Dísil á 150 kr. lítrinn (JGH)

Dýr er sopinn. Þannig hafa menn stundum talað um áfengi og þótt nóg um hvernig ríkissjóður gerir út á þennan vökva sem stundum er nefndur gargolía. Núna gerir ríkið líka út á aðra olíu, dísilolíu á bíla. Hver hefði trúað því fyrir þremur til fjórum árum þegar dísilolían kostaði bíleigendur 36 til 40 krónur lítrinn – að viðbættum þungaskatti - að hún yrði komin í 150 krónur núna? Enginn. En sú er raunin.

Þetta er söguleg stund og sorgleg. Múrinn er fallinn. Ekki nóg með það; lítrinn af bensíni er á 142 krónur. Það er hræðilega hátt verð líka. En hvernig getur staðið á því að ríkið hagar skattlagningu sinni með þeim hætti að dísilolía – sem er mun vistvænni – er þetta dýrari en bensínið. Þess má geta að í Bandaríkjunum kostar bensínlítrinn um 40 krónur og þar er öllum nóg boðið. Erfitt er að sjá hvar þetta endar, en það eru víða 4 til 5 bílar á hverja fjögurra manna fjölskyldu á Íslandi, unglingarnir eiga allir sinn bíl, svo ég hef enga trú á að fólk dragi úr akstri á næstunni þótt sopinn sé dýr. Á Íslandi tekur enginn strætó nema hann hafi misst bílprófið.

Ný lög um dísilbíla tóku gildi 1. júlí árið 2005 en þau fólu í sér að þungaskattur var lagður af dísilbílum og í staðinn tekið upp olíugjald á hvern lítra af dísilolíu. Alþingi eyddi ótrúlegum tíma í að ræða þessa breytingu og allir útvarpsþættir nötruðu þar sem hlustendur hringdu inn og vöruðu við því að olíugjaldið væri allt of hátt.

Ef ég man þetta rétt fór bílalest frá Holtagörum að Austurvelli þar sem háu olíugjaldi var mótmælt og sagt að erlendis væri lítri af dísilolíu að minnsta kosti 20 krónum lægri en á bensíni. Það fylgdi sögunni að á meðan dísilbílaeign væri um 50% á Norðurlöndum væri hún um 8% hér á landi. Á þessum tíma kom fram hjá ráðamönnum að stefnt yrði að því að dísilolía yrði ævinlega um 4 krónum ódýrari en lítrinn af bensíni til að auka dísilbílaeign og hugsa þannig um græna jörð. Hvar er það loforð núna?

Þetta hrikalega háa eldsneytisverð er komið til vegna hins háa olíuverðs í heiminum. Tunnan er komin í yfir 100 dollara og hækkar núna orkureikninga allra þjóða með þeim þeim afleiðingum að verðbólga eykst í heiminum og hagvöxtur minnkar. En fyrr má nú rota en dauðrota bíleigendur á Íslandi.

Yfir 70% af verði bensínlítrans á Íslandi eru skattar, beinir og óbeinir. Ríkissjóður Íslands fitnar því hressilega þegar eldsneytisverð ríkur upp og dísilolía fer í 150 krónur lítrinn. Bíleigendur borga hærri skatta en áður. Krafa þeirra er örugglega sú að ríkið dragi úr skattheimtu sinni. Það gerir ríkið hins vegar aldrei. Vegna þess að þessi krafa hefur verið í 35 ár, eða frá olíukreppunni 1973. Ríkið tímir ekki að sjá af krónunum. Þá hefur ríkið ævinlega vísað í hagfræðinga OECD sem ávallt leggja til að þjóðir heims hafi háa skatta á eldsneyti til að draga úr notkun þess og þar með eftirspurn; að minni notkun sé besta leiðin til að toga heimsverðið niður.

Vandinn er bara sá að á Íslandi er lítil verðteygni í bensíni og olíu. Það er engin teygja í magni eftir verði. Bíleigendur eru fastir í gildrunni. Þeir aka ekki minna þótt verðið hækki. Hér eru almenningssamgöngur slæmar. Enginn tekur strætó nema börn, gamalmenni og þeir sem hafa misst bílprófið. Á Íslandi sameina engir ferðir til vinnu. Á Íslandi er bara einn í hverjum bíl í umferðarteppunni í borginni. Á Íslandi hjólar enginn til vinnu – til þess er veðrið of slæmt. Á Íslandi gengur enginn til vinnu - til þess er veðrið líka of slæmt. Bíllinn er málið.

Þegar dísilolían verður orðin jafndýr og gargolían þá leggst öll umferð bíla niður í Reykjavík. Því eftir einn ei aki neinn.

Jón G. Hauksson

[email protected]