Valkvíði Samfylkingar (JGH)

Fréttin í Mogga um valkvíða Samfylkingar segir allt sem segja þarf um á hvers konar villigötum Alþingi er með hugsanlegar ákærur á hendur fjórum fyrrverandi ráðherrum fyrir Landsdómi. Þingmenn ætla að ákæra eftir pólitískum skoðunum og vanvirða þar með lög og reglur í þjóðfélaginu sem löggjafarvaldinu er annt um að séu virt og höfð í heiðri.

Valkvíði hinna tuttugu þingmanna Samfylkingar snýst um það í hvaða röð ákærunnar verða bornar upp.

Ef við spörkum í Sjálfstæðisflokkinn þá er eins víst að hann sparki í okkur. Ef við ákærum Geir H. Haarde þá er líklegt að sjálfstæðismenn svari fyrir sig og ákæri Ingibjörgu Sólrúnu. Ef við síðan ákærum Árna M. Mathiesen þá muni sjálfstæðismenn svara aftur fyrir sig og ákæra hann Björgvin okkar.

Ja, margur heldur mig sig.

Auðvitað á Sjálfstæðisflokkurinn að taka harða prinsipp-afstöðu og vera trúr sinni skoðun um að engan ráðherra eigi að ákæra og leiða fyrir Landsdóm. Það skiptir engu máli hvað þingmenn annarra flokka hugsa eða gera. Menn verða að vera trúir sinni skoðun en ekki í pólitískum hrossakaupum.

Þingið á ekki að ákæra. Það á að setja lög. Það er raunar bannað samkvæmt Mannréttindadómstóli Evrópu að sami aðili rannsaki mál og ákæri og hvað þá dæmi. Ég hef sagt það áður að það er fráleitt að Alþingi ákæri þessa ráðherra fyrir glæpsamlegt athæfi og hvað þá þegar það hefur ekkert í höndunum um það. Það hefur Alþingi ekki.

Það eru nánast engar líkur á að Landsdómur sakfelli og telji það refsivert að ekki hafi verið haldnir sérstakir ríkisstjórnarfundir um stöðu einkabankanna, reynt að koma þeim úr landi, minnkað efnahagsreikninga þeirra og flutt Icesave Landsbankans yfir í dótturfélag í Bretlandi. Þetta eru ákæruatriðin.

Ráðherrarnir fjórir frömdu ekki refsivert athæfi þótt þeir hafi augljóslega mátt gera betur í aðdraganda hrunsins. Alþingi ber engin skylda til að ákæra ráðherrana fyrirverandi þótt stjórnarskráin geri ráð fyrir því að hægt sé að fara þessa leið.

Rannsóknarnefnd Alþingis komst að því að þrír ráðherrar hefðu sýnt vanrækslu í starfi. Þingmannanefndin bætir Ingibjörg Sólrúnu við vegna þess að hún var formaður Samfylkingarinnar og annar tveggja oddvita ríkisstjórnarinnar.

Samkvæmt stjórnskipuninni er ráðherraábyrgð á málaflokkum. Ráðherraábyrgð á málefnum bankanna og efnahagsmálunum lá hjá Geir H. Haarde og Björgvini G. Sigurðssyni; ekki hjá Árna M. Matthiesen og Ingibjörgu Sólrúnu. Þau voru ábyrg fyrir öðrum málaflokkum. Samt kemst þingmannanefnd Atla að þeirri niðurstöðu að ákæra fjóra ráðherra.

Geir og Björgvin frömdu enga glæpi þótt þeir bæru ráðherraábyrgð á málaflokkum banka og efnahagsmála. Það á ekki að kasta neinum þessara fjögurra ráðherra fyrir ljónin líkt og í hringleikahúsum til forna bara til að þóknast lýðnum. Við búum í réttarríki.

„Látum helvítin neita því,“ sagði Nixon. Alþingi velur þá leið ákæri það ráðherrana án þess að hafa neitt í höndunum um að þeir hafi framið glæp. Það er bara ákært til að ákæra.

Tillaga fulltrúa Samfylkingarinnar í þingmannanefndinni gerir ráð fyrir að Geir, Ingibjörg Sólrún og Árni verði ákærð, en ekki Björgvin.

Tillaga meirihluta þingmannanefndarinnar gerir ráð fyrir að þau fjögur verði ákærð. Þriðja tillagan er minnihlutatillaga sjálfstæðismanna í nefndinni um að engir verðir ákærðir.

Virðing fyrir Alþingi er ekki mikil. En hún mun minnka enn meira eftir helgi þegar Alþingi afgreiðir þetta mál. Hugsið ykkur! Það er verið að tala um hugsanlega refsivert athæfi og Alþingi fer eftir stjórnmálaskoðunum. Það nær ekki nokkurri átt.

Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra er furðulegust í þessu máli. Hún hældi nefndinni fyrir vel unnin störf og að leikurinn væri nú til þess gerður með ákærunum að róa fólk.

Síðan kúventi hún um 180 gráður og sagði að nefndin hefði unnið illa og væri á villigötum og það væri ekki rétt að ákæra. Bent hefur verið á að hún sat í súperráðherranefnd ríkisstjórnar Geirs H. Haarde og verður auðvitað dregin inn í málið fari það fyrir Landsdóm – og líklegast Össur Skarphéðinsson líka. Ég er samt á móti því af prinsipp-ástæðum.

Ekki veit ég hvers vegna Alþingi lagði af stað með þingmannanefndina fyrir um 8 eða 10 mánuðum fyrst Jóhanna og fleiri uppgötva að það hafi verið rangt.

Atli Gíslason sagði skömmu fyrir birtingu rannsóknarskýrslunnar að hlutverk þingmannanefndarinnar væri ekki að ákæra heldur að læra af þessu og koma með tillögur um hvað betur mætti fara. Svo snerist honum hugur.

Lilja Mósesedóttir, þingmaður Vinstri grænna, sem ég hef hælt í Icesave-málinu sem og baráttu hennar fyrir lægri vöxtum og afnámi verðtryggingar, fór alveg út af sporinu þegar hún sagði að ákærurnar væru uppgjör við frjálshyggjuna. Ergó; uppgjör við pólitískar skoðanir.

Samfylkingin er klofin. Ég tók eftir því að Kristrún Heimisdóttir, fyrrum aðstoðarmaður Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur og nú aðstoðarmaður Árna Páls Árnasonar, sagði að komin væri þörf fyrir nýtt kvennaframboð, nýjan kvennalista.

Klofin Samfylking snýst um að fylgismenn Ingibjargar Sólrúnar, en flestar þingkonur flokksins eru á hennar bandi, geta hæglega sagt hingað og ekki lengra: Ef Ingibjörg verður ákærð þá yfirgefum við Samfylkinguna á Alþingi og stofnum nýjan Kvennalista.

Þótt Jóhanna hafi klofið Alþýðuflokkinn á sínum tíma með óvenjulegu hatri í garð þáverandi formanns þá er hún ekki tilbúin til að kljúfa Samfylkinguna formlega þó líklegast sé skaðinn skeður.

Eitt af ákæruatriðunum meirihluta þingmannanefndarinnar er: „Að (allir) ráðherrarnir hafi látið farast fyrir að framkvæma það sem fyrirskipað er í 17. gr. stjórnarskrár lýðveldisins um skyldu til að halda ráðherrafundi um mikilvæg stjórnarmálefni. Á þessu tímabili var lítið fjallað á ráðherrafundum um hinn yfirvofandi háska, ekki var fjallað formlega um hann á ráðherrafundum og ekkert skráð um þau efni á fundunum.“

Í útvarpsþætti nýlega sagði ég um þetta hvort það væri glæpur að halda ekki „einhvern ríkisstjórnarfund“. Fékk það svar á móti að svo væri vegna þess að ef öll ríkisstjórnin hefði komið saman á formlegum fundi þá hefðu allir verið upplýstir og ábyrgir og ekki komist hjá því að segja frá vandanum og háskanum.

Dettur einhverjum í hug að ríkisstjórnin hefði gefið út fréttatilkynningu snemma árs 2008 um að bankarnir væru líklegast gjaldþrota? Það hefði orðið áhlaup á bankana með því sama. Ef svo hefði verið hefði ríkisstjórnin verið dæmd fyrir að hafa komið bönkunum á hausinn.

Það varð alþjóðleg fjármálakreppa og hundruð banka riðuðuð til falls en var bjargað. Nokkrir stórir og fornfrægir fóru á hausinn. Seðlabanki Bandaríkjanna tók yfir eitraða pappíra bankanna og byrjaði að prenta peninga og dældi þeim inn í kerfið til að verjast kerfishruni.

Samkvæmt tillögum þingmannanefndar er ráðherrunum fjórum líka gefið að sök: „Að hafa ekki fullvissað sig um að unnið væri með virkum hætti að flutningi Icesave- reikninga Landsbankans í Bretlandi yfir í dótturfélag og síðan leitað leiða til að stuðla að framgangi þessa með virkri aðkomu ríkisvaldsins.“

Það hefur áður verið bent á það í pistlum á þessu vefsvæði að þetta er tómt mál að tala um. Það voru engar eignir í bankanum hér heima til að flytja út til Bretlands og dekka þessa reikninga. Þetta var einkabanki. Ríkið bar og ber enga ábyrgð á Icesave. Þetta er fáránleg ákæra.

Gátu og áttu ráðherrarnir í ríkisstjórninni að sjá um Icesave, búa til peninga, gjaldeyri og aðrar eignir fyrir Björgólfana eins og ekkert væri? Eða hent einkabönkunum úr landi og minnkað efnahagsreikning þeirra, eins og ráðherrarnir fjórir eru ákærðir fyrir af hálfu meirihluta þingmannanefndarinnar? Hvað er eiginlega í gangi?

Nýjasta trompið er svo skoðanakönnun Fréttablaðsins sem spyr almenning um það hvort hann vilji ákæra ráðherrana og draga þá fyrir Landsdóm. Bíddu, spyr maður að því í skoðanakönnun hvort maður vilji ákæra ráðherrana og setja þá í fangelsi og slær já-inu upp?

Hvers vegna spyr blaðið ekki hvort fólk vilji að Jón Ásgeir fari í fangelsi og slær svarinu upp?

Ef fólk hefði verið spurt um það hvernig Hæstiréttur ætti að dæma í gengismálinu og ekki síður í vaxtaþætti gengismálsins hefðu 80% þjóðarinnar sagt: Samningsvextir skulu standa!

Því hvernig í fjáranum dettur mönnum í hug að skella hæstu neysluvöxtum bankanna á húsnæðislán?

Skoðun fólks skiptir hins vegar engu máli þegar kemur að lögum. Við búum í réttarríki. Það eru lög og dómstólar sem fara þarf eftir. Þess vegna eru svona spurningar í könnunum nonsense.

Það sækir að mér kvíði. Mér er sagt að hann heiti valkvíði. Það stefnir í sófasálfræði í kvöld.

Jón G. Hauksson

[email protected]