Strákar; nú er lag (JGH)

Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, leggur mikið upp úr Nallanum; alþjóðasöng verkamanna. Hann lét kyrja lagið við setningu ársfundar ASÍ og tóku þeir hressilega undir ráðherrarnir Össur og Árni Páll og krepptu hnefa, eins og raunar mátti sjá á ágætri mynd í Mogganum. Forseti Íslands og Ögmundur voru hins vegar hvumpnir og létu minna í sér heyra. Öðruvísi mér áður brá. Mér hefur alltaf fundist svolítið gervilegt andrúm þegar Nallinn er kyrjaður. En aldrei eins mikið og í þeirri kreppu sem þjóðin er núna í – og ekki sér fyrir endann á.

Forseti ASÍ kreppir hnefann í Nallafíling þegar hann segir að það geti orðið verkfall hækki laun ekki í takt við kjarasamninga, þ.e. ef þeim verður sagt upp og launahækkanir hafðar af láglaunafólki. Gylfi hefur að undanförnu margoft notað orðið „afl“ í viðtölum; að verkalýðshreyfingin muni beita afli sínu til að ná sínu fram.

Ekki kann ég á hagfræði Gylfa. En er það nú rétti tíminn í dýpstu kreppu í sögu lýðveldisins að steita hnefa og hóta verkföllum ef atvinnulífið er ekki tilbúið til að hækka launin? Hún er sömuleiðis innantóm umræðan um Stöðugleikasáttmálann sem náðist í lok júní og að hann sé í hættu. Sáttmáli um stöðugleika í kreppu! Það eru nú meiri hagvísindin að vilja áframhaldandi stöðugleika í kreppu.

Eftir bankahrunið í fyrra voru laun lækkuð um 10 til 15% í mörgum fyrirtækjum á hinum frjálsa vinnumarkaði. Það þóttu eðlileg viðbrögð til að halda lífi í fyrirtækjunum. Starfsmenn hugsuðu sem svo að betra væri að lækka í launum um 10% en að verða atvinnulausir. Hinir atvinnulausu vilja heldur ekki að laun séu hækkuð á vinnumarkaði í miðri kreppu vegna þess að þeir vita sem er að þá eiga þeir síður kost á að verða ráðnir í vinnu. Þeir vita að eftir því sem vinnuafl er ódýrara og vinnumarkaðir sveigjanlegri þá eru meiri líkur á að fá vinnu.

Annars er fróðlegt að fylgjast með verkalýðsforingjum tjá sig með krepptum hnefum. Einn daginn vilja þeir hærri laun. Hinn daginn segja þeir að atvinnuleysi sé mesta bölið. Þarna eru þeir komnir í svolítil vandræði eða dilemmu. Þá er auðvitað best að blekkja og setja Nallann á fóninn og halda ársfund undir yfirskriftinni „Byggjum réttlátt þjóðfélag“ sem er víst lína úr Nallanum. Ekki kann ég Nallann.

Það er vissulega stórbrotið hjá verkalýðsforingjanum að krefjast hærri launa og setja enn fleiri fyrirtæki á höfuðið. Það er hinn endinn á stöðugleikanum. Gylfa er líka mjög annt um lífeyrissjóðina og velferð þeirra. Ekki hefur mátt, að hans mati, hrófla við verðtryggingunni frægu til að lækka fjármagnskostnað fyrirtækja – og nóta bene; til að lækka fjármagnskostnað heimila og hjálpa verkalýðnum út úr skuldavandanum. Gylfi gleymir því stundum að það er atvinnulífið sem stendur undir lífeyrissjóðunum. Gylfi og ráðherrarnir, sem sungu Nallann svo ákaft, hafa ekki heldur beitt „afli sínu“ til að koma vöxtum niður á Íslandi til að styrkja atvinnulífið og þá kannski gengi krónnunar líka í leiðinni. Sterkt atvinnulíf er forsenda þess að krónan geti styrkst.

Það er svo sérstakt með verkalýðsforingja að þeir ná því ekki að verðtryggingin og skuldastaða heimilanna tók öll vopn af þeim á sínum tíma. Það er kaupmátturinn sem blífur. Hver vill hærri laun um einhverjar prósentur ef skuldirnar rjúka upp um milljónir á nóinu og greiðslubyrðin eftir því? Kannski Árni Páll félagsmálaráðherra geti þá unnið aðeins lengur í greiðslubyrðinni og skuldahalanum. Hann missti sig af geðshræringu þegar hann kyrjaði Nallann.

Það er líka gott hjá Gylfa að geta kennt Icesave um allt. „En þá hófst deilan um Icesave og vikurnar liðu og urðu að mánuðum og allt fraus,“ sagði hann. Oooohhhh, þetta bölvaða Icesave. Var ekki hægt að samþykkja það þegjandi og hljóðalaust svo verkalýðurinn gæti nú örugglega greitt hærri skatta í framtíðinni?!

Loks segir verkalýðsforinginn borubratti að þetta sé í þriðja sinn sem kjarasamningar séu komnir í uppnám á árinu og „langlundargerð gagnvart úrræðaleysi stjórnvalda“ er að þrotum komið. Af þessu má lesa að Gylfi sé ekki að semja við atvinnurekendur heldur ríkisstjórnina sem „verður að koma að málum“ svo notaður sé gamall frasi.

Þetta var stórkostlegur söngur hjá Gylfa, Össuri og Árna Páli félagsmálaráðherra þegar þeir tóku Nallann. Það var lagið þetta; hækkum launin í kreppunni og viðhöldum stöðugri kreppu. Það er stöðugleikasáttmálinn í sinni tærustu mynd. Upp með hnefann og fleiri kröfuspjöld. Strákar; nú er lag.

Jón G. Hauksson

[email protected]