Hefndin er sæt (JGH)

Það getur vel verið að sjálfstæðis- menn eigi eftir að súpa seiðið af að hafa fellt meirihluta Dags, Björns Inga, Svandísar og Margrétar og stórtapa í næstu kosningum. Ég held raunar ekki. En er það ekki skrítið hvað Samfylkingarfólk hefur miklar áhyggjur af því? Ætti það ekki frekar að gleðjast ef svona miklar hrakfarir eru í kortunum hjá sjálfstæðismönnum?

Hitt vekur líka furðu að Dagur B. Eggertsson talar til borgarbúa eins og þeir séu meðvitundarlausir eða a.m.k. illa upplýstir. Að mati Dags voru svik Björns Inga fyrir þremur mánuðum ekki svik heldur ofureðlileg viðbrögð – því þá komst Hann, Dagur, til valda. Svik Ólafs F. voru hins vegar ótrúlega óeðlileg og bíræfin – því þá missti Hann, Dagur, völdin.

Dagur segist vera lentur í leikriti fáránleikans án þess að hafa beðið þar um hlutverk – en hann er samt einn af höfundum leikritsins. Hann skilur mætavel að borgarbúar segist ráðvilltir, vonsviknir og skilji ekki neitt í neinu yfir því sem hafi gerst í borginni; þ.e. að hann, Dagur, hafi misst völdin. Hann skilur líka að fólk segist steinhissa; enda var ekkert tilefni núna til að fella meirihlutann – en fyrir þremur mánuðum var svo svakalegt tilefni til að fella meirihluta sjálfstæðismanna og framsóknar að grípa varð til hnífasettanna. Þá þurfti að koma óreiðunni og stjórnleysinu í burtu. Degi fannst að gamli góði Villi væri einfaldur að láta Björn Inga svíkja sig og nefndi að Villi kynni ekki á pólitíkina og vissi ekki hvað væri að gerast. Dagur segist hins vegar hafa verið grandalaus gagnvart Ólafi F., hafa treyst honum vel og átt sér einskis ills von frá honum. Dagur segir að það komi sér á óvart hvað menn geti núna komist niður á lágt plan í valdagræðgi – því ekki leggist hann sjálfur svo lágt. Hann segist fyrst og fremst hugsa um málefnin; stefnuna; markmiðin; framtíðarsýnina; hugsjónina; draumana; eldmóðinn; kraftinn; leikskólana; grunnskólana; hjúkrunarheimilin; gamla fólkið; sjúka fólkið; börnin; jafnréttið; íþróttahúsin, gömlu húsin og öll þau fallegu og göfugu verk sem hann var lagður af stað með en fékk ekki að klára vegna óheilinda Ólafs F. og sjálfstæðismanna.

Svona tal er ekki bara barnalegt heldur verður manni bumbult; það er falskt og í svona tali eru allt að því drýgindi. En samflokksmenn hans kokgleypa við snuddunni; þessum huggunarorðum hans. Þeir hafa auðvitað allir gleymt handabandi og faðmlagi Björns Inga og Vilhjálms Þ., krankleika Björns Inga eftir faðmlagið, biðinni í Höfða og sprengingunni; það eru ekki nema þrír mánuðir liðnir. Í huga Samfylkingarfólks er Dagur hinn réttborni borgarstjóri. Núna finnst Samfylkingarfólki að helst þurfi að breyta lögum um sveitarstjórnarkosningar og leyfa kosningar strax til að Dagur komist að. Að það komi dagur eftir þennan dag.

Það getur vel verið að þessi síðasti leikur Ólafs F. og sjálfstæðismanna um að fella borgarmeirihlutann sé svo vitlaus að enginn skilji neitt í neinu; að það sé ástæða til að hneykslast. En hefndin er sæt. Var hann annars eitthvað vitrænni leikurinn hjá Birni Inga, Degi, Svandísi og Margréti þegar þau felldu meirihlutann fyrir þremur mánuðum? Nei, þetta er nákvæmlega sama valdagræðgin. Enginn munur er þar á. Þá var Svandís meira að segja hörð á móti stefnu Björns Inga og Dags í REI-málinu. En hvað voru REI og önnur málefni á milli vina þegar völdin blöstu við? Málið sett í nefnd undir stjórn Svandísar og enn hefur hvorki heyrst hósti né stuna frá Svandísi um málið. Dagur fór meira að segja í bindindi um REI en Össur næturbloggari ekki.

Framkoma Ólafs F. Magnússonar við samherja sína í fráfarandi meirihluta er engu betri en framkoma Björns Inga Hrafnssonar var fyrir þremur mánuðum. Þetta eru svik. Ég hef áður sagt að það sé ef til vill fyrirgefanlegt að daðra og slíta samböndum þegar óformlegar viðræður eiga sér stað eftir kosningar. En þegar flokkar og menn eru búnir að semja um samstarf og gera með sér málefnasamning og stefnuskrá eiga þeir að standa við það sem þeir hafa sagt og skrifað undir. Þannig á að vinna og skiptir engu hver á hlut að máli.

Valdabröltið í borgarstjórn Reykjavíkur sýnir best að það er mjög veikt – ef ekki vonlaust – að mynda meirihluta sem byggir á einum manni. Það er lexían sem menn ættu að læra. Davíð Oddsson treysti sér ekki til þess vorið 1995 með Alþýðuflokknum og Geir H. Haarde treysti sér ekki til þess sl. vor með Framsóknarflokknum. Þess vegna varð ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar til.

Það hefur margt sérkennilegt verið sagt í hita leiksins síðustu daga. Verst af öllu fannst mér hvað Björk Vilhelmsdóttir var ónærgætin þegar hún ræddi um veikindi Ólafs F. Magnússonar í samtölum við fréttamenn í Ráðhúsinu kvöldið sem meirihlutinn sprakk. Auðvitað geta veikindi Ólafs ekki verið tabú; bannað að ræða þau. En hann á samt rétt á eðlilegri málsmeðferð þegar hann mætir aftur til vinnu eftir veikindi. Það ætti fólk að vita sem kennir sig við félagshyggju og hefur meira að segja félagsmálaráðuneytið á sinni könnu. Það getur vel verið að Ólafur F. verði óstarfhæfur og þurfi að fara í veikindaleyfi aftur. En vinsamlegast sýnum honum umburðarlyndi. Þá ganga ýmsir svo langt í virðingarleysi sínu að brigsla sjálfstæðismönnum um að þeir geri út af við Ólaf F. með því að láta hann fá borgarstjórastólinn í eitt ár. Hvers á maðurinn eiginlega að gjalda?

Það hefur verið athyglisvert að fylgjast með málflutningi Margrétar Sverrisdóttur. Hún hefur slegið úr og í með það hvort hún ætli að nota fyrsta tækifærið til að fella nýja meirihlutann. Nýjasta útgáfan var að vísu í Morgunblaðinu um að hún sæi ekki ástæðu til að fella hann. Auðvitað veit Margrét að ef Ólafur forfallast einhverra hluta vegna þá er minnsta mál að fresta fundi borgarstjórnar. Það er nú ekki eins og fundum í sveitarfélögum hafi ekki verið frestað – og það vegna veikinda bæjarfulltrúa.

Upphaflegi málflutningur Margrétar um að fella meirihlutann við fyrsta tækifæri - forfallaðist Ólafur - var raunar mjög sérstakur. Ætluðu hún, Dagur, Svandís og Björn Ingi virkilega að fara í þann leik að fella meirihlutann ef Ólafur forfallaðist; mynda nýjan í einum grænum; og fara svo frá völdum aftur þegar Ólafur mætti. Eru þau ekki að tala um hneykslun borgarbúa yfir valdagræðgi? Í raun hefði Margrét átt að sjá sóma sinn í því að lýsa því strax yfir að hún yrði hlutlaus gagnvart Ólafi F., hinum réttkjörna borgarfulltrúa, í stað að segjast ætla gegn honum sem varamaður hans.

Frjálslyndi flokkurinn fékk aðeins formennsku í einni nefnd af sextán í fráfarandi borgarstjórnarmeirihluta. Vinstri grænir fengu formennsku í þremur, Samfylkingin í fimm nefndum og Framsóknarflokkurinn í sjö. Þarf eitthvað að segja meira? Ætli þetta hafi ekki verið stefið sem skóp beiskjuna í Ólafi F. Magnússyni. Samt segir Dagur að Ólafur F. hafi verið guðfaðir fráfarandi meirihluta. Er það nú trúverðugt þegar allir vita að Björn Ingi kom spilverkinu af stað? Og ætli Birni Inga finnist ekki núna að hann hafi leikið herfilega af sér og haft sín örlög í eigin hendi? (Nú, og fyrst Ólafur F. var guðfaðirinn og stýrði þessu öllu fyrir þremur mánuðum; veikur maðurinn, var það þá ekki guðföðursins að slíta þessu; hvað þá þegar hann kæmist til heilsu og áttaði sig betur á hlutunum?).

Meirihlutinn féll eftir 103 daga. Hann náði ekki að koma með stefnuskrá á þeim tíma. Hann varð til með aðferðum sem hittu hann sjálfan fyrir að lokum. Sumir eru ekki vandir að meðulum og þess vegna líður þeim illa þegar þeir verða fyrir barðinu á eigin meðulum. Hefndin er sæt! Eða eins og sagt er í stjórnun: „Þú skalt ekki troða mönnum um tær á leið þinni upp á toppinn. Þeir mun njóta þess að sparka í þig þegar þú ferð niður aftur!“

Ekki veit ég hvort hinn nýi meirihluti Ólafs F. og sjálfstæðismanna eigi eftir að koma miklu í verk. Stefnuskráin er talsverð hraðsuða og einhver orðaði það svo að sér fyndist hann hafa lesið samgönguáætlun þegar hann renndi yfir hana. En stefnuskráin er einföld og skiljanleg. Stundum þarf ekkert málæði í kringum hlutina.

Það fjaraði mjög undan Vilhjálmi Þ. sem borgarstjóra á fyrri hluta tímabilsins. Þess vegna held ég að það blasi við að báðir oddvitarnir, Vilhjálmur Þ. og Ólafur F., séu á sínu síðasta kjörtímabili í borgarstjórninni. Þeir klára þetta tímabil en nýtt fólk mun taka við keflinu fyrir næstu kosningar.

Ólafur F. Magnússon hefur ekki verið efstur á vinsældarlista sjálfstæðismanna í borginni undanfarið. Núna er hann hins vegar allt í einu orðinn mjög svo ágætur. Það er vegna þess að þú skalt ekki tækla mig í boltanum án þess að ég tækli þig á móti – hversu óíþróttamannsleg sú tækling kann annars að vera.

Meirihlutinn féll eftir 103 daga. Pólitíkin getur verið bölvuð tík. Það er vont að verða fyrir eigin meðulum. Hefndin er sæt.

Jón G. Hauksson

[email protected]