Morgunblaðið

Einar Benediktsson stóð að fyrstu tilraun til útgáfu dagblaðs hérlendis með útgáfu Dagskrár skömmu fyrir aldamót. Sú tilraun stóð þó fremur stutt og blaðið lognaðist út af. Tíu árum síðar 1906 hóf Jón Ólafsson útgáfu dagblaðs og komu út af því 73 tölublöð.

Næsta tilraun tókst betur. Hinn 14. desember 1910 hófst Einar Gunnarsson handa um það að gefa út Vísi til dagblaðs í Reykjavík. Það blað kemur út enn undir nafninu DV, eða Dagblaðið Vísir.

Morgunblaðið hóf göngu sína árið 1913 og var fyrstu 10 árin rekið sem hluti af Ísafold. Ólafur Björnsson, sonur Björns Jónssonar í Ísafold, stofnaði blaðið og fyrirtækið og sá sjálfur um bókhald og annan rekstur til að byrja með. Árið 1923 voru eigendur: Hallgrímur Benediktsson, Garðar Gíslason og eigendur O. Johnson & Kaabers. Blaðið er enn í eigu afkomenda þeirra. Valtýr Stefánsson eignaðist stóran hlut í blaðinu 1927 þegar hann hafði verið ritstjóri þess í nokkur ár og Sveinn í Völundi bættist í hópinn 1938. Afkomendur þessara manna eða fulltrúar þeirra sitja enn í dag í stjórn Árvakurs.

Frá upphafi var Morgunblaðið boðberi borgaralegra sjónarmiða. Með harðnandi stéttabaráttu og eftir stofnun Sjálfstæðisflokksins varð það höfuðmálgagn hans. Aðrir stjórnmálaflokkar komu sér upp dagblöðum og fór stjórnmálabaráttan að verulegu leyti fram á síðum þeirra. Öll voru þau flokksmálgögn rekin með miklu tapi og söfnuðu stórskuldum í bönkunum. Flokksforingjar voru í miklum persónulegum ábyrgðum fyrir þessum lánum og gátu vart um frjálst höfuð strokið.

Morgunblaðið varð einna fyrst til að hrista af sér flokksklafann. Það gerðist þó ekki í einu vetfangi heldur smátt og smátt. Svo merkilegt sem það kann að virðast hófst þessi þróun eftir að Bjarni Benediktsson hafði verið ritstjóri blaðsins um nokkurra ára skeið á tíma vinstri stjórnarinnar og sat jafnframt í stjórn Árvakurs. Arftakar hans, ritstjórarnir Matthías Johannessen, Eyjólfur Konráð Jónsson og Styrmir Gunnarsson, unnu hægt og markvisst að því að gera mönnum ljóst að Morgunblaðið legði sjálfstætt mat á hlutina og tæki afstöðu eftir því sem skynsamlegt þætti þar á bæ. Fyrrum framkvæmdastjóri blaðsins, Haraldur Sveinsson, hefur sagt að oft hafi verið rosaleg átök um sjálfstæði þess en sú barátta hafi lánast vel.

Lesendur blaðsins virðast sama sinnis því að það þykir ómissandi á þorra heimila í landinu. Dagblöð stjórnmálaflokkanna hefur öll dagað uppi en Morgunblaðið smám saman orðið helsti vettvangur skoðanaskipta í landinu.

Grunnurinn að velgengni blaðsins er þó vafalaust sá að það kom sér snemma upp víðtæku neti fréttaritara innanlands og góðum samböndum við viðurkenndar alþjóðlegar fréttastofnanir. Lesendur hafa þannig talið sig fá fréttir sem þeir gætu treyst, þar sem skoðanir og staðreyndir eru aðskildar en lesandanum látið eftir að draga ályktanir. Annar þáttur í velgengni blaðsins er vafalaust sá að því hefur alltaf orðið betur ágengt en öðrum blöðum að ná í auglýsingar. Það er ekki aðeins að það hafi skotið traustum fótum undir fjárhag blaðsins heldur kemur og hitt til að fjöldi fólks telur sig ekki geta verið án þessa helsta auglýsingamiðils í landinu.

Frá því að Árvakur var stofnaður 1923 hafa einungis þrír menn gegnt störfum framkvæmdastjóra. Sigfús Jónsson til 1969, þótt ekki fengi hann titilinn fyrr en 1942, Haraldur Sveinsson næstu 30 árin og núverandi framkvæmdastjóri er Hallgrímur Geirsson. Verður ekki annað sagt en að þeim hafi farsællega tekist að sjá um hina viðskiptalegu hlið blaðsins.