I’m Not There

Í upphafi I'm Not There kemur fram að myndin er byggð á mörgum persónuleikum Bob Dylans og með það að leiðarljósi þarf að rýna vel í myndina til að sjá hvar hinn raunverulegi Bob Dylan er til staðar og hvar er getið í eyðurnar. Bob Dylan hefur sjálfur aldrei tjáð sig af mikilli mælsku um einkalíf sitt og yfirleitt svarað spurningum með svörum sem oftar en ekki er lítið mark takandi á. Því hefur Todd Haynes sem leikstýrir myndinni og skrifar handritið ásamt Oren Moverman, byggt að mestu á orðum annarra. Og greinilegt er að þeir hafa komist að sömu niðurstöðu og margir aðrir, að um margbreytilegan persónuleika er að ræða og fara þá snjöllu leið að skipta lífi hans upp í kafla þar sem sex leikarar túlka meistarann undir sitt hvoru nafninu. Engin persóna í myndinni heitir Bob Dylan, en við heyrum í honum, tónlist hans fylgir okkur alla leið í snjallri kvikmyndaútfærslu sem á sér enga fyrirmynd.

Hvað varðar atburðarásina í Im Not There þá er ekkert fast í tíma og rúmi. Persónurnar koma og fara og drengurinn sem ákveður að vera frægur söngvari í upphafi myndarinnar og kallar sig Woody Guthrie, er jafn mikið í sögunni í lokin þegar einsetumaðurinn, Billy, ákveður að fara enn einu sinni á vit ævintýrana. Í millitíðinni hefur mikið gerst.

Greenwich Village og Soho í New York þar sem allt iðar af lífi og þjóðfélagsádeilu í upphafi sjöunda ártugaranis er viðkomustaður ádeilusöngskáldsins Jack Rollins, sem er með gítarinn að vopni. London er viðkomstaður Jude Quinn, ádeilusöngskálds sem hefur valdið aðdáendum sínum vonbrigðum, svo ekki sé meira sagt, með því að taka rafmagnið í þjónustu sína. Þessi tvö tímabil þekkja allir Dylan aðdáendur. Minna er vitað um einkalífið sem birtist í lífi leikarans Robbie Clark og eiginkonu hans, Claire. Lokaatriðið er svo kafli út af fyrir sig og fjallar um einsetumanninn Billy, sem hittir fyrir þjóðsagnapersónunna Pat Garrett. Að einhverju leyti er verið að minna á að Bob Dylan túlkaði Billy the Kid í kvikmyndinni Pat Garrett & Billy The Kid og að eitthvað sé líkt með þeim, en samt sem áður óljós endir.

Hægt er að velta sér endalaust upp úr sögunni og hvað stendur á bak við hvert atriði og ekki spillir fyrir frábærir leikarar. Stjörnuleikur hjá flestum þó fyrst og fremst Cate Blanchett sé eftirminnileg, en hún túlkar “poppsöngvarann” Quinn í London sem fær yfir sig skítkast frá aðdáendum sem telja hann hafa yfirgefið þá. Stórkostleg og einstæð túlkun sem enginn gleymir, og ekki eingöngu vegna þess að Blanchett er frábær leikkona sem er að leika karlmann, sem er útdópaður og fullur fyrirlitningar, heldur vegna þess hversu undirliggjandi persóna Dylans verður skýr í hennar meðförum. Aðrir leikarar falla í skuggann, en vert er að minnast á Christian Bale, sem túlkar Dylan á New York árunum og einnig þegar trúin hefur náð tökum á honum síðar meir. Bale og Blanchett fá tækifæri til að túlka lög Dylans og gera það frábærlega. Heath Ledger er einnig góður sem sú persóna Dylans sem á erfiðast uppdráttar, er í vörn gagnvart eiginkonunni, sem Charlotte Gainsbourg leikur og kemur út sem mun heilsteyptari manneskja. Ekki verður skilið við leikarana án þess að minnast á Julianna Moore, sem túlkar orð Joan Baez, orð sem meðal annars heyrðust í heimildarmynd Martin Scorsese, No Direction Home.

Im Not There er kvikmynd sem gefur mikið af sér sérstaklega fyrir þá sem þekkja feril og sögu Bob Dylans. Todd Haynes notar eins og áður segir einstaka aðferð við að koma Bob Dylan til skila og er ekkert á því að gefa neinar skýringar, tekur mikla áhættu með flókinni aðferð sem tekst að öllu leyti nema í lokakaflanum um Billy, sem ég set spurningamerki við og hreint og beint átta mig ekki á honum.

Leikstjóri: Todd Haynes. Handrit: Todd Haynes og Oren Moverman. Kvikmyndataka: Edward Lachman. Tónlist: Bob Dylan. Aðalleikarar: Christian Bale, Cate Blanchett, Heath Ledger, Richard Gere, Charlotte Gainsbourg, Julianne Moore og Bruce Greenwood. 135 mín.

Hilmar Karlsson