Þjófarnir á Íslandi

Í síðustu viku voru birtar ansi athyglisverðar fréttir um stöðu mála hvað varðar hugbúnaðarstuld hér á landi. Alþjóðlega markaðsrannsóknafyrirtækið IDC hafði tekið Ísland með í alþjóðlegri rannsókn á hugbúnaðarstuldi sem framkvæmd hefur verið síðustu þrjú ár, en þetta var í fyrsta skiptið sem staða mála á Íslandi var tekin með í reikninginn.

Niðurstöðurnar voru sláandi – samkvæmt rannsókninni, sem meðal annars má finna á síðunni Leyfismál.is, voru 57% alls hugbúnaðar sem settur var upp á tölvum á Íslandi árið 2005 illa fenginn. Rúmlega helmingur alls hugbúnaðar á íslenskum tölvum er sem sagt stolinn. IDC metur tap hugbúnaðargeirans af hugbúnaðarstuldi Íslendinga hafa verið u.þ.b. 1,3 milljarða króna á síðasta ári.

Þegar litið er svo til þess hver staðan er í þessum málum hjá nágrannaþjóðum okkar kemur í ljós að Íslendingar standa sig miklu verr en þær þjóðir sem við berum okkur jafnan hvað mest saman við. Norðurlandaþjóðirnar, Bretland, Þýskaland, Benelux-löndin og Bandaríkin eru til að mynda öll undir 30% þegar kemur að stolnum hugbúnaði. Eins og segir í skýrslu IDC skipa Íslendingar sér á bekk með Asíuþjóðum og þjóðum Mið- og Austur Evrópu þegar kemur að óheiðarleika við notkun hugbúnaðar.

Eins og gefur að skilja eru þetta afskaplega slæmar fréttir fyrir hið íslenska upplýsingatæknisamfélag. Þetta segir okkur bæði að íslenskur almenningur og atvinnurekendur meta framleiðslu hugbúnaðariðnaðarins ekki til jafns við íbúa nágrannalandanna – þ.e. Íslendingar telja sig frekar geta tekið framleiðsluvöruna traustataki án þess að greiða fyrir hana – og líka að íslenski upplýsingatæknigeirinn verður af umtalsverðum fjármunum vegna ólöglegrar hugbúnaðarnotkunar.

Það er nefnilega ekki bara verið að stela frá Bill Gates eða öðrum slíkum stórköllum – en maður hefur nú oft heyrt þá röksemdafærslu fyrir ólöglegri afritun hugbúnaðar. Vissulega tapa fyrirtækin sem framleiða hugbúnaðinn, og oft eru það einmitt erlend stórfyrirtæki, en það eru samt ekki bara þau sem verða illa úti þegar hugbúnaðarstuldur er annars vegar.

Smásölufyrirtækin hér á landi og þeir sem þjónusta hugbúnaðinn verða nefnilega líka fyrir fjárhagslegu tjóni og því kemur hugbúnaðarstuldur sér illa fyrir alla þá sem starfa í hugbúnaðargeiranum hér heima. Þeir sem stela hugbúnaði eru sem sagt líka að ræna íslenska starfsmenns upplýsingatæknigeirans mikilvægum tekjum.

Margir telja að sjóræningjaháttur Íslendinga hvað varðar notkun á hugbúnaði hafi verið á undanhaldi síðustu ár og ber að fagna því ef satt er. En þessi nýjasta rannsókn á hugbúnaðarstuldi hér á landi sýnir svo ekki verður um villst að mikið verk er enn óunnið hvað þetta varðar.

Nú verða þeir sem starfa við upplýsingatækni hér á landi að taka sér tak og fræða almenning og atvinnurekendur um rétta notkun hugbúnaðar. Og svo er spurning hvort ekki þurfi að fara að taka harðar á hugbúnaðarstuldi hér á landi í kjölfarið. Íslendingar eiga ekki að láta það líðast að hér sé stundaður hugbúnaðarstuldur umfram það sem gerist í öllum okkar nágrannalöndum. Það er einfaldlega ekki sæmandi fyrir þjóð sem telur sig vera framarlega á sviði upplýsingatækninnar.

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá GCI, Grey Communications International, og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims.