Minn tími mun koma(JGH)

Ég skrifa um Jóhönnu Sigurðardóttur sem leiðtoga í leiðara nýjasta tölublaðs Frjálsrar verslunar sem kemur út í dag og kemst að því að það hafi verið hárrétt ákvörðun hjá henni að draga sig í hlé. Ég birti leiðarann í heild sinni í þessum pistli. Hann ber yfirskriftina Minn tími mun koma og er svona:

„Það er hárrétt ákvörðun hjá Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra og formanni Samfylkingar, að hætta í pólitík eða láta af þátttöku í stjórnmálum eins og hún orðar það sjálf. Hún segir í yfirlýsingu að hún hafi ekki sóst eftir því sjálf að verða forsætisráðherra og leiða Samfylkinguna og hafi haft áform um að hætta í stjórnmálum að loknu því kjörtímabili sem hófst vorið 2007 þegar Samfylking og Sjálfstæðisflokkur hófu samstarf.

Þetta með að hún hafi ekki sóst eftir því að verða forsætisráðherra er auðvitað ekki alls kostar rétt hjá henni; hún fór fram sem foringi flokksins í kosningunum vorið 2009 og ætlaði sér þá aldrei annað en að leiða flokk og ríkisstjórn eftir þær kosningar. Hún hefur verið alþingismaður frá árinu 1978 eða í um 32 ár. Það er langur tími.

Jóhanna klauf Alþýðuflokkinn árið 1994 vegna ósættis við formanninn, Jón Baldvin Hannibalsson. Hún hætti í flokknum með því að steyta hnefa og kyrja þessi orð: Minn tími mun koma. Ekki er vitað nákvæmlega hvað hún átti við með þeim orðum í ljósi þess að hún segist ekki hafa sóst eftir formennsku í Samfylkingu og að verða forsætisráðherra. Hún stofnaði hins vegar Þjóðvaka ásamt Ágústi Einarssyni árið 1994 og fékk Þjóðvaki fjóra þingmenn í kosningunum 1995. Ef til vill var það þessi sigur sem hún átti við; hefndarsigur.

En hennar tími kom hins vegar óvænt sem forsætisráðherra 1. febrúar 2009 þegar Samfylkingin sleit stjórnarsamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn eftir búsáhaldabyltinguna og steig í sæng með Vinstri grænum með aðstoð Framsóknarflokksins. Og viti menn; hefndin var innan seilingar.

Það verður seint sagt um Jóhönnu Sigurðardóttur að hún sé leiðtogi. Hún kann að hafa verið duglegur liðsmaður, en leiðtogi er hún ekki.

Einkenni sterkra leiðtoga er að gera réttu hlutina, en stjórnendur og almennir liðsmenn gera hlutina rétt. Vissulega er þetta einföld framsetning en engu að síður notuð í umræðum um stjórnun og orðalagið á ættir að rekja til Peters F. Druckers; þekkts fræðimanns um stjórnun.

Jóhanna hefur heldur ekki þá persónutöfra, sjálfstraust, eldmóð og hæfileika til að umgangast fólk sem einkennir góða leiðtoga. Hún kemur fram sem einfari án færni í samskiptum.

Hvað er árangursrík forysta?

Forysta snýst um fólk. Til að geta leitt fólk þarf færni í samskiptum. Árangursrík forysta er því að ná árangri með fólki með því að leiða það til góðra hluta af færni.

Lao Tse, kínverskur heimspekingur sem var uppi 600 árum fyrir Krist, sagði að góður leiðtogi væri maður sem gæti leitt fólk að rétta markmiðinu. Hann byggi til rétta umgjörð fyrir fólkið, svo það næði markmiði leiðtogans og eigin markmiðum í leiðinni. Leiðtoginn léti annars ekki mikið fyrir sér fara og að fólk hefði það á tilfinningunni þegar árangur næðist að það hefði gert þetta sjálft og segði: Okkur tókst það! Þetta á jafnt við um leiðtoga innan fyrirtækja og ríkisstjórna.

Ríkisstjórnir eiga að láta lítið fyrir sér fara en skapa rétta umgjörð til að fyrirtæki og starfsmenn þeirra nái sjálf árangri með orðunum: Okkur tókst það!

Sem forsætisráðherra hefur Jóhanna komið fram sem ráðherra hefnda og átaka og reynt að koma mörgum átakamálum í gegn með hnefanum. Hún hefði átt að setja fjögur til fimm mál á oddinn sem forgangsmál þegar hún tók við sem forsætisráðherra – og öll hefðu þau átt að snúast um að rífa atvinnulífið upp eftir hrunið og laga þann skuldavanda sem við var að eiga.

Það var verkefnið; að fá fólk og fyrirtæki til að ganga í takt upp úr öldudalnum. Þess í stað valdi hún þá leið að hækka skatta á fólk og fyrirtæki sem dregur úr bæði vilja og getu til að standa sig. Oftar en ekki virðist sem henni sé illa við velgengni fyrirtækja í einkarekstri.

Henni virðist sérstaklega í nöp við sjávarútveginn, stóriðjuna og ferðaþjónustuna, einmitt þær atvinnugreinar sem skapa gjaldeyri og útflutningsverðmæti – og eru undirstaða þess hagvaxtar sem hún þó gumar af að hafa náð frá árinu 2011. Ríkisstjórn hennar hefur eytt allt of miklu púðri í mál sem valda deilum og sundrungu frekar en samhug á örlagastundu; mál eins og Icesave, stjórnlagaráð og málsóknina gegn Geir H. Haarde.

Jóhanna hefur þótt dugleg kona og hún hefur haft á sér stimpil heiðarleika. Dugleg er hún örugglega en efast má um að hún geri réttu hlutina. Eftir að ríkisstjórn hennar var það svo mikið kappsmál að setja Geir H. Haarde á sakamannabekk tók ég að efast um heiðarleika hennar. Hún fór gegn forsætisráðherra í ríkisstjórn sem hún sat sjálf í og þóttist enga ábyrgð hafa borið á einu né neinu.

Tökum það samt út fyrir sviga. Óheiðarleiki hennar fólst ekki síst í því að hún talaði alltaf sjálf opinberlega eins og hún væri algjörlega á móti málsókninni á meðan hún lét fótgönguliða sína klára málið og draga Geir fyrir dóm. Þetta var pólitísk ákæra; óþverrabragð. Þarna var hún tvöföld í roðinu. Réttlætið sigraði sem betur fer og Geir vann nánast fullnaðarsigur í þessu máli.

Jóhanna Sigurðardóttir hefur skrifað sig inn í sögubækurnar sem fyrsta konan sem gegnir embætti forsætisráðherra á Íslandi. Enginn nær slíkum árangri nema hafa eitthvað til brunns að bera, það segir sig sjálft.

Hún segist ekki hafa sóst eftir þessari vegtyllu og hún sá hana aldrei fyrir, en hún var augljóslega rétta konan, á réttum stað og á réttum tíma. „Minn tími mun koma“ urðu fleyg orð. Þar hafði hún rétt fyrir sér. Það hefur hún einnig þegar hún segir að það sé kominn tími til að hætta.“

Jón G. Hauksson

[email protected]