4 Months, 3 Weeks & 2 Days

Rúmenía um miðjan níunda áratuginn þegar austurblokkinn er að líða undir lok er sögusvið 4 Months, 3 Weeks & 2 Days. Landið er í niðurníðslu og brauðstritið erfitt, ekki síst þar sem enn er við völd Chaucescu, einn spilltasti harðstjóri síðustu aldar. Svarti markaðurinn blómstrar, ekki síst í heilbrigðisgeiranum þar sem skottulækningar eru stundaðar utan hefðbundis heilbrigðiskerfis, sem hefur lítinn skilning á mannlegum þjáningum.

Í þessu umhverfi verður hin unga Gabita (Laura Vasilu) ófrísk. Hún býr á heimavist háskóla og er herbergisfélagi hennar Otilia (Anamaria Marinca). Aldrei eru leiddar líkur að því hver faðirinn er, eina sem Gabita vill, er að losna við fóstrið, en slíkt er bannað. Þegar myndin hefst þá eru þær vinkonur búnar að hafa uppi á skottulækni, Mr. Bebe (Vlad Ivanov), sem ætlar að eyða fóstrinu. Öll fyrirhöfnin og fjármögnunin lendir á Otilia og hafði ég stundum á tilfinningunni að Gabita, sem í sjálfsvorkunn sinni, gerði sér ekki almennilega grein fyrir hversu mikið Otilia fórnar fyrir hana, en auk þess að sjá um allan undirbúning, sængar hún með Bebe þegar vantar upp á upphæðina sem greiða á fyrir fóstureyðinguna.

4 Months, 3 Weeks & 2 Days er innihaldsrík mynd, ekki aðeins um hörmungar vinkvennanna í sambandi við fóstureyðinguna, heldur einnig um það hvernig heiðarlegt fólk fer að því að bjarga sér í skugga einræðis. Myndin byggist upp á löngum atriðum, sem eru misgóð, en öll ákaflega vel gerð, látlaus og áhrifamikil í einfaldleika sínum.

Í raun er ekkert nýtt í sögunni um fóstureyðinguna. Ólögleg fóstureyðing hefur fylgt mannkyninu lengi og er enn við lýði í mörgum heimshlutum. Það sem gerir söguna góða er hversu vel hún er skrifuð og myndina góða hvernig tekið er á fordómum í víðum skilningu og síðast en ekki síst hversu leikur aðalleikaranna er góður. Þar fer fremst í flokki Anamaria Marica í hlutverki Otilia sem nánast fórnar sér fyrir vinkonu sína. Það sem aldrei er sagt berum orðum og áhorfandinn verður að gera upp við sig er hvort hún standi í sömu sporum og Gabita. Það er ýmislegt sem bendir til þess að hún sé ófrísk. Vlad Ivanov í hlutverki hins spillta Mr. Bebe er einnig frábær og samræður hans og Otilia um kostnað og fleira við fóstureyðingu beint fyrir framan Gabita, er sterkt atriði.

4 Months, 3 Weeks & 2 Days fékk Gullpálmann á kvikmyndahátíðinni í Cannes, sem er ein mesta viðurkenning sem ein kvikmynd getur fengið. Ekki get ég dæmt um hvort hún hafi átt það skilið þar sem ég hef ekki séð keppinautana, en einhvern veginn hef ég á tilfinningunni að valið hafi ekki vakið eintóma gleði. 4 Months, 3 Weeks & 2 Days er ójöfn kvikmynd, mögnuð upplifun þegar best lætur en getur verið þreytandi og langdregin eins og í atriðinu þegar Otilia neyðist til að sitja afmælisveislu „tilvonandi tengdamóður“. Góðu atriðinu eru samt fleiri og áður er minnst á samræður Bebe og Otilia og í minningunni lifir einnig atriði þegar Otilia er að nóttu til að væflast um skuggahverfin með fóstrið í handtöskunni, leitandi að hentugum stað til að losna við fóstrið, nánast óhugnanlegt atriði sem vel gæti átt heima í hryllingsmynd.

Leikstjórn og handrit: Christian Mungiu. Kvikmyndataka: Oleg Mutu. Leikarar: Anamaria Marica, Laura Vasilu, Vlad Ivanov og Alexandru Potocean. 113. mín.

Hilmar Karlsson