Tryggvi, Þór og Herbert (JGH)

Gylfi Magnússon skýtur föstum skotum á Tryggva Þór Herbertsson í lítilli svartramma grein í Mogganum. Ég hafði gaman af þessari grein. Hún er fyndin og hnitmiðuð. Gylfi gerir að vísu lítið úr Tryggva Þór og hæðir tillögur hans um að afskrifa skuli 20% allra skulda, þ.e. líka hjá þeim sem geta greitt skuldirnar til baka. Gylfi hæðir líka maddömuna í Framsókn, sem boðað hefur svipað tillögur og Tryggvi.

Ekki verður annað séð en að Gylfa líki vistin í pólitíkinni og sé byrjaður að tileinka sér ýmsa pólitíska takta. En fyrst Gylfi er kominn út á þetta svæði ætti hann að taka upp penna og hneykslast á vinnubrögðum Jóhönnu Sigurðardóttur, Björgvins G. Sigurðssonar, Geirs H. Haarde, Árna Mathiesen og annarra í fyrrverandi ríkisstjórn í tengslum við neyðarlögin. Með neyðarlögunum var ákveðið að tryggja innstæður sparifjáreigenda í botn án tillits til þess hversu háar innstæður þeir ættu í bönkunum. Það var allt tryggt í botn, langt umfram hina lögbundnu innlánstryggingu EES-samningsins. Þá voru ráðherrar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokksins flottir á því. Þannig voru skattgreiðendur látnir tryggja innstæður sparifjáreigenda í botn og skipti engu máli hvort upphæðin væri 1, 2, eða 3 milljarðar króna eða þar fyrir ofan. Ekkert þak. Ekki spurt um fjárhagslegan styrk eins og Gylfa finnst sjálfsagt að gera núna. Ekki var heldur spurt um fjárhagslegan styrk þegar ríkisstjórnin lét bankana moka 200 milljörðum króna í peningamarkaðsreikninga eftir hrunið til að flikka upp á þessa reikninga. Þar bar ríkinu ekki að bæta 1 krónu.

Grein Gylfa ber yfirskriftina Lán og lánleysi. Hún er í miðopnu og í kringum hana er svartur rammi. Stutt grein. „Gefum okkur að þrír ímyndaðir menn eigi í viðskiptum,“ skrifar Gylfi í upphafi. „Köllum þá Tryggva, Þór og Herbert. Tryggvi og Þór skulda hvor um sig Herberti 10 milljónir. Tryggvi er vel stæður, með góðar tekjur og á ekki í neinum vandræðum með að standa í skilum. Þór er hins vegar afar illa stæður og fyrirséð að hann mun ekki geta greitt neitt af láni sínu. Það er því ljóst að af þeim 20 milljónum sem þeir félagar skulda samanlagt munu einungis 10 milljónir innheimtast.“

Ég er sammála Gylfa í þessari grein. Ég held að flatur 20% niðurskurður á öllum skuldum, án tillits til þess hvort skuldarinn geti greitt til baka eða ekki, sé ekki raunhæfur. Ég hef alltaf sagt að ríkið eigið að hjálpa sjúkum og fátækum; út á það gangi samhjálpin. Hinir geta séð um sig sjálfir. En það eru óvenjulegir tímar sem krefjast óvenjulegra lausna og óvenjulegra hugmynda. Ég tók hins vegar eftir því að Steingrímur J. Sigfússon missti það út úr sér á blaðamannafundi að það væri ekki skrítið þótt Askar Capital, þar sem Tryggvi Þór var forstjóri, hefði farið illa fyrst Tryggvi hefði verið þar forstjóri, svo vitlausar væru tillögur hans. Þetta er hæðni af verstu tegund. Tryggvi Þór er í 2. sæti á lista Sjálfstæðisflokksins og keppinautur Steingríms í norðaustur kjördæminu. Skotárásin er hafin.

Það er auðvitað fróðleg spurning hvers vegna ríkið setti neyðarlög og tryggði að sparifjáreigendur sem áttu 10 milljónir, 100 milljónir, 1 milljarð eða 3 milljarða á sparireikningum fengu allt sitt tryggt upp í botn – langt umfram hina lögbundnu innlánstryggingu. Tryggt af íslenskum skattborgurum en plottið gekk út á að greiða þetta á kostnað erlendu kröfuhafanna. Það er allt í lagi þótt útlendingarnir afskrifi lán; 20, 30 eða 50%.

Ég hef verið harður fylgismaður þess að frysta vísitöluna í öllum innláns- og útlánssamningum og afnema þannig verðtrygginguna tímabundið. Það yrði gert til að koma í veg fyrir að skuldir fólks og fyrirtækja hækkuðu í takt við verðbólgukúfinn. Ég hef ekki lagt til að gefa lántakendum þær verðbætur sem þegar eru fallnar á lánin. Síðustu sex mánuði hafa skuldir allra hækkað vegna verðtryggingar þrátt fyrir hörðustu kreppu sem þjóðin hefur lent í, lækkun launa, lækkun fasteignaverðs og atvinnuleysis. Ég hef sagt það frá fyrsta degi að það verður að lækka fjármagnskostnað fyrirtækja og fólks. Það að frysta vístöluna og aftengja þannig verðbólguna tímabundið þýddi auðvitað að sparifjáreigendur, lífeyrissjóðir, Íbúðalánasjóður myndu missa spón úr aski sínum en þeir maka krókinn í verðbólgu og hagnast á verðbótum þegar aðrir eru ekki að fá þær.

Þeir, sem eru á móti því að frysta vísitöluna og framkalla núll-prósent verðbólgu strax, segja að verðbólgan sé vandinn en ekki verðtryggingin. Þetta er mikil einföldun. Auðvitað er verðtrygging vandi í mikilli verðbólgu. Hvers vegna á fjármagnið að hafa allt sitt á þurru undir þessum kringumstæðum? Málið er þetta: Lífeyrissjóðir og sparifjáreigendur verða að gefa eftir af ávöxtunarkröfu sinni undir þessum kringumstæðum til að styrkja atvinnulífið. Atvinnulífið verður að lifa af.

Hljómar öfugsnúið, en auðvitað á að spyrja gömlu kommana, Steingrím J. og Jóhönnu, að því hvers vegna fjármagnið eigi að hafa allt sitt á þurru? Gæti verið efni í litla svartramma grein í Mogga.

Jón G. Hauksson

[email protected]