Það þarf magnað þor til að vera sannur maður (BJ)

Ég fór á fund Sjálfstæðisflokksins í Garðabæ í morgun. Líklega gerast ekki miklu örlagaþrungnari fundir á seinni tímum á Íslandi. Formaður flokksins lýsti því yfir á fimmtudagskvöld að hann íhugaði afsögn eftir að birt hafði verið skoðanakönnun um að fylgi flokksins myndi kannski aukast ef varaformaðurinn tæki við.

Sagt hefur verið að formennska í Sjálfstæðisflokknum geti verið miskunnarlausasta starf á Íslandi. Ekki vegna þess að andstæðingar flokksins vegi að formanninum, heldur fyrst og fremst vegna árása úr eigin ranni.

Við mættum í Fjölbrautaskólann tuttugu mínútur fyrir ellefu. Bílum hafði þá þegar verið lagt upp á gangstéttir, stæði var ekki að finna nema á efsta plani, alllangt frá skólanum. Loft var kalt og sólin skein. Alls staðar að dreif að fólk. Ég sá að þarna var ekki bara fólk úr Garðabæ heldur miklu víðar að, rétt eins og ég sjálfur. Allir voru að koma á sögulegan viðburð.

Hvað ætlaði formaðurinn að gera? Myndi hann gera alvöru úr því að hætta? Á fimmtudagskvöld var greinilegt að hann hafði í alvöru hallast að því að það yrði besta lausnin fyrir flokkinn. Athyglisvert var að heyra í hádegisútvarpinu daginn eftir frásögn fréttamanna af viðtölum við nafnlausa þingmenn flokksins, sem ekki þorðu að lýsa yfir stuðningi við formanninn. „Ef hann segir A verður hann líka að segja B“, var haft eftir þingmönnunum, sem hafa þá verið að minnsta kosti tveir. Ekki var stuðningur varaformannsins eindregnari: „Ég styð ákvörðun Bjarna, hver sem hún verður.“ Engin sjálfstæð skoðun.

Stundum er sagt að stjórnmálamenn þurfi að geta hlustað á rödd þjóðarinnar. Sumir eru svo lánsamir að þjóðin vill tala við þá, aðrir eiga bara jábræður. Engum, sem ekki býr í einangrunarklefa, gat dulist að með sjónvarpsviðtalinu hafði Bjarni snúið taflinu sér algerlega í vil.

Einar K. Guðfinnsson er lánsamari en þingmennirnir ónefndu og sagði á Facebook: „Ég hef varla komist fótmál í dag. Sífellt er ég nefnilega að hitta fólk og fá símhringingar og skilaboð frá fólki víða að sem vill að ég viti að það vilji umfram allt að Bjarni haldi áfram sem formaður Sjálfstæðisflokksins. Það vitnar í vini, kunningja og vinnufélaga sem eru núna staðráðnir í að styðja Sjálfstæðisflokkinn, þveröfugt við það sem það ætlaði sér.“

Samt var auðvitað óvíst hvernig færi. Það er ekki skemmtilegt að þurfa sífellt að búa við árásir og vita aldrei hvort þær koma næst innan frá eða utan að.

Inni í salnum var fjöldi fólks og menn heilsuðust innilega, allir sammála um að viðtalið við Bjarna hefði verið afburða gott. Einn sagði við mig: „Svo þarf hann bara að fjarlægja sig frá landsfundinum. Hann er formaðurinn og verður að bjarga flokknum frá þessum fundi.“ Þó að ég setji gæsalappir notaði viðmælandinn óheflaðra orðalag, en merkingin var þessi. Næsti maður sagði efnislega það sama við mig.

Enn var hægt að fá sæti og það var gaman að sjá hvernig menn komu inn, spjölluðu lítillega, en fengu sér svo sæti meðan þau entust. Þegar klukkuna vantaði kortér í voru stólarnir upp urnir, en straumurinn í salinn þyngdist heldur.

Á sviðinu léku tveir tónlistarmenn falleg lög og það var notaleg stemning í salnum. Þó að hundruðunum fjölgaði stöðugt var bara kliður, ekkert fuglabjarg. Varaformaðurinn kom inn og ég heyrði einhvern segja: „Þarna er hún komin, ísdrottningin.“ Hún fann sér sæti á fremsta bekk.

Klukkan varð ellefu og ekkert lát var á straumnum inn. Gangar meðfram sætum fylltust og eins rýmið aftan við sætin sem er þó býsna breitt. Ég byrjaði að telja og sá að þegar voru komin hátt í sex hundruð, kannski fleiri. Og alltaf bættist í hópinn.

Klukkan sjö mínútur yfir var formaðurinn enn ekki kominn, en fundarboðandi lét klappa fyrir tónlistarmönnunum. Þá kom í ljós að hljóðneminn virkaði illa og sett var í gang átak til þess að laga hann. Músikantarnir voru beðnir um að leika eitt lag enn.

Það jók spennuna að Bjarni var hvergi sjáanlegur. Ætlaði hann kannski alls ekki að koma? Var hugsanlegt að á fundinum yrði lesið upp frá honum skeyti, jafnvel sms, þar sem hann segði af sér? Nei, hann hlaut að vera að skrifa ræðuna fram á síðustu stund. Píanóleikarinn lék spennuþrungið stef sem var endurtekið í sífellu. Hvað var að gerast?

Það var áhugavert að sjá hverjir voru komnir. En það var ekki síður áhugavert að sjá hverjir létu sig vanta. Tilkynnt var að á fundinum væru milli átta og níu hundruð.

Klukkan kortér yfir heyrði maður ljósmyndara hlaupa niður stigann og smella af í gríð og erg. Bjarni fylgdi léttstígur í kjölfarið. Þegar hann kom inn í salinn hófst strax lófatak og allir stóðu upp. Líklega hafa fundarmenn staðið í að minnsta kosti tvær mínútur, klappinu ætlaði aldrei að linna.

Fundarstjóri, sem jafnframt er bæjarstjóri Garðabæjar, sagði frá því að mamma hans, 93 ára, hefði hringt í hann eftir viðtalið við Bjarna á fimmtudagskvöld. Hún var hrifin og sagði: „Hann Bjarni er svo fallegur.“ Þegar sonurinn sagðist hafa heldur dregið mjög úr því hafði mamman sagt: „Jú hann er svo fallega innrættur.“

Bjarni steig á sviðið og byrjaði brosandi: „Þóra konan mín er í útlöndum, en hafði heyrt að viðtalið við mig hefði hreyft við einhverjum konum og spurði: Voru það ekki örugglega allt gamlar konur? Nú er það staðfest.“

Eftir þetta rakti hann hvernig hann glímdi við spurninguna um hvort hann ætti að hætta. Fylgistapið, hjaðningavígin, óvægnar og ósanngjarnar árásir. Sjónvarpsyfirheyrslan hafði átt að vera um eftirmiðdaginn, en þá hefði hann hreinlega ekki verið tilbúinn í viðtal. Svo sagði hann að það hefði ekki verið ákvörðun hans eins þegar hann varð formaður og það gæti aldrei orðið ákvörðun hans eins, ef hann hætti þegar leikurinn stæði hæst.

Hann hafði sannarlega fengið mikil viðbrögð við sjónvarpsþættinum og öll á einn veg. Bjarni rakti hvers vegna hann hefði farið í stjórnmál og hvers vegna hann vildi gefa kost á sér til forystu. Hann vildi láta gott af sér leiða fyrir þjóðina.

Formennska í Sjálfstæðisflokknum eftir hrun hefði ekki verið ávísun á velgengni. Vissulega vantaði enn talsvert upp á að Íslendingar hefðu gert upp við hrunið. En eitt hefðu menn þó átt að læra af því. Það skipti öllu máli að stjórnmálamenn segðu sannleikann.

Þær aðstæður sem væru í samfélaginu núna krefðust þess að stjórnmálamenn og -flokkar kæmu með raunhæfar lausnir. Nú væri mikið kapphlaup milli stjórnmálamanna um að lofa sem allra mestu. Ekki virtust allir þátttakendur í því hlaupi hafa farið í lyfjapróf.

Eftir að hafa hugsað bæði um fortíð og framtíð blasti við Bjarna að ekkert annað kæmi til greina en berjast áfram og leiða flokkinn til sigurs.

Hann ræddi svo um helstu stefnumál flokksins, en hann hafði sagt það sem allir biðu eftir að heyra. Í lokin sagði hann að eins og flestum Íslendingum fyndist honum ekki auðvelt að tala um sjálfan sig. Stefnumálin og hugsjónir væru aðalatriðið. Hann væri farinn að minna sig óþægilega mikið á manninn sem hafði boðið boðið vinkonu sinni út að borða.

Allt frá upphafi talaði maðurinn um sig og sín afrek, þar til undir eftirréttinum sagði hann: „Ég veit ekki hvað er að mér að tala svona stöðugt um sjálfan mig og hleypi þér ekki að. Hvað finnst þér um mig?“

Að ræðunni lokinni var Bjarna ákaft fagnað með dynjandi lófataki. Oft varð hann að gera hlé á máli sínu, ekki síst eftir að hann sagðist ætla að halda sínu striki. Þá var ekki bara lófatak heldur hróp og fagnaðarlæti.

Ekki er auðvelt að koma upp á eftir svona ræðu, sem Bjarni flutti af hæglæti, blaðalaust og fumlaust.

Hanna Birna kom næst og sagði nánast það sama og í viðtölum daginn áður. Hún sagðist vera komin með leið á tali um formennsku sína. Kannski ætti hún að segja sínum nánustu vinum það. Boðskap hennar var vel fagnað.

Ragnheiður Ríkharðsdóttir flutti örstutta ræðu sem var að inntaki svona:

LÍFSÞOR

Það þarf meiri kjark til að segja satt en ljúga,

sjálfstraust til að efast, er aðrir trúa,

djörfung til að mæla gegn múgsins boðun,

manndóm til að hafa eigin skoðun.

Það þarf viljastyrk til að lifa eigin ævi,

einurð til að forðast heimsins lævi,

vizku til að kunna að velja og hafna,

velvild, ef að andinn á að dafna.

Þörf er á varúð víðar en margur skeytir.

Víxlspor eitt oft öllu lífi breytir.

Þá áhættu samt allir verða að taka

og enginn tekur mistök sín til baka.

Því þarf magnað þor til að vera sannur maður,

meta sinn vilja fremur en fjöldans daður,

fylgja í verki sannfæringu sinni,

sigurviss, þó freistingarnar ginni.

Árni Grétar Finnsson

Vilhjálmur Bjarnason sagðist í upphafi sinnar ræðu vilja færa Bjarna svolítið sem hann ætti og þætti vænt um. Í afmælisdagabókinni segði á afmælisdegi Vilhjálms: „Andstreymi og óhamingja bítur ekkert á þig og vinir þínir hafa miklar mætur á þér.“

„Og nú vil ég færa þér þessi orð, Bjarni.“ Svo stóðu þeir saman á sviðinu eitt andartak.

Í fundarlok voru menn brosmildir og glaðir. Þeir höfðu á tilfinningunni að á þessum fundi hefði tekist að færa flokkinn úr fjötrum þess gamla og til framtíðarinnar. Þegar ég gekk út í sólskinið fannst mér samt eins og ég sæi tvo eða þrjá, sem þaulsætnir hafa verið í fortíðarliðinu, þunga á brún.

En líklega hefur það verið missýning.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt