Seltjarnarnes er draumasveitarfélagið að mati Vísbendingar

Í umfjöllun sinni um sveitarfélög hefur Vísbending útnefnt draumasveitarfélagið, en það er það sveitarfélag sem er best statt fjárhagslega samkvæmt nokkrum mælikvörðum. Í þetta sinn er Seltjarnarnes draumasveitarfélagið 2. árið í röð og í áttunda sinn alls.

Einkunnagjöfin endurspeglar erfitt árferði. Aðeins eitt sveitarfélag nær einkunn yfir 9,0, en það er Seltjarnarnes með slétt 9,0. Seltjarnarnes er því draumasveitarfélagið í ár eins og í fyrra. Garðabær með 8,1. Garðabær var draumasveitarfélagið fjögur ár í röð, 2010-2013. Næst er Grindavík með 8,0 og Bláskógabyggð með 7,5. Þessi fjögur sveitarfélög voru líka í efstu fjórum sætunum í fyrra. Nokkur sveitarfélög fá yfir 7,0. Þau eru Hornafjörður, Fjallabyggð, Snæfellsbær og Vestmannaeyjar. Í töflu 1 má sjá einkunnagjöfina undanfarin þrjú ár. Einstaka óvenjulega útgjöld eða tímabundin staða geta ruglað einkunnagjöfina, en ólíklegt er að það standi lengi. Því er að þessu sinni litið á einkunnir undanfarin þrjú ár.

Eðlilegt er að spyrja hvað er sé sem gerir Garðabæ og Seltjarnarnes góð sveitarfélög? Útsvarsprósentan er lægri þar en annars staðar. Afkoma er hófleg og skuldir sem hlutfall af tekjum eru litlar auk þess sem veltufjárhlutfall er viðunandi. Því má segja að öll hlutföll séu mjög hagstæð í sveitarfélögunum.

Á botninum eru Reykjanesbær (4,0), Mosfellsbær (3,9), Bolungarvík (3,9), Kópavogur (3,9), Fljótsdalshérað (3,4), Norðurþing (3,4) og Hafnarfjörður (3,0). Staða allra þessara sveitarfélaga er mjög þröng.

Horfur

Skuldir margra sveitarfélag hafa lækkað. Eftirlitsnefnd með fjárhag sveitarfélaga hefur sett sér það viðmið nú að heildarskuldir og skuldbindingar sveitarfélags þurfi að vera undir 150% af heildartekjum og stefnt verði að enn lægra hlutfalli. Mörg sveitarfélög eru enn fjarri því markmiði og sem fyrr segir kvarta mörg þeirra undan miklum útgjaldaauka vegna kjarasamninga. Nauðsynlegt er að sveitarfélög haldi áfram að stækka með sameiningu. Hagur sveitarfélaganna helst í hendur við afkomu almennings. Því hjálpar það auðvitað líka sveitarfélögunum ef laun hækka, en gallinn er sá að laun starfsmanna sveitarfélaganna hækka meira en laun almennt.

Hverjir eru bestir?

Garðabær og Seltjarnarnes eru í algjörum sérflokki þegar kemur að útnefningu draumasveitarfélagsins. Garðabær hefur sex sinnum hlotið hnossið og Seltjarnarnes átta sinnum alls. Þau hafa líka oft verið í öðru sæti og þannig skera þau sig úr öðrum sveitarfélögum á þessu tímabili. Niðurstaðan hefur verið sem hér segir:

1996 Selfoss

1996 Akureyri/Seltjarnarnes

1998 Seltjarnarnes

1998 Seltjarnarnes

2000 Seltjarnarnes

2001 Seltjarnarnes

2002 Ölfus

2006 Garðabær

2007 Garðabær

2008 Seltjarnarnes

2009 Snæfellsbær

2010 Garðabær

2011 Garðabær

2012 Garðabær

2013 Garðabær

2014 Seltjarnarnes

2015 Seltjarnarnes

Á árum áður var það algengt að sveitarfélög kvörtuðu undan slæmri niðurstöðu úr greiningu Vísbendingar. Oftar en ekki voru það sveitarfélög sem síðar hafa farið í gegnum mikla erfiðleika. Eftir að eftirlitsnefndin hóf sín störf og varð sýnileg hafa kvartanir af þessu tagi nánast horfið. Auðvitað á ekki að leggja of mikið upp úr minniháttar mun á einkunnum, en þær gefa þó góða hugmynd um almennan fjárhagslegan styrk sveitarfélaganna og stjórn á fjármálunum.