Landssíminn

Upphaf Landssímans var átakameira en ætla mætti. Hannes Hafstein, hinn nýi ráðherra Íslands, beitti sér mjög ákveðið fyrir samningi við Mikla norræna símafélagið um lagningu símastrengs til Íslands og síðan línulagningu innanlands. Andstæðingar ráðherrans fundu þessu einkum þrennt til foráttu: Mikla norræna væri svívirðilegt, danskt einokunarfyrirtæki, landspjöll væru af öllum þessum staurum gegnum tún og engjar, síminn væri að verða úrelt tækni og miklu nær að við tækjum loftskeytin í þjónustu okkar. Annars friðsamir bændur, sem aldrei hafði tekist að brýna til uppnáms í sjálfstæðisbaráttunni, þyrptust til Reykjavíkur og gerðu hróp að ráðherranum og afhentu honum harðorð mótmælaskjöl. Svo hjaðnaði þetta en lengi var þó mótmælareiðin mikla til Reykjavíkur í minnum höfð.

Ritsímasamband við útlönd var meginforsenda íslenskrar heildverslunar sem nú færðist að mestu inn í landið á næstu árum. Stjórnsýslan innanlands gerbreyttist. Ekki þurfti nú lengur að sæta póstferðum með bréf um hvers konar smámál. Fyrirmæli bárust á svipstundu með símanum. Kaupsýslumenn sömdu um viðskipti gegnum símann. Fréttir bárust landshorna á milli jafnóðum og þær gerðust.

Smátt og smátt teygði Landssíminn anga sína um landið, um öll þorp og þéttbýlisstaði og loks út um sveitirnar líka. Símanotkun Íslendinga óx hratt og yfirleitt hraðar en í öðrum löndum. Árið 1912 voru notendur í Reykjavík 300 talsins en 1928 voru þeir 2400. Brátt sprengdi Landssíminn utan af sér fyrstu símstöðina og nýtt hús var reist við Austurvöll þar sem höfuðstöðvarnar eru enn til húsa.

Árið 1932 voru fyrstu sjálfvirku símstöðvarnar teknar í notkun í Reykjavík og Hafnarfirði og bæjarbúar gátu hringt hver í annan án þess að fá samband gegnum miðstöð. Sjálfvirkum stöðvum fjölgaði smám saman á landinu og árið 1976 voru allir þéttbýlisstaðir komnir með sjálfvirkan síma. Árið 1986 voru allir símar landsmanna tengdir sjálfvirkum stöðvum og fréttir sem menn heyrðu „óvart“ í gegnum sveitasímana heyrðu sögunni til. Símastaurar og línur sjást nú vart lengur í landslaginu þar sem farið var að plægja strengina í jörð niður eða setja upp radíósambönd.

Talsamband við útlönd var opnað árið 1935 en dýrt var drottins orðið. Þriggja mínútna samtal jafngilti því sem næst ærverði eða ársáskrift að dagblaði. Nýr sæsímastrengur Scotice var tekinn í notkun 1962 og var þá m.a. hægt að koma upp telexþjónustu hér á landi sem brátt varð mjög vinsæl hjá fyrirtækjum og stofnunum. Ári síðar var Ice-Can strengurinn milli Íslands og Kanada formlega tekinn í notkun.

Árið 1980 kom jarðstöðin Skyggnir til sögunnar og fóru þá samtöl til útlanda um gervihnött en árið 1994 komst nýr sæstrengur, Cantat-3, í gagnið. Hann liggur þvert yfir Atlantshafið en grein frá honum tengist Íslandi. Um hann fer nú meirihluti símtala frá landinu til útlanda og mikill gagnaflutningur, svo sem Internetið.

Landssíminn hefur með hálfrar aldar starfsemi sinni komið miklu til leiðar og ásamt Ríkisútvarpinu átt drjúgan þátt í að steypa dreifðum byggðum Íslands saman í eitt samfélag. Landssímanum var breytt í hlutafélag árið 1999 en ríkið er áfram eini eigandinn. Nú hefur verið ákveðið að 20% Landssímans verði seld á næsta ári, í fyrsta skrefinu til einkavæðingar.