Vetnissamfélag? (SJ)

Vetnissamfélag er töfralausn, en samt er alveg óljóst hvað á að vinnast með því. Til dæmis er ekki ljóst hvort talið er líklegt að vetni reynist ódýrari orkugjafi en bensín. Það virðist ekki skipta meginmáli. Kannski er nóg að það spari þjóðinni gjaldeyri.

Lengi hefur verið leitað orkugjafa sem komið gætu í stað díselolíu og bensíns á bíla. Nýjar olíulindir eru alltaf að finnast, en að því kemur að olíuforði jarðar þverr. Auk þess veldur bensínbrennslan mengun. Tilraunir eru í gangi með að láta vetni knýja bíla. Ekki er mikill hávaði af vetnisbílum, en þeir eru enn dýrir og fyrirferðarmiklir. Vetni er líka orkumiðill, en ekki orkulind. Orku þarf til þess að búa það til. Hér á landi myndi framleiðsla vetnis á bíla útheimta nýjar og umdeildar stórvirkjanir. Annars staðar kallar hún á ný orkuver þar sem brennt yrði gasi eða öðrum jarðefnum. Vetni leysir því ekki umhverfisvandann. Nær væri að segja að það flytti hann til. Að auki er engan veginn ljóst hvað leysir olíuna af hólmi sem eldsneyti á bíla þegar þar að kemur. Það gæti verið vetni, en það gæti líka verið rafmagn eða eitthvað allt annað. Samt er gaman að fylgjast með tilraunum með vetnisbíla. Íslendingar hafa fengið styrk frá Evrópusambandinu upp í rekstrarkostnað nokkurra vetnisknúinna strætisvagna. Líklega má finna góð rök fyrir þeirri ákvörðun íslenskra stjórnvalda að setja nokkra milljónatugi í þetta tilraunaverkefni. Þó að ekki væri annað er sennilegt að farþegum strætisvagna fjölgi meðan á tilrauninni stendur. En það ræðst þó varla hér á landi hvaða orkugjafi leysir bensín og díselolíu af hólmi. Verkfræðingar hjá bílaverksmiðjum úti í heimi skera úr um það.

En skilja má af umræðunni að lausnin sé þegar fundin. Vetni er framtíðin. Í baksíðufrétt Morgunblaðsins um opnun ,,fyrstu vetnisstöðvarinnar í heiminum á almenningsbensínstöð" fyrir nokkrum dögum sagði að ,,meiriháttar áfanga á leið til vetnissamfélags" væri náð. Ekki þarf að bíða eftir niðurstöðum tilraunarinnar. Stefnan hefur þegar verið tekin á vetnissamfélag, þar sem bílar, skip og flugvélar eru knúin með vetni. Ísland hefur hér tekið forystuna eins og víðar á sviði endurnýjunarlegrar orku. (Hér átti að vera tilvitnun í væminn leiðara Morgunblaðsins um áfangann, en hann fannst ekki og er væntanlega rétt ósaminn.)

Þetta ætti að hljóma kunnuglega. Það er ekki nýtt að stjórnmálamenn aðhyllist töfralausnir. Þær koma líka fram í einkageiranum annað slagið. Sumar ganga upp, en að öðrum kosti kippa fjármagnseigendur að sér höndum og hugmyndin deyr. Það gerist hins vegar sjaldan hjá hinu opinbera. Þar lifa hugmyndirnar áfram þó að þær reynist ekki vel. Á fyrri hluta 20. aldar kynntu nokkrir hugsjónamenn þá hugmynd að skógrækt gæti orðið arðbær atvinnuvegur hér á landi. Rök voru fyrir því að ríkið beitti sér fyrir rannsóknum á hugmyndinni í upphafi, en ef hún hefði reynst góð hefðu einkafyrirtæki átt að halda starfinu áfram án opinberrar aðstoðar. En því er ekki að heilsa áratugum síðar. Fimm ára áætlun samþykkt af alþingi gerir ráð fyrir að tveim og hálfum milljarði króna úr ríkissjóði verði varið til skógræktar á árunum 2004 til 2008. Skógrækt stendur ekki á eigin fótum á Íslandi, en hún heldur áfram af meiri krafti en nokkru sinni, af því að ríkið tók hana að sér. Útflutningur á kjöti er annað dæmi um hugmynd sem lifir á ríkisframfæri.

Vetnissamfélag er töfralausn, en samt er alveg óljóst hvað á að vinnast með því. Til dæmis er ekki ljóst hvort talið er líklegt að vetni reynist ódýrari orkugjafi en bensín. Það virðist ekki skipta meginmáli. Kannski er nóg að það spari þjóðinni gjaldeyri. Af sefjuninni kringum þessa hugmynd að dæma má telja líklegt að hún kosti landsmenn drjúgan skilding áður en upp er staðið.

Sigurður Jóhannesson