Er þörf á Bankasýslu? (JGH)

Eftir fyrstu frétt RÚV síðastliðinn sunnudag um að Páll Magnússon tæki ekki við sem forstjóri Bankasýslu hefur þjóðin beðið eftir því á hverjum morgni hvort ekki kæmi út opinber yfirlýsing um að Páll væri hættur við að taka við starfinu. Svo hefur ekki verið, hann hefur frekar styrkst í sessi vegna liðsinnis Össurar sem er ekki sammála félaga sínum Hjörvari og finnst ráðningin í lagi.

Þorsteinn Þorsteinsson, formaður stjórnar Bankasýslunnar, svarar því til í Vísi að hann viti ekki hvenær Páll mæti til vinnu – en hann viti ekki annað en að hann mæti.

Að mínu mati er ekki þörf fyrir Bankasýslu ríkisins og mér finnst nóg að sá sem þar gegnir forstjórastarfi sé fyrst og fremst heiðarlegur og kunni sæmileg skil á ársreikningum og sé nokkuð glöggur stjórnandi. Meira þarf hann nú ekki að hafa.

Ég gat ekki séð að fyrrverandi forstjóri Bankasýslunnar, Elín Jónsdóttir, hefði látið að sér kveða og leikið eitthvert aðalhlutverk þegar kom að bönkunum og fulltrúum þeirra í stjórnum bankanna.

Hún hljóp að vísu til þegar Jóhanna Sigurðardóttir skammaðist yfir því að fulltrúi Bankasýslunnar í stjórn Arion banka á sínum tíma, Kristján Jóhannsson, hefði stutt launakjör forstjóra Arion banka, Höskuldar Ólafssonar.

Bankasýslan er með fjóra stjórnarmenn af fimm í Landsbankanum en einn í Arion banka og einn í Íslandsbanka. Bankasýslan og ríkisstjórnin hafa í raun ekkert „vald“ í þessum bönkum – en fulltrúar hennar geta þó lamið í borðið og mótmælt finnist þeim farið út fyrir mörkin, eins og í launamálum.

Ekki var mótmælt í Arion banka. Kristján Jóhannsson hætti og Höskuldur fékk sín launakjör. Mótmæli Jóhönnu komu fyrst og fremst eftir á – þegar þau höfðu engin áhrif og voru borin fram af gömlum vana til að friða lýðinn.

Ríkisstjórnin hefur einkavætt Arion banka og Íslandsbanka og það að Bankasýslan fái það hlutverk að selja hlut ríkisins í þessum bönkum sýnir auðvitað hvaða hug ríkisstjórnin ber til þessarar stofnunar.

Það er þess vegna alger óþarfi fyrir Helga Hjörvar að fara af hjörunum yfir því hvern stjórn Bankasýslunnar skipar sem forstjóra.

Upphlaupið innan Samfylkingar út af ráðningu Páls er raunar mjög sérstakt. Helgi Hjörvar hrópaði í ræðustól Alþingis að ráðningin væri hneyksli og hefur sú upptaka verið spiluð nokkrum sinnum þegar fluttar eru ekki-fréttir af ekki-ráðningu Páls.

Össur segir að þetta geti ekki verið pólitísk ráðning – enda langsótt að stjórnarliðar leiti til framsóknarmanns og stjórnarandstæðings til að taka við stöðunni.

Einhver kynni að segja að hér væri um samtryggingakerfi fjórflokkanna að ræða. Það er líka langsótt. Er ekki Samfylkingin annars mest allra í orði á móti pólitískum ráðningum? Að vísu lokar hún öðru auganu í þetta skiptið og vill svona alveg óvart að pólitíkin skipti sér af þessari ráðningu.

Þá hafa komið fram kenningar um að Helgi Hjörvar sé í raun að sparka í Vinstri græna og Steingrím J. Sigfússon – og að hróp hans beri vott um þreytu í stjórnarsamstarfinu.

Auðvitað er Helgi að gagnrýna Steingrím J. Sigfússon. Steingrímur sem fjármálaráðherra ber ábyrgð á stjórn Bankasýslunnar og ef Alþingi ætlar að grípa inn í til að koma í veg fyrir ráðningu Páls þarf að leysa stjórn Bankasýslunnar frá störfum og það yrðí þá Steingrímur J. sem það gerði.

En þarf ekki Steingrímur J. líka að segja af sér ef ráðningin er svona mikið reginhneyksli? Þetta er svolítið stór hnútur.

Páll er með prófgráðu úr guðfræði og hefur það verið talið honum til lasts. Stjórn Bankasýslunnar metur hins vegar menntun Páls næga.

Einhverjir hafa skemmt sér við að segja að prófgráða í guðfræði sé kostur því þegar bankarnir hrundu haustið 2008 var lausnarorðið: Guð blessi Ísland.

Áður en Bankasýslan tók ákvörðun um að ráða Pál lét hún þá umsækjendur, sem komust í úrslit, gangast undir þrenns konar próf – m.a. einhvers konar persónuleikapróf. Eftir það var Páll Magnússon ráðinn.

Það próf var ekki á vegum Fjármálaftirlitsins, að því ég best veit.

Ég tel raunar að þessi nýja stefna að stjórnarmenn í bönkum, lífeyrissjóðum og öðrum fjármálastofnunum þurfi að gangast undir einhver megapróf á vegum Fjármálaeftirlitsins til að geta sest í stjórnir fjármálafyrirtækja vera sýndarmennska þótt komið hafi verið inn á þessi mál í rannsóknarskýrslu Alþingis.

Frekar treysti ég góðum manni sem hefur reynslu af fyrirtækjarekstri, er vandur að virðingu sinni, heiðarlegur og góður - og glöggur á ársreikninga, til að setjast í stjórn fjármálastofnana heldur einhvern sem hefur staðist sérstakt próf í vaxtaútreikningum og öðrum kúnstum hjá Fjármálaeftirlitinu.

Eru ekki nóg af sérfræðingum í fjármálastofnunum sem eiga að kunna smáatriðin í útreikningum - þurfa stjórnarmenn að vera með þau á hreinu líka?

Það var nóg af afleiðusnillingum í gömlu bönkunum sem gátu reiknað sig út og suður – en gleymdu stóru breytunni í formúlunni: heiðarleikanum.

Jón Helgason frá Seglbúðum og framsóknarráðherra svaraði því eitt sinn til þegar ráðinn hafði verið tíundi eða fimmtándi sýslumaðurinn í röð úr Framsóknarflokknum: Á maðurinn að gjalda þess að vera í Framsóknarflokknum?

Líkt og Jón var spurður á sínum tíma hefur verið spurt hvort Páll Magnússon eigi að gjalda þess að vera framsóknarmaður?

Það er nú það. Það er nú einu sinni verið að ráða sýslumann; bankasýslumann.

Jón G. Hauksson

[email protected]