Icesave: Landflóttinn er hafinn (JGH)

Ég hef aldrei getað kyngt því að íslenska þjóðin eigi að ábyrgjast Icesave reikninga Landabankans, banka í einkaeigu, þegar hún hafði ekkert um það að segja að þessir reikningar voru stofnaðir og skrifaði aldrei undir ábyrgð á þessum skuldbindingum bankans. Ég ætla ekki að kyngja þeim bita. Við getum aldrei greitt þetta og ber ekki skylda til þess. Ungt, skuldugt fólk mun núna flýja land.

Ég hef heldur ekki skilið hvers vegna við fórum ekki með þetta mál fyrir dómstóla – líkt og þeir Lárus H. Blöndal hæstaréttarlögmaður og Stefán Már Stefánsson prófessor hvöttu til í afar málefnalegum greinum í Morgunblaðinu síðasta vetur um skyldur stjórnvalda varðandi Icesave reikningana og að þær takmörkuðust eingöngu við þær fjárhæðir sem væru í Tryggingasjóði innstæðueigenda samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá árinu 1999. Við áttum sömuleiðis að líta á terroristalögin sem Bretar beittu okkur sem hverja aðra hryðjuverkaárás og láta reyna á málið á vettvangi Nato. Við eigum að verjast.

Ég segi eins og flestir aðrir: Er ekki nokkur leið að bakka út úr þessari fátæktargildru og hætta við „samkomulagið“ við Breta um „lausn“ á Icesave-deilunni? Við getum aldrei greitt þennan pakka, 650 milljarða lán plús 270 milljarða vexti, fari allt á versta veg; yfir 920 milljarða króna. Sagt og staðið. Við erum á milli steins og sleggju Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem þvingar okkur til að ábyrgjast Icesave og skilyrðir það við lánið sem hann veitti okkur síðastliðið haust. Sjóðurinn hefur aðeins greitt út fyrsta hluta lánsins af þremur og hefur okkur í skrúfstykki hvað Icesave og ofurháa stýrivexti varðar. Hvernig getur þessi óvægni sjóður snúið upp á hendur okkar og þvingað okkur til að skrifa undir Icesave, skuldbindingu sem við getum ekki staðið við, og komið í veg fyrir að vextir séu lækkaðir hér á landi til að bjarga atvinnulífinu. Hvernig eru óvinir þegar vinir haga sér svona?

Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra talar eins og að stórkostlegur sigur hafa unnist í því samkomulagi sem virðist í burðarliðnum við Breta um málið. Þar er ekkert nýtt undir sólinni. Það eru margir mánuðir síðan að rætt var um að ábyrgð Íslendinga gæti orðið um 650 milljarðar króna vegna Icesave og að ekki væri ljóst hvort vextirnir yrðu 5 eða 7%. Svavar Gestsson sendiherra í Kaupmannahöfn var síðan settur í að leiða „samninganefnd“ okkar í þessu máli. Hann er að landa samkomulagi um að við tökum 650 milljarða lán með 5,5% vöxtum hjá Bretum. Snilldin er víst sú að íslenska ríkið þarf ekki að greiða af höfuðstólnum fyrr en eftir sjö ár en á þeim tíma verður reynt að selja eignir Landsbankans upp í skuldina. 5,5% vextir gera 37 milljarða króna á ári. Á sjö árum gerir það með vaxtavöxtum um 270 milljarða króna. Þetta er galið - það sjá það allir. Þetta bætist við hrikalegan fjárlagahalla okkar - sem við ráðum ekkert við.

Ég verð meira og meira undrandi á stjórnleysi Jóhönnu Sigurðardóttur. Hún segir að björtustu vonir manna standi til að eignir Landsbankans dugi fyrir 95% af fjárhæðinni. Vonandi gengur það eftir. En bíðum samt með að fagna. Það veit enginn hvernig þetta endar - nema jú að Íslendingar eru í þann mund að skrifa undir að skuldbinda sig til að greiða Bretum 650 milljarða vegna Icesave fari allt á versta veg - og yfir 920 milljarða með vöxtum. Í raun er þjóðin að skrifa undir landflótta ungs fólks á næstu árum. Það nær ekki að standa undir eigin skuldabyrði; hvað þá að bæta Icesave við.

Forsætisráðherra segir að með þessu „samkomulagi“ við Breta um Icesave sé mikilvægum þætti í endurreisnarstarfi þjóðarinnar náð og hann talar um að þjóðin sé langt komin með að ná sátt við alþjóðasamfélagið. Jóhanna Sigurðardóttir segir að það sé komið jákvætt hljóð í aðila vinnumarkaðarins og fljótlega sjái fyrir endann á niðurstöðu í ríkisfjármálum og endurreisn bankanna. Hvað er hún ekki búin að tala lengi um væntanlega niðurstöðu í ríkisfjármálunum og endurreisn bankanna? Þessi málflutningur er farinn að hljóma eins og brandarinn um iðnaðarmanninn sem lofar alltaf „að koma í kvöld“ en lætur aldrei sjá sig. Loks bætir forsætisráðherra um betur og segir digurbarkalega að náist að sækja um aðild að Evrópusambandinu fyrir lok sumarþings sé búið að „stíga stórt skref í því að ná utan um endurreisnarferlið“. Trúir Jóhanna því sjálf að aðildarumsókn náist á þessu sumarþingi og að umsóknin ein og sér sé stórt skref í endurreisninni? Trúir hún því að þjóðin kokgleypi við þessu fagnaðarerindi hennar?

Á sama tíma og Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra gleðst yfir samkomulaginu við Breta um Icesave og stór skref í endurreisninni segir hún í umræðum á Alþingi að nýjar upplýsingar Seðlabankans sýni svart á hvítu að skuldavandi heimilanna sé ekki eins skelfilegur og látið sé í veðri vaka. Það er sem sé orðinn hræðsluáróður þegar rætt er um óbærilegan skuldavanda þúsunda heimila í landinu – skuldavanda ungra barnmargra fjölskyldna sem keyptu húsnæði á uppsprengdu verði í útlánabólunni og tóku uppsprengd bólulán. Þetta er hin komandi kynslóð sem á líka að standa undir Icesave.

Takið eftir því að forsætisráðherra ræðir mjög sjaldan um nauðsyn þess að lækka vexti og afnema verðtryggingu tímabundið með því að frysta vísitöluna og aftengja þannig verðtryggingu í inn- og útlánum til að lækka fjármagnskostnað fyrirtækja, heimila og ríkissjóðs. Það er ekki nema von; Jóhanna Sigurðardóttir er harðasti andstæðingur þess að afnema verðtrygginguna. Takið líka eftir því að forsætisráðherra ræðir aldrei leiðir til að skera niður í ríkisútgjöldum. En þær tillögur eru víst á leiðinni; alltaf á leiðinni; líkt og iðnaðarmaðurinn „sem ætlar að koma í kvöld“.

Ísinn undir þessari ríkisstjórn er ekki icesave og er óðum að bráðna. Þessi ríkisstjórn spryngur þegar kemur að niðurskurði ríkisútgjalda. Hún mun aldrei ná samkomulagi um þann bita. En Icesave er upphafið að landflótta ungs fólks. Það er að festast í vonleysi - og þá er allt farið.

Jón G. Hauksson

[email protected]