Þú ert annað hvort þingmaður eður ei (JGH)

Margir segja að við verðum að semja í Icesave vegna þess að við komumst ekki lengra í samningum við Breta og Hollendinga. Aldrei heyri ég þingmenn nota orðalagið að Bretar og Hollendingar komist ekki lengra gagnvart okkur Íslendingum. Ég trúi því að forsetinn sendi Icesave til þjóðarinnar.

Þú ert annað hvort þingmaður eður ei. Alþingi Íslendinga ákvað að gera Icesave að pólitísku máli en það er í eðli sínu venjulegt dómsmál, eða ætti að vera það.

Þingmenn eru margir hverjir áfjáðir í að gera mál að pólitískum málum. Svandís Svavarsdóttir braut t.d. viljandi skýr lög um skipulagsmál og gerði þau að pólitísku máli sem hún tapaði fyrir Hæstarétti.

Um rekstur fyrirtækja og gjaldþrot gilda skýr lög. Ef einhver ágreiningur er á milli viðskiptvina og fyrirtækisins þá er hann útkljáður fyrir dómstólum með málaferlum.

Þegar venjulegt einkafyrirtæki verður gjaldþrota, eins og einkabankinn Landsbankinn gamli, þá leita viðskiptavinir réttar síns fyrir dómstólum.

Það er merkilegt að óttast að dómur í slíku máli félli á þá leið að deiluaðilar bæru enga ábyrgð; heldur saklaus þriðji aðili, ríkissjóður og skattgreiðendur – hvað þá þegar þeir komu aldrei að málinu og veittu þaðan af síður ríkisábyrgð.

Þegar ríkisstjórn upp á sitt eindæmi og sjálfviljug ákveður að hjálpa sumum viðskiptavinum einkafyrirtækis í gjaldþroti – en öðrum ekki – þá geta hinir lítið annað sagt en að það sé óréttlátt. En þeir geta varla eignast bótarétt á hendur ríkissjóði og skattgreiðendum fyrir vikið.

Með neyðarlögunum voru innstæður allra þeirra sem voru með reikninga sína skráða á Íslandi tryggðar í botn. Langt umfram það sem þurfti vegna þess að tryggingasjóður innstæðueigenda gilti jafnt um innstæður á Íslandi og í Bretlandi og Hollandi. Hann einn átti að bæta skaðann skv. reglum Evrópska efnahagssvæðisins.

Það að ríkið gefi innstæðueigendum á Íslandi peninga í gjaldþrotinu getur tæplega myndað bótarétt gagnvart Bretum og Hollendingum vegna jafnræðisreglu um að það verði að gefa öllum jafnt.

Ræður maður ekki hverjum maður gefur peninga og hversu mikið? Er maður þá orðinn skaðabótaskyldur gagnvart þeim sem maður gefur ekki?

Á meðal reikningseigenda hér heima voru margir útlendingar; af ólíku kyni, lit og þjóðerni. Neyðarlögin mismunuðu ekki eftir þjóðerni heldur við landið Ísland.

Sjálfviljug ábyrgð með neyðarlögunum var bundin við kennitölur á Íslandi og var umfram það sem nauðsynlegt var.

Haustið 2008 lagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, þá utanríkisráðherra í ríkisstjórn Geirs H. Haarde, fram þingsályktunartillögu um Icesave og flestir þingmenn Sjálfstæðisflokksins samþykktu. Með þessu frumvarpi sögðu Alþingi og þingmenn: Við viljum að leitað sé pólitískrar lausnar á Icesave.

Þar með ákváðu þingmenn að ræða við Breta og Hollendinga um lausn þessa máls á pólitískum nótum. Haustið 2008 var Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn með byssuna í bakinu á okkur og þingmenn, ráðherrar og embættismenn skrifuðu undir nánast hvað sem var á þessum tíma; dauðskelkaðir.

Icesave var gert að pólitísku máli. Landsfundur Sjálfstæðisflokksins sagði hins vegar efnislega að þjóðin ætti ekki að skipta sér af dómsmáli Breta og Hollendinga gagnvart gamla Landsbankanum – það væri þeirra mál – og lögin væru skýr.

Ýmsir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa sagt að ekki sé um kúvendingu af þeirra hálfu að ræða í Icesave vegna þess að þeir samþykktu þingsályktunartillögu Ingibjargar Sólrúnar haustið 2008 í tíð Geirs H. Haarde. Þeir segjast allan tíma hafa viljað pólitíska lausn.

Þá vaknar sú spurning auðvitað hvort þingmenn flokksins hefðu ekki átt að rísa upp og mótmæla á landsfundinum þegar ályktunin um Icesave var samþykkt.

Þeir hefðu getað sagt sem svo: Þessi samþykkt fundarins bindur hendur okkar. Það er einlæg sannfæring okkar að best sé að semja, taka þátt í samningaviðræðum, og skipa fulltrúa flokksins í samninganefndina.

Ég tek eftir því að nokkrir þingmenn flokksins vilja samþykkja, en bæta svo daprir við að þetta sé „alveg ömurlegt mál“.

Ég var spurður að því nýlega, fyrst ég vildi þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort ætti þá ekki líka að kjósa um mál eins og verðtryggingu, tónlistarhús og Héðinsfjarðargöng.

Stjórnmálaflokkur, sem er með ákveðin mál á stefnuskrá, ber þau undir kjósendur í alþingiskosningum. Vinni hann kosningasigur setur hann málin á dagskrá á alþingi.

Verðtryggingin var í upphafi pólitískt mál sem varð að lögum. Þáverandi forseti hefði getað synjað þeim lögum og sent þau til þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Alþingi samþykkti fyrir rúmu ári Icesave II sem allir fræðingar segja núna að sú ábyrgð hefði kostað ríkissjóð yfir 500 milljarða króna. Rök margra fyrir því að samþykkja Icesave III er að ábyrgðin svo sé miklu minni og geti aldrei orðið meiri en 50 milljarðar fyrir ríkissjóð.

Álit almenings á alþingi fer vonandi batnandi. En er furða þótt þjóðin treysti ekki alþingi sem samþykkti byrði upp á 500 milljarða síðast að óþörfu?

Stundum færi betur á því að þjóðin þyrfti að samþykkja sérstaklega framkvæmdir eins og Héðinsfjarðargöng og tónlistarhús.

Mér finnst trúlegt að forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, sendi Icesave til þjóðarinnar og leyfi henni aftur „að eiga síðasta orðið“ í þessu máli.

Forsetinn hefur allt síðasta ár verið sterkur talsmaður Íslendinga í Icesave og eftirsóttur hjá stærstu fréttastofum heims út af málinu þar sem hann hefur lýst ánægju sinni með lýðræðið á Íslandi og að þjóðin hefði fengið að eiga síðasta orðið í Icesave.

Steingrímur J. trúir ekki öðru en að forsetinn „vinni vinnuna sína“. Þetta segir hann eftir að hafa troðið í gegnum þingið 500 milljarða króna kostnaði ríkissjóðs vegna Icesave II að óþörfu; útgjöld sem þjóðin sló af. Það var verið að veðsetja næstu kynslóðir.

Ef Steingrímur hefði átt að segja eitthvað – þá var það að segja af sér eftir úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Þetta er maðurinn sem var mjög ánægður með að Svandís Svavarsdóttir bryti viljandi lög vegna þess að lögin voru ekki í anda pólitískra skoðana hennar.

Icesave III var samþykkt með 44 atkvæðum gegn 16 þar sem þrír sátu hjá. Ég er ósáttur við að 11 þingmenn Sjálfstæðisflokksins greiddu atkvæði með frumvarpinu.

Ég er hins vegar mjög sáttur við að þeir skyldu greiða með tillögunni um að málið færi í þjóðaratkvæðagreiðslu þótt það tapaðist naumlega.

Þingið er klofið varðandi þjóðaratkvæðagreiðsluna, 48% þingmanna vilja þjóðaratkvæðagreiðslu og 40 þúsund manns hafa skrifað undir og óska þess saman.

Alþingi greip inni í og gerði gjaldþrot venjulegs einkafyrirtækis með tilheyrandi málaferlum að pólitísku máli sem þyrfti að leysa á þeim vettvangi og skella ábyrgðinni á þriðja aðila sem kom hvergi nálægt; skattgreiðendur.

Ég held að forsetinn muni hlusta á Hall Hallsson og hina 39.999.

Jón G. Hauksson

[email protected]