en þegar forsætisráðherrann lætur sér slíkt um munn fara geta menn ekki stungið höndum í vasann og yppt öxlum.

Málið í heild sýnir hversu mjög bankaheimurinn á Íslandi hefur fjarlægst almenning og almenna skynsemi. Það sýnir líka hættuna af því að hafa starfandi stjórnarformenn í fyrirtæki, því að þá er enginn til þess að hafa eftirlit með þeim sem sjá um daglegan rekstur. Bankastarfsemi hér á landi er komin út yfir allt almennt velsæmi á mörgum sviðum. Forsætisráðherra var ekki að tala um Kaupþing eitt þegar hann sagði að bankaráðsmenn yrðu nú að fara að hugsa sinn gang.

En einfaldast er að afgreiða þennan pistil sem öfund.

Benedikt Jóhannesson

PS Upprunalega var sagt í þessum pistli að formaður VR hefði samþykkt fyrri samning við forstjóra Kaupþings. Það er rangt vegna þess að sá samningur var gerður löngu áður en formaðurinn kom í stjórn Kaupþings. Beðist er afsökunar á þessari rangfærslu.