Burt með stóru lausnina

Við þekkjum flest orðræðuna sem er grunnurinn að stóriðjustefnunni sem rekin hefur verið síðustu áratugina. „Einhvers staðar verður fólkið að fá vinnu..."

Og svo eru þeir sem andæfa spurðir: „Allt í lagi, hvar á fólkið þá að vinna? Hvað viltu að allir fari að gera?" Og eins og búast má við verður fátt um svör - og stóriðjusinninn er búinn að „vinna" í rökræðunni. Málið er nefnilega að það er erfitt að trompa stóru lausnina sem skapar þúsundum vinnu í einu vetfangi. En um leið er þetta afar ósanngjörn orðræða, því að sjálfsögðu eru möguleikarnir á því hvað „allir" geta gert í staðinn fyrir að byggja virkjanir og vinna við álver ótrúlega margir - þeir velta einfaldlega á ímyndunarafli og sköpunargáfu mannsins. Og „stóra lausnin" byggir einmitt á því að takmarka ímyndunaraflið við einn möguleika - ef ekki hann, þá ekki neitt.

Tölvuleikir?!? Puh!

Ímyndum okkur til dæmis að andmælandi virkjanasinnans í samtalinu sem nefnt var hér að framan hefði átt í þessum samræðum fyrir tíu árum síðan og svarað því til að „fólk" gæti til dæmis prófað að stofna fyrirtæki og búa til fjölþátttökutölvuleik sem allir í heiminum gætu tekið þátt í. Við getum rétt ímyndað okkur vandlætingarsvipinn sem hefði komið á virkjanasinnann.

Staðreyndin er hins vegar sú að fyrir tíu árum stofnuðu kraftmiklir ungir menn fyrirtækið CCP og stefndu að því að gefa út tölvuleikinn EVE Online. Fyrstu árin voru erfið og eins og gefur að skilja trúðu ekkert sérstaklega margir á þessa hugmynd. Engu að síður tókst þeim að berjast í gegnum mögru árin og nú er svo komið að CCP var útskrifað úr Samtökum sprotafyrirtækja í byrjun febrúar vegna þess að ársvelta þess er komin yfir milljarð á ári og sér ekki fyrir endann á vextinum.

Starfsmenn eru hátt í 200 talsins, flest vel menntað fólk í hálaunastörfum, auk þess sem fyrirtækið hefur flutt inn hámenntað erlent starfsfólk sem auðgar íslenskt atvinnulíf. Og góðu fréttirnar eru að vaxtarmöguleikar fyrirtækisins eru óendanlegir. Nú eru um 300.000 áskrifendur að tölvuleiknum EVE Online. Stærstu erlendu fjölþátttökutölvuleikirnir hafa jafnvel tugi milljóna áskrifenda.

Fjölbreytnin er málið

„En við getum ekki ÖLL farið að búa til tölvuleiki?!?" Að sjálfsögðu ekki. Enda er þetta ekki spurning um að finna eina lausn fyrir alla, heldur gera atvinnulífið eins frjótt og hægt er fyrir fólk með hugmyndir, skapandi fólk sem vill prófa eitthvað nýtt. Þannig geta atvinnutækifæri framtíðarinnar skapast við störf sem flest okkar geta ekki einu sinni látið okkur detta í hug í dag.

Þess vegna eigum við ekki að þurfa að svara því þegar stóriðjusinninn spyr okkur hvað „allir" eigi að fara að gera. Ef okkur tækist að koma tíu fyrirtækjum á borð við CCP á legg hér á landi hljómar það umtalsvert betur en ein stóriðjan enn. Það er nefnilega ekkert sérstaklega gáfulegt að geyma öll fjöregg þjóðarinnar í sömu körfunni.

Gerum jarðveginn sem frjóastan

Við getum hins vegar svarað því hvað ákveðnir aðilar eiga að gera - þ.e. þeir 63 sem sitja við Austurvöll í umboði almennings. Þeir eiga að sjá til þess að menntun, sér í lagi í tækni- og raunvísindagreinum, sé eins góð og mögulegt er, frá grunnskólastigi og allt upp úr. Þeir eiga að gera atvinnuumhverfið eins heppilegt og hægt er fyrir frumkvöðla og sprotafyrirtæki, til dæmis með eflingu nýsköpunarsjóða, skattaafslátta til fyrirtækja vegna rannsóknar- og þróunarkostnaðar, stuðnings við rannsóknarvinnu háskóla og aðstoðar við útrás tæknifyrirtækja, svo fátt eitt sé nefnt.

Og já, þetta þýðir jafnframt að stjórnmálamenn mega EKKI reyna að koma með stórar lausnir. Vegna þess að miðað við reynslu síðustu ára leiða stóru lausnirnar m.a. til svo hás vaxtastigs að lán verða allt of dýr fyrir smærri fyrirtæki sem eru að koma undir sig fótunum. Og allt of sterkrar krónu, sem aftur þýðir að útflutningsfyrirtæki - sem flest sprotafyrirtæki vissulega stefna að því að verða - fá mun minni tekjur af útflutningsvöru sinni heldur en ella.

Það er nefnilega ekki sjálfsagt að fyrirtæki á borð við CCP nái að vaxa úr grasi. Því frjórri sem jarðvegurinn er, því líklegra er það.

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP Almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>