Bókakirkjugarðurinn (BJ)

Hvað verður um bækur þegar enginn vill lesa þær lengur? Bækur sem er fullar af frábærum fróðleik, ástríðum og átökum. Hvers vegna viljum eiga sumar bækur en aðrar ekki. Bókasafnið okkar Vigdísar er blandað bókasafn. Það er annars vegar valið af sjálfum mér (Vigdís hefur að vísu keypt nokkrar bækur, en ég hef keypt miklu fleiri) og hins vegar þeim sem hafa ekki haft neitt skárra að gefa okkur. Af bókunum sem ég kaupi er um helmingur skemmtilegur. Af hinum sem við fáum gefins er hlutfallið miklu lægra. Siggi bróðir gefur mér yfirleitt ágætar bækur, hans hlutfall er svipað og mitt. Aðrir eru með lakari frammistöðu, allt niður í núll.

Í dag ákvað Vigdís að við skyldum breyta tölvuherberginu í skrifstofu. Það er ekki langt síðan hér var notalegt rúm sem maður gat lagt sig í ef þannig lá á mér, en svo hvarf það. Ég hef ekki hugmynd um hvert en af einhverjum ástæðum virðast oft hverfa rúm í hvert sinn sem eitthvert barn flytur að heiman. Kannski er það tilviljun.

Mér leist ekki vel á þessa hugmynd, en fékk ekki rönd við reist. Þegar ég kom heim í morgun frá skraddaranum mínum var Vigdís búin að bera borð og hillur milli herbergja. ég hef ekki hugmynd um hvernig hún fór að því, en þykist vita að hún hafi viljað vera komin svo langt í prójektinu að ekki væri hægt að snúa aftur. Ekki það að mér hefði nokkru sinni dottið í hug að gera það eftir að Vigdís tók sína ákvörðun.

Ég ákvað að slást í leikinn með henni. Ekki síst vegna þess að hún sagði mér að gera það þannig að valið var auðvelt.

Mitt aðalhlutverk var að færa bækur milli bókaskápa.

Það er erfitt að segja hvað ræður því hvar bækur lenda, en nú var semsé meiningin að koma lagi á safnið. Fyrsta vers var að taka bækurnar sem nú voru á gólfinu og setja þær einhvers staðar í hillu. Það var um nokkra staði að velja.

Eðlilegast var að bækurnar fylgdu skápnum yfir í tölvuherbergið. En um daginn var ég byrjaður að skipuleggja bækur eftir erlenda skáldsagnahöfunda og setja þær í stafrófsröð niður í gamlan skáp í kjallaranum. Þar kemst hins vegar ekki hver sem er að. Uppi vil ég hafa bækur sem ég held að ég muni einhvern tíma lesa. Í aðalbókaherberginu eru svo bækur sem ég ber virðingu fyrir. Bækur Halldórs Laxness, ýmis ljóðmæli, Íslendingasögurnar, Þórbergur, nokkrar ævisögur og vönduð fræðirit.

Glæpasögur fara allar í kirkjugarðinn. Það er geymsla þar sem við höfum ferðatöskur, gömul Andrésblöð, spil sem í mesta lagi eru spiluð á jólum og annað sem ekki þarf að grípa til daglega.

Fáar bækur komust í bókaherbergið. Það er nokkurn veginn fullt. Móðir mín sem er með kafla eftir ömmu um langömmu komst þangað. Líka ljóð Hannesar Péturssonar. Eitt lítið kver um goðafræði. Ég man ekki eftir fleiru. Fyrst ég var þarna raðaði ég ljóðabókum Einars Ben. í röð.

Sumar ákvarðanir voru erfiðar. Átti ég að taka sellófónið utan af ljóðasafni Davíðs Stefánssonar? Ég er ekki sérstakur unnandi Davíðs, þó að ég hafi reyndar verið hrifinn af Svörtum fjöðrum þegar ég var strákur og lesið Sálina hans Jóns míns í barnaútgáfu. Ég man þegar Siggi Kristjáns vinur minn sagði að hann teldi Davíð betra skáld en Einar Ben. Mér fannst það eins og guðlast. Það gladdi mig þegar hann fékk Einar í stúdentsgjöf. Síðan hef ég ekki þorað að ræða skáldskap við Sigga.

Við skutum á fjölskylduráðstefnu um Davíð. Vigdís ákvað að sellófónið færi af. Af því að þetta er fyrsti dagur hans án umbúða fékk hann að vera uppi.

Gömlu eðlisfræðibækurnar hans pabba fóru niður. Ég á aldrei eftir að lesa þær, en get ekki fengið af mér að henda þeim. Þetta eru merkilegar bækur.

Arnaldur fór allur í kirkjugarðinn. Ég veit ekki hve margar bækur við eigum eftir hann. Kannski fjórar. Ég nenni ekki að lesa fleiri. Að vísu eigum við Mýrina í plasti. Veit ekki hvað við getum gert við hana, það geta ekki verið margir Íslendingar sem hafa ekki lesið Mýrina.

Skipulagið á skápnum uppi réðst af stærð bóka. Góðar bækur sem pössuðu inn eru uppi. Líka sæmilegar bækur sem ekki eru eftir erlenda höfunda. Einu sinni las ég bók eftir amerískan höfund sem heitir John Irving. Hann samdi The World According to Garp. Mér fannst það leiðinleg bók og hef ekki lesið fleiri. Einhver innbundin bók eftir hann fór þegar í stað niður og var á leiðinni í kirkjugarðinn þegar ég ákvað að fletta henni. Þá sá ég að hún var merkt. Ég gat ekki lesið hverjum en mér sýndist þetta vera merking Páls Stefánssonar ljósmyndara. Fannst mér bera vel í veiði og ákvað að færa honum bókina með skilum. Við nánari athugun kom í ljós að þetta var alls ekki Páls áritun heldur hafði höfundurinn sjálfur áritað bókina með tússpenna. Þetta varð til þess að bókin fékk að vera í herberginu niðri, þó að ég sé alveg viss um að enginn mun lesa hana.

Hér í tölvuherberginu kennir margra grasa. Hér eru Nonnabækurnar (hef lesið þær allar nýlega), Nýalar dr. Helga Pjeturs (ólíklegt að ég lesi þá), margar bækur Þórs Whitehead (hef lesið eitthvað í þeim öllum), Misskipt er mannanna láni, söguþættir eftir Hannes Pétursson, fyrsta og þriðja bindi. Þær eru í hillu sem er pakkfull þannig að ég vona að annað bindið komi aldrei í leitirnar. Þá verð ég að skipuleggja allt upp á nýtt.

Fyrir nokkrum árum var hringt hingað og spurt um Vigdísi. Eins og oft er kynnti viðmælandinn sig ekki og ég spurði fruntalega hver þetta væri. Þá kom í ljós að þetta var bóksölumaður að bjóða rit Þorvalds Thoroddsens um landafræði Íslands. Ég var snöggur að afþakka það fyrri hennar hönd, en bað hins vegar um þær sjálfur. Þar tíndist inn eitt hefti eftir annað og loks kom það fimmta. Ég var býsna glaður með ritsafnið þangað til ég sá að fjórða bindi vantaði. Leit í öllum bókaskápum heimilisins skilaði ekki árangri. Ég var kominn á fremsta hlunn með að henda hinum, því hvað er gaman að áfullkomnu ritsafni? Ekkert varð úr framkvæmdum og leið nú langur tími. Einhvern tíma var ég að kíkja í lokaðan skáp niðri sem ég á sjaldan erindi í. Er þá ekki fjórða bindið af Þorvaldi þar í kassanum? Í dag voru bindin fimm sameinuð í einni hillu. Það urðu fagnaðarfundir.

En þó að bækur lendi í kirkjugarðinum er ekki víst að þær séu að eilífu glataðar. Ein vakti áhuga minn. Ævibrot dr. Gunnlaugs Þórðarsonar sem ég hef einhvers staðar keypt á 350 krónur hafði ég aldrei lesið. Brotið reis upp frá dauðum því að Gunnlaugur var skemmtilegur karl.

Ég sé ekki eftir því. Fyrstu tuttugu blaðsíðurnar voru upprisunnar vel virði. Nú á ég bara 200 síður eftir. Má ekki vera að því að skrifa meira.

Benedikt Jóhannesson

www,heimur.is/benedikt