Viðgerðir og forvarnir: Hægt að spara tugþúsundir króna / 01/2005

Sonur minn er kominn á þann aldur að fara að fikta í tölvunni sinni. Hann reif hana sundur um daginn vegna þess að það var komið eitthvað ískurhljóð í eina viftuna og fyrir stuttu síðan komu alltaf upp einhver villuboð sem hann reyndi að leysa með því að eyða skrám úr skráakerfinu. Það tókst ekki betur til en svo að tölvan hans varð ónothæf á eftir.

Einn vinur minn var ófeiminn við að reyna að laga tölvuna sína sjálfur. Hann kunni sér hins vegar ekki hóf og fyrr en varði var allt komið í óefni og hann skemmdi vélbúnaðinn eða tapaði mikilvægum gögnum. Ég var hvað stoltastur þegar mér hafði tekist að kenna honum að hætta þegar hann vissi ekki lengur hvað hann var að gera og fá aðstoð.

Ég er reyndar hlynntur því að fólk prófi sig áfram og kynni sér þau tól og tæki sem það hefur undir höndum. En öllu fikti þarf að fylgja alvara og það má ekki fara út í öfgar. Ef maður er að fikta þá þarf maður að gera sér grein fyrir því að það er hægt að gjörsamlega rústa tölvunni og missa öll gögnin. Það er betra að hætta fiktinu áður en svo langt er gengið.

Varúðarráðstafanir mikilvægar

Það er samt alls ekki svo erfitt að laga tölvur. Það er bara með tölvuviðgerðir eins og svo margt í lífinu að ef maður veit hvað maður er að gera þá er þetta ekkert mál. Hafi maður ekki hugmynd um hvað maður er að gera er voðinn aftur á móti vís.

Besta leiðin til að fá upplýsingar um hvað maður á að gera (og hvað maður á ekki að gera) er að leita á Internetinu. Ofurleitarvélin Google og þá sérstaklega leit í Google-hópunum skilar ótrúlega miklum fróðleik um villur, merkingu þeirra og hvernig á að bregðast við þeim. Í mörgum tilfellum er tiltölulega auðvelt að laga það sem er að en í einstaka tilfellum er betra að fá fagmann í verkið (nema Húsasmiðjan sé með gagnleg ráð fyrir tölvuviðgerðir…).

Þegar ég fæ tölvu til viðgerðar þá er yfirleitt það fyrsta sem ég geri að athuga hvaða villa kemur og hvað hún merkir. Þegar ég veit hvað er að þá fyrst hefst viðgerðin. Stundum þarf maður að taka áhættu á að vélbúnaður skemmist eða gögn glatist en ef maður gerir sér grein fyrir því og er reiðubúinn að taka afleiðingunum þá er það í lagi. Oftar en ekki hætti ég viðgerðinni og tek afrit af gögnunum til að vera viss um að ekkert tapist ef viðgerðin fer úrskeiðis. Aðalatriðið er að gera sér grein fyrir hvenær eitthvað getur farið úrskeiðis og stoppa þá og gera viðeigandi ráðstafanir. Það er þetta sem flestir klikka á og veldur því svo að þeir þora ekki að reyna aftur næst.

Reglurnar þrjár

En smá leit á Internetinu getur sparað manni þó nokkra þúsundkalla ef maður fer ekki of geyst í hlutina. Og ég tel að fólk eigi að geta bjargað sér út úr flestu sem getur komið upp á ef það bara fer eftir nokkrum einföldum reglum: Að vita hvað er að, að vita hvað á að gera til að laga það og síðast en ekki síst að hafa vit á að hætta ef maður er ekki viss hvaða afleiðingar fylgja. Ef maður kann ekki að hætta þá getur viðgerðin kostað mun meira en það sem sparaðist. En það kostar ekkert að prófa ef varlega er farið og ekki anað út í einhverja vitleysu.

Ég hef oft rætt það áður en þegar maður er búinn að fjárfesta í tæki sem kostar tugi þúsunda ef ekki hundruð þúsunda króna þá á maður að kynna sér tækið, hvernig það virkar og hvað skal gera til að halda því við. Það eitt getur komið í veg fyrir megnið af þessum villum sem upp koma og fólk borgar þúsundir króna fyrir að fá lagaðar.

„Ókeypis“ forritin orðin vandamál

Þetta er ekkert ósvipað því að kynna sér nýja bílinn eða nýju saumavélina. Hvað getur tækið gert og hvernig heldur maður því í sem bestu ásigkomulagi til að fá sem mest út úr því? Það fer hrikalega í mig þegar ég sé fólk sem er búið að fjárfesta í fartölvu, svo dæmi sé tekið, en hefur svo ekki vit á að setja upp veiruvörn eða eldvegg og skilur svo ekkert í því hvers vegna tölvan virkar illa. Sama er uppi á teningnum þegar fólk er að nota tölvuna sem vinnutæki annars vegar og leyfir svo börnunum að leika sér í henni, setja inn forrit og leiki. Þetta er ávísun á vesen í tölvunni. Börn hafa skiljanlega ekki nægan þroska til að skilja að „ókeypis“ á Internetinu er aldrei ókeypis þegar fullorðnir átta sig margir hverjir ekki einu sinni á þessu sama. Veirur eru hættar að vera versta plágan, nú er það njósna- og auglýsingabúnaðurinn (sem kemur yfirleitt með dótinu sem er „ókeypis“).

Notið nú nýtt ár til að taka ykkur á í þessum efnum. Með því að nýta ráðin mín sparið þið tugi þúsunda á þessu ári. Notið þann pening til að greiða ykkur laun við að kynna ykkur tölvuna – hálftími á viku í tvo mánuði sparar ykkur annað eins í peningum!