Trúlofun slitið (JGH)

Eftir stúdentspróf vorið 1975 réð ég mig til sjós um sumarið. Þegar ég grobba mig af þessu afreki segi ég ævinlega árin mín á sjónum. Ég var á aflahæsta bát landsins, það höfðu birst myndir af áhöfninni í Mogganum í vertíðarlok. Í þá daga var enginn kvóti og við veiddum yfir þúsund tonn yfir sumarið og söltuðum um borð. Við hentum skötuselnum en hengdum nokkra fiska upp við stýrishúsið, síðan hefur mér fundist sjósiginn fiskur góður.

Mörgum árum síðar komst ég upp á lag með skötuselinn, ég léttsteiki hann í miklu smjöri eða set hann á útigrillið ef ég, kjötætan, er í stuði að grilla fisk, sem er ekki oft.

Sjálfur segist ég stundum vera fylgifiskur, þ.e. fylgifiskur konu minnar. Ég finn mig þá í escort-bransanum. Hún segir að eftir þrjú rauðvínsglös sé ég ekki fylgisveinn heldur fylgikvilli.

En menn skulu ekki vanmeta skötuselinn. Núna er stöðugleikasáttmálinn úti vegna hans. Trúlofun ríkisstjórnar og vinnumarkaðar hefur verið slitið. Um tíma virtust þetta heitar ástir. Stjórnin er syndaselur.

Skötuselurinn er fiskurinn sem fyllti mælinn. Hann er fyrsta skref ríkisstjórnarinnar í að eyðileggja kvótakerfið; einmitt það kerfi sem ESB hælir okkur svo mikið fyrir. ESB segir að við munum mjög líklega hafa áhrif innan sjávarútvegs ESB vegna þessa kerfis. Jóhanna vill í ESB en hins vegar rústa kerfinu.

Það er leyfilegt að veiða 2.500 tonn af skötusel. En stjórnin fann upp á því snjallræði að leyfa veiði á 2.000 tonnum til viðbótar. Það er víst langt umfram það sem fiskifræðingar telja ráðlegt. Leikfléttan skal ganga upp. Byrja smátt.

Stjórnin ætlar ekki að láta þær útgerðir sem eiga kvóta og hafa tekið á sig kvótaskerðingu undanfarin ár að njóta þess þegar kvótinn er aukinn. Nei, þessi 2.000 tonn verða seld utan kerfis á 120 kr. kílóið og þannig fær ríkið skatttekjur upp á 240 milljónir króna.

Stöðugleikasáttmálinn gekk út á stöðugleika í launum. Samtök atvinnulífsins og ASÍ náðu samkomulagi við stjórnvöld um að hækka ekki launin í mestu kreppu lýðveldisins en fá einhverjar snuddur í staðinn.

Ríkisstjórnin lofaði þeim Vilhjálmi Egils og Gylfa Arnbjörns ýmsum snuddum, en hefur haft lítinn áhuga á að efna loforðið og standa við trúlofunina. Stjórnin lofaði að setja kvótakerfið í sérstaka nefnd og nálgast umræðurnar um það af varfærni og í sátt við efnahagslífið og útveginn – ekki göslast áfram með fyrningarleiðina.

Þess vegna kom skötuselsfrumvarpið eins og þruma af heiðskírum himni. Ég held meira að segja að sjávarútvegsráðherranum, Jóni Bjarnasyni, hafi verið mest brugðið. En sannið þið til, skötuselurinn er bara byrjunin. Næst munu Jóhanna og Steingrímur J. hjóla í flotann og taka aðra fiska.

Stjórnin lofaði líka í stöðugleikasáttmálanum að setja kraft í stóriðjuna. Það hefur hún svikið hressilega. Svandís umhverfisráðherra byrjaði á að afturkalla samþykkt Skipulagsstofnunar um Suðvesturlínur og tefja þannig fyrir Norðurálsmönnum sem eru að byggja í Helguvík.

Þá lætur hún til sín taka í þremur virkjunum við neðri hluta Þjórsár og ætlar sveitarstjórn Flóahrepps að stefna henni.

Núna eru stjórnarliðar byrjaðir að fara í skúffurnar og leita að sínum málum. Það bendir til að nú sé farið að síga á seinni hlutann hjá Steingrími J. og Jóhönnu.

Eitt þessara mála er nektardansinn. Að vísu var það Siv Friðleifsdóttir í stjórnarandstöðu sem flutti það mál. Stjónarrliðar eru enn að fagna banni Alþingis á nektardansinum - en sem betur fer tekur það bann ekki gildi fyrr en um mitt sumar.

Þess er sérstaklega getið að það sé aðlögunartími. Þannig að næstu mánuðina eiga menn að nýta tímann vel og drífa sig í Kópavoginn á Goldfinger. Ekki veit ég hvort bannað verði að ganga á Súlurnar fyrir norðan eða þá Botnssúlur í Hvalfirði.

Þá er það félagsmálaráðherrann sem gróf upp einhverja skandinavíska ályktun um að banna yngri en 18 ára að fara í ljósalampa. Hvað gera þeir sem fara í ljós þrisvar í viku?

Þetta er sami ráðherrann og segist ætla að afskrifa lán hjá fólki í greiðsluerfiðleikum, t.d. 20 milljónir ef því er að skipta. Hann ætlar hins vegar að skattleggja helminginn, 10 milljónir, með 40% tekjuskatti, og ná þannig í 4 milljónir í skatt sem viðkomandi á að greiða á næstu 3 árum.

Hvernig á gjaldþrota fólk sem „skuldar langt umfram greiðslugetu“ að geta borgað skatta af afskriftunum? Lánveitendur slá af en ríkisstjórnin finnur nýjan skattstofn.

Halla Gunnarsdóttir blaðamaður spurði í Silfri Egils hvort menn ætluðu ekki að hafa neitt siðferði við uppbyggingu atvinnulífsins – hvort menn ætluðu virkilega að byggja atvinnulífið á álverum, spilavítum og vændi. Álver og vændi?

Það er þrennt sem hefur gengið vel eftir hrun; ferðaþjónusta, sjávarútvegur og álið. Núna á að rústa kvótakerfinu og negla stóriðjuna. Og stjórnin er byrjuð að glefsa í menningarlega ferðaþjónustu; öndvegis-súlurnar.

Stöðugleikasáttmálinn er búinn og kvótakerfið er komið á grillið. Það er mikill stöðugleiki í vitleysisgangi þessarar stjórnar. Hún er ekki upp á marga fiska. En ég vona að hún ráðist ekki á okkur fylgifiskana.

Jón G. Hauksson

[email protected]