Tollheimta tuttugustu aldar

Það voru hreint ótrúlegar fréttir sem fluttar voru í 24 stundum í síðustu viku. Þar var greint frá því að ekkert sé verið að vinna í í tolla- og innflutningsgjaldamálum MP3-spilara og það sem meira er – fáránleikinn mun aukast enn meira með tilkomu iPhone-símans.

Ég hef áður öskrað mig hásan yfir því hvernig fáránleg tollalöggjöf leiðir til þess að þeir einu sem græða á kaupum Íslendinga á MP3-spilurum á borð við iPod séu erlendir smásalar. Í mjög stuttu máli snýst þetta um að með því að setja iPod-spilara í tollflokk með upptökutækjum sem bera háa tolla og vörugjöld (auk virðisaukaskatts) verða þeir rúmlega tvöfalt dýrari hér á landi heldur en erlendis. Þar með grípa flestir til þeirra örþrifaráða að kaupa slíka spilara í Fríhöfninni eða á ferðum sínum erlendis.

Ódýrara að fljúga til London (með maka) og kaupa þar

Og ekki nema von: Árið 2005 reiknaðist mér til að það kostaði minna að kaupa sér far til London fyrir tvo, kaupa þar dýrasta iPod-inn og koma með heim heldur en að kaupa græjuna hérna megin tollamúranna.

Með mjög grófum reikningi taldist mér jafnframt á þessum tíma til að heildarverðmæti iPod-spilara Íslendinga sumarið 2005 væri tæpar 600 milljónir og ríkið hefði þegar orðið af um 100 milljónum með því að láta alla verslun með iPod fara fram á erlendri grundu. Ég ætla ekki einu sinni að reyna að átta mig á því hvert samanlagt tap hins opinbera er orðið nú – og því síður tap íslenskra heild- og smásala.

Munurinn á iPod Touch, iPhone og lófatölvum...?

Maður hefur nú alltaf staðið í þeirri trú að þetta væri einfaldlega skekkja sem einhver réttsýnn og skynsamur stjórnmálamaður myndi á endanum leiðrétta, en ekkert hefur gerst. Og það sem verra er – miðað við fréttirnar í síðustu viku verður ruglingurinn enn meiri þegar iPhone-síminn kemur á markaðinn hér á landi ásamt iPod Touch, nýjustu útgáfu iPod-spilaranna.

iPhone er, þegar allt kemur til alls, búinn öllum sömu eiginleikum og iPod MP3-spilari. Hann getur spilað tónlist, sýnt myndbönd, geymt tölvugögn og notað ýmis smáforrit. Hann getur hins vegar líka tengst Netinu, vafrað á Vefnum og hringt símtöl. Þegar iPod Touch kemur á markað verður þetta með símtölin í raun það eina sem aðskilur iPhone frá iPod. Og það sem meira er, iPod Touch verður í raun búinn sömu eiginleikum og lófatölvur.

Samt sem áður verður iPod-inn áfram tollpíndur í vöruflokknum „upptökutæki“ á meðan iPhone verður „sími“ og lófatölvur falla í annan og mildari tollflokk. Þetta þýðir að verðið á iPod Touch verður fáránlega hátt hér á landi (sem leiðir þá náttúrlega áfram til þess að einu eintökin sem verða í notkun á Íslandi verða þau sem keypt eru erlendis og smyglað inn) á meðan iPhone-síminn verður öllu skaplegri í innkaupum. Þetta gæti meira að segja leitt til þess að síminn verði ódýrari en MP3-spilarinn – sem sagt að sú græja sem er með fleiri eiginleikum verður ódýrari en hin sem er ekki eins fjölhæf. Hvar er skynsemin í því?

Án gríns - er ekki kominn tími til að hætta ruglinu?

Allt lyktar þetta mál af því að tollalöggjöfin hafi á sínum tíma ekki ráðið við þessa nýjung - MP3-spilarann - og því hafi honum verið þvingað í einhvern flokk tuttugustu aldar tollalöggjafar sem virtist passa. Eftir því sem tæknin hefur þróast hefur sú flokkun átt sífellt minna við og nú er svo komið að fáránleikinn blasir við hvernig sem horft er á málið.

Einhverra hluta vegna virðist „báknið“ þó streitast á móti því að ganga í málið og leysa úr ruglinu þótt engin heilbrigð skynsemi virðist liggja þar að baki. Á meðan tapar hið opinbera, verslun á Íslandi og að sjálfsögðu neytendurnir. Allir nema erlendir smásalar.

En svona í alvörunni – er ekki kominn tími til að hætta ruglinu og kippa þessu í liðinn í eitt skipti fyrir öll?

Kristinn Jón Arnarson er almannatengslaráðgjafi hjá AP almannatengslum og fyrrverandi ritstjóri Tölvuheims. EM> P>