10. tbl. 2005 - Hvað er það við fjölmiðla sem heillar?

Mörgum finnst stórfurðulegt hvað fjárfestar eru alltaf reiðubúnir til að setja fjármuni sína í fjölmiðlafyrirtæki, ferðaskrifstofur, hótel og flugfélög, þrátt fyrir oft á tíðum mjög erfiðan rekstur og harða samkeppni á þessum mörkuðum. Það fer ævinlega mikill ljómi af þessum fjárfestingum – en því miður hefur ljóminn átt það til að fara af kaupunum þegar „talið hefur verið upp úr kössunum“. Oft er spurt hvað menn fái eiginlega út úr því að setja fé sitt í fjölmiðla fremur en önnur fyrirtæki því lítil ágóðavon sé af þessari atvinnugrein til langs tíma. Eru það völd? Þannig hafa menn spurt, fitjað upp á sig og dæst, og bætt svo við: „Ja, ekki eru það peningarnir, svo mikið er víst.“

Þetta er hér rifjað upp vegna þess að sterkir fjárfestar hafa að undanförnu sett umtalsverða fjármuni í fjölmiðla og flugfélög. Jón Ásgeir Jóhannesson, forstjóri Baugs Group, reið á vaðið og endurreisti Fréttablaðið með Gunnari Smára Egilssyni fyrir nokkrum árum og segja má að það spor hafi verið vísirinn að fjölmiðlaveldi Jóns Ásgeirs. Hann fór næst í að bjarga Norðurljósum frá hamrinum og varð það til þess að Jón Ólafsson sagði að „drengurinn væri einstakur höfðingi“. Fjölmiðlaveldi Jóns Ásgeirs nefnist 365 miðlar og er það í eigu Dagsbrúnar – en hún er einnig með Og Vodafone á sinni könnu. 365 miðlar hafa þanist út á öllum sviðum fjölmiðlunar; dagblöð, sjónvarp, útvarp, tímarit og Netið. Nýjasta trompið er NFS sjónvarpsstöðin sem sjónvarpar frá morgni til miðnættis – er skemmtileg nýjung í fjölmiðlaflórunni – en hlýtur að kosta sitt.

Hjá Árvakri, útgáfufélagi Morgunblaðsins, hafa orðið miklar breytingar innan hluthafahópsins. Þar munar langmest um að Straumur-Burðarás fjárfestingabanki, undir forystu Björgólfs Thors Björgólfssonar, og Ólafur Jóhann Ólafsson, skáld og aðstoðarframkvæmdastjóri hjá Time-Warner, eru komnir inn í hluthafahópinn sem afgerandi hluthafar, með samtals 34% eignarhlut. Eignarhaldið í Árvakri dreifist nokkuð jafnt á milli stærstu hluthafanna, það er enginn einn sterkastur, a.m.k. ekki á pappírunum. Morgunblaðið styrkist til muna með þessum nýju fjárfestum og fyrir liggur að blásið verður til sóknar. Björgólfur Thor situr aldrei auðum höndum fremur en Jón Ásgeir. Þar sem þeir fara um, þar gerist eitthvað – hvort sem það ber heitið umbreytingar, breytingar eða umbyltingar. Það stefnir því augljóslega í harða rimmu á milli Árvakurs og 365 miðla.

Þá hefur Síminn sett mikla fjármuni í Íslenska sjónvarpsfélagið, Skjá einn. Bræðurnir í Bakkavör, Ágúst og Lýður Guðmundssynir, eru helstu eigendur Símans og er hann núna undir forystu þeirra. Líkt og Jón Ásgeir og Björgólfur Thor eru bræðurnir komnir að rekstri fjölmiðils.

Það þarf ekki mörg orð um flugið. Mikil spenna hefur verið í kringum FL Group undanfarna mánuði og þær breytingar á eignarhaldi sem þar hafa orðið með tilkomu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og annarra í félagið. Félög þeirra Hannesar Smárasonar og Jóns Ásgeirs Jóhannessonar, Oddaflug og Baugur Group, eiga núna um 50% í FL Group eftir nýafstaðið hlutafjárútboð. Þrátt fyrir að margir séu afar vantrúaðar á kaup FL Group á Sterling og að takast muni að rétta afleitan rekstur Sterling við, breyta rauðum taptölum í grænar hagnaðartölur, þá var fjórfjöld umframeftirspurn fagfjárfesta, m.a. lífeyrissjóða, eftir hlutafé í nýafstöðnu hlutafjárútboði. Það sýnir slíka trú á það sem Hannes Smárason er að gera með félagið að fyllsta ástæða er til að óska honum til hamingju.

Það er flogið víðar. FL Group á um 16% í EasyJet. Fons, sem er í eigu Pálma Haraldssonar og Jóhannesar Kristinssonar, er stærsti hluthafinn í sænska flugfélaginu Fly Me. Fons er einnig eigandi að Iceland Express þótt það hafi sett félagið á sölu. Straumur-Burðarás fjárfestingabanki keypti fyrr á árinu rúman 6% hlut í finnska ríkisflugfélaginu Finnair sem nýlega kynnti afar góða afkomu á þessu ári og hyggur á útþenslu á lággjaldamarkaðnum. Straumur-Burðarás á einnig um 6% í sænska félaginu Fly Me þar sem Fons og Pálmi eru sterkastir.

Hvað er það við fjölmiðla og flugfélög sem heillar? Völd og áhrif? Kannski. En þegar allt kemur til alls eru það væntanlega peningarnir - eins og jafnan áður.

Jón G. Hauksson