Sveinn Valfells

Sveinn Valfells var fæddur 24. september 1902 að Grenjum á Mýrum. Átján ára gamall hleypti hann heimdraganum og hélt til náms í Verslunarskólanum. Við útskrift var hann efstur í þýsku. Vildi þá svo til að Garðar Gíslason heildsali var á höttunum eftir góðum þýskumanni í þjónustu fyrirtækisins, þar sem viðskiptasambönd við Þýskaland voru að opnast að nýju að lokinni heimsstyrjöldinni. Bað hann skólastjóra Verslunarskólans að benda sér á mann og varð Sveinn fyrir valinu. Heildverslun Garðars Gíslasonar var ein sú elsta í landinu. Garðar hafði stofnað umboðsverslun þegar árið 1901 í Leith í Skotlandi undir nafninu G. Gíslason & Hay og rak hana þar og í Reykjavík þangað til hann gekk úr félaginu og setti á stofn skrifstofu í Hull undir eigin nafni. Strax og síminn var kominn til Íslands setti hann líka á fót skrifstofu þar og var mikilvirkur um sölu íslenskra landbúnaðarafurða erlendis. Hingað til hafði Garðar aðallega haft viðskipti við Bretland og enskumælandi lönd, en hafði hug á að afla viðskiptasambanda í Þýskalandi. Þetta var því kjörið tækifæri fyrir ungan mann að kynnast rekstri stórfyrirtækis á íslenskan mælikvarða með mikil umsvif erlendis. Þarna vann Sveinn um 12 ára skeið en dvaldi þó langdvölum í Þýskalandi og hafði stundum vetursetu í Hamborg.

Árið 1932 taldi Sveinn sig tilbúinn til að spreyta sig á rekstri eigin fyrirtækis. Fram að þeim tíma hafði ekki tíðkast í Evrópu að framleiða sérstök vinnuföt fyrir verkafólk. En í gullæðinu í Kaliforníu, um miðja 19. öld, hugkvæmdist gyðingnum Levi að hanna sérstök og þægileg vinnuföt fyrir erfiðisfólk og varð þetta fljótlega meiriháttar iðnaður í Bandaríkjunum. Þessi hugmynd hafði loks borist til Evrópu og Sveinn kynntist fyrstu vinnufatagerðinni þar, sem reyndar var komið á fót í Noregi. Sveinn fékk nokkra félaga sína í lið með sér og Vinnufatagerðin var stofnuð 24. mars 1932 og var fyrst til húsa hjá Sjóklæðagerðinni á Seltjarnarnesi en ekki leið á löngu þar til hún flutti í eigið verksmiðjuhús í Þverholti 17.

Einmitt um þetta leyti voru íslenskir stjórnmálamenn að bregðast við heimskreppunni með því að innleiða tollmúra og gjaldeyrishöft. Kom það sér óneitanlega vel fyrir hinn unga iðnað sem var að ryðja sér braut. En þegar stríðið skall á varð erfitt um alla aðdrætti. Viðskiptasambönd við Evrópu rofnuðu og siglingum farskipanna var beint til Ameríku. En Bandaríkjamenn komu um sama leyti á hjá sér skömmtun á útflutningi ýmissa nauðsynjavara. Sveinn var af hálfu fataiðnaðarins tilnefndur í nefnd til þess að afla aðfanga til klæðagerðar og fylgdu því ferðalög til Bandaríkjanna og dvöl um lengri eða skemmri tíma. Hreifst hann mjög af því athafnafrelsi sem hann kynntist þar og fékk ýmsar góðar hugmyndir um tækninýjungar sem hann vildi innleiða hér heima. Upp úr því spratt Steypustöðin sem enn lifir góðu lífi undir stjórn afkomenda hans. Sveinn var lengi formaður Félags íslenskra iðnrekenda og tók þátt í stofnun margra fyrirtækja og sat þar í stjórn. Má þar nefna Loftleiðir og Iðnaðarbankann, þar sem hann var formaður bankaráðs og frumkvöðull að stofnun Iðngarða í Skeifunni. Þá var reyndar tekið að halla undan fæti hjá iðnaðinum í kjölfar EFTA-aðildar og flutti Vinnufatagerðin aldrei þangað, en Hagkaup tók húsið á leigu. Sveinn var þjóðkunnur maður sem forystumaður iðnaðarins og starfaði af atorku til hinsta dags. Hann lést á árinu 1981,