Verðlaunagetraun (BJ)

Deilur Ingibjargar Sólrúnar og Morgunblaðsins verða æ skrautlegri. Á mánudaginn 14. nóvember birti Morgunblaðið breiðsíðu um málið þar sem eftirfarandi kom fram. Nú vantar mig hjálp.

„Það var athyglisverður kafli í ræðu Ingibjargar Sólrúnar að hún er að uppgötva, að íslenzkir jafnaðarmenn eiga sér merka sögu. Það var tími til kominn, að formaður Samfylkingarinnar gerði sér grein fyrir þessu. Og nú vill Ingibjörg Sólrún halda þessari sögu á lofti. Hún sagði í ræðu sinni:

„Saga okkar er saga jafnaðarmannaflokka, verkalýðshreyfingar og kvennahreyfingar. Saga frumkvöðla, sem ruddu brautina fyrir mannréttindum launafólks og kvenna. Jón Baldvinsson, Héðinn, Bríet, Jóhanna Egilsdóttir, Gvendur jaki, Lúðvík, Gylfi Þ., Aðalheiður Bjarnfreðs - þetta var fólkið, sem starfaði fyrir og tilheyrði okkar hreyfingu...“

Þessi nafnalisti er ekki sízt athyglisverður vegna þess hvaða nöfn eru ekki á honum. Hvers vegna eru Hannibal Valdimarsson og Björn Jónsson ekki hluti af sögu verkalýðshreyfingar og jafnaðarmanna á Íslandi frá sjónarhóli formanns Samfylkingarinnar? Þessir tveir menn voru í forystu Alþýðusambands Íslands í meira en tvo áratugi samanlagt á 20. öldinni á miklum umbrotatímum og voru jafnframt mjög virkir á hinum pólitíska vettvangi jafnaðarmanna. Þegar Hannibal Valdimarsson yfirgaf stjórnmálin eftir hálfrar aldar þátttöku, sem á köflum var ævintýraleg, sagði hann í samtali við Morgunblaðið, að hann hefði alltaf verið jafnaðarmaður, allt hitt hefðu verið gárur á yfirborðinu og þótti sumum mikið sagt.

Þegar Björn Jónsson yfirgaf vettvang verkalýðshreyfingar og stjórnmála vegna veikinda var hann í forystu fyrir verkalýðshreyfingunni í síðustu meiriháttar átökum, sem efnt var til af hennar hálfu gegn þeirri ríkisstjórn sem þá sat.

Af þessum mönnum báðum er mikil saga og að hluta til ósögð, sem formaður Samfylkingarinnar þekkir greinilega ekki eða vill ekki líta á sem hluta af sögu jafnaðarmanna á Íslandi. Pólitísk saga þeirra, ekki sízt síðustu áratugina, er hins vegar rakin töluvert ítarlega á síðum Morgunblaðsins frá degi til dags á þeim tíma enda áttu báðir mikil pólitísk samskipti við Morgunblaðið meira og minna frá miðjum sjöunda áratugnum.

Það liggur við að þekkingarskortur eða virðingarleysi Ingibjargar Sólrúnar gagnvart hlut þessara tveggja manna í sögu verkalýðshreyfingar og jafnaðarmanna á 20. öldinni sé móðgandi.

En batnandi manni er bezt að lifa og það á við um formann Samfylkingarinnar nú, þegar hún vill minna jafnaðarmenn á fortíð sína. Það var henni ekki ofarlega í huga, þegar hún reyndi fyrir kosningarnar 2003 að hafa heiðurinn af þjóðarsáttarsamningunum 1990 af þeim Ásmundi Stefánssyni og Guðmundi J. Guðmundssyni, sem ásamt Einari Oddi Kristjánssyni áttu allan heiður af þeim samningum og þar með að óðaverðbólgan, sem hafði hrjáð efnahagsmál okkar Íslendinga í tvo áratugi og hófst að ráði í vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar 1971, var kveðin í kútinn.

Og hver tók upp hanzkann fyrir þessa menn og reyndi að koma núverandi formanni Samfylkingarinnar í skilning um sögulegar staðreyndir? Það var Morgunblaðið eins og sjá má ef skoðanaskipti blaðsins og Ingibjargar Sólrúnar um þetta efni vorið 2003 eru skoðuð.

Þótt formaður Samfylkingarinnar sjái ekkert nema Sjálfstæðisflokkinn í námunda við Morgunblaðið er það söguleg staðreynd, að frá og með júnísamkomulagi 1964 og fram yfir 1990 átti ritstjórn Morgunblaðsins mikil samskipti við helztu forystumenn verkalýðshreyfingarinnar en alveg sérstaklega þá Hannibal Valdimarsson, Björn Jónsson og Guðmund J. Guðmundsson. Að ekki sé talað um hinn merka foringja jafnaðarmanna, Gylfa Þ. Gíslason.

Þrátt fyrir þessi augljósu göt í söguþekkingu formanns Samfylkingarinnar er ástæða til að fagna því, að hún er nú byrjuð að horfa til fortíðarinnar, en þar er að finna gagnlegan lærdóm fyrir framtíðina. En það er einmitt vegna þessarar sögulegu fortíðar jafnaðarmannahreyfingarinnar og verkalýðshreyfingarinnar, sem Morgunblaðið hefur alls ekki skilið fullkomið sinnuleysi formanns Samfylkingarinnar og nánustu samstarfsmanna hennar gagnvart ítrekuðum viðvörunum blaðsins um að auðhringar væru að leggja undir sig Ísland allt. Ætla hefði mátt að Samfylkingin yrði bandamaður Morgunblaðsins í þeirri baráttu en svo hefur ekki orðið, því miður.

En kannski má búast við batnandi tíð?“

Svo mörg voru þau orð. Ef einhver getur skýrt fyrir mér um hvað þetta mál snýst lofa ég verðlaunum til hins sama.

Benedikt Jóhannesson