15 stundum fyrir prófkjör (JGH)

Það er stundum rætt um kortér fyrir kosningar. Núna er kominn nýr mælikvarði; fimmtán stundum fyrir prófkjör. Katrín Júlíusdóttir fjármálaráðherra dustaði rykið af ódýru kosningaplaggi frá því í maí og boðaði til blaðamannafundar í gærmorgun með þeim Degi B. Eggertssyni, varaformanni Samfylkingar, og Katrínu Jakobsdóttur, varaformanni Vinstri grænna, þar sem hún kynnti nýja 30 milljarða fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar til þriggja ára. Um miðnættið hófst svo flokksval Samfylkingar í Kraganum þar sem Katrín etur kappi við Árna Pál Árnason. Sú orrusta er óformlegt formannskjör í leiðinni.

Nýja fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar er talsvert minni í sniðum en vorfagnaðurinn sem var upp á 89 milljarða. Engu að síður hljómuðu fréttatímar eins og fyrsti jólasveinninn væri kominn til byggða. Lokainnslagið var svo þegar Katrín Júlíusdóttir birtist í tíufréttum RÚV, aðeins tveimur stundum áður en „kjörstaðir“ opnuðu um miðnætti.

Kannski tímasetningin eigi þrátt fyrir allt mjög vel við. Það er um þessa helgi sem verslanir byrja almennt á jólaauglýsingunum.

Jólasveinar einn og átta. Ráðherrar ríkisstjórnarinnar eru einmitt átta og þeir fengu óvæntan liðsstyrk frá þessum eina þegar Dagur B. Eggertsson, skeggjaður auðvitað, birtist í Kastljósi og talaði fyrir hönd ríkisstjórnarinnar sem einhvers konar yfirráðherra. Það var raunar ekki laust við að hann væri að máta sig við formennskuna í flokknum.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir tók rökræðuna við Dag í Kastljósinu. Ég var ánægður með hana að þessu sinni og gott hjá henni þegar hún sagðist yfirleitt ekki skilja hvað Dagur væri að segja en að í þetta skiptið héldi hún þó þræði. Dagur var upp með sér yfir hrósinu og sagðist vilja koma aftur í Kastljós eftir viku og hafði orð á því hvort ekki yrði sama settið í settinu eftir viku; hann hefði frá svo mörgu að segja.

Dagur furðaði sig á umræðum um að kosningaplaggið tengdist forvali Samfylkingar í Kraganum. Fjárfestingaráætlunin hefði verið lögð fram 18. maí sl. vor, eða degi eftir þjóðahátíðardag Norðmanna og væri það þá ekki líka samsæri. Það er ekki í fyrsta sinn sem spaugarar grínast með samsæri í tengslum við Noreg.

Fjárfestingaráætlunin sl. vor gekk út á 89 milljarða í nýjar fjárfestingar til næstu þriggja ára. Vandinn var fjármögnunin. Þó var rætt um að stórhækka veiðileyfagjaldið og selja eignir ríkisins í bönkunum. Ríkið ætlaði með öðrum orðum að minnka fjárfestingargetu einkageirans til að geta sjálft fjárfest í draumaverkefnum samkvæmt jólagjafalistanum. Núna hljómar pakkinn upp á 19 milljarða plús 10 milljarða sem þegar eru komnir inn í fjárlagafrumvarpið; samtals um 30 milljarðar.

Kjörtímabil ríkisstjórnarinnar rennur út í byrjun maí á næsta ári eða eftir sex mánuði og þess vegna er Dagur að lofa upp í ermina á næstu ríkisstjórn.

Fjárlagahallinn á sex ára tímabili, 2008 og til og með 2013 nemur um 600 milljörðum króna. Fjárlagahallinn á valdatíma þessarar ríkisstjórnar (að næsta ári meðtöldu) er um 380 milljarðar. Vextir ríkissjóðs eru núna um 90 milljarðar á ári og eru orðnir annað stærsta ráðuneytið.

Dagur sagði að ekki hefði verið hægt að koma með þessa fjárfestingaáætlun fyrr vegna skulda ríkissjóðs en núna væri búið að ná tökum á ríkisfjármálunum og því gæti ríkið lagt út í fjárfestingar.

Að vísu skautaði Dagur framhjá því að fjárfestingar sem hlutfall af landsframleiðslu væru í sögulegu lágmarki 12 til 14% og hefðu minnkað um mörg prósentustig eftir hrun, m.a. vegna skattastefnu stjórnvalda gagnvart einkafyrirtækjum. Þannig telur formaður samtaka ferðaþjónustunnar að aukin skattlagning á hótelgistingu dragi úr tekjum samfélagsins um 10 til 28 milljarða króna. Þá er innanlandsflugið í stórhættu vegna 600 milljóna króna sértækra skatta á það á ári.

Úti um allt land eru menn að hætta við fyrirhugaðar hótelbyggingar vegna óvissunnar en Dagur ætlar einmitt að fjárfesta í ferðamannastöðum og efla samgöngur við landsbyggðina. Ekki getum við gleymt Kvikmyndasjóðnum, hann er gullkista. Hvernig væri að endursýna kvikmyndina um leitina að týnda fjársjóðnum.

Mér líður betur að vita að búið sé að ná tökum á ríkisfjármálunum. Dagur hefði mátt segja mér þetta fyrr. Munurinn á upphaflegum, framlögðum fjárlagafrumvörpum ríkisstjórnar Jóhönnu áranna 2010 og 2011, var ekki nema 88 milljarðar umfram þann 135 milljarða halla sem frumvörpin gerðu ráð fyrir þegar þau voru lögð fram.

Dagur tók sérstaklega fram að útspilið núna færi ekki í samhjálpina heldur fjárfestingar, en hældi engu að síður einhverju þjóðarátaki starfsmanna ríkisspítala við að ná niður kostnaði þar á bæ. En spítalinn treystir á Lions við kaup á tækjum.

Svo kom Dagur með það að Hagstofan hefði reiknað það út að þessar 30 milljarða fjárfestingar ríkissjóðs styrktu tekjusvið ríkisins á sama tíma um 17 milljarða króna. Þetta er auðvitað slík megaávöxtun að okurlánarar mafíunnar ná ekki sama árangri og eru þó alls kyns fingurbrjótar þar á ferð líkt og innan ríkisstjórnarinnar. Er nema von að Mogginn hafi birt forsíðufrétt nýlega um að mafían boði komu sína til landsins!

Þá vísaði Dagur í nýja skýslu McKinsey sem hefði gengið út á að atvinnuvegir á Íslandi væri of auðlindamiðaðir. Hann boðar hins vegar auðlindamiðaða fjármögnun á jólapökkunum.

Meðvirkur stjórnandi þáttarins kom svo með spurningu eða fullyrðinu til Þorgerðar Katrínar um að hún hlyti að viðurkenna að erfitt hefði verið fyrir stjórnvöld að koma með fjárfestingaráætlunina fyrr þar sem ríkisstjórnin hefði „að margra mati“ verið „að taka til eftir ykkur“.

Þetta var mjög innihaldsríkt. Það var nánast að Obama væri mættur í Kastljósið með öll sín fögru loforð. Að vísu liðu ekki nema nokkrar klukkustundir frá því að Obama fagnaði sigri að Bandaríkjamenn tóku að spyrja sig að því hvað þeir hefðu eiginlega kosið yfir sig næstu fjögur árin.

Fjárlagahallinn þar á bæ er ekki nema 1 trilljón dollara á ári. Núna ræðir Kaninn um það sem hann kallar „fiscal cliff“, hengiflug fjárlaganna. Hengiflugið er pakki sem gengur út á að frá og með áramótum verði stórfelldar skattahækkanir og niðurskurður sem sameiginlega minnkar fjárlagahallann um 600 milljarða dollara eða 60%.

Óttinn við mikinn samdrátt, afturkipp, aukið atvinnuleysi og lækkun hlutabréfa er núna mikilll vestanhafs. Meira að segja hagfræðingum á evrusvæðinu stendur ekki á sama – enda vilja þeir vöxt í Bandaríkjunum – og telja að svo sé komið að nauðsynlegt sé að gengi evrunnar lækki eigi að nást vöxtur í Evrópu.

Obama lofaði hins vegar öllu fögru í kosningabaráttunni líkt og Dagur núna. Hver kýs ekki góða gæjann sem talar mikið og lætur sér annt um okkur öll?

Ég kýs einmitt góðu gæjanna, stjórnmálamennina sem segjast bera ábyrgð á mér og hugsa vel um mig. Sé annt um mig. Það eru nýju, góðu gildin í samfélaginu. Ef bankinn minn fer á hausinn þá er það stjórnvöldum að kenna sem eiga að bera ábyrgð á mér og hugsa fyrir mig.

Kortér í jól. Hver getur annars sigrað jólasveina í kosningum?

Jón G. Hauksson

[email protected]