Laun forstjóra Kaupþings (JGH)

Eigendum Kaupþings-banka finnst ekkert óeðlilegt við það að greiða Sigurði Einarssyni, forstjóra félagsins, 70 milljónir í laun fyrir síðasta ár, þar af 58 milljónir í formi bónuss vegna mikils hagnaðar bankans. Sigurður er afar hæfur stjórnandi og hefur unnið þrekvirki fyrir bankann á síðustu sex árum og meira en tífaldað hann að vexti. Bankinn skilaði yfir 3 milljarða króna hagnaði á síðasta ári og hann er núna skráður í Kauphöllinni í Stokkhólmi, fyrstur íslenskra fyrirtækja. Laun Sigurðar eru hæstu laun sem forstjóri í íslensku fyrirtæki hefur haft til þessa - a.m.k. þau sem eru framtalin.

Taka má undir þær raddir sem segja að svona há forstjóralaun henti ekki í því smáa íslenska samfélagi sem við búum í, jafnvel þótt hér sé fyrst og fremst um bónusgreiðslur að ræða fyrir vel unnin störf, greiðslur sem tengjast afkomu bankans. Af þjóðfélagsástæðum hefur verið reynt að forðast of mikinn launamun á milli stétta hér á landi. En menn skulu draga andann djúpt. Svona laun eru komin til að vera og það mun fjölga í hópnum með Sigurði á næstu fimm árum - hvort sem mönnum líkar það betur eða verr, og hvort sem eitthvert réttlæti og vit er í að greiða einum manni svona há laun.

Í Tekjublaði Frjálsrar verslunar hefur á undanförnum árum mátt sjá að flokkur forstjóra, með 20 til 30 milljónir króna í árslaun, hefur stækkað ört. En núna er blað brotið með launum Sigurðar. Algengustu forstjóralaun á Íslandi liggja á bilinu 1 til 1,5 milljónir á mánuði, eða í kringum 12 til 18 milljónir á ári. Þetta eru launatekjur og greiða forstjórarnir um helming þessara launa í skatt. Raunar hafa viðbrögð margra við launum Sigurðar verið þau að það sé furðulegt að maðurinn skuli ekki hafa reynt að fá þessu laun með einhverjum öðrum hætti svo hann þyrfti ekki að greiða 35 milljónir af þeim í skatta. Það leynist nefnilega Ragnar reykás í mörgum manninum, þetta verður einhvern veginn allt saman öðru vísi þegar kemur að eigin hag.

Meiri tekjur af hlutabréfaviðskiptum?

Þess vegna ættu sem flestir að fara í gegnum ýmsar fréttir frá Kauphöllinni þar sem tilkynnt hefur verið um kaupvilnanir ýmissa stjórnenda fyrirtækja. Menn munu fljótt finna fréttir um að lykilstjórnendur Kaupþings hafi kauprétt á hlutabréfum fyrir svo háar fjárhæðir, hver og einn, að þær eru óskiljanlegar venjulegu launafólki. Í síðasta pistli mínum vakti ég athygli á lykilstjórnendur Íslandsbanka hefðu keypt hlutabréf fyrir 733 milljónir króna að markaðsvirði, á genginu 4,7 í endaðan janúar. Ef verðmæti þessara bréfa tvöfaldast á næstu fimm árum og stjórnendurnir selja allir sem einn þá munu þeir fá 733 milljónir í söluhagnað og af honum greiðast aðeins 10% í fjármagnstekjuskatt. Með öðrum orðum; þeir eru að hafa miklu meiri nettó-hagnað út úr hlutabréfaviðskiptunum en af almennum launum sínum.

Laun hér á landi og erlendis

Í íslensku samfélagi koma upp umræður um það með reglulegu millibili hvort flugstjórar og læknar eigi ekki að hafa sömu laun og kollegar þeirra erlendis. Flugstjórar fljúga á sömu leiðum í háloftunum og læknarnir segjast einfaldlega ætla að rjúka út til Svíþjóðar og annarra landa og hefja þar störf fái þeir ekki sömu laun og kollegar þeirra ytra. Svarið við þessu hefur ævinlega verið það að ekki sé rétt að bera svona laun á milli landa of nákvæmlega saman. Húsnæði erlendis sé dýrara. Vatn, hiti og rafmagn sé miklu dýrara. Sama sé að segja um samgöngur. Þá hefur verið bent á kostnað vegna menntunar barna og kaupa á tryggingum vegna góðrar heilbrigðisþjónustu. Loks hefur verið bent á að nauðsynlegt sé að búa ekki til of mikla stéttaskiptingu á Íslandi.

Hvað er íslenskt fyrirtæki?

Laun Sigurðar, 70 milljónir á síðasta ári, eru ekki hærri en svo að meðal verðbréfamiðlari í Svíþjóð, þar sem Kaupþings-banki er núna skráður, hefur svona laun. Ekki þarf að fjölyrða um bankastjóralaun í Bretlandi og Bandaríkjunum, þau eru auðvitað miklu hærri en laun Sigurðar. Sjálfsagt segði enginn neitt ef Sigurður flyttist út til Svíþjóðar og stýrði fyrirtækinu þaðan á þessum launum og greiddi skatta og skyldur til sænska ríkisins. Og hvað er eiginlega íslenskt fyrirtæki í dag? Er fyrirtæki með starfsemi í næstum tíu löndum íslenskt fyrirtæki? Er það ekki alþjóðlegt fyrirtæki?

Eiður Smári og Sigurður Einarsson

Ég hef t.d. ekki heyrt neinn setja út á það að Eiður Smári Guðjohnsen, knattspyrnusnillingurinn hjá Chelsea, hafi um 120 milljónir í laun á ári - og eflaust einhverjar sporslur í auglýsingatekjur. Ef eitthvað er þá hefur landinn verið stolltur af sínum strák, finnst hann vel að þessum launum kominn og líklegast veiti honum ekki af svona launum til að greiða niður spilaskuldirnar.

Allt þetta breytir því ekki að 70 milljóna króna árslaun forstjóra Kaupþings-banka, Sigurðar Einarssonar, henta ekki í því íslenska umhverfi sem við búum í og viljum búa í. Þetta eru of há laun, jafnvel þó þetta sé ekki hans föstu laun á þeim launaseðli sem hann fær um hver mánaðmót, og sjást hugsanlega ekki aftur ef afkoma bankans versnar. Miklar líkur eru hins vegar á að svona launafjárhæðir séu komnar til að vera við frekari útrás íslenskra fyrirtækja og frekari framhaldsmenntunar íslenskra viðskiptafræðinga erlendis, hvort sem okkur líkar betur eða verr.

Við erum víst ekki ein í heiminum, frekar en Palli forðum.

Jón G. Hauksson