Letters From Iwo Jima

Letters From Iwo Jima er hin hliðin á Flags of Our Fathers, sem fjallaði um innrás bandaríska hersins á eyjuna Iwo Jima. Sú innrás var nánast síðasti líkkistunaglinn í stríðsrekstur Japana í Kyrrahafinu í síðari heimsstyrjöldinni. Flags of our Fathers var einnig um fjóra einstaklinga sem reistu fána Bandaríkjanna sem sigurtákn á eyjunni og fræg ljósmynd er til af. Miklu til tjaldað en árangurinn ekki samkvæmt væntingum. Mun meira lofi hefur verið hlaðið á Letters From Iwo Jima og er hún meðal annars tilnefnd sem besta kvikmynd til óskarsverðlaunanna og Clint Eastwood tilnefndur sem besti leikstjóri.

Að mínu mati á Eastwood tilnefninguna skilið. Leikstjórn hans er mjög örugg og greinilegt er að hann nær út úr handritinu öllu sem hann vill og gæðir myndina þeim gráa veruleika sem þarf til að ná raunsæi í atburðarásina. Afrek Eastwoods er ekki síst tilkomumikið vegna þess að hann er að leikstýra japönskum leikurum sem tala japönsku, tungumál sem hann ræður ekki yfir.

Letters From Iwo Jima á samt ekki skilið að fá tilnefningu sem besta kvikmyndin. Hún er þrátt fyrir að vera vel gert drama um japanska hermenn, mynd sem sækir mun meira í hefðbundna amerískar útfærslur heldur en japanskar og verður of langdregin þegar dramatíkin er mest. Það sem er merkilegast við Letters From Iwo Jima er að við erum að fylgjast með dauðadæmdum her. Her sem japanska þjóðin viljandi fórnar. Segir í síðustu tilkynningu herstjórnarinnar til hershöfingjans, Tadamichi Kuribayashi (Ken Watanabe) að engin hjálp muni berast, en til þess sé ætlast að herinn berjist til síðasta manns og fórni sér fyrir þjóðina og keisarann. Langflestir hermannanna taka þessari skipun bókstaflega án þess að hugsa að þeir eru að fórna sér fyrir óbyggilega eyju sem er ekkert nema sandur og hólar. Einn hermaðurinn segir réttilega þegar árásin er yfirvofandi: “Af hverju mega Kanarnir ekki eiga eyjuna, hún kemur okkur að engu gagni í stríðinu.”

Tvær aðalpersónur eru í Letters From Iwo Jima. Önnur er hershöfðinginn Kuribayashi, sem hafði búið í Bandaríkjunum og hefur hrifist. Hann fræðir hermenn sína um þjóðina, þá aðallega kosti hennar, eitthvað sem ég á erfitt með að trúa að japanskur hershöfðingi hafi gert á ögurstundu í hernaði gegn bandaríska hernum. Þeir sem næstir honum standa að tign eru ekki hrifnir af honum og sú hernaðarlist sem Kuribayashi á að ráða yfir kemur aldrei fram þannig að undirmenn hans eru í raun trúverðugri heldur en Kuribayashi.

Hin aðalpersónan er bakarinn Saiko, vonlaus hermaður, sem er heppnari en flestir. Leiðir hans og Kuribayashi liggja tvisvar saman og bjargar hershöfðinginn honum í bæði skiptin. Saiko er ákveðinn í að halda lífi til að geta litið augum barn sitt sem hann hefur aldrei séð og er hann sú persóna myndarinnar sem nær best til áhorfandans. Saiko og Kuribayashi hugsa til fortíðar í ágætum atriðum sem lýsa mönnunum vel.

Hvað varðar alla umgjörð þá er Letters From Iwo Jima trúverðug. Í þetta sinn fékk Clint Eastwood að kvikmynda á eyjunni Iwo Jima og nú skil ég betur af hverju hann valdi svarta sandinn og Reykjanesið fyrir Flags of Our Father. Innihald myndarinnar er ekki eins trúverðugt og umgjörðin. Við vitum að hinn fámenni og illa búni her Japana barðist til síðasta manns og því kemur Eastwood vel til skila, en þrátt fyrir japönskuna og raunsæið fékk ég aldrei tilfinningu fyrir því að svona hafi lífið verið í herbúðum Japana.

Leikstjóri: Clint Eastwood. Handrit: Iris Yamashita. Kvikmyndataka: Tom Stern. Tónlist: Clint Eastwood. Leikarar: Ken Watanabe, Kazunari Ninomiya, Shido Nakamura, Tsuyoshi Ihara og Ryo Kase. 141 mín.

Hilmar Karlsson