Háskólinn í hópi 100 bestu(JGH)

Ég ætla ekki að fjalla um nýja álbakkann fyrir norðan og velta fyrir mér orðum Steingríms J. um það hvort við skríðum fyrir útlendingum og niðurlægjum okkur gagnvart þeim með því að grátbiðja þá um álver. Ég ætla hins vegar aðeins að skoða yfirlýsingu Kristínar Ingólfsdóttur háskólarekstors um að Háskóli Íslands ætli sér að komast í hóp 100 bestu háskóla í heimi.

xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /?

Kristín sagði frá þessu göfuga markmiði Háskóla Íslands við útskrift 280 nýrra kandídata um síðustu helgi. Þegar ég heyrði sagt frá þessu markmiði í fréttum fór fyrir mér, eins og mörgum öðrum; mér var brugðið. Ég held að á meðan Háskóli Íslands sé ríkisrekinn skóli sem býr við krónísk fjárhagsvandræði eigi hann enga raunhæfa möguleika á að ná þessu nýja markmiði sínu. Stefnumörkun og greinileg sýn á framtíðina er samt af hinu góða.

En var þá rektor að boða breytta stefnu skólans um að framvegis verði aðgangur að skólanum takmarkaður og að til standi að krefjast hárra skólagjalda? Ekki var það að heyra. Á meðan ekkert breytist og skólinn býr ennþá við fjársvelti verða orð háskólarektors lítið annað en fallegt skraut í ræðu á hátíðlegri stundu við útskrift kandídata.

Háskóli Íslands er nú þegar í harðri samkeppni við háskóla hér innalands, eins og Háskólann í Reykjavík og Háskólann á Bifröst, og má hafa sig allan við að verða ekki undir í þeirri samkeppni – hvað þá að ætla að bjóða sterkum einkaskólum erlendis byrginn. Voru ekki nýlegar fréttir um að elsta deildin við Háskólann, guðfræðideildin, væri í slíkum kröggum fjárhagslega að námsframboð væri þar í lágmarki og að deildarforsetanum væri gert að lækka útgjöld frekar? Slík deild keppir ekki við aðra skóla heldur keppist hún við að halda lífi. Þá minnir mig að helsta kosningamálið í rektorskjörinu sl. vor hafi verið fjármál og fjársvelti háskólans og hvernig hann lifi þær fjárhagskröggur af. Það er býsna stórt stökk frá þeirri krísu yfir í markmiðið 100 bestu.

Keppni við aðra skóla snýst ekki einvörðungu um keppni um bestu nemendurna heldur ekkert síður um bestu kennarana. Nýlega sagði nemandi við Háskóla Íslands mér að fella hefði þurft niður kennslu vegna þess að kennarinn hefði farið í skíðaferð til útlanda. Um leið og nemendur fara að greiða há skólagjöld gera þeir allt aðrar kröfur um kennara og kennslu – sem og námsefni í boði. Þá þarf ennfremur að upplýsa alla um hvaða kröfur, próf og staðla Háskóli Íslands þurfi að standast til að komast í hóp 100 bestu. Eftir hverju eru dæmt?

Rektor sagði í ræðu sinni að eitt brýnasta verkefni okkar á þeim tímum sem í hönd færu væri að treysta tökin á tækniþekkingunni og tryggja að við Íslendingar nýttum hana með réttum hætti. „Við verðum að skilja og hafa skoðun á því hvernig ný þekking og ný tækni hefur áhrif á náttúruna, sem er brothættur rammi utan um tilvist okkar.“

Eitthvað segir mér að Rannveig Rist, forstjóri Alcans á Íslandi, hafi ekki verið ánægð með þessi síðustu orð rektors fremur en að hún var sátt við orð Ágústs Guðmundssonar í Bakkavör á síðasta Viðskiptaþingi. Það hefur hins vegar örugglega hlakkað í Steingrími J. Sigfússyni við þessi orð háskólarektors.

Jón G. Hauksson