Fóru þeir aldrei inn í geymslurnar? (JGH)

Ég ætla nú ekki að taka upp hanskann fyrir einn né neinn, en mér finnst það mikil einföldun í allri umræðunni um raunir Eimskips að undanförnu að skella allri skuldinni á tvo menn; fyrrum forstjóra og fyrrum stjórnarformann Eimskips, vegna kaupa félagsins á Innovate Holdings á síðasta ári. Það virðast gleymast að þegar fyrirtæki eru keypt þá kemur heill herskari sérfræðinga við sögu.

Þetta er stóð lögfræðinga, ráðgjafa, endurskoðenda, viðskiptafræðinga, fjármálaspekúlanta og annarra sem leggjast á eitt við að gera kostgæfnisathugun, áreiðanleikakönnun og hvað allar þessar kannanir heita við kaup á fyrirtækjum og sem ganga út á að velta öllum steinum og leita undir öllum teppum að einhverju misjöfnu. Er nægilegt í þessum efnum að vísa til mikils lögfræði- og sérfræðikostnaðar FL Group á síðasta ári til að gera fjárfestingar þess félags sem bestar. Þegar þessar kannanir hafa verið gerðar heitir það víst að kaupa fyrirtæki af kostgæfni. Ekki nóg með það; þegar farið er í að kaupa fyrirtæki þá þurfa stjórnir að leggja blessun sína yfir fjárfestingar og skuldbindingar félagsins. Í tilviki Eimskips eru því margir sem hafa komið við sögu og ekki staðið sína plikt. Þótt fyrrum forstjóri og fyrrum stjórnarformaður hafi auðvitað verið í aðalhlutverki.

Eitthvað hefur samt öllum sérfræðingunum sést yfir þegar Eimskip lauk við kaupin á Innovate Holdings á síðasta ári. Innovate rekur 30 vörugeymslur á 11 stöðum í Bretlandi. Þetta virtust því í sjálfu sér ekki mjög flókin kaup; 30 vörugeymslur. En samt; Eimskip hefur núna afskrifað allt kaupverðið, um 9 milljarða króna, á einu bretti. Þetta er nánast eins og menn hafi verið að kaupa 30 ónýtar tölvur. Eimskip hefur sömuleiðs tilkynnt að tap félagsins á fyrstu sex mánuðum þessa árs nemi 17,9 milljörðum króna og kaupin á Innovate eru því helmingurinn af því tapi.

Fréttir að undanförnu hafa verið í talsverðum æsingarstíl. „Ekkert saknæmt enn komið í ljós,“ er yfirskrift á frétt Morgunblaðsins á þjóðhátíðardaginn 17. júní. Eimskip hefur alla tíð gengið undir heitinu óskabarn þjóðarinnar þannig að kannski var þjóðhátíðardagurinn kjörinn til að koma með svona yfirlýsingu. Í sömu frétt kom fram að fyrrverandi forstjóri Eimskips, Baldur Guðnason, hefði ráðið Sigurð G. Guðjónsson lögfræðing með meiru til að aðstoða sig í málinu. Áður hafði komið fram í máli Sindra Sindrasonar, núverandi stjórnarformanns Eimskips, að „það væri alveg ljóst að stjórnendur Eimskipa hefðu klúðrað þessu big time“ án þess að það væri útskýrt frekar.

Tilkynningar til Kauphallarinnar hefur blandast í umræðu síðustu daga þar sem Eimskip er félag á markaði. Í frétt Morgunblaðsins kemur fram að Fjármálaeftirlitið hafi tekið málið til skoðunar og Þórður Friðjónsson, forstjóri Kauphallarinnar, segir að „kjarni málsins sé hvort fyrirtækinu hafi verið heimilt að þegja yfir þessu máli frá því í febrúar“. Tónninn í umræðunni um þetta mál harðnar því frá degi til dags.

Raunir Eimskips vegna Innovate Holdings og raunir FL Group á síðasta ári vegna misheppnaðra fjárfestinga vekur auðvitað upp almennar spurningar um stefnumótun og sýn í rekstri. Er stefnan nógu mótuð þegar ráðist er í fjárfestingar því heildarsýnin á auðvitað að vera fyrir hendi þótt endurskoðendur finni eitthvað undir teppinu við kostgæfnisathugun? Það geta varla verið annað en molar sem koma bara til frádráttar á kaupverðinu.

Það sem kaupin á Innovate Holdings skilja þó mest eftir sig í almennri umræðu um stjórnun og stefnumótun er að viðskipti og fjárfestingar eru áhætta. Menn gleyma því gjarna í góðærinu. Ég verð þó að segja alveg eins og er að engan grunaði á síðasta ári að kaup á 30 vörugeymslum væri svona mikil áhætta. Það væri hins fróðlegt að vita hvað lögfræðingar og endurskoðendurnir fengu fyrir sinn snúð í kostgæfnisathuguninni. Fóru þeir aldrei inn í geymslurnar?

Jón G. Hauksson

[email protected]