World Trade Center

Hátt í þrjú þúsund manns fórust í hryðjuverkaárásinni á World Trade Center turnanna í New York, 11. september 2001. Aðeins tókst að bjarga tuttugu manneskjum lifandi úr rústunum. Lögreglumennirnir William Jimeno og John McLoughlin voru númer 18 og 19. Oliver Stone segir sögu þeirra í einn sólarhring í World Trade Center. Mikið er um dramatík kvikmynda- og tæknilega séð, í vel gerðri kvikmynd. Vissulega er hún áhrifamikil í mörgum atriðum, sérlega þegar heildarmyndin skiptir máli meðan verið er að lýsa persónulegum hörmungum. Heildarmyndin er samt aðeins umgjörð utan um björgun tveggja lögreglumanna. Aldrei þessu vant er Stone sjálfur nokkurn veginn skoðanalaus á atburðinum og eftirleiknum.

Hvar er leikstjórinn sem á áhrifamikinn hátt sagði löndum sínum í Platoon, hvað hefði í raun skeð í Víetnam, vildi í JFK meina að morðið á John F. Kennedy væri samsæri, sýndi á áhrifamikinn hátt tilgangslaust ofbeldi þar sem fjölmiðlar fá einnig á baukinn í Natural Born Killers og í Nixon sýndi okkur Richard Nixon sem aumkunarverðan mann sem var ekki hæfur sem forseti? Sá Oliver Stone er víðsfjarri í World Trade Center. Ef það er einhver atburður sem hægt hefði verið að vera með eigin skoðanir þá er það þessi hryðjuverkaárás. Oliver Stone sem leikstýrir World Trade Center er fyrst og fremst mikill fagmaður og skilar okkur dramatískri kvikmynd, sem nýtir sér mesta hryðjuverk mannkynssögunnar til að sýna mannlega hetjulund og fórnfúsa björgunarmenn að störfum.

Greinilegt er að Oliver Stone er hikandi og vill ekki særa neinn. Hann er ekki öðruvísi en flestir landar hans að þessu leyti, þjóðerniskenndin tekur af honum völdin og meira að segja fær Bush forseti sína mínútu í að þjappa þjóðinni saman. Í stað þess að vera gagnrýninn kýs Stone að segja sögu lögreglumannanna tveggja með tilvitunum í líf þeirra áður en þeir lokuðust inn í rústunum og hvernig fjölskylda þeirra hagar sér þennan örlagaríka sólarhring. Þá gleymist ekki að sýna þá samstöðu sem ríkir meðal björgunarmannanna, landgönguliða, lögreglumenn og bráðliða, sem setja sig í lífshættu við að bjarga lögreglumönnunum tveimur. Allt er þetta gott og gilt en myndin hefði verið mun sterkari hefði Stone einbeitt sér meira beint að atburðinum við World Trade Center og minnkað dramatíkina í kringum fjölskyldurnar, sem vissulega dregur úr áhrifum kvikmyndarinnar.

Eins og við var að búast kemur upptalning í lokinn þar sem sagt er frá afdrifum lögreglumannanna tveggja eftir björgunina og allar tölur í kringum hryðjuverkið tíundaðar. Auk þess er sagt frá því að landgönguliðinn sem rambaði á þá félaga hafi skráð sig aftur í herinn og hafi farið tvisvar til Íraks.

World Trade Center er ekki sú kvikmynd sem ég bjóst við frá Oliver Stone. Hefði hann beðið með að gera hana í fáein ár í viðbót er ég viss um að við hefðum fengið öðruvísi mynd, mun kraftmeiri og með skoðunum hans á því sem gerðist í framhaldinu hjá bandarískum stjórnvöldum. Ekkert í World Trade Center nálgast gagnrýni, aðeins verið að gefa okkur innsýn í líf fárra einstaklinga þennan örlagaríka dag.

Leikstjóri: Oliver Stone. Handrit: Andrea Berloff, byggt á frásögn John McLoughlin, Donnu McLoughlin, William Jimeno og Alison Jimeno. Kvikmyndataka: Seamus McGarvey. Tónlist: Craig Armstrong. Leikarar: Nicolas Cage, Michael Pena, Maria Bello og Maggie Gyllenhaal. 129 mín.

Hilmar Karlsson