Hafna Icesave með fótunum (JGH)

Mig langar til að vekja athygli á frétt sem birtist í vikunni undir yfirskriftinni: Opnað fyrir Ísland á ný. Hún styður við það sem ég hef sagt undanfarna mánuði um að það verður ekki skrúfað fyrir Ísland þótt Alþingi samþykki ekki Icesave. Þessi frétt er sennilega annar tveggja ljósra punkta í vikunni sem hefur annars einkennst af afsökunum og ekki afsökunum bankastjóra. Sem og ótrúverðugum umræðum á Alþingi um fyrirvarana tengdum Icesvae, fyrirvara sem enginn veit hvort hafi lagalegt gildi eða ekki. Enn og aftur segi ég: Ekki skrifa undir Icesave – semjum upp á nýtt við Breta og Hollendinga. Unga fólkið hafnar núna Icesave með fótunum; það flýr land.

Fréttin um að opnað væri fyrir Ísland á ný var um að Coface, eitt stærsta greiðslutryggingafélag heims, hefði staðfest skriflega að fyrirtækið væri tilbúið til að tryggja greiðslur íslenskra fyrirtækja á sama hátt og gildir með fyrirtæki í öðrum löndum. Sagt var frá þessu á vef Viðskiptaráðs Íslands, en þar sagði ennfremur að tvö stærstu greiðslutryggingafélög í heimi, Euler Hermes og Atradius, hefðu ekki opnað fyrir Ísland – en þau hafa tryggt flesta erlenda birgja sem hafa verið í reikningsviðskiptum við íslenska innflytjendur. Þá segir í fréttinni að hjá Creditinfo sýni aukning fyrirspurna frá Coface að íslensk fyrirtæki sitji í vaxandi mæli við sama borð og aðrir þegar lánshæfismat reikningsviðskipta er metið.

Ég hef víst staglast á því undanfarið að lífið haldi áfram þótt Alþingi samþykki ekki Icesave. Ég hef sagt að erlendir bankar muni halda áfram að sinna viðskiptum á milli landa og fá þóknanir fyrir. Útlendingar hætti ekki að kaupa fisk og ál af okkur. Hætti ekki að ferðast til Íslands. Og að erlendir framleiðendur hætti ekki að selja okkur vörur á meðan við getum greitt fyrir þær með útflutningi okkar. Fréttin um Coface sýnir að það er alþjóðleg samkeppni í greiðslutryggingum og Coface sér leik á borði í samkeppninni við Euler Hermes og Atradius.

Coface opnar fyrir þessar greiðslutryggingar óháð því hvort Alþingi samþykki Icesave með fyrirvörum eða ekki. Eflaust gerir fyrirtækið þó ráð fyrir því að Icesave verði samþykkt á Alþingi en fyrirtækið hefur ekkert í hendi um það hvernig viðbrögð Breta og Hollendinga verða við hinum margumtöluðu fyrirvörum sem eru á allra vörum.

Annars er hægt og bítandi að renna upp fyrir mönnum að það að skrifa undir Icesave er að skrifa undir fólksflótta frá Íslandi. Ungt, vel menntað fólk ætlar sér ekki að borga Icesave heldur flýr það land. Það greiðir atkvæði gegn Icesave með fótunum. Skyldi engan undra. Atgervisflóttinn er hafinn. Arkitektar, verkfræðingar, læknar, hjúkrunarkonur, lyfjafræðingar, viðskiptafræðingar og iðnaðarmenn – eru á leiðinni út. Og snúa ekki heim í bráð nema sem ferðamenn á sumrin. Það er næga vinnu að fá í Noregi og Svíþjóð fyrir hið velmenntaða, unga fólk.

Unga fólkið hefur misst vonina hér á landi. Þegar vonleysið grípur um sig þá er allt farið. Það keypti íbúðir í bólunni á bóluverði og greiddi með bóluláni. Það var í góðri trú og þetta var umhverfi þeirra. Getur það sjálfu sér kennt um að hafa komið sér þaki yfir höfuðið á Íslandi við þessar aðstæður? Jú, eflaust má færa rök fyrir því að einhverju leyti að það hafi verið óvarkárt. En ekki endilega. Þetta var efnahagsumhverfið. Það hrundi - sem og efnahagur þessa unga fólks. Lánin upp, verð íbúðanna niður! Kannski er hægt að afskrifa lán þess að hluta til að stöðva fólksflóttann en því miður held ég að það sé orðið of seint. Fram kemur í viðtali við Benedikt Jóhannesson, ritstjóra Vísbendingar, í Fréttablaðinu í morgun að fólksflóttinn gæti kostað þjóðina sextíu milljarða með því að skatttekjur skertust um 16% vegna brottfluttra.

Ég er á því að langflestir Íslendingar vilji fá nýjan gjaldmiðil, fá evru eða dollar, en séu hins vegar blendnir í trúnni varðandi aðildina að Evrópusambandinu. Evran kemur í fyrsta sæti. Unga fólkið flýr land vegna þess að skuldavandi þess vegna íbúðakaupa er óleysanlegur og það ætlar ekki að bæta Icesave á sig til viðbótar á sama tíma og laun hafa lækkað. Það flýr land vegna hroka stjórnvalda við að samþykkja Icesave og tilætlunarsemi um að þessi kynslóð borgi brúsann með snarhækkandi sköttum; beinum sem óbeinum. Það flýr land vegna þess að stjórnvöld geta ekki tekist á við 170 til 230 milljarða fjárlagahalla sem blasir við.

Unga fólkið fer til evrunnar vegna þess að evran er ekkert á leiðinni til þess. Ríkisstjórnin og 32 þekktir hagfræðingar mega ekki heyra á það minnst að taka upp evru einhliða. Unga fólkið fer til evrunnar eða annarra alvöru gjaldmiðla vegna þess að þar eru lágir vextir og engin verðtrygging. Á Íslandi dekra stjórnvöld við fjármagnseigendur; tryggja innstæður í bönkum að fullu og greiða stórfé í peningamarkaðssjóði án þess að bera skylda til. Ríkisstjórn og Seðlbankinn halda að verðbólga á Íslandi stafi af vöxtunum en ekki gengi krónunnar; að ekki sé hægt að lækka vexti vegna þess að verðbólgan sé svo mikil. Seðlabankinn skilur ekki að það þarf að lækka vexti til að styrkja atvinnulífið. Sterkt atvinnulíf - sterk króna. Það verður aldrei til sterk króna án sterks atvinnulífs. Unga fólkið með börnin flýr vegna þess að matarkarfan hefur hækkað um 50% á einu ári. Það einfaldlega nennir þessu ekki lengur.

Ríkisstjórnin hælir sér af því að hafa afgreitt 42 mál af 48 málum sem hún ætlaði að afgreiða á fyrstu 100 dögunum. Hrokinn er slíkur að það er engu lagi líkt. Stjórnvöld vita að öll stærstu málin eru eftir. Fjárlagahallinn er óleystur. Skuldavandi heimilanna er óleystur. Skuldabaggi vegna Icesave er óleystur. Fólksflótti ung fólksins er óleystur. Skæðadrífa lögsókna frá erlendum kröfuhöfum vegna neyðarlaganna er óleyst vandamál. Það er allt óleyst. Það er að vísu búið að lækka laun handhafa valds forseta og spara þannig 8 milljónir á ári. Þetta er ein af fréttunum sem hefur verið slegið upp í þessari viku – en lítið sem ekkert fjallað um hvernig ríkisstjórnin ætlar að leysa 170 til 230 milljarða fjárlagahallann.

Ég nefndi í upphafi að fréttin um Coface væri annar tveggja ljósra punkta í vikunni sem annars hefði einkennst af afsökunum og ekki afsökunum bankastjóra. Hinn ljósi punkturinn er að íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu er á leiðinni til Finnlands í úrslitakeppni Evrópumótsins. Það er sögulegt ferðalag. Áfram Ísland.

Jón G. Hauksson

[email protected]