1. tbl. 2006 Íslenskir bankar á bráðnandi ís?

„ÍSLENSKIR BANKAR Á BRÁÐNANDI ÍS?" Þetta er heiti á skýrslu sem greiningar fyrirtækið Barclays Capital gerði nýlega um stöðu íslensku viðskipta bankanna. Skýrslan hefur vakið mikla athygli hér á landi og henni hefur verið rækilega slegið upp sem „áliti útlend-inga" á bönkunum. Skýrslan kom út á svipuðum tíma og skýrsla annars greiningarfyrirtækis, Credit Sights, um íslensku bankana.

BÆÐI FYRIRTÆKIN TELJA íslensku bankana ekki eins sterka og af sé látið og að staða þeirra sé veikari en ársskýrslur þeirra gefi til kynna - og að lánshæfis-mat þeirra sé of hátt. Viðskiptabankarnir þrír högnuðust um 94 milljarða á síðasta ári. Bæði fyrirtækin telja að hraður vöxtur bankanna þriggja, einkum með erlendum lántökum, geti valdið þeim vandræðum í framtíðinni. Ennfremur segir að hin mikla arðsemi þeirra sé til komin vegna hækkana á verðbréfamarkaði sem standist ekki til lengdar. Hins vegar stafi bönkunum mest hætta af hinu skuldsetta viðskiptaumhverfi á Íslandi. Barclays Capital og Credit Sights fjalla síðan um náin eignatengsl stærstu fjár-festa og fyrirtækja á Íslandi og tala um að þau séu „óvenjulega náin og óheilbrigð".

EN HVERSU MIKIÐ er að marka skýrslur erlendu greiningarfyrirtækjanna? Skoðum málið.

1) Eru það ný sannindi að þjóðin sé orðin skuldsett og að útrásin sé fjármögnuð með erlendum lánum og eigin fé? Svar: Nei, þetta er margrætt mál á síðustu fimm árum og spurt hefur verið hvers vegna erlendu bankarnir séu svo miklir „idjótar" að treysta okkur fyrir fé sínu, ef okkur er ekki treystandi.

2) Stafar bönkunum mest hætta af hinu skuldsetta viðskiptaumhverfi á Íslandi? Svar: Kannski, en vöxtur bankanna liggur að mestu í auknum umsvifum erlendis og með erlendri starfsemi hafa þeir dregið úr áhætt-unni en ekki aukið hana. Stór hluti af tekjum bankanna verður núna til erlendis.

3) Eru íslensk heimili vondir skuldarar? Svar: Ekki benda vanskil til þess. Bankarnir telja að íbúðalán séu traust lán fyrir þá - þótt þeir hagnist ekki svo mikið á þeim. Kaupþing banki upplýsti nýlega að fyrirhuguð skuldabréfaútgáfa bankans vegna fjármögnunar íbúða-lána hans fengi hæstu mögulegu lánshæfiseinkunn, Aaa, frá lánshæfisfyrirtækinu Moodys Investors Service, eða sömu lánshæfiseinkunn og skuldabréf útgefin af íslenska ríkinu.

4) Eru eignatengsl stærstu fjárfesta og fyrirtækja á Íslandi „óvenjulega náin og óheilbrigð"? Svar: Í frétta-skýringu Frjálsrar verslunar um eignatengsl í íslensku viðskiptalífi kemur fram að þau eru að minnka - en þau má þó sjá í þremur viðskiptasamsteypum sem allar tengjast bönkunum. Krosstengsl (ég á í þér og þú átt í mér) eru engin í kringum Landsbankann, það vottar fyrir þeim í Íslandsbanka, en þau eru mest í kringum Kaupþing banka, en varla svo sláandi að hafa þurfi af því áhyggjur.

5) Er hin mikla arðsemi bankanna eingöngu vegna hækkana á verðbréfamarkaði? Svar: Nei, bankarnir hafa sjálfir gefið út að arðsemi þeirra án tillits til gengis-hækkana á hlutabréfamarkaði sé á bilinu 20 til 30%.

Á VISSAN HÁTT er erlendu greiningarfyrirtækj-unum svolítil vorkunn þegar þau skoða eignatengslin því að í einhverjum tilvikum eru „hluthafar í felulitum" . Engu að síður er hægt að taka undir það sem Björgólfur Guðmundsson sagði á aðalfundi Landsbankans, að skýrslur erlendra greiningarfyrirtækja væru eðlilegar en að gera yrði þær kröfur að þær byggju á réttum upp-lýsingum. Landsbankinn hefur t.d. gefið það út að alls staðar þar sem Landsbankinn í Lúxemborg er skráður hluthafi, þá er um skráningu í nafni annarra að ræða. Samt var það apað upp í skýrslunni að Landsbankinn ætti í sjálfum sér.

ÞETTA ER EKKI í fyrsta sinn sem áliti útlendinga á íslenskum bönkum er slegið upp með risafyrirsögnum í íslenskum fjölmiðlum. Seint á síðasta ári fékk Kaupþing banki slæma útreið í greiningu Royal Bank of Scotland sem síðan var dregin til baka vegna þess að hún var byggð á röngum forsendum. Henni var samt slegið upp hérlendis.

ÖLL UMRÆÐA ER TIL góðs og ekkert er betra en rökræður um stöðu mála í íslensku viðskiptalífi. „Glöggt er gests augað," stendur einhvers staðar. Gætum okkar samt á því að eitthvað verður ekki að stórasannleik bara við það eitt að útlendingar segja okkur það.

Jón G. Hauksson