Stjórnin búin að vera! (JGH)

Stjórnin er búin að vera. Fylgið hrynur af henni. Það er aðeins spurning um tíma hvenær hún segir af sér. Steingrímur er samt mjög brattur og gefur lítið fyrir nýja stjórn og kosningar. Hann segir að engin ástæða sé til að eltast við einhverjar kannanir. Hann skilur ekki að fólk sé komið með upp í kok og hafi enga trú á að þessi stjórn geti leitt þjóðina út úr vandræðunum.

Fari Samfylking og Vinstri grænir illa út úr sveitarstjórnarkosningum sem eru framundan finnst mér líklegt að Jóhanna aki til Bessastaða með bréfið.

Í nýrri könnun Fréttablaðsins mælist Sjálfstæðisflokkurinn með næstum tvöfalt meira fylgi en Samfylking; hann fær yfir 40,1% á móti 23,1% Samfylkingar. Það hefur lítið farið fyrir órólegu deildinni innan Samfylkingar, Jóhanna hefur sagt mönnum að halda sér á mottunni.

Nú losnar um málbeinið hjá fleirum en Magnúsi Orra og Sigmundi Erni. Dagur orðsins, sem sumir kalla varaformanninn, er að renna upp.

Vinstri grænir hafa mælst næststærsti flokkurinn undanfarið. Flokkurinn fer niður í þriðja sætið í könnuninni; með 20,6% fylgi. Þetta styrkir stöðu Ögmundar, Lilju og kó innan Vinstri grænna gagnvart Steingrími.

Framsóknarflokkurinn bætir ekki við sig fylgi þrátt fyrir fylgistap stjórnarinnar. Það er mikið áfall fyrir Sigmund Davíð.

Ég hef sagt það í marga mánuði í þessum pistlum að Icesave felli ríkisstjórnina. Það sýnist mér vera að koma á daginn. Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um Icesave kom í ljós að ráðherrarnir gengu ekki í takt við vilja meirihluta þjóðarinnar. Með því að sitja heima þegar kosið var um þeirra eigin lög gerðu ráðherrarnir lítið úr sjálfum sér og þjóðinni. Eftir nei-ið hafa Jóhanna og Steingrímur ekki verið svipur hjá sjón.

Stjórnin sjálf er heldur ekki samstíga og aðildin að ESB er farin að þvælast stórlega fyrir henni. Vinstri grænir vilja ekki ESB en þetta mál er nánast það eina hjá Samfylkingunni. Meirihluti þjóðarinnar er á móti aðild og það gerir aðildarviðræður okkar auðvitað ótrúverðugar í augum sambandsins.

Það eru þó líklegast síendurteknar fréttir af málefnum bankanna sem valdið hafa mestu fylgishruni stjórnarinnar. Fólki er nóg boðið, fólk er komið með upp í kok af fréttum sem berast innan úr bönkunum.

Steingrímur, Jóhanna og Gylfi hafa skýlt sig á bak við einhverja Bankasýslu þegar kemur að bönkunum og sagt að ekki væri hægt að setja þeim skýrar verklagsreglur. Bankarnir eru þess vegna sjálfráða í boði Jóhönnu en engu að síður á ábyrgð fólksins.

Fólk upplifir það þannig að jafnt gangi ekki yfir alla í bönkunum. Þeir skilvísu og traustu einstaklingar og fyrirtæki, sem fóru varlega í útrásinni, fá ekkert afskrifað af lánum á meðan þeir sem fóru óvarlega í lántökum fá milljónir afskrifaðar. Þetta finnst fólki óréttlátt.

Stjórnin skilur ekki að þegar fólk finnur fyrir óréttlæti að þá verður það reitt. Sú reiði kemur fram í könnunum.

Svo er annað. Það hljómar ekki vel að taka upp bónusa aftur í bönkunum og skilanefndum bankanna. Bónusa fyrir innheimtu. Og finnst fólki það rökrétt að Steingrímur ætli að afskrifa tugmilljónir hjá stórskuldurum sem eru tæknilega gjaldþrota en ætla á sama tíma að skattleggja afskriftirnar? Hvernig á gjaldþrota fólk sem „skuldar langt umfram greiðslugetu“ að geta borgað skatta af afskriftunum?

Núna kunna einhverjir að spyrja sig að því hvort fólki, sem er með viðráðanlegar skuldir, eigi ekki að standa á sama þótt þeir, sem eru í basli og „skulda langt umfram greiðslugetu“ eins og félagsmálaráðherra orðar það, fái milljónir afskrifaðar á meðan þeir sjálfir fá ekki neitt.

Er þetta ekki bévítis, gamla góða öfundin? Eru hinir skilvísu og traustu eitthvað verr settir fjárhagslega þótt hinir stórskuldugu og tæknilega gjaldþrota fái afskrifað svo þeir geti haldið eignum og „lagað sig að greiðslugetunni“, haldið góðærisgóssinu, eins og einhver orðaði það?

Þetta er ekki öfund. Við búum í samfélagi. Við erum ekki ein út af fyrir okkur og í engum tengslum við umhverfið. Fólk er ekki tilfinningalaust og búið til úr steypu og stáli, eins og kommúnistar í Austur-Þýskalandi héldu. Það rennur blóð í fólki.

Það er engin ástæða til að öfundast út í þá sem vegnar vel í viðskiptum af eigin rammleik. Það er engin ástæða til að verða óhamingjusamur yfir að öðrum vegni vel vegna þess að hann er snjall, með góðar hugmyndir í viðskiptum og nennir að eiga og reka fyrirtæki.

En í þessu tilviki eru þeir skilvísu og traustu látnir borga brúsann við endurreisn bankanna? Hvernig? Jú, vegna þess að bankarnir draga lánin yfir til sín á hálfvirði. Þegar þeir fara svo í að afskrifa hjá sumum er það á kostnað hinna.

Hvers vegna er ekki jafnt látið yfir alla ganga þegar kemur að afskriftum? Hvers vegna fá ekki allir afskrifað? Gylfi viðskiptaráðherra hefur svarað því til að einhverjir verði að borga og endurreisa bankana, einhvers staðar verði að fá féð.

Það er ekki öfund að fólki finnist það óréttlátt að þeir sem skulda mest, þeir sem keyptu dýrustu húsin, dýrustu bílana, dýrustu bústaðina og bárust mikið á síðustu árin, fái sérmeðferð í bönkunum og haldi öllum eignum eftir sem áður. Hvers vegna eru þeir ekki látnir verða gjaldþrota?

Hvers vegna eru Range Roverarnir og rándýru húsin ekki tekin af þessu fólki? Það er í raun ekki verið að taka neitt af því, það átti aldrei neitt í þessum bílum og húsum.

Mestu skiptir að endurreisa atvinnulífið og koma öllu í gang aftur - ekki síst þarf að stórlækka vexti og koma fé út af tryggum innstæðum í bönkunum og yfir í fyrirtækin. Láta þessa peninga fara að vinna. Fólk vill hins vegar sanngirni við endurreisn kerfisins.

Fylgið hrynur af stjórninni í könnunum. Fólk er komið með upp í kok af rugli og ósanngirni í endurreisninni. En ekki er að heyra að stjórnarherrarnir hafi áhyggjur af því. Þeir eru hins vegar orðnir „þreyttir á þessu kjaftæði“ í fólki.

Jón G. Hauksson

[email protected]