Nú árið er liðið: Síðasta stóra viðskiptafréttin?

ÉG KANN AÐ hafa sagt þessa sögu áður; en fyrir þremur árum var ég í útvarpsviðtali að ræða um stórfrétt í viðskiptalífinu þegar ég var spurður að því hvort ekki færi að koma að síðustu stóru viðskiptafréttinni. Getur það gengið til lengdar að stórfréttir í viðskiptalífinu séu daglegt brauð? Ég svaraði því til að blaðamenn yrðu aldrei uppiskroppa með viðskiptafréttir á meðan til væru duglegir fjárfestar sem hefðu áhuga á að kaupa, sameina, yfirtaka, umbreyta og láta að sér kveða í viðskiptum, bæði hér heima og erlendis.

ÁRIÐ 2006 HEFUR verið ár stórra viðskiptafrétta – líkt og sex undanfarin ár. Það er enn ekki komið að síðustu stóru viðskiptafréttinni; og verður aldrei. Hins vegar má halda því fram að stórfréttir í viðskiptalífinu hafi gengisfallið þegar þær eru orðnar daglegt brauð. Fyrir rúmum tíu árum þótti yfirtaka Jóns Ólafssonar á Stöð 2 upp á einn milljarð ein stærsta frétt ársins og henni var slegið rækilega upp, dag eftir dag. Núna kemst yfirtaka upp á einn milljarð varla í eindálk á baksíðu blaðanna og hún ratar ekki inn í útvarps- og sjónvarpsfréttir. Jafnvel nýleg frétt um að Björgólfur Thor Björgólfsson hefði á dögunum innleyst 56 milljarða króna hagnað vegna fjárfestingar í tékknesku símafyrirtæki fyrir aðeins rúmum tveimur árum fékk tæpast athygli hjá fólki almennt – þótt viðskiptalífið hafi sperrt eyrun.

Í UPPHAFI ÞESSA árs varð mér hugsað til þess hvaða atburðir yrðu helst í fréttum á árinu – hvort íslenskir fjárfestar „yrðu í tökustuði“ – svo maður vísi í orðatiltæki hjá laxveiðimönnum – og hvort draga myndi úr daglegum stórum viðskiptafréttum. En það var varla búið að skjóta upp flugeldunum þegar hver stórfréttin af annarri fór að glymja; kaup á banka í Úkraínu, digrir starfslokasamningar og sala Straums-Burðaráss á margumtöluðum hlut í Glitni! Þessar fréttir voru bara smjörþefurinn á litríku ári stórra viðskiptafrétta.

STÆRSTA VIÐSKIPTAFRÉTT ÁRSINS var fjaðrafokið í kringum skýrslufargan erlendu matsfyrirtækjanna sem létu í ljós efasemdir um styrk bankanna til lengri tíma litið. Í skýrslunum var því haldið fram að bankarnir væru ofmetnir í verði; að stórfelldur hagnaður þeirra væri að miklu leyti til kominn vegna gengishækkana á hlutabréfum og krosseignatengsla við stærstu fyrirtæki landsins. Þau vöruðu við miklum erlendum skuldum bankanna og þjóðarinnar – sem og viðskiptahalla sem gæti endað með mjög „harðri lendingu“ ef og þegar krónan hríðfélli. Viðbrögðin við þessum fréttum urðu til þess að hlutabréfamarkaðurinn, sem hafði hækkað grimmt fyrstu tvo mánuðina, féll hratt nokkra daga í röð – en þó aldrei niður fyrir stöðuna eins og hún hafði verið í desember 2005 þegar menn gátu ekki haldið vatni af ánægju yfir hinu ótrúlega háa verði og mikilli ávöxtun. Hvílíkt og annað eins skammtímaminni!

NÆSTU VIKURNAR VAR rifist um það hvernig ætti að matreiða og flytja stórar viðskiptafréttir. Þessi umræða kom til af forsíðufrétt Morgunblaðsins þriðjudaginn 14. mars með stríðsfyrirsögninni: Hlutabréfin, krónan og skuldabréfin falla! Eftir þessa forsíðu snerist umræðan upp í það hvort Morgunblaðið stundaði æsifréttamennsku og birti hverja skýrsluna af annarri hráa þegar augljósar rangtúlkanir væru í þeim. Umræðan um það hvort hægt væri „að tala niður verð“ á hlutabréfum náði jafnvel inn á aðalfund FL Group þar sem stjórnarformaðurinn sagði: „Ástæða er til að hvetja þá sem hefja upp raust sína hér heima að hafa það hugfast að tiltölulega saklaust neistaflug á hinu íslenska alþingi götunnar getur orðið að afdrifaríku báli á stærri markaðssvæðum.“ En umræðan fjaraði út og allir tóku gleði sína á ný þegar líða tók á árið og verð hlutabréfa tók að hækka og nálgaðist fyrri hæðir.

STÓRAR VIÐSKIPTAFRÉTTIR UM krónuna, verðbólguna, vaxtahækkanir Seðlabankans og hvort taka eigi upp evruna hafa rétt sísvona flotið með stórfréttum um yfirtökur og kaup á erlendum fyrirtækjum; blaðastríði í Danmörku og skrifum Ekstrablaðsins um íslensku fjárfestanna. Ef það er eitthvað sem árið 2006 hefur kennt íslensku fjárfestunum þá er það að venjast því að erlendir blaðamenn fjalli um þá mjög óvægið og skrifi greinar fullar af rangfærslum og lygi. Þeir hafa líka lært að oftast er betra að svara þessum umfjöllunum en hundsa þær.

EIN AF STÓRU viðskiptafréttum ársins var að gömlu VÍS-mennirnir, Finnur Ingólfsson og Axel Gíslason, hefðu í samvinnu við gömlu Sjóvámennina, Einar Sveinsson og Benedikt Sveinsson, verið kjölfestan í kaupunum á Icelandair af FL Group. Ekki nóg með það; Finnur virðist hafa náð Icelandair fyrir framan vin sinn Ólaf Ólafsson í Samskipum sem var á sama tíma í viðræðum um kaupin á félaginu en hætti við. Þarf að segja eitthvað meira; síðasta stóra viðskiptafréttin verður sem betur fer aldrei skrifuð.

Jón G. Hauksson