Nyhedsavisen – úti er ævintýri (JGH)

Síðasta frétt danska fríblaðsins Nyhedsavisen hefur verið skrifuð. Fréttirnar af andlátinu eru ekki stórlega ýktar. Blaðið er gjaldþrota og leitar skiptaráðandi núna logandi ljósi að einhverjum eignum í þrotabúinu. „Það enda víst ekki öll ævintýri vel,“ var haft eftir Þórdísi Sigurðardóttur, forstjóra Stoða Invest, dótturfélags Baugs, um þessi tíðindi en hún var lengi vel stjórnarformaður í útgáfufélagi Nyhedsavisen, Dagsbrun Media. En Stoðir áttu undir það síðasta 15% hlut í Dagsbrun Media eftir að hafa losað sig út úr ævintýrinu hægt og sígandi þótt eftir standi augljóslega mikill fjáhagsskaði Baugs vegna þess.

Nyhedsavisen var ekki ævintýri eftir H. C. Andersen. Það var fjármálaævintýri og maðurinn sem skrifaði það var Gunnar Smári Egilsson og fékk hann lánaðan fjaðurpenna frá Jóni Ásgeiri Jóhannessyni til að hefja skriftir. Lagt var upp með að þetta yrði danska útgáfan af Fréttablaðinu enda hefði formúla Fréttablaðsins gengið vonum framar á Íslandi. Það átti að leggja danska blaðaheiminn undir sig og fræg varð setning Gunnars Smára Egilssonar, forstjóra Dagsbrun Media, við dönsku pressuna þegar hann sagði ögrandi að peningar væru ekki vandamál þegar rætt var um að Dagsbrún ætlaði að bjóða 80 milljarða króna í blaðarisann Orkla Media sem gefur út Berlinske Tidende.

Útgáfa Nyhedsavisen hratt af stað fríblaðastríði í Danmörku í ágústmánuði árið 2006, eða fyrir nákvæmlega tveimur árum. Þegar mest varð voru gefin út sjö fríblöð í Danmörku og það vakti athygli hve hinir dönsku stjórnendur Nyhedsavisen voru borubrattir í byrjun um að miklu fé yrði mokað í Nyhedsavisen til ársins 2010. Þetta var ekki bara fundið fé, heldur virtist hafa fundist fé. Setningin sem glumdi sífellt var að Jón Ásgeir Jóhannesson væri tilbúinn til að leggja mikið fé í Nyhedsavisen og væri sömuleiðis að skoða fleiri blaðamarkaði, eins og í Evrópu og Bandaríkjunum; t.d. á Boston-svæðinu.

Frá fyrsta degi var við ofurefli að etja í útgáfu Nyhedsavisen. Danirnir svöruðu fyrir sig og fríblaðastríðið hófst með miklum átökum fríblaða og áskriftarblaða. Eftir gjaldþrot Nyhedsavisen fullyrðir Berlingske Tidende að reikningarnir vegna útgáfu Nyhedsavisen í Danmörku fari hækkandi og að tap á starfsemi blaðsins þau tvö ár sem það kom út sé komið upp í um 800 milljónir danskra króna, jafnvirði 13,1 milljarðs íslenskra króna. Þá fullyrðir Berlingske að Baugur hafi lagt Nyhedsavisen samtals til 700 milljónir danskra króna, eða um 11,2 milljarða íslenskra króna. Loks segir Berlingske ennfremur að ef tapi annarra danskra fríblaða sé bætt við tap Nyhedsavisen sé tapið komið í um 25 milljarða íslenskra króna. Og takið eftir þessu; þá er tap áskriftarblaðanna af fríblaðastríðinu ekki talið með. Af þessum orðum Berlingske má draga þá ályktun að dagblaðamarkaðurinn í Danmörku hafi tapað um 30 til 35 milljörðum íslenskra króna á síðustu tveimur árum vegna stríðsins.

Það hlakkar í dönsku pressunni vegna gjaldþrots Nyhedsavisen og mér segir svo hugur um að hún eigi eftir að hamast á öðrum íslenskum fjárfestum í Danmörku á næstunni vegna þessa máls. Þeir munu tifa á að allt sé að fara til fjandans. En Nyhedsavisen var frá byrjun auðvitað talsvert öðruvísi en aðrar fjárfestingar Íslendinga í Danmörku, hún var meira í ætt við bjartsýniskast. Hún hafði í upphafi á sér stimpilinn „risíkó og fíaskó“.

En hvað með Ísland? Núna spyrja sig allir að því hvernig íslenska fríblaðastríðið, þ.e. stríðið á milli Fréttablaðsins og 24stunda, eigi eftir að enda sem og keppni fríblaðanna við áskriftarblöðin Morgunblaðið, DV og Viðskiptablaðið. Það eru blikur á lofti. En öll þessi dagblöð hafa „djúpa vasa“ á bak við sig, þau eru í eigu þriggja helstu viðskiptaveldanna á Íslandi. Forstjóri Árvakurs, Einar Sigurðsson, og forstjóri 365, Ari Edwald, hafa hins vegar sagt í fjölmiðlum að það sé mjög á brattann að sækja og hafa staðfest að Árvakur og 365 séu að skoða samstarf vegna stóraukins prent-, pappírs- og dreifingarkostnaðar. Saga íslenskra dagblaða er þyrnum stráð og endalok Nyhedsavisen sýnir að „djúpir vasar“ geta líka misst þolinmæðina.

En hvað um það; úti er danskt ævintýri þó ekki hafi það verið eftir H. C. Andersen.

Jón G. Hauksson

[email protected]