Forskráð í framtalið

Það er nú sjaldan þannig að maður fái tækifæri til að hrósa stofnunum í eigu hins opinbera fyrir framsýni eða framtakssemi, en engu að síður er það orðið svo að einu sinni á ári hugsar maður hlýlega til þeirra sem hafa haldið á spöðunum hjá ríkisskattstjóra.

Netvæðingin hófst nefnilega snemma á þeim bænum og eru þau orðin ófá árin frá því maður sendi fyrst inn skattaskýrsluna sína rafrænt. Síðan þá hefur maður a.m.k. verið laus við samviskubitið sem fylgdi því að eyðileggja daginn hjá einhverjum ríkisstarfsmanninum sem þurfti að ráða í hrafnasparkið á bréfframtalinu. Og hugsið ykkur: í gamla daga þurfti maður í alvörunni að leggja tölurnar sjálfur saman og draga frá til að setja inn í samtölureitina!

Eitthvað nýtt ár hvert

Nú, og svo virðist eitthvað nýtt bætast við á ári hverju. Eitt árið rak maður upp gól þegar framtalið var opnað og í ljós kom að búið væri að færa tekjuupphæðirnar inn sjálfkrafa. Annað árið gat maður svo fengið bráðabirgðaútreikning á því sem vænta mætti frá skattstjóranum þegar álagningartölur yrðu gefnar út, sem var hið besta mál, enda gott að geta skipulagt sumarið með það í huga hvort von væri á glaðningi eða rukkun í ágúst. Svo bættist einhvern tímann við möguleikinn á að kalla fram eldri framtöl, sem gat þá ýmist hjálpað manni við að rifja upp hvernig unnið var úr hlutunum árið áður eða þá bera saman ástand fjármála heimilisins milli ára.

Þetta árið var svo enn ein snilldarnýjungin komin til skjalanna hjá ríkisskattstjóra, sem hafði greinilega verið að bauka eitthvað með bönkunum síðustu misseri. Nú bauðst mér nefnilega að senda upplýsingar um skulda- og innlánsstöðu mína hjá Íslandsb… ahem… Glitni beint í skattaframtalið, sem fækkaði enn meira reitunum sem þurfti að fylla út handvirkt. Með þessu áframhaldi verður þess ekki langt að bíða að það dugi hreinlega að opna skattframtalið á Netinu, renna stuttlega yfir hverja færslu til að sannreyna hana og smella svo bara á „Senda.“

Á maður að vera vænisjúkur? Æ, nei.

En það er samt svolítið sérstakt að opna framtalið sitt og sjá alla reitina sem hafa verið fylltir út sjálfkrafa fyrir mann. Nú er ég ansi langt frá því að vera vænisjúkur og trúi jafnan öllu hinu besta upp á annað fólk, en það má vel ímynda sér að það fari um þá sem leggja mikið upp úr persónuleynd þegar þeir rekast á svona áþreifanlegt dæmi um að „Stóri bróðir“ hafi ansi greinargóða þekkingu á þeirra högum.

Sem betur fer virðast Íslendingar vera nokkuð afslappaðir í þessum efnum, en oft heyrir maður t.d. sögur af Bandaríkjamönnum sem leggja ógurlega mikið upp úr því að opinber vitneskja um þeirra persónulegu hagi sé sem allra minnst – og það má þá rétt ímynda sér áfallið sem þeir fengju við að sjá alla sína hagi forskráða í framtalið.

Ég ætla hins vegar ekki að hætta mér meira út í hugsanir um að e.t.v. sé eitthvað bogið við það þegar hið opinbera veit nógu mikið um þegna sína til að svo að segja fylla út skattaframtölin þeirra út eitt og óstutt. A.m.k. þangað til að annað kemur í ljós ætla ég að nota tækifærið og hrósa þeirri framtakssemi sem hefur verið í nýtingu nýjustu upplýsingakerfa til að auðvelda almenningi þetta leiðindaverk sem útfylling skattaskýrslunnar vissulega er.

Megi þeir endilega halda sinni þróunarvinnu áfram af sama krafti og síðustu ár, þangað til að dag einn í ekki svo fjarlægri framtíð verði þetta árlega samtal almennings og ríkisskattstjóra með þeim hætti að sá síðarnefndi sendir út tölvupóst í mars þar sem stendur:

„Kæri viðtakandi. Skattframtal þitt hefur verið fyllt út og er aðgengilegt á vef ríkisskattstjóra. Viljir þú gera athugasemdir við framtalið er kærufrestur 30 dagar.“

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá GCI, Grey Communication International, og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims.