Árni Páll og MP banki (JGH)

Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingar, hefur fallið hressilega í verði að undanförnu og er hægt að tala um verulegan persónuafslátt – langt umfram aðra. Hann á sæti í efnhags- og viðskiptanefnd undir forystu Frosta Sigurjónssonar og lýsti í nefndaráliti sérstökum stuðningi við 50 milljarða skattleysismörk varðandi bankaskattinn á síðasta ári. Núna vill hann fá að vita hvers vegna hann studdi og mælti svo eindregið með frískuldamarkinu á fundi nefndarinnar.

Hvað kemur til? Jú, hann komst að því að systir forsætisráðherra er gift bankastjóra MP banka og að á meðal yfirmanna MP banka eru sérfræðingar sem unnu fyrir forsætisráðherra við útreikninga og útfærslu á skuldaleiðréttingunni en meginþungi hennar lendir að vísu á þrotabúum gömlu bankanna. Þrátt fyrir að 30 fjármálafyrirtæki komi við sögu varðandi bankaskattinn hefur umræðunni engu að síður verið stillt þannig upp að frískuldamarkið sé sérstök fyrirgreiðsla við MP banka – og rokið upp með það að systir forsætisráðherra sé gift bankastjóra bankans. Tólf litlar starfandi innlánsstofnanir greiða hins vegar engan bankaskatt vegna frískuldamarksins.

Systir forsætisráðherra! Flott. Smuga til að dylgja. En það þarf fáheyrt ímyndunarafl til hjá Árna Páli að stilla því þannig upp að hann hafi hvorki vitað hvað hann var að gera né hugsa þegar hann mælti sérstaklega með frískuldamarkinu á nefndarfundi í desember síðastliðnum.

Að vísu ruglar það okkur svolítið í ríminu að Frosti Sigurjónsson, formaður nefndarinnar, hefur sagt eitt í dag og annað á morgun í þessu máli um það hvernig 50 milljarða frískuldamarkið var fundið út. En margir skilja það vel að Árni Páll vilji fá sérstaka fundi um hvað hann var að hugsa. Engu að síður er fullyrt að frískuldamarkið hafi verið sett til að verja litlu bankana og sparisjóðina – svo allur hagnaður þeirra og meira til færi ekki í að greiða bankaskattinn sem tengdur er við skuldir en ekki afkomu. Bankaskatturinn er að því leytinu til skyldur sköttum eins og eignaskatti, auðlegðarskatti, framleiðslugjaldi á álver – og alltof háu veiðigjaldi en afkoma margra miðlungsstórra og smárra útgerða dugir vart til að greiða það; enda tengist gjaldið ekki afkomunni.

Það er þetta með skattleysismörk. Hjá einstaklingum birtast þau okkur meðal annars í persónuafslætti – auk þess sem fjöldi einstaklinga fær bætur frá ríkinu. Fyrir einhverjum árum síðan var upplýst að aðeins þriðjungur framteljenda, eða um 70 þúsund af um 200 þúsund framteljendum, greiddu tekjuskatt umfram mótteknar bætur. Og um 90 þúsund einstaklingar greiddu hvorki tekjuskatt til ríkisins né nytu vaxta- eða barnabóta. Þess vegna koma annað slagið upp tillögur um að afnema persónuafsláttinn og lækka álagninguna og hafa hana flata á alla – svo allir greiði tekjuskatt; líka þeir lægstlaunuðu. Kannski Árni Páll og Samfylking vilji taka það baráttumál upp; t.d. byrja á því að afnema persónuafsláttinn, lækka álagninguna og hafa flatan tekjuskatt yfir línuna? Eða á áfram að gera fyrst og fremst kröfu um að lækka skatta þeirra tekjulægstu sem hvort sem er borga engan tekjuskatt.

Nú er það svo með bankaskattinn að þrotabú gömlu bankanna greiða stærsta hluta hans. Hann kemur engu að síður við starfandi fjármálafyrirtæki; sérstaklega þrjá stærstu bankana. Samkvæmt opinberum lista Fjármálaeftirlitsins (FME) eru starfandi fjármálafyrirtæki, sem falla undir skattstofn bankaskattsins 16 talsins og samkvæmt ársskýrslu FME voru 14 fjármálafyrirtæki í slitameðferð í lok ársins 2012. Það tekur óratíma að gera upp þrotabú þessara fjármálafyrirtækja. Slitastjórnir mala gull og lítill áhugi virðist hjá kröfuhöfum að slíta búunum og fá greitt í íslenskum krónum, eins og niðurstaðan yrði. Þrotabú gömlu bankanna gjalda núna fyrir drollið og hina eilífu slitameðferð með sérstökum bankaskatti.

Stjórn MP banka bendir á það í fréttatilkynningu að MP banki sé sá eini af þrettán litlum innlánsstofnum sem greiði bankaskatt og að tólf litlar innlánsstofnanir sleppi alveg við að greiða hann. Stjórn bankans bendir einnig á að MP banki hafi ekki valdið ríkissjóði tjóni í bankahruninu og hvergi sé minnst á bankann í skýrslu Ríkisendurskoðunar frá árinu 2012 um fyrirgreiðslu ríkisins við fjármálafyrirtæki enda hafi ríkissjóður ekki lagt fé í bankann. Metið tap ríkissjóðs og Seðlabanka vegna tapaðra krafna á fjármálafyrirtæki hafi verið um 267,2 milljarðar króna og þá séu ekki tekin með vaxtagjöld sem ríkissjóður hefur þurft að taka á sig vegna þessara skuldbindinga.

Orðrétt segir m.a. í fréttatilkynningu MP banka: „Í umfjöllun síðustu daga hefur verið vísað til þess tjóns sem bankinn á að hafa valdið Seðlabankanum með endurhverfum viðskiptum. MP banki greiddi upp endurhverf lán sín að fullu og stóð við allar skuldbindingar sínar gagnvart Seðlabanka og ríki auk þess sem peningamarkaðssjóður MP banka naut ekki ríkisstyrkja eins og peningamarkaðssjóðir föllnu bankanna.“

Er bankaskatturinn löglegur?

En er bankaskatturinn löglegur? Ég sé skyldleika með honum, að vísu lagður á skuldir en ekki eignir, og auðlegðarskattinum. Guðrún Lárusdóttir, eigandi Stálskipa í Hafnafirði, höfðaði mál gegn íslenska ríkinu og krafðist þess að auðlegðarskattur, sem henni hafði verið gert að greiða á árunum 2010 til 2012, yrði greiddur til baka með vöxtum. Guðrún hélt því fram að skatturinn stangaðist á við ákvæði stjórnarskrár. Héraðsdómur Reykjavíkur komst að því í oktober sl. að skatturinn væri lögmætur og að vald hins opinbera til að leggja á skatta væri mikið. Eflaust fer málið fyrir Hæstarétt og verður fróðlegt að sjá hvernig því lyktar þar.

Því er haldið fram við mig að erlendis séu dæmi um sérstaka bankaskatta og í þeim tilvikum sé einnig um frískuldamark að ræða gagnvart litlum fyrirtækjum.

Bankaskatturinn mun augljóslega íþyngja nýju stóru bönkunum, eins og allir skattar, og halda má því fram að það komi fram í auknum kostnaði gagnvart sparifjáreigendum og lántakendum í bönkunum. Mér finnst þó óraunhæft að líkja skattinum á einhvern hátt við virðisaukaskatt eins og Friðrik Már Baldursson hagfræðingur gerði í vikunni. Og hver veit nema erlendir kröfuhafar verði viljugri til að semja eftir að þrotabúin voru skattlögð?

Hvað um það, vonandi finnur Árni Páll það út hvers vegna hann mælti með 50 milljarða frískuldamarkinu. Það þarf bersýnilega marga fundi í efnahags- og viðskiptanefnd til að leysa þá ráðgátu.

Jón G. Hauksson

[email protected]