Atonement

Atonement er einstaklega vel uppbyggt drama þar sem ein hugsunarlaus ákvörðun skilur eftir djúp sár sem ekki verða læknuð. Kannski var ákvörðun hinnar þrettán ára Briony ekki eins fljótfær eins og virðist vera og er gefið í skyn þegar líður á myndina að hún hafi talið sig átt harma að hefna. Briony er mjög gáfuð stúlka, sem hefur mikla hæfileika í rituðu máli og eins og títt er um börn sem lifa sig inn í dagdrauma sína þá er rökrétt hugsun ekki alltaf ráðandi.

Atonement gerist á löngum tíma, hefst 1935 og endar í nútímanum. Við höfum þrjár aðalpersónur, fyrrnefnda Briony, sem leikin er af þremur leikkonum á sitthvoru aldurskeiðinu, Saorise Ronan (13 ára), Romola Garai (18 ára) og Vanessa Redgrave sem gömul kona. Allar eru þær frábærar í hlutverkinu. Hinar tvær persónurnar eru systir Briony, Cecilia, sem Keira Knightley leikur af mikilli sannfæringu. Þessi viðkvæma og þjáða sál verður ljóslifandi í meðförum hennar. Þriðja aðalpersónana er Robbie, sem ólíkt systrunum er komin af verkafólki. Cecilia og Robbie hafa rétt uppgötvað að þau eru sem sköpuð fyrir hvort annað þegar gerðir Briony verða til þess að stía þeim í sundur. James McAvoy sýndi í The Last King of Scotland að þar er á ferðinni athyglisverður ungur leikari og sannar hann það hér.

Heimsstyrjöldin síðari er næsta sögusvið. Robbie er laus úr fangelsi, kominn í landherinn og hefur orðið viðskila við herdeild sína. Áður en hann fór í herinn hafði hann hitt Ceciliu, sem hafði yfirgefið fjölskyldu sína eftir atburðinn fimm árum áður. Hún er hjúkrunarkona sem og Briony, sem hefur nú litið í eigin barm og sér hversu mikinn skaða hún gerði öllum sem í kringum hana voru, samskipti þessara þriggja aðalpersóna eru ekki mikil og ekki sársaukalaus.

Þarna er best að staldra við og fara ekki meira í sjálfan söguþráðinn heldur leiða hugann að því hversu leikstjórinn Joe Wright á hugvitsaman hátt tengir atburði, er jafnvel að sýna tvisvar sömu atburðarás sem skilar sitthvorum skilningi á því sem er að gerast. Vandmeðfarin aðferð sem tekst fulllkomlega og eykur gildi myndarinnar til muna. Atonement er önnur kvikmynd Joe Wrights, sú fyrri Pride and Predjudice vakti athygli á honum og með Atonement er hann að stimpla sig rækilega inn í breska kvikmyndagerð sem einn sá allra besti, leikstjóri sem ræðst ekki á garðinn þar sem hann er lægstur og með hjálp handritshöfundarins Christopher Hampton, nær hann, sem ekki gerist oft, að koma miklu skáldverki í myndrænan búning sem getur aðeins aukið gildi sögunnar.

Atonement er í þremur hlutum. Best er myndin þegar við erum að kynnast persónunum, hvað er á bak við þær og hvernig margslungin atburðarás leiðir til dramatísks sundrungar. Í þessum hluta er einnig eina atriðið sem nær ekki alveg trúverðugleika á við annað í myndinni. Það er þegar Robbie tekur feil á afsökunabréfi, búinn að henda mörgum uppköstum, skrifar eitt, sem hann ætlar sér aldrei að senda, geymir það og tekur síðan feil á bréfum. Að sjálfsögðu nauðsynlegt til að geta haldið atburðarásinni gangandi, enn ekki alveg í takt við raunsæið. Að öðru leyti er Atonemen áhrifarík og vel gerð kvikmynd sem skilur engan eftir ósnortinn og verðug allra þeirra verðlauna sem hafa komið í hennar hlut.

Leikstjóri: Joe Wright. Handrit: Christopher Hampton eftir skáldsögu Ian McEwan. Kvikmyndataka: Seamus McGarvey. Tónlist: Dario Marianelli. Leikarar: Keira Knightley, James McAvoy, Romola Garai, Saoirse Ronan, Vanessa Redgrave og Brenda Blethyn. 130 mín.

Hilmar Karlsson