Ferðin á heimsenda (BJ)

Þó að mig hefði mikið langað til þess að komast á Hornstrandir liðu mörg ár frá misheppnaðri tilraun árið 1991 þangað til slík ferð komst aftur á dagskrá. Stundum eru forlögin einfaldlega með þeim hætti að maður er alltaf að gera eitthvað annað. Ekki það að leiðin lægi ekki á ýmsa merka staði, bara ekki í þessa eyðibyggð. Vorið 2008 fórum við hjón ásamt metnaðarfullum gönguhópi á Eyjafjallajökul. Nýlega heyrði ég að ganga á Eyjafjallajökul væri erfiðari en á Hvannadalshnjúk. Það er reyndar rangt, en ég heyrði þetta samt. Kannski var það þess vegna sem hluti hópsins taldi sig færan í flestan sjó og áformaði göngu á Norður-Ströndum, göngu sem skyldi enda í Hornvík.

2008

Við Vigdís skráðum okkur umsvifalaust í þessa ferð. Okkur fannst Eyjafjallajökull auðveldur viðfangs, auk þess sem þarna myndum við ná langþráðum áfanga. Ferðin hófst um miðjan ágúst. Sumrin eru ekki löng á Hornströndum. Vanir menn segja að þau byrji í lok júní og endi um miðjan ágúst. Seinna máttum við ekki vera. Leiðin lá núna í Norðurfjörð á Ströndum. Ég veit ekki hvernig hægt er að lýsa Norðurfirði, varla hægt að tala um þorp því að þar eru hvorki mörg hús né margir íbúar.

Ruslahaugur? Jú, staðurinn er ekki snyrtilegur og hefði gott af því að einhver tæki til. En hver? Matthías Bjarnason tryggði peninga í höfn þegar sveitarfélagið var orðið svo fámennt að ljóst var að þangað myndi enginn sigla. Nú kemur höfnin sér vel fyrir borgarskrílinn á leið út í náttúruna. En staðurinn er vingjarnlegur, þar er hægt að fá gistingu og jafnvel matarbita. Meira að segja skella sér í sund í fjörunni skammt fyrir norðan. Reyndar ekki í sjónum heldur í sundlaug sem heimamenn gerðu af stórhug fyrir fimmtíu árum.

Ferðafélagið býður upp á gistingu í botni fjarðarins. Vegna þess að við gengum langar göngur þurftum við að hafa talsverðan farangur. Einhvers staðar las ég að maður ætti að geta borið um fjórðung þyngdar sinnar á bakinu í svona göngum. Í mínu tilviki voru það liðlega 20 kíló. Svo vildi til að ég hafði þyngst um fjögur kíló þetta vor og hugsaði mér gott til glóðarinnar að nú gæti ég borið einu kílói meira. Að morgni var búið að fylla malinn af mat og fötum og binda við hann svefnpoka. Mér veittist nær ómögulegt að bifa honum og giskaði á að hann væri fast að 30 kílóum að þyngd, en ég hafði ekki þyngst nóg til þess að ráða við slíkt hlass. Einhver hafði vigt með (hvers vegna veit ég ekki) og ég smellti pokanum á hana. Hann reyndist vera sjö og hálft kíló. Þar sem allmörg ár eru síðan ég rauf 30 kílóa múrinn lét ég ekki á neinu bera, og þóttist sveifla byrðinni léttilega á bakið. Sór þess jafnframt dýran eið að byrja í ræktinni þegar ég kæmi aftur í bæinn.

Við ætluðum að sigla með Reimari skipstjóra í Skjaldabjarnarvík daginn eftir. Ég veit ekki hve menntaðir lesendur pistlanna eru (flestir eflaust fjölfróðir), en Skjalda-Björn mun vera landnámsmaður. Þeir sem þekkja hann vel taka því illa ef talað er um Skjaldbjarnarvík. Reimar er vingjarnlegur náungi eins og við áttum eftir að kynnast betur síðar og stýrði ágætlega. Sjóferðin gekk vel. Logn var veðurs. Halldór Laxness sagði okkur menntaskólanemendum það á Sal árið 1971 að þetta væri eina náttúrulýsingin í fornsögunum. Ekki er ég viss um að það sé rétt, en ef hún var nógu góð fyrir Halldór og Snorra flýtur hún líka með hér.

Á bátnum var auk okkar göngugarpanna fjölskylda sem hélt upp á 90 ára afmæli með því að sigla að Hornbjargi. Mér fannst þetta glæsileg afmælisveisluhugmynd og veislan hefur eflaust verið góð líka, en hún endaði í vöfflum í Reykjafirði. Það var Geir Þórarinn Zoëga frændi minn sem var þarna mættur með fjölskyldu, en hann er opinberlega fluttur að Djúpuvík. Tengdaforeldrar hans voru með í ferð og voru tilefni fararinnar.

Þó að við sigldum aðeins um klukkutíma með bátnum var útsýni glæsilegt, ekki síst Drangaskörð sem eru afar fallegir og sérkennilegir klettar með nokkrum skörðum sem virðast óárennileg. Ég sé það af göngubókum að þeir sem komast í gegnum hæstu skörðin eru taldir mestir kappar (að eigin áliti amk).

Þegar komið var að víkinni góðu var gúmmíbátur settur í sjóinn og við ferjuð í land nærri skipbrotsmannaskýli sem við þurftum þó ekkert á að halda. Við þurftum ekkert nema bakpoka til dagsins og örkuðum af stað. Reki er mikill í víkinni en það sem vakti mesta athygli okkar var hve allar þúfur voru bókstaflega svartar af berjum. Annað eins krækiberjager hef ég aldrei séð. Þau voru ágæt á bragðið líka.

Í norðanverðri víkinni er leiði Hallvarðar nokkurs Hallssonar. Hann mun hafa verið hinn mesti kappi sem lést árið 1799. Um það er girðing sem var nýmáluð, en vel hefðu málarar mátt ganga betur frá eftir sig, mála minna af gróðri og tína upp málningarflygsur, fyrst þeir ætluðu að gera leiðið snyrtilegra. Skylt er að geta þess að leiðsögumaður í ferðinni var Páll Ásgeir Ásgeirsson. Hann komst þó ekki með í för, en flestir leiðangursmenn höfðu ágætt rit hans um Hornstrandir með sér. Páll mun búa á Háteigsvegi.

Ekki stöldruðum við lengi við hjá þeim félögum, Hallvarði og Skjalda-Birni, og örkuðum upp dal inn af víkinni. Meðan minnst er á birni er rétt að minnast þess að ferð okkar þótti hin mesta háskaför því að Ólína Þorvarðardóttir og vinkonur hennar höfðu skömmu áður séð hvíta bletti í heiði. Þegar blettirnir hurfu létu þær sýslumann vita því að líklegt þótti að um ísbirni væri að ræða. Mörg húsráð voru gefin, ef við skyldum hitta á Ólínur, eins og heimamenn nefndu birnina. Meðal annars þykir vænlegt að standa uppréttur og lyfta höndum til þess að hræða dýrin.

Upp af dalnum er fjall sem Geirólfsgnúpur nefnist. Páll Ásgeir segir að hann heiti Geirhólmi frá sjó, en af því að við komum landleiðina held ég mig við Geirólfsgnúpinn. Google segir: „Neðan hans er sker sem líkist helst atgeir og hefur því verið nefnt Geirhólmi,“ og hann veit nú ýmislegt. Til þess að gera stutta sögu ekki óþarflega langa er rétt að komast að kjarna málsins, sem sé að við gengum á báða tinda gnúpsins. Hins vegar fann ég ekki helli Fjalla-Eyvindar sem sagt er að sé í fjallinu. Það þótti mér miður. Það væri gaman að vita hve marga hella Eyvindur hefur gist, víðs vegar um landið.

Af fjallinu gengum við í Reykjafjörð. Á leiðinni bar það helst til tíðinda að lágfóta starði á okkur úr mikilli rekaviðarhrúgu sunnarlega í firðinum. Hún var afar spök og engin ástæða til þess að lyfta höndum, enda veit ég ekki hvort það virkar á refi. Lengi vel gaut hún til mín gráleitum augum og það var ekki fyrr en ég dró upp myndavélina að hún hvarf á braut. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir fann ég hana ekki aftur í rekanum.

Í Reykjafjörð fellur á úr Drangajökli. Hún er ísköld, djúp og straumhörð víða. Eftir lýsingu fundum við vað. Þar var skilti sem á var hauskúpa. Það er ekki viðvörun heldur húmor heimamanna. Við vorum með vað skó, plastskó sem vinir okkar höfðu lánað okkur. Mér fannst engin ástæða til þess að klæðast þeim þennan spotta og hélt út í ána á nærbuxunum. Ekki komst ég spönn frá bakkanum áður en kalt vatnið og hrjúfir steinarnir hröktu mig tilbaka. Var þá ekki annað að gera en draga upp skóna og eftir það var eftirleikurinn auðveldur.

Í Reykjafirði er vinsamlegt fólk og sundlaug. Skálinn var ágætur og þar sváfum við vel. Þar er seldur bjór en ekki nýttum við okkur það. Ekki er víst að næstu gestir hafi verið jafnhógværir því að von var á hópi frá Kaupþingi. Þau létu sér ekki nægja Pál Ásgeir í bókarformi heldur komu með frumritið sem ætlaði að ganga með þeim á Drangajökul. Þetta var ágúst 2008.

Daginn eftir héldum við í Bolungarvík. Vestfirðingar nota sömu nöfnin oft þannig að það er nauðsynlegt að taka fram að við vorum ekki að fara til Einars Kr. Guðfinnssonar heldur í fámennari vík á Norður-Ströndum. Það sem frásagnarverðast var frá ferðinni var að á einum stað fórum við um fjöru þar sem ófært er nema á háfjöru. Eitthvað hafði teygst á ferðalaginu þannig að við máttum ekki vera mínútu seinni að komast fyrir klettinn.

Úr fjörunni skreiddist ég útkeyrður og lagðist niður til þess að narta í súkkulaðistykki sem var með í för. Við það fékk ég kraft til þess að skreiðast síðustu metrana að húsinu í Bolungarvík. Ég var heldur skömmustulegur vegna þess litla úthalds, en eins og svo oft áður kom Vigdís mér til bjargar. Hún hafði nefnilega á leiðinni fengið svo ákafan hjartslátt að henni var um og ó. Eðlileg skýring hefði náttúrlega verið að henni hefði þátt svo mikið um rösklega göngu mína, en vegna þess að ég var langt á eftir öllum öðrum taldi hún að þetta væri vegna þungrar byrði og strangrar göngu.

Var þá ekki um annað að velja en hætta göngunni. Svo vel vill til að Reimar skipstjóri á hús þarna í vikinni sem hann gisti einmitt í þessa nótt og var auðsamið við hann að sigla með honum til Norðurfjarðar um morguninn, enda átti annar hópur að fara með honum sömu leið á sama tíma.

Í gistiskálanum, sem Reimar á reyndar líka, voru tvær breskar fjölskyldur, tvenn hjón með ung börn. Þau voru orðin matarlítil eftir að hafa gengið norðan að í fimm daga. Við gáfum þeim af nestinu okkar, enda þurftum við ekki fæðið sem við höfðum ætlað okkur í framhaldinu. Vigdís var hissa á því hve ábyrgðarlaust fólkið væri að fara með ung börn í svona svaðilför. Engin íslensk fjölskylda myndi leggja í svona svaðilför með börn.

Af því að Vigdís gekk ekki alveg heil til skógar þetta kvöld var ég ekkert að minna hana á ferð okkar sautján árum áður með þrjú börn, þar af eitt þriggja ára. Þvert á móti kinkaði ég kolli og var mjög hneykslaður á þessum útlenda bakpokalýð.

Daginn eftir gengum við inn eftir dalnum á sama tíma og ferðafélagarnir lögðu upp á heiðina í úrhellisrigningu. Þeirra beið 30 kílómetra dagleið og ýmsar svaðilfarir sem ekki verða raktar hér. Við fórum hins vegar að fossi innarlega í dalnum sem hægt var að ganga á bakvið. Þessi foss er ekki í bók Páls Ásgeirs og því afar fáir sem hafa upplifað þá göngu. Þennan daga var tiltölulega auðvelt að ganga að baki fossinum. Þetta er enginn Seljalandsfoss sem fellur kílómetra frá þeim sem bak við hann stendur. Þarna gat maður teygt höndina út í bununa og ekki laust við að úlpan vöknaði. Sem sé alvöru ævintýrafoss.

Á leiðinni til baka kom Reimar á móti okkur á fjórhjóli. Ekki var það bara af umhyggju fyrir Vigdísi og hjartabanki hennar heldur lá honum á að komast af stað. Farangurinn var kominn út í gúmmíbátinn og nokkrum mínútum seinna vorum við komin út á rúmsjó. Ferðin var lífleg, sex vindstig sem hefði ekki truflað okkur nema gúmmíbáturinn losnaði og gerði sig líklega til þess að fara sína leið. Skipstjórinn kom þá aftur á skut og náði bátnum aftur um borð og batt hann fastan. Engum varð meint af volkinu.

Á bryggjunni í Norðurfirði vorum við samt hljóð og hugsuðum bæði: „Ætlar þessari Hornstrandaferð okkar aldrei að ljúka með eðlilegum hætti?“

Benedikt Jóhannesson