arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þrír í Hollywood

Hvergi er samkeppnin meðal leikara jafn hörð og í Hollywood, það þykja því tíðindi þegar íslenskir leikarar ná að skapa sér nafn á sama tíma innan um þann aragrúa leikara sem þar reyna fyrir sér, en staðreyndin er að Ólafur Darri Ólafsson, Darri Ingólfsson og Þorvaldur Davíð Kristjánsson hafa allir verið í sviðsljósinu undanfarin misseri.

Stjarna Ólafs Darra skín hvað hæst og hefur frammistaða hans í A Walk Among the Tombstones, sem sýnd hefur verið hér á landi að undanförnu, vakið verðskuldaða athygli og mörgum þykir hann þar standa upp úr fríðum flokki leikara þó hlutverkið sé ekki stórt. Einnig má sjá Ólaf Darra um þessar mundir í íslenskri kvikmynd, Harry og Heimir: Morð eru til alls fyrst, sem frumsýnd var fyrr á þessu ári.

Þekktur bandarískur gagnrýnandi komst að þeirri niðurstöðu í gagnrýni sinni um A Walk Among the Tompstones að það væri alltaf tilhlökkunarefni að sjá Ólaf Darra og það þykir okkur hér heima einnig. Hefur það verið svo frá því hann lék eftirminnilega í Djúpinu. Næsta stórverkefni hans er kvikmyndin The Last Witch Hunter þar sem meðleikarar hans eru Vin Diesel, Elijah Wood og Michael Caine. Áður en sú kvikmynd kemur fyrir sjónir almennings þá verður sýnd sjónvarpsmyndin We Hate Paul Revere þar sem Ólafur Darri leikur eitt aðalhlutverkið. Má geta að meðal vinsælla sjónvarpsería sem hann hefur leikið í eru True Detective og Banshee.

Darri Ingólfsson sem leikur aðalhlutverkið í Borgríki II, kvikmynd sem hefur fengið góðar viðtökur gagnrýnanda og góða aðsókn, hefur aðallega leikið í sjónvarpsseríum vestanhafs og hver man ekki eftir honum í hinni vinsælu sjónvarpsseríu Dexter þar sem hann var fínn í hlutverki raðmorðingja í áttundu og síðustu þáttaröðinni. Má segja að frammistaða hans þar hafi verið vendipunktur á ferli hans. Áður hafði hann meðal annars leikið í sjónvarpsseríunum Last Resort og Convassing. Einnig mátti sjá honum bregða fyrir í litlu hlutverki í kvikmynd Clint Eastwoods, Flags of Our Father. Frá því hann lék í Dexter hefur hann auk Borgríkis II, leikið í sjónvarpsseríunum, NCIS: Los Angeles og Haven og Stalker, sem sýnd er um þessar mundirá Stöð 2.

Þorvaldur Davíð Kristjánsson sem vestanhafs hefur tekið sér leikaranafnið Thor Kristjansson hefur að mestu leyti leikið hér heima í kvikmyndum og má þar nefna eitt aðalhlutverkið í Vonarstræti, sem hefur fengið frábærar viðtökur og er enn í sýningum í kvikmyndahúsum og stór hlutverk í Svartur á leik og Reykjavik Whale Watching Massacre. Það er aftur á móti stórmyndin Dracula Untold, sem á eftir að auðvelda fyrir honum í Hollywood, en sú kvikmynd fór í efsta sæti vinsældalistans vestan hafs og er ein vinsælasta kvikmynd ársins og má sjá frammistöðu Þorvalds í Dracula Untold í kvikmyndahúsum í Reykjavík.

Hvað varðar framtíðina hjá þessum ágætu íslensku leikurum í Hollywood þá er leiðin á þeim bænum oft þyrnum stráð í miskunnarlausri samkeppni. Ólafur Darri virðist vera búinn að tryggja sér sess meðal góðra karakterleikara og ætti ekki að vera í vandræðum með að finna sér góð hlutverk. Meiri óvissa ríkir um Darra og Þorvald, allt getur gerst en víst er að þeir verða að hafa mikið fyrir hlutunum.

Hilmar Karlsson
Sprotablað Frjálsrar verslunar er komið út

Hið árlega Sprotablað Frjálsrar verslunar (7. tbl.) er komið út. Í blaðinu er m.a. fjallað um 100 áhugaverðustu sprotafyrirtækin árið 2014. Að þessu sinni eru 25 ný fyrirtæki á listanum sem öll eru að gera góða hluti fyrir íslenskt efnahagslíf. Púlsinn er tekinn á fasteignamarkaðinum í veglegum blaðauka og er fjallað um markaðinn út frá ýmsum sjónarhornum. Rætt er um eignarhald á íslenskum fjölmiðlum í fróðlegri grein. Eldgosi og ferðamannastraum eru gerð skil ásamt margvíslegu öðru efni. Blaðið er sérlega glæsilegt og höfðar til breiðs hóps fólks sem vill fylgjast vel með í íslensku atvinnulífi.

EFNISYFIRLIT:

Sprotablaðið:

100 áhugaverðir sprotar

Fjölmiðar

Hverjir eiga fjölmiðlana?

Ragnar Árnason:

Neyslustýring með sköttum er skaðleg

Sextán íslenskir snyrtivöruframleiðendur:

Snyrtimennskan blómstrar

Blaðauki um fasteignamarkaðinn:

Glæsivillur á 110 milljónir kr.

Stjórnun:

Tíðir skjálftar á stjórnendamarkaði

Snyrtivörur:

Íslenskar snyrtivörur blómstra

Leiðarinn:

Mjólk er góð!

Skapandi eyðilegging:

Eldgos auka ferðamannastrauminn

------------------------------

Leiðari: Mjólk er góð!

Bókhaldarinn sem „á“ Viðar Örn Kjartansson.

Hverjir eiga íslensku fjölmiðlana?

Don Carlo í fyrsta sinn á Íslandi.

Skjálftar á stjórnendamarkaði

Álitsgjafar.

Ragnar Árnason: Neyslustýring með sköttum er skaðleg.

Loftur Ólafsson: Verkfræðingurinn Olga í Rússlandi.

Stefanía Óskarsdóttir: Þegar Ísland varð sjálfstætt ríki.

Forsíðuefni: 100 áhugaverðustu sprotarnir 2014.

Forsíðuefni: Skapandi eyðilegging! Eldgos auka ferðamannastrauminn!

Forsíðuefni: Davíð Helgason einn þekktasti frumkvöðullinn í Danmörku.

Fasteignamarkaðurinn: 22 síðna blaðauki um fasteignamarkaðinn.

Snyrtivörur: Íslenskar snyrtivörur blómstra. Sagt frá 16 framleiðendum íslenskra snyrtivara.

Stjórnun: Herdís Pála. Tíu spurningar til samstarfsfólksins.

Kvikmyndir.

Fólk.
Franskt eða grænlenskt?

Um þessar mundir er verið að sýna í kvikmyndahúsum höfuðborgarinnar myndina The Hundred-Food Journey. Í henni leikur Helen Mirren snobbaðan, franskan matreiðslumeistara sem rekur þekktan og viðurkenndan veitingastað í smábæ þar sem frönsk matarmenning er í hávegum höfð. Hún þarf ekki að hafa áhyggjur af samkeppni þar til indversk fjölskylda flytur í bæinn hennar og setur upp indverskan veitingastað í næsta nágrenni. Þetta þolir frúin ekki og reynir að gera fjölskyldunni sem erfiðast fyrir, allt þar til hún kemst að því að maturinn á nýja veitingastaðnum er ekki aðeins indverskur heldur smakkast hann vel og hefur séreinkenni. Myndin er í heild frekar rólegt innlegg inn í fjölbreytt umhverfi matargerðar og Helen Mirren bjargar myndinni gagnvart þeim sem hafa takmarkaðan áhuga á matargerð. Þeir sem aftur á móti lifa sig inn í matarþáttaflóruna, sem birtist ótal mörgum þáttum sem tröllríða sjónvarpinu, fá meira fyrir sinn snúð.

Ég er ekki mikill aðdáandi þeirra matreiðsluþátta sem boðið er upp í sjónvarpinu þó mér vissulega þykir matur góður og legg þá meira upp úr gæðum en útliti. Og að þurfa að horfa upp á misgóða kokka, lærða og ólærða, vera alltaf að bragða á eigin réttum með sælubros á vör er svo sannarlega ekki sjónvarpsefni sem ég hef áhuga á. Ekki er þó allt slæmt og til að mynda hafði ég gaman af þáttum Ebbu Guðnýjar Guðmundsdóttir á RUV s.l. vetur.

Nú bregður svo við að á RÚV er farið að sýna matarþáttaseríu sem er öðruvísi og í henni er ekki alltaf bragðað á mat með sælubros á vör. Eru þetta þættirnir Nautnir norðursins þar sem leikarinn Gísli Örn Garðarsson fer um norðurslóðir og smakkar rétti matreidda úr sjávarfangi, réttir sem ekki eru kannski beint þjóðarréttir en tengjast viðkominni þjóð og satt best að segja sést stundum að Gísli Örn þarf að leggja mikið á sig til að halda andlitinu þegar hann smakkar á hráefni sem aðeins innfæddir leggja sér til munns.

Í upphafi hvers þáttar segir Gísli Örn með sinni hljómgóðu röddu að allar vinir og kunningar segi að hann kunni ekki að elda og út frá því leggur hann til atlögu við nokkra þekkta matreiðslumeistara sem kynna fyrir okkur ýmsa sjávarrétti sem eru síðan eldaðir á óhefðbundinn máta, það er að segja þeir réttir sem eru eldaðir, sumt er borðað hrátt og í þeim smökkunum er forvitnilegt að sjá viðbrögð Gísla, sem ég verða að segja að stendur sig eins og hetja, því ekki er allt lystugt sem borið er á borð fyrir hann.

Þegar þessar línur eru skrifaðar þá er Gísli Örn búinn að ferðast til Grænlands og Færeyjar og greinilega eignast þar góða vini, eftir eru Noregur og Ísland og bíð ég spenntur eftir hverjum þætti.

Hilmar Karlsson
Hættur í kvikmyndum, mættur í sjónvarpið

Sá ágæti og afkastamikli kvikmyndaleikstjóri, Steven Soderbergh er hættur að leikstýra kvikmyndum, að eigin sögn. Síðasta kvikmynd hans var Behind the Candelabra, þar sem Michael Douglas var í hlutverki skrautfuglsins Liberace og Matt Damon lék ungan elskhuga hans. Sú kvikmynd var eingöngu sýnd í sjónvarpi í Bandaríkjunum en fór í kvikmyndahús annars staðar. Þó Soderbergh segir kvikmyndaferil sinn sem leikstjóra að baki, sem hann svo vonandi endurskoðar einhvern tímann í framtíðinni, enda ekki nema 51 árs gamall, er langt frá því að hann sé hættur í vinnunni.

Steven Soderbergh hefur nú snúið sér að sjónvarpinu, þar sem hann er hugmyndasmiðurinn og leikstjóri með meiru að einni athyglisverðustu sjónvarpsseríu sem komið hefur fram á síðustu misserum, The Knick, sem Stöð 2 sýnir um þessar mundir. Serían sem er ekki fyrir viðkvæma, segir frá læknum á Knickerbocker spítalanum í New York í byrjun síðustu aldar þar sem m.a. gerðar eru tilraunir í læknavísindum. Aðalpersónan er læknirinn, John Thackery og fékk Soderbergh, Clive Owen til að leika lækninn og hefur hann gjörbreytt í útliti sínu fyrir hlutverkið.

Öfugt við Soderbergh sem hefur ekki fengist við sjónvarpsmiðilinn áður í gegnum sjónvarpsseríur, þá er um endurkomu hjá Clive Owen í sjónvarpið, en hann byrjaði leikferill sinn í breska sjónvarpinu m.a. í aðalhlutverki í tveimur vinsælum sjónvarpsseríum Chancer og Sharman og fínum sjónvarpskvikmyndum sem báru yfirskriftina Second Sight, áður en hann sló í gegn sem kvikmyndaleikari.

The Knick hefur fengið mjög góðar viðtökur. Varla var við öðru að búast þegar slíkur meistari á í hlut og er búið að ákveða að gera framhald af þeim tíu þáttum sem þegar hafa verið gerðir. Steven Soderbergh leikstýrði öllum þáttunum tíu auk þess sem hann stjórnaði kvikmyndatökunni sem Peter Andrews, en það nafn notar hann alltaf þegar hann er á þessum tveimur vígstöðvum í einu. Ekki er víst að hann leikstýri allri annarri seríunni, sennilegast er að hann byrji og gefi síðan öðrum tækifæri.

Ef Steven Soderbergh stendur við stóru orðin að hætta í kvikmyndum þá skilur hann vissulega eftir skarð í bandarískri kvikmyndagerð. Allt frá því hann sendi frá sér Sex, Lies and Videotape árið 1989 hefur hann leikstýrt hátt í 30 kvikmyndum í fullri lengd og verið einn helsti frumkvöðull í Hollywood og farið sínar eigin leiðir (Kafka, King of the Hill, Out of Sight, The Limey, Magic Mike).

Hann hefur einnig verið á dýru „Hollywoodlínunni“ (Erin Brockovich, Solaris, Oceans Eleven, Oceans Twelve, Ocean‘s Thirteen, Contagion). Sú kvikmynd sem að margra mati sameinar allt það besta af þeim fjölmörgu einkennum sem komið hafa fram í kvikmyndum Soderbergs er Traffic. Hann á einnig sín feilspor, kvikmyndir sem eru nánast gleymdar (Underneath, Full Frontal, Bubble).

Þegar á heildina er litið er farsælum ferli lokið og vissulega mikil eftirsjá af Soderbergh úr kvikmyndaheiminum.

Hilmar Karlsson
100 áhrifamestu konurnar

Blað Frjálsrar verslunar yfir 100 áhrifamestu konurnar er komið út og hefur sjaldan verið jafn efnismikið og glæsilegt. Vakin er athygli á fjölmörgum áhugaverðum viðtölum við áhrifakonur í blaðinu - en rætt er við hátt í fjörutíu konur á listanum yfir 100 áhrifamestu konurnar. Birna Einarsdóttir, bankastjóri Íslandsbanka, segir meðal annars í viðamiklu viðtali að bankinn sé búinn að afskrifa 540 milljarða króna en að hann hafi tekið yfir 1.000 milljarða í lánasamningum þannig að helmingurinn sé farinn. Þá segir Hanna Birna Kristjánsdóttir, innanríkisráðherra og varaformaður Sjálfstæðisflokksins, að flokkurinn sé ekki lengur hreinn meirihlutaflokkur í Reykjavík og það séu næstum 25 ár síðan sú staða var síðast uppi í kosningum. Hún bætir við að Sjálfstæðisflokkurinn eigi miklu meira inni en hann hefði fengið í undanförnum kosningum í Reykjavík.

Forsíðusíðmyndin er af Heiðrúnu Jónsdóttur hdl og stjórnarformanni Norðlenska. Auk formennsku í Norðlenska er Heiðrún stjórnarformaður Íslenskra verðbréfa, varaformaður Olís, í stjórn Ístaks, Skipta, Reiknistofu bankanna, Símans og Landssamtaka lífeyrissjóða.

Hlutfall kvenna í stjórnum stærstu fyrirtækja landsins

Þá er birt ný könnun Frjálsrar verslunar um hlutfall kvenna í stjórnum stærstu fyrirtækja landsins - sem og hlutfall kvenna í framkvæmdastjórnum fyrirtækja, þ.e. sem næstráðendur.

Rætt er við þær systur Ólöfu Nordal, formann bankaráðs Seðlabankans, og Salvöru Nordal, forstöðumann Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands, og nýjan stjórnarmann í Högum.

Leiðari Jóns G. Haukssonar ber yfirskriftina: Úr borg í bæ.

Efnisyfirlitið lítur annars svona út:

6 Leiðari: Úr bæ í borg.

12 Framúrskarandi ungir Íslendingar.

14 Ný drottning Spánar.

16 Mary Teresa Barra, finnski forstjórinn hjá General Motors.

18 Áhrifamestu konurnar fyrir tuttugu árum.

24 Álitsgjafarnir.

24 Ragnar Árnason: Fyrirtæki á fullkomnum markaði mismuna ekki.

28 Högni Óskarsson: Eru þeir „bestu“ alltaf bestir?

32 Valdimar Sigurðsson: Hver er framtíð smásölu á Íslandi?

34 100 áhrifamestu konurnar – aðallistinn.

112 Ertu að staðna? Grein eftir Herdísi Pálu.

114 Hvernig á að halda í hugmyndaríkt fólk?

118 Sjö ungir frumkvöðlar.

129 Konur í forsvari kynna fyrirtæki sín. Kynningarefni.

156 Konur í stjórnum stærstu fyrirtækjanna.

160 Konur sem næstráðendur í stærstu fyrirtækjunum.

166 Innlit til Bjargar Ingadóttur í Spakmannsspjörum.

170 Brjóstakrabbamein og áhrif Angelinu Jolie.

172 Hönnun.

176 Kvikmyndaleikkonan Hellen Miller.

178 Fólk.
Hvers virði er vörumerkið Jón Gnarr?

Í nýjasta hefti Frjálsrar verslunar er afar fróðleg og ítarlegt úttekt á virði vörumerkja og stjórnmálamönnum sem vörumerkjum. Hvers vegna eru vörumerki einhvers virði og hvað gerir þau verðmæt? Þessum spurningum er svarað í greininni í merku viðtali við Friðrik Eysteinsson, markaðsfræðing og einn fróðasta mann Íslands um vörumerki. Fjallað er um svölustu vörumerkin og jafnframt sagt frá því hvernig Pollarnir urðu þekkt vörumerki og hvernig Valgeir Magnússon stjórnaði herferð þeirra þegar komið var í Eurovision-keppnina. Og hvað er t.d. á bak við vörumerkið Jón Gnarr, söngkonuna Björk, Dag B. Eggertsson, Boris Johnson, borgarstjóra í London, Ólaf Ragnar Grímsson, forseta Íslands, og áfram mætti telja. Stórskemmtileg úttekt.

Statoil er 100 sinnum stærra en Össur. Þetta kemur fram í ítarlegri fréttaskýringu um Norræna hlutabréfamarkaðinn þar sem birtur er listinn yfir 250 verðmætustu fyrirtækin á Norðurlöndunum. Fimm íslensk fyrirtæki komast inn á listann. Birtar eru stuttar frásagnir af þrettán þekktum erlendum stórfyrirtækjum á listanum og er það skemmtileg lesning.

Sæstrengirnir eru hraðskreiðari en gervihnettir þegar kemur að gagnaflutningi fyrir Netið. Ítarlegt viðtal er við Ómar Benediktsson, forstjóra Farice.

Rakel Þorbergsdóttir, nýr fréttastjóri RÚV, situr fyrir svörum. Víða er komið við, m.a. um fréttaflutning RÚV af aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu. Hún þvertekur fyrir að slagsíða sé á fréttaflutningnum.

Dagur nýtur ljómans af Jóni Gnarr. Ítarleg fréttaskýring er um sveitarstjórnarkosningarnar og hvernig fjarað hefur undan Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík á síðustu tuttugu árum.

Jón G. Hauksson, ritstjóri Frjálsrar verslunar, segir í leiðaranum að ríkisstjórnin sé komin í bullandi vörn eftir eitt ár við völd. Hún var hins vegar kosin til að spila sóknarleik.

Efnisyfirlit blaðsins lítur annars svona út:

Leiðari: Ríkisstjórnin í vörn.

Sveitarstjórnarkosningar: Dagur með aðra hönd á bikarnum!

Ómar Benediktsson, forstjóri Farice: Hraðbrautir sjávarins.

Forsíðuefnið: Hvers virði eru vörumerki?

Forsíðuefnið: Pollarnir orðnir vörumerki.

Forsíðuefnið: Vilhjálmur Bretaprins og Kata sterkt vörumerki.

Forsíðuefnið: Svölustu vörumerkin.

Rakel fréttastjóri RÚV: Hverju ætlar hún að breyta?

Sýrland: Á ekkert nema lífið sjálft!

Álitsgjafar Frjálsrar verslunar.

Kauphöllin: HB Grandi fimmta stærsta félagið!

Norræna kauphöllin: Statoil er 100 sinnum stærri en Össur.

Norræna kauphöllin: Listinn yfir 250 verðmætustu fyrirtæki Norðurlanda.

Breytingastjórnun: Guðrún Ragnarsdóttir hjá Strategíu.

Sigrún Þorleifsdóttir: Er einelti á þínum vinnustað?

Kvikmyndir.

Fólk

-----------------------------------
Þrjár tengingar við Ísland

Edda Magnason og Sverrir Guðnason í hlutverkum sínum í Monica Z.

Hvað skyldu sænska myndin Monica Z, bandaríska stórmyndin Noah og íslenska kvikmyndin Vonarstræti eiga sameiginlegt fyrir utan að hægt er að sjá þær allar í kvikmyndahúsum höfuðborgarinnar um þessar mundir? Jú þær tengjast Íslandi á jafn mismunandi hátt og þær eru ólíkar.

Monica Z er áhrifamikil mynd sem fjallar um hina frábæru söngkonu Monicu Zetterlund sem á sínum tíma var ein besta djassöngkona heimsins. Þeir sem hlustað hafa á plötuna Waltz For Debby sem er samstarf hennarog Bill Evans eru örugglega í engum vafa um hversu góð söngkona hún var. Einkalíf hennar var enginn dans á rósum og hún lést í eldsvoða á heimili sínu í Stokkhólmi 1999 – þá orðin illa farin vegna veikinda. Monica Zetterlund lék í tuttugu kvikmyndum.

Tengingin við Ísland er að Edda Magnason sem leikur Monicu er af íslenskum ættum og mótleikari hennar, Sverrir Guðnason, er íslenskur leikari búsettur í Svíþjóð og er barnabarn Sverris Hermannssonar, fyrrum ráðherra og bankastjóra. Bæði hlutu fyrr á árinu sænsku kvikmyndaverðlaunin, Gullbjölluna, fyrir leik sinn.

Það þarf ekki að hafa mörg orð um það hvernig Noah tengist Íslandi. Aldrei hefur verið fjallað jafn oft um erlenda kvikmynd í íslenskum fjölmiðlum. Allt fór á annan endann þegar verið var að kvikmynda hér á landi og nánast daglegar fréttir. Þá hefur myndin verið mjög umdeild vegna boðskaparins og gyðingar sem og Kínverjar hafa verið duglegir að mótmæla henni og nýjast er að hún hefur verið bönnuð í Kína. Noah er í raun sýn eins manns, Darren Aronofsky, á biblíusöguna um Nóa og örkina hans og sem kvikmynd ekkert sérstök og á ég erfitt með að skilja lætin í kringum hana.

Vonarstræti er nýjasta íslenska kvikmyndin, spennandi drama og satt að segja mun betri en ég bjóst við. Baldvin Z er greinilega á réttri leið í kvikmyndasköpun sinni. Vonarstræti segir frá þremur ólíkum persónum sem eru fóta sig í íslensku samfélagi á árunum rétt fyrir hrun og því hvernig örlög þeirra fléttast saman á áhrifaríkan máta. Móri (Þorsteinn Bachmann) er rithöfundur sem finnur hvergi frið fyrir óbærilegum minningum annars staðar en á botni flöskunnar.

Eik (Hera Hilmarsdóttir) er leikskólakennari sem neyðist til að grípa til örþrifaráða til að framfleyta sér og dóttur sinni. Sölvi (Þorvaldur Davíð Kristjánsson) er fyrrum fótboltastjarna sem varð að hætta vegna meiðsla og er nú á hraðri uppleið í vafasömum banka. Sagt er að kvikmyndin sé byggð á sönnum atburðum og hægt sé að þekkja fyrirmyndirnar úr raunveruleikanum, sem sjálfsagt er rétt. Hvað um það, Vonarstræti er góð skemmtun.

Nú er bara að sjá hvort einhver íslensk kvikmynd sem kemur til sýningar síðar á þessu ári nái að fylgja henni eftir, en líkast til verður það ekki fyrr en í september þegar Afinn verður frumsýnd að viðmiðunin kemur.

Hilmar Karlsson
Satt og sannsögulegt (HK)

Tom Hanks og Emma Thompson í Saving Mr. Banks.

Fólk sem skrifar sjálfsævisögur eða lætur skrifa bók um sig, hefur söguna nákvæmlega eins og það vill hafa hana og lesandinn verður síðan að gera upp við sjálfan sig hvort hann trúir öllu sem þar er sagt. Yfirleitt er slík fölsun vel falin ef hún er fyrir hendi. Annað er með kvikmyndir sem byggðar eru á raunverulegum atburðum. Yfirleitt er ekkert verið að fela að sumt er skáldskapur og þar passar vel að tilgangurinn helgi meðalið.

Staðreyndin er að nánast allar sannsögulegar kvikmyndir eru að einhverju leyti skáldskapur. Það vill nú svo til að í kvikmyndahúsum höfuðborgarinnareru þrjá slíkar kvikmyndir sýndar um þessar mundir, Dallas Buyers Club, Monuments Men og Saving Mr. Banks. Allar þessar kvikmyndir hafa fengið mjög góðar viðtökur og eru margverðlaunaðar, en í öllum umsögnum um þær kemur fram að taka verður með varúð sannleiksgildi þeirra. Kvikmyndagerðarmenn eru sem sagt gjarnir á að faraí kringum hlutina til að gera kvikmyndina sem aðgengilegasta og forvitnilegar fyrir væntanlega áhorfendur.

Ef við tökum fyrst Dallast Buyers Club, en Matthew McConaughey hampaði óskarsverðlaununum fyrir leik sinn í hlutverki Ron Woodroof, sem fær þær fregnir að hann sé með eyðni og eigi aðeins 30 daga ólifaða. Í myndinni er mikil áhersla lögð á að Woodroof sé ekki samkynhneigður, sem enginn vissa var fyrir og margir sem þekktu hann hafa tjáð sig að þó hann hafi aldrei komið út úr skápnum þá hafi hann verið með körlum jafnt sem konum.

The Monuments Men segir frá hópi bandarískra og breskra hermanna og listfræðinga sem leita uppi stolin málverk hjá nasistum í stríðslok. Myndin er sannarlega byggð á staðreyndum og enn þann dag ídag er til stofnun í Bandaríkjunum sem heiðrar þá sem tóku þátt í leitinni. George Clooney, sem leikstýrir myndinni og leikur eitt aðalhlutverkið sá fínt myndefni og lét skrifa sögu þar sem skáldaðir atburðir voru í fyrirrúmi og þó að persónurnar í myndinni eigi sér raunverulega stoð þorði hann ekki annað en að breyta nöfnum þeirra.

Saving Mr. Banks átti að láta taka til sín á vettvangi óskarsverðlaunanna og allt gert til að Tom Hanks og Emma Thompson, sem leika Walt Disney og rithöfundinn, P.L. Travers, höfund Marry Poppins, kæmu til greina sem óskarsverðlaunahafa. En þrátt fyrir gæði myndarinnar og flottan leik hjá Hanks og Thompson þá urðu þau útundan. Hvað varðar söguna þá var vitað að Travers setti sig upp á móti því að gerð yrði kvikmynd eftir Mary Poppins, en Walt Disney tókst með herkjum að snúa henni. Travers var þó alltaf á móti myndinni. Allt þetta kemur fram í Saving Mr. Banks en staðreyndin er að meira er gert úr samskiptum þeirra í myninni en raunveruleikinn segir til um, sem segir okkur hversu mikla áherslu aðstandendur myndarinnar lögðu á samleik Tom Hanks og Emmu Thompson.

Hilmar Karlsson
Leiðrétting vegna MP banka: Rauði liturinn

Ég bið MP banka afsökunar á leiðum mistökum í nýjasta tölublaði Frjálsrar verslunar þar sem birt er afar athyglisverð könnun blaðsins um ávöxtun allra innlánsreikninga í bankakerfinu – sem og ávöxtun allra sjóða hjá stærstu verðbréfasjóðunum. Þetta er í fyrsta sinn á Íslandi þar sem þessar upplýsingar eru birtar á einum stað. Töflurnar um ávöxtunina spanna fimm síður. Á síðustu stundu var ákveðið að birta tölur um neikvæða ávöxtun með rauðu í töflunum. Í umbroti gerðust hins vegar þau mistök að rauði liturinn var settur á allar tölur MP banka - líka þær sem sýna jákvæða ávöxtun. Það skal tekið fram að tölurnar eru réttar en liturinn rangur á tölunum yfir jákvæðu raunávöxtunina. Fyrir vikið verður blærinn á töflunni eðlilega bankanum mjög í óhag. Af 11 innlánsreikningum hjá MP banka voru 9 með jákvæða raunávöxtun en 2 með neikvæðri. Lesendur blaðsins og fjölmiðlar eru beðnir um að hafa þetta hugfast þegar þeir lesa blaðið. Lesa má allt um þessa könnun á Facebook-síðu Frjálsrar verslunar. https://www.facebook.com/frjalsverslun/photos/pcb.833616913321132/833616593321164/?type=1&theater

Jón G. Hauksson, ritstjóri Frjálsrar verslunar