Jólaheftin með Knold og Tott (BJ)

Nú styttist í jólin. Á sunnudag var stysti dagur ársins. Þá á maður að vera þunglyndur en ég var bara nokkuð ánægður með daginn. Að vísu sagði kona mér um daginn að karlar næðu sæmilega gegnum skammdegið en þá sykkju konur niður. Svo þegar karlarnir sæju það í janúar og febrúar að ekkert rættist úr færu þeir yfir um. Þá væru konurnar hins vegar í góðum fíling. Það er alltaf svo gaman ef einhver segir manni eitthvað svona. Þá hefur maður eitthvað að hlakka til.

Miðbærinn og jólin fara vel saman. Ég kíkti í miðbæinn um daginn. Á Klapparstíg eru skemmtilegar búðir. Eymundur er með hljóðfærabúð á horni Grettisgötu og Klapparstígs. Þar getur maður fengið alls kyns einkennileg hljóðfæri sem gefa frá sér tóna sem hægt er að hugleiða undir. Enginn hefur nokkurn tíma náð alvöru lagi á nein þessarar hljóðfæra, en Eymundur kærir sig kollóttann. Hann og lærisveinar hans vilja bara hugleiða málin. Eða bara hugleiða.

Samt má ekki skilja mig svo að það sé leiðinlegt að fara í búðina hjá Eymundi. Það er þvert á móti mjög gaman. Maður sér hvergi annars staðar svona hljóðfæri. Og hvergi annars staðar sér maður fólk eins og Eymund og vini hans. Þeir aðhyllast einhvers konar jóga. Ef ég nefndi hvers konar, færi ég eflaust með rangt mál. Mér gæti orðið það á að tala um innhverfa íhugun og þá kæmi í ljós að þeir stunduðu úthverfa. Eða öfugt. Að minnsta kosti veit ég að þeir aðhyllast kenningar Sris heitins Chimnoys sem var mikill jógi. Hann lyfti Steingrími Hermannssyni með annarri hendi. Þá var Steingrímur forsætisráðherra. Enginn nema Steingrímur hefði látið jóga lyfta sér með annarri hendi. Steingrímur var þá 110 kíló samkvæmt blaðafregnum.

Þessu kom Eymundur í gegn. Mér fannst það skemmtilegt.

Nú er Eymundur sem sé með búð með sérkennilegum hljóðfærum. Þangað ættu allir að fara fyrir jólin sem hafa áhuga á að gera eitthvað mjög sérstakt, sjá skemmtileg hljóðfæri og hitta óvenjulega menn.

Eitt hljóðfærið minnir mig á skriftastól. Maður sest inn í það og leikur á það eins og hörpu. Líklega þarf maður langa handleggi. Nú kann ég ekki á hörpu og þaðan af síður á þennan skriftastól. Hann hefur verið í búðinni frá fyrsta degi. Eymundur sagði mér að hann byggist ekki við að selja þetta hljóðfæri. Ef einhverjir foreldrar sem eiga ung börn lesa þetta ættu þeir að fara í búðina hjá Eymundi og kaupa skriftastólinn og kenna barninu að spila á hann. Með því tryggja þau að barnið verður best í heimi á þetta hljóðfæri. Fyrir því eru þrjár ástæður. Þetta hljóðfæri er eina sinnar tegundar í heiminum. Það er mjög dýrt og aðrir hafa ekki efni á því (reyndar engir foreldrar með ung börn heldur, en skuldasúpan er svo djúp að það breytir engu). Loks kann enginn á þetta hljóðfæri þannig að sjálfmenntað barnið yrði sjálfkrafa best í heimi.

Eymundur yrði líka mjög ríkur að selja gripinn. Ég heimta prósentur og ... (ég er kannski kominn framúr mér).

Gong tromman kostar hálfa milljón. Eymundur bauðst til þess að kenna mér á hana. Ég þóttist ekki þurfa á kennslu að halda og greip prik og barði á skjöldinn. Tromman gaf frá sé veikt glamur. Ég reyndi aftur með sama árangri. Eymundur brosti. Ég veit ekki hvort hann var að brosa að mér. Hann er broshýr maður.

Svo tók hann gong-bareflið. Það er enginn venjulegur kjuði. Það er stöng með kringlóttum bolta framan á. Mjúkum. (Ekki reyna að búa til svona kjuða eftir lýsingunni, það er ódýrara að kaupa hann hjá Eymundi. Fylgir reyndar sem kaupauki með gong-trommunni.)

Eymundur tók að strjúka trommuna, sem er feikistór fleki, með mjúkum kjuðahausnum. Það heyrðist lágvært suð. Eftir fimmtán sekúndur hafði suðið magnast upp þannig að tromman var farin að skjálfa svolítið. Eftir hálfa mínútu í viðbót var hávaðinn orðinn svo mikill að ég heyrði ekki í Eymundi, sem þó stóð við hliðina á mér. Honum liggur að vísu lágt rómur, en ég heyrði heldur ekki í sjálfum mér. Ég get vel verið hávær.

Hálfri mínútu síðar lék búðin öll á reiðiskjálfi. Mér var um og ó. Ekki þýddi neitt að biðja Eymund að hætta því að hann heyrði ekkert. Ef hann héldi áfram var augljóst að gluggarnir færu að sviflast í takt og þegar eigintíðni þeirra væri náð myndu þeir springa. Næst gæfu timburstoðirnar í húsinu sig og ... Ég bjó mig undir að hlaupa út því að ég var viss um að Eymundur væri orðinn dáleiddur af eigin trommuleik.

Allt í einu hætti hann. Kannski var hann jafnhræddur og ég. Eða hann hélt að konan sem stóð fyrir framan okkur með skelfingarsvip myndi kaupa eitthvað ef hann hætti. Margir gera áheit þegar þeir óttast um líf sitt. Eymundur er snjall sölumaður.

Ég forðaði mér meðan Eymundur hengdi upp kjuðann. Það sá í iljar mér niður Klapparstíginn.

Í bókabúðinni hjá Braga er enginn hávaði. Þar er friður og ró. Ég kinkaði kolli til einhverra viðskiptavina. Bragi var í fríi.

Sem ég stóð við hillu og kíkti eftir einhverjum dýrgrip kom til mín maður og heilsaði mér með nafni. Ég tók undir kveðjuna.

„Ekki vænti ég þess að þú getir hjálpað mér,“ sagði hann.

Það vissi ég ekki, en sagði ekkert. Mér fannst líklegt að hann ætlaði að ræða við mig um frumútgáfur að ljóðum Einars Ben. eða Gríms Thomsens. Ég á tvö eintök af þeirri síðarnefndu. En þetta var stærra mál.

„Þú þekkir jólaheftin frá Knold og Tott.“

Jú, sagði ég, þó að reyndar þekki ég þau alls ekki. Gerði þó ráð fyrir að þau kæmu út í Danmörku. Kannski sá ég svona hefti á bókamarkaðinum í gamla daga. Þá var hann í Listamannaskálanum við hliðina á Alþingishúsinu. Líklega var það hefti samt um Ferdinand. Á þessum árum taldi ég að allar teiknimyndafígúrur væru danskar eins og Andrés Önd. Knold og Tott voru í Hjemmet í gamla daga, en nú er ég hættur að lesa það merka tímarit. Ætli þeir séu þar ekki enn?

„Veistu nokkuð hvar ég fæ þessi hefti,“ spurði maðurinn og ég sá strax eftir því að hafa sagt ósatt, en var fastur í lygavefnum og ákvað að halda áfram.

„Knold og Tott eru ágætir.“

Svo gerði ég mig greindarlegan að ég hélt, klóraði mér í kollinum og velti fyrir mér hvort ég ætti að nefna Listamannaskálann, en sá strax að þá hefði ég afhjúpað mig. Beið svo drykklanga stund (um sjö sekúndur) og sagði:

„Er það ekki helst Kaupmannahöfn.“

Ég sá strax að ég hafði hitt í mark og bætti við: „Annars hef ég ekki séð þessi hefti lengi.“ Í huganum bætti ég við „kannski aldrei“.

„Já ég var einmitt búinn að panta nýjasta heftið þaðan á Netinu,“ sagði viðmælandi minn. „Kostaði sjötíu og þrjár krónur danskar.“

„Það var vel sloppið.“

„En veistu hvað?“ spurði hann, sem ég vissi náttúrlega ekki.

„Þegar þeir vissu að ég væri frá Íslandi vildu þeir fá tvöhundruð sjötíu og átta krónur danskar í flutningskostnað.“

Þar með var jólaheftið frá Knold og Tott komið í nærri átta þúsund krónur. Ég vissi ekki alveg hvað segja skyldi en það var líka óþarfi að tala.

„Ég hætti náttúrlega við að panta.“

„Það segir sig sjálft.“

„Þeir eiga líka eldri hefti.“ Hann horfði á gólfið. „Þau eru miklu dýrari.“

Svo stóðum við þegjandi í smástund. Ég rauf þögnina.

„Verst að maður hefur ekki neinn fulltrúa í Kaupmannahöfn lengur til þess að bjarga málunum.“

„Já það er afleitt.“

Svo þögðum við aðeins lengur.

Ég sagði loks: „Ég óska þér samt gleðilegra jóla.“ Eitthvað varð ég að segja.

Viðmælandinn kinkaði kolli, deplaði augunum hratt og snerist á hæli. Þegar ég horfði á eftir honum sá ég að mér yrði ekki að ósk minni.

Benedikt Jóhannesson