Er Netið í alvörunni að drepa tónlist?

Nýlegar fréttir af hruni í tónlistarsölu benda til þess að eitthvað mjög alvarlegt mein virðist hafa grafið um sig í tónlistarbransanum. Svo virðist sem sala á tónlist fyrstu þrjá mánuði ársins sé 20% minni í ár heldur en í fyrra.

Ekki horfir gæfulega fyrir tónlistarbransann, því síðustu sjö ár hefur sala á tónlist dregist saman jafnt og þétt. Nú er meira að segja svo komið að á árinu hefur sala upp á rúm 60.000 eintök komið listamönnum á topp bandaríska vinsældalistans – sem hefði ekki dugað inn á topp 30 árið 2005.

Ólögleg dreifing skiptir máli

Ég verð að viðurkenna að þegar forsvarsmenn tónlistariðnaðarins vældu yfir minnkandi sölutölum eftir að MP3-væðingin hófst fannst mér alltaf að þeir væru að gera of mikið úr hlutunum. En þegar maður les úttektir á borð við þessa hjá Wall Street Journal er tæpast hægt annað en að viðurkenna að það sé eitthvað mjög mikið að gerast og veruleg spurning hvernig viðskiptamódel framtíðar verður í tónlistinni.

Þrátt fyrir að sala á tónlist í gegnum Netið hafi aukist verulega síðustu misseri, dugir það langt í frá til að vega upp á móti minnkandi sölu geisladiska. Því segir það sig sjálft að ólögleg afritun og dreifing á tónlist hefur talsverð áhrif á sölu – nema fólk sé almennt að hlusta minna á tónlist í dag en það gerði fyrir nokkrum árum, sem mér finnst hæpið.

Sjálfskaparvíti?

Ég hef alla tíð verið mjög jákvæður gagnvart MP3-væðingunni og andsnúinn hvers kyns höfundarréttarvörnum, enda hafa tónlistarútgefendur sýnt það í gegnum tíðina að þeim er ekki treystandi til að framleiða sanngjarnar höfundarréttarvarnir. Um leið hafa baráttuaðferðir höfundarrétthafa farið mjög í taugarnar á mér, því þeir hafa í gegnum tíðina reynt eftir fremsta megni að draga fólk fyrir dómstóla í stað þess að reyna að átta sig á því hvernig hægt sé að nýta tækninýjungar til að koma til móts við neytendur.

Engu að síður er lítið hægt annað en vorkenna þeim sem vinna í tónlistarbransanum þegar jafn klárlega kemur í ljós að tekjustreymi til þeirra sé á leið í kjallarann.

Og þó.

Ég hef síðustu árin verið á þeirri skoðun að tónlistariðnaðurinn hafi verið á afar rangri braut, þar sem mulið er undir örfáar stórstjörnur með oft á tíðum takmarkaða hæfileika á meðan fáir stóru útgefendanna þora að taka áhættuna á nýjungum eða metnaðarfyllri tónlist. Miðjumoðið hefur verið algert og hreinlega ógleðivekjandi að hlusta á útvarpsstöðvar sem spila það „heitasta“ í dag. Þannig að mér finnst þetta að mörgu leyti vera að nokkru leyti sjálfskaparvíti hjá tónlistarútgefendum.

Naflaskoðun nauðsynleg

Um leið hlýtur maður að benda á það hversu öflugt Netið hefur verið við að koma nýrri og fjölbreyttari tónlist á framfæri. Dæmin eru mýmörg um tónlistarmenn sem hafa ekki hlotið náð fyrir augum útgefenda en ná síðan að kynna sig í gegnum Netið og ná þannig til tónlistaráhugamanna og koma sér upp dágóðum hlustendahóp.

Netið er því klárlega ekki að drepa tónlist og þeir bjartsýnu geta meira að segja þorað að fullyrða að það sé hreinlega að gera tónlistarmarkaðinn fjölbreyttari og skemmtilegri. En það er nokkuð ljóst að tónlistariðnaðurinn þarf að fara í mikla naflaskoðun til að átta sig á því hvernig standa eigi að tónlistarútgáfu á tuttugustu og fyrstu öldinni svo vel sé.

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP Almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>