Börn

Börn er fyrri hluti af tvíleiks Ragnars Bragasonar um fjölskyldusambönd í reykvísku samfélagi. Veröldin í Börnum er grá og dimm, þrungin hörmungum, miskunnarleysi, tilfinningahita og samskiptaörðugleikum. Enga gleði er að finna í Börnum, heldur miskunnarlausa baráttu þeirra sem eru í neðstu þrepum þjóðfélagsins, fólk sem þraukar frá einum degi til annars. Persónurnar, eins ólíkar og þær eru, tengjast og „börnin“ eru allt frá smábörnum upp í fullorðna menn.

Sagt er að barnið í manninum sé til staðar alla ævina og þó að í forgrunninum sé drengurinn Guðmundur, sem býr með einstæðri móður og þremur systrum í blokk í Breiðholtinu, þá má með sanni segja að barnið birtist einnig í hinum harðsvíraða glæpamanni, Garðari, föður Guðmundar, þegar hann vill gera vel við son sinn, sem hann hefur aldrei sinnt. Munurinn á þeim feðgum er fyrst og fremst saklaus sál Guðmundar og svört sál Garðars, sem getur ekki umgengist fólk nema með ofbeldi. Ná þeir feðgar saman að lokum? Ragnar lætur okkur áhorfendum um að eiga við það.

Þriðja barnið er Marinó, geðveikur öryrki á fullorðinsaldri sem býr með móður sinni. Hans veraldarsýn snýst um að halda móðurinni í föstum skorðum heimilisins, sem hann telur að hann hafi búið þeim. Öll utanaðkomandi afskipti telur Marinó áreiti við heimilislíf þeirra og bregst við því á óvæginn hátt.

Foreldrar koma við sögu og þá í góðum persónulýsingum á þremur mæðrum. Feðurnir bíða sjálfsagt betri tíma í seinni myndinni, Foreldrar. Mæðurnar þrjár eiga margt sameiginlegt þó fyrst og fremst birtist sú samkennd í verndun barna sinna sem þeim ferst misvel úr hendi.

Handritsgerð er í höndum Ragnars og leikhópsins. Er sagan oftar en ekki í véfréttastíl, það er eitthvað dramatískt að gerast sem hefur stuttan aðdraganda. Er ég ekki frá því að hugmyndir hafi orðið til úr samfélagsumræðunni og því sem birtist í fréttum, síðan verið spunnið upp úr þeim hugmyndum með stuttum fyrirvara.

Það kemur vissulega á óvart hversu þétt frásögnin er þar sem sjónarhornin eru mörg. Styrkur Ragnars felst ekki síst í að tengja farsællega persónur sem hafa óljósan bakgrunn. Þegar upp er staðið er mörgum spurningum ósvarað og sumar persónur ekki mjög skýrar, en góð skipting á milli atriða og sterkur leikur gera það að verkum að allar aðfinnslur að þessu leyti verða léttvægar.

Börn er sterkt drama og sterkt kvikmyndadrama þarfnast góðra leikara. Vesturport hópurinn, sem svo sannarlega hefur staðið sig á leiksviðinu, færir út kvíarnar með miklum glæsibrag. Í raun er ekkert vit í að taka einn leikara fram yfir annan, en get þó ekki setið á mér að minnast á Nínu Dögg Filippusdóttur, sem í hlutverki Karitasar gerir allt rétt og sýnir okkur á sannfærandi hátt móður, sem er á barmi örvæntingar, leitar allra ráða til að bjarga fjölskyldunni. Nína Dögg forðast allar gildrur sem verða á vegi hennar og skapar eftirminnilega persónu sem með göllum sínum og

kostum er fyrst og fremst raunveruleg.

Eina aðfinnslan sem ég hef við Börn er að hún skuli vera í svart/hvítu. Vissulega verður kaldranalegur veruleikinn grámyglulegri og sum atriðin áhrifameiri. En að mínu mati þurfti myndin ekki á því að halda. Svart/hvítar kvikmyndir eru börn síns tíma og vissulega bjóða einstaka kvikmyndir upp á að vera gerðar í svart/hvítu og vel heppnað nýlegt dæmi er Good Night and Good Luck. Hún fjallaði um tímabil þegar kvikmyndir og sjónvarp var í svart/hvítu og þurfti að minna á slíkt, auk þess sem raunverulegu fréttaefni var skotið inn á milli. Ef eitthvað hefði tapast við að Börn hefði verið gerð í lit þá hefði annað komið í staðinn og myndin orðið jafn góð.

Leikstjóri: Ragnar Bragason. Handrit: Ragnar Bragason ásamt leikurum. Leikarar: Gísli Örn Garðarsson, Nína Dögg Filippusdóttir, Ólafur Darri Ólafsson, Hanna María Karlsdóttir, Margrét helgadóttir, Sigurður Skúlason o.fl. Tónlist: Pétur Þór Benediktsson. Kvikmyndataka: Bergsteinn Björgúlfsson. 90 mín.

Hilmar Karlsson