Láttu ganga ljóðaskrá (BJ)

Nú er búið að gefa út skólaljóðin gömlu. Þau voru notuð á þeim tíma sem það var ekki talið hættulegt að börn kynnu eitthvað utanbókar. Núna er það sem ég lærði utanbókar það fáa sem ég kann. Egill Helgason lét Kolbrúnu og Pál ræða þessa góðu bók og aldrei þessu vant var Páll afar neikvæður og fann bókinni flest til foráttu, ekki síst það að í henni væru engin ádeilu- eða nútímaljóð. Svo vantaði líka ljóð eftir konur, sagði hann.

Ég man að í skólaljóðunum voru þulur eftir Theódóru Thoroddsen. Þær eru ekki merkilegur kveðskapur þó að hún hafi eflaust verið hin merkasta kona. Mig grunar að Theódóra hafi ekki komist í bókina vegna þess að hún var kona, heldur vegna þess að hún var gift föðurbróður Gunnars Thoroddsens. Kristján J. Gunnarsson, skólastjóri og síðar fræðslustjóri, var mikill aðdáandi og stuðningsmaður Gunnars. En það var einmitt Kristján sem valdi ljóðin.

Kristján var skólastjóri í Langholtsskóla þegar ég var þar nemandi og við nemendurnir bárum ótakmarkaða virðingu fyrir honum. En þó að hann hafi verið skólastjóri og ritstjóri Skólaljóðanna, sem vissulega voru í dimmblárri kápu, þá man ég aldrei eftir því að kennararnir hafi haldið því sérstaklega á lofti að þetta væru ljóð sem væru Kristján þóknanleg og önnur ekki. Páll fann líka að því að engin nútímaljóð væru í bókinni. Það held ég að ekki hafi verið vegna andstöðu Kristjáns við þau heldur hafi hann viljað einbeita sér að hefðbundna forminu í þessari bók.

Í gagnfræðaskólanum sem við kölluðum þá kenndi Jenna Jensdóttir okkur íslensku. Hún lagði mikla áherslu á að kenna okkur nútímaljóð. Þar lærði ég að meta Hannes Pétursson og mörg önnur ljóðskáld sem ekki notuðu bragarhætti. Jenna setti saman dagskrá þar sem allir í bekknum völdu ljóð og fluttu. Þangað bauð hún Jóhanni Hjálmarssyni, Elínu Pálmadóttur og Matthíasi Johannessen. Og Kristjáni skólastjóra.

Ég efast um að nokkur skóli hafi lagt jafnmikla áherslu á þetta óbundna ljóðform og Langholtsskólinn. Þó að það hafi fyrst og fremst verið Jenna sem stóð fyrir því var það eflaust með samþykki Kristjáns. Kannski þau hefðu átt að velja skólaljóð eftir samtímahöfunda fyrir gagnfræðastigið. Þetta hefðu getað verið tvö bindi sem hefðu gefið nemendum fjölbreytilega mynd af skáldum, fyrr og nú. Ég er sannfærður um að krakkar hefðu jafngaman af því nú og þá að læra ljóð.

Næsta kennslustund í nútímaskáldum var svo á Íþökulofti hjá Baldvin Halldórssyni, sem var með leshring. Það var mjög skemmtileg upplifun á laugardagseftirmiðdögum. Þetta er eini leshringurinn sem ég hef komist í á lífsleiðinni. Þar kenndi margra grasa og margir sem vissu hvaða litteratúr var bestur.

Baldvin sagði okkur frá því að einhvern tíma hefðu listafélagssprírur í Menntaskólanum ætlað að gera grín að Matthíasi Johannessen. Þeir mættu á Morgunblaðið og spurðu ritstjórann hvort hann væri til í að koma á listakvöld og lesa ljóð sín. Matthías var til í það. Þá spurðu menntskælingarnir hvort ekki væri vel við hæfi að Jóhann Hjálmarsson gerði grein fyrir ferli skáldsins. Hláturinn sauð í þeim, því að ekkert vissu þeir hallærislegra en að Jóhann, sem var gagnrýnandi Moggans, myndi lýsa ritstjóra sínum. Matthías fattaði ekki að verið var að gera grín og kallaði á Jóhann og sagði honum hvað hann ætti að gera.

Loksins kom þó rúsínan, og þá urðu þeir Listafélagsmenn að bíta á vörina til þess að skella ekki upp úr. „Gæti ekki Árni Johnsen, sungið nokkur ljóð skáldsins?” Ekki þarf að taka það fram að Árni vann líka á Mogganum og var nafntogaður söngvari og gítarleikari.

Árni var kallaður inn med det samme og skarst ekki úr leik, enda erfitt að neita ritstjóranum.

„En,“ sagði Baldvin, þegar hann var búinn að hlæja mikið yfir þessari meinfyndnu sögu. „Svo var þetta alveg bráðvel heppnað ljóðakvöld.“

Benedikt Jóhannesson