Höfum við gengið til góðs? / 08/2005

Ég hef verið að velta fyrir mér hvað hafi breyst á 10 árum í tilefni af 10 ára afmæli Tölvuheims. Í morgun fékk ég svo tölvupóst sem sýndi mér og sannaði að það hefur því miður fátt breyst og margt reyndar á verri veg. Þar var sem sé um áminningu að ræða að muna nú eftir því að varast veirur, smella ekki alltaf umhugsunarlaust á OK og YES bara til að láta þessa smáglugga hverfa sem fyrst (afleiðingar, hvað er það?), að opna ekki viðhengi frá ókunnugum og að vita að það vill enginn gefa manni 100 þúsund krónur eða dollara ef maður sendir póstinn áfram til 10 aðila innan tiltekins tíma.

Með auknum internethraða, betri og ódýrari tengingum (jú,jú það er afskaplega gott) hefur fjöldi veira færst í vöxt, þær dreifa sér fljótar, ný kynslóð tölvuóværu hefur skotið upp kollinum í formi njósnahugbúnaðar og ruslpóstur grasserar sem aldrei fyrr. Notendur eru minna meðvitaðir um hætturnar sem leynast á Internetinu og verja sig sjaldan fyrr en of seint og þegar þeir hafa loks lært af reynslunni – ef þeir gera það þá!. Útlitið er því ekki gott.

Það er samt margt sem hefur batnað. Samskipti hafa einfaldast, tölvupóstur er útbreiddur og satt að segja frekar almennur, netsímtöl spara manni talsvert fé, aðgangur að upplýsingum á Internetinu er mun auðveldari og má segja að hann sé á stundum of mikill og svona má lengi telja.

Hörkutenging – 56 kílóbitar

Helstu breytingar síðustu tíu ára held ég að séu þær að tölvan er orðin almenningseign en ekki bara eitthvað fyrir tölvunirði og fyrirtæki. Stafræn tækni tekur við á sífellt fleiri sviðum (hver var með fjölskyldualbúmið á Netinu fyrir 10

árum?), dagbókarskrif hafa lífgast við en eingöngu á Internetinu í formi bloggs og nú er meira að segja hægt að segja upp öllum fjölmiðlum og fylgjast með fréttunum á Vefnum!

Ég kom heim til Íslands 1996 eftir nám erlendis og fékk mér þá nettengingu til að geta verið í sambandi við vini mína í útlöndum. Þetta var hörkutenging, heilir 56 kílóbitar á sekúndu og ég greiddi tæpar 3.000 krónur á mánuði fyrir hana. Tölvan mín skartaði þýskri útgáfu af Windows 95 en það stýrikerfi þótti slík framför frá Windows 3.11 að það var eins og nýr heimur hefði opnast fyrir tölvunotendum. Helsti leikurinn þá var Doom (bara fyrsta útgáfa) og þá voru nánast allar PC-tölvur einmenningstölvur. Núna eru komnar sérstakar leikjatölvur sem eru 5-10 sinnum betri en mín gamla og kosta bara brot af því sem hún kostaði. Nettengingin hefur margfaldast og vinnsluminnið eitt og sér í borðtölvunni minni í dag er fjórum sinnum stærra en harði diskurinn í gömlu tölvunni var, örgjörvahraðinn hefur googlefaldast og svo svona er endalaust hægt að halda áfram.

Á floti í flóðbylgjunni

Ég spurði einn sem ég þekki hvað honum fyndist hafa breyst á þessum 10 árum. Það stóð ekki á svarinu: „Hvað hefur ekki breyst?“ Þetta er kannski kjarni málsins. Kynslóðin sem hefur alist upp með tölvum og tölvutækni tekur því sem sjálfsögðum hlut og finnst lítið til koma á meðan gamlingjar eins og ég (og aðrir) eiga fullt í fangi með að halda í við nýjustu tæknina (og erum hægt og rólega að tapa baráttunni). Nú fer ég að skilja pápa gamla sem nennti aldrei að læra á sjónvarpið, það þurfti alltaf einhver að kveikja á því fyrir hann! Hvar verðum við eftir 10 ár? Eins og pápi gamli – þá verða það einhver undratæki sem við skiljum ekki sem börnin okkar þurfa að hjálpa okkur með? Og hvar verða börnin okkar stödd? Á sama stað og við í dag – önnum kafin við að halda sér á floti í tækniflóðbylgjunni? Fyrir mig (og eflaust alla aðra) hefur orðið til ný veröld á þessum tíma. Hvort hún er betri eða verri læt ég ósagt enda fylgja henni bæði kostir og gallar. Spurningin er eingöngu sú hvernig við nýtum tæknina í stað þess að láta hana nýta okkur.

Ég ætla ekki að vera með neinar framtíðarspár í þessum efnum en mig langar að lokum að benda á að talan 10 er ekki alltaf 10. Eins og menn vita, þá eru bara til 10 tegundir af mönnum í heiminum. Það eru þeir sem kunna tvenndarkerfið og þeir sem kunna það ekki... (Ég bara stóðst þennan ekki í tilefni dagsins!)