Ég er öryggisventill og brosi gegnum tárin (BJ)

Forseti Íslands komst heim í afmæli Alfreðs Þorsteinssonar þjóðinni til mikils léttis. Þetta afmæli bar ekki jafn brátt að og aldarafmæli stjórnarráðsins og forsetanum ætlað hlutverk ræðumanns. Að vísu var forsetinn orðinn seinn fyrir með undirbúning og gafst því af skiljanlegum ástæðum ekki tími til þess að tala við fréttamann ríkisútvarpsins sem réðst að honum, nánast á landganginum. Vinir Ólafs á Stöð 2 gátu hins vegar bætt þjóðinni upp skaðann og voru með vandlega undirbúið atriði þar sem forsetinn heilsaði á ný með glæsilegum húmor.

Ég hef hringt í ykkur alla

Það vakti athygli í Yfirheyrslu í sjónvarpinu um daginn að Jón Ásgeir Jóhannesson neitaði því að hafa haft nokkur áhrif á fréttaflutning á sínum fjölmiðlum, en sagði eitthvað á þessa leið: Ég hef hringt í ykkur alla einhvern tíma þegar mér hefur fundist þið fara rangt með. Hvort sem það var nú rétt eða ekki var málinu ekki fylgt eftir. Ekki skal efast um að Jón hafi hringt í marga fréttamenn gegnum tíðina, umtalaður maður sem hefur staðið í stórræðum. Hann er ekki einn um það að hafa mislíkað ýmislegt í fréttaflutningi og sjálfsagt að menn leiðrétti það sem er missagt. En menn verða að gæta þess að leiðrétta ekki líka það sem rétt er með farið.

Páll Ásgeir Ásgeirsson sagði á netsvæði sínu 8.1.2004: "Á mínum blaðamennskuferli hef ég sjaldan talað við Jón Ásgeir og fátt um þau samskipti að segja. Fyrir líklega 6-7 árum hringdi ég í hann og falaðist eftir viðtali um vaxandi umsvif hans í veitingarekstri en þá áttu fyrirtæki í hans eigu hlut í nokkrum veitingastöðum og mínar heimildir sögðu að þar á meðal væru Rex í Austurstræti sem þá var nokkuð í tísku og sömuleiðis Óðal við Austurvöll sem byggði tilveru sína á nektardansi. Mér fannst fyndið ef satt væri að sá sem seldi kjöt af húsdýrum í Bónus og Hagkaup ætti einnig þátt í sölu lifandi holds á danspöllum. Jón hlustaði á erindi mitt og sagði fátt og reyndar hvorki já né nei en sagðist vilja hugsa sig um hvort hann kæmi í viðtal um þessi mál.

Seinna sama dag hringdi maður í mig sem ég man ekki lengur hvað hét en hafði eftirnafnið Ármann og var einn af eigendum Rex. Hann þuldi mér langan reiðilestur um að allar sögur um eignaraðild Jóns Ásgeirs að téðum fyrirtækjum væru lýgi og ég skyldi ekki voga mér að skrifa eitt né neitt um þessi mál hvorki þá né síðar. Mér fannst auðvelt að sjá samhengið milli þessara símtala og fannst það ákveðið merki um vaxandi völd Jóns Ásgeirs að hann skyldi vera með fótgönguliða sem hefði það starf að segja blaðamönnum að þegja."

Nú er ekki gott að segja hvort þetta hefur verið nákvæmlega svona eins og Páll Ásgeir segir frá, en nú þarf Jón Ásgeir enga milliliði, blaðamennirnir vinna beint hjá honum. Og auðvitað hefur það meira vægi þegar eigandinn "leiðréttir" en maður úti í bæ.En er eitthvað sérstakt við því að segja þó að Jón Ásgeir hafi sem eigandi áhrif á sína fjölmiðla?

Forsætisráðherra sagði á Viðskiptaþingi: "Ekki er langt síðan blöðin hér á landi voru pólitísk málgögn sem einkum var ætlað að vera málsvarar stjórnmálaskoðanna eigenda sinna. Við hljótum að vera sammála því að upplýsingagildi og áreiðanleiki margra flokksmálgagnanna var í besta falli umdeilanlegur, þó auðvitað hafi verið mikill munur á milli einstakra blaða. Þjóðviljinn sálugi, var til dæmis ekki eyða mikilli prentsvertu í að útskýra fyrir lesendum sínum ruglandina í málflutningi gömlu kommana, en var hún þó umtalsverð og efni til nokkurrar umræðu. Það var ekki tilgangur eigenda Þjóðviljans að þjóna lesendum sínum með slíkum hætti, þjónustan var við málstaðinn, málstað eigendanna og það máttu þeir eiga að ekki var siglt undir fölsku flaggi. " Þarna kemur forsætisráðherra að kjarna málsins. Undir hvaða flaggi er siglt?

Það er vitað að fyrirtæki Jóns Ásgeirs og Landsbankinn eiga Fréttablaðið. Blaðamenn þar fá eflaust ekki hver um sig símtal frá eigendum sínum. Það nægir að tala við ritstjórann. Hættulegasta ritskoðunin er þegar blaðamennirnir skrifa eins og þeir halda að eigendum sínum líki. Og það sem verra er; kannast svo ekki við annað en að þeir séu fyllilega hlutlausir. Þeir sem vel þekkja til sjá í gegnum þennan fréttaflutning.

Einn blaðamaður er af mörgum í viðskiptalífinu kallaður blaðafulltrúi Landsbankans. Fréttir hans bera það með sér að hann fái þar bestu upplýsingar. Á á móti gætir hann þess að skrifa fréttir sínar þannig að bankinn komi jafnan sem best út. Það er verst að hann vill örugglega vera vandaður blaðamaður eins og margir við þessa fjölmiðla. Aðstaðan býður einfaldlega ekki upp á góða blaðamennsku þegar fjallað er um mál sem tengjast eigendunum.

Hvers vegna viðurkenna menn ekki opinberlega það augljósa? Í einkasamtali var haft eftir einum blaðamanni Fréttablaðsins þegar hann var spurður um hvers vegna blaðið þegði um umtalaða frétt sem snerti Baug. "Veistu ekki hver á okkur?"

Benedikt Jóhannesson