Tímaskekkjan

Ég var í barnaafmæli fyrir skömmu þar sem talið barst að tækninýjungum. Afi afmælisbarnsins lýsti því yfir hversu mikil breyting hafi orðið með tilkomu Internetsins, þar sem nú sé t.d. hægt að hlusta á útvarpsþætti á RÚV hvenær sem er, þótt maður missi af þeim í útvarpinu.

Allir samsinntu því að vissulega væri það mikil breyting frá því sem áður var að ekki sé lengur nauðsynlegt að vera fastur við viðtækið kl. 23 á föstudagskvöldum til að ná Kvöldgestum Jónasar. Og það sama má segja um margt annað efni, eins og t.d. fréttatímana á báðum sjónarpsstöðvum, sem eru aðgengilegir á Vefnum í hálfan mánuð eða svo eftir að þeir eru sendir út.

Duttlungar dagskrárstjóranna

En þessi einföldu sannindi fengu mig til að hugsa um það að fyrst fólk er svona ánægt með þetta nýja fyrirkomulag af hverju við höfum ekki aðgang að meira sjónvarpsefni þegar okkur hentar? Hvers vegna þarf ég að taka frá ákveðin kvöld vikunnar til að horfa á þá sjónvarpsþætti sem ég hef áhuga á eða muna sérstaklega eftir því að stilla upptökuna á gamla góða vídeótækinu fram í tímann? Er þetta nú ekki í alvöru að verða svolítil tímaskekkja?

Ég er á því að með tilkomu Internetsins hafi hugsunargangur fjölmiðlaneytenda breyst talsvert. Við erum smám saman að komast upp á lagið með það að nálgast þær upplýsingar og afþreyingarefni sem við höfum áhuga á þegar við viljum og þar sem við viljum í stað þess að láta duttlunga dagskrárstjóranna stjórna fjölmiðlaneyslu okkar.

Efnið aðgengilegt hvenær sem er

Og hvert lítið skref telur. Þegar maður komst t.d. fyrst í tæri við „Plús“ stöðvarnar, þ.e. hefðbundnu sjónvarpsstöðvarnar sendar út með klukkutíma seinkun var það þvílík bylting – loksins valkostur! Aukning á þjónustu! Svigrúm til að þurfa ekki að vera nákvæmlega fyrir framan skjáinn á nákvæmlega ákveðnum tíma til að sjá áhugavert efni!

En svona í alvöru talað, er það ekki samt fulllítið val að geta ýmist sest fyrir framan skjáinn kl. 20 eða 21 á þriðjudagskvöldum til að sjá [setjið inn uppáhaldsþáttinn ykkar hér]?

Fyrir nokkrum árum varð gríðarlegt æði í Bandaríkjunum þegar lítið tæki sem kallaðist TiVo kom á markaðinn þar í landi. Þar var samt svo sem ekki verið að finna upp hjólið – þetta var í grunninn upptökutæki fyrir sjónvarp. Það sem gerði TiVo svo vinsælt var að með þægilegum notendaskilum, beintengdum við sjónvarpsdagskrána, var hægt að smella á það dagskrárefni næstu viku sem maður vildi ekki missa af og viti menn – viðkomandi þættir vistuðust inn á tækið og voru aðgengilegir hvenær sem er eftir upprunalega útsendingu! Og þar að auki var hægt að spóla yfir auglýsingarnar...

Ekkert svona tæki hefur náð fótfestu hér á landi einhverra hluta vegna, þótt ég sé þess fullviss að um leið og ódýrt og einfalt harðdiskupptökutæki sem væri tengt við sjónvarpsdagskrá á Íslandi kæmi á markaðinn myndi það rata beint á topp jólagjafalistans hjá íslenskum heimilum.

Fyrirkomulag fortíðar

En ég held reyndar að í raun ættu þessir hlutir ekki að vera á ábyrgð neytendanna. Sjónvarpsstöðvarnar ættu að vera á fullu í að þróa ný áskriftar- og tekjumódel sem byggja ekki á að mata áhorfendur á fyrirfram ákveðinni dagskrá á fyrirfram ákveðnum tímum, heldur miða að því að leyfa fólki að ákveða hvenær það horfir á það dagskrárefni sem það hefur mestan áhuga á. Fólk mun í sífellt minni mæli hafa þolinmæði fyrir þessu fortíðarfyrirkomulagi – spurningin er bara hversu mörg ár þrjóskast fjölmiðlafyrirtæki við að hanga í tuttugustu aldar fyrirkomulaginu.

Ég er þess fullviss að innan ekki svo margra ára muni núverandi sjónvarpsdagskrárfyrirkomulag ná sama sessi og sjónvarpslausu fimmtudagarnir: „Munið þið í gamla daga þegar hver stöð var bara með eina sjónvarpsdagskrá og maður varð að setjast fyrir framan kassann klukkan átta á sunnudagskvöldum til að sjá Næturvaktina? Að hugsa sér...“

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>