Pólitíkin á nýju ári (JGH)

Ég sá því spáð að stjórnin myndi springa á þessu ári. Það held ég að sé afar ólíklegt. Á Íslandi er leiðtogapólitík og á meðan það ríkir traust, vinátta, virðing og gott samkomulag á milli Geirs H. Haarde og Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur þá fellur stjórnin ekki. Samband þeirra skiptir öllu máli – allt annað er aukatriði.

Sterkir leiðtogar ná ævinlega saman um málefni. Þannig er mun líklegra að þessi ríkisstjórn vinni saman næstu tólf árin fremur en að hún springi á nýju ári. Stjórnarsamstarfið haggast ekki þótt ef til vill verði einhverjar breytingar á stjórninni á þessu ári. Margir eru á því að Björn Bjarnason yfirgefi stjórnina þegar líða tekur á árið og að frændi hans Bjarni Benediktsson taki við.

Það sýnist mjög rólegt yfir báðum stjórnarflokkum. Sjálfstæðisflokkurinn siglir lygnan sjó. Það er helst að innan flokksins megi sjá gárur vegna REI-málsins. Það var örugglega áfall fyrir Geir H. Haarde sem formann flokksins að það ósætti, sem varð innan borgarstjórnarflokksins, endaði með því að stjórnarsamstarfinu væri slitið af hálfu Björns Inga Hrafnssonar og Framsóknarflokksins. Þar var framsóknar-maddaman í raun sparka á móti vegna þess að henni var hafnað sl. vor þegar stjórnarsamstarf Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar hófst. Hins vegar kann mjög þröngur hópur innan Sjálfstæðisflokksins að vera á móti samstarfinu við Samfylkinguna. En eins og menn muna þá skilgreindi hún sig á sínum tíma sem höfuðóvin Sjálfstæðisflokksins.

Það er með eindæmum rólegt yfir liðsmönnum Samfylkingar. Það heyrist vart hósti né stuna frá hinum almenna þingmanni. Það er eins og þeir séu enn að venjast því að vera ekki í stjórnarandstöðu og geta ekki verið með upphlaup og gassagang í fjölmiðlum yfir hverju einasta máli sem kemur upp. Það er einna helst að Össur Skarphéðinsson sem með óróa á nóttunni þegar hann bloggar út í eitt; mjög svo vansvefta. Hins vegar líta flestir á næturblogg Össurar sem skemmtun fremur en málefnalega umræðu.

Stjórnarandstaðan er mjög máttlaus. Það er of stutt síðan að Framsóknarflokkur var í stjórn til að hægt sé að taka mark á honum. Einhver orðaði það svo við mig að það tæki Framsóknarflokkinn líklegast tvö ár að geta orðið að alvöru stjórnarandstöðuflokki. Þangað til fær hann að heyra frá stjórnarþingmönnum: „En hvað með ykkur? Þið gerðuð þetta líka í síðustu stjórn.“

Vinstri grænir eru miklu máttlausari stjórnarandstöðuflokkur en flesta grunar. Steingrímur Joð sagði einhvers staðar að flokkurinn væri eini stjórnarandstöðuflokkurinn. Málið er hins vegar að það er dauft yfir Steingrími Joð og líklegt að einhvern tíma á næstu tveimur árum muni hann hætta sem leiðtogi flokksins. Það hefur fjarað verulega undan honum. Ég held hins vegar að Svandís Svavarsdóttir taki ekki við formennsku í flokknum. Mér finnst hún mjög ofmetin – og það kann ekki góðri lukku að stýra að hafa þurft að éta allt ofan í sig sem hún lagði upp með í REI-málinu.

Frjálslyndir eru ekki harður stjórnarandstöðuflokkur. Ég kann ekki almennilega á þennan flokk. Hann er bara einhvern veginn frjálslyndir og svo ypptir maður öxlum.

Málefnin eru ekki þrætuepli hjá stjórninni. Það er einna helst að eitthvert þras sé í kringum umhverfismálin. Þórunn Sveinbjarnardóttir heldur fast í mengunarkvóta samkvæmt Kíoto-samkomulaginu. En ég held að álverið í Helguvík steinliggi – og gott ef við sjáum ekki álver líka eftir nokkur ár við Húsavík.

Í landbúnaðarmálum standa menn við þegar gerða samninga. En það kann að myndast núningur í stjórnarsamstarfinu ef vilji er fyrir því að framlengja og skrifa undir nýja búvörusamninga. Þá mun fólk spyrja: „Nú, var það þá ekki bara Framsóknarflokkurinn sem stóð að búvörusamningnum?“ Eitt sinn voru landbúnaðarmál og frjáls verslun með innflutning á landbúnaðarvörum helsta baráttumál Alþýðuflokksins.

Evran verður ekki stórvandamál hjá þessari ríkisstjórn. Evran mun taka sig upp sjálf í viðskiptalífinu. Í sjávarútvegsmálum var hægt að skera niður sl. haust án þess að þjóðarskútan færi á hvolf eða að fólk færi yfir um á taugum. Í velferðarmálum hefur Jóhanna Sigurðardóttir verið í því að klippa á tekjutengingar og er það vel.

Eina stóra málið, sem getur reynst þessari ríkisstjórn erfitt, er ef það hægist svo á efnahagslífinu á þessu ári að skatttekjur hins opinbera hríðfalla. Þá gæti komið upp rifrildi um næstu fjárlög og niðurskurð útgjalda. Þá mun renna upp fyrir mönnum hvílíkt lúxusvandamál Grímseyjarferjan var.

Nýtt ár er hafið. Pólitíkin gengur út á leiðtogapólitík. Samband Geirs og Ingibjargar skiptir öllu máli – allt annað er aukaatriði.

Jón G. Hauksson

[email protected]