Hvers vegna ræðst Ingibjörg Sólrún á gamla fólkið? (BJ)

Fyrir nokkrum dögum gerði ríkisstjórnin samkomulag við Samtök aldraðra. Þessi baráttusamtök hafa einkum vakið athygli fyrir það að vera leidd af mönnum sem eru alltof ungir til þess að setjast í helgan stein. Þeir eru lifandi auglýsing fyrir að þjóðfélagið á að nýta orku aldraðra betur. Þeir hafa víðtæka þekkingu og geta gert þjóðfélaginu mjög mikið gagn. Aldraðir hafa hins vegar verið festir í gildru þar sem þeir fá aðeins að halda broti af því sem þeir vinna sér inn. Hitt er dregið af þeim í sköttum og lækkun á bótum almannatrygginga. Þetta hefur orðið til þess að mörg gamalmenni hafa orðið bitur út í þjóðfélagið.

Með samkomulaginu við ríkisstjórnina er stigið skref í að bæta kjör aldraðra, bæði með því að hækka bætur almannatrygginga, auka heimahjúkrun, bæta við húsnæði fyrir aldraða og draga úr tekjutengingum. Ríkisstjórnin lýsir þessu sem tímamótasamkomulagi, forystumenn aldraðra segja að þetta sé spor í rétta átt. Báðir hafa rétt fyrir sér. Samtökin sjálf hafa nú öðlast formlega viðurkenningu og þess vegna er samningurinn tímamótasamkomulag. Með því að semja sýna forystumenn þeirra ábyrgð og eru nú ekki lengur einungis talsmenn með innantóm slagorð. En aldrei er hægt að leysa allan vanda í eitt skipti fyrir öll. Þess vegna er þetta skref í rétta átt.

Einn vandinn er sá að allt frá því að lífeyrisssjóðakerfið varð almennt hér á landi var því ætlað að taka við almannatryggingakerfinu. Í stað þess að einstaklingar ættu sitt undir misvitrum og mistraustum stjórnmálamönnum var sú stefna mörkuð að hver skyldi verða sinnar eigin gæfu smiður. Menn fengju ellilífeyri í samræmi við það sem þeir sjálfir legðu til hliðar. Almannatryggingar yrðu fyrst og fremst öryggisnet þeirra sem af einhverjum ástæðum gætu ekki greitt í lífeyrissjóð. En kerfið var lengi að byggjast upp og það er ekki fyrr en á allra síðustu árum að margir sem hafa greitt í lífeyrissjóð áratugum saman eru að fara á eftirlaun. Að minnsta kosti fimmtán ár líða þar til kerfið verður farið að virka að fullu. En þá mun það spara ríkinu mikil útgjöld því að engin ástæða er til þess að greiða fólki með sómasamlegan lífeyri uppbætur frá ríkinu. Því að þannig var tekjutryggingin hugsuð og því mega menn ekki gleyma.

Greiðslur úr lífeyrissjóði eru ekki ósvipaðar því að tekið sé út úr bankabók. Eftir því sem hraðar er tekið út. því fyrr tæmist hann. Því eru bætur úr lífeyrissjóðum almennt ekki þannig að þær taki breytingum með launum. Ef raunlaun hækka á almennum vinnumarkaði breytir það engu um kjör þeirra sem greiða í almennan lífeyrissjóð. Lífeyririnn fylgir verðbólgu en ekki launaþróun.

Sú krafa hefur komið upp að lífeyrir almannatrygginga eigi að vera öðruvísi. Hann eigi almennt að fylgja launabreytingum í þjóðfélaginu. Þetta þýðir að þeir sem ekki hafa lagt til hliðar til elliáranna ættu að bera meira úr býtum en hinir sem hafa ávallt borgað í lífeyrissjóð. Þetta er ekki sanngjarnt. Á undanförnum árum hefur almennt verið reynt að láta bætur almannatrygging hækka í takt við verðbólguna. Stundum hafa þær hækkað meira en ekki jafnmikið og laun á vinnumarkaði. Þess vegna hafa þeir sem bótanna njóta fengið kjarabót, en ekki jafnmikla og þeir sem eru á vinnumarkaði, en meiri en þeir sem fá lífeyri úr lífeyrissjóðum.

Aldraðir höfðu vart lyft pennanum af samningnum við ríkisstjórnina þegar Ingibjörg Sólrún Gísladóttir taldi rétt að koma aftan að þeim og áfellast þá fyrir svik við umbjóðendur sína. Að vísu notaði hún Albaníuaðferðina og réðst á ríkisstjórnina, en hún undirritaði sama samkomulagið og Ólafur Ólafsson og pillan bitra var honum ætluð. Ingibjörg ætlar sér greinilega að ala enn á óánægju gamals fólks og slær ryki í augu manna með því að tala um mikla kjaraskerðingu sem þeir hafi orðið fyrir. Eins og stundum áður fer Ingibjörg með rangt mál (og það veldur þeim vonbrigðum sem héldu að hún væri öðruvísi pólitíkus). Aldraðir hafa ekki orðið fyrir kjaraskerðingu heldur hafa þeir fengið kjarabót, en sumir aðrir hafa fengið meira og aðrir minna. Ingibjörg vill vekja öfund milli hópa og velur þá aðferð að draga úr trúverðugleika formanns félags aldraðra með rangfærslum. Það er ljótur leikur og ekki að undra að fylgið minnki stöðugt.

Benedikt Jóhannesson