Tjáningarfrelsi forsvarsmanna fyrirtækja - og annarra

Forsvarsmenn fyrirtækja hafa málfrelsi hér á landi, að mati lögmanns Samtaka atvinnulífsins. En hvað um aðra starfsmenn íslenskra fyrirtækja? Fyrir skömmu var vitnað í pistli hér á síðunni í Davíð Oddsson, sem styður eindregið málfrelsi opinberra starfsmanna, og þá sérstaklega rétt þeirra til að setja út á stofnanirnar sem þeir vinna hjá. En vilji hans hefur ekki komist nógu vel til skila ...

Fengu aukin húsnæðislán gegn því að fallast á skattalækkun

Í samningum um nýjan stjórnarsáttmála féllust Framsóknarmenn á skattalækkunartillögur Sjálfstæðismanna gegn því að lánshlutfall húsnæðislána yrði aukið í 90%. Hvort tveggja ýtir undir þenslu. Ekki fer mikið fyrir hugmyndum um niðurskurð á umsvifum ríkisins í stjórnarsáttmálanum. Fyrir ýttu miklar framkvæmdir undir háa vexti og gengi á komandi árum eins og kunnugt er. Ráðgjöfin er því óbreytt: Þeir sem eiga hlutabréf í sjávarútvegi og iðnaði skulu huga að því að selja þau og skoða í staðinn bréf í verktakafyrirtækjum.

Tjáningarfrelsi forsvarsmanna fyrirtækja - og annarra

Forsvarsmenn fyrirtækja hafa málfrelsi hér á landi, að mati lögmanns Samtaka atvinnulífsins. En hvað um aðra starfsmenn íslenskra fyrirtækja?

Eins og vikið var að í pistli fyrir viku er sprottin upp deila um málfrelsi forsvarsmanna fyrirtækja. Upphaf málsins er að framkvæmdastjóri Útgerðarfélags Akureyringa hélt því fram í fréttabréfi til starfsfólks skömmu fyrir kosningar, að atvinna þess yrði í uppnámi ef tillögur stjórnarandstöðunnar í kvótamálum næðu fram að ganga. Alþýðusambandið mótmælti þessum orðum og vísaði til laga um stéttarfélög og vinnudeilur, sem banna atvinnurekanda að reyna að hafa áhrif á stjórnmálaskoðanir starfsmanna sinna með uppsögn úr starfi, hótun um slíka uppsögn, fjárgreiðslum, loforðum um hagnað eða neitunum um réttmætar greiðslur.

Lögmaður Samtaka atvinnulífsins segir í leiðara nýjasta Fréttabréfs Samtakanna ,, að starfsfólk eigi óskoraðan rétt til að móta stjórnmálaskoðanir sínar án þvingunar af hálfu vinnuveitanda. Slíkt ber[i] að sjálfsögðu að virða." Lögmaðurinn minnir á að kosningar séu leynilegar hér á landi og engin þvingun felist í því að atvinnurekendur miðli upplýsingum til starfsfólks. Hann segir einnig að: ,,[þ]að [sé] stjórnarskrárbundinn réttur forsvarsmanna fyrirtækja sem annarra borgara þjóðfélagsins að mega tjá hugsanir sínar."

Það er alveg rétt ábending hjá lögmanni Samtaka atvinnulífsins að forsvarsmenn fyrirtækja hafa fullt málfrelsi hér á landi. Starfsmenn fyrirtækjanna og samtök þeirra geta ekki bannað þeim að tala. Á hinn bóginn komast stjórnendur íslenskra fyrirtækja upp með að banna starfsmönnum sínum að láta í sér heyra. Lög banna atvinnurekanda að vísu að reyna að hafa áhrif á skoðanir starfsmanna sinna, til dæmis með hótunum um uppsögn úr starfi. Hann getur hins vegað meinað þeim að láta þær í ljós. Fyrir skömmu var vitnað í pistli hér á síðunni í Davíð Oddsson, sem styður eindregið málfrelsi opinberra starfsmanna, og þá sérstaklega rétt þeirra til að setja út á stofnanirnar sem þeir vinna hjá. En vilji hans hefur ekki komist nógu vel til skila, því að færst hefur í vöxt að starfsmönnum ríkisstofnana sé meinað að ræða þjóðmál á opinberum vettvangi. Dæmum um hið sama fjölgar í einkageiranum. Þessar óskir eru að ýmsu leyti skiljanlegar. Þarna kemur einkum tvennt til: Ýmist er að fyrirtæki og stofnanir vilja ,,tala einni röddu" og þá framkvæmdastjórans eða fjölmiðlafulltrúans, eða þá að þau vilja ekki að efasemdir vakni um hlutleysi.

Um leið fer í vöxt að stofnanir og fyrirtæki ráði sérfræðinga til þess að tala máli sínu. Lengi hefur verið talað um lögfræðiálit af takmarkaðri virðingu, en nú er líka hægt að panta hagfræðiálit og líffræðiálit. Hjá nokkrum stéttum sérfræðinga hér á landi stefnir í að fólki verði yfirleitt bannað að halda fram öðrum skoðunum en þeim sem því er borgað fyrir að hafa.

Gaman væri að heyra hvað lögmaður Samtaka atvinnulífsins telur málfrelsi almennra starfsmanna í íslenskum fyrirtækjum ná langt. Hitt er óhætt að taka undir, að það er stjórnarskrárbundinn réttur forsvarsmanna fyrirtækja að mega tjá hugsanir sínar.

Sigurður Jóhannesson