Ræða Romneys (JGH)

Ég fylgdist með lokakaflanum á þingi repúblikana í Tampa í Flórída í nótt. Mitt Romney tók formlega við tilnefningu sem forsetaefni flokksins. Þing repúblikana er ævinlega mikið sjónarspil. Fljótlega eftir að ég byrjaði að horfa steig gamla kempan Clint Eastwood á svið og allt ætlaði um koll að keyra. Hann flutti afar óvenjulega og eftirminnilega ræðu sem gekk út á að þótt Obama væri vissulega góð manneskja hefði honum ekki tekist vel til við að rífa atvinnulífið upp og því þyrfti að skipta um leiðtoga. Þingmaðurinn Marco Rubio, sem er af kúbverskum ættum, sté í pontu á eftir Clint Eastwood og hélt býsna góða ræðu.

Allt frá því að Mitt Romney gekk inn í salinn við ótrúleg fagnaðarlæti og þar til hann yfirgaf sviðið var hann með trúverðugt fas forseta Bandaríkjanna. Ræða hans var í beinni útsendingu á öllum stærstu sjónvarpsstöðvum heimsins.

Skilaboð Romneys í ræðunni voru einföld; Ég er gegnumheill fjölskyldumaður að sækja um starf valdamesta manns í heimi og mér er hægt að treysta; ég hef þá reynslu sem er nauðsynleg úr viðskiptalífinu og forystuhæfileika og karakter sem þarf í þetta starf.

Það kemur í ljós 6. nóvember næstkomandi hvort Romney vinnur kosningarnar. Það verður mjög erfitt fyrir hann, hann hefur hins vegar saxað á forskot Obama.

Ræða Mitts Romneys var úthugsuð; hann reyndi hvað hann gat að höfða til kvenna og kjósenda af rómönskum uppruna. Hann veit sem er að það vinnur enginn forsetakosningar í Bandaríkjunum án þess að njóta stuðnings þessara hópa.

Flestir álitsgjafar eru á því að ræða Romneys hafi ekki verið tímamótaræða en að hún hafi verið góð og traust – og komið þeim skilaboðum áleiðis sem henni var ætlað. Hún sýndi manninn Romney sem mjúkan og tilfinningaríkan en ekki stífan og freðinn. Það var það sem sjóið gekk út á.

Vissulega eru margir sem gefa ekkert fyrir ræður þeirra sem þeir hafa lítið álit á í pólitík.

Silja Bára Ómarsdóttir, aðjúnkt í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, segir t.d. á Smugunni að Clint Eastwood hafi sturlast á repúblikanaþingi. Ekki veit ég hvernig hún fær það út.

Clint tók með sér stól upp í pontu og sagði hann vera Obama. Hann ræddi við stólinn og úr varð ein eftirminnilegasta ræða sem fólk hefur séð; ræða sem margir eiga eftir að hafa orð á og minnast. Menn geta svo sem kallað ræðuna súrrelíska, epíska eða annað í yfirborðskenndum og fræðilegum dúr.

Ræðan náði hins vegar því sem til var ætlast; athygli og stuðning við Romney. Hún hefur örugglega farið í taugarnar á elítunni í Hollywood.

Áhersla Clints Eastwoods var þessi: Obama hefur ekki náð árangri í efnahagsmálum og er ekki líklegur til þess úr því sem komið er. Og ef menn ná ekki árangri verða þeir að fara. Það verður að skipta um leiðtoga.

Mitt Romney hefur þótt stífur og formfastur; svolítið kaldur. Ræða hans gekk því út á að kynna sig til sögunnar sem mjúkan mann. Í þessu fyrsta atvinnuviðtali Romneys gekk allt út á að segja frá manninum og ferli hans.

Hvers vegna skyldi það vera? Jú, skoðanakannanir hafa sýnt að margir Bandaríkjamenn treysta honum betur í efnahagsmálum en líkar mun betur við Obama sem manneskju án þess þó að þekkja Romney nægilega vel.

Ræðan gekk út að ná til óákveðinna og óánægðra kjósenda - fólks sem er óánægt en ekki beinlínis harðir andstæðingar forsetans.

Nokkrar setningar í ræðunni voru mjög eftirminnilegar.

Hann sagði að slagorð Obama um „von og breytingar“ hefði slegið í gegn fyrir fjórum árum. „En í kvöld spyr ég ykkur einfaldrar spurningar: Ef ykkur fannst það spennandi þegar þið kusuð Barack Obama finnst ykkur núna forsetinn Obama jafnspennandi?“

Önnur var svona:

„Þið vitið öll að það er auðvitað eitthvað að störfum hans sem forseta þegar bestu tilfinningar ykkar til hans eru frá deginum sem þið kusuð hann.“

Svo kom þessi setning:

„Obama forseti lofar að draga úr yfirborðshækkun hafsins og vill græða móður jörð. Loforð mitt er að hjálpa ykkur og fjölskyldum ykkar.“

Skilaboðin eru þessi: Ég lifi í núinu, ég mun skapa fleiri störf, koma atvinnulífinu í gang og hjálpa ykkur. Ég er ykkar maður.

Hann sagðist ætla að skapa tólf milljónir nýrra starfa í Bandaríkjunum og gera landið óháð öðrum ríkjum í orkumálum. Hann fór ekki í mikinn rökstuðning á því hvernig hann ætlaði að gera það.

Sagði samt þetta: Ég mun aldrei hækka skatta á millistéttina í Bandaríkjunum.

Hann sagði að það væri útilokað að rífa efnahagslífið upp nema að draga úr sköttum á fyrirtæki og skera niður í kostnaði ríkisins.

Þá hafði hann sérstakt orð á því að konur ættu eftir að stofna fleiri fyrirtæki í Bandaríkjunum á næstu árum og mikilvægt væri að þessi fyrirtæki kæmust á legg án íþyngjandi skatta.

Hann hafði sérstakt orð á því að rætur hans væru í Mexíkó því faðir hans hefði fæðst þar og flutt til Bandaríkjanna.

Tónninn í ræðu Romnes var frekar mildur og mjúkur gagnvart Obama. Hann lagði áherslu á að Obama væri góður maður og mikill fjölskyldumaður sem ætti glæsilega fjölskyldu. En að hann væri ekki góður leiðtogi og væri enn fjórum árum eftir fjármálakrísuna að kenna forvera sínum um allt sem miður hefði farið – frekar en að leggja áherslu á eigin verk við uppbygginguna.

Það er ómögulegt að segja hvernig kosningarnar fara. Obama á eftir að stíga á sviðið hjá demókrötum og þeir eiga eftir að keppa í sjónvarpskappræðum þar sem þeir mega ekki misstíga sig.

En í nótt hafði ég gaman að dæma ræðu Romneys út fá hreinni ræðumennsku; t.d. sannfæringakrafti, rödd, eldmóði, röksemdafærslu, tóntegund, látbragði og öðrum þáttum sem eftir er tekið þegar menn flytja ræður.

Ræða Clints Eastwoods var sérstök og verður lengi í minnum höfð. Romney kom hins vegar því til skila sem hann ætlaði sér.

Þetta var atvinnuviðtal. Hann var að tala til þeirra sem munu ráða hann í vinnu.

Jón G. Hauksson

[email protected]