Mýrin

Íslenskar glæpakvikmyndir sem gerast í nútímanum hafa ekki verið margar og þær fáu sem ég minnist, hafa ekki hitt í mark, svo það er ekki að ástæðulausu að eftirvæntingin sé mikil þegar Mýrin á í hlut. Mýrin er tímamótaverk í íslenskum bókmenntun, best heppnaða íslenska glæpasagan, metsölubók út um víða veröld og þarf því engan að undra að Mýrin skuli fá markaðssetningu á við bandaríska stórmynd. Á móti kemur að Mýrin liggur vel við höggi ef illa tekst að koma henni á hvíta tjaldið.

Mýrin í leikstjórn Baltasars Kormáks liggur sem betur fer ekki vel við slíku höggi. Hana skortir að vísu nokkra dulúð sem var fyrir í bókinni þegar kemur að glæpunum, en persónusköpunin vegur upp á móti. Kvikmyndin Mýrin er mun meira mannlegt drama en glæpasaga. Vissulega var slíkt drama fyrir í bókinni, bæði milli Erlends og dóttur hans Evu Lindar og svo þeirra sem tengjast glæpunum, en í túlkun Baltasar er áhersluþunginn mun meiri á persónurnar sem koma við sögu, sérstaklega Erlend sem er þungamiðja myndarinnar og glæpirnir sem sagan fjallar um verða oft til hliðar við persónuleg vandamál Erlends og venjur hans. Við þekkjum lögreglumenn eins og Erlend úr flóru glæpasagna og kvikmynda, sérvitra einfara sem fáir þola að vera í nábýli við, en búa samt yfir sterkum einkennum sem gerir þá heillandi. Nóg er af slíku í fari Erlends, en að leggja ofuráherslur á matarvenjur hans finnst mér vera tímasóun.

Mýrin er strax í upphafi áhrifamikil. Við fylgjumst með Erni við dánarbeð dóttur sinnar og jarðarför hennar þar sem Lögreglukórinn kemur sterkur inn, um leið og Erlendur, Sigurður Óli og Elínborg eru að kanna dularfullt dauðsfall Holbergs. Tengingar eru ekki auðsjáanlegar og verða ekki skýrar fyrr en fer að líða nokkuð á myndina, sem er í sjálfu sér skiljanlegt, eðli málsins vegna. Eftir sterka byrjun reikar myndin nokkuð og þá er nú betra að hafa lesið bókina, sérstaklega þar sem fléttan er flókin og sagan spannar rúm þrjátíu ár. Hræddur er ég um að þeir fáu sem ekki hafa lesið bókina eigi fullt í fangi með að tengja myndskeiðin saman.

Hvað sem því líður þá er handritið vel skrifað, kvikmyndataka Bergsteins Björgúlfssonar, sem einnig kvikmyndaði Börn eftirminnilega, virkileg góð og vel úfærð og tilfinningarík og þjóðleg tónlist kemst vel til skila. Eins og upphaf myndarinnar þá er endirinn sterkur og þar er Lögreglukórinn aftur með góða innkomu.

Allir eiga sinn Erlend sagði einhver og satt er að þegar tekst að skapa persónu í skáldsögu sem lifir með þjóðinni þá eru flestir með skoðanir á honum. Ingvar E. Sigurðsson fékk það erfiða hlutverk að koma Erlendi til skila í kvikmynd og er Erlendur enn einn sigur fyrir hann. Ingvar sýnir okkur hrjúft yfirborðið sem og viðkvæma sál sem býr undir því á sannfærandi hátt. Hvað varðar aðra leikara þá nær Baltasar því besta út úr þeim öllum og kemur ekki á óvart. Styrkur hans hingað til hefur meðal annars legið í skilningi á persónum og túlkun leikara á þeim. Þegar allt safnast saman þá er útkoman góð kvikmynd og þó mér hafi fundist myndin missa aðeins flugið um miðbik hennar þá er heildin eftirminnileg og Mýrin lætur engan ósnortinn.

Leikstjóri: Baltasar Kormákur. Handrit: Baltasar Kormákur eftir skáldsögu Arnalds Indriðasonar. Kvikmyndataka: Bergsteinn Björgúlfsson. Frumsamin tónlist: Mugison. Leikarar: Ingvar E. Sigurðsson, Atli Rafn Sigurðsson, Ágústa Eva Erlendsdóttir, Björn Hlynur Haraldsson og Ólafía Hrönn Jónsdóttir.

Hilmar Karlsson