Leikstjórinn Davíð (JGH)

Davíð er engum líkur. Hann leikur sér að þjóðinni eins og köttur að mús. Allir taka þátt í leiknum. Ég ætla að gera það líka. Skrifa enn og aftur um Davíð. Hann er leikstjórinn og lætur leikritið snúast um sig – og svo hefur eiginlega verið frá því hann var í útvarpi Matthildi; slíkt aðdráttarafl hefur hann. Þetta er náttúrlega ekkert annað en snilld. Þjóðin er með hann á heilanum þótt hún ætli alls ekki að vera með hann á heilanum. Þjóðin talar um hann á hverjum degi þótt hún ætli ekki að tala um hann. Blöðin skrifa um hann alla daga þótt ritstjórar og fréttastjórar blaðanna segi að hann sé ekki þess virði að fjallað sé svona mikið um hann. Þeir dengja honum á forsíðu dag eftir dag. Ljósvakamiðlarnir setja hann sem fyrstu frétt dag eftir dag.

Styrmir segir að vinur sinn Davíð sé lagður í einelti. Það er að nálgast það. Þjóðin segir hins vegar að Davíð leggi sig í einelti; heimskreppan sé honum að kenna; fall bankanna sé honum að kenna; glannaskapur útrásarvíkinganna sé honum að kenna; það sé allt honum að kenna. Hann átti að setja reglur sem bönnuðu okkur almenningi að taka góðærið að láni. Hann átti að hafa vit fyrir okkur. Hann ber ábyrgðina fyrst hann skipti sér ekki nægilega af okkur og bannaði okkur að taka lán. Einn helsti bankamaður Landsbankans í útrásinni sagði í panelumræðum hjá Viðskiptaráði um daginn, eftir að kóngurinn hafði talað, að Davíð hefði vel getað sett bönkunum stólinn fyrir dyrnar með bindiskyldu og lausafjárreglum og komið þannig í veg fyrir ofvöxt bankanna og þar með stöðvað hann, bankamanninn, fyrir of hraðan akstur. Ofvirkni bankamannsins var Davíð að kenna. Davíð vissi ekki að hann fór úr stjórnmálum í lögguna. Það vissi bankamaðurinn. Þetta er dásamlegt líf og þetta er ekki leikrit sem er bara sýnt um helgar í Þjóðleikhúsinu, heldur alla daga.

Á forsíðu Moggans er haft eftir Davíð í einhverju sveitablaði í Danmörku, Fjónstíðindum, að verði hann þvingaður úr starfi seðlabankastjóra muni hann snúa aftur í stjórnmálin. „Þá mun ég snúa aftur“ var fyrirsögn Moggans og það lásu allir þessa frétt tvisvar til þrisvar yfir morgunkaffinu. Ég las hana fjórum sinnum, taldi mig ekki alveg vaknaðan; get verið sljór á morgnana ef ég er ekki búin með bollann minn. Ég hafði víst látið hafa það eftir mér nýlega í viðtali að Davíð myndi aldrei snúa aftur í pólitík, hann myndi ekki kljúfa Sálfstæðisflokkinn og enda eins og Gunnar Tór, Sverrir Hermannsson og Albert. Fólk las út úr þessari yfirlýsingu Davíðs að þetta væri hótun. Hvernig í fjáranum gat fólk fundið það út? Hverjum er hann að hóta? Má hann ekki bjóða sig fram ef hann langar til að eiga „come back“? Það er auðvitað máttur og ímyndunarafl leikstjórans, og gott stöðumat, að standa á efstu hæð í Seðlabankanum og horfa á óeirðalögregluna fyrir utan haldandi æstum lýðnum frá byggingunni og túlka atburði þannig að það gæti verið sniðugt að fara fram aftur í pólitíkinni ef jobbið í bankanum yrði hverfult.

Davíð sagði á morgunfundi Viðskiptaráðs að það ætti að upplýsa þjóðina betur um það sem væri að gerast í bankaheiminum og væri einhvern tíma lag til að segja fólkinu sannleikann um það sem gerðist í hörðum heimi bankaviðskiptanna þá væri það núna. Margir stjórnmálamenn tóku þetta sem pillu á sig um að þeir ættu að upplýsa og útskýra betur fyrir þjóðinni. Davíð sagðist meira að segja vita hvers vegna Brown og Darling hefðu sett á okkur hryðjuverkalög. Hann sagðist líka hafa varað við því í nokkur ár að bankarnir væru orðnir of stórir, færu of hratt og talsverð hætta væri á að spilaborgin félli.

Þess vegna kom það öllum á óvart þegar viðskiptanefnd Alþingis kallaði Davíð á sinn fund og vildi fá upplýsingar í takt við þá yfirlýsingu hans á morgunverðarfundinum nýlega að upplýsa ætti þjóðina betur; að hann bar fyrir sig bankaleynd. Snilldin er algjör. Betra verður leikritið ekki.

Hvað veit Davíð? Ég spyr mig stundum að því hvort Davíð hafi einhver tromp uppi í erminni og viti eitthvað misjafnt sem við hin vitum ekki. Þetta lítur ansi oft út þannig. Hefur hann eitthvað á stjórnmálamennina og bankamennina? Er þetta allt eitt stórt samsæri, eins og maðurinn sagði? En þá er ég auðvitað að taka þátt í leikritinu mikla; Hann hefur gefið út að hann viti ýmislegt og ég sit heima, eins og yfir krossgátu, og spyr mig hvað hann viti í raun og veru. Þetta getur ekki verið betra. Þetta er dásamlegt líf og minnir mig á útvarpsleikritin sem heilluðu mig svo í gamla daga.

Enn heldur maður áfram og tekur þátt í leikhúsi þjóðarinnar; leikhúsi hringavitleysunnar. Er bankahrunið Davíð að kenna? Nei og já. Mestu mistök Davíðs sem forsætisráðherra voru að undirbúa ekki jarðveginn fyrir upptöku á nýjum gjaldmiðli og henda krónunni. Hann átti líka að segja bönkunum að koma sér úr landi, þeir væru orðnir allt of stórir og það væri ekki hægt að bakka þá upp. Það var auðvitað ekki gert; ríkissjóð vantaði skattfé bankanna. Mestu mistök Davíðs sem seðlabankastjóra voru að verja krónuna með því að gera út á háa stýrivexti á Íslandi; gera út á vaxtamuninn. Þess vegna voru erlendir fjárfestar svo æstir í ofurháa vexti Krónubréfanna. Erlendur gjaldeyrir kom inn í landið, styrkti krónuna og hélt verðbólgunni niðri – en skapaði á sama tíma slíkan viðskiptahalla að það met verður seint slegið. Nú vilja krónukarlarnir, sem eiga fjögur hundruð milljarða í krónubréfum, heim með peningana aftur. En þá hafa verið sett gjaldeyrislög sem banna þeim að fara út aftur. Þið fáið engan gjaldeyri. Það er allt lokað. Prófið seinna. Á meðan dásama það allir hvað krónan kemur hratt upp úr hyldýpinu.

Ætlar Davíð fram? Takið eftir því að vinstri grænir tala lítið um Davíð og bylgjuna í kringum hann. Þeir vita sem er að á meðan Davíð situr sem fastast þá rjátlast fylgið af Sjálfstæðisflokknum í hverri viku. Samfylking vill hins vegar fá Davíð í burtu og heldur að hún sé að slá sig til riddara og auka fylgi sitt. Herkostnaður Sjálfstæðisflokksins er orðinn mikill.

Þjóðin heimtar hefnd og vill rannsóknarnefnd til að finna sökudólga. Þetta hafa verið kallaðar nornaveiðar. Veiða nornir. Nema hvað að þegar óeirðalögreglan ver Seðlabankann fyrir lýðnum þá er einhverri norn hleypt inn í bankann. Hún heillast gjörsamlega af Davíð og segir að hann og hinir seðlabankastjórarnir séu vinalegir og fínir menn.

Nornin steinlá fyrir Davíð, eins og við hin, og fjölmiðlarnir steinlágu fyrir norninni.

Þetta er dásamlegt leikrit.

Jón G. Hauksson

[email protected]