Avatar

Þegar James Cameron hafði komið Titanic í sögubækurnar sem vinsælastu kvikmynd allra tíma var hann kóngurinn í Hollywood og gat gert það sem hann langaði til. Síðan eru liðin tólf ár og má kannski með sanni segja að kóngurinn hafi fallið af stallinum í áranna rás, ekki vegna aðgerðarleysis, heldur vegna þess að hann kaus sér verkefni sem voru ekki til þess fallin að draga að milljónir manns í bíó, en þrjár heimildarmyndir sem allar tengjast dýpt hafsins sendi hann frá sér auk þess sem hann framleiddi kvikmyndir og sjónvarpsseríur svo eitthvað sé nefnt. Allan þennan tíma var hann þó að vinna að næsta stórvirki sínu og hefði sjálfsagt löngu verið búinn að skila Avatar frá sér hefði tæknin verið á sama plani og hugarflug hans. Cameron varð því að bíða þar til kvikmyndatæknin var komin á það stig að hann gæti komið hugmyndum sínum á filmu og árangurinn er kvikmynd sem á eftir að hafa mikil áhrif á kvikmyndir í framtíðinni.

Til að gera langa sögu stutta þá er kóngurinn kominn aftur á sinn stall og stöðugri en nokkru sinni fyrr. Avatar er engu lík, sannkallað meistarastykki sem lætur engan ósnortinn. Eins og fyrirfram var búist við er myndin tæknilega fullkomin og er sjón sögu ríkari en fáein orð sem ætlað er að lýsa því sjónarspili sem birtist á hvíta tjaldinu. Þau orð verða máttlaus í samanburði við upplifun af myndrænni veröld sem er engu lík og hefur aldrei sést áður. Eina viðmiðunin í þeim efnum, sem mér dettur í hug, og hafði samskonar áhrif á mig var þegar ég sá fyrstu Star Wars myndina í Nýja bíói forðum daga.

Það nægir samt ekki flottustu tæknibrellur sem sést hafa til að gera kvikmynd að meistaraverki. Sagan þarf að heilla og þarna kemur Avatar á óvart. Cameron, sem skrifar einnig handritið, hafði enga teiknimyndasögu eða annað efni til að byggja veröld á plánetunni Pandóru. Allt líf sem sem þar finnst, og er svo sannarlega fjölskrúðugt, hefur orðið til í hugarheimi hans og hefur Cameron eytt árunum vel í að útfæra hugmyndir sínar. Persónur hvort sem þær eru mennskar eða ekki eru ljóslifandi fyrir augum okkar, dýrin tilkomumikil og mörg þeirra með mikla reisn og jurtaríkið sem fær sinn skammt hefur sjaldan verið jafn heillandi.

Í þessari veröld segir Cameron okkur rómantíska sögu af hinum lamaða hermanni Jake Sully, sem ekki getur andað að sér loftið á Pandóru og verður eins og aðrir mennskir að nota súrefnisgrímu og Avatar geimverunni Neyteri, sem er blá og þriggja metra há fegurðardís. Jake Sully er peð í samanburði við hana, en hann hefur boðist til að taka þátt í verkefni sem gengur út á að flytja mennska yfir í líkama Avatar manns og í þeim veruleika hittast þau. Og engan skal undra að Sully vilji vera sem lengst í Avatar líkamanum þar sem hann getur á ný notað fætur sínar og um leið fær hann ævintýraþörf sinni fullnægt. Gallinn á gjöf Njarðar er að hann á að upplýsa herforingja um hvernig auðveldast sé að komast að Avatar ættflokknum með hervaldi og gera ættbálkinn undirgefnin mönnunum, sem innfæddir kalla háloftafólkið.

Ef eitthvað er hægt að finna að Avatar þá er ekki laust við að nokkrar spurningar vakni upp í lok myndarinnar varðandi framvindu atburða, en stundum er óljóst hvernig atburðir tengjast. Þær vangaveltur eru máttlausar og sjálfsagt hefðu einhver svör orðið til í lengri útgáfu en Avatar er hátt í þrír klukkutímar og hver mínúta nýtt til fulls og að mínu mati á myndin ekki að vera mínútu styttri.

Leikstjóri og handritshöfundurJames Cameron. Kvikmyndataka: Mauro Fiori. Tónlist: James Horner. Leikarar: Sam Worthington, Zoe Zaldana, Sigourney Weaver, Stephen Lang, Giovanni Ribisi og Michele Rodriguez. 163 mín.

Hilmar Karlsson