Ekkert svar (BJ)

Dálknum hafa borist tvö tölvubréf eftir að pistillinn Stalín marskálkur bjargar heiminum birtist.

Þetta bréf barst 10. maí:

„Sæll Benedikt.

Merkileg grein hjá þér þar sem þú kallar okkur fréttamenn hjá RÚV nystama sakleysingja sovésku áróðursvélarinnar og fleira slíkt gamallt og gott. Þakka þér kærlega fyrir það.....

Skilja má á grein þinni að átökin á austurvígstöðvunum hafi litla sem enga þýðingu haft um lok heimstyrjaldarinnar. Þar verður að draga söguþekkingu þína í efa og það stórlega, sjá lokaorð þín.

Hvaða „ lykkju “ tóku Þjóðverjar á leið sína til Rússlands og töpuðu þessvegna vegna rússneska vertrarins? (milli lína má lesa að því miður hafi Þjóðverjar tapað...)

Í fréttinni var hvergi minnst á stríðskænsku Stalíns, verið var fjalla um söguleg lok heimstyrjaldarinnar síðari í Evrópu og tók ég „Moskvuvinkil” á hátíðarhöldunum í fréttinni og engin réttlæting var á voðaverkum hans.

Bestu kveðjur

Haukur Hauksson“

Annað bréf barst 11. maí:

„Sæll Benedikt.

Ekkert svar............ það er nú frekar slappt að geta ekki staðið fyrir máli sínu og svarað fyrir sig.

Það er alvarlegt mál að fara með dylgjur (atvinnuróg ....) um menn á opinberum vettvangi (og að vísu að afhjúpa sögulega vanþekkingu sína í leiðinni).

Kv

Haukur Hauksson“

Bæði bréfin eru birt stafrétt. Af efni þeirra má ráða að höfundur þeirra hafi skrifað fréttina sem um var rætt í nefndum pistli að öllu leyti eða hluta. Athyglisvert er að höfundur bréfanna ákveður að sneiða hjá þeim kafla þar sem talað var um Ísland sem hernumið land allt stríðið, en sú sögufölsun var ekki bara tekin fyrir í áðurnefndum pistli heldur líka í Staksteinum Morgunblaðsins mánudaginn 9. maí. Nær hefði verið að biðjast afsökunar á mistökunum og leiðrétta fréttina.

Efnislega er þetta um bréfin að segja:

1. Merkileg grein hjá þér þar sem þú kallar okkur fréttamenn hjá RÚV nystama sakleysingja sovésku áróðursvélarinnar og fleira slíkt gamallt og gott. Þakka þér kærlega fyrir það.....

Svar: Það er ekkert að þakka, því ekkert slíkt stendur í pistlinum. Þar segir: „Á tímum kalda stríðsins voru kjánar sem trúðu bulli úr áróðursvél Sovétmanna kallaðir nytsamir sakleysingjar. Líklega eru þeir hvorugt lengur.“ Hvergi er talað um fréttamenn hjá útvarpinu almennt né þeir kallaðir eitt eða neitt. Eina ástæða fyrir ályktun bréfritara hlýtur að vera sú að hann telji að fréttamenn hjá RÚV séu hlutmengi í hópi kjána sem trúðu bulli úr áróðursvél Sovétmanna. Þá skoðun á hann við sig, en ég get staðfest að hún er röng. Til dæmis var ágætlega fjallað um yfirgang Sovétmanna eftir stríð í Speglinum í Ríkisútvarpinu 9. maí.

2. Skilja má á grein þinni að átökin á austurvígstöðvunum hafi litla sem enga þýðingu haft um lok heimstyrjaldarinnar. Þar verður að draga söguþekkingu þína í efa og það stórlega, sjá lokaorð þín.

Svar: Ekkert slíkt stendur í pistlinum. Það er hins vegar einfaldlega rangt að láta eins og úrslit stríðsins „réðust á austurvígstöðvunum“ eins og sagt var í fréttinni. Í fréttinni sagði beinlínis: „Sovétmenn lögðu mestan skerf til sigursins“ og var þessi ályktun dregin af fjölda fallinna af Bretum, Bandaríkjamönnum og Sovétmönnum. En þó að mannfall hafi vissulega verið mjög mikið hjá Sovétmönnum þá segir það lítið um skerf þeirra til sigursins. Hin óhugnanleg dráp nasista á milljónum gyðinga segja ekki að gyðingar hafi lagt stóran skerf til sigursins á nasistum. Þeir voru hins vegar fórnarlömb viðbjóðslegra glæpa. Stalín var beint og óbeint valdur að falli milljóna Sovétmanna á fjórða áratugnum. Því miður stóð hann eftir sem sigurvegari í þeim átökum alræðisins gegn borgurunum. Voðaverk Stalíns fyrir stríð afsaka ekki voðaverk Hitlers né heldur afsakar yfirgangur Hitlers í stríðinu yfirgang Sovétmanna í Austur-Evrópu í áratugi eftir stríðið.

3. Hvaða „ lykkju “ tóku Þjóðverjar á leið sína til Rússlands og töpuðu þessvegna vegna rússneska vertrarins? (milli lína má lesa að því miður hafi Þjóðverjar tapað...)

Svar: Það er alþekkt að Þjóðverjar ætluðu að ráðast inn í Sovétríkin fyrr. Hitler reiddist hins vegar yfir uppreisn í Belgrad og beindi herjum sínum þangað. Winston Churchill sem mun hafa haft nokkuð góða þekkingu á stríðinu segir í endurminningum sínum um seinni heimsstyrjöldina: „We now know that Hitlers directive of December 18 [1940] had prescribed May 15 as the date for invading Russia, and that in his fury at the revolution in Belgrade this had been postponed for a month, and later till June 22.“ (Winston S. Churchill: Memoirs of the Second World War, útg. 1978, útg. Bonanza books, bls. 464). Í bókinni Hitler and Stalin er sagt frá því að að 7. október árið 1941 hafi Stalín sagt í návist Zhukovs hershöfðingja að hann væri til í að semja „nýjan Brest frið“ eins og Lenín 1918. (Alan Bullock: Hitler and Stalin, Parallel lives, Fontana Press 1993, kilja, bls 792). Enginn vafi er á því að Þjóðverjar gerðu í þessu taktísk mistök í stríðinu. Ekkert stendur í pistlinum um að því miður hafi Þjóðverjar tapað.

Það slæmt þegar menn flytja rangar fréttir og verra er þegar menn geta ekki lesið rétt út úr stuttri gagnrýni á fréttina. Fréttamenn og aðrir verða að geta lesið það sem stendur í línunum. Þeir sem ekki geta það geta heldur ekki lesið á milli þeirra. Flestir hafa talið að fréttir með „Moskvuvinkli“ væru liðin tíð, en svo virðist ekki vera hjá öllum. Morgunblaðið hafði þetta að segja um fréttina (Staksteinar 9. maí): „Ríkisútvarpið hefur miklu hlutverki að gegna. Það á ekki að senda út sögufalsanir í fréttatímum.“

Þetta er rétt.

Benedikt Jóhannesson

Sjá pistilinn.

PS: Mér hefur verið bent á að sá hluti fréttarinnar sem fjallaði um hernámið var leiðréttur í hádegisfréttum RÚV mánudaginn 9. maí. bj