Inspired by Iceland (JGH)

Loft er læviblandið. Það er mikil spenna á sviðinu. Farsinn eftir Dario Fo er við það að hefjast. Tjaldið er dregið frá. Góðir gestir; vinsamlegast slökkvið á farsímanum. Bó Guðmundsson stekkur fram á sviðið í teinóttum jakkafötum og ræðir við Breta og Hollending.

Bretinn er forríkur með þverslaufu. Hann tekur utan um slaufuna og segir þetta vera butterfly. Hollendingurinn veit heldur ekki aura sinna tal, með blóm í barmi og í smóking; jaskaðir tréklossarnir eru þó ekki í stíl.

Bó býður þeim Icesave reikninga á bestum kjörum. Þetta er betra enn allt annað á markaðnum, segir hann flottur og baðar út höndunum.

Bretinn og Hollendingurinn eru agndofa. Á þessu má græða, jafnvel hægt að fá feitan tékka heim til sín, eins og segir í auglýsingunni.

Hurðum er skellt í leikritinu og hraðinn er mikill. Þá einn fer þá annar kemur. Þetta er ekta Dario Fo. Bretinn og Hollendingurinn eru brjálaðir og finna lykt af Icesave. Þeir eru komnir á bragðið.

Þeim hefur alltaf þótt peningalykt góð, annað en aumum skattgreiðendunum í fiskimjölsverksmiðjunni á Eskifirði. Þar verða sokkar að grútarháleistum eftir svolítinn tíma.

Hraðinn, flottheitin og Icesave-æðið ætlar allt um koll að keyra. Þetta minnir á Grís-æðið. Bretinn spyr bæði Bó og Dario Fo hvort Icesave sé ekki örugglega tryggt og bæta við: Maður tryggir ekki eftir á, þú veist, eins og segir í auglýsingunni.

Bó blikkar öðru og segir að tryggingasjóður innstæðueigenda sjái um þetta – þið skiljið; everything is okey, bróðir Danna Kay. Þessi fimm aur hittir í mark. Steinliggur. Það verður allt vitlaust úr hlátri í salnum. Það er rennsli í leikritinu. Gott flæði; mikið peningaflóð.

Bretinn spyr aftur hvort þetta gull og þessir grænu skógar séu raunverulegur suksess; þetta líkist helst draumi. Vaxa ekki örugglega peningar á þessum trjám? Gæjs, tryggingasjóðir greiðir þetta allt, segir Bó.

Nú, og þið vitið – ef eitthvað vesen verður, þá sjá smælingjarnir Jón og Gunna um að greiða þetta; the taxpayers, man. Jón er ekki hot, you see, þræll í verksmiðjunni á Eskifirði og fer aldrei úr sokkunum. Þú veist, hann er í grútarháleistum.

Bretinn eru ánægður með þetta. Yes, „ég tek áhættuna“ og hann brosir út í annað; Johnny Cash fyrir austan borgar.

Svo hlæja þeir, Bretinn, yes man, Johnny Cash á Eskifirði. Góður þessi brandari – og slá í öxlina á hvor öðrum. Ætli hann kunni á gítar frá því hann söng og spilaði í skuldafangelsinu með samföngum sínum. Auðvitað, nafnið bendir til þess að hann eigi seðla.

En Bó, við ætlum að kassa inn gróðanum af Icesave á næstunni!

Það fer um alla á sviðinu. Kassa inn. Er það ekki nýtt tískuorð á Íslandi? Kassa inn peninga í kassann. Þetta fellur svo vel að íslenskunni.

Ég ætla að nota þennan frasa, segir Bó, ég er vanur að ofnota ný orð og frasa sem ég heyri. Það þarf að láta vita að maður hafi heyrt þetta.

Kassa inn, segja Bretarnir, og eru komnir til að kassa raunverulega inn.

Nú fer um áhorfendur. Bankinn er hruninn. Guð blessi Ísland. Leiktjöldin hrynja. Þetta voru Hollywood-leiktjöld. Bara frontur. Bó forðar sér og Bretinn og Hollendingurinn líka. Í þeim má heyra shit happens þegar þeir hverfa af sviðinu, eins og Forrest Gump sagði þegar hann steig í bollinn, bætir Bretinn við og hlær. Góður.

En skyndilega stökkva fram á sviðið stjórnmálamenn. Þeir segjast vera frá Parlamentinu við Austurvöll og það sé óþarfi að fara eftir einhverjum hefðbundnum lögum sem gilda um gjaldþrot fyrirtækja.

Við reddum þessu, hæ gæjs, segja þeir frá Parlamentinu. Við látum Jón og Gunnu á Eskifirði borga bæði Bretanum og Hollendingnum; kannski færi Johnny þverslaufuna lánaða í staðinn. Butterflæið fer honum vel í mjölverksmiðjunni; fittar líka við háleistana. Þetta er snilld.

Jón og Gunna spyrja hvort það séu ekki einhver lög um gjaldþrot fyrirtækja sem eigi að fara eftir. Dómstólaleið. Jú, jú, segja þeir frá Parlamentinu. En það er óþarfi að fara þá leið. Við viljum gera þetta að pólitísku máli og láta ykkur borga í gegnum samninga. Nú, segja Jón og Gunna.

Það næsta sem þau heyra er að þau eigi að kjósa í almennum kosningum á milli þess um hvort farið sé að lögum í gjaldþrotamálum eða um svokallaða samningaleið pólitíkusana sem gengur út á að þau, Cash-hjónin fyrir austan, eigi að borga.

Ráðherra fjármála, Steini, bróðir Einsteins, leggur þunga áherslu á þetta; hann er líka að austan; north east, að vísu.

Bretinn og Hollendingurinn brosa breitt. Við tókum áhættuna í von um skyndigróða; en Cash-hjónin, sem komu hvergi nálægt þessu, borga. Fínn díll.

Leikritið fer að flæða aftur. Steini fjármálaráðherra, sem rak fé í æsku, - og rakaði líka inn fé - kemur fram og leggur þunga bensínskatta á bíleigendur – og líka þá sem reykja, drekka, taka í nefið og trassa að fara með bílinn í skoðun.

Bensínlítrinn er settur í 226 krónur og sígarettupakkinn í þúsundkall.

Common, það skiptir ekki máli, pupullinn from Iceland, kvartar aldrei. Hann borgar. Allt. Þá á ég við allt, án þess að kvarta. Leikritið Við borgum ekki var líka svo leiðinlegt. Samt var það eftir Dario Fo.

Svo koma Steini fjármála og Hanna vinkona hans, prímadonnan og prímmínesterinn, fram á sviðið og segjast ætla að rústa kvótakerfinu í sjávarútvegi og setja þar með öll útgerðarfyrirtæki á Íslandi á hausinn.

Þá fara bankarnir líka á hausinn, sérstaklega Landsbankinn sem á að greiða eitthvað af Icesave með Johnny Cash og Gunnu í fiskimjölsverksmiðjunni á Eskifirði. Fínt, bæði mjölverksmiðjan og bankinn á hausinn. Johnny missir vinnuna.

Nú þurfa þau að hjóla um þorpið, bílar eru bara fyrir ríkt fólk. Steini fjármálaráðherra er ánægður með það. Bara ríkir eiga bíla, nú er ég fókúseraður; nú er ég loksins búinn að einangra ríka fólkið. Skattleggjum bensíndropann og bíleigendur enn meira.

Atvinnuleysið eykst. Skítt með atvinnuleysið og þá sem vilja skapa vinnu. Steini vill hækka skatta og skapa þannig vinnu. Dario Fo segir að þetta sé Múnkhausen-aðferðin; að toga sig upp á hárinu.

Leggjum allt í rúst. En látum Jón og Gunnu borga Icesave með sköttunum sínum, þótt þau séu löngu orðin atvinnulaus.

Jón og Gunna fá far með ríka nágranna sínum í bílnum hans og heyra þá í útvarpinu að nýjustu skoðanakannanir á Íslandi sýni að meirihluti skattborgara vilji ólmur borga Icesave til ríka Bretans og Hollendingsins.

Svo er næsta frétt um aðra skoðanakönnun um að allir vilji taka kvótann af útgerðinni og setja þar með nýju bankana og grútarháleistana í fiskinum á hausinn.

Yes, man. Taka tvö; nýtt bankahrun. Skítt með það. Heimilin og fyrirtækin á Íslandi eru svo rík. Þau bera þetta svo vel.

Á Íslandi eru gull og grænir skógar; eins og Leif the lucky sagði forðum, þar vaxa peningar á trjánum fyrir Bretann og Hollendinginn.

Inspired by Iceland. Sjúkk, hvílíkur innblástur að umgangast Íslendinga; ferðast þangað og kynnast þeim. Maður vill auðvitað borga. En að kynnast þessari þjóð; það er óborganlegt.

Inspired by Iceland. Dario Fo og Bó.

Mér verður um og ó.

Jón G. Hauksson

[email protected]