The Proposition

Vestrar hafa alltaf verið í uppáhaldi, meðal annars vegna þess að þeir eru samofnir kvikmyndasögunni frá upphafi og um tíma ein vinsælasta afþreyingin. Margir klassískir vestrar eru til og fyrir áhugamenn um sögu kvikmyndanna þá er skylda að horfa á þá á nokkurra ára fresti.

Vestrinn hefur átt undir höfuð að sækja lengi og fáir vestrar litið dagsins ljós, sem standa undir nafni. Það er helst Clint Eastwood, sem hefur haldið vestrunum á lofti þó ekki hafi hann leikstýrt og leikið í slíkri kvikmynd síðan hann gerði The Unforgiven (1992) og hlaut óskarinn fyrir leikstjórn og besta mynd. Ekki man ég að komið hafi góður vestri frá iðnaðarborginni Hollywood síðan og virðist sem algjört áhugaleysi ríki gagnvart vestrum.

Aðrir hafa þurft að taka upp merkið og Ástralir eiga sína fortíð sem lituð er blóði og byssubardögum. The Proposition er kvikmynd sem byggir á öllum helstu hefðum í vestrum, stendur undir nafni og er sterk og dramatísk kvikmynd sem segir frá baráttu laganna verði við útlaga. Í stað indíána höfum við frumbyggja Ástralíu sem hvíti maðurinn lítur niður á og flokkar með dýrum.

The Proposition hefur fengið mikið lof og það verður að segjast að ég varð fyrir nokkrum vonbrigðum, hafði búist við meiru. Víst er myndin er áhrifamikil. Hún byggir á þekktum formúlum og má finna ýmsar skírskotanir í klassíkina. Við höfum laganna vörð, Stanley, sem í fyrstu virðist ætla að vera sá sem er mesti skúrkurinn meðal fjölda skúrka, en sú persóna vinnur mikið á. Hann er sá eini sem getur horft réttsýnum augum á það sem er að gerast. Í raun er Stanley eina persónan sem á hug manns frá upphafi til enda. Burns útlagabræðurnir þrír verða ekki minnisstæðir. Sá elsti, Arthur, sem á ekkert betra skilið en að bróðir hans drepi hann, sýnir grimmd sem helst á heima í hrollvekjum, miðbróðirinn, Charles, önnur aðalpersóna myndarinnar, veit varla hvort hann eigi að halda áfram útlagalífinu eða gerast betri borgari og Mikey er drengur sem við vitum ekkert um og helst má líta á hann sem tragíska harmleikjapersónu sem örlögin eru þegar búin að ákveða að engin framtíð bíði. Fimmta persónan sem kemur við sögu er eiginkona Stanleys, Martha, sem gengur um sviðið eins og hún sé með allar áhyggjur heimsins á herðunum.

Handritið er frumraun Nick Caves á þessu sviði og hann nýtir sér klassíkina vel en einhvern neista vantar sem hefur skrifin uppyfir meðalamennskuna og lögin hans í myndinni eiga það til að trufla framvinduna.

Það sem gerir The Proposition að sterku drama, sem oft minnir á harmleik í anda Shakespeare, er mjög góð kvikmyndataka og öflugir leikarar. Þar er Ray Winstone fremstur í flokki jafningja. Leikur hans er áhrifamikill og nær hann góðum tökum á Stanley, flóknustu persónu myndarinnar. Guy Pearce sannar enn einu sinni hversu góður leikari hann er og Danny Huston á auðvelt með að gera Arthur ógnvekjandi. Það er helst að Emily Watson leiki undir getu enda við ramman reip að draga þar sem Martha er eingöngu til staðar til að sýna sálarerfiðleika eiginmanns síns. Vert er að lokum að geta John Hurts sem er í góðu formi sem mannaveiðarinn Jellon.

Leikstjóri: John Hillcoat. Handrit: Nick Cave. Kvikmyndataka: Benoit Delhomme. Tónlist: Nick Cave og Warren Ellis. Leikarar: Guy Pearce, Ray Winstone, Danny Huston, John Hurt og Emily Watson. 104 mín.

Hilmar Karlsson