Snjallhugbúnaður: Hann er samt heimskur! / 03/2005

Nýjustu forritin þykjast vita hvað sé okkur fyrir bestu. Rangt!

Hvort er snjallara, mannfólkið eða hugbúnaður? Hugbúnaðurinn heldur að sjálfsögðu að svarið sé „ég!“ vegna þess að hann er of heimskur til að vita betur. Ef hugbúnaður væri manneskja væri hann stór, hrokafullur, árásargjarn og siðblindur ruddi sem þættist vera hjálpsamur en stæði engu að síður algerlega á sama um alla aðra en sjálfan sig.

Því miður, Microsoft, en ég vil ekki að þú sendir allan 80 skrilljón kílóbæta SP2 pakkann sjálfkrafa inn á tölvuna mína – sérstaklega ekki þegar ég er fastur á hóteli og reyni að sækja póstinn minn á löturhægri innhringitengingu. Því síður vil ég láta hina slöppu „index“-þjónustu Windows XP hamast á harða diskinum hjá mér í bakgrunninum á meðan ég vinn í vídeóvinnslu sem krefst allrar vinnslugetu tölvunnar. Og reyndar ekki á öðrum tímum heldur, ef út í það er farið.

Snjallhugbúnaður? Nei takk, kæru hönnuðir. Ég vil ekki að Windows feli skráarendingar eða ónotuð atriði á vallistum vegna þess að þið haldið að ég sé of heimskur til að skilja þessa hluti. Ég vil ekki að Office setji sjálfkrafa inn atriðisorðapunkta í skjölin mín án þess að ég biðji um það. Og ég vil ekki að vinnslugeta tölvunnar minnki vegna þess að einhver forrit sem ég veit ekki af keyra sjálfkrafa í bakgrunninum til að halda sér á lífi.

Ég væri líka þakklátur fyrir að geta haft það á tilfinningunni að þetta sé mín tölva en ekki ykkar. Norton AntiVirus, hér er sneið til þín: Þegar ég var að hala niður mjög stórri skrá fyrir skömmu birtust allt í einu skilaboð um að forritið þyrfti að endurræsa tölvuna – en eini valkosturinn var stór hnappur sem á stóð „endurræsa“, engum hafði dottið í hug að hafa hnapp sem veitti mér þann rétt að segja „bíddu þangað til ég er tilbúinn.“ Ég skildi skilaboðin eftir á skjánum og reyndi þannig að losna við endurræsinguna. En þegar ég var að spjalla í símann nokkru síðar sá ég lítið lokunarmerki uppi í hægra horni svargluggans og þar sem símtalið dró athyglina að sér gleymdi ég að hafa varann á varðandi fávisku hugbúnaðarhönnuða. Ég dró þá ályktun að það að loka svarglugganum jafngilti því að virða hann að vettugi, auk þess sem þannig myndi ég losna við hann af skjánum.

En um leið og ég smellti á hið rauða X hóf tölvan að slökkva á sér, þannig að netsambandið slitnaði og niðurhalið stöðvaðist.

Hugbúnaður þykist í sífellt meiri mæli vita hvað sé best fyrir okkur notendurna – og hefur svo rangt fyrir sér. Ruslpóstur gerir tölvupóst að sífellt óáreiðanlegri samskiptamáta, að hluta til vegna þess að við reiðum okkur á hugbúnaðarsíur sem eru ekki nógu snjallar og þess vegna er alvöru póstur oft stöðvaður en hluta af ruslinu hleypt í gegn. Og allt of stór hluti hugbúnaðar sem þarfnast háhraða internettengingar gerir ráð fyrir því að fartölvan mín hafi slíka tengingu þó svo hún sé ekki til staðar.

Því miður er það ekki lengur mögulegt fyrir fólk að aftengja sjálfvirkni við tölvunotkun sína. Veiru- og njósnabúnaðarvarnir verða að ná sambandi við framleiðendurna til að uppfæra óværuskilgreiningar og leitartól fyrir skjáborðið verða að hafa skrásetningu skjala sem nýlegasta – og maður yrði sennilega yfir sig þreyttur á því ef forritin þyrftu að biðja um leyfi í hvert skipti sem þau vilja framkvæma eitthvað. Eldveggir þurfa að giska eftir bestu getu á það hvaða forrit séu góðkynja og hver séu það ekki. Og þegar þeir biðja notandann um hjálp er hann e.t.v. ekki með næga þekkingu til að veita hana.

Forritin verða að átta sig á því að þau eru ekki einu forritin sem keyra á tölvunni – og að þau eru ekki eins snöll og þau telja sig vera.