Gullna reglan í baráttu höfundarrétthafa: Ekki ráðast á viðskiptavininn! / 10/2005

Athyglisvert mál skaut upp kollinum fyrr í vetur, þegar í ljós kom að höfundarréttarvörn sem Sony hafði notað á

nokkra af tónlistargeisladiskum sínum faldi sig á tölvum eigenda án vitundar þeirra og hagaði sér að mörgu leyti eins og tölvuveira. Ekki var nóg með það, heldur opnaði þessi hugbúnaður öryggisholur á tölvum grunlausra kaupenda. Eftir að þetta komst upp og neytendur fóru að herja á Sony vegna málsins ákvað fyrirtækið með semingi að gefa út annað forrit sem átti að hreinsa hið fyrra úr tölvum, en ekki fór betur en svo að þetta fjarlægingarforrit opnaði enn fleiri öryggisholur. Nú þarf Sony að verjast fjölda málsókna sem upp hafa komið vegna þessa framferðis.

Varan gerð verri

Og réttilega. Þetta framferði fyrirtækisins gagnvart viðskiptavinum sínum er svo stjarnfræðilega fáránlegt að maður á ekki til orð. Í baráttu gegn ólöglegri afritun ákvað Sony ekki bara að gera þeim sem þó ákveða að vera löghlýðnir og borga fyrir tónlistina lífið erfiðara með höfundarréttarvörnum, heldur hreinlega framdi skemmdarverk á eigum þeirra. Skoðum aðeins fyrra atriðið. Með höfundarréttarvörnunum er Sony að koma í veg fyrir að hægt sé að afrita tónlistina af geisladiskinum. Þar með er fyrirtækið að minnka not kaupandans af vörunni. Vörnin kemur t.d. í veg fyrir að hann geti fært tónlistina á ferðaspilara (eða ætlast Sony e.t.v. til þess að fólk kaupi aðra stafræna útgáfu til slíks brúks?), geymt afrit á vinnutölvunni eða skrifað afrit til að hafa í bílnum, svo nokkur fullkomlega lögleg dæmi um afritun séu nefnd.

Virðing fyrir viðskiptavinum

Einhverjum markaðssnillingnum hjá fyrirtækinu finnst í alvörunni að þetta muni draga úr ólöglegri afritun: Að láta þá sem þó borga fyrir vöruna fá afurð sem nýtist verr en þær sem fólk er vant að kaupa – og það sem verra er – nýtist verr en afurð sem fengin er eftir ólöglegum leiðum! Þegar maður hefur lent í að kaupa disk og komast að því að ekki er hægt að nota tónlistina á iPod-inum sínum – sem er e.t.v. það tæki sem mest er notað til tónlistarspilunar – hvort mun maður þá rölta út í búð eftir diski frá sama fyrirtæki eða sækja tónlistina bara í gegnum einhverja skráardreifinguna næst þegar viðkomandi fyrirtæki gefur út áhugaverðan disk? Tónlistarútgefendur geta kvartað og kveinað yfir tekjumissi eins og þeir vilja, en ef þeir bera ekki lágmarksvirðingu fyrir viðskiptavinum sínum geta þeir sjálfum sér um kennt.

Þessi lágmarksvirðing er einmitt nokkuð sem virðist fara lítið fyrir þegar ákveðið er að setja meingallaðan hugbúnað upp á milljónum tölva um allan heim án almennilegra prófana og samráðs við eigendur tölvanna. Ég hélt í alvörunni að útgefendur hefðu áttað sig á því að til að berjast gegn ólöglegri dreifingu og afritun þarf að vinna með neytendum en ekki berjast gegn þeim. Sony og félagar eru greinilega á öðru máli og ég vona innilega að þetta mál og eftirmáli þess muni koma nógu hressilega við buddu fyrirtækisins til að ráðamenn þess skilji að svona gerir maður ekki.

Það er svo sem skiljanlegt að fyrirtækjum hrjósi hugur þegar þau horfa upp á að almenningur geti á einfaldan hátt orðið sér úti um söluvöru þeirra án endurgjalds. Vinsældir löglegra netverslana með tónlist hafa hins vegar sýnt fram á að með því að líta á hið nýja tæknilega umhverfi sem tækifæri en ekki ógnun opnast ýmsar nýjar leiðir sem ekki voru færar áður. „Ólöglegar“ tónlistarveitur geta meira að segja hjálpað til við kynningu listamanna og leitt til þess að enn fleiri plötur seljast – eins og tónlistarmaður nokkur benti á í grein í New York Times fyrir skömmu. Hann taldi að það besta sem gat komið fyrir hljómsveit hans hefði verið þegar útgefandinn ákvað að setja ekki höfundarréttarvörn á fyrstu plötu sveitarinnar. Það er kominn tími til að eigendur höfundarréttar hætti að haga sér eins og allur heimurinn sé á móti þeim.

Síðasti Tölvuheimurinn

Þetta er síðasta tölublað Tölvuheims á prenti, en eins og kemur fram annars staðar í blaðinu verður útgáfunni haldið áfram á Netinu og ættu áhugamenn um tölvur og tækni að finna ýmislegt við sitt hæfi á slóðinni www.tolvuheimur.is . Ég hverf hins vegar til annarra starfa og vil nota tækifærið til að þakka öllum þeim sem hafa unnið með mér við blaðið í gegnum árin fyrir samstarfið og umfram allt þakka lesendum áhugann sem þeir hafa sýnt blaðinu í gegnum tíðina.