Maður sem ég tók ekki eftir hvað heitir (BJ)

Ég var að renna yfir Moggann á í morgun eins og ég geri alltaf þegar ég hef tíma til. Stór hluti blaðsins fjallaði um kvótakerfið og ráðgjöf Hafrannsóknarstofnunar um minni kvóta. Rétt eftir miðju sá ég grein sem ber heitið „Fiskveiðistjórnkerfisathugasemd“ eftir Lúðvík Emil Kaaber lögfræðing. Sá er framsýnn, hugsaði ég. Tilbúinn með grein strax á mánudagsmorgni. Og skrifar langa fyrirsögn.

Svo sá ég að greinin fjallaði um viðtal við mig. Greinin byrjar svona: „Eftir kvöldfréttir útvarps miðvikudaginn 30. maí var viðtal við mann sem ég tók ekki eftir hvað heitir, en fékk ekki betur skilið en að væri einhvers konar sérfræðingur í atvinnustarfsemi einkaaðila og frjálsu markaðshagkerfi.“

Flott byrjun hjá lögfræðingnum. Sýna þessum gutta að hann sé svo ómerkilegur að hann hafi aldrei heyrt hans getið og ætli ekki að hafa fyrir því að komast að því hver hann er.

Svo heldur Lúðvík áfram í greininni: „Sagði hann [þ.e. Benedikt, en hann veit ekki hvað ég heiti], hafi ég rétt tekið eftir, ...“ og nær að skrifa nær 600 orð um eitthvað sem hann heldur að ég hafi sagt. Öll greinin ber með sér að hann áttar sig alls ekki á því um hvað viðtalið fjallaði og lögfræðingurinn hafði alls ekki tekið vel eftir eins og hann viðurkennir reyndar sjálfur.

Þetta varð til þess að ég fór að hugsa um þá skemmtilegu tækni að leggja öðrum orði í munn. Ef mann vantar andstæðing er hægt að búa sér hann til. Flestir nenna ekki að eltast við bull og vitleysan er aldrei leiðrétt. Langoftast skiptir þetta ekki máli því að fáir lesa greina og það sem lesið er gleymist fljótt. Með því að svara byrjar hringavitleysa sem enginn veit hvernig endar.

Gallinn við það að svara ekki er að í hugum þeirra fáu sem fylgdust með samskiptunum situr kannski eftir að maður hafi farið með eitthvert fleipur.

Lyndon Johnson Bandaríkjaforseti beitti stundum þeirri tækni að búa til eitthvað um andstæðingana og koma því í umræðuna. „Let's make the bastard deny it“ var ein af þekktustu setningum forsetans.

Sumir beita allt annarri útgáfu af þessari tækni. Þá snúa menn út úr með jákvæðum hætti. Þeir sem sitja í nefndum, stjórnum eða ráðum lenda stundum í minnihluta eins og gengur. Ein leið til þess að snúa málum sér í vil er að grípa það sem hinir segja, helst sá sem fjarlægastur er í skoðunum og hrósa því í hástert. Að vísu vildi maður kannski aðeins vinna í orðalaginu sem er tæknileg útfærsla og fá svo umboð nefndarmanna til þess að skrifa ályktunina sem samþykkt er. Þegar þetta samþykki er fengið skrifar maður ályktun með „réttu“ innihaldi. Sá sem fyrst talaði er svo ánægður með hrósið að hann tekur ekkert eftir því að meiningunni hefur verið snúið við. Allir una glaðir við sitt.

Þeir bræður Guðmundur og Hjálmar Kristjánssynir hafa lent í því að verða aðalleikarar í leikriti sem Morgunblaðið hefur búið til að undanförnu. Þeir skrifa grein um það í morgun. Hún var ekki jafnáberandi og grein Lúðvíks lögfræðings en ég sá hana samt. Það er fróðlegt að lesa hana því að þar sjá menn hvernig fjölmiðill getur búið til raunveruleika með því að tala ekki við þá sem eru vondu karlarnir og gróðapungarnir í umfjöllun blaðsins. Þeim bræðrum hefur greinilega þótt það skrítið eins og mér að þeir sem leggja fram hærra tilboð í Vinnslustöðina eru sakaðir um gróðafíkn en hinir sem minna bjóða eru góðir og sanngjarnir menn.

Svona er Ísland í dag, ef ég hef tekið rétt eftir.

Benedikt Jóhannesson

PS Tilvitnunin hér að ofan var áður ranglega tileinkuð Richard Nixon, sem hefði getað sagt þetta, en hafi hann gert það var Johnson a.m.k. á undan honum. Glöggur lesandi benti á þessi mistök.

Að sögn Hunters S. Thompsons er sagan svona. Lyndon Johnson var að bjóða sig fram til þings í fyrsta sinn árið 1948:

'Lyndon was running about 10 points behind, with only nine days to go... He was sunk in despair. He was desperate... he called his equally depressed campaign manager and instructed him to call a press conference at two or two-thirty ( just after lunch on a slow news day) and accuse his high-riding opponent (the pig farmer) of having routine carnal knowledge of his barnyard sows, despite the pleas of his wife and children... His campaign manager was shocked. 'We can't say that, Lyndon,' he said. 'It's not true.' 'Of course it's not,' Johnson barked at him, 'but let's make the bastard deny it.'

Þessi saga er í bókinni:

BACK ON THE GONZO TRAIL IN MR BILL'S NEIGHBOURHOOD

Better than sex: confessions of a political junkie trapped like a rat in Mr. Bill's neighborhood

by Hunter S. Thompson.

Sydney: Doubleday, 1995.