Hattar og kanínur (JGH)

Það er best að fylgjast svolítið með kosningunum, hugsaði ég með mér og kveikti á sjónvarpinu. Við mér blasti Egill Ólafsson, söngvari og leikari, á skjánum að ræða um sjávarútveg. Ég hélt fyrst að þetta væri vitlaus rás og ég hefði dottið inn í leikrit af þjóðfundinum frá 1851 en þann fund man ég auðvitað mjög vel. Hver man ekki þjóðfundinn 1851?

Egill stóð þarna rígspertur og þuldi upp tölur um nettó-hagnað sjávarútvegs og þá skynjaði ég fljótt að þetta var ekki leikrit heldur kosningasjónvarp. Fjórtán eða fimmtán manns stóðu þarna hlið við hlið. Egill ræddi nettó-hagnaðinn og byrjaði held ég í um 50 til 60 milljörðum en eftir því sem hann fjallaði meira um efnið jókst hagnaðurinn og endaði að því er mig minnir í 97 milljörðum. En aðeins 4 milljarðar skila sér til þjóðfélagsins, sagði hann frekar hneykslaður og íbygginn. Enginn hvíslaði því að honum að tekjuskattur fyrirtækja væri 20% þannig að...nálægt 20 milljörðum á þessum forsendum.

Ég vissi ekki alveg hvort ég ætti að halda áfram að horfa. Lét mig hafa það. Ég hafði beðið eftir lista sem heitir Sturla Jónsson K-listi. Það er svolítið frumlegt nafn. Ekki kom hann. Að vísu segir í fréttum að Sturla þessi geti ekki kosið eigin lista þar sem listinn býður fram í Reykjavíkurkjördæmi suður en Sturla á heima í Grafarvogi eins og fleiri góðir menn og kýs í Reykjavíkurkjördæmi norður.

Annars er talsvert um hatta og kanínur í kosningabaráttunni og erfitt að sjá hverjir bjóða best. Framsóknarflokkurinn virðist bjóða best þegar kemur að skuldum heimila. Hann lofar að afskrifa skuldir án þess að vera beinn aðili að lánasamningum og svo virðist sem lánveitendur hafi ekkert um málið að segja. Ekki veit ég enn nákvæmlega hjá hverjum eigi að afskrifa nema að það verða ekki skattgreiðendur sem borga brúsann heldur verður féð sótt til erlendra hrægamma. Að vísu berum við öll ábyrgð á Íbúðalánasjóði en vonandi hjálpa erlendu hrægammarnir okkur með þann sjóð líka. Til þessa hefur ekki verið rætt um innlendu hrægammanna. Þeir eru líka örugglega miklu betri en þeir útlendu.

Skuldir heimila og ekki síst skuldir kynslóðarinnar frá 25 til 45 ára sem keypti íbúðir á bóluverði með bólulánum eru mál málanna í kosningabaráttunni. Og þá var komið að annarri kanínu undan öðrum hatti. Árni Páll var spurður um það hvernig hann vildi leysa skuldir heimila og svarið var að ganga í ESB. Ég skildi svar hans að þá hyrfu skuldirnar eins og dögg fyrir sólu. Svo heyrðist mér Samfylking ætla að bjóða enn betur og þjóðnýta bankana og taka hagnaðinn af þeim með lögum enda hafa þeir grætt um 280 milljarða frá hruni, að sögn. Það var einmitt; loksins þegar bankakerfið er að rétta úr kútnum vill Samfylkingin rústa því og búa til nýtt bankahrun. Sniðugt hjá Árna Páli og Össuri.

Flokkur sem heitir Regnboginn er spurður um umhverfismál og þá er svarið að ganga ekki í ESB. Það liggur við að ef Regnboginn yrði spurður um það hvernig hurðarhúnn væri á litinn yrði svarið að ganga ekki í ESB. Þetta er fínt kosningasjónvarp.

Svo koma þeir sem vilja ólmir hafa verðtrygginguna áfram og hinir sem vilja afnema hana. Þeir, sem eru mjög með verðtryggingunni, vilja hins vegar alls ekki verðtryggja allt; bara sumt, og alls ekki launin. Því þá verður verðbólga. Það er helst að skilja að undir hattinum sé ósk þeirra um auka-vaxtaálag ofan á verðtrygginguna. Sú kanína væri þá libor.

Vinstri grænir eru spurðir um vonina og framtíðina og svara því til að hér hafi orðið hrun 2008. Rosalega er það uppörvandi svar.

Á stórfundi Samtaka atvinnulífsins með stjórnmálaforingjunum er niðurstaðan krafa um stöðugleika. Það var þá yfirlýsing. Hef ég nokkurn tíma heyrt þetta áður? Að vísu sömdu aðilar vinnumarkaðarins um launahækkanir eftir að landsframleiðslan skrapp saman um 11%. Það var einmitt lag þá! Það var stór kanína. Svo mótmæla þeir verðbólgunni sem kemur alltaf jafnmikið í bakið á þeim.

Sjálfstæðismenn vilja lækka skatta til að örva atvinnulífið – (skrítið, þetta er einmitt eitthvað sem ég hef viljað). Ekki dettur mér samt í hug að útskýra hvar eigi að skera niður á móti. Ég ætla að hafa það fyrir mig. Nema hvað, þá víkur nágranni minn sér að mér og segir að þetta sé óréttlátt. Hann sé vinstri maður og vilji meira bákn en það hafi komið í þeirra hlut að skera niður báknið. Hins vegar lofi Sjálfstæðisflokkurinn lægri skattprósentu sem stækki tekjuskattsgrunninn þannig að atvinnulífið dafni, skatttekjur vaxi og það þýði að báknið stækki. Þetta var of mikið fyrir mig; sjálfstæðismenn vilji stærra bákn en vinstri menn minna bákn. Ég sagði honum að þetta væri með fallegri kanínum sem ég hefði séð og það væri ekki allt sem sýndist á sviðinu.

Loks fékk ég að heyra það hjá nágranna mínum að sjálfstæðismenn ætluðu að lækka skatta á fólk – líka þá tekjuhæstu! En svo var á honum að heyra að tekjuháir einstaklingar séu afar sérstakur þjóðflokkur og allt að því slæmur. Svona eins og reykingamennirnir. Þeir eru líka fólk – bara aðeins skemur. Nágranni minn, sem er aðeins grennri en ég, hefur líklegast verið undir áhrifum frá Stefáni Ólafssyni lektor sem hefur hrósað aukinni tekjujöfnun á Íslandi eftir hrun – sem til er komin með því að allir hafa það jafn skítt.

Svo heyrðist mér einhver sjónvarpsfréttamaður slá um sig með Gini stuðlinum. Það var rosaleg kanína undir þeim hatti. Það er einmitt mjög sniðugt að koma með Gini stuðulinn í stuttum og snörpum sjónvarpskappræðum – en stuðullinn er fyrst og fremst notaður til að bera saman tekjujöfnun á milli landa og öll rök mæla á móti því að nota stuðulinn sem mælikvarða á réttlæti.

Mér finnst tekjujöfnun Stefáns Ólafssonar um að allir hafi það jafn slæmt besta lausnin. Þegar ég hef það slæmt finnst mér að aðrir eigi líka að hafa það jafn slæmt og ég – því allra síst vil ég rífa mig upp og hafa það jafngott og hinir.

Töfraspotarnir verða lagðir á hilluna eftir rúma viku og þá tekur raunveruleikinn aftur við.

Eftirminnilegast í mjöööög langan tíma: Ég man þjóðfundinn 1851.

Jón G. Hauksson

[email protected]