Skjáborðsleit: Nauðsynleg fyrir alla / 10/2005

Fyrir fjölmörgum árum, þegar DOS var upp á sitt besta, gaf Lotus út skjáborðsleitarforrit sem kallaðist Magellan og gat framkvæmt nokkur ótrúlega merkileg verkefni. Það bjó til spjaldskrá af öllum harða diskinum og hélt þeirri spjaldskrá við þegar innihald harða disksins breyttist.

Það gerði notendum kleift að leita að hverju sem var, í hvaða skrá sem var á harða diskinum, óháð sniði. Og það sýndi innihald þeirra skráa sem forritið fann í handhægum forskoðunarramma sem birtist við hliðina á listanum yfir skrárnar.

Notendur Magellan gengu oft á tíðum ansi langt í aðdáun sinni á forritinu, vegna þess að það gerði sjálft innihald harða disksins mikilvægara en skráarnöfnin ein og sér. Engu að síður ákvað Lotus að beita niðurskurðarhnífnum á Magellan-verkefnið við mikinn grát og gnístran tanna um allan DOS-heiminn.

Í gegnum árin hafa örfá ódýr skjáborðsleitartól fyrir Windows skotið upp kollinum – það sem ég notaði hvað lengst var Enfish Find – en nú, þökk sé gríðarlegum vinsældum netleitar, eru notendur loksins að átta sig á því hversu mikilvægt það er að geta leitað almennilega á harða diskinum sínum. Skjáborðsleit er því eitt það heitasta nú um stundir – og oftast kostar hún ekki neitt, eins og til að mynda leitarforritin frá Copernic, Google, MSN og Yahoo. Hún er jafnframt innbyggð í Mac OS X Tiger stýrikerfið og mun einnig verða innifalin í Windows Vista.

Um hvað snýst þetta svo allt saman? Það sama og á Netinu: Skjáborðsleit leysir úr læðingi mjög nytsamlegar upplýsingar sem ýmist var ekki vitað að væru til eða ekki vitað hvar væru og hingað til hafa verið faldar inni í skrám tölvunnar. En hvernig þessar upplýsingar eru settar fram og hvernig notandinn getur síað upplýsingagjöfina er lykillinn að því hversu nytsamlegar upplýsingarnar eru. Þess vegna nota ég – og þá er ég að tala um næstum því stanslaust – Yahoo Desktop Search (desktop.yahoo.com), litla, ókeypis bróður X1 Desktop Edition frá X1, en síðarnefnda forritið kostar 75 dollara (u.þ.b. 4.900 krónur).

Þegar ég vil t.d. finna upplýsingar um „netútvarp“ sem einhver sendi til mín, þá skrifa ég einfaldlega orðið inn í leitarglugga Yahoo Desktop Search (YDS) og sé samstundis lista yfir allar skrár á harða diskinum mínum sem innihalda þetta orð. Ólíkt sumum keppinautunum birtir YDS niðurstöðurnar sem skráalista með forskoðunarglugga.

Ég get þrengt leitina með Boolean-leitarorðum (AND, NOT, OR), takmarkað hana við tegund gagnanna (tölvupóstur, viðhengi, skjal, mynd, spjallskilaboð), eða síað eftir skráanafni eða tölvupóstsendanda og raðað niðurstöðunum eftir dagsetningu eða öðrum eigindum. Þegar ég finn loks það sem mig vantaði get ég opnað það með einum smelli. Allt í einu er skjáborðsleitin orðinn sá staður sem ég sný mér til fyrst þegar ég þarf að finna eitthvað.

Öflugustu talsmenn stafrænnar leitar hafa verið þekktir fyrir að ganga of langt í nýtingu hennar. Hvers vegna er þörf á að hafa tengiliðalista? Með örlitlu pikki á lyklaborðið er hægt að veiða símanúmer einhvers úr gömlum tölvupósti sem hann sendi. Hvers vegna að flokka tölvupóstinn þegar hægt er að leita í öllu innhólfinu á augabragði?

Slökum nú aðeins á. Ein röksemdin fyrir því að hafa tengiliðalista er að þá getur maður fært upplýsingarnar yfir á önnur tæki, eins og t.d. farsíma. Og ein ástæðan fyrir því að skynsamlegt sé að flokka póst í möppur er að þannig er maður með allt sem tengist ákveðnum málum – t.d. væntanlegri ráðstefnu – á einum og sama staðnum. (Það mun væntanlega ekki allur pósturinn sem tengist viðkomandi ráðstefnu nefna hana sérstaklega á nafn, og því gæti leit misst af mikilvægum póstsendingum.)

En það er engu að síður auðvelt að missa sig yfir því hvað þessi þróun er frábær. Þar sem ég hef geymt allan minn tölvupóst (að ruslpóstinum reyndar undanskildum), á ég magnaðan gagnagrunn þar sem ég get séð hvað ég var að gera allt aftur til upphafs níunda áratugarins. Nú er hann loksins almennilega aðgengilegur, þökk sé leitarvél sem getur litið inn í, skráð og sýnt skrár á svo fornum sniðum að ég man varla eftir þeim.

Ég get ekki lagt nógu mikla áherslu á það hversu mikilvægt skjáborðsleitarforrit er. Bíðið ekki eftir Windows Vista. Byrjið að nota forritið frá Yahoo, og ef þið eruð óánægð með það er um að gera að prófa eitthvert hinna forritanna. Leit er dýrmætasti hugbúnaðarflokkurinn sem komið hefur fram á sjónarsviðið frá öld Magellans.