Það hafðist á 20 tímum (JGH)

Konan mín hringdi í mig um tíuleytið í gærkvöldi og sagði að Tekjublaðið væri farið í prentun, hún hefði séð það á Facebook og líkaði vel. Þetta var aðeins nokkrum mínútum eftir að við sendum blaðið í prentsmiðju. Frjáls verslun er á Facebook eða Snjáldru eins og hún er kölluð hér innanhúss. Þetta var mikil törn að venju þar sem langmest mæddi á útgefandanum við vinnsluna. Margir koma að þessu verkefni, bæði við söfnun upplýsinga en ekki síst dreifingu. Þetta er skemmtileg liðsvinna. Tuttugu tímum eftir að álagningarskrár voru lagðar fram hjá ríkisskattstjóra var búið að prenta blaðið og koma því í dreifingu.

Sjómenn eru hinir eiginlegu forstjórar landsins, samkvæmt Tekjublaðinu. Þeir hafa siglt fram úr forstjórum í launum og hófst sú framúrsigling í blaðinu í fyrra. Tvö hundruð efstu sjómennirnir eru með 2,5 milljónir kr. að jafnaði á mánuði en forstjórarnir 2,3 á milljónir á mánuði. Báðar þessar stéttir hækkuðu í launum um 100 þúsund kr. á mánuði í fyrra. Tekjur um 3.500 einstaklinga eru birtar og þeirra á meðal eru stjórnendur allra helstu fyrirtækja landsins.

Tekjublaðið er veigamikið upplýsingarit um vinnumarkaðinn; þ.e. hvernig kaupin gerast á eyrinni á meðal helstu starfsstétta landsins ekki síst á meðal stjórnenda. Það mælir launatekjur en getur á engan hátt um fjármagnstekjur. Ýmsir hafa verulegar fjármagnstekjur en engar launatekjur.

Blaðið birtir engar launavísitölur eða prósentur, heldur snúast upplýsingarnar um krónur í veskið. Krónurnar eru látnar tala sínu máli. Prósentusamanburður segir oft ekki alla söguna. Dæmi: 5% hækkun á 5 milljóna kr. mánaðarlaun er 250 þús. kr. á meðan 5% hækkun á 400 þús. kr. mánaðarlaun er 20 þús .kr.

Ekki fer á milli mála að launaskrið er í gangi á meðal forstjóra og stjórnenda fjármálafyrirtæka. Topparnir eru orðnir býsna háir í krónum og aurum talið – án þess að það sé sett í eitthvað sérstakt samhengi. Launamunur innan fyrirtækja er vinsælt umræðuefni í hagfræði og stundum er því haldið fram að forstjóri ætti ekki að hafa meira en fjórföld laun þess sem starfar á gólfinu.

Ég var í morgunútvarpi á Rás 2 og Bylgjunni út af útkomu blaðsins og fljótlega urðu umræður um það hvaða skilaboð væri verið að senda út á vinnumarkaðinn þegar launaskrið væri á meðal toppanna í atvinnulífinu.

Ég segi eins og er að það er slæm fyrirmynd og getur auðveldlega hleypt öllu í bál og brand á hinum almenna vinnumarkaði. Það á eftir að semja við margar stéttir og tölur um svonefnd ofurlaun á tímum þegar engan veginn er hægt að hækka launin í landinu hleypa illu blóði í fólk.

Það breytir engu fyrir þjóðhagsstærðir þótt 500 forstjórar hafi hver um sig 10 milljónir á mánuði. En það eru fyrirmyndirnar sem hafa allt að segja. Hagvöxtur, þ.e. aukning landsframleiðslunnar, verður ekki mikill á þessu ári og því miður er engin innistæða til fyrir launahækkunum fjöldans. Það er hinn kaldi veruleiki. Launahækkanir fjöldans hafa hins vegar áhrif á þjóðhagsstærðir, eins og verðbólgu og hagvöxt.

Afleiðinguna þekkja allir þegar kemur að samningaborðinu. Gamli spíralinn; launahækkanir, verðbólga, verðtryggingin virk og skuldir heimila hækka.

Hvers vegna kemur aldrei að þeim tímapunkti í rekstri fyrirtækja þegar forstjóri eða millistjórnandi biður um að góðu launin verði enn betri að viðsemjandinn segi stopp; hingað og ekki lengra. Ég hækka þig ekki í launum vegna þess að ég get fengið ódýrari mann inn í staðinn sem er jafnverðmætur og þú í mínum huga.

Gleymum því heldur ekki að eftir því sem millistjórnendur hækka í launum þeim mun meiri líkur eru á að forstjórarnir hækki í kjölfarið.

Fyrirmyndir innan atvinnulífsins skipta máli. Hugsunarhátturinn þarf að breytast. Það er ekki hægt að hækka laun á meðan hagvöxtur er lítill sem enginn. Það þarf að vera verðmætasköpun á bak við launahækkanirnar – annars eru þær ávísun á froðu; verðbólgu.

Það er með ólíkindum að vinnumarkaðurinn læri aldrei. Það er ekki hægt að hækka laun forstjóra og halda að aðrir komi ekki á eftir.

Hvers vegna þarf þetta alltaf að vera svona? Hvernig nennum við að standa í þessu?

Jón G. Hauksson

[email protected]

Ath. Hér eru tenglar inn á samtöl við mig á Rás 2 og Bylgjunni út af Tekjublaðinu.

http://www.ruv.is/ras-2/miklar-launahaekkanir-forstjora

http://vefutvarp.visir.is/upptokur?itemid=19978