Icesave aftur í þjóðaratkvæði (JGH)

Ég treysti því að forseti Íslands setji Icesave aftur í þjóðaratkvæði. Honum er ekki stætt á öðru ætli hann að vera samkvæmur sjálfum sér. Þetta mál kom inn á borð þjóðarinnar í byrjun ársins og hún hafnaði því eftirminnilega. Það er hennar að afgreiða það – enda er það hún sem á að greiða reikninginn.

Steingrímur J. og Jóhanna hafa pukrast með þetta mál og gætt þess vandlega að engar umræður væru um það. Þeir sem ljúga og pukrast hafa alltaf eitthvað slæmt á samviskunni. Þjóðin á ekki að greiða Icesave og fara að kröfu Breta og Hollendinga um að ábyrgjast einkabanka eftir á.

Á Íslandi er þingræði og forsetar landsins hafa ekki stundað það að neita að skrifa undir lög og nýta sér málskotsréttinn – senda lög til þjóðarinnar – fyrr en Ólafur Ragnar. Um þetta er deilt – en hann hefur réttinn sín megin, samkvæmt stjórnarskránni.

Núna hefur Steingrímur J. náð samkomulagi við Breta og Hollendinga um að hengja á þjóðina Icesave-klafann; ganga að kröfu þjóðanna að fullu um að ábyrgjast 674 milljarða króna lán til innstæðutryggingasjóðsins - plús yfir 100 milljarða króna vexti á tímabilinu.

Þessa fjárhæð ábyrgist ríkissjóður að greiða upp í topp. Á móti kemur það sem fæst út úr skilanefnd gamla Landsbankans. Þegar rætt er um að Icesave verði ekki nema um 50 milljarðar eða þaðan af minna - til að fegra hlutina - þá er það mjög ábyrgðarlaust tal.

Menn hafa ekki hugmynd hvað kemur út úr gamla Landsbankanum og hvað fæst fyrir eignir þar til að mæta kröfunni. Ríkissjóður verður að greiða allt upp í topp fari allt á versta veg. Það eitt vitum við.

Þjóðin hafnaði Icesave-kröfu Breta og Hollendinga í þjóðaratkvæðagreiðslu með afgerandi hætti fyrr á árinu. Núna er sömu skuld, sama höfuðstól, skellt á þjóðina aftur en að vísu eru vextirnir lægri. Þeir voru áður 5,5% en eru núna 3% á láninu frá Hollendingum og 3,3% á láninu frá Bretum.

Að fara með þetta mál aftur af stað á bak við þjóðina er brottrekstrarsök og hreinn dónaskapur.

Íslendingar eiga ekki að greiða Icesave-kröfu Breta og Hollendinga. Um það finnst ekkert í lögum Evrópusambandsins. Við komum á innstæðutryggingasjóði samkvæmt EES-samningi til að sá sjóður stæði undir Icesave-kröfunni. Þjóðin getur ekki borið ábyrgð á einkabanka.

Steingrímur J. hefur með réttu verið kallaður aðalsamningamaður Breta og Hollendinga. Hvers vegna lætur hann þá ekki sækja?

Steingrími J. er ekki treystandi eftir að hann laug á Alþingi 3. júní 2009 þegar hann var spurður um það hvort eitthvað væri að gerast í málefnum Icesave. Hann svaraði því til í ræðustóli að svo væri ekki.

Tveimur dögum síðar, 5. júní, hafði Svavar Gestsson, aðalsamningamaður Íslendinga, skrifað undir samkomulag við Breta og Hollendinga um Icesave. Hann sagði síðar í frægu viðtali að hann hefði ekki nennt þessu lengur.

Það var gengið að öllum kröfum þeirra og slíkur skuldabaggi festur um háls Íslendinga að það er sérstakt rannsóknarefni hvernig mönnum datt í huga að setja þjóðina í þvílíka fátæktargildru.

Í lögunum sem Alþingi samþykkti 30. desember í fyrra og þjóðin hafnaði síðar í þjóðaratkvæðagreiðslu var lánsfjárhæðin sú sama og núna hefur náðst samkomulag um. Lánið var afborgunarlaust fyrstu sjö árin og námu vextirnir um 300 milljörðum á þessu sjö ára tímabili eða rúmum 40 milljörðum á ári. Núna hafa vextirnir lækkað og greiðslur af höfuðstól eiga að hefjast árið 2016.

Í frétt Reuters segir að hollenska fjármálaráðuneytið hafi sent út tilkynningu um að samkomulag hafi náðst í Icesvae-deilu Íslendinga, Breta og Hollendinga.

Það hefur verið rifjað upp að undanförnu að furðu margir hagfræðingar, eins og Þórólfur Matthíasson, Gylfi Magnússon og Már Guðmundsson seðlabankastjóri hafa hvatt eindregið til þess að Íslendingar gengju að Icesave-kröfunni – ella færi hér allt á versta veg. Það heitir á þeirra tungumáli að það þurfi „að leysa Icesave“.

En „lausnin“ er ævinlega sú að þjóðin taki á sig þvingað lán frá Bretum og Hollendingum til að ábyrgjast Icesave-kröfu þeirra.

Frægustu samlíkingar hagfræðinganna eru að við yrðum Kúba norðursins og einhvers konar Norður-Kórea í alþjóðlegu samfélagi. En bæði þessi ríki eru þekkt Alþýðulýðveldi.

Það er fróðlegt að sjá að það hefur allt gengið miklu betur í efnahagsmálum þjóðarinnar eftir að hún hafnaði Icesave. Skuldatryggingaálag þjóðarinnar hefur t.d. lækkað verulega.

Alþingi hafnaði í fyrrasumar samningi Steingríms J. og Svavars Gestssonar við Breta og Hollendinga og náðu stjórnmálaflokkarnir sameiginlegri lendingu með Icesave þegar líða tók á sumarið, hinn 28. ágúst 2009.

Nokkrum dögum síðar þegar forsetinn samþykkti Icesave í byrjun september sl. gaf hann út sérstaka yfirlýsingu sem hann las hátíðlega upp á Bessastöðum um það hvers vegna hann synjaði ekki lögunum. Þessi yfirlýsing var að vísu ekki talin hafa lagalegt gildi.

Í yfirlýsingunni tók hann sérstaklega fram að í lögunum um ríkisábyrgð væru margvíslegir fyrirvarar. Þar sagði ennfremur að samstaða hefði náðst á Alþingi og utan þess um að afgreiða lögin í krafti þessara fyrirvara. Hann bætti því við að eðlilega væri þó enn andstaða við málið eins og undirskriftir væru til vitnis um.

Þá sagði í yfirlýsingunni: „Forseti hefur því ákveðið að staðfesta lögin með sérstakri áritaðri tilvísun til fyrirvara Alþingis.“

Farið var með nýju fyrirvara-lög Alþingis út til Breta og Hollendinga sem hristu höfuðið og sögðu blákalt nei. Þeir hlustuðu ekki á þetta kjaftæði með fyrirvarana. Borgið okkur og við munum beita Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Evrópusambandinu á ykkur. Eruð þið að sækja um ESB á meðan þið viljið ekki greiða Icesave?

Helstu fyrirvararnir í lögum Alþingis frá því september 2009 og forsetinn lagði svo mikið upp úr voru um að gildistími ábyrgðarinnar væri miðaður við 5. júní 2024. Eftir það félli hún niður. Þessu hlóu Bretar að.

Þá voru fyrirvarar um efnahagsleg viðmið sem takmörkuðu ábyrgð ríkisins við hagvöxt þannig að þetta væri meira tengt við greiðslugetu Íslendinga. Þessi fyrirvari fauk líka.

Loks var það fyrirvarinn um að ef dómstólar eða þar til bærir úrskurðaaðilar kæmust að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið bæri ekki ábyrgð á Icesave þá gæti íslenska ríkið losnað undan ábyrgðinni samkvæmt því. Þessu hlóu Bretar og Hollendinga að líka.

Þetta eru allt fyrirvarar sem forsetinn tók sérstaklega fram í september að hann legði mikið upp úr með „sérstakri áritaðri tilvísun til fyrirvara Alþingis“.

Þegar Steingrímur J. og Jóhanna gerðu lokatilraunina á aðventunni í fyrra að keyra Icesave í gegn þá voru allir fyrirvararnir slegnir af.

Forsetinn synjaði Icesave-lögunum frá 30. desember í fyrra og sendi málið til þjóðarinnar. Þjóðin setti sig inn í málið og felldi lögin í eftirminnilegri þjóðaratkvæðagreiðslu. Steingrímur J. og Jóhanna hvöttu þjóðina til að fara ekki á kjörstað en hún fór samt og kaus.

Ríkisstjórnin hefði átt að segja af sér í kjölfarið því hún kom ekki helsta baráttumáli sínu í gegn. Hún hafði ekki stuðning þjóðarinnar í þessu helsta máli sínu.

En ríkisstjórn Jóhönnu og Steingríms snýst um þau sjálf og valdabrölt þeirra en ekki hvað sé best fyrir þjóðina.

Forsetinn getur ekki annað en sent Icesave aftur til þjóðarinnar ef hann er samkvæmur sjálfum sér og þjóð sinni trúr - og miðað við orð hans í heimspressunni allt þetta ár.

Málið kom inn á borð þjóðarinnar og það er hennar að hafa lokaorðið.

Jón G. Hauksson

[email protected]