Hvar ertu búinn að vera í öll þessi ár?(JGH)

xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /?

Það er dásamlegt að fylgjast með umræðum um frumvörpin tvö, þ.e. um fjölmiðlana almennt og Ríkisútvarpið. Allt í einu er komið eitthvað fram á sjónarsviðið sem heitir jafnræðisregla stjórnarskrárinnar. Kunna menn annan? Er Sigurður Líndal fyrst að uppgötva það núna, sem frjálshyggjumenn hafa sagt í áratugi, að ríkisrekstur í samkeppni við einkarekstur byggist ekki á jafnræði? Hvers vegna sér hann þetta skyndilega núna þegar RÚV og 365 miðlar eiga í hlut?

Það er merkilegt að í umræðum síðustu daga er rætt um „frumvörpin um fjölmiðla og Ríkisútvarpið“. Þetta hljómar eiginlega eins og Ríkisútvarpið sé ekki fjölmiðill. Sigurður Líndal, fyrrverandi lagaprófessor, mun raunar hafa lesið fjölmiðlafrumvarpið yfir við samningu þess og lagt blessun sína yfir það.

Núna er Sigurður kominn í stellingar reykáss og telur að „það sé alltaf góð regla við lagasetningu að flýta sér hægt“ og segir að það standist ekki jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar að undanskilja hlutafélag um Ríkisútvarpið reglum sem takmarka eignarhald á fjölmiðlum. Sama gildir um Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, hún kom að samningu fjölmiðlafrumvarpsins – en er núna búin að setja gömlu plötuna á fóninn í von um vinsældir. Hvað er eiginlega að?

Ekki veit ég hvers vegna þingmenn stjórnarandstöðunnar sem og ritstjórar Fréttablaðsins eru að ókyrrast yfir frumvarpinu um Ríkisútvarpið og geipa og gaspra um hvort RÚV sé stofnun eða háeff. Það er vitað mál að 90% allra þingmanna, hvar í flokki sem þeir standa, vilja veg Ríkisútvarpsins sem mestan. Ríkisútvarpið er sömuleiðis óskabarn þjóðarinnar því mikill meirihluti þjóðarinnar vill að ríkið reki áfram Ríkisútvarpið, hvort sem það er stofnun eða háeff - og það vill veg þess sem mestan og glæsilegastan og sé jafnvægi við 365 miðlana.

Þess vegna er fólki hjartanlega sama þótt Þorsteinn Pálsson, ritstjóri Fréttablaðsins, og Ari Edwald, framkvæmdastjóri 365, hamist núna við að færa rök fyrir því að það standist ekki áðurnefnda jafnræðisreglu að önnur lög gildi um Ríkisútvarpið en aðra fjölmiðla – og hvað þá að það þurfi að selja þrjá-fjórðu RÚV til einkaaðila verði fjölmiðlafrumvarpið að lögum.

Ég lýsti því oft yfir að ég væri á móti gamla fjölmiðlafrumvarpinu. Það gerði ég á þeim forsendum að ekki eiga að gilda önnur lög um fyrirtæki í fjölmiðlun og öðrum atvinnurekstri. Þess vegna er ég líka á móti nýja fjölmiðlafrumvarpinu. Það er gagnslaust.

Til er apparat sem heitir Samkeppniseftirlit og á það að hafa eftirlit með því að fyrirtæki verði ekki of ráðandi á markaði. Eftirlitið ræður illa við innri vöxt fyrirtækja, þ.e. að koma í veg fyrir að neytendur streymi í miklum mæli í fyrirtæki sem þeim líkar best við. Þess vegna hefur Samkeppniseftirlitið fengist mest við yfirtökur og kaup á fyrirtækjum.

Kjarninn í nýja fjölmiðlafrumvarpinu er að takmarka eignarhald á fjölmiðlum og má enginn eiga meira en 25% hlut í fjölmiðli. Ríkisútvarpið í núverandi mynd er undanþegið þessari reglu og auðvitað verður það þannig áfram þótt það breytist í hlutafélag. Hvaða múður er þetta og tal um jafnræðisreglu og að Alþingi ráði þessu ekki heldur dómstólar? Ætlar Dagsbrún, eigandi 365 miðla, að láta reyna á ný fjölmiðlalög fyrir dómstólum? Og þó málið tapist, halda menn að RÚV verði ekki fundin sú umgjörð sem standist lög?

Annars skiptir það í reynd engu máli hvort í fjölmiðlalögum standi að enginn megi eiga meira en 25% hlut í fjölmiðli. Biskupinn myndi eflaust orða það svo að þetta væri hlægilegt; brandari. Menn fara léttilega í kringum þetta ákvæði, eins og best sést á vinnubrögðum yfirtökunefndar að undanförnu.

Ríkið hafði í áratugi keppt við einkafyrirtæki á mörgum sviðum atvinnulífsins – t.d. í bankaviðskiptum. Eftir að ríkisfyrirtæki voru einkavædd eitt af öðru síðasta áratuginn hefur dregið úr þessu ójafnræði. En skyndilega fékk frúin í menntamálaráðuneytinu þá flugu í höfuðið að setja háeff fyrir aftan Ríkisútvarpið og þá rjúka gamlir lagaprófessorar upp og ræða um jafnræðisreglu stjórnarskárinnar?

Hvers vegna allt í einu núna? Hvar ertu búinn að vera í öll þessi ár?

Jón G. Hauksson

[email protected]