Enginn bilbugur á bönkum (JGH)

Morgunblaðið segir frá því að dómur Hæstaréttar frá í sumar um ólögmæti gengistryggðra lána í krónum hafi ekki haft merkjanleg áhrif á földa afturkallana aðfararbeiðna. Þetta merkir bara eitt; bankarnir láta engan bilbug á sér finna þrátt fyrir dóminn í sumar. Hann var þó einstaklega skýr og skorinortur.

Fréttin kemur kemur heim og saman við það sem þónokkrir framkvæmdastjórar fyrirtækja hafa sagt mér um að bankarnir láti sem enginn dómur hafi verið kveðinn upp og gangi fram af sömu hörkunni og áður gagnvart þeim sem tóku gengistryggð lán í krónum – og nóta bene; sem dæmd hafa verið ólögmæt.

Hvers vegna viðurkenna bankarnir ekki í eitt skipti fyrir öll að loftið úr gengisblöðru þessara lána er farið? Þetta er búið spil.

Það minnsta sem bankarnir geta gert er að setja innheimtu þessara lána í bið finnist þeim eitthvað ennþá óljóst – eins og hvernig Hæstiréttur dæmir samningsvextina í þessum lánum.

Það heyrast líka sögur að kaupleigurnar láti heldur engan bilbug á sér finna vegna gengistryggðra íslenskra lána tengdum bílakaupum – og gangi að lántakendum líkt og ekkert hafi í skorist. Dómur Hæstaréttar kom raunar til vegna bílasamnings kaupleigu.

Það er fráleitt að ganga að einstaklingum og fyrirtækjum með þessi lán og láta sem dómurinn hafi ekki haft nein áhrif – hvað þá að taka fyrirtæki og heimili af fólki undir þessum kringumstæðum.

Skoðum þetta betur. Fyrirtæki skuldaði 100 milljónir í gengistryggðu íslensku láni fyrir hrun. Eftir hrun stóð það frammi fyrir því að lánið fór í 300 milljónir þar sem japanska jenið og svissneski frankinn þrefölduðust í verði en flest þessara lána voru bundin við þessar myntir.

Takið eftir því að bankarnir tóku gengistryggðu lánin yfir úr gömlu bönkunum með allt að 40 til 50% afslætti eða á kannski um 60 milljónir króna. Ég hef áður sagt að það að halda sig áfram við ítrustu kröfur upp á 300 milljónir í okkar dæmi þrátt fyrir dóminn sé eins og að gera kröfu um að vinna þrefaldan lottóvinning og kaupa miðann á hálfvirði.

En hvað ætlar svo bankinn að gera við fyrirtækið sem það tekur af eigendunum undir þessum kringumstæðum? Það afskrifar auðvitað stóran hluta af skuldinni fyrst og selur fyrirtækið á kannski 100 til 120 milljónir.

Bankinn er strax búinn að ná sér í hagnað af yfirtökunni og snúningnum. Vonandi er það ekki þetta sjónarmið sem rekur bankana áfram og ástæða þess að kvartað er yfir því að þeir hunsa dóminn og telji lánin ekki passa við dóminn.

Í kjölfar dómsins vakti ég athygli á því í pistli að viðbrögð fjármálafyrirtækjanna hefðu verið athyglisverð í meira lagi – og báru allt að því vott um útúrsnúninga.

Í tilkynningu frá Arion banka var það mat lögfræðinga bankans að lánasamningar bankans væru löglegir og niðurstaða dómsins myndi engin áhrif hafa á stöðu bankans. Arionbanki bætti því svo við í tilkynningunni að hann ætlaði að kynna sér dóm Hæstaréttar ítarlega á næstu dögum!!

Landsbankinn sagði að erlend lán bankans væru í samræmi við íslensk lög. Gott og blessað. En dómurinn var um myntkörfulánin, lán í íslenskum krónum sem voru gengistryggð. Það var dæmt ólöglegt.

Ég undrast enn á því að enginn þingmaður sem samþykkti lögin um bann við gengistryggingu íslenskra lána árið 2001 skyldi ekki hafa gert athugasemd við það þegar lánin urðu tískufyrirtæki upp úr 2005 - ekki síst við kaup á fyrirtækjum.

Það vekur athygli að Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra sat í efnahags- og viðskiptanefnd á þessum tíma sem og Einar K. Guðfinnsson og Ögmundur Jónasson.

Jóhanna sat í nefndinni en samt hefur hún tekið þátt í skrípaleiknum í kringum Gylfa Magnússon um álit Seðlbankans ári fyrir niðurstöðu Hæstaréttar þar sem sagði að lánin væru mjög líklega ólögleg. Jóhanna og ríkisstjórn hennar lét þannig að dómur Hæstaréttar hefði komið ríkisstjórninni mjög á óvart og í opna skjöldu.

Það fer ekki á milli mála að útlánasöfn bankanna vegna gengistryggðra lána í íslenskum krónum eru mjög sködduð eftir dóm Hæstaréttar og ríkisstjórnin, erlendir fjárfestar, Seðlabankinn, Fjármálaeftirlitið hafa áhyggjur af uppbyggingu bankakerfisins og efnahagsreikningum bankanna.

En það er eins og bankarnir sjálfir hafi ekki svo miklar áhyggjur. Miðað við sögurnar ganga þeir fram fullir sjálfstrausts og halda sig enn við útblásna gengisblöðru í kröfum sínum.

Hvers vegna doka þeir ekki aðeins við – það er nú það minnsta sem þeir geta gert gagnvart eigendum fyrirtækja og heimila.

Jón G. Hauksson

[email protected]