Capitalism: A Love Story

Michael Moore skilgreinir kapítalisma sem græðgi og að fátt láti jafn illa í eyrum kapítalistans og orðið lýðræði. Í Capitalism: A Love Story bendir hann okkur á mörg dæmi þessu til sönnunar og rökstuðningur hans, sem yfirleitt er í svörtum húmorsstíl, er oft á tíðum beittur og hnitmiðaður. Moore á þó til að skjóta yfir markið og gerir það í meira mæli en í fyrri myndum sínum, auk þess sem hann er upptekinn af eigin skoðunum og melódramatískur þegar hann er að fjalla um fæðingarbæ sinn Flint, sem General Motors setti á hausinn eins og þeir sem séð hafa fyrstu kvikmynd hans, Roger & Me kannast vel við.

Michael Moore kemur víða við til að sýna hversu kapítalisminn vinnur gegn almenningi og að sjálfsögðu eru það stóru bankarnir og stór fjármálafyrirtæki sem eru í skotlínunni auk þess sem stjórnmálamenn fá sinn skerf. Moore er ekkert að skafa af áliti sínu á tveimur forsetum Bandaríkjanna. Sýnir fram á að Ronald Regan og George W. Bush hafi fengið allt sitt fjármálavit frá stóru bönkunum og í fjármálaráðuneytinu hjá þeim hafi eingöngu verið fyrrum stjórnendur banka sem hugsuðu fyrst og fremst um velferð kapítalismans og komu sínum málum í gegn.

Hvernig bankarnir settu þá sem skulduðu í húsnæði út á gaddinn eða settu fyrirtæki á hausinn þannig að fjöldi starfsmanna missti vinnu, er Moore hugleikið. Í þessum atriðum er hann ekki að segja neitt nýtt, þessir atburðir hafa verið í fréttum í um tvö ár og eru atriðin hæg og fyrirsjáanlegt hvert stefnir. Aftur á móti var það nýtt fyrir mér að fyrirtæki líftryggja starfsmenn sína og hirða síðan líftrygginuna á meðan makinn fær ekki neitt og veit ekki einu sinni af þessari líftryggingu. Er raunalega til að vita að eftir því sem fleiri starfsmenn deyja því meira græðir fyrirtækið. Moore kemst í skýrslu hjá einu fyrirtæki þar sem sýnt er fram á að dánartíðni starfsmanna hafi aðeins verið 78% af áætlaðri dánartíðni og því hafi gróðinn verið minni en áætlað hafði verið.

Moore er sem fyrr sjálfur í aðalhlutverki og er kostulegt þegar hann fer um Wall Street á brynvörðum bíl, stoppar fyrir framan hvern stórbankann á fætur öðrum og heimtar í gjallarhorni peningana sem þeir hafa stolið af þjóðinni eða þegar hann í lokin girðir af með gulum límborða aðalstöðvar AIG. Á borðanum stendur, glæpavettvangur.

Hægri menn hafa lengi stimplað Michael Moore sem kommúnista, vita sem er að orðið kommúnismi er það orð sem almenningur í Bandaríkjunum hræðist mest. Það fer ekki á milli mála að Moore er vinstri sinnaðri en almennt gerist í landi hinna miklu tækifæra en eins og hann kemst að orði í myndinni þá trúir hann á undirstöðurnar í þjóðfélaginu sem hann lifir í og kannski þess vegna er Capitalism: A Love Story ójöfn kvikmynd, engin spurning er um hvað er rétt og hvað er rangt í huga Moores en hann vill samt ekki afgreiða að þjóðin sé á bömmer, hann vill aðeins losna við 1% af þjóðinni sem hann segir vera hreinræktaða kapítalista, en eins og sagan hefur kennt okkur þá kemur alltaf maður í manns stað og Moore sjálfsagt veit þetta og er því ekkert að fara með neina spádóma um fjármálaumhverfið á næstu árum í tíð Barack Obama sem hann greinilega er sáttur við.

Leikstjórn og handrit: Michael Moore. Kvikmyndataka: Daniel Marracino og Jayme Roy. Tónlist: Jeff Gibbs. 127 mín.

Hilmar Karlsson