Í sjálfu sér þekki ég ekki til efnisatriða þessa máls (BJ)

Baugsmálið er aðalumræðuefnið þessa dagana. Samt veit eiginlega enginn um hvað það snýst. Það vekur athygli mína að starfsmenn Fréttablaðsins fjalla um málið án þess að segja frá því að þeir vinni hjá Baugi. Margir eru fyrirfram vissir um niðurstöður og skoðanir þeirra virðast mótast af því hvort þeir eru með eða móti Davíð. Pálmi Haraldsson segist hafa skilið Jón Ásgeir einan eftir í veiðihúsi eftir rifrildi þeirra, en Jón sé samt toppmaður.

Um hvað snýst málið?

Hingað til hefur umræðan um Baugsmálið varla snúist um kjarnann því að almennt vita menn ekki hverjar ákærurnar eru. Auðvitað er talsverður hópur sem veit um það, þeir ákærðu og lögmenn þeirra, starfsmenn ríkislögreglustjóra og kannski einhverjir almannatengslamenn Baugs. Ég heyri stundum frá „áreiðanlegum heimildarmönnum“ um hin og þessi mál, en núna virðist enginn vita neitt nema það sem komið hefur fram opinberlega. Ég er ekki viss um að það hafi verið rétt stefna hjá Baugsmönnum að leggja fram varnarskjöl áður en ákærurnar voru lagðar fram. Flestir nenna ekki að lesa vörnina áður en sóknin kemur fram. Kannski gerist það fljótlega.

Þorvaldur Gylfason prófessor greinir frá því í Fréttablaðinu 7.7. að „einn af virðingarmönnum íslensks atvinnulífs og vel tengdur“ hafi sest við hliðina á honum í flugvél og sagt honum frá því að ákærur á hendur sex mönnum væru yfirvofandi. Þorvaldur getur þess ekki hvenær þetta var, en á þeirri stundu hafi um tuttugu manns vitað þetta. Það virðist þó hafa nokkuð liðið á milli því að hann segir síðar: „Þetta háloftaspjall rifjaðist upp fyrir mér um daginn, þegar ríkislögreglustjóri birti ákæruna á hendur sexmenningunum, hinum sömu og sessunautur minn hafði talið upp.“ Síðan kemur kafli í grein Þorvaldar þar sem hann greinir frá því að Íslendingar séu Rússar.

Greininni lýkur svona: „Nú virðist standa til að jafna um Jón Ásgeir og fimm menn aðra fyrir rétti. Hvað býr að baki? Kannski bara skortur á virðingu fyrir markaðsbúskap og meðfylgjandi valddreifingu og þá um leið fyrir nauðsynlegri aðgreiningu framkvæmdavalds, löggjafarvalds og dómsvalds. Hver veit?“

Þorvaldur er greinilega viss um að ákærurnar séu af annarlegum rótum og Jón Ásgeir hafi ekkert saknæmt aðhafst. Pálmi Haraldsson viðskiptafélagi Jóns Ásgeirs er sama sinnis í Morgunblaðsgrein 5. júlí:

„Ég tek það fram strax í upphafi að í sjálfu sér þekki ég ekki til efnisatriða þessa máls a.m.k. svo nokkru nemi. Ég er ekki lögfróður maður og ég hef ekki lesið umræddar ákærur og hef því ekki fulla yfirsýn yfir málavöxtu. ...

Ég leyfi mér að fullyrða að fáir þekkja Jón Ásgeir jafn vel og ég. Stundum höfum við deilt og stundum höfum við verið sammála. Stundum hafa hagsmunir okkar legið saman og stundum í sitt hvora áttina. Stundum hefur blásið hressilega á milli og við farið ósáttir af fundi hvor annars og í eitt skipti blés svo hressilega á milli okkar að ég ákvað að skilja Jón Ásgeir eftir bíllausan og allslausan í veiðihúsi í Húnavatnssýslu seint um kvöld. ...

Nú hefur það gerst að þessi sómi landsins er sestur á sakamannabekk. Ekki veit ég hvort það eigi rætur að rekja í pólitík, öfund, vanþekkingu á því hvað sé debet og hvað sé kredit í reikningshaldi og hvað þá flóknari atriðum reikningshalds eða misskilningi kerfiskarla á eðli viðskipta. Ég leyfi mér hins vegar að fullyrða að ástæða þess getur ekki verið óheiðarlegt atferli Jóns Ásgeirs.“

Ég er örugglega ekki einn um að vilja vita um hvað þeir deildu í veiðihúsinu, en það er auðvitað skemmtilegur útúrdúr. Hvernig geta þeir Þorvaldur og Pálmi verið svona vissir um að málatilbúnaðurinn sé af annarlegum hvötum án þess að þekkja til efnisatriða málsins? Ekki treysti ég mér til þess.

Önnur mál

Hafskipsmálið hlýtur að koma í huga allra þegar fjallað er um sakamál í viðskiptalífinu. Þá var þjóðin algjörlega viss um að menn hefður farið mjög glæfralega með fé og eftir stóð stórt félag sem varð gjaldþrota og með því einn ríkisbankinn. Samt held ég að flestum hafi orðið illilega við eins og mér þegar lögreglan handtók sex manns og hélt í gæsluvarðhaldi um lengri eða skemmri tíma. Málið fór á endanum svo að þrátt fyrir viðamiklar ákærur voru menn sýknaðir af mörgum þeirra og dómar mildir. (Sjá Morgunblaðið 6.6. 1991) Þar var greinilega reitt mjög hátt til höggs. Menn skyldu muna þetta núna og flýta sér ekki að dæma fyrirfram.

Nokkrum árum síðar kynntist ég einum sakborninga í því máli lítillega, Ragnari Kjartanssyni. Hann var hinn ljúfasti maður og fjarri því að líkjast þeim gangster sem búið var að mála fyrir þjóðinni. Af þeim kynnum mínum hefði ég veðjað á sakleysi hans.

Baugsblöðin hafa ekki farið mildum höndum um fyrrum eigendur sína, Eyjólf Sveinsson og Svein Eyjólfsson. Ég hef lengi þekkt til Eyjólfs og kynntist honum ágætlega þegar hann var aðstoðarmaður forsætisráðherra. Mér fannst hann standa sig vel, hafa góð áhrif og leggja gott til mála. Mér hefur líkað vel við Svein þegar ég hef hitt hann. En ég hef ekki hugmynd um hvernig þeir höguðu sínum fjármálum.

Ég þekki líka svolítið til þeirra sem nú eru ákærðir í Baugsmálinu. Tryggvi Jónsson er kunningi minn og ég hef kynnst vinnubrögðum hans. Hann er fínn náungi og ég gat aldrei séð neitt að því hvernig hann vann sín störf. Stefán Hilmarsson þekki ég sem endurskoðanda og sama get ég sagt um hann. Það var ekkert upp á hann að klaga. Jóhannes í Bónus er skemmtilegur maður að tala við, en ég hef engin bein viðskipti átt við hann.

Ég vona að þeir séu allir saklausir af þeim ákærum sem á þá eru bornar. Ég hef ekki séð þær og get ekkert um þær sagt. Ef Þorvaldur Gylfason og Pálmi Haraldsson hafa rétt fyrir sér þá er alvarlegur brestur í okkar þjóðfélagi.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar