Hver notar tölvuna? / 07/2005

Eitt af algengustu vandamálunum sem notendur glíma við er að týna gögnunum sínum. Þetta á sér iðulega stað eftir að ég hef lagt hendur á tölvuna þeirra. Ástæðan? Einhver annar er að nota tölvuna þeirra!

Málið með Windows 2000 og XP er að þessu stýrikerfi eru notendavæn. Margir notendur geta verið að nota tölvuna til skiptis og jafnvel í einu. Þótt Microsoft liggi sífellt undir ámæli um að huga ekki nógu vel að öryggi þá hafa menn þar á bæ búið svo um hnútana að notendur tölvu geta ekki komist hver í annarra gögn. Það þýðir sem sagt að visti notendur í „My Documents“ þá komast aðrir notendur tölvunnar ekki í gögnin. Visti menn aftur á móti annars staðar, svo sem á C-drifinu (harða disknum) þá eru gögnin opin öllum öðrum eins og opin bók.

Hvað kemur þetta svo týndum gögnum við? Jú, gögnin týnast vegna þess að fólk skráir sig inn á tölvuna sem annar notandi. Þá kemst það ekki í gömlu gögnin sín, það er að segja gögnin sem það vistaði sem annar notandi. Vesen? Kannski, en við viljum hafa þetta svona frekar en hinsegin. Við viljum alls ekki að gögnin okkar séu aðgengileg neinum nema okkur, ekki satt?

Eltingaleikur í Tékkkristal

Svo er annar flötur á þessu. Flestir vinna sem administrator, þ.e. notandi sem hefur full administrator réttindi á tölvunni. Sérstaklega á þetta við um eigin tölvur, það er að segja tölvur sem aðrir eru ekki mikið eða ekkert að nota. Það er á skjön við hugsunina hjá Microsoft.

Það þýðir í raun að öll forrit sem notandinn keyrir eru að keyra með fullum réttindum. Þau mega allt og þá á ég við allt! Ef það sleppur veira inn fyrir veiruvörnina (sem ég geri ráð fyrir að allir séu með og að sé alltaf uppfærð – a.m.k. daglega!) eða auglýsingaforrit kemst framhjá njósnabúnaðar- og auglýsingavörnunum (réttið upp hönd þeir sem eru ekki með svoleiðis), þá er það eins og að hleypa krakkaskara lausum í eltingarleik í Tékkkristal. Samt eiginlega verra því oftar en ekki ber ekkert á innrásinni fyrr en allt of seint og þá geta öll gögn verið týnd.

Þegar maður týnir gögnum vegna þess að maður skráir sig inn sem annar notandi þá eru gögnin í raun ekki týnd heldur einungis óaðgengileg. Þau eru enn til staðar þegar maður skráir sig inn sem notandinn sem á gögnin. Þegar gögn týnast vegna veiru, þá eru þau glötuð, dáin, horfin, gufuð upp og orðin fyrrum gögn. Þá er eins gott að hafa gott afritunarkerfi (sá sem tekur ekki reglulega afrit af gögnunum sínum fari beint í skammarkrókinn!).

Takmörkuð réttindi eru málið

Það sem Microsoft mælir með („the Microsoft Way“) er að vinna alltaf sem venjulegur notandi sem hefur takmörkuð réttindi. Þessi notandi má ekki setja upp forrit og ekki gera hitt og ekki þetta. Þegar þarf að gera eitthvað sem krefst fullra réttinda, þá er skipt um notanda. Til þess eru tvær leiðir.

Önnur er sú að skrá sig inn sem administrator og gera það sem þarf að gera (setja upp nýjustu útgáfuna af MSN Messenger eða hvað það nú er sem við viljum gera). Athugið að í Windows XP er ekki nauðsynlegt að skrá sig út sem notandi, það er hægt að skipta um notanda og hafa þess vegna marga skráða inn í einu (ekki falla samt í þá freistni að hafa administrator alltaf í gangi...).

Hin leiðin er að hægrismella á forritið sem þarf að keyra upp sem administrator. En um leið og við hægrismellum höldum við SHIFT-hnappnum niðri. Þá birtist eins og þruma úr heiðskíru lofti „Run as...“ möguleiki á hægrismellsvalmyndinni. Veljið þann möguleika, veljið svo neðri kostinn af þeim tveimur sem boðið er upp á og sláið viðeigandi upplýsingar inn. Ég spyr ekki einu sinni hver er svo öryggisfatlaður að hafa ekki lykilorð á administrator-notandanum...

Þetta er sennilega betri leið en sú fyrri þar sem hún er fljótlegri. Auk þess er þetta leiðin sem ég nota og það eitt ætti að gefa henni góð meðmæli. Svo minni ég bara á í lokin að allt er best í hófi og auðvitað á að slökkva strax á forritum sem maður keyrir sem administrator um leið og maður er búinn að nota þau.