arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þetta var indælt líf (BJ)

Morgunblaðið gerði mörgum lesendum sínum grikk með því að birta mynd á miðopnu á laugardaginn var undir fyrirsögninni: Lífið gengur sinn vanagang. Ekki vegna þess að það birti myndina heldur vegna þess að myndin var ekki á forsíðu. Hún hefði yljað mörgum í táradal undangenginna daga.

Það var spennandi að sjá hvernig fréttamenn fylgdust með þróun mála í ráðherrabústaðnum um helgina. Nýir menn komu í sífellu inn og aðrir fóru út. Þetta var eins og handboltaleikur. Sífellt reynt að hafa sterkasta liðið inni á vellinum. Skilmerkilegar fréttir vefmiðlanna sögðu okkur lesendum hverjir væru inni, hverjir væru að koma og hverjir nýfarnir. Enginn vildi segja neitt.

Sumir voru þöglir sem gröfin.

Aðrir mæltu ekki orð frá vörum.

Davíð sagðist ekki mega segja neitt, þá yrði allt vitlaust. Svo sagði hann eitthvað.

Þorgerður Katrín bað guð að láta gott á vita að Davíð segði ekkert.

Jóhanna sagði að best væri að segja ekki neitt.

Guð láti gott á vita, hugsuðu margir.

Sigurður Guðjónsson sagði að allt væri klárt. Vildi samt ekki segja hvað væri klárt.

Svona gekk helgin frá morgni til kvölds. Öðru hvoru hélt Geir blaðamannafundi og talaði án þess að segja nokkuð. Það var allt í lagi Það var verra þegar hann hélt ávarp fyrir þjóðina í sama stíl.

Eftir stíf fundahöld um helgina var ljóst þegar Geir fór heim að engra aðgerða var þörf. Á mánudaginn talaði hann um þjóðargjaldþrot.

Landsbankinn er almenningshlutafélag. Þegar bankastjórar Landsbankans mættu á staðinn kom bankaráðsformaðurinn ekki með þeim. Ekki heldur varaformaðurinn. Heldur ekki neinn stjórnarmaður. Hins vegar mætti sonur bankaráðsformannsins. Það var fallegt. Mér hefði fundist það allt í lagi að Geir hefði farið heim að leggja sig og haft dóttur sína á vaktinni á meðan. Ólafur Ragnar hefði ekki hikað við það.

Það væri skemmtilegt ef fleiri drægju fjölskylduna á viðskiptafundi. Lárus Welding hefði til dæmis getað komið með foreldrum sínum. Það hefði verið í samræmi við ráðleggingar landlæknis um að foreldrar létu ekki kornung börn hlusta ein á dapurlegar umræður um efnahagsmálin.

Grétar Þorsteinsson fékk að koma á fundi og sat þar í eina og hálfa klukkustund en ekki gafst tími til þess að segja honum hvað væri að. Hann var samt til í að leysa vandann með stjórninni. Svo þegar Geir sagði að engra aðgerða væri þörf varð Grétar reiður yfir því að kannski væri ekki allt í kaldakoli. Manni getur nú sárnað.

Svo kom hið sanna í ljós og Grétar náði jafnvægi á ný.

Tveir reynsluboltar og athafnamenn frá níunda áratug 20. aldarinnar hafa haldið ró sinni undanfarna daga og láta sér fátt um finnast. Ármann Reynisson í Ávöxtun gefur út bókaflokk um Vinjettur. Björgólfur Guðmundsson hefur snúið sér að útgáfu bókaflokks um Hafskipsmálið. Ekki verður sagt annað en að tímasetningin á útgáfunni sé hrein snilld. Það er gaman að þessir tveir reynsluboltar geti litið upp úr amstri hversdagsleikans.

Já, hjá sumum gengur lífið sem betur fer sinn vanagang. Myndin í miðopnu Moggans var af einkaþotu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar sem var að búa sig til flugs.

Þetta var indælt líf.

Benedikt Jóhannesson
Davíð undir stýri (BJ)

Það er áhugaverð myndin af þeim Davíð Oddssyni og Geir H. Haarde sem birtist á mbl.is á mánudagsmorgni. Á mynd í Morgunblaðinu má sjá að Davíð er við stýrið og Geir og Árni Mathiesen eru farþegar. Það er áhugavert að Davíð stýrir nú ríkisvæðingu banka eftir að hafa stýrt einkavæðingunni á sínum tíma.

Til gamans birtist hér skopmynd sem birtist í erlendu blaði í vor af allt öðru tilefni.

Benedikt Jóhannesson
Skemmtilegt hobbí (BJ)

Þættinum hefur borist bréf:

Elsku póstur.

Jeg heiti Ömmi og jeg er sexdíu ára gamall. Allir segja að jeg sje mjög skemmtilegur, og sniðugur maður, sjerstaklega ef jeg fæ mjer í staupinu. Jeg er algjör byndindismaður. Í sextaugsafmælisgjöf fjekk jeg margar skemmtilegar gjafir, til dæmis Fótossjopp forritið. Jeg er búinn að gera mjög margar myndir. Ein er af Björni Bjarnasyni að heilsa Himmler sem var dómsmálaráðherra í Þýskalandi. Svo er ein af geiri Harde með vélsögarmoringjanum. Jeg setti eina svona sniðuga mynd á vefsvæðið mitt. Gulli er örugglega svaka spældur. Svo sendi jeg mynd í Séð og heyrt þar sem jeg ljet hausinn á Dorrit og Ingimbjörgu og fleiri kellingum á bikinistelpur. Æslega sniðug mynd.

Það var gaman að eiga afmæli. Stengrímur (foringinn minn) gaf mjer bók eftir einkvern Kalla Marks. Svo flutti Stenni (foringi) líka ávarp og þá las hann alla bókina fyrir okur. Hún heitir kommunestaávarið. Jeg ætla að láta BSRB gefa þessa bók út. Kannski fáum við Marks til að halda fyrirlestur.

Jeg sendi þjer eina mynd með þessu brjefi. Vonandi getur þú birt hana. Hafðu hana þannig að ef eikvur bendir á hana þá stækkar hún. Þá eru tvær myndir eftir mig á vefnum. Öllum í flokknum mínum finnst gaman að þessari mynd (nema þeim sem eru ekki á myndinni, það var ekki plás fyrir fleiri he he).

Bless, bless,

þúsund kossar.

Þinn Ömi.

Þetta var skemmtilegt bréf Ömmi minn. Haltu áfram að æfa þig. Ekki skrifa okkur aftur.

Benedikt Jóhannesson
Það vantar geðveikina (BJ)

Þegar landsliðið keppti úrslitaleikinn við Frakka um ólympíugullið var dauft yfir liðsmönnum. Þeir voru ekki í stuði. Líklega hugsuðu þeir of mikið um gullið og of lítið um leikinn. Þulir sem lýstu leiknum klifuðu hins vegar á sömu klisjunni: „Það vantar geðveikina í liðið.“

Geðveiki er sjúkdómur sem hrjáir marga. Vegna þess að sumir þeirra sem eru geðveikir „tapa glórunni“ sem kallað er, finnst mörgum eðlilegt að hafa sinnisveiki í flimtingum. Mönnum finnst geðveikir haga sér kjánalega. Um þetta eru dæmi.

Það eru vissulega líka til dæmi um að menn nái frábærum árangri þegar þeir eru geðveikir. Þetta á einkum við þá sem þjást af oflæti eða maníu. Þá geta menn afkastað miklu meiru og jafnvel betra verki en undir venjulegum kringumstæðum. Því miður er manían ekki alltaf þannig því að á sama tíma tapa menn oft dómgreindinni og geta ekki dæmt um það hvort þeir gera góða hluti eða slæma.

Hjá þeim sem þjást af geðveiki fylgir þunglyndi oft maníunni. Þá dregur af mönnum og þeir geta jafnvel ekki gert einföldustu verk. Hugurinn verður dapur og lífsneistinn daufur.

Margir fleiri kvillar geta hrjáð þá sem eru geðveikir. Geðklofi er einn þeirra. Áfengissýki er annar. Öllum er það þó sameiginlegt að einstaklingurinn er ekki lengur hann sjálfur. Að minnsta kosti ekki samur. Margir þekktir menn í þjóðfélaginu þjást af einhvers konar geðkvilla um lengri eða skemmri tíma. Fæstar fjölskyldur sleppa alveg við þennan vágest.

Geðveiki er nánast aldrei einstaklingssjúkdómur. Hún leggur þungar byrðar á alla þá sem þekkja þann sem sjúkdómurinn hrjáir. Hann getur sjaldnast legið sjúkdóminn úr sér eins og hálsbólgu eða magakveisu. Þvert á móti uppgötva menn skyndilega að vinur, faðir, sonur eða bróðir er ekki samur. Dómgreindarbrestur, ofbeldishneigð eða vanmáttur verður til þess að nánasta umhverfi er allt undirlagt.

Kannski er ég viðkvæmari fyrir þessu orðalagi vegna þess að einmitt um það leyti sem leikurinn var leikinn var ég í sambandi við fólk sem er fórnarlamb geðveikinnar beint eða óbeint. Á sama tíma og þulirnir hvöttu landsliðsmenn til þess að sýna geðveikina horfði ég út um glugga á mann sem áratugum saman hefur þjáðst af geðklofa. Hann leið áfram eins og svefngengill í rigningunni. Slíkur maður hefði ekki lyft leik handboltaliðsins.

Þeir sem tala í fjölmiðlum eiga að gæta vel að því sem þeir segja. Orð geta sært, þó að það sé sjaldnast markmiðið.

Íslenska liðið vantaði snerpu, leikgleði, æsing, kannski ofsa eða hugrekki. Líklegast var það bara ekki í besta stuði þennan dag. Landsliðið þarf margs konar leikmenn. Sumir eru kannski spekingar en aðrir sprellarar. Allir eru góðir handboltamenn.

Það eina sem ég get fullyrt að liðið vantaði ekki þennan morgun var geðveikin.

Benedikt Jóhannesson
Útstrikanir (BJ)

Pistlinum hefur borist bréf. Með birtingu þess hér á Netinu er þessu máli lokið. Ég stend að sjálfsögðu við dagbókarfærslu mína en hún fjallaði um allt annan Davíð, Matthías og Jón Baldvin en um er talað í bréfinu.

Komdu sæll, Benedikt.

Dagbækur þínar eru um þessar mundir töluvert í umræðunni og greinilega hafa margir orðið til þess að lesa þær. Til vitnis um það er að mér hafa borist fregnir úr fleiri en einni átt um að þar sé að finna um mig umfjöllun í færslum ársins 2008. Ég fór því að forvitnast og fann skrif um mig á nokkrum stöðum. Mér er sama þó að um mig og mín verk falli dómar og hirði yfirleitt ekki um að svara þeim. En á einum stað í þessum færslum er spunnin upp um mig slík lygaþvæla að ég get ekki annað en beðið þig að taka hana af netinu og helst strika yfir hana í dagbókinni. Ég vil síður að hún verði heimfærð upp á mig einhvern tíma seinna.

Sagan gengur út á að þú hafir hitt mig á Austurvelli.

Síðan segir í dagbókarfærslunni: „.Hann spurði mig hvort Matthías væri endanlega búinn að tapa glórunni. „Helvítis karlinn birtir allt sem maður segir við hann. En meðan maður þurfti á honum að halda birti hann ekki múkk. Ekki eitt einasta orð. Jón Baldvin mátti hins vegar ekki ropa án þess að um það kæmi heilsíðugrein í Moggann.“

Síðan fylgir frásögn af því að ég hafi sýnt þér trúnaðarupplýsingar úr bankakerfinu, en slíkt læt ég mér í léttu rúmi liggja.

Um þetta er í stuttu máli það að segja að ég hef aldrei komið á Austurvöll, aldrei hitt þig, aldrei svo ég muni talað um nokkurn Matthías, aðeins einu sinni kallað hann helvítis karlinn, en ekki við þetta tækifæri, aldrei þekkt neinn Jón Baldvin, aldrei kvartað undan heilsíðugreinum um hann í Mogganum (enda voru greinarnar um hann aldrei minna en opna) aldrei fengið mér pulsu og kók með þér af fúsum og frjálsum vilja en það er önnur saga.

Þú gerir þetta fyrir mig.

Kær kveðja.

Davíð

Hér að neðan hef ég strikað yfir færsluna.

Laugardagur 16. ágúst. Hitti Davíð á Austurvelli. Hann spurði mig hvort Matthías væri endanlega búinn að tapa glórunni. „Helvítis karlinn birtir allt sem maður segir við hann. En meðan maður þurfti á honum að halda birti hann ekki múkk. Ekki eitt einasta orð. Jón Baldvin mátti hins vegar ekki ropa án þess að um það kæmi heilsíðugrein í Moggann.“

Svo sýndi hann mér yfirlit um skuldir nokkurra fjölmiðlamanna. Það var allt með miklum ólíkindum. Mér sýndist þetta vera eins og Bjöggi og Kjartan höfðu áður sýnt mér, svo langt sem það náði.

Fékk mér pulsu og kók á Bæjarins bestu. Langbestu pulsur bæjarins. Leyndarmálið er það að þeir setja súputeninga í pottinn. Kókið er hins vegar vont. Uppskriftin er svolítið moj og ekki eins grípandi og hún var þegar þeir buðu upp á kókaín.

Átti fund með Jóni Ásgeiri og Pálma um kvöldið. Kláruðum Northern travel dílinn og ég samþykkti að Almar kæmi aftur inn í Sterling. Skellti mér svo á B5 og hitti nokkra vini og keyrði svo heim klukkan tvö.

Benedikt Jóhannesson
Skattkort á rafrænu formi?

Við Íslendingar höfum á síðustu árum kynnst því hvernig rafræn stjórnsýsla getur einfaldað leiðindaverkefni á borð við það að fylla út skattskýrsluna. Þess vegna kom það mér svolítið í opna skjöldu um daginn að þurfa að endurnýja kynnin við bréfsnifsi nokkuð og flytja það frá einum stað til annars.

Þetta var blessað skattkortið mitt – og þótt það hafi verið ákveðin nostalgía fólgin í því að sjá yfirlit yfir vinnuveitendur mína síðustu áratugi, þá var eitthvað skrýtið við að þurfa að sækja þetta plagg og senda það norður til Hvammstanga til þess eins að fá það sent til baka mánuði síðar. Og þurfa síðan að endurtaka það tvisvar í viðbót á næstu mánuðum. Ástæðan fyrir þessum sendingum er að Fæðingarorlofssjóður er staðsettur á Hvammstanga og ef maður vill nýta persónuafsláttinn í fæðingarorlofinu þarf sem sagt að senda þeim skattkortið.

Þetta er nú varla svo flókið, er það?

Ég er svo sem ekki vanur því að þurfa að flakka um með skattkortið, en hef þó fært það milli staða nokkrum sinnum síðustu tvo áratugina eða svo. En þótt ég sé tiltölulega laus við slíkt umstang eru án efa margir í þeirri stöðu að þurfa að flytja skattkortið reglulega milli staða. Og þá vaknar spurningin – af hverju er ekki búið að setja upp einhverja handhægari leið til að halda utan um persónuafsláttinn en bréfsnifsi sem stimplaðar eru dagsetningar á þegar það er afhent vinnuveitanda og sótt til hans?

Það má vel vera að ég, sem hef ekki neina reynslu af innleiðingu rafrænna stjórnsýslulausna eða þekkingu á innviðum skattkerfisins, átti mig ekki á flækjustiginu við þetta, en flóknari hlutir hafa nú verið útfærðir á rafrænan hátt í gegnum tíðina, eða hvað? Stór hluti bankaviðskipta einstaklinga og fyrirtækja fer fram rafrænt, þorri Íslendinga fyllir út skattaskýrsluna rafrænt og sveitarfélög halda úti læstum vefjum þar sem íbúar geta nálgast upplýsingar um sjálfan sig – svo eitthvað sé nefnt.

Málið steinliggur!

Þannig að maður hefði haldið að það ætti ekki að vera neitt ofurflókið að útbúa nokkurs konar rafrænt skattkort sem launþegar gætu þá sent rafrænt til launagreiðanda hverju sinni. Launagreiðandinn myndi vista skattkort launþega sinna, rétt eins og hann gerir nú, nema að í stað þess að geyma bréf ofan í skúffu er skattkortið vistað á rafrænan hátt. Og þegar beiðni kemur frá launþeganum um að senda til hans skattkortið er það gert – og launagreiðandinn hættir þar með að draga persónuafsláttinn af greiðslum til viðkomandi launþega.

Þetta myndi einfalda málið fyrir alla aðila ef rétt er að staðið, auk þess sem jafnvel væri hægt að koma því þannig fyrir að handhafar skattkortanna gætu fylgst með nýtingu þeirra hverju sinni. Sennilegast yrði einnig mun auðveldara fyrir skattayfirvöld að hafa yfirsýn yfir nýtingu skattkortanna heldur en með núverandi bréfsnifsisfyrirkomulaginu. Rafræn skattkort hljóta því að steinliggja sem eitt af næstu verkefnum hins opinbera í rafrænni stjórnsýslu, eða hvað?

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>
Notað og nýtt (BJ)

Í þetta sinn ákvað ég að kynna nýja heimasíðu sem ég setti upp. Þar er ýmislegt efni sem ég hef skrifað og búið til. Heimasíðan hefur slóðina /heimur/fyrirtaekid/starfsmenn2/benedikt/ og hana má nálgast hér.
Fólk sem ekki er sjálfstæðisfólk er ekki fólk (BJ)

Ég er orðinn leiður á því að lesa blöð og horfa á sjónvarp þessa dagana. Þar er ekki sagt margt sem maður var ekki löngu búinn að fá leið á. Fólk sem ekki hefur kynnt sér nýja fjölmiðlafrumvarpið er jafnmikið á móti því eins og hinu, sem það las ekki heldur. Ég ákvað að flýja samtímann með lestri góðra bóka.

Sjálfstætt fólk Halldórs Laxness hefur lengi ögrað mér úr bókaskápnum. Satt að segja hef ég aldrei lagt í bókina. Kjölurinn er svo breiður að mér var ljóst að hún var ekkert áhlaupaverk. En í mörg ár safnaði ég kjarki og nú er ég búinn með fyrsta hlutann af fjórum, að ég held. Ekki er ég enn búinn að átta mig á Bjarti í Sumarhúsum, en hann á þó heiðurinn af fyrirsögninni á þessum pistli. Halldór hefur eflaust ekki verið sammála þessari yfirlýsingu Bjarts, en hún er sem sé komin á prent og þar með ódauðleg.

En þó að ég hafi lagt í Bjart þá næ ég engan veginn að lesa hann í einum rykk. Stundum verð ég að hvíla mig og kíkja í aðrar bækur. Þá er léttast að líta í bækur sem ég hef lesið einhvern tíma áður. Stundum rifjast þá upp eitthvað sem var farið að fyrnast. Edda Þórbergs Þórðarsonar er sérstök bók, því að miklu stærri hluti hennar fer í að segja frá tilurð skáldskaparins en kvæðin sjálf. Þar segir hann meðal annars frá því hvernig hann vildi hafa jarðarförina og sér í lagi legsteininn. Um líkfylgdina segir Þórbergur:

„Þá lætur hann (Þórbergur) sér heldurenekki í léttu rúmi liggja, hvort líkfylgd hans verður fjölmenn eður uppteiknast einvörðungu af líkmönnunum. Hvort prósessían samanstendur af skítugum drykkjuræflum, dagdrífurum, sveitalimum, þjófum, hórum, hundum eða stromphöttuðum ráðherrum, alþingismönnum, prófessorum, litterötum, frímúrurum, togaraforstjórum, - yfir því er höfundurinn aldeilis hjartanlega lige glað. Aðeins vildi hann mega bera fram þá einlægu bæn tilþessað auka ekki á óþægindi sín eftir dauðann, að Framsóknarmenn og sósíaldemokratar komi sér þar fyrir í prósessíunni, sem minnst beri á þeim.“

Þessi fróma ósk Þórbergs er enn í dag vel viðeigandi við mörg tækifæri.

Ég hef líka gaman af mörgu hjá Steini Steinarr. En þó að ég hafi þvælst fram og aftur um kvæðasafn hans í áratugi rak ég nú af einhverjum ástæðum augun í eftirfarandi ljóð sem ekki hefur fangað athyglina áður:

Ein saga berst mann frá manni sem þannig hljóðar:

Hjá mörgum er ofstæki leiður og þrálátur kvilli.

Tveir gamlir og útslitnir draugar þessarar þjóðar

þreyta nú hamramma baráttu – sín á milli.

Sú var þó tíðin, að uppvakningum hjá okkur

var ætlað að gera bölvun sem við skyldum þola.

Og þessvegna held ég tæpast að til sé nokkur,

sem trúir sögunni um Nasa og Þorgeirsbola.

Og þó er það rétt og satt eins og sagan hljóðar

og sérlega fyndinn og óvæntur dagskrárliður:

Tveir draugar, sem ásóttu vitsmuni þessarar þjóðar,

þrauka nú við að kveða hvorn annan niður.

Það getur verið ósköp gott að hverfa frá hversdagsþrasinu á vit löngu horfinna tíma með þjóðskáldunum.

Benedikt Jóhannesson
Neitunarvald og vantraust á forsetann (BJ)

Það er óhætt að segja að Davíð Oddsson hafi staðið við loforð sitt um að útspil ríkisstjórnarinnar yrði óvænt. Forsetinn hlýtur nú að leggjast aftur í mælingar á breidd sprungunnar milli þings og þjóðar, nýbúinn að mæla bilið milli þeirra 42,5% þjóðarinnar sem kusu hann og hinna 57,5% sem gerðu það ekki. Það er athyglisvert að forsetar tveggja annarra landa, Ítalíu og Litháens, hafa komist í fréttir vegna átaka við þjóðþing sín og af einhverjum ástæðum leiðir saga þeirra hugann að minnihlutaforsetanum hér á landi.

Með þeirri breytingu á gildistöku fjölmiðlalaganna sem boðuð hefur verið og skipan nefndar allra flokka um áframhald málsins hefur verið komið svo mikið til móts við sjónarmið andstæðinga að ólíklegt er annað en að sjónarspili þeirra ljúki hér með. Fram til þessa hafa þeir látið nægja að lýsa því yfir að þeir vilji lagasetningu og að vandfundinn sé sá Íslendingur sem ekki vill sporna við því að fjölmiðlar færist á of fáar hendur. Þeir hafa hins vegar þagað þunnu hljóði um hvernig þeir vilja útfæra slíka löggjöf. Nú hafa þeir þrjú ár til þess að móta tillögur sínar, komi þær ekki fram fyrr í hinni sameiginlegu nefnd. Þjóðin veit þá í næstu þingkosningum hvað stjórnarandstaðan vill.

Meginatriði er að með því að draga lögin til baka hafa stjórnarflokkarnir komið þjóðinni úr hinni vandræðalegu stöðu sem upp kom þegar forsetinn ákvað að blanda sér með beinum hætti inn í þjóðmálin. Reyndar held ég að í þessu máli hafi verið alveg sama hvaða prósentuskilyrði hefði verið sett. Allar líkur eru á því að lögin hefðu verið felld í atkvæðagreiðslu. Því fer hins vegar fjarri að það segi nokkuð um hvort lögin eru skynsamleg eða ekki. Skoðanakannanir bentu til þess að meirihluti landsmanna hefði snúist gegn inngöngu Íslands á Evrópska efnahagssvæðið. Síðan hefur verið lengsta samfellda hagvaxtarskeið síðari tíma hér á landi. Ætli nokkur vildi nú að við hættum þátttöku okkar í EES?

Það hefur ekki farið mikið fyrir því í umræðunni að forseti Íslands er ekki eini forsetinn sem hefur komist upp á kant við þjóðþing sín. Á Ítalíu beitti forsetinn neitunarvaldi gegn lögum sem stjórn Berlusconis hafði barið í gegn. Lögin áttu að tryggja forsætisráðherranum og fjölmiðlakóngnum friðhelgi fyrir lögsóknum. Andsætt þeim sjónarmiðum sem hér hafa ríkt snerist ítalski forsetinn gegn auðmönnunum og stöðvaði gildistöku laganna. Þetta er athyglisvert því að Ítalía er einmitt það lýðræðisríki þar sem misbeiting fjölmiðlavalds hefur náð lengst á seinni árum. Íslendingar gerðu vel í því að kynna sér þá sögu vel.

Í Litháen samþykkti þingið hins vegar vantraust á forsetann vegna þess að hann átti vingott við rússnesku mafíuna. Svo er guði fyrir að þakka að ólíklegt er að nokkur Íslendingur leggi lykkju á leið sína til þess að kynnast þeim óþjóðalýð.

Benedikt Jóhannesson
Vindar blása úr öllum áttum (BJ)

Það er einkennilegt hvað stjórnmálamönnum gengur illa að standa við orð sín. Að vísu er það ekki einstakt um stjórnmálamenn en þeir ættu þó að vera öðrum fyrirmynd. Hér er ekki bara átt við kosningaloforð. Allir taka þau með fyrirvara hvort sem er. Eftir kosningar er hægt að segja sem svo að í samningaviðræðum um stjórnarmyndun hafi menn orðið að slá af, stjórnmál séu list hins mögulega, aðstæður séu breyttar og svo framvegis. Það er óvenjulegra að menn breyti um lífsviðhorf eins og hendi væri veifað eins og gerðist í fjölmiðlamálinu. Þá kvöddu margir vinstrimenn, sérstaklega í Vinstri grænum, margra ára sannfæringu sína um að sporna bæri við veldi auðhringa. Þetta er reyndar alls ekki einsdæmi. Fyrir tveimur árum snerist Sjálfstæðisflokkurinn (nema Pétur Blöndal og Þorgerður Katrín) í 180° í svonefndu ríkisábyrgðarmáli.

Auðvitað er það stórfurðulegt þegar svona gerist, en það er ekki síður undarlegt þegar menn ganga á bak orða sinna eins og gerðist í eftirlaunamálinu fyrir síðustu jól. Þá voru foringjar allra flokka búnir að ná sátt um málið fyrirfram og fulltrúar allra flokka í forsætisnefnd þingsins voru flutningsmenn. Burtséð frá því hvaða skoðun menn hafa á málinu var það lítilmótlegt að hlaupa svo frá því með skottið milli lappanna eins og hendi væri veifað utan úr bæ. Þar stóð reyndar Guðmundur Árni við sín orð og er maður að meiri fyrir vikið.

Enn eitt dæmið um skyndileg sinnaskipti eru hjá fulltrúa Frjálslynda flokksins í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðsluna. Á föstudaginn var sagði Margrét Sverrisdóttir, sem virst hefur ágætlega frambærilegur fulltrúi, að hún teldi 75% lágmarksþátttöku í þjóðaratkvæðagreiðslu ekki óeðlilega. Nú hafði hún skipt um skoðun eins og segir í Morgunblaðinu: "Hún sagðist hafa tekið það fram í viðtalinu við Ríkisútvarpið að hún væri ekki að tala fyrir hönd Frjálslynda flokksins". Það er augljóst að valdamenn í flokki Margrétar hafa tekið í taumana og sagt henni að þessa skoðun megi hún ekki hafa.

Síðustu dæmin um athyglisverð umskipti í skoðunum birtist í sinnaskiptum í umtali sumra um forsetann. Margir þeir sem árum - ef ekki áratugum - saman hafa skopast að Ólafi Ragnari hafa nú snúist algerlega eins og vindhanar og tala nú af lotningu um Herra Ólaf, sem af mikilli mildi sinni hefur vísað máli Baugs til þjóðarinnar.

Benedikt Jóhannesson
Veislufælni forsetinn (BJ)

Forseti Íslands hefur frá degi til dags ekki brýnum skyldum að gegna. Upplýst hefur verið að á liðnu ári var hann 101 dag í burtu og á yfirstandandi ári hefur hann verið langdvölum erlendis, mest í einkaerindum. Það er athyglisvert að prívatmaðurinn Ólafur virðist vera samkvæmisljón og lætur sig ekki vanta í veislur með Michael Caine og Steve Martin sem hann kemst væntanlega í sem eiginmaður Doritar. Þegar hann á hins vegar að mæta sem forseti Íslands er hann víðs fjarri, hvort sem um er að ræða heimastjórnarafmælið eða brúðkaup Danaprinsins.

Það var á árum áður haft á orði um veislur í Washington að þær væru sérstaklega hallærislegar ef þekktasti gesturinn væri sendiherra Íslands. Ekki hefur heyrst að þessi skoðun hafi verið færð upp á forsetaembættið en óhætt er að fullyrða að veislurnar sem Ólafur sótti vestanhafs hafa ekki verið neitt slor. Þar voru jú raunverulega frægir menn, sjálfur Steve Martin og einhverja rámar eflaust enn í Michael Caine (mig minnir að hann sé breski leikarinn frá sjöunda áratugnum, en við Steve hittumst í Kaupmannahöfn fyrir nokkrum árum og hann lifir enn á minningum frá þeim fundi).

Það hefur loðað við margan frægan manninn að vera að heiman á afmælisdaginn. Ólafur hefur ekki viljað taka sénsinn á því að blómvendir kæmust ekki í vatn og skundaði því heim til þess að geta persónulega tekið við gjöfum og skeytum. Mér finnst það hugulsamt af Ólafi að velja afmælisdaginn sinn sem einn af þeim fáu dögum sem hann er heima. Fjarskipti eru mjög erfið til Mexíkó þar sem hann dvaldi síðast. Þaðan næst til dæmis hvorki símasamband til ríkisstjórnar Íslands eða forseta þingsins og með herkjum að hægt er að koma boðum til DV. Heyrst hefur að forsetinn áformi á næsta ári að taka námskeið í notkun Netsins þannig að hann geti kynnt sér mælendaskrá í þingmálum á vefsíðu Alþingis.

Danir munu nú í sárum vegna fjarveru forsetans í brúðkaupinu mikla. En þeir geta sjálfum sér um kennt. Forseti Íslands mætir ekki í veislur þar sem honum er ekki ætlað neitt hlutverk.

Benedikt Jóhannesson