Fjölmiðlar og frelsi (BJ)

Fjölmiðlar eru alltaf uppspretta umræðna. Þannig á það líka að vera. En síðari ár hafa þeir snúið umræðunni æ meira að sjálfum sér. Þeir fjalla ekki um umræðuefnið, þeir eru umræðuefnið. Fréttastjóramál RÚV og rán Páls Magnússonar á Fischer eru ný dæmi um þetta.

Erlendis er þetta ekkert öðruvísi. Og þó. Dan Rather og fjórir aðrir urðu að hverfa á braut eftir langan feril hjá CBS þegar þeir fluttu frétt um fjarveru Bush forseta frá herþjónustu. Enginn vissi í raun hvort fréttin var röng. Hún var hins vegar studd fölskum gögnum og það varð þeim að falli. Rather og félagar beittu að vísu íslenskum brögðum þegar þeir lýstu því yfir dögum saman að CBS „stæði við frétt sína.“ Þegar í ljós kom að fölsunum hafði verið beitt var þeim ekki sætt lengur. Það þrátt fyrir langan feril fréttastjórans.

Hér á landi eru fréttastjórar líka í fréttum. Auðun Georg á að hefja störf hjá RÚV síðar í vikunni. Þetta mál hefur á sér einstakan klaufabrag. Ég þekki þennan Auðun ekki neitt fremur en flestir aðrir. Það er liðin tíð að menn verði landsfrægir við að vera fréttamenn í nokkra mánuði. Menn eiga ekki að gefa sér það að hann sé ómögulegur þó að hann eigi vini í Framsóknarflokknum. Það eru að vísu ekki sérstök meðmæli með honum, en það er ekki þar með sagt að hann sé ómögulegur. Hjálmar Hannesson, sendiherra, er móðurbróðir Auðuns. Hjálmar er mætur maður þó að hann sé líklega líka framsóknarmaður, eða var það amk. Þannig að þetta getur farið saman.

Auðun hefði átt að fara strax fram áður en hiti í málinu varð allt of mikill, mæta í Kastljós og skýra sitt mál. Mér finnst líklegast að hann hefði getað snúið þjóðinni á sitt band á einu kvöldi ef hann hefði staðið sig vel. Þetta er ekki ómögulegt enn, en það er erfiðara eftir að fréttamenn hafa lýst því yfir að þeir vilji ekki vinna undir hans stjórn.

Mál af þessu tagi verða alltaf erfið meðan útvarpið er í ríkiseign. Stöð 2 rak sinn fréttastjóra si svona án þess að hann hefði nokkuð gert af sér annað en grunur var um að hann ætlaði að vera sjálfstæður. Meira að segja svo sjálfstæður að hann (fréttastjórinn, Sigríður Árnadóttir) gaf pólitíkusum ekki einu sinni bjór og snafs með kryddsíldinni á gamlársdag, þannig að það var ekkert fútt í umræðunni. Svoleiðis fólk er ekki hægt að hafa í vinnu.

Páll Magnússon tók þá við starfi fréttastjóra enn og aftur. Páll hefur sýnt og sannað að hann hefur mikla aðlögunarhæfileika að eigendum hverju sinni. Það er enginn galli, meðan hann viðhefur heiðarleg vinnubrögð í fréttamennsku. Til þess ætlast áhorfendur. Það er enginn vafi á því að hann dalaði í áliti hjá þjóðinni þegar hann „stal“ Fischer fyrir framan heimspressuna þegar skákmeistarinn kom til landsins. Stöð 2 og fylgihnettir hennar eru stöðugt undir stækkunargleri annarra fjölmiðla vegna þess hverjir eiga þetta fjölmiðlaveldi. Viðskiptablaðið er með sérstakan dálk undir það hvernig þessir miðlar meðhöndla sannleikann.

Í þetta sinn virðist sem Páll hafi talið að hann ætti fréttina vegna þess að Baugur hefði lánað þotu undir Fischer til Íslands. Það er orðið aum fréttamennska ef menn þurfa að borga fyrir einkarétt að fréttum. Enda sýnir það sig að almenningur hefur lítið álit á slíkum vinnubrögðum, auk þess sem þau ýta undir þá hugsun að kannski séu tengslin á milli Baugs og fréttastofunnar nánari en menn vilja viðurkenna.

Margir furða sig á því að margir, kannski flestir, Sjálfstæðismenn vilji ekki einkavæða Ríkisútvarpið. Skýringin er fyrst og fremst sú að þrátt fyrir „kommastóðið“ (ég treysti mér ekki til þess að segja afturhaldskomma...) á fréttastofu RÚV, þá telja margir að henni sé samt best treystandi til þess að segja hlutlaust frá.

Benedikt Jóhannesson

Fleiri pistlar