Undarleg forræðisdeila í netheimum / 07/2004

Flestir hafa heyrt talað um hústökumenn sem flytja inn í yfirgefið hús og búa þar frítt. Svipað dæmi er þekkt í Rafheimum. Þá skráir einhver lén og hyggst hagnast á því að hafa skráð það fyrstur svo sem með því að selja það þeim sem eiga „tilkall“ til lénsins. Yfirleitt er lénið þekkt nafn eða vörumerki. Dæmi um slíkt er t.d. skráning Jeffreys nokkurs Burgars á lénum eins og www.brucespringsteen.com og www.kevinspacey.com í óþökk Brúsa og Kevins. Þeir hafa báðir farið í mál við Burgar en borið skarðan hlut frá borði í þeim viðskiptum.

Hér á landi fór Microsoft fram á að skráður eigandi microsoft.is hætti að nota það og taldi það sína eign. Viðkomandi hafði ætlað að setja upp vef um Microsoft og afurðir þess enda starfandi í tölvugeiranum. Hins vegar hafði hann sinnt því lítið og vefurinn sífellt sagður í vinnslu. Úrskurðarnefnd ISNIC (sem skráir íslensk lén) féllst á rök Microsoft og þurfti eigandi lénsins að gefa það eftir.

Öfugsnúið mál

En stundum eru málin snúin og jafnvel öfugsnúin. Í Bretlandi býr kona sem hefur barist fyrir því að fá stórfyrirtæki til að hætta að nota lénið hennar. Katie Jones sem hefur verið með skráð lénið katie.com frá 1996 lenti nefnilega í því að útgáfufyrirtækið Dutton, sem er dótturfyrirtæki Penguin, gaf út bók árið 2000 sem hét katie.com. Bók þessi fjallaði um barnamisnotkun á Internetinu og höfundur bókarinnar, Katherine Tarbell, hafði 13 ára gömul lent í höndum barnaníðings eftir að hafa kynnst honum, undir fölskum forsendum, á spjallrásum. Bókin er sögð sláandi lesning og sennilega sú eina sem skrifuð er af fórnarlambi internetsbarnaníðings.

Upphaflega átti hún að heita girl.com (sem var klámvefur á þeim tíma) en titlinum var breytt áður en bókin var gefin út og nafnið katie.com varð ofan á. Þetta sýnir svo ekki verður um villst að útgefendur höfðu velt því fyrir sér að ekki væri skynsamlegt að hafa bókartitilinn hinn sama og ákveðið lén. Katherine á eigið lén, katiet.com en ekki hefur enn fengist upplýst hvers vegna það lén var ekki notað sem titill bókarinnar.

Hvað um það, Katie Jones hafði haft á vefnum sínum myndir af sér en þó aðallega börnunum sínum en neyddist til að taka þær niður í ljósi efnis bókarinnar. Þetta kom sér að sjálfsögðu illa fyrir hana þar sem hún hafði getið sér gott orð á Bretlandi í internetgeiranum. Einnig hafði hún starfað fyrir AOL og MSN við

stjórnun spjallrása.

Hitt var svo öllu verra að yfir hana steyptist póstur frá lesendum bókarinnar, sumir höfðu lent í því sama og Katherine Tarbell og vildu ræða það við hana, aðrir vildu koma upplýsingum um barnaníðinga á framfæri og enn aðrir sendu skammar- og sóðabréf og allir héldu sig vera að senda bréf til höfundar bókarinnar.

Kata gefur ekki eftir

Opið bréf til Penguin og höfundar bar engan árangur. Katie hafði ekki fjármagn til þess að standa í málaferlum við útgáfurisa vegna málsins en þrátt fyrir töluverðan kostnað gafst hún ekki upp, enda sveið henni að stórfyrirtæki skyldi valta svona yfir sig og hún skynjaði þetta jafnframt sem misnotkun og það væri jú eitthvað sem höfundurinn ætti að geta skilið.

Penguin sýndi örlítinn lit með því að prenta í kiljuútgáfu 2001 - með upplýsingum um höfundarrétt - að hvorki bókin né höfundur tengdust léninu katie.com á neinn hátt. Þegar vefritið The Register ( www.theregister.co.uk ) reyndi að ná sambandi við útgefandann, skömmu eftir útgáfu bókarinnar, var skellt á blaðamann þess. Þrisvar! CNN, The Guardian og BBC News Online fjölluðu um málið án þess að útgáfurisinn haggaðist í afstöðu sinni. Penguin og höfundur komu ítrekað þeim skilaboðum til Katie að þau vildu fá lénið til afnota ókeypis.

Í sumar lifnaði svo málið aftur og tóku íbúar Rafheima við sér í þetta skiptið. Ástæðan var sú að lögfræðingur á vegum KatieT hafði samband við hina einu sönnu Katie og heimtaði með hótunum lénið enda ætluðu höfundurinn og útgefandinn sér stóra hluti á Internetinu. Taldi lögfræðingurinn að eina leiðin fyrir Katie að losna við öll þessi vandræði væri að gefa frá sér lénið til þeirra, þeim að kostnaðarlausu.

Málið loks leyst

Í framhaldi af því tóku þekkt vefrit eins og The Register og Slashdot auk CNN málið upp og í kjölfarið spratt upp mikil umræða um framferði útgefandans Penguin og m.a. var fólk varað við að kaupa bókina á Amazon vegna ummæla lesenda um bókina þar sem útgefandinn væri að níðast á lögmætum eiganda lénsins. Hreyfingin „Free katie.com“ fór af stað og birtist auglýsingaborði með þessum orðum á ýmsum bloggsíðum. Fólki stóð ekki á sama um framferði risafyrirtækis við eina litla mannesku, sérstaklega þeir sem áttu eigið lén. Þetta var orðið að baráttu risans við lítilmagnann, þar sem Golíat ræðst á Davíð sem hefur ekkert til saka unnið.

Svo virðist sem þetta hafi haft einhver áhrif því snemma í ágúst síðastliðnum gaf Penguin út fréttatilkynningu um að ákveðið hefði verið að breyta titli bókarinnar í „A Girl's Life Online“ til að forðast misskilning á milli nafns lénsins annars vegar og titils bókarinnar hins vegar. Svo virðist því sem ein undarlegasta barátta um nafn á léni og notkun nafnsins sé á enda. Það óvenjulega við þessa deilu er að hún snerist ekki um það hver á rétt á ákveðnu lénsnafni heldur fyrst og fremst um bókartitil.