arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nine

Nine er gerð upp úr samnefndum söngleik, sem byggður er á kvikmynd Federico Fellinis, 8½. Myndin gerist í veröld frægs ítalsks leikstjóra, Guido, sem yfirleitt er kallaður “maestro” af samstarfsfólki sínu. Guido, sem er Fellini sjálfur, eins og hann birtist áhorfendum í 8½ og nú í Nine, er fangi eigin lífs, þar sem kvenfólk er í aðalhlutverkum. Ferill hans er á niðurleið eftir tvær misheppnaðar kvikmyndir. Komið er að tökum á nýrri kvikmynd, sem heitir því stóra nafni, Ítalía, og honum hefur ekki tekist að setja niður staf á blað um hvað myndin á að fjalla. Konurnar í lífi hans elta hann uppi, bæði í raunveruleikanum og í martraðarkenndum draumsýnum og gera flókið líf hans enn flóknara. Guido flýr eigin blaðamannafund og kemur sér fyrir á strandstað þar sem hann hringir í eiginkonu sína og óskar þess að hún sé hjá honum en kýs að lokum að kalla frekar á viðhaldið til að veita honum aðhald í sjálfsvorkun sinni. Honum tekst ekki lengi að leynast enda “maestro” sem allir dást að.

Nine er ekki heilsteypt kvikmynd. Aðdráttarafl myndarinnar felst í hinum draumkenndu söng- og dansatriðunum sem yfirleitt hafa sama bakgrunninn og eru með Guido sjálfan í miðri sviðsmyndinni. Konurnar koma hver af annarri, allt frá móður hans til eiginkonunar, sem hefur fyrir löngu síðan gefist upp á að trúa lyginni í eiginmanninum en heldur tryggð við listamanninn. Eins og við er að búast frá Rob Marshall, þrautreyndum Broadway leikstjóra og leikstjóra óskarsverðlaunakvikmyndarinnar Chicago þá eru söng- og dansatriðin í Nine frábær og stórstjörnurnar hver annarri betri í þeim. Æfingin hefur skilað sér og er varla auman blett að finna í söng og dansi. Marion Cotillard í hlutverki eiginkonunnar og Penelope Cruz í hlutverki viðhaldsins eru í raun einu leikkonurnar sem þurfa að sýna meira en söng- og danshæfileika og skila þær hlutverkum sínum með mikilli prýði og ótrúlegt að bandaríska akademían skyldi hafa gert upp á milli þeirra og tilnefnt Penelope Cruz til óskarsverðlauna en ekki Marion Cotillard, sem að mínu mati er stjarna myndarinnar.

Ástæðan fyrir því að Nine skuli ekki vera nema rétt rúmlega í meðallagi er Daniel Day-Lewis. Enginn efast um hæfileika hans, hann hefur margoft sýnt hversu frábær leikari hann er, nú síðast í There Will Be Blood. Það vantar ekki að hann hellir sér í hlutverkið af miklum krafti og innlifun, en aldrei fékk ég á tilfinninguna að þarna væri frægasti leikstjóri Ítala í andlegri kreppu. Það vantaði eitthvað suðrænt í leik hans. Kannski er því um að kenna að ég er nýbúinn að endurnýja kynni mín við 8½ og einstök túlkun Marcello Mastroianni var eitthvað að þvælast fyrir mér. Þó um tvær mjög ólíkar kvikmyndir sé að ræða þá er aðalpersónan í sömu sporum í báðum myndunum og Mastroianni hefur þar yfirhöndina.

Leikstjóri: Rob Marshall. Handrit: Michael Tolkin og Anthony Minghella eftir samnefndum söngleik eftir Arthur Kopit og Maury Yeston. Kvikmyndataka: Don Beebe. Leikarar: Daniel Day-Lewis, Nicole Kidman, Penelope Cruz, Kate Hudson, Marion Coitillard, Judy Dench og Sophia Loren. 118 mín.

Hilmar Karlsson
Up in the Air

Að hafa atvinnu af því ferðast landshorna á milli og reka fólk úr vinnu ætti ekki að vera spennandi eða uppbyggjandi starf en Ryan Bingham (George Clooney) vill þó ekkert annað gera og sér ýmsa kosti við starfið sem aðrir sjá ekki, til dæmis á hann sér það markmið að verða sjöundi maðurinn sem ferðast 10 milljón mílur með sama flugfélaginu. Hvað varðar starfið sjálft hefur hann komið sér upp tækni við uppsagnirnar sem virkar vel og gerir það að verkum að hann tekur ekki inn á sig raunir þeirra sem hann segir upp. Bingham er því hæstánægður með lífið þar til tvennt gerir það að verkum að undirstöðurnar í lífi hans bresta.

Fyrst er að Bingham hittir fallega konu sem eins og hann er alltaf á ferðinni. Þau hittast á hótelum, eiga ástarfundi og skipuleggja næstu stefnumót. Bingham sem hefur ekki haft mikið álit á föstum samböndum og þar af síður barneignum finnur brátt að tilfinningar hans til bólfélaga síns eru meiri en hann vill viðurkenna. Hitt atriðið er að fyrirtækið sem hann vinnur hjá hefur ráðið sérfræðing sem breytir öllu ferli uppsagna, nú skal segja upp á Netinu og þar með engin ferðalög. Þetta leggst illa í Bingham sem fær vinnuveitanda sinn til að láta sérfræðingin, sem er ung stúlka, nýskriðin úr háskóla, til að taka uppsagnarúnt með honum til að kynnast ferlinu.

Up in the Air er á köflum fyndinn kvikmynd en varla er hægt að tala að um gamanmynd sé að ræða þar sem viðfangsefnið er grafalvarlegt og lýsir stundum á átakanlegan hátt viðbrögðum þeirra sem lenda í uppsögnum. Öllum sem sagt upp eru aukapersónur í myndinni þannig að meginþemað er samband og sambandsleysi Binghams við konurnar tvær sem tekur á sig ýmsar myndir og er leikur Clooney einstaklega góður og lýsir hann vel manneskju sem hingað til hefur ekki haft náið samband við neinn, hefur einangrað sig frá umheiminum og sannfært sjálfan sig um að hann sé í góðu sambandi við annað fólk vegna þess að hann er alltaf innan um fólk, er á flugi eða í flughöfnum. Clooney er sannfærandi og hefur mikla útgeislun og liggur við að hann sannfæri áhorfandann um að hann sé í draumastarfinu.

Jason Reitman sem gerði hina eftirminnilegu Juno hefur aftur fundið rétta púlsinn í Up in the Air, sem auk þess að vera dramatísk og fyndin er öðruvísi kvikmynd. Heilsteypt og heillandi úttekt á mannlegum tilfinningum, þar sem allir eru að hugsa um að gera rétt en hlutirnir æxlast á þann hátt að í lokin eru aðalpersónurnar aftur komnar á byrjunarreit.

Leikstjóri: Jason Reitman. Handrit: Jason Reitman og Shelton Turner. Kvikmyndataka: Eric Steelberg. Tónlist: Rolfe Kent. Leikarar: George Clooney, Vera Framica og Anna Kendrick. 109 mín.

Hilmar Karlsson
Sherlock Holmes

Bestu kvikmyndir Guy Ritchie eru harðsoðnar glæpamyndir og þar eru fremstar Lock, Stock and Two Smoking Barrels og Snatch, myndir sem gerast að mestu meðal undirheimalýðs Lundúna og eru vel úthugsaðar og stíliseraðar nútímamyndir með hraðri atburðarás. Það var því ekki við öðru að búast en að ein frægasta sögupersóna bókmenntanna, Sherlock Holmes, fengi yfirhalningu í meðförum Ritchie og er þessi klassíska sögupersóna, sem á yfirvegaðan hátt, leysti flókin sakamál ásamt aðstoðarmanni sínum Dr. Watson, meira í líkingu við Indiana Jones í kvikmynd Ritchies, en þann Sherlock Holmes sem við þekkjum úr sögubókum Arthurs Conan Doyles og fjölda kvikmynda og sjónvarpsmynda. Í Sherlock Holmes slæst hann eins og brjálaður maður við ofvaxna sterabolta og hefur gott auga fyrir kvenlegri fegurð. Holmes er þó samur við sig að sumu leyti, er snjall mannþekkjari, óþolandi í sambúð og er enn með pípuna góðu.

Sem betur fer færði Guy Ritchie ekki söguna inn í nútímann enda er einn aðal kostur Sherlock Holmes hversu vel tekst að ná upp skítugu og illa þefjandi andrúmslofti fátækrahverfa Lúndúnaborgar fyrir aldamótin 1900. Lokauppgjörið gerist meira að segja á Tower Bridge sem er verið að byggja. Ritchie nýtur sín vel í þessu umhverfi og hans bestu hliðar sem leikstjóra koma fram í atriðum sem eru frábær í spennu, sviðsetningu og stíl, atriði sem eru samt ekki í neinni líkingu við hefðbundna Sherlock Holmes sögu. Á móti kemur að þetta nýja ævintýri er ekki upp á marga fiska hvað varðar sannfærandi lausnir og mótsagnir eru margar í handritinu. Ritchie tekst samt að breiða yfir helstu gallanna með hraðri framsetningu, það er alltaf eitthvað nýtt að gerast sem dreifir athyglinni. Úr verður því hin besta skemmtun sem skilur samt ekki mikið eftir sig.

Robert Downey jr. hefur margoft sýnt að hann er frábær leikari og hér bætir hann við í afrekaskránna enn einni rullunni sem á eftir að festast við hann og er ekki laust við að leikur hans í Sherlock Holmes minni á tvö hlutverk sem hann hefur orðið þekktur fyrir, Chaplin og Ironman. Holmes er þarna einhvers staðar á milli. Öfugt við ærslin í Holmes þá er Dr. Watson jarðbundinn og þolinmæði hans gangvart Holmes er í raun aðdáunarverð og fer þar saman virðing og aðdáun. Jude Law gerir sitt besta en einhvern veginn var ég aldrei sáttur við persónuna. Erkióvinurinn í þetta sinn er Blackwood lávarður sem Mark Strong, þekktur breskur sjónvarpsleikari, nær góðum tökum á og er hann ógnvekjandi í túlkun sinni.

Þegar lagt var upp með Sherlock Holmes þá tóku Guy Ritchie og félagar sjensinn á að myndin yrði vinsæl, sem hefur orðin raunin, og í lok myndarinnar komumst við að því að á bak við tjöldin hefur erkióvinur Holmes, Moriarty, verið að spinna fléttu sem verður ekki leyst fyrr en í Sherlock Holmes 2 eða hvað sem framhaldsmyndin verður látin heita.

Leikstjóri: Guy Ritchie. Handrit: Michael Robert Johnson, Anthony Peckham og Simon Kinberg. Kvikmyndataka: Philippe Rousselot. Tónlist: Hans Zimmer. Leikarar: Robert Downey jr., Jude Law, Rachel McAdams og Mark Strong. 128 mín.

Hilmar Karlsson
Mamma Gógó

Í Mamma Gógó færir Friðrik Þór Friðriksson lífsreynslu og minnisvarða úr lífi sínu inn í nútímann og úr verður eftirminnileg kvikmynd þar sem lítið er um gleði og hamingju en þess meira um vonbrigði og sársauka. En þó alvaran sé mikil þá kemst hárfínn húmor sem glittir í einnig vel til skila.

Upphafið er frumsýning á Börnum náttúrunnar (1991) og er greinilegt að lítil aðsókn hér á landi hefur valdið leikstjóranum miklum vonbrigðum og má skilja að óskarstilnefninginni hafi ekki breytt miklu þar um, þó ekki sé komið að henni þegar myndinni lýkur. Leikstjórinn fer nánast á hausinn peningalega séð, lifir frá degi til dags undir vafasömum verndarvæng bankamanna og forsætisráðherra. Þegar svo honum hlotnast arfur þá fer hann eftir ráðleggingum sem ætla má að leiði til þess að hann tapar honum í vafasömum fjárfestingum. Um sama leyti fer forgörðum von hans um að fá að leikstýra norskri kvikmynd.

Þetta dramatíska lífshlaup er þó aðeins umgjörð utan um hjarta myndarinnar sem er samskipti leikstjórans við móður sína, mömmu Gógó. Hann er augasteinninn hennar og hún leitar til hans í tíma og ótíma en lætur tvær systur hans nánast afskiptalausar. Móðir hans er komin með byrjunareinkenni alzheimer en neitar að viðurkenna að hún geti ekki staðið á eigin fótum. Samskipti leikstjórans og móðurinnar eru tilfinningarík og um leið sannfærandi lýsing á þeim vandmálum sem koma upp þegar annar aðilinn missir tökin á lífi sínu. Eftir því sem líður á myndinna þá leitar móðirin meir og meir inn í sinn eigin heim þar sem fyrir er látinn eiginmaður hennar sem segir henni hvað gera skal.

Mamma Gógó verður að einstakri persónu í meðförum Kristbjargar Kjeld, sem á ekki svo lítinn þátt í gæðum myndarinnar. Við fáum kannski ekki svo mikla innsýn inn í persónuna, hvernig hún var meðan heilsan var fyrir hendi þar sem strax í upphafi er ljóst að farið er að slá út í fyrir henni, en túlkun Kristbjargar leiðir okkur á sannfærandi hátt inn í þann dapurlega veruleika sem alzheimer sjúklingar lifa í, hvernig smátt og smátt sjúklingurinn tapar áttum og er ekki þess umkomin að bjarga sér. Hilmir Snær Guðnason er látlaus í leik sínum í hlutverki leikstjórans og gott mótvægi við sterkan leik Kristbjargar, hann er á nálum, hvað varðar allt sitt líf og má ekki við meiri skakkaföllum en gleymir aldrei hverjum hann á mest að þakka.

Lokaatriði myndarinnar er svo sérkapítuli út af fyrir sig og þó ég fari ekki nánar út í hvað gerist í atriðinu þá er notkun Friðriks Þórs á bútum úr kvikmyndinni 79 af stöðinni snilldarvel gert. Að sjá sömu leikara sem með næstum fimmtíu ára millibili eru í sömu stellingum er áhrifamikill og flottur endir á kvikmynd sem Friðrik Þór getur verið stoltur af.

Leikstjóri og handritshöfundur: Friðrik Þór Friðriksson. Kvikmyndataka: Ari Kristinsson. Tónlist: Hilmar Örn Hilmarsson. Leikarar: Kristbjörg Kjeld, Hilmir Snær Guðnason, Gunnar Eyjólfsson og Margrét Vilhjálmsdóttir. 90 mín.

Hilmar Karlsson
Allir vinir mínir (BJ)

Leikrit í einum þætti. Sviðið er herbergi þar sem inni sitja fimmtán hnípnir einstaklingar. Á veggnum eru myndir af Lenín með krepptan hnefa og bændahjónum í sauðskinnsskóm með orf og ljá á lofti. Innan á rúðunni er móða.

Fyrsti þingmaður (klökkur): Þetta er sorglegur dagur.

Annar þingmaður (dapur): Svakalega ömurlegur dagur.

Þriðji þingmaður (mæddur): Einn versti dagur í sögu þingsins.

Fjórði þingmaður: Hvað segiði? Er búið að taka mig af heiðurslaunum?

Fimmti þingmaður: Nei, aðlögunin er hafin. En ekki hjá mínu ráðuneyti. Ég veit ekkert um málið og banna öllum í ráðuneytinu að vita nokkuð.

Sjötti þingmaður (þreyttur): Ég vann af miklum heilindum í nefndinni. Ég er algerlega útkeyrður.

Sjöundi þingmaður: Geir H. Haarde er heiðursmaður.

Áttundi þingmaður: Sannkallaður öðlingur.

Níundi þingmaður: Og ekki er Ingibjörg Sólrún verri.

Tíundi þingmaður: Sómakona.

Ellefti þingmaður: Af hverju erum við að tala um þau?

Tólfti þingmaður: Ég ætla aftur á sjóinn. Þar fær maður hlut. Og engar kellingar þar.

Annar þingmaður: Munið það, góðir félagar, að við erum ekki að ákæra manninn Geir H. Haarde, ...

Áttundi þingmaður: Þann heiðursmann.

Annar þingmaður: .. heldur hugtakið Geir H. Haarde.

Fyrsti þingmaður: Forlögin hafa skapað okkur þetta hlutskipti.

Fjórði þingmaður: Eigi má sköpum renna.

Fimmti þingmaður: Þingsköpum?

Fyrsti þingmaður: Forsjónin hefur valið okkur til þess að koma í veg fyrir að þessi þjóð komist inn í framtíðina.

Sjötti þingmaður (hrærður): Ég held að þetta verði allt fellt. Allt mitt mikla starf fyrir gíg.

Sjöundi þingmaður: Og svo þurfum við að varpa þeim sómapiltum Björgvin og Árna í dýflissuna.

Fimmti þingmaður: Árna Johnsen?

Fyrsti þingmaður: Já, beiskur ertu drottinn minn.

Tólfti til fimmtándi þingmaður: Heyr, heyr!

Þriðji þingmaður: Hvaða fólk er þetta?

Annar þingmaður: Þetta er hin ósýnilega rödd fólksins. Alþingi götunnar. Þingmennirnir sem enginn þekkir. Félagar okkar Oddný, Sigurður og Líney.

Fyrsti þingmaður: En munið það góðir félagar að þó að þetta sé sorgardagur, þá verðum við umfram allt að glotta gegnum tárin þegar öllu er lokið.

Annar til fjórtándi þingmaður: Skál, skál!

Fimmtándi þingmaður: Er einhver Líney í okkar flokki?

Tjaldið fellur

Benedikt Jóhannesson

www.hemur.is/benedikt
Laun heimsins (BJ)

Að undanförnu hafa ráðherrar keppst við að afneita Má Guðmundssyni. Forsætisráðherra segist alls ekki hafa hringt í hann og þaðan af síður í Láru V. Júlíusdóttur. Spurningar um laun Más komu gersamlega flatt upp á ráðherrann. Einungis vantaði að Jóhanna spyrði: Hvaða Má?

Þórunn Sveinbjarnardóttir kom beint að efninu í ræðu á Alþingi. Auðvitað hlýtur Lára að ljúga til um það að hún hafi fengið fyrirmæli um að hækka laun Más. Jóhanna getur ekki hafa sagt ósatt um málið. Það væri slíkt stílbrot á öllum ferli hennar að beita sér fyrir launahækkun bankastjóra, að allir sjá að það getur ekki staðist.

Enda kom hið sanna í ljós í Kastljósi. Tillaga Jóhönnu (fyrirmæli, skipun) snerust alls ekki um launahækkun heldur hve mikið ætti að lækka laun bankastjórans. Þegar bankastjórinn útskýrði þetta varð allt málið afar ljóst.

Þjóðinni létti.

Í Staksteinum höfðu komið aðrar skýringar á málinu. „Skilaboð úr forsætisráðuneytinu“ hefðu getað verið frá mörgum öðrum en forsætisráðherranum. Dyravörður eða þvottakona í ráðuneytinu hefðu getað komið þessum skilaboðum til formanns bankaráðsins. Eins hefði auðvitað mátt hugsa sér að Már hefði sjálfur gengið yfir í forsætisráðuneytið og sent þaðan sms-skilaboð til Láru.

Það hefðu ekki verið fyrstu sms-skilaboðin vegna seðlabankastjórans. Einhver skýrustu skilaboð Íslandssögunnar komu einmitt í sms frá Ingibjörgu Sólrúnu utanríkisráðherra til Geirs forsætisráðherra: Rektu Davíð, ráddu Má.

Þetta gekk svo allt eftir með faglegum hætti.

Enginn skyldi ætla að það væri tekið út með sældinni að vera seðlabankastjóri. Haustið 2005 var skipt um formann bankastjórnar Seðlabankans. Af tilviljun ákvað bankaráðið á sama tíma að hækka laun bankastjórans um 50% eða þar um bil. Launahækkunin snerist auðvitað ekki um persónur heldur var allur launaskali bankans orðinn þannig að hætta var á að viðskiptabankarnir myndu stela öllum fagmönnum úr bankanum ef ekkert yrði að gert. Til þess að halda sérfræðingunum inni varð að hækka laun bankastjóranna. Ella hefðu undirmenn verið launahærri en yfirmenn.

Þannig að nauðugir viljugir urðu bankastjórarnir að sæta launahækkun.

Ódýrara hefði verið að losa sig við undirmennina, enda kemur fram í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis að formaður bankastjórnar talaði aldrei við þá.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt
Borgríki

Það er mikið að gerast í undirheimum Reykjavíkur í Borgríki, tvö glæpagengi berjast um völdin í blóðugum átökum. Gengi skipað lögreglumönnum skiptir sér svo óafvitandi af stríðinu þegar einum lögreglumanni er hent fram af svölum og spurning er hvort einstakir meðlimir þess löggugengisins eigi ekki frekar heima í glæpagengjunum heldur en í löggunni, og meira um lögguna, spilltur yfirmaður rannsóknarlögreglunnar er vegna kynlífsfíknar, óbeinn þátttakandi í hildarleiknum. Hann fær svo að súpa seyðið að sambandi sínu við einn glæpaforingjann þegar líður á myndina.

Undirheimaátökin og stærð glæpagengjanna eru sjálfsagt eitthvað ýkt miðað við raunveruleikann í Reykjavík en staðreyndin er samt sú að umhverfi sakamála í höfuðborginni hefur breyst og það verður að segjast eins og er að innflytjendur frá Austur Evrópu eiga þátt í þeirri breytingu. Í Borgríki eru það glæpagengi Íslendinga og Serba sem berjast á banaspjótum um yfirráðin í undirheimum Reykjavíkur.

Skipta má myndinni í fernt í gegnum aðalpersónurnar. Fyrst ber að telja Gunnar (Ingvar E. Sigurðsson) og hans gengi sem veldur því að eiginkona serbneskt manns Sergej (Zlatko Krickic) er lamin það harkalega í aðför að serbanum að hún missir fóstur og að því er virðist eitthvað af andlegri getu og þá er liðsauki sóttur til Serbíu og gengi stofnað til höfuðs Gunnari. Og svo er það lögreglan, Margeir (Sigurður Sigurjónsson) hafði frían aðgang að vændishúsi í eigu Gunnars. Þegar þau fríðindi eru af honum tekin reynir hann að hjálpa Gunnari í stríðinu við Serbana, því ekki eru þeir til í að veita honum sömu þjónustu og Gunnar. Það er síðan ekki með hans leyfi að nokkrir lögreglumenn undir stjórn Andreu (Ágústu Evu Erlendsdóttur) taka sig saman og fara að lemja á glæpamönnum og þykir þeim ekki mikið mál að brjóta nokkra putta til að fá fram svör.

Innan þessa söguramma er mikið að gerast hjá einstökum persónum og í raun það mikið að ekki er pláss nema fyrir grunna yfirborðsumfjöllun. Engin tími er til að klára öll þau mál sem koma upp á yfirborðið og fannst mér í lokin eins og myndin væri hálfkláruð, tilfinningin var eins og í lok eins þáttar í spennandi sjónvarpsseríu þar sem von er á framhaldi.

Styrkur Borgríkis liggur í hraðri atburðarás og góðum og samhentum leik þar sem erfitt er að taka einn fram fyrir annan. Leikstjórn Ólafur de Fleur er örugg, en sagan og handritið er brokkgengt og þó klipping myndarinnar sé yfirleitt flott þá er alltof oft fljótfærnislega klippt úr einu atriði yfir í annað til þess eins að ná fram sterkum áhrifum, sem tekst, en gerir myndina um leið ruglingslega, sérstaklega í byrjun og í lokin.

Leikstjórn: Ólafur de Fleur Jóhannesson. Handrit: Ólafur de Fleur Jóhannesson og Hrafnkell Stefánsson. Kvikmyndataka: Bjarni Felix Bjarnason og Gunnar Heiðar. Tónlist: Wojciech Golczewski. Leikarar: Ágústa Eva Erlendsdóttir, Ingvar E. Sigurðsson, Sigurður Sigurjónsson, Zlatko Krickic og Björn Hlynur Haraldsson. 100 mín.

Hilmar Karlsson
Eldfjall

Rúnar Rúnarsson er sá kvikmyndagerðarmaður af yngstu kynslóð sem mestar væntingar hafa verið bundnar við og ekki af ósekju. Stuttmyndir hans, Smáfuglar, Anna og Síðasti bærinn í dalnum hafa farið sigurförum heiminn og hafa verðskuldað verið verðlaunaðar í bak og fyrir og það þarf því engan að undra að beðið var með eftirvæntingu eftir Eldfjalli, fyrstu kvikmynd hans í fullri lengd. Og Rúnar veldur ekki vonbrigðum, Eldfjall er áhrifamikil, dramatísk kvikmynd þar sem kafað er í sálarlíf manns sem kominn er á eftirlaunaaldur, manns sem þarf ekki aðeins að breyta lífsstíl sínum heldur takast á við alvarleg veikindi eiginkonu sinnar.

Aðalpersónan, Hannes, er ekki beint geðslegur maður í upphafi, hörkutól sem hefur einangrað sig frá mannlífinu, stundaði sína vinnu og lét eiginkonuna, Önnu, um allt hitt. Börn hans tvö þola hann ekki og telja að hann hafi, sjálfsagt réttilega, kúgað móður þeirra. Óviljandi er hann settur á eftirlaun og þarf að eyða deginum í ekki neitt. Finnur þó löngum til að gera upp bátgarm sem hann á. Þegar Anna fær alvarlegt heilablóðfall ákveður Hannes að stunda hana heima, gegn vilja barna sinna. Þar með upphefst tímabil í lífi hans sem á eftir að breyta honum mikið.

Rúnar byggir kvikmynd sína mikið á hægum nærtökum þar sem fyrst og fremst er verið að sýna svipbrigði Hannesar og hans innri mann. Leikur Theodórs Júlíussonar er slíkt afrek að myndin þolir nærtökurnar þó atburðarásin sé hæg. Með einu svipbrigði eða höfuðhreyfingu má sjá kvöl hans og þá sálarlegu baráttu sem hann stendur í. Vel skrifuð persóna og leikur í hæsta gæðaflokki sem gerir Eldfjall að stórum hluta að þeirri áhrifamiklu upplifun sem hún er. Sagan sjálf er kunnugleg og sjálfsagt hægt að benda á nokkrar kvikmyndir sem taka samskonar efni föstum tökum, en úrvinnslan er Rúnari til sóma og þó ég hafi á stundum þótt Eldfjall vera full langdregin þá er ekki hægt að sjá hvernig betur hefði mátt gera til að ná fram þeim sterku áhrifum sem myndin skilar til áhorfandans.

Nafnið Eldfjall hefur aðeins verið að veltast í huga mér. Í upphafi sjáum við svipmyndir frá eldgosinu í Vestmannaeyjum sem eru æskustöðvar Hannesar og var hann einn þeirra mörgu sem flutti til lands í þeim hamförum. Kemur eldfjall ekki síðan meira við sögu. Hvort verið er að vísa til áhrifa frá æskustöðvunum með nafninu og um leið að eldgosið hafi mótað líf Hannesar eftir að hann flutti til lands er ekki ljóst, alla vega á ég í nokkrum vandræðum með að meðtaka nafnið.

Leikstjórn og handrit: Rúnar Rúnarsson. Kvikmyndataka: Sophia Olsson. Tónlist: Kjartan Sveinsson. Leikarar: Theodór Júlíusson, Margrét Helga Jóhannsdóttir, Elma Lísa Gunnarsdóttir, Þorsteinn Bachmann. 95 mín.

Hilmar Karlsson