Djúpið

Ekki veit ég til þess að nokkur einstaklingur geti sett sig spor Guðlaugs Friðþórssonar þegar hann bjargaði lífi sínu, einn áhafnarmeðlima, eftir að Vestmannaeyjabáturinn Hellisey hvolfdi að kvöldi sunnudagsins 11. mars árið 1984. Í ísköldum sjónum synti hann sex kílómetra í land, löngu búinn að sjá á eftir félögum sínum hverfa í djúpið, gekk berfættur langa leið eftir hvössum brúnum hraunsins í átt til byggðar. Guðlaugur sjálfur hefur verið fáorður um lífsreynsluna, samþykkti þó að fara í húðmælingar en hefur hvorki veitt viðtöl eða samþykkt nein skrif um atburðinn og hvað þá kvikmyndagerð um afrekið. Þar sem mjög snubbótt eigin frásögn er til, sem við fáum aðeins innsýn í lok kvikmyndar Baltasars Kormáks, Djúpið, þá er vissulega við ramman reip að draga þegar kemur að því að koma afreki Guðlaugs í kvikmynd.

Baltasar kýs því að nota lífsreynsluna sem sterka undirstöðu, m.a. breytir nafni bátsins, en atburðurinn er samt hápunkturinn í dramatíkinni. Baltasar vefur síðan atburðin um forsögu, lífið fyrir hina örlagaríku sjóferð, sorgina hjá þeim sem misstu aðstandendur og frægasta atburð í sögu Vestmannaeyja, eldgosið 1973, sem mér persónulega finnst nokkuð langsótt, en gefur myndinni vissulega nokkra vigt, og ferð Guðlaugs í heim læknavísindanna þar sem reynt er að finna skýringu á ofurmannlegu þreki hans. Sá hluti myndarinnar er frekar daufur og keyrir að hluta til niður þá miklu dramatík sem á undan er gengin.

Þegar allar þær utanaðkomandi hindranir eru hafðar í huga við gerð Djúpsins, ekki síst að kvikmynda sjávaratriðin þá er aðdáunarvert hversu vel hefur tekist til og sýnir okkur svo ekki verður um villst hversu öflugur leikstjóri Baltasar Kormákur er. Hinar miklu tilfinningar sem fylgdu atburðinum komast vel til skila, bæði í landi og um borð í bátnum sem og áhrifamiklar tökur í köldum sjónum. Hér er ekkert verið að notast við stærðar tank sem framleiðir öldur eins og gert er í Hollywood þegar þarf á að halda, nei hér er kvikmyndað í sjónum við aðstæður sem margir hefðu veigrað sér við að fara út í.

Gæði myndarinnar felast ekki síður í leik Ólafs Darra Ólafsson, sem hefur allt til að bera í hlutverkið, frábær leikari með líkamsvöxt sem passar við perónuna. Vegur Ólafs Darra á aðeins eftir að aukast með frammistöðu hans í myndinni. Aðrir leikarar koma mun minna við sögu en standa vel fyrir sínu.

Með Djúpinu er afreki Guðlaugs komið til skila og örugglega hefði ekki verið hægt að gera betur fyrst hann sjálfur vildi ekki vera staðar. Ég er samt ekki alveg sáttur við uppbyggingu myndarinnar og þau hliðarspor sem hún tekur. Ef teknar eru íslensku kvikmyndir Baltasars þá fannst mér Mýrin betri kvikmynd, en víst er að enginn gengur ósnortinn frá Djúpinu þó við skiljum ekki enn af hverju Guðlaugur Friðþórsson lifði raunina af.

Leikstjóri Baltasar Kormákur. Handrit: Jón Atli Jónasson og Baltasar Kormákur: Tónlist: Ben Frost og Daníel Bjarnason. Kvikmyndataka: Bergsteinn Björgúlfsson. Klipping: Sverrir Kristjánsson og Elísabet Ronaldsdóttir. Leikarar: Ólafur Darri Ólafsson, Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir, Jóhann G. Jóhannsson, Theodór Júlíusson, María Sigurðardóttir, Björn Thors, Guðjón Pedersen og Þröstur Leó Gunnarsson. 80 mín.

Hilmar Karlsson