Hvers vegna ég fékk Nóbelsverðlaunin? (BJ)

Ég veit að það kom mörgum á óvart að ég skyldi fá Nóbelinn í ár. Enginn hefur beinlínis sagt við mig að ég eigi hann ekki skilið, menn vita að það var ekki ég sem ákvað þetta sjálfur. Ef einhver væri óánægður væri ég eflaust ekki fyrstur til þess að heyra af því. Ekki hafði ég hugmynd um þetta fyrirfram. Nefndin kjaftar aldrei neinu. Að vísu var hringt í mig í haust og spurt hvort ég myndi þiggja Nóbelsverðlaunin ef ég fengi þau, en ég hélt að þetta væri Gallup könnun þannig að ég svaraði bara samviskusamlega. Kannski hefði ég átt að kveikja fyrst maðurinn spurði á norsku, en hér er allt vaðandi í Norðmönnum, Eva Joly, seðlabankastjórinn sem enginn þekkir, Siv Friðleifs. Svo var þetta víst Svíi, en er þetta ekki allt sama tóbakið? Enginn af þessum skríl vill lána okkur (nema Framsóknarmönnum sem hafa ótakmarkaðan aðgang að olíusjóðnum). Útúrdúr.

Það kom mér svo sannarlega á óvart þegar einkaþjónninn bankaði á dyrnar klukkan sjö að morgni og sagðist hafa óvænt tíðindi að færa. Ég hélt að kannski væri búið að borga Icesave-reikninginn eða enginn fimmaurabrandari væri í leiðara Moggans. Ekki er verið að rífa mann á lappir um miðja nótt að tilefnislausu. Þegar ég opnaði rifu á dyrnar rétti hann mér eftirfarandi bréf:

The Nobel Prize in Litterature for 2009

The Swedish Nobel Committee has decided that the Nobel Prize in Litterature for 2009 is to be awarded to the Honerable Dr. Benedikt Jóhannesson for his extraordinary efforts to strengthen his writing skills and cooperation between publishers. The Committee has attached special importance to Benedikt's vision of and work for a world without science fiction.

Benedikt has as a writer created a new climate in international litterature. Multilateral creativity has regained a central position, with emphasis on the role that heimur.is and other international institutions can play. Dialogue and negotiations are preferred as instruments creating excitement in even the most difficult international works of fiction. The vision of a world free from science fiction has powerfully stimulated many readers and control freaks. Thanks to Benedikt's initiative, Iceland is now playing a more constructive role in meeting the great challenges heimur.is is confronting. Exciting stories and comedy need to be strengthened.

Only very rarely has a person to the same extent as Benedikt captured the world's attention and given its people hope for a better future. His litteracy is founded in the concept that those who are to lead the litterary world must do so on the basis of values and attitudes that are shared by the majority of the world's population.

For 108 years, the Swedish Nobel Committee has sought to stimulate precisely that type of litterature and those attitudes for which Benedikt is now the world's leading spokesman. The Committee endorses Benedikt's appeal that "Now is the time for all of us to take our share of responsibility for a global response to global challenges."

Auðvitað veit ég að það er óvenjulegt að maður sem hefur ekki gefið út eina einustu bók fái Nóbelsverðlaun í bókmenntum. Að vísu gaf ég út Stærðfræðikver fyrir um 25 árum og ég veit að mörgum fannst það ljúka upp fyrir sér nýjum heimi. En það er nú ófáanlegt, upplagið var mjög lítið og ég er ekki viss um að Nóbelsnefndin hafi náð í eintak af því. Svo þýddi ég bókina AHA! Ekki er allt sem sýnist fyrir tuttugu árum. En ég var ekki höfundur að henni, þó að ég hafi á kápu sett að snilldarþýðing Benedikts hafi tryggt að ekkert tapaðist af skerpu þess snarpa texta sem höfundurinn skrifaði.

Líklegast finnst mér að ég hafi fengið verðlaunin fyrir pistlana á Netinu. Að vísu skrifa ég líka greinar í Vísbendingu og stundum í Ský, en flestir þekkja þó verk mín af veraldarvefnum. Auðvitað er þetta mér mikil hvatning til þess að standa mig í framtíðinni og skrifa jafnvel bók, eða að minnsta kosti gefa út á prenti úrval verka minna af vefnum.

Samt er ekkert víst að bækur mínar, ef ég gef einhverjar út í framtíðinni, seljist betur héðan í frá en hingað til. Að vísu hef ég enga bók selt, af eðlilegum orsökum, þannig að ekki fækkar þeim, en skyldu þær verða fleiri? Horfum kalt á málið. Hvað þekkir þú, lesandi góður marga Nóbelsverðlaunahafa í bókmenntum?

Halldór Laxness. Knút Hamsun. Darío Fo. Daríó Fó??? Augljós tilraun til þess að poppa upp verðlaunin. Ég óttast að verðlaunin til mín séu af sama meiði. Að reyna að vekja athygli á því hvað nefndin sé mikið í takt við tímann, lesi pistla á vefnum á erlendum málum. Þetta er auðvitað miklu auðveldara eftir að Google kom með þýðingarforritið sitt.

Aðrir verðlaunahafar. Svo ég nefni þá sem hafa fengið verðlaunin undanfarin ár: 2008 - Jean-Marie Gustave Le Clézio, 2007 - Doris Lessing, 2006 - Orhan Pamuk, 2005 - Harold Pinter, 2004 - Elfriede Jelinek. Hve marga þekkja menn? Einhverjir segja Doris Lessing. En hvað hefur hún skrifað? Getið þið nefnt eina einustu bók án þess að gúgla? (Vigdís mín gæti það eflaust, en það eru fáir lesendur pistlanna sem eru jafn víðlesnir og hún. Flestir eru bara venjulegt fólk). Pinter skrifaði einhver afspyrnu leiðinleg leikrit sem eru notuð til þess að kanna hverjir geta orðið bókmenntafræðingar frá fínum háskólum. Aðeins þeir sem ekki sofnuðu á Pinter sýningunum fá prófskírteini. Enginn venjulegur maður hefur náð því, enda Pinter notaður sem lyf á langveika svefnleysissjúklinga.

Í lokin, bara svo að menn skilji hvernig Nóbelsnefndinni tókst með aðstoð Gúgúls að þýða pistlana mína birti ég hér upphafið á þessum pistli á ensku:

„ Why I got the Nobel Prize? (BJ)

I know it came several surprise that I should get a Nobel this year. No one has directly told me that I should not understand, they know that it was not I who decided this yourself. If anyone was unhappy I would probably not be the first to hear of it. No, I had an idea about this beforehand. Committee Kjafta never happened. There was call me in the autumn and asked if I would accept the Nobel Prize if I would get them, but I thought it was a Gallup poll, so I said just samviskusamlega. Maybe I would have to turn the first man asked the Norwegian, but here is all vaðandi the Norwegians, Eva Joly, seðlabankastjórinn that nobody knows, Siv Friðleifs. So, this was surely Swede, but this is not all the same tóbakið? None of these skríl would lend us (unless Framsóknarmönnum have unlimited access to the oil fund). Útúrdúr.“

Sveimér ef þeir eru ekki miklu betri á ensku.

Benedikt Jóhannesson

www.heimur.is/benedikt