Forboðna borgin (BJ)

Ég er búinn að vera mikið lasinn undanfarnar vikur. Mest hef ég verið heima, en dag og dag fór ég út. Stundum af því að ég hélt að mér væri batnað, stundum af því að ég hélt verkefnin væru svo mikilvæg. Hvorugt var til heilsubótar. Ég ætla að fá bólusetninguna frá því í haust endurgreidda.

Kosturinn var sá að milli þess sem ég svaf eða hóstaði las ég. Mér tókst að klára heila bók um Enron-málið. Það var margt skrítið í því. Stundum er eins og allir verði hálf ruglaðir. Aðalglæpurinn lá í bókhaldinu. Alltaf þegar hægt er að nota litla peninga til þess að búa til mikil verðmæti eiga viðvörunarljósin að kvikna. Í Enron voru þau tekin úr sambandi.

Ég las líka bók eftir Þór Whitehead, Bretarnir koma. Þór er vel ritfær og tekst vel að gæða sagnfræðina lífi. Það er alltaf gaman þegar maður bíður spenntur eftir því hvað skeður í næsta kafla þegar maður veit hvernig sagan fer.

Ljóðasafn Hannesar Péturssonar er snilldarverk. Það er synd að hann skuli ekki vera þekktari meðal þjóðarinnar. Ég kíkti líka á úrval eftir Jóhannes úr Kötlum. Líklega gutlar á honum hér og þar, en það er af og frá eins og ég las í formála að hann sé skáld 20. aldarinnar. Einar Ben, Steinn Steinarr, Tómas Guðmundsson og Jóhann Jónsson voru allir miklu betri. Og svo auðvitað Hannes. Jóhannes pantaði það að vera snillingur kommanna. Það gefur trygga hirð en ekki mjög stóra. Líklega er ekkert ljóðskáld líklegt til þess að vera skáld 21. aldarinnar. Ljóð eru ekki lengur almenningseign.

Loks réðst ég á bók sem hefur verið lengi í skápnum, æviminningar Kissingers úr Hvíta húsinu. Henry Kissinger var prófessor við Harvard en öryggisráðgjafi Nixons frá 1969-1973 og svo utanríkisráðherra í fjögur ár. Það er fróðlegt að lesa sögu manns sem upplifði mannkynssöguna sem þátttakandi í átta ár.

Kissinger lýsir Nixon sem skrítnum manni, manni sem forðaðist átök við þá sem voru í ríkisstjórninni, en hikaði ekki við að taka ákvarðanir um leið og þeir voru farnir út. Hann var nánast móðursjúkur út í bæði blaðamenn og marga pólitíska andstæðinga. Það er greinilegt að Kissinger hefur lítið álit á mörgum samstarfsmönnum Nixons. Starfsmannastjórinn Haldeman (sem frægur varð í Watergate málinu) er einsýnn þverhaus, Rogers utanríkisráðherra er fangi kerfiskarla, Spiro Agnew varaforseti áttar sig ekki á því hvenær hann á að þegja.

Í Víetnam stríðinu skrifar Kissinger eins og hann hafi haft ákveðnar efasemdir. Mótmælin höfðu sín áhrif, þó að fyrirlitningin á mótmælendunum hafi verið mikil. Nixon vildi umfram allt halda spilunum að sér. Enginn átti að vita hvað hann gerði. Samt lét hann taka upp öll samtöl á skrifstofu sinni. Hefði hann ekki gert það hefði hann vafalaust lokið kjörtímabilinu, jafnvel þó að Watergatemálið hafi komið upp.

En Nixon áttaði sig á því að það var óumflýjanlegt að Kína yrði ekki einangrað um alla framtíð og hann áttaði sig á mikilvægi þess að tengja það við Bandaríkin. Þess vegna sendi hann Kissinger í leyniferð til Peking árið 1971. Allt logaði í óeirðum í Bandaríkjunum gegn Víetnam-stríðinu. Á sama tíma opnaði Nixon dyrnar að þessu gamla stórveldi á ný. Kissinger fékk að skoða Forboðnu borgina í Peking einna fyrstur Vestrænna manna eftir byltingu kommúnista. Það má segja að Nixon hafi gert sér grein fyrir mikilvægi þess að opna Forboðna landið.

Maó var mesti fjöldamorðingi allra tíma. Nixon féll á yfirhylmingu í ómerkilegu svindli í kosningabaráttunni. Á einni viku árið 1972 skrifuðu þessir tveir gallagripir nýjan kafla í mannkynssögunni.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt