Við borgum öll fyrir höfundarréttarbrot / 08/2004

Þegar þetta er skrifað er lögreglan nýbúin að gera viðamikla rassíu, leita hjá 12 manns og gera upptækan tölvubúnað þeirra vegna gruns um dreifingu á ólöglegum hugbúnaði, myndum og tónlist. Taldi lögreglan að um 100 manns hefðu verið þátttakendur á sérstöku dreifikerfi þar sem hver og einn gat fengið aðgang að efni hinna byði hann eitthvað fram sjálfur.

Svona kerfi er kölluð „peer-to-peer“ og (stundum skrifað peer2peer). Þau byggjast upp á miðlun efnis af tölvum notandans, það er að segja notandinn gefur hinum meðlimum sama kerfis leyfi til að leita að efni á tölvunni sinni og sækja það hafi hann áhuga. Svona kerfi er afskaplega einfalt í notkun og þeim mun einfaldara í uppsetningu. Maður þarf að hafa lágmarksmagn af efni til að miðla og svo er hægt að miðla því sem maður sækir sjálfur og auka þannig magn efnisins smám saman. Nái maður næsta lágmarki kemst maður upp í næsta flokk þar sem úrvalið er meira og svo koll af kolli. Þetta þýðir hins vegar að margir eru að miðla sama efni en þar sem flestir leyfa ekki fleiri en tvær tengingar í einu til að sækja efni eykur það að sama skapi möguleikana á að fá heitasta og vinsælasta efnið þeim mun fyrr.

Gallinn við þessi kerfi er að efnið sem verið er að miðla er bundið höfundarrétti. Forrit eru yfirleitt bundin við uppsetningu á einni tölvu - annars þarf að kaupa fleiri leyfi. Dreifing er að sjálfsögðu ólögleg. Hver heilvita maður veit og getur skilið að kvikmyndir, sjónvarpsþættir og tónlist sem boðið er upp á í svona kerfum eru kolólögleg hvort sem um er að ræða efni sem viðkomandi hefur keypt sjálfur eða er illa fengið.

Einkennileg hömstrunarárátta

En hvers vegna er fólk að þessu? Ég hef heyrt af fólki sem hefur náð sér í hundruð kvikmynda, óteljandi lög og mikið magn forrita. Þetta sama fólk kemst ekki einu sinni yfir að horfa á, hlusta og nota þetta allt saman þannig að um einhverja hömstrunaráráttu er að ræða. Mér sjálfum líður ekkert betur þótt ég eigi fimm myndum meira sem ég horfi ekki á eða 20 fleiri lög sem ég hlusta ekki á. Í sumum tilfellum er um nýjungagirni að ræða, það er svalt að hafa séð bíómynd áður en hún kemur í bíó, hvað þá að hlusta á nýjustu lögin með einhverri hljómsveit áður en platan með lögunum kemur út. Ég prófaði svona kerfi einu sinni og oftar en ekki voru gæði efnisins fyrir neðan allar hellur og alls ekki þess virði að eyða tíma í að ná í það. Reyndar var oft að finna líka gæðaefni. En mér líkar ekki svona happa og glappa aðferð.

Svo kostar þetta! Það gefur augaleið að þátttakendur í svona kerfum borga ekki fyrir niðurhalið enda er þá glansinn farinn af svikastarfseminni og orðið mun auðveldara að kaupa þetta efni beint út úr búð þótt maður þurfi þá að bíða eftir því. Hver borgar brúsann? Svarið er jafneinfalt og skýrt eins og spurningin um hvort páfinn sé kaþólskur (Já, hann er það!) Ég og þú borgum. Efnið kemur inn í landið ólöglega í gegnum góðar internettengingar sem eru oft á tíðum í eigu einkafyrirtækja (aukinn rekstrarkostnaður hækkar verð þjónustunnar) eða opinberra fyrirtækja (ég og þú greiðum fyrir í formi skatta). Magnið sem verið er að smygla inn í landið (nú er þetta farið að hljóma eins og eiturlyfjasmygl – en peningarnir sem eru í húfi hér geta jafnvel verið meiri!) er gífurlegt sem sást best á því hversu mikið gagnastreymi til landsins minnkaði strax eftir fyrstu fréttir af handtökum lögreglunnar. Hjá stærstu internetveitunum var lækkunin hátt í 50%!

Verði nettenginga haldið uppi

Internetveitur borga fyrir gagnastreymi til landsins og rukka þess vegna notendur um erlent niðurhal. Hafi helmingur erlenda niðurhalsins verið á vegum svona dreifikerfa og internetfyrirtækin sjálf hafi borið hluta kostnaðarins hefur þeim kostnaði verið velt á aðra notendur. Því má með sanni segja að þátttakendur í þessum dreifikerfum hafi haldið uppi verði internettenginga á Íslandi að einhverju leyti. Einnig má benda á í þessu samhengi að rétthafar höfundarréttar fengu settan sérstakan skatt á tóma geisladiska og segulbandsspólur fyrir nokkrum árum sem hækkuðu geisladiskana um 15 – 20 % ef ég man rétt.

Ég vona að þessi pistill (og að einhverju leyti fyrrnefndar lögregluaðgerðir) vísi þeim á rétta braut sem sekir eru og leiði öðrum fyrir sjónir að þetta er ekki bara ólöglegt og bannað heldur bitnar þetta á okkur sjálfum. Fari þeir sem svona gera í fúlan pytt og veri þar sem lengst!!!