Að auglýsa drauga og tröll? (JGH)

Draugar og tröll hafa sett „svip sinn“ á umræður síðustu daga og sýnast góð söluvara. Ég hef svo sem ekki mikið um vöðvatröllið Arnold Swarzenegger að segja; ég hef gaman af hasarmyndum hans og sigur hans í kosningunum um nýjan ríkisstjóra í Kaliforníu kom mér ekki á óvart. Tröll selja og Tortímandinn hefur alltaf haft betur. Ég held að draugarnir í frystihúsinu á Stokkseyri eigi líka eftir að trekkja að. Það var mikið happ fyrir fátæka ferðaþjónustuna á Suðurlandi að biskup Íslands skyldi auglýsa draugasetrið. Ég hef þegar pantað mér ferð með hópferðabílum Guðmundar Tyrfingssonar ehf. á slóðir Kampholts-Móra. En ég held að biskupi hafi orðið á í messunni.

Ég held að auglýsingaherferð Bjarna Harðarsonar, blaðamanns á Suðurlandi, á nýja draugasetrinu á Stokkseyri verði að teljast ein bestheppnaða herferð ársins þótt líklegast hljóti hún ekki Ímarks-verðlaunin á hátíð auglýsingamanna eftir áramótin. Hvernig hann nýtti sér óvæntan liðsauka biskups Íslands, herra Karls Sigurbjörnssonar, verður að teljast snilld. Biskupi varð augljóslega á í messunni þegar hann talaði um draugasetrið sem lágkúru. Það var nóg, ljósvakamiðlarnir slógu þessu svo hressilega upp að Bjarni varð á augabragði einn helsti sölumaður drauga á Íslandi og hefur fengið umfjöllun í fjölmiðlum sem meta verður á tugi milljóna króna. Að vísu hefði enginn hámenntaður ímyndarfræðingur, sem fengi það verkefni að markaðssetja draugasetur, getað látið sér detta í hug að biskup auglýsti setrið svo rækilega sem hann gerði. Þetta er raunar í annað sinn á skömmum tíma sem þjónar kirkjunnar leika meðvitað og ómeðvitað stórt hlutverk í auglýsingaherferðum. Skemmst er að minnast þess að séra Pálmi Matthíasson í Bústaðakirkju auglýsti Cheerios ásamt fleirum. Sú umræða, sem varð í kjölfarið um það hvort þetta hafi verið rangt hjá sér Pálma, varð hins vegar hápunktur herferðarinnar. Þá minnist ég þess að Gunnari í Krossinum tókst að auglýsa nýjan sjónvarpsþátt Þórhalls miðils með svo óvæginni yfirlýsingagleði á Stöð 2 að fjöldi fólks greip fjarstýringuna og stillti á Þórhall eftir hinn ógurlega orðaflaum krossfarans. En eitt er víst eftir öll þessi ósköp; enginn hefur auglýst draugasetrið á Stokkseyri betur en biskup Íslands. Og þar á við hið fornkveðna; illt umtal er betra en ekkert umtal.

Vaxtarbroddurinn í ferðaþjónustunni?

Það er annars athyglisvert hvernig ferðaþjónustan nýtir sér núna álfa, stokka og steina, galdra og drauga sér til framdráttar. Það er ekki nema von. Þetta er það sem fólk vill. Ég nefni hér dæmi. Þegar ég fór í vikuferð um Vestfirði fyrir þremur árum setti ég punktinn fyrir aftan firðina með dvöl í gamla skólanum við Reykjanes þar sem ég gisti síðustu nóttina í ferðinni. Þaðan var ekið til borgarinnar nánast í einni lotu. Þó var staldrað við í Hólmavík þar sem kirkjan var skoðuð. Þetta er falleg kirkja sem stendur hnarreist í bænum og vekur athygli allra. Eftir það dóluðum við okkur um bæinn. Skyndilega blasti stórt skilti við: Galdrasýning á Ströndum! Sagt var frá því að á annað hundrað galdramála hefðu komið upp á Íslandi og meira en 20 manns verið brenndir á báli. Því miður gafst ekki tóm til að gefa þessari sýningu gaum. Ég segi „því miður“ vegna þess að þegar heim var komið og ferðasagan sögð brugðust allir eins við: Hvað, fóruð þið ekki á Galdrasýninguna á Ströndum? Þetta var sagt með hneykslunartón. Það hafði ekkert að segja að muldra í móginn um hve kirkjan á Hólmavík væri falleg og að hún hefði verið skoðuð. Galdrasýningin var það sem allt snerist um í túrismanum á Ströndum. Er líka nema von að heilu bílfarmarnir af erlendum túristum fara um hraunið í Hafnarfirði til að skoða byggðir álfa og trölla, en sú byggð hefur verið kortlögð af þeim sem sjá betur en aðrir? Þetta er gott framtak hjá ferðaþjónustunni. Ég hef þegar pantað mér ferð með hópferðabílum Guðmundar Tyrfingssonar ehf. á slóðir Kampholts-Móra. Og það megið þið vita að næst þegar ég fer til Hólmavíkur þá verður galdrasýningin fyrst á dagskrá.

Arnold

Ég ætla svo að enda þetta á vöðva- og kyntröllinu Arnold Swarzenegger. Hann er tröll sem selur, líkt og draugar, álfar og galdrakerlingar heima á Íslandi. Ég er einn margra sem hef gaman af hasarmyndum hans og sigur hans í kosningunum um nýjan ríkisstjóra í Kaliforníu kom mér hvorki á óvart né var hann í hættu. Tröll selja og Tortímandinn hefur alltaf haft betur. Einhverjir voru smeykir um að tröllið færi flatt á því í lok kosningabaráttunnar þegar um fimmtán konur héldu því fram að hann hefði verið með kynferðislega áreitni við þær á árum áður. En viti menn; þá fyrst seldist ímynd tröllsins. Hann hafði vit á því að neita ekki þessum sögum. Um leið varð hann kyntröll, en þau tröll seljast allra trölla best. Arnold flaug inn.

Niðurstaðan er þessi. Markaðsfræði eru erfið og óútreiknanleg. Það er engan veginn sama hvernig á að auglýsa og selja drauga og tröll. Rauði þráðurinn er þó sá að því meira sem þjónar kirkjunnar og aðrir hneykslast þeim mun betur seljast þau. Illt umtal er betra en ekkert umtal, þegar kemur að draugum og tröllum.

Jón G. Hauksson