Verður íslenski fáninn brenndur?(JGH)

xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /?

Skarphéðinn Berg Steinarsson, formaður stjórnar FL Group, minntist á óvenjulegt flug á aðalfundi félagsins; svonefnt neistaflug. Hann beindi máli sínu til stjórnvalda, þingmanna og fréttamanna og bað þá að hafa í huga, þegar þeir fjölluðu um fólk og fyrirtæki, að tiltölulega saklaust neistaflug hér heima gæti orðið að afdrifaríku báli úti.

Ekki veit ég hvort við eigum að nefna þetta „uss-uss“ stefnu Skarphéðins Bergs. En hann er þarna auðvitað að snerta við máli, sem kjamsað hefur verið á að undanförnu, og er um það hvort æsilegar fréttir af svörtum erlendum skýrslum um íslensku bankana hafi gert illt verra og virkað eins og olía á eldinn – og skaðað þar með bankana á alþjóðlegum vettvangi.

Þessi umræða er auðvitað af sama toga og umræðan um birtingu Jótlandspóstins í Danmörku á skopmyndum af Múhameð spámanni sem sært hafa tilfinningamikla múslimi. Skopmyndirnar hafa orðið að miklu báli í orðsins fyllstu merkingu þar sem múslimar hafa kveikt í danska fánanum – yfirleitt í beinni útsendingu fréttastöðva – með tilheyrandi vanstilltum hrópum, köllum og múgæsingi. Birting skopmyndanna skaðaði danskt atvinnulíf þegar múslimar hættu að kaupa danskar vörur.

Rauði þráðurinn í rökræðum manna um birtingu skopmyndanna var um það hvort óttinn ætti að ráða ferðinni, hvort óttinn ætti að ritstýra dagblöðum á Vesturlöndum og segja þeim fyrir verkum með efnistök. Hinn anginn á umræðunni snerist um að fjölmiðlar gætu ekki sagt hvað sem væri, heldur yrðu þeir ævinlega að sýna tillitsemi og hófsemi í viðkvæmum fréttum – hvort heldur þær væru um trúarbrögð, trúarofstæki, spámenn eða fyrirtæki.

Ég held, að þrátt fyrir allar pælingar og vangaveltur um fréttaflutninginn af íslensku bönkunum, þá geti menn gleymt því að hægt sé að stjórna umfjöllun og efnistökum fjölmiðla á Íslandi. Fréttamenn færast frekar í aukana sé reynt að stýra þeim.

Þess vegna segir mér eitthvað að varnarorð Skarphéðins Bergs Steinarssonar, sem er einn þekktasti maður viðskiptalífisins og stjórnarformaður í nokkrum stórfyrirtækjum á vegum Baugs, eigi eftir að falla í grýttan jarðveg. Jafnvel þótt orð hans séu í sjálfu sér bara hvatning til að hafa hugfast „að tiltölulega saklaust neistaflug á hinu íslenska alþingi götunnar getur orðið að afdrifaríku báli á stærri markaðssvæðum og valdið viðkomandi fyrirtækjum og um leið samfélaginu öllu miklu tjóni“.

Sem fyrrverandi stjórnarformaður Dagsbrúnar, útgáfufélags 365 miðla, fjölmiðlarisans á Íslandi, ætti Skarphéðinn Berg að vita að fátt er mikilvægara fyrir lýðræði hvers lands og framfarir en einmitt málefnaleg, hlutlaus og hispurslaus umræða um það sem er efst á baugi. Hann ætti líka að vita að menn geta ekki stjórnað umfjöllun og efnistökum fjölmiðla.

Danskar vörur teknar úr hillum og danski fáninn brenndur vegna skopmynda af Múhameð. Skuldabréfum íslensku bankanna fyrir tugi milljarða sagt upp af fjárfestum í Bandaríkjunum vegna svartra skýrslna og umræðna í kjölfarið – ekki síst af hálfu Dana sem „sjá“ rautt þegar þeira heyra minnst á okkur. Blái fáninn hefur þó ekki enn verið brenndur.

Hann er vandrataður meðalvegurinn þegar sagðar eru fréttir. Hvað á maður eiginlega að segja um þetta allt saman – og hvað má maður segja?

Jón G. Hauksson

[email protected]