Obama í essinu sínu

Það fer ekki á milli mála að Bandaríkja- menn kunna að halda flokksþing og flytja ræður. Það er stuð á þessum samkomum; eldmóður og útgeislun. Þing demókrata sem lauk í nótt var í þessum anda; glæsilegt og kraftmikið – og jafnvel tilkomumeira en hjá repúblikönum í síðustu viku. Miðað við það sem ég hef séð var Obama óvenjugóður á þinginu í nótt. Mikið flæði í ræðunni. Þetta segi ég vegna þess að oft þykir mér Obama vera ofmetinn sem ræðumaður og hafa óþægilegar þagnir og áherslur í ræðum sínum sem stöðvar flæðið. Fyrir vikið hefur mér þótt vanta upp á sannfæringakraftinn hjá honum. En í nótt var hann augljóslega í essinu sínu.

Enn er rætt um ræðu Obama á flokksþingi demókrata árið 2004 og hvernig hann sló þar í gegn sem ræðumaður. Eftir honum var tekið og margur maðurinn hafði þá á orði á að þar færi frambjóðandi demókrata árið 2008. Sú varð raunin.

Ræðurnar á flokksþingum demókrata og repúblikana eru frekar keppni í mælsku, framkomu og útgeislun frekar en rökræðum. Á þessum flokksþingum er verið að velja og kynna mennina til sögunnar; frambjóðendur hvors flokks til forseta Bandaríkjanna.

Ég skrifaði pistil í síðustu viku um ræðu Mitts Romneys á þingi repúblikana í Tampa í Flórída út frá ræðutækni, hvernig hann flutti mál sitt, hvaða skilaboðum hann væri að koma á framfæri og til hverra.

Nokkrir hafa haft samband við mig út af þessum pistli og sagt að ég hafi gert allt of mikið úr ræðumennskunni og það taki engu tali hvernig Bandaríkjamenn láti. Þessi flokksþing séu svo væmnar og yfirborðskenndar samkomur að venjulegur Íslendingur fái óbragð í munninn. Allt snúist um fjölskyldur frambjóðenda, rómantík, táraflóð, hjónabandið og trúarbrögð – og að þetta sé ein stór leiksýning þar sem tónlistin glymur á milli atriða.

Ég svaraði því til að þetta væri baráttusamkomur; einmitt til að skapa eldmóð og kraft áður en til hinnar hörðu kosningabaráttu kæmi næstu tvo mánuði. Frambjóðendur væru að koma fram sem trúverðug forsetaefni.

Íslensku stjórnmálaflokkarnir geta lært margt af þessum þingum varðandi skipulagningu og mælsku og framkomu ræðumanna á þeim. Það kýs enginn leiðindapésa.

Á Íslandi blandar hinn dæmigerði stjórnmálaforingi helst ekki fjölskyldu sinni í málin. Enn síður segir hann tilfinningaþrungnar sögur af maka sínum, móður, föður, börnum eða systkinum.

Á Íslandi opna stjórnmálamenn ekki heimilin sín og halda utan um börnin sín með tárin í augunum og segja hvað þeim þykir vænt um þau – og hvað þau gegni miklu hlutverki í lífi þeirra.

Á Íslandi þykir þetta of væmið og tilgerðarlegt. Kannski er það svo.

En hvorki Obama né Romney eru að tala til íslenskra kjósenda. Ræður þeirra – og annarra á þessum flokksþingum – ganga ekki út á að ná til Silju Báru Ómarsdóttur, aðjúnkts í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, sem sagði á Smugunni að Clint Eastwood hefði sturlast á repúblikanaþingi.

Ræðumenn eru að tala til bandarískra kjósenda.

Clint Eastwood er mikils metinn í Kaliforníu og um allan heim. Ræða Clints var einstök og í minnum höfð. Og gleymum því ekki að það er á brattann að sækja fyrir Romney í Kaliforníu – eitt þeirra ríkja sem ræður úrslitum um hver verður forseti Bandaríkjanna.

Álitsgjafar vestra ræddu um það í morgun eftir að þingi demókrata lauk að þeim hefðu þótt ræða Obama góð en býsna löng. Engu að síður hefðu síðustu fimmtán mínútur hennar verið bestar.

Obama þykir mikill ræðusnillingur og taka Romney fram í mælskulistinni. Báðir eru góðir og kunna kúnstina vel. Þegar upp er staðið snýst þetta um hvor sé trúðverðugari og meira sannfærandi.

Obama lagði áherslu á það í nótt að í kosningabaráttunni fyrir fjórum árum hefði hann aldrei sagt að þetta yrði auðvelt verkefni. „Ég lofa því heldur ekki núna,“ bætti hann við. Hann sagðist segja þjóðinni sannleikann en ekki það sem hún vildi heyra.

Hann gerði mikið úr því að vandræði Bandaríkjamanna hefðu hlaðist upp á nokkrum áratugum og að þau yrðu ekki leyst í einu vetfangi. Hann þyrfti meiri tíma til að klára verkefnið og yrði að fá stuðning til þess.

Repúblikanar sögðu eftir ræðu Obama í nótt að þetta væri sama rulllan og fyrir fjórum árum þegar Obama hefði boðið upp á slagorð eins og „von“ og „breytingar“ í efnahagsmálum. Hann hefði boðið upp á mörg loforð en ekki staðið við þau. Hann byði núna upp á sömu stefnuna og úrræði sem hefði ekki virkað í efnahagsmálum síðustu fjögur árin.

Joe Biden, varaforseti Bandaríkjanna, flutti kraftmikla ræðu á þinginu og dásamaði auðvitað forseta sinn á alla kanta. Hann sagði að forsetinn hefði staðið sig vel í utanríkismálum en að þar hefði Mitt Romney litla reynslu.

Biden lofaði Obama einnig fyrir áræðni við að styrkja bílaiðnaðinn og koma Bin Laden fyrir kattarnef. „Bin Laden is dead and General Moters is alive,“ sagði hann af miklum þunga.

Eftir náið samstarf við forsetann sagðist Biden hafa tekið eftir að forsetinn hugsaði ávallt um hag fjölskyldna í ákvörunum sínum: Hann spyr sig ævinlega að því hvernig ákvörðun hans snertir líf hinnar venjulegu bandarísku fjölskyldu?

Þetta á sér auðvitað samsvörun í ræðu Romneys í síðustu viku þegar hann sagði að fjölskyldur væru hornsteinn samfélagsins. „Ég lofa ykkur því að ég hækka aldrei skatta á millistéttina,“ sagði Romney.

Sonur Joe Bidens hélt tölu um föður sinn á þinginu í nótt við útnefningu hans sem varaforseta og hældi föður sínum eðlilega í hástert. Hann sagðist elska hann og að hann væri hetjan sín og fyrirmynd.

Biden komst meira en við, hann tárfelldi og sneri baki við myndavélum til að þerra tárin.

Þegar þing demókrata var sett sl. þriðjudagskvöld hélt Michella Obama afar góðu ræðu. Hún er ekki síður mælsk en eiginmaðurinn. Mikill ræðusnillingur.

Álitsgjafar vestra hafa raunar haft orð á því að forsetafrúin verði aðaltromp forstans í kosningunum. Að það verði hún sem komi honum í embættið; dragi vagninn síðasta spölinn inn fyrir þröskuldinn.

Romney hefur ekki haft jafmikið fylgi og Obama á meðal kvenna og þess vegna skiptir höfuðmáli að ná til þeirra í baráttunni. Sömuleiðis skiptir máli að ná til Bandaríkjamanna af rómönskum uppruna.

Það er verið að tala til ákveðinna hópa og kjósenda út frá miklum pælingum.

Biden talaaði t.d. sérstaklega um bandaríska bílaiðnaðinn og hvað Obama hefði gert mikið fyrir hann. Takið eftir: Vagga bílaiðnaðarins er í borginni Detroit í Michigan og þar eru aðalstöðvar General Motors, stærsta bílaframleiðanda heims. Michigan er eitt þeirra lykilríkja sem munu ráða úrslitum í kosningunum og geta fallið á báða vegu, samkvæmt skoðanakönnunum.

Barack Obama og Mitt Romney eru núna hnífjafnir í könnunum, hvor um sig með um 46,8% fylgi. Kannanir sýna að hlutur óákveðinna hefur minnkað mikið.

Kosningabaráttan sem núna er formlega hafin mun næstu tvo mánuði snúast um að ná meirihlutanum í ákveðnum ríkjum í Bandaríkjunum. Vinna fylkin.

Romney verður að ná öllum fylkjum sem John McCain náði í síðustu kosningu – og gott betur. Stærstu ríkin, eins og Kalifornía, Flórída, New York eru fjölmennust og ráða úrslitlum. Obama hefur meira fylgi í Kalifornía og New York og vinnur þau ríki væntanlega. Það er mjótt á mununum í ríkjum eins og Flórída, Norður-Karólína, Ohio, Michigan. Þau geta fallið á báða vegu. Úr þessu munu þau gera gæfumuninn.

Takið eftir því að repúblikanar héldu flokksþing sitt í Flórída og demókratar í Norður-Karólínu. Þetta eru fylki sem ráða úrslitum.

Repúblikanar leggja ofuráherslu á efnahagsmálin og segja að ríkisstjórn Obama geti ekki leyst vandann. Það sem meira sé: Ríkisstjórn Obama sé orðin hluti af efnahagsvanda Bandaríkjanna.

Þetta minnir svolítið á það þegar sagt var um Steingrím Hermannsson, þegar hann sat í ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens, að „bullið í Steingrími væri helsta efnahagsvandamálið á Íslandi“.

Eflaust snúast kosningarnar í Bandaríkjunum 6. nóvember næstkomandi um efnahagsmál. En gleymum því aldrei að það er verið að kjósa forseta; manneskju. Þess vegna ganga flokksþingin núna út á að skyggnast betur á bak við mennina og gera þá trúverðuga og sannfærandi.

Mælskulistin er í öndvegi á þessum þingum. Við Íslendingar eigum ekki að hneykslast. Við getum ýmislegt af þeim lært.

Jón G. Hauksson

[email protected]