Pan’s Labyrinth

Pans Labyrinth (Laberinto del Fauno) er kvikmynd sem lætur engan ósnortinn. Hún gerist í tveimur heimum. Annars vegar í ævintýraheimi þar sem álfar og tröll eru að leiðbeina ungri prinsessu í hásæti sitt. Til að sanna uppruna sinn þarf hún leysa þrjár þrautir. Prinsessan unga er einnig hin tólf ára gamla Ófelía sem lifir í hörðum heimi stríðs og miskunnarleysi á Spáni árið 1944 þegar hermenn Francos sýndu mikla grimmd gagnvart uppreisnarmönnum. Móðir hennar er barnshafandi eftir Vidal, foringja í her Francos, sem telur það skyldu sína að drepa alla uppreisnarmenn og gerir jöfnum höndum með þeirri aðferð að skjóta fyrst og spyrja svo og eftir miklar pyntingar. Foringjanum er alveg sama um eiginkonu sína. Hans markmið með hjónabandinu er að eignast son og segir hann lækninum sem annast veikburða eiginkonuna að ef þess þurfi þá eigi hann að drepa hana til þess að barnið lifi.

Ófelía er varnarlaus í heimi hinna fullorðnu. Hún skynjar grimmdina sem Vidal beitir og ævintýraheimurinn er lausn frá ofbeldinu þó ekki sé hann neinn öskubuskuheimur, heldur uppfullur af hættum sem Ófelía þarf að varast. Í þessum heimi treystir hún betur á sjálfa sig og í hennar augum er ævintýraheimurinn eins raunverulegur og stríðshrjáði veruleikinn í mannheimum. Ófelía er í leit að sjálfri sér í ævintýraheiminum, en eins og önnur tólf ára börn á hún erfitt með að standast freistingar, sérstaklega þegar þær eru í formi fullþroskaðra vínberja og verður freistingin henni næstum að falli. Í mannheimum fylgjumst við með Ófelíu gæta móður sinnar og ekki síður með Mercedes, sem er ráðskona Vidals og er einnig systir uppreisnarforingjans. Grimmd Vidals er yfirgengileg og þó um síðir grimmdin verði honum að falli þá eru það fyrst og fremst orð Mercedes í lokin, sem segir Vidal að sonur hans fái aldrei að vita hver hann, að við sættum okkur við örlög hans, dauðinn einn er of góður fyrir hann.

Mexíkóski leikstjórinn, Guillermo de Toro, sem síðast gerði hina ofbeldisfullu Hellboy, gerir Pams Labyrinth á Spáni með spænskum leikurum og er ekki að hlífa áhorfendum frekar en áður og eru mörg atriðin ofbeldisfull svo ekki sé meira sagt og Pans Labyrinth er engin barnamynd þó við sögu komi álfar og prinsessa. Sjálfsagt hafa aldrei verið eins skörp skil í kvikmynd á milli ævintýris og raunveruleika stríðs. Það er aðeins Ófelía sem er sakleysið og fegurðin í myndinni og hin unga Ivana Baquero á hug áhorfandans frá upphafi til enda.

Pans Labyrinth er einstök kvikmynd, áhrifamikil og einlæg í túlkun. Um leið og hún leiðir hugann að ævintýrum á borð við Galdrakarlinn í Oz og Litlu stúlkuna með eldspýturnar, en segja má að Ófelía sameini stúlkurnar tvær í ævintýrunum, er myndin einnig ofbeldisfull þegar kemur að stríðsátökum og hversu mannskepnan getur verið miskunnarlaus gagnvart meðbræðrum sínum.

Að lokum verður að hrósa framtaki kvikmyndahúsanna með stofnun Græna ljóssins. Það er ekki aðeins að lofað er gæðamyndum, heldur eru það einnig forréttindi að geta farið í bíó og treyst því að ekkert hlé sé gert meðan á sýningu stendur.

Leikstjóri og handritshöfundur: Guillermo de Toro. Kvikmyndataka: Guillermo Navarro. Tónlist: Javier Navarrete. Leikarar: Ivana Baquero, Ariadna Gil, Sergi Lopez, Maribel Verdu og Doug Jones, Alex Angulo. 112 mín.

Hilmar Karlsson