Húsleit í Bónus á degi hverjum (JGH)

Ég er einn þeirra sem á oft erfitt með að finna það sem ég ætla að kaupa í matvörubúðum og þarf að hafa talsvert fyrir því að leita. Eftir mikla húsleit finn ég yfirleitt á endanum það sem ég leita að. Ég hef samt aldrei litið svo á að ég væri í húsleit þegar ég kaupi inn í Bónus og Krónunni – fyrr en núna.

Samkeppniseftirlitið sá hins vegar ástæðu til að gera húsleit í þessum verslunum og skrifstofum þeirra. Ekki veit ég að hverju eftirlitið var að leita eða hvað það hélt að það myndi finna. Jú, það var að leita að einhverju sem tengist meintu samráði, er sagt. Og eftirlitið fór inn vegna þess að núna voru réttar forsendur. Líklegast hefur Samkeppniseftirlitið haldið að það fyndi miða eða tölvupósta þar sem á stæði: ÚTSALA – SAMRÁÐ. Og það með stórum stöfum. Eða: Strákar, við höfum skipt markaðnum á milli okkar! Munið samt að geyma þennan tölvupóst. Þetta er jú díll sem má alls ekki fréttast.

Ekki öfunda ég Samkeppniseftirlitið í þetta skiptið miðað við þá húsleit sem tugþúsundir viðskiptavina þessara verslana gera á hverjum degi og hafa þeir ekki fundið neitt sem heitir samráð eða svindl. Þveröfugt; þeir hafa farið í þessar verslanir vegna þess að þær eru ódýrastar og hafa þótt óvægnar gagnvart heildsölum. Gleymum því aldrei að verslanir og fyrirtæki verða aldrei stór af sjálfu sér – það eru viðskiptavinirnir sem gera verslanir stórar.

Bónus og Krónan fóru í mikið og þekkt verðstríð í upphafi síðasta árs og var t.d. lítrinn af mjólkinni seldur á 1 krónu. Forráðamenn Bónuss sögðu þá að þeir myndu alltaf vera aðeins ódýrari; sama hvað Krónan gerði. Þetta var eins konar ógnarjafnvægi. Síðan fór verðið að stíga og fann sér nýtt ógnarjafnvægi fyrir ofan innkaupaverðið. Ég segi bara að ef þessi tvö fyrirtæki eru svona slöpp gagnvart neytendum þá hafa þau skilið eftir sig gat á markaðnum sem aðrir ættu að nýta sér í skjóli samráð(s)herranna.

Það er svolítið sérstakt með samkeppnina. Margir halda að hún snúist bara um verð. Hún snýst um þetta: Verð, umbúðir, húsnæði, þjónustu, greiðslufyrirkomulag, opnunartíma, framsetningu vara, magninnkaup, starfsmenn, bílastæði og auðvitað staðsetningu.

Ég er hins vegar sammála þeim sem hafa gagnrýnt Bónus og Krónuna fyrir að breyta verði oft á dag. Hvers konar bull er það eiginlega. Þarf ég að greiða miklu hærra verð ef ég næ ekki að skjótast í búðina fyrr en eftir vinnu, eða greiða hærra verð ef ég skýst þegar lítið er að gera eftir hádegi.

Nýlega mátti sjá forstjóra Samkaupa á gagnrýnislausu eintali á einni sjónvarpsstöðinni þar sem hann fjargviðraðist út í það að hann fengi ekki lóð í Reykjavík undir verslun. En hvers vegna kaupir hann ekki húsnæði undir verslun? Það er hins vegar gagnrýnisvert ef borgaryfirvöld meina honum að opna nýja verslun í verslunar- og iðnaðarhverfi vegna þess að það er ekki inni í einhverju skipulagi; það er augljós markaðshindrun. En eru þá skipulagsyfirvöld ekki á kafi í samráðinu og hvers vegna þá ekki að ryðjast þar inn og gera húsleit? Viðkomandi forstjóri sagðist heldur ekki geta keppt við risana vegna þess að þeir seldu vörur langt undir kostnaðarverði! Ja, það er nú það. Þetta heitir þá væntanlega samráð um að tapa. Ég held að eftirlitið finni þann miða ekki.

Samkeppniseftirlitið er þörf stofnun. En þarf að fara gætilega með allt vald. Vissulega er stærsti hluti alls eftirlits að láta bera á sér og vera sýnilegur. Láta alla halda að maður sé að fylgjast gaumgæfilega með þannig að menn fari ekki út af sporinu.

En ég held að aldrei áður hafi Samkeppniseftirlitið gert húsleit í fyrirtækjum sem tugþúsundir Íslendinga gera húsleit í á hverjum degi og kemba svæðið í leit að ódýrustu vörunni. Og lýðurinn gerir þarna húsleit dag eftir dag til að láta okra á sér. Er það ekki svolítið skrítið?

Hvers vegna undirbjóða keppinautarnir ekki þessa svakalegu samráð(s)herra fyrst þeir eru svona vondir?

Jón G. Hauksson

[email protected]