Framleiðendur Max og Leo

Ein af jólakvikmyndunum í ár er The Producers, sem gerð er eftir samnefndum söngleik sem gengið hefur fyrir fullu húsi á Broadway í fjögur ár, en sá söngleikur var gerður eftir klassískri gamanmynd frá sjöunda áratugnum

Hin bráðfyndna The Producers, fyrsta kvikmynd Mel Brooks, vakti athygli þegar hún var frumsýnd 1968, en fáum datt hug að hún yrði í framtíðinni klassísk gamanmynd. Það kemur samt engum nú á óvart þar sem hún er ein hugmyndaríkasta og fyndnasta kvikmynd sem gerð hefur veriðí Bandaríkjunum og mikil uppáhaldskvikmynd þess sem þessar línur skrifar. Ég man alltaf þegar ég sá hana fyrst hvað mér þótti Brooks hafa frjótt ímyndunarafl og hvað honum tókst vel að koma geggjuðum hugmyndum sínum til skila. Upphaflega vildi Mel Brooks láta hana heita Springtime For Hitler, en framleiðendum myndarinnar þótti það heldur gróft og leyfðu það ekki.

The Producers er alls ekki gallalaus, en þeir gallar hverfa í ótrúlega skemmtilegri fléttu sem helst má líkja við vel heppnaðan farsa. Upp úr stóð í fyrstu skoðun, og hefur ávallt gert síðan, söngleikurinn Springtime For Hitler sem settur er á svið í myndinni. Óskammfeilnin í húmornum var með eindæmum og maður veltist um af hlátri og er endalaust hægt að vitna í setningar í myndinni, sem hefðu verið fordæmdar ef þær hefðu komið frá öðrum en Mel Brooks. Ekki voru allir hrifnir og leið langur tími þar til myndin var sýnd í Þýskalandi.

Söngleikur um Broadway á Broadway

The Producers kom Mel Brooks á sigurbraut, sem stóð í tæpa þrjá áratugi. Hann fékk Óskarsverðlaun fyrir handritið og í kjölfarið fylgdu mörg snilldarverkin.

Þegar fór að hægjast um hjá Brooks og hann varð ekki eins eftirsóttur og áður, datt honum í hug að gaman væri að setja upp The Producers á Broadway, þar sem sagan gerist, og þá sem fullunninn söngleik, en ekki aðeins söngleik inni í leikverki. Hann fékk til liðs við sig Thomas Meeham, þaulreyndan Broadway-tónlistarmann, sem hlotið hefur þrenn Tony-verðlaun og afraksturinn var einhver best heppnaði söngleikur sem frumsýndur hefur verið á Broadway í langan tíma. Fékk hann frábærar viðtökur bæði hjá gagnrýnendum og almenningi og er margverðlaunaður. Hefur söngleikurinn verið sýndur fyrir fullu húsi í fjögur ár og eru engin lát á vinsældunum.

Það var freistandi fyrir Brooks sjálfan að leikstýra söngleiknum á Broadway, en hann valdi að láta það í hendur Susan Stroman, sem er margverðlaunuð fyrir afrek sín á Broadway. Hún leikstýrir einnig kvikmyndinni og er The Producers hennar fyrsta kvikmynd.

Með aðalhlutverkin í The Producers fóru Nathan Lane og Matthew Broderick og tókst þeim svo vel upp í hlutverkum framleiðandans Max Bialystock og endurskoðandans Leo Bloom að sjálfsagt þótti að þeir yrðu í sömu hlutverkum í kvikmyndinni. Byrjað var að gera hana fyrr á þessu ári og verður hún frumsýnd um jólin. Í hlutverk Ullu valdist Uma Thurman, sem fær til tilbreytingar að spreyta sig á farsaleik. Ein skemmtilegasta persónan í The Producers er Franz Liebkind, höfundur Springtime For Hitlers. Mel Brooks leitaði til eins vinsælasta grínista vestanhafs, Will Ferrell, til að leika það hlutverk og þurfti ekki að ganga á eftir honum í það skiptið, enda draumahlutverk hvers gamanleikara.

Ráðabrugg sem átti ekki að geta brugðist

Sagan í The Producers gerist í New York árið 1959 og er í stuttu máli á þessa leið: Max Bialystock var eitt sinn kóngur á Broadway, en að undanförnu hafa allar hans uppsetningar kolfallið. Hann sér sæng sína upp reidda þegar á vegi hans verður endurskoðandinn Leo Bloom, sem veit um óbrigðult ráð til að græða á Broadway. Það er að fá í hendurnar margfalt meira fjármagn en þarf til að setja upp söngleik. Fjármagnið er fengið þannig að öllum sem leggja fé í sýninguna er lofað 80-100% af hagnaðinum. Síðan þarf að velja söngleik sem örugglega verður aðeins sýndur í eitt skipti þannig að stórtap verði og sitja svo uppi með tapið og alla umframpeningana.

Þeir félagar rekast á söngleikinn Springtime For Hitler, sem að þeirra mati er vonlausasta verk sem nokkurn tímann hefur verið skrifað. Þeir ráða leikstjóra sem aldrei hefur leikstýrt verki sem hefir fengið góða aðsókn og sænska leikkonu í aðalhlutverkið, sem heitir Ulla og er með 15 stafa eftirnafn, sem enginn getur borið fram. Bragð þeirra getur ekki klikkað. En svo bregðast krosstré sem önnur tré og örvæntingarfullir sitja þeir félagar á frumsýningunni og sjá áhorfendur veltast um af hlátri ...

Ef vel tekst til, og ekki er hægt að búast við öðru, ætti The Producers að verða óhemju vinsæl kvikmynd, ekki síður en söngleikurinn. Hvað Mel Brooks gerir næst er ekki vitað, en hann verður áttræður á næsta ári og missti nýverið eiginkonu sína til margra ára, Anne Bancroft. Ef hann hefur enn fulla starfsorku væri ekki svo vitlaust að hann tæki annað kvikmyndaverk sitt og breytti því í leikhúsverk, af nógu mörgu frumlegu og skemmtilegu er að taka.